Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk Kepi i Gjelbër 0 2715 3057688 3020547 2026-10-16T23:16:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057688 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Kepit të Gjelbër | native_name = ''República de Cabo Verde'' ([[Gjuha portugeze|Portugalisht]]) | image_flag = Flag of Cape Verde (10-17).svg | image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Cape Verde (orthographic projection).svg|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Location Cape Verde AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Afrikës|default= 1}} | national_motto = ''Unidade, Trabalho, Progresso'' (Portugalisht)<br />(Shqip: "Unitet, Punë, Përparim") | national_anthem = ''[[Cântico da Liberdade]]'' (Portugalisht)<br />(Shqip: "Kënga e Lirisë")<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[Skeda:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</div> | official_languages = [[Portugalishtja e Kepit të Gjelbër|Portugalisht]]<ref name=":0" /> | recognized_national_languages = [[Cape Verdean Creole]]<ref name=":0" /> | capital = [[Praia]] | coordinates = {{coord|14|54|59|N|23|30|34|W|display=inline}} | largest_city = Kryeqyteti | demonym = [[Cape Verdeans|Cape Verdean]] ose Cabo Verdean<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm|title=On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day|author=John Kerry|author-link=John Kerry|publisher=U.S. Department of State|date=8 korrik 2014|access-date=11 korrik 2014|language=en|quote=On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5.|archive-date=21 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170121035312/https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm|url-status=live}}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space; |{{Tree list}} * 81.7% [[Krishterimi]] ** 72.5% [[Katolicizmi]] ** 6.8% krishterë të tjerë **3.6% [[Protestantë]] {{Tree list/end}} |15.6% [[Afetaria|pa fe]] |1.3% [[Islam]] |1.2% të tjerë<ref>{{Cite web|url=https://ine.cv/noticias/ine-apresenta-os-resultados-definitivos-do-v-recenseamento-geral-da-populacao-habitacao-rgph-2021/|title=INE APRESENTA OS RESULTADOS DEFINITIVOS DO V RECENSEAMENTO GERAL DA POPULAÇÃO E HABITAÇÃO (RGPH-2021)|website=Instituto Nacional de Estatística – INE|date=4 prill 2022|access-date=26 gusht 2023|language=pt}}</ref> }} | religion_year = 2021 | government_type = [[Sistemi gjysmëpresidenciale|Republikë gjysmëpresidenciale unitare]] | leader_title1 = [[Presidenti i Kepit të Gjelbër|Presidenti]] | leader_name1 = [[José Maria Neves]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Kepit të Gjelbër|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Ulisses Correia e Silva]] | legislature = [[Asambleja Kombëtare (Kepi i Gjelbër)|Asambleja Kombëtare]] | area_rank = 166th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 4,033 | area_sq_mi = 1,557 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | percent_water = negligible | population_census = 491,233<ref name="census">{{cite web|title=CENSO 2021|url=https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/|website=Instituto Nacional de Estatística (INE) Cabo Verde|access-date=17 nëntor 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327051422/https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/|archive-date=27 mars 2023|url-status=dead}}</ref> | population_census_rank = 172nd <!-- UN WPP --> | population_census_year = 2021 | population_density_km2 = 130 | population_density_sq_mi = 340.0 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = 89th | GDP_PPP = {{increase}} $5.717 billion<ref name="IMFWEO.CV">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=624,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Cape Verde)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=IMF.org|date=10 tetor 2023|access-date=26 tetor 2023|language=en}}</ref> | GDP_PPP_year = 2023 | GDP_PPP_rank = 170th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $9,909<ref name="IMFWEO.CV" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 125th | GDP_nominal = {{increase}} $2.598 billion<ref name="IMFWEO.CV" /> | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_nominal_rank = 181st | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $4,502<ref name="IMFWEO.CV" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 117th | sovereignty_type = Pavarësia nga [[Portugalia]] | established_event1 = Pranuar | established_date1 = 5 korrik 1975 | Gini_year = 2015 | Gini_change = decrease<!-- increase/decrease/steady --> | Gini = 42.4 | Gini_ref =<ref name="gini-index">{{cite web|title=GINI index|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2|publisher=World Bank|access-date=16 qershor 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2|archive-date=20 dhjetor 2013|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.668 <!--number only--> | HDI_ref =<ref>{{Cite web|date=26 maj 2025|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/CPV|access-date=25 maj 2025|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 135th | currency = [[Cape Verdean escudo]] | currency_code = CVE | time_zone = [[Koha e Kepit të Gjelbër|CVT]] | utc_offset = −01:00 | cctld = [[.cv]] | calling_code = [[Numrat e telefonit në Kepin e Gjelbër|+238]] | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = right }} '''Kepi i Gjelbër''' ([[Gjuha portugeze|Portugalisht]]: ''Cabo Verde''; [[Cape Verdean Creole]]: ''Kabu Verdi'') zyrtarisht njihet si '''Republika e Kepit të Gjelbër''' (Portugalisht: ''República de Cabo Verde'') është një [[vend arkipelag]] në [[Oqeani Atlanik|Oqeanin Atlantik]] qendror pranë brigjeve të [[Afrika Perëndimore|Afrikës Perëndimore]]. Ai përbëhet nga dhjetë [[ishuj vullkanikë]] me një sipërfaqe të kombinuar tokësore prej rreth 4,033 kilometrash katrorë (1,557 milje katrore).<ref name="NameNatGeo">{{cite magazine|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/|title=Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change|author=Tanya Basu|magazine=National Geographic|date=12 dhjetor 2013|access-date=12 dhjetor 2013|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213044150/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/|archive-date=13 dhjetor 2013|url-status=dead}}</ref> Këta ishuj shtrihen midis 600 dhe 850 kilometrave (370 dhe 530 milje) në perëndim të [[Cap-Vert]], pika më perëndimore e Afrikës kontinentale, sipas së cilës janë emëruar.<ref>{{Cite web|date=2025-10-14|title=Cabo Verde {{!}} Capital, Map, Language, People, & Portugal {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde|access-date=2025-10-15|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> Kepi i Gjelbër është pjesë e ekorajonit të [[Makaronezia|Makaronezisë]], së bashku me [[Ishujt Azore]], [[Ishujt Kanarie]], [[Ishujt Madeira]] dhe [[Ishujt Savage]]. Arkipelagu ishte i pabanuar deri në shekullin e 15-të, kur [[Eksplorimet detare portugeze|eksploruesit portugezë]] u vendosën në ishuj, duke krijuar një nga vendbanimet e para evropiane në tropikë. Pozicioni i tij strategjik i dha një rol të rëndësishëm në [[Tregtia transatlantike e skllevërve|tregtinë transatlantike të skllevërve]] gjatë shekujve 16 dhe 17; ishujt panë një rritje të shpejtë ekonomike të nxitur nga tregtia e mallrave të prodhuara, rumit dhe pëlhurës për skllevërit afrikanë, fildishit dhe arit. Nga mesi i shekullit të 19-të, rritja e konkurrencës së huaj, thatësira e vazhdueshme dhe rënia e tregtisë së skllevërve çuan në rënie ekonomike dhe emigracion; Kepi i Gjelbër gradualisht u rimëkëmb si një qendër e rëndësishme tregtare dhe pikë ndalese për rrugët kryesore të transportit detar. Kepi ​​i Gjelbër u bë i pavarur në vitin 1975. Që nga fillimi i viteve 1990, ai ka qenë një [[Demokracia përfaqësuese|demokraci përfaqësuese]] e qëndrueshme dhe ka mbetur një nga [[Vendi i zhvilluar|vendet më të zhvilluara]] dhe demokratike në Afrikë. Duke pasur mungesë të burimeve natyrore, ekonomia e tij në zhvillim është kryesisht e orientuar drejt shërbimeve, me një fokus në rritje në turizëm dhe investime të huaja. Me një popullsi prej rreth 491,233<ref name="census"/> (që nga viti 2021), Kepi i Gjelbër është ndër [[Lista e vendeve afrikane sipas popullsisë|vendet më pak të populluara në Afrikë]]. Populli i Kepit të Gjelbër e gjurmon prejardhjen e tij kryesisht te popullatat e Afrikës Perëndimore, me kontribute shtesë nga kolonët e hershëm portugezë dhe grupe të tjera që erdhën në ishuj gjatë epokës së Atlantikut. Një mërgatë e konsiderueshme ekziston në të gjithë botën, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara dhe Portugali, duke i tejkaluar ndjeshëm banorët në ishuj. Kepi i Gjelbër është një shtet anëtar i [[Bashkimi Afrikan|Bashkimit Afrikan]]. == Etimologjia == Vendi mban emrin e gadishullit [[Cap-Vert]] në bregdetin senegalez.<ref>Lobban, [https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 p. 4] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160125001356/https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 |date=25 janar 2016 }}</ref> Emri ''Cap-Vert'', nga ana tjetër, vjen nga [[portugalishtja]] ''Cabo Verde'' ('kepi i gjelbër'), emri që i është dhënë nga eksploruesit portugezë në vitin 1444, disa vjet para se të arrinin në ishuj. Në vitin 2013, delegacioni i vendit informoi [[Kombet e Bashkuara]] se vetëm ''Cabo Verde'' dhe jo përkthime të tjera duhet të përdoren për qëllime zyrtare.<ref name="NameNatGeo" /><ref>{{cite web|title=Cabo Verde põe fim à tradução da sua designação oficial|url=http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html|date=31 tetor 2013|access-date=17 dhjetor 2013|publisher=Panapress|language=pt|trans-title=Cabo Verde i jep fund përkthimit të emërtimit të saj zyrtar|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217224228/http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html|archive-date=17 dhjetor 2013|url-status=live}}</ref> == Historia == : '''''Artikulli kryesor : [[Historia e Shteteve - {{PAGENAME}}|Historia]]''''' Në shekullin e XV, portugezët i zbulojnë si të pabanuara këta ishuj dhe fillojnë të i popullzojnë. Gjatë kohës së tregtisë me skllav këta ishuj fitojnë në rëndësi dhe bëhen një qendër e tregtimit të skllaveve dhe më vonë shërbejnë si vend pushim për anijeve që lundronin në vijat detare në mes të kontinenteve pran Atlantikut. Pas fitimi të pavarësisë në vitin 1975 dhe tentativave të bashkimit me Guinenë Bizare u krijua një sistem një partiak ndërsa zgjedhjet shumë partiake u mbajtën për herë të parë më 1990. Kepi i Gjelbër edhe më tutje mbetet shteti me qeveri më të qëndrueshme me sistem shumë partiak (demokratik) në Afrikë. Thatësiarat që mbajtën gjatë pjesës së dytë të shekullit XX kanë bërë që nga ky vend të vije tek një gjendje e rëndë e cila kishte si pasojë migrimin masiv të popullsisë. Popullsia mërgimtare është më e madhe se ajo vendore. Shumica e banorëve kanë prejardhje të dyanshme afrikane dhe të mërgimtarëve portugezë. == Politika == : '''''Artikulli kryesor : [[Sistemi shtetror - {{PAGENAME}}|Sistemi shtetror]]''''' == Njësit administrative == : '''''Artikulli kryesor : [[Njësit administrative - {{PAGENAME}}|Njësit administrative]]''''' == Gjeografia == : '''''Artikulli kryesor : [[Gjeografia e Shteteve - {{PAGENAME}}|Gjeografia]]''''' Sipërfaqja e përgjithshme e Kepit Gjelbër është 4,033&nbsp;km<sup>2</sup> (dy herë e ma shumë, ma e vogël se [[Kosova]]), dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 16 00 '''V''', 24 00 '''L'''. Kepi i Gjelbër ka një Vijë bregdetare prej 965&nbsp;km ndërsa kufi tokësorë me ndonjë vend tjetër nuk ka. [[Klima]] në ishujt e Kepit Gjelbër është e nxehtë, me verë të thatë. Reshjet e shiut janë të pakta kohë pas kohe por shumë të parregullta. Relievi i ishujve të Kepit Gjelbër është me një teren me lartësia të pjerrëta, me shkëmbinj gëlqerorë dhe vullkanik. Pika më e ultë e relievit është përgjatë bregdetit të oqeanit Atlantik dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,829 metrave në vullkanin e ishullit Fogo. == Kushtet klimatike == {| border="2" cellpadding="4" align="right" cellspacing="0" width="25%" style="margin: 0em 0em 0em 0; background: #ffffff; border: 1px #999999 solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;color:#000" |- | align=center bgcolor="#33CCFF" style="color:#000" width="16%"|'''Kushtet klimatike'''||colspan="2" align=center bgcolor="#33CCFF" style="color:#000" width="12%"|'''Temperatura'''|| align=center bgcolor="#33CCFF" style="color:#000" width="11%"|'''Reshje mm''' |- | '''janar'''<br />'''shkurt'''<br />'''mars'''<br />'''prill'''<br />'''maj'''<br />'''qershor'''<br />'''korrik'''<br />'''gusht'''<br />'''shtator'''<br />'''tetor'''<br />'''nëntor'''<br />'''dhjetor'''||75&nbsp;°F<br />75&nbsp;°F<br />77&nbsp;°F<br />77&nbsp;°F<br />78&nbsp;°F<br />79&nbsp;°F<br />81&nbsp;°F<br />84&nbsp;°F<br />85&nbsp;°F<br />83&nbsp;°F<br />81&nbsp;°F<br />77&nbsp;°F<br />||24&nbsp;°C<br />24&nbsp;°C<br />25&nbsp;°C<br />25&nbsp;°C<br />25&nbsp;°C<br />26&nbsp;°C<br />27&nbsp;°C<br />29&nbsp;°C<br />29&nbsp;°C<br />29&nbsp;°C<br />27&nbsp;°C<br />25&nbsp;°C<br />||5.3mm<br />3.8mm<br />1.3mm<br />0.0mm<br />0.0mm<br />0.0mm<br />0.8mm<br />14.1mm<br />33.6mm<br />6.5mm<br />2.5mm<br />1.6mm |- |} Temperaturat mesatare si dhe reshjet e Kepit të Gjelbër jan paraqitur në tabelën vijuese në të djatht. == Ekonomia == : '''''Artikulli kryesor : [[Ekonomia e Shteteve - {{PAGENAME}}|Ekonomia]]''''' == Demografia == : '''''Artikulli kryesor : [[Demografia e Shteteve - {{PAGENAME}}|Demografia]]''''' === Gjuhët === Gjuha zyrtare është [[Gjuha portugeze|portugalishtja]].<ref name=":0">{{cite web|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl-nat.nsf/0/1437105f604ce363c1257082003ea54a/$FILE/Constitution%20Cape%20Verde%20-%20POR.pdf|title=Constituição da República de Cabo Verde|website=[[International Committee of the Red Cross|ICRC]] databases on international humanitarian law|at=Article 9|access-date=11 mars 2017|language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312062840/https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl-nat.nsf/0/1437105f604ce363c1257082003ea54a/$FILE/Constitution%20Cape%20Verde%20-%20POR.pdf|archive-date=12 mars 2017|url-status=live}}</ref> Është gjuha e mësimdhënies dhe qeverisë. Përdoret gjithashtu në gazeta, televizion dhe radio. [[Cape Verdean Creole]] (''Kriolu'') përdoret në gjuhën e folur dhe është gjuha amtare e pothuajse të gjithë banorëve të Kepit të Gjelbër. Ekziston një sasi e konsiderueshme letërsie në gjuhën kreole, veçanërisht në [[Santiago Creole]] dhe në atë [[São Vicente Creole]]. ''Kriolu'' ka fituar prestigj që nga pavarësia e kombit nga Portugalia. Dallimet midis formave të gjuhës brenda ishujve kanë qenë një pengesë e madhe për standardizimin e gjuhës. Disa njerëz kanë mbështetur zhvillimin e dy standardeve: një standard verior (Barlavento), i përqendruar në São Vicente Creole, dhe një standard jugor (Sotavento), i përqendruar në Santiago Creole. Manuel Veiga, një gjuhëtar dhe ministër i kulturës i Kepit të Verdhë, është mbështetësi kryesor i zyrtarizimit dhe standardizimit të ''Kriolu''.<ref>Amado, Abel D. (2015), [https://hdl.handle.net/2144/15999 The Illegible State in Cape Verde: Language Policy and the Quality of Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230215080232/https://open.bu.edu/handle/2144/15999 |date=15 shkurt 2023 }}, Boston University, a thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy.</ref> == Kultura == : '''''Artikulli kryesor : [[Kultura e Shteteve - {{PAGENAME}}|Kultura]]''''' == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.cabos.net Cape Verde Domain Registration ''Faça o registo de seu domínio''] * [https://web.archive.org/web/20170911183200/http://cabonet.org/ The Cape Verdean Portal] * [http://home.no/tabanka/ Capeverdean cultural resource site] * [http://www.capeverdebreaks.com/weather.html Weather] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061109061313/http://www.capeverdebreaks.com/weather.html |date=9 nëntor 2006 }} * [http://www.capeverdebreaks.com Kepi i Gjelbër Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060811212112/http://www.capeverdebreaks.com/ |date=11 gusht 2006 }} <!-- Lidhje me projektet tjera --> {{Commonskat|Cape Verde|{{PAGENAME}}}} {{Commonsart|Cape Verde|{{PAGENAME}}}} {{VendeAfrikane}} [[Kategoria:Kepi i Gjelbër| ]] [[Kategoria:Vende në Afrikën Perëndimore]] [[Kategoria:Vende ishullore]] [[Kategoria:Ishuj të Makaronezisë]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1975]] [[Kategoria:Shtetet anëtare të Bashkimit Afrikan]] [[Kategoria:Shtetet anëtare të Komunitetit të Vendeve të Gjuhës Portugeze]] [[Kategoria:Shtetet anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Vende në Afrikë]] {{Afrika-gjeo-cung}} 9hkclrrwoj683urp6nwjt6g1ceix7xv Futbolli 0 3777 3057745 2940980 2026-10-17T08:19:55Z ~2026-55567-21 194506 3057745 wikitext text/x-wiki {{Infobox sport | name = Futbolli | image = football iu 1996.jpg | imagesize = 300px | caption = Lojtari sulmues (nr. 10) tenton të godasë topin në rrjetë pas [[Portieri (futboll)|portierit]] të ekipit kundërshtar (këtu i veshur kuq e verdhë) për të shënuar [[Goli (sporte)|gol]]. | union = [[FIFA]] | nickname = {{hlist|[[Loja e Bukur]]|Loja e Botës<ref>{{cite web|title=In a globalised world, the football World Cup is a force for good|url=http://theconversation.com/in-a-globalised-world-the-football-world-cup-is-a-force-for-good-28727|publisher=[[The Conversation (website)|The Conversation]]|date=10 korrik 2014|access-date=11 korrik 2014|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808121728/http://theconversation.com/in-a-globalised-world-the-football-world-cup-is-a-force-for-good-28727|archive-date=8 gusht 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=MLS as a Sports Product—The Prominence of the World's Game in the U.S. - Working Paper – Faculty & Research|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=60069|access-date=29 janar 2023|website=Harvard Business School|archive-date=29 janar 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129171145/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=60069|url-status=live}}</ref> }} | first = Mes shekullit të 19-të në Angli<ref name="HoF">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/Britain-home-of-football.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328222208/http://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/Britain-home-of-football.html|url-status=dead|archive-date=28 mars 2013|title=History of Football – Britain, the home of Football|publisher=FIFA|language=en}}</ref><ref name="fifa-or">{{cite web|title=History of Football – The Origins|publisher=FIFA|language=en|url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/origins.html|access-date=29 prill 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171028084304/http://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/the-game/index.html|archive-date=28 tetor 2017}}</ref> | country/region = Mbarë botën | registered = | team = 11 për anë (përfshirë portierin) | mgender = Jo, gara të veçanta | category = {{hlist|[[Team sport]]|[[ball game]]}} | equipment = [[Topi (futboll)|Futboll]] (ose top futbolli)<br />[[Këpucë futbolli]]s<br />[[Shin guard|Shin pads]]<br />[[Fanella (futboll)|Fanella]]<br />Doreza (për portierët) | venue = [[Fusha e futbollit]] | glossary = [[Fjalorthi i fjalëve të futbollit]] | olympic = Për meshkuj që nga [[Lojrat Olimpike Verore 1900|Lojërat Olimpike 1900]] dhe për femra që nga [[Lojrat Olimpike Verore 1996|Lojërat Olimpike 1996]] | paralympic = [[Futbolli i verbër|5-a-side]] që nga viti [[Lojërat Paralimpike Verore 2004|2004]] dhe [[Futbolli CP|7-a-side]] nga viti [[Lojërat Paralimpike Verore 1984|1984]] deri në [[Lojërat Paralimpike Verore 2016|2016]] | contact = Po }} [[Skeda:La mejor Hinchada de Futbol Argentino.jpg|upright=1.15|parapamje|Në futboll, qëllimi themelor i tifozëve është të inkurajojnë skuadrën e tyre gjatë ndeshjes]] '''Futbolli i shoqatës''', njohur zakonisht si '''''futboll''''', është një lojë sportive midis dy skuadrave të përbëra me njëmbëdhjetë lojtarë (10 lojtarë dhe një portier) të cilët pothuajse ekskluzivisht përdorin këmbët e tyre për të shtyrë një top rreth një fushe drejtkëndëshe. Qëllimi i lojës është që secila skuadër të shënojë më shumë gola se skuadra kundërshtare duke e zhvendosur topin përtej vijës së portës në një gol me kornizë drejtkëndëshe të mbrojtur nga skuadra kundërshtare. Tradicionalisht, ndeshja është luajtur në dy pjesë 45-minutëshe, për një kohë gjithsej prej 90 minutash. Me rreth 250 milionë lojtarë aktivë në mbi 200 vende dhe territore, futbolli është sporti më popullor në botë. Loja e futbollit luhet në përputhje me [[Rregullat e Lojës (futboll)|Rregullat e Lojës]], një grup rregullash që ka qenë në fuqi që nga viti 1863 dhe mbahet nga [[Bordi Ndërkombëtar i Shoqatës së Futbollit|IFAB]] që nga viti 1886. Loja luhet me një top futbolli 68–70 cm (27 –28 in) në perimetër. Dy skuadrat konkurrojnë për të shënuar gola duke e futur topin në portën e skuadrës tjetër (midis shtyllave, nën shtyllë dhe plotësisht përgjatë vijës së portës). Kur topi është në lojë, lojtarët përdorin kryesisht këmbët e tyre, por gjithashtu mund të përdorin çdo pjesë tjetër të trupit të tyre, si kokën, gjoksin dhe kofshët, përveç duarve ose krahëve, për të kontrolluar, goditur ose kaluar topin. Vetëm [[Portieri (futboll)|portierët]] mund të përdorin duart dhe krahët dhe vetëm atëherë brenda [[Zona e penalltisë|zonës së penalltisë]]. Skuadra që ka shënuar më shumë gola në fund të lojës është fituese. Ka situata ku një gol mund të anulohet, të tilla si [[pozicioni jashtë loje]] ose një [[Faullet dhe sjelljet e pahijshme (futboll)|faull]] në ngritjen e golit. Nëse rezultati është i barabartë deri në fund të ndeshjes, ndeshja ose konsiderohet barazim ose ndeshja shkon në [[Koha shtesë (sporte)#Futboll|kohën shtesë]] ose në [[Gjuajtja e penalltisë (futboll)|gjuajtjet e penalltisë]] duke zbatuar formatin e kompedicionit.<ref name="laws51-52">{{cite book|title=Laws of the Game 2010/2011|publisher=FIFA|pages=51–52|chapter=Procedures to determine the winner of a match or home-and-away|language=en|access-date=4 mars 2011|chapter-url=https://www.fifa.com/mm/document/affederation/generic/81/42/36/lawsofthegame_2010_11_e.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313194624/https://www.fifa.com/mm/document/affederation/generic/81/42/36/lawsofthegame_2010_11_e.pdf|archive-date=13 mars 2011|url-status=dead}}</ref> Ndërkombëtarisht, futbolli drejtohet nga [[FIFA]]. Nën FIFA, ekzistojnë gjashtë konfederata kontinentale: [[Konfederata Aziatike e Futbollit|AFC]], [[Konfederata e Futbollit Afrikan|CAF]], [[CONCACAF]], [[CONMEBOL]], [[Konfederata e Futbollit të Oqeanisë|OFC]], dhe [[UEFA]]. Nga këto konfederata, CONMEBOL është më e vjetra, e themeluar në vitin 1916. Shoqatat kombëtare (p.sh. [[The Football Association|The FA]] në Angli) janë përgjegjëse për menaxhimin e lojës në vendet e tyre si në nivel profesional dhe amator, si dhe për të koordinuar garat në përputhje me rregullat e lojës. Garat ndërkombëtare më prestigjioze për të moshuarit janë [[Kampionati Botëror i Futbollit|FIFA Kupa e Botës]] dhe [[Kupa Botërore e FIFA-s për femra|FIFA Kupa e Botës për Femra]]. Kupa e Botës për meshkuj është ngjarja sportive më e shikuar në botë, duke tejkaluar [[Lojërat Olimpike]].<ref>{{cite web|date=5 dhjetor 2006|title=2002 FIFA World Cup TV Coverage|url=https://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050314003412/http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0%2C3509%2C10%2C00.html|archive-date=14 mars 2005|access-date=6 janar 2008|publisher=FIFA|language=en}}</ref> Dy garat më prestigjioze në futbollin e klubeve janë [[UEFA Liga e Kampionëve]] dhe [[UEFA Liga e Kampionëve për Femra]], të cilat tërheqin një audiencë të gjerë televizive në mbarë botën. Finalja e turneut të meshkujve është ngjarja sportive vjetore më e shikuar në botë.<ref>{{cite news|date=31 janar 2010|title=Champions League final tops Super Bowl for TV market|work=BBC Sport|publisher=British Broadcasting Corporation|language=en|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8490351.stm|url-status=live|access-date=25 shkurt 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112095536/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8490351.stm|archive-date=12 janar 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=1 qershor 2024|title=Champions League final vs Super Bowl: which is the most watched sporting event?|url=https://en.as.com/soccer/super-bowl-vs-champions-league-final-which-is-the-most-watched-sporting-event-n/|website=AS.com|language=en|access-date=27 tetor 2024}}</ref> == Historia == Sipas FIFA-s, loja konkurruese kineze ''[[cuju]]'' (蹴鞠, fjalë për fjalë "goditje e topit") është forma më e hershme e futbollit për të cilën ka prova.<ref name="auto">{{Cite web|title=Origins of Cuju in China|url=https://www.fifamuseum.com/en/blog-stories/editorial/origins-cuju-in-china/|website=www.fifamuseum.com|language=en|access-date=28 tetor 2024|archive-date=13 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113165551/https://www.fifamuseum.com/en/blog-stories/editorial/origins-cuju-in-china/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sports|url=https://www.britannica.com/sports/sports|access-date=20 prill 2021|website=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-date=17 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417001059/https://www.britannica.com/sports/sports|url-status=live}}</ref> Loja u regjistrua për herë të parë si në stërvitje në [[Zhan Guo Ce]], një histori ushtarake nga [[dinastia Han]].<ref name="fifa.com">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/origins.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121225025856/http://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/origins.html|url-status=dead|title=Classic Football History of the Game|publisher=FIFA|access-date=17 shtator 2013|archive-date=25 dhjetor 2012|language=en}}</ref> Lojtarët e ''Cuju'' do ta kalonin topin përreth, duke mos e prekur tokën në çdo moment. Më pas ai iu kalua një lojtari të caktuar, i cili tentoi ta gjuante përmes ''fengliu yan'', një gol rrethor mbi shtyllat 10-11 metra.<ref name="auto"/> Gjatë [[Dinastia Han|dinastisë Han]] (206 para Krishtit - 220 pas Krishtit), lojërat e ''cuju'' u standardizuan dhe u vendosën rregulla.<ref name="abd">{{cite book|last=Murray|first=Scott|title=Football For Dummies|url=https://books.google.com/books?id=7DPCNO4qIz4C&pg=PT33|year=2010|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-66440-7|pages=33–|access-date=20 prill 2021|archive-date=20 prill 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420121408/https://books.google.com/books?id=7DPCNO4qIz4C&pg=PT33|url-status=live}}</ref> == Shih edhe == * [[Lista e golashënuesve në futboll]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Sporte]] [[Kategoria:Futboll| ]] {{futboll-cung}} koi00ozdbcn25sxqe05a5oh7dfsqyoj Alain Prost 0 5811 3057694 3057573 2026-10-17T00:29:39Z Sadsadas 51943 /* Rivaliteti me Ayrton Sennën */ 3057694 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref> Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve. Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë: *[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit) *[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media) *[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën) *[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989) *[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset). Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} o4o7ot4k5ezofbijp88wxou8fuda96u 3057695 3057694 2026-10-17T00:35:54Z Sadsadas 51943 /* Rivaliteti me Ayrton Sennën */ 3057695 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref> Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve. Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë: *[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)<ref name="auto1"/> *[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)<ref name=":8" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)<ref name=":18" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)<ref name=":6">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}</ref> *[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}</ref> Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.<ref>{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} 4tsd28ejt2gakf4vbsak2qq5ktbsh68 3057696 3057695 2026-10-17T00:42:57Z Sadsadas 51943 /* Rivaliteti me Ayrton Sennën */ 3057696 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref> Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.<ref>{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}</ref> Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë: *[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)<ref name="auto1"/> *[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)<ref name=":8" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)<ref name=":18" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)<ref name=":6">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}</ref> *[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}</ref> Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.<ref>{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} hy91e9ewd9ztgglp7lx3vx90e5kbfa4 3057697 3057696 2026-10-17T00:46:19Z Sadsadas 51943 /* Rivaliteti me Ayrton Sennën */ 3057697 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref> Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.<ref>{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}</ref> Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë: *[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)<ref name="auto1"/> *[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)<ref name=":8" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)<ref name=":18" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)<ref name=":6">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}</ref> *[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}</ref> Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.<ref>{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po "sillej si frikacak". Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]]. Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} itj7zfu96zjky6o4e32gd3rfba5shq9 3057701 3057697 2026-10-17T01:08:35Z Sadsadas 51943 /* Rivaliteti me Ayrton Sennën */ 3057701 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref> Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.<ref>{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}</ref> Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë: *[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)<ref name="auto1"/> *[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)<ref name=":8" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)<ref name=":18" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)<ref name=":6">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}</ref> *[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}</ref> Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.<ref>{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po "sillej si frikacak".<ref name=":25">{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&gl=US&hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}</ref> Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].<ref>{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}</ref> Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} l8sgdte4fbnmo08iw0lomxi6v755759 3057702 3057701 2026-10-17T01:30:51Z Sadsadas 51943 /* Rivaliteti me Ayrton Sennën */ 3057702 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref> Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.<ref>{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}</ref> Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë: *[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)<ref name="auto1"/> *[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)<ref name=":8" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)<ref name=":18" /> *[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)<ref name=":6">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}</ref> *[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}</ref> Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.<ref>{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po "sillej si frikacak".<ref name=":25">{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&gl=US&hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}</ref> Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].<ref>{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}</ref> Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994. Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e përqafoi. Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: "Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain." Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti. Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij, dhe komentoi se kur Senna vdiq "një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu", sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} 7jtw644ylowy6kshbepg6gvixvxp5n1 Gegërishtja 0 8871 3057645 3032476 2026-10-16T16:21:23Z ~2026-55407-78 194473 /* Nëndialekte */ 3057645 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name =Gegnisht | pronunciation = | region = | era = <!--Folësit--> | speakers =4.1 millionë |fam1 =[[Gjuhët indo-evropiane|Indo-Evropiane]] |fam2 =[[Albanoid]] |fam3 =[[Gjuha shqipe|Gjuha Shqipe]] |dia1 =[[Istrian Albanian]] {{Extinct}} |dia2 =[[Dialekti arbanas]] |dia3 =[[Gegërishtja jugore]] |dia4 =[[Gegërishtja veriore]] | nation = |iso3 =aln |glotto =gheg1238 | image = [[Skeda:Albanian dialects.svg|frameless]] |shtetet=[[Shqipëria|Shqipëri]], [[Kosova|Kosovë]], [[Republika e Maqedonisë]], [[Mali i Zi]], [[Serbia|Serbi]]|përshkrimi=Gjelbër: Dialektet gege<br>Kaltër: Dialekti i ndërmjetëm<br>Kuqe: Dialektet toske<br>Portokalltë: Dialektet arbëreshe |script=[[Alfabeti shqip]] <!--Statusi zyrtar-->|emri origjinal=Gegnisht|dia5=[[Gegërishtja qendrore]]|glottoname=Gheg Albanian|familycolor=Indo-European|date=2012–2021}} '''Gegnishtja''' ose '''dialekti gegë''' (Geg. ''gegnisht'') është njëri nga dy [[dialektet]] e [[gjuha shqipe|gjuhës shqipe]], që flitet nga shqiptarët [[Gegët|gegë]] në veri të [[Shqipëria|Shqipërisë]], në [[Kosova|Kosovë]], në [[Maqedonia|Maqedoni]] si dhe në [[Serbia|Serbi]] dhe [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. == Prejardhja e fjalës == [[Pashko Vasa]] për kuptimin e fjalëve ''gegëri'' dhe ''gegë'', mendon se duhet kërkuar tek [[Homeri]], saktësisht në rreshtat ku thotë se "Përtej maleve të Akrokeraunit banojnë gjigantët". Sipas Pashko Vasës, fjala ''gjigas'', në greqisht do të thotë gjigant, vigan. Për argumenti jep një shkresë në të cilën ndër të tjera thotë se fjala Gjigaj (Gjikaj) dhe Gegaj, - janë i njëjti emër dhe kanë të njëjtin kuptim si në shqip po ashtu edhe në greqisht.<ref name="VehbiBala">{{mono|Vehbi Bala : PASHKO VASA - portret-monografi, botuar në : Pashko Vasa VEPRA 4, Rilindja, Prishtinë 1989.}}</ref><ref>[[:b:Hipi Zhdripi i Gjuhës/Kro240/7|Argumenti në fjalë]]</ref> ==Nëndialekte== Gegërishtja në vetvete ka 2 nëndialekte, që gjeografikisht ndahen te [[lumi Shkumbin]]. [[Gegërishtja veriore]] shtrihet në të djathtë të Matit: në Mirditë, në Pukë, në Lumë, në Has, në malesinë e Gjakovës, në Kosovë, në Maqedoni, në Dukagjin, në Malesi të Madhe (në të dy anet e kufirit), në Shkodër e në rrethinat e saj, në krahinën e Krajes dhe të Ulqinit; ndërsa [[Gegërishtja jugore]] shtrihet në të majtë të Matit: në zonat e Elbasanit, të Durresit, të Tironës, të Kavajës, të Krujës, të Matit, të Lurës, të Peshkopisë e të Maqedonisë Perendimore, prej Dibrës deri në Shkup dhe Kumanove. "Kufiri natyror" në mes të gegërishtes dhe [[toskë]]rishtes është [[Lumi Shkumbin]] në Shqipëri, që përshkon Shqipërinë e mesme nga lindja në perëndim. Duke vazhduar më tej me ndarjen dialektore të dialektit gegërisht, vihen re grupe të mëdha të folmesh që kanë karakteristikat e mëposhtme: ===Gegnishtja verilindore=== Grupet e vjetra '''kl-gl''' janë reduktuar në '''k-g''': klumshti>'''k'''umshti, gluni>'''g'''uni. Emrat mashkullorë që mbarojnë me '''k-g-h''' kur shquhën marrin mbaresën -'''i''': miku>mi'''ki''', zogu>zo'''gi''', krahu>kra'''hi'''. Koha e pakryer formohet nga tema e pjesores. Me mbaresat -'''shna''' (-'''jshna''') për vetën e parë njëjës: ardhshna (vija), dalshna (dilja), kapshna (kapja), pjekshna (piqja) etj. Me mbaresën -'''ke''' (-'''jke'''), për vetën e tretë njëjës: ardhke (vinte), dalke (dilte), marrke (merrte) etj. E kryera e dëftores të foljet jokalimtare formohet me foljet ndihmëse kam dhe jam dhe me pjesoret e foljes: jam ardh (kam ardhur), jam dal (kam dalë), jam kân (kam qenë), â kân (ka qenë) ===Gegnishtja veriperëndimore=== Grupet e vjetra '''kl-gl''', kanë dhënë përkatësisht në '''kj-g'j''': klumshti>'''kj'''umshti, gluni>'''g'j'''uni. Grupi "'''fsh'''" është thjeshtuar në "'''sh'''": qofsha>kjosha. Rrjedhorja e emrave femërorë njëjës të shquar del me -'''et''': mish lop'''et'''. Në kohën e kryer të thjeshtë, veta e parë shumës formohet me mbaresën -'''me''': dulme (dolëm), erdhme (erdhëm), pame (pamë), murme (morëm), kapme (kapëm) etj. Veta e tretë shumës formohet me mbaresën -'''ne''': dulne (dolën), erdhne (erdhën), pane (panë), murne (morën), kapne (kapën) etj. ===Gegnishtja qendrore=== Zanorja "'''i'''" e theksuar ka dhënë '''ëj-ej-aj-oj''': shpi>shp'''ëj'''. Zanoren "'''y'''", në këto të folme, e gjejmë "'''i'''" dhe "'''e'''": gjymës>gj'''i'''ms, sy>s'''i''' Bashkëtingëllorja "'''g'''" është kthyer në "'''gj'''": gur>'''gj'''ur, gisht>'''gj'''isht ===Gegnishtja jugore (e Shqipërisë së Mesme)=== Ka si veçori përdorimin e përemrave pronorë '''im'''-'''ime''', '''tem'''-'''teme''', '''jot'''-'''jote''', '''tat'''-'''tate''': çuni '''im''' dhe goca '''ime''', çuni '''jot''' dhe goca '''jote''', çunin '''tem''' dhe gocën '''teme''', çunin '''tat''' dhe gocën '''tate'''. Në shumicën e të folmeve të Shqipërisë së Mesme (kryesisht në Kavajë, Durrës dhe Tiranë), '''dh''' ([[ð]]) shqiptohet gjithmonë si '''ll''' ([[ɫ]]). p.sh. shkruhet "madh" ([mað]) për t'u shqiptuar "mô'''ll'''" ([mɔ̃ɫ]). Kjo veçori ndodhet edhe në disa të folme të tjera si në [[Labëri]] dhe në Malësi të Madhe. Zanorja '''i''', ndonjëherë e gjejmë si '''y''', në raste si: shp'''y'''rt (shpirt), vr'''y'''m (vrimë), q'''y'''l'''y'''m (qilim), kr'''y'''p (kripë), fr'''y'''k (frikë) etj. Kjo dukuri shfaqet edhe në disa të folme të tjera si në [[Myzeqe]] dhe në disa vende ku flitet [[Gegnishtja Veriore]]. Një tjetër ngjashmëri me Shqipërinë Jugore është edhe reduktimi i '''u'''-së (kur zanorja është e patheksuar) në '''ë''' kur është para -'''ll'''. p.sh. kumbëll, kukëll, etj., të cilat në të shquar e humbasin plotësisht edhe '''ë'''-në, duke dhënë kuklla, kumblla etj. Kjo ngjashmëri shtrihet në zona si [[Myzeqe]], [[Berat]] e [[Mallakastër]]. Bashkëtingëllorja '''h''' ndonjëherë bëhet '''f''', kjo veçori nuk formohet rregullisht, është vetëm një tipar dallues etimologjik. p.sh. nrofët (ngrohtë), ftofët (ftohtë), nxefët (nxehtë), shof (shoh), njof (njoh), rraf (rrah), gjynof (gjynah) kref (krehë) etj. Ka si veçori përdorimin i aoristit sigmatik për vetën e parë: u lodhsh (u lodha), u lash (u lava), u vrash (u vrava), u bosh (u bëra). Koha e pakryer, varet nga vendi, formohet me mbaresën -'''sha''' ('''jsha'''), ose -'''jem''', ose -'''je''' etj. për vetën e parë njëjës: vijem (vija), dojem (doja), thojem (thoja) shkojem (shkoja) hikjem (ikja) etj. Koha e pakryer formohet me mbaresën -'''ke''' ('''jke''') ose -'''te''' për vetën e tretë njëjës: vrate/vrajke (vrante), shkote/shkojke (shkonte), bote/bojke (bënte) etj. forma të rasës vendore: n'molt, n'katunt, n'shpit. ==Gegë si klasifikim nënetnik == Gegë është po ashtu klasifikim nënetnik i shqiptarëve dhe përfshin banorët e viseve mbi Shkumbin, cekur më lart, ose folësit e gegërishtes. Trojet e banuara nga gegët janë njohur historikisht si [[Gegëri]], sidomos gjatë shek. XIX dhe kohës së [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]]. Gegnishtja nuk zotëron status zyrtar si gjuhë e shkruar e gjuhës shqipe. == Veçanti të gegnishtes == === Paskajorja === Paskajorja – me + pjesorja e foljes (p.sh. me punue, me kallëzue). Kjo veçanti e gegërishtes përdoren në shumicën e gjuhës dhe zë vendin e mënyrës lidhore të [[Gjuha standarde|gjuhës standarde]] në shumicën e rasteve. Mënyra lidhore që përdoret në standard lidhet me vetën dhe kohën (e tashme: p.sh. ''të punoj'' d.m.th. unë të punoj, ''të punosh'' d.m.th. ti të punosh etj., dhe e pakryer: të punoja, të punoje, etj.) ndërsa paskajorja e gegërishtes është gjithëpërfshirëse. Shumë gjuhëtarë sot janë ithtarë të futjes së këtij lloji të paskajores në gjuhën standarde meqë një pjesë e madhe e shqiptarëve e përdorin në të folurën e përditshme. Këta gjuhëtare mendojnë se shqipja standarde do të ishte më e lehtë dhe me më shumë mundësi shprehëese e stilistike. Ky lloj i paskajores do të ofronte përkthime më adekuate në këtë rast: "To Be or Not To Be" (Shekspir: Hamleti, III-I). Shekspiri nuk thotë ''Ti, të jesh apo të mos jesh'', por thotë, pa iu drejtuar asnjë vete, as të dytës, as të tretës: “Me qenë a mos me qenë” (ose në variante më të skajshme: "me kânë a mos ke kânë"). Ndërkaq, një përkthim i tipit "për të qenë apo për të mos qenë" nuk tingëllon shqip. === Foljet kalimtare dhe jokalimtare === Megjithëse veprore, në gegërishte, shumë folje, si “me ardhë/vij”, në të kaluarën dhe kohë të tjera të së shkuarës paraprihen nga folja “me qenë/jam”. P.sh. “Jam ardhë dje, po nuk t’gjeta aty”. Sidoqoftë, këto folje mund të zgjedhohen edhe si në standard me “kam” përpara, por modeli i mësipërm është shumë i përhapur në Kosovë. === Fjalori i pasur === Gegërishtja ka shumë fjalë që nuk përfshihen në fjalorin e gjuhës standarde. Disa shembuj: ''me nirthtë'' (të jesh ftohtë), ''me (i) mejt'' (p.sh. ''Më ka mejt krahu''), ''kacurret'' (plot, me spicë), ''ani'' (e ngjashme me pra por jo saktësisht), etj. === Zanoret hundore === Zanoret hundore (â, ê, î, ô, ŷ, û) e bëjnë gegërishten më të vështirë për t'u mësuar si dialekt (për shqiptarët) ose gjuhë e dytë (për të huajt që mësojnë shqipen gegë). Njëherësh, theksimi i tyre është dallimi kryesor në theks prej toskërishtes, duke e bërë atë më të butë për veshin. Zanoret hundore zëvendësojnë thuajse plotësisht tingullin e theksuar "ë" që në gegërishte figuron si shkronjë për zgjatjen e zanores paraprijëse dhe shpesh quhet "e pa zâ" (e pa zë). Kur "ë"-ja shkon e patheksuar në toskërisht, në gegërisht ajo zgjat zanoret paraprake. == Rotacizmi == {{Main|Rotacizmi}} Gegërishtja e ka ruajtur n-ja në mes të zanorëve, kurrse toskërishtja e ka zëvendësuar me r-ja. Si p.sh. ''atyne/atyre'', ''zani/zëri'', Shqipni/Shqipëri etj. == Tabelë krahasimi == {|border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" class="wikitable" !Gjuha letrare ! Toskërisht !! Gegënisht |- | ftua || ftua || ftu/ftue |- | një || një || i/ni/nji/njo/nja |- | nëntë || nëntë || nont/nond/nant/nand |- | është || është || ô, osht/o, osh'/â, âsht |- | bëri || bëri || boni/bani |- | emër || emër || emën |- | vatër || vatër || votër |- | gjendje || gjëndje || gjenje/gjëndje |- | mund || mund || mun/muj |- | mbret || mbret || mret |- | për të punuar || për të punuar || me punu/me punue |- | rërë || rërë || rôn/ran |- | qenë || qënë || qen/kên/kân/kon |- | dëllinjë || enjë || bërshê |- | baltë || llum || balt/lloq/llum |- | cimbidh || mashë || dan |- | frikë|| frikë|| fryk/frig/tut |- | kokë || kokë || kryt |- | gjel || këndez|| knus/knues |- | mundem || mundem || munem/muj |- | dhelpër || dhelpër || skile/dhelpën |- | syri || syri || syni/syu/siu |- | nëna || nëna || nona/nâna |- | gënjej || gënjej || rrej |- | qumësht || qumësht || tomël/tamël |- | fshat/katund || fshat/katund || fshat/katun/kotun |- | gjalpë || gjalpë || tlyn/tlin |- | truri || truri || truni |- | mbush || mbush || mush |- | ndoshta || ndoshta || noshta/nashta |- | vend || vend || vên |- |dybek |dybek |mte |- |pyll |p(ill)/pyll |pell/pelli |- |} == Përdorimi letrar == Dokumentet më të vjetra të shqipes janë shkruar në gegërishte. Këto përfshijnë "Formulën e pagëzimit" të [[Pal Engjëlli]]t, "[[Meshari]]n" e [[Gjon Buzuku]]t, "[[Çeta e profetëve|Çetën e profetëve]]" nga [[Pjetër Bogdani]], veprat e [[Pjetër Budi]]t, [[Frang Bardhi]]t etj. Në gegërisht u shkruan edhe kryevepra të letërsisë shqiptare si "[[Lahuta e Malcís]]" e [[Gjergj Fishta|Gjergj Fishtës]], si dhe u kodifikua [[Kanuni i Lekë Dukagjinit]] nga [[Shtjefën Gjeçovi]]. Përveç se flitet nga shqiptarët gegë, gegërishtja ka qenë dialekt zyrtar në Shqipëri para [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] dhe në Kosovë deri më [[1968]]. Shumë mërgimtarë shqiptarë gjatë diktaturës komuniste në Shqipëri kanë vazhduar ta përdorin gegërishten në letrat e tyre. Sot gegërishtja përkrahet si dialekt dhe përdoret aty-këtu nga botime të ndryshme në Shqipëri e në Kosovë. Përkrahësit e gegërishtes janë kryesisht letrarë nga [[Shkodra]], [[Tirana]] dhe [[Prishtina]]. Formula e Pagëzimit e ritit latin (8 nëntor 1462) e Pal Ëngjëllit ( 1417-1469), kryepeshkop i Durrësit dhe bashkëpunëtor i ngushtë dhe këshilltar i Skënderbeut, është shkruar gegërisht, në Mat, dhe me alfabet latin. " Un' të pagëzoj pr'emënit Atit e t'birit e t'shpirtit shenjt". == Shqipja standarde dhe gegnishtja == Shqipja standarde megjithëse mbështetet në dialektin toskë të zonës juglindore të Shqipërisë, ka në përbërjen e saj fjalë apo formime nga gegërishtja, pa të cilat nuk do të bëhej i mundur formimi i disa fjalëve. Disa nga shembujt janë fjalët ''meqenëse'', ''humnerë'' dhe folja ''synoj''. Fjala "meqenëse" vjen nga paskajorja ''me qenë'' e gegërishtes, dhe një formim i kësaj fjale duke u mbështetur vetëm në toskërisht do të ishte ''duke qenë se''. Fjala humnerë vjen nga folja ''humb'' dhe fjala ''në erë'', dhe gjuha standarde e ka formuar këtë fjalë nga format gegë ''hum'' (humb)+ ''nerë'' (nder). Edhe folja synoj vjen nga fjala ''syni'': ''synoj''=ia ve synin (gegërisht) dhe jo ''syroj'' siç mund të ishte nëse do të formohej nga toskërishtja e cila nuk e përmban këtë folje. Gjithashtu duhet përmendur tema "krye" me të cilën shqipja formon qindra fjalë, teksa me formën toske "kokë" formohen shumë fjalë. Kemi kryeshkamb, por nuk mund të themi kokëshkëmb; teksa forma kokëfortë e toskërishtes, jepet lehtë edhe në gegërisht, me kryefortë, etj. == Shembuj dhe krahasime == Shtjefën Gjeçovi, ''Kanuni i Lekë Dukagjinit'', Shkodër: 1933, fq. 11: :''Burri â' në detyrë:'' :''a) me u përkujdesë për veshë e mathë e për gjithshka të lypet per me mbajtë jeten;'' :''b) me ruejtë nderen e grues e mos me e lânë me u ankue per kurrnji nevojë.'' :Në standard: ::''Burri është i detyruar:'' ::''a) të përkujdeset për veshmbathje e për gjithçka që lipset për ta mbajtur jetën;'' ::''b) ta ruajë nderin e gruas e mos ta lë të ankohet për asnjë nevojë.'' Këshilli Populluar i Komunës së Prishtinës, ''Prishtina'' (monografi), 1959, fq. 19: :''Gjatë pesëmbëdhjetë vjetve të fundit janë investue mjete bukur të mëdha për objekte të ndryshme komunale. Qysh në vitin 1946 rinija ndërtoi rezervoarin e madh për ujësjellësin e qytetit dhe Prishtinës iu sigurue kështu për herë të parë uji i shëndoshë për pije. Kapaciteti i ujësjellësit ishte 15 litra në sekondë. Prej asaj kohe ujësjellësi u zgjanue dhe modernizue vazhdimisht dhe tash për çdo sekondë jep nga 30 litra ujë.'' :Në standard: ''Gjatë pesëmbëdhjetë vjetëve të fundit janë investuar mjete bukur të mëdha për objekte të ndryshme komunale. Qysh në vitin 1946, rinia ndërtoi rezervuarin e madh për ujësjellësin e qytetit dhe Prishtinës iu sigurua kështu për herë të parë uji i shëndoshë për pije. Kapaciteti i ujësjellësit ishte 15 litra në sekondë. Prej asaj kohe ujësjellësi u zgjerua dhe modernizua vazhdimisht dhe tani për çdo sekondë jep nga 30 litra ujë'' == Shiko edhe == *[[Gegërishtja jugore]] *[[Gegërishtja veriore]] *[[Toskërishtja]] == Burimi i të dhënave == <references /> == Referime == [[Kategoria:Dialekte]] [[Kategoria:Dialekte të gjuhës shqipe]] buly9rfaq5zfoq60c0uxxon31ma3fyy Shqisa e 6te 0 13998 3057626 41858 2026-10-16T12:20:12Z EmausBot 19029 Robot: Fixing double redirect from [[Shqisa e Gjashtë]] to [[Shqisa e gjashtë]] 3057626 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shqisa e gjashtë]] 55bfj8857k9fsdyi1b7ll6z20u8p99c Korporata Energjetike e Kosovës 0 17389 3057699 3054001 2026-10-17T00:59:35Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.6 3057699 wikitext text/x-wiki {{Infobox kompani | name = Korporata Energjetike e Kosovës | image = KFOR RC-E Participates in Inspections at Kosovo Energy Corporation Plant (7078147).jpg | image_caption = Termocentrali Kosova B i KEK-ut në vitin 2022 | type = Ndërmarrje publike, shoqëri aksionare | industry = Energjetika | founded = 2005 (shoqëri aksionare) | hq_location_city = [[Prishtina]] | hq_location_country = [[Kosova]] | area_served = Kosova | products = Energji elektrike, linjit, energji termike | owner = [[Qeveria e Kosovës]] (100%) | website = http://kek-energy.com/kek/ | fetchwikidata = no }} '''Korporata Energjetike e Kosovës''' ('''KEK''') është ndërmarrje publike energjetike në [[Kosova|Kosovë]], në pronësi të plotë të [[Qeveria e Kosovës|Qeverisë së Kosovës]].<ref name="Regjistri2026">{{Cite report|title=Regjistri i ndërmarrjeve publike qendrore, 8 qershor 2026|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2026/06/REGJISTRI-I-NDERMARRJEVE-PUBLIKE-QENDRORE-W-08.06.2026-Shqip-.pdf|publisher=Ministria e Ekonomisë|year=2026|pages=1|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> Veprimtaria kryesore e saj është prodhimi i energjisë elektrike nga [[linjiti]] dhe nxjerrja e linjitit për furnizimin e kapaciteteve të saj gjeneruese. KEK-u operon termocentralet [[Kosova A]] dhe [[Kosova B]], të vendosura në zonën e [[Kastrioti|Obiliqit]], si dhe minierat që i furnizojnë ato.<ref name="Sektori">{{Cite web|title=Energy Sector Players|url=https://reskosovo.rks-gov.net/energy-overview/energy-sector-players/|publisher=Ministria e Ekonomisë|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> KEK-u ka qenë historikisht ndërmarrje e integruar vertikalisht, me përgjegjësi edhe për transmetimin, shpërndarjen dhe furnizimin me energji elektrike. Funksionet e transmetimit dhe operimit të sistemit kaluan te [[KOSTT]]-i në vitin 2006, ndërsa shpërndarja dhe furnizimi u ndanë në kuadër të [[KEDS]]-it, i cili kaloi në operim privat në vitin 2013.<ref name="KOSTT2013">{{Cite report|title=KOSTT Sh.A.: pasqyrat financiare për vitin e përfunduar më 31 dhjetor 2013|url=https://kostt.com/Content/ViewFiles/IndependentAuditorsReportsandFinancialStatements/2013SHQ.pdf|publisher=KOSTT|pages=6|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="IFC2013">{{Cite report|title=Kosovo: Electricity Distribution|url=https://www.ifc.org/content/dam/ifc/doc/2010/2013-kosovo-electricity-distribution-ppp-brief.pdf|publisher=IFC|year=2013|pages=1–2|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="KEDS">{{Cite web|title=Profili i KEDS|url=https://www.keds-energy.com/shq/rreth-nesh/profili-i-keds/|publisher=KEDS|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> Termocentralet e KEK-ut, të zhvilluara nga vitet 1960 deri në vitet 1980, mbeten burimi kryesor i prodhimit vendor të energjisë elektrike.<ref name="ZRRE2025">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2025|url=https://www.ero-ks.org/zrre/sites/default/files/Publikimet/Raportet%20Vjetor/Raporti%20vjetor%202025.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=91–95|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> == Historia == === Zhvillimi i industrisë elektroenergjetike === Shfrytëzimi i linjitit i parapriu ndërtimit të termocentraleve të mëdha, afërsisht ndërmjet viteve 1922 dhe 1966.<ref name="SESA">{{Cite report|title=Kosovo C: Strategic Environmental and Social Assessment (draft final SESA)|url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/299271468088159164/pdf/E13670VOL130Box327408B.pdf|publisher=ERM–ELC–CSA / Banka Botërore|pages=125|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> Zhvillimi në shkallë të gjerë i prodhimit të energjisë elektrike nga linjiti në Kosovë lidhet me shfrytëzimin e rezervave në basenin e Kosovës. Minierat sipërfaqësore të Bardhit dhe Mirashit furnizonin termocentralet Kosova A dhe Kosova B, duke krijuar kompleksin kryesor termoenergjetik të vendit.<ref name="ZRRE2010">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2010|url=https://ero-ks.org/Annual%20Report/Annual%20Report%202010/Raporti_Vjetor_2010_ZRRE_final_alb.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=28–31|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> Njësia e parë e termocentralit Kosova A hyri në punë në vitin 1962. Kompleksi u zgjerua gradualisht deri në vitin 1975 dhe përfundimisht përbëhej nga pesë njësi prodhuese. Termocentrali Kosova B u ndërtua më vonë dhe përbëhet nga dy njësi, të vëna në punë në vitet 1983 dhe 1984.<ref name="ZRRE2009">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2009|url=https://ero-ks.org/Annual%20Report/Annual%20Report%202009/Raporti_Vjetor_2009_shq.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=26–27|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> === Elektrokosova dhe zhvillimi para vitit 1999 === "Elektrokosova" ishte ndërmarrje e shpërndarjes së energjisë elektrike me seli në Prishtinë, pjesë e organizimit të sektorit elektroenergjetik të Kosovës para vitit 1999.<ref name="Sllovenia2009" /> Kompania e shpërndarjes me këtë emër u themelua nga Kuvendi i Kosovës në vitin 1945, pas Luftës së Dytë Botërore. Ky organizim i hershëm i shpërndarjes i parapriu ndërtimit të termocentraleve Kosova A dhe Kosova B dhe shndërrimit të mëvonshëm të KEK-ut në shoqëri aksionare.<ref name="CIGRE2020">{{Cite book|author=Pranvera Dobruna Kryeziu|editor=Kresimir Bakic|title=SEERC CIGRE History: Early electrification and empowerment of region where current electricity was born|chapter=NC CIGRE Kosovo|publisher=Slovenian Association of Electric Power Engineers CIGRE & CIRED|year=2020|pages=359–362|isbn=978-961-6265-36-2|url=https://bhkcigre.ba/Documents/monografije/SEERC_CIGRE_History_Knjiga_arhiv.pdf|language=en|access-date=2026-10-04}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Ndërmarrja vepronte nëpërmjet njësive vendore të shpërndarjes.<ref name="Gjilan2013">{{Cite report|title=Aktgjykimi C. nr. 336/06|publisher=Gjykata Themelore në Gjilan|date=2013-04-19|pages=5–6|url=https://www.eulex-kosovo.eu/eul/repository/docs/%282013.04.19%29_JUD_-_ASh_vs_KEC_JSC_%28__BC_GJ%29_ALB.pdf|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> Gjatë viteve 1950–1980, zhvillimi i kapaciteteve prodhuese u shoqërua me zgjerimin e rrjetit elektrik. Pas vënies në punë të hidrocentralit të Kozhnjerit në vitin 1957, u ndërtua linja përkatëse 35 kV; më pas u zhvilluan rrjetet 110 kV dhe 220 kV. Në gjysmën e dytë të viteve 1970 dhe në fillim të viteve 1980 u ndërtuan lidhjet e para 400 kV me sistemet fqinje, paralelisht me zhvillimin e Kosovës B. Monografia e CIGRE-së e daton përfundimin e elektrifikimit të territorit, përfshirë fshatrat, në vitin 1983.<ref name="CIGRE2020" /> Drejtimi i ndërmarrjes përfshinte drejtorinë dhe organet e vetëqeverisjes së punëtorëve: këshillin e punëtorëve, komisionin disiplinor dhe komitetin e kontrollit të punëtorëve. Këshilli merrte vendime edhe për drejtimin e ndërmarrjes dhe emërimin e drejtorit.<ref name="Sllovenia2009" /><ref name="Borba1990">{{Cite news|title=Direktori u tamnom vilajetu|newspaper=Borba|publisher=Borba|date=1990-07-12|page=7|url=https://pretraziva.rs/prikaz/%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%B0/1990-07-12/7|language=sh|access-date=2026-10-04}}</ref> Në vitin 1990 ndryshoi edhe administrimi i Elektrokosovës. Sipas parashtresës së Sllovenisë të dorëzuar në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë më 2009, Kuvendi i Serbisë vendosi më 26 qershor 1990 masa të përkohshme në ndërmarrje: shpërndau organet e vetëqeverisjes, përfshirë këshillin e punëtorëve, dhe caktoi një drejtim të përkohshëm prej tre anëtarësh. Atij iu kaluan edhe kompetencat për marrëdhëniet e punës, të ardhurat personale dhe ndarjen e banesave të punëtorëve.<ref name="Sllovenia2009">{{Cite report|title=Written Comments of the Republic of Slovenia on Other Written Statements|publisher=Ministria e Punëve të Jashtme e Sllovenisë|date=2009-07-17|pages=22–25|url=https://icj-web.leman.un-icc.cloud/sites/default/files/case-related/141/15696.pdf|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> === Periudha pas vitit 1999 dhe shndërrimi në shoqëri aksionare === Pas luftës së vitit 1999, sektori energjetik u përball me dëme në rrjet dhe me termocentrale të vjetruara nga mungesa e mirëmbajtjes. Rindërtimi dhe rehabilitimi u mbështetën nga donatorë ndërkombëtarë. Në korrik 2002, zjarri i shkaktuar nga rrufeja në Kosova B dhe një aksident në minierë në nëntor të atij viti e penguan rimëkëmbjen e prodhimit dhe shtuan nevojën për import.<ref name="WB2003">{{Cite report|title=Energy Sector Technical Assistance Project II: Project Appraisal Document, Report No. 25690|url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/407021468773106681/pdf/256901XK1Secon1r0TA1idar20031011811.pdf|publisher=Banka Botërore|pages=2–3, 16|year=2003|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> Më 27 dhjetor 2005, në periudhën e administrimit nga UNMIK-u, KEK-u u transformua nga ndërmarrje publike në shoqëri aksione.<ref name="Audit2006">{{Cite report|title=Korporata Energjetike e Kosovës Sh.A.: pasqyrat financiare më 31 dhjetor 2006 dhe raporti i auditorit të pavarur|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2022/08/KEK_SHA_2006_Audit_PF_FINAL_alb_LATEST.pdf|publisher=Grant Thornton|year=2009|pages=2–3, 5, 8|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="Regjistri2026" /> === Ristrukturimi i sektorit energjetik === [[Skeda:ElektroKosova (KEK) in the 90's.jpg|thumb|Ndërtesa historike administrative "Elektrokosova" në Prishtinë, tash e përdorur nga KEDS; fotografi e viteve '90]]Një nga ndryshimet kryesore strukturore ishte ndarja e funksionit të transmetimit nga KEK-u. KOSTT sh.a. u inkorporua më 23 dhjetor 2005 dhe filloi operimin e pavarur më 1 korrik 2006. Sipas pasqyrave të tij financiare, me marrëveshjen e ndarjes iu transferuan përgjegjësitë për operimin dhe mirëmbajtjen e sistemit të transmetimit, përfshirë operimin e sistemit dhe të tregut.<ref name="KOSTT2013" /> Ristrukturimi vazhdoi me ndarjen e veprimtarisë së shpërndarjes dhe furnizimit. KEDS u krijua nga funksionet përkatëse të KEK-ut. Thirrja ndërkombëtare për shprehjen e interesit për privatizimin u hap në qershor 2010. Konsorciumi turk Çalık–Limak fitoi tenderin për blerjen e 100 për qind të aksioneve për 26,3 milionë euro.<ref name="IFC2013" /> Marrëveshja e implementimit u nënshkrua më 17 tetor 2012, ndërsa KEDS filloi operimin nën pronësinë private më 8 maj 2013.<ref name="Marreveshja2012">{{Cite report|title=Marrëveshja e implementimit, 17 tetor 2012|url=https://me.rks-gov.net/wp-content/uploads/2022/07/MI_perkthimi_i_plotesuar_final_draft_tetor2012_verified_copy.pdf|publisher=Qeveria e Kosovës|year=2012|pages=1–2|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="KEDS" /> Nga 1 janari 2015, veprimtaria e furnizimit u organizua veçmas në [[KESCO]], ndërsa KEDS mbajti veprimtarinë e shpërndarjes.<ref name="KESCO">{{Cite web|title=About us|url=https://kesco-energy.com/eng/about-us/about-us/|publisher=KESCO|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="KEDS" /> Pas këtyre ndryshimeve, veprimtaria kryesore e KEK-ut u përqendrua në nxjerrjen e linjitit dhe prodhimin e energjisë elektrike.<ref name="Sektori" /> == Veprimtaria == === Prodhimi i energjisë elektrike === KEK-u prodhon energji elektrike në dy termocentralet me linjit, Kosova A dhe Kosova B. Në vitin 2024, ZRRE-ja regjistroi 5.480,4 GWh prodhim në prag nga këto centrale, nga rreth 6.059 GWh prodhim vendor gjithsej. Prodhimi bruto i tyre ishte rreth 6.178 GWh; diferenca përfaqëson kryesisht konsumin vetanak të centraleve.<ref name="ZRRE2024">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2024|url=https://www.ero-ks.org/zrre/sites/default/files/Publikimet/Vendimet/Vendimet%202025/Raporti%20vjetor%202024_ZRRE_0_1.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=82–86|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> === Termocentrali Kosova A === [[Kosova A]] është termocentrali më i vjetër i KEK-ut. Pesë njësitë e tij u vunë në punë ndërmjet viteve 1962 dhe 1975. Njësitë A1 dhe A2 nuk janë më operative, ndërsa prodhimi mbështetet në njësitë A3, A4 dhe A5.<ref name="ZRRE2025" /> Më 6 qershor 2014, në këtë termocentral ndodhi një shpërthim që shkaktoi dëme materiale dhe mungesë të prodhimit vendor.<ref name="ZRRE2014">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2014|url=https://ero-ks.org/Annual%20Report/2014/Raporti_Vjetor_2014_ZRRE.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=34–36, 62|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> Në janar 2025 u njoftua një projekt me vlerë rreth 137 milionë euro për rehabilitimin dhe modernizimin e njësisë A3, me kapacitet të synuar prej 215 MW.<ref name="A3">{{Cite web|title=Korporata Energjetike e Kosovës investon 137 milionë euro për rehabilitimin dhe modernizimin e Njësisë A3 të Termocentralit Kosova|url=https://kryeministri.rks-gov.net/news/korporata-energjetike-e-kosoves-investon-137-milione-euro-per-rehabilitimin-dhe-modernizimin-e-njesise-a3-te-termocentralit-kosova/|publisher=Zyra e Kryeministrit të Kosovës|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> === Termocentrali Kosova B === [[Kosova B]] përbëhet nga dy njësi, B1 dhe B2, me kapacitet të instaluar prej 339 MW secila. Njësitë hynë në operim përkatësisht në vitet 1983 dhe 1984.<ref name="ZRRE2025" /> Nga dhjetori 2014, KEK-u furnizon edhe energji termike nga Kosova B për ngrohjen qendrore të Prishtinës përmes [[Termokosi]]t.<ref name="Audit2025">{{Cite report|title=Raporti i auditimit për pasqyrat financiare vjetore të Korporatës Energjetike të Kosovës Sh.A. për vitin 2025|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2026/07/Raporti-i-Auditimit-ZKA-per-PFV-KEK-2025.pdf|publisher=Zyra Kombëtare e Auditimit|year=2026|pages=3, 6, 35, 48 (pasqyrat financiare)|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> Në tetor 2025, Qeveria njoftoi përfundimin e modernizimit të njësisë B2. Ndërhyrjet përfshinin turbinën, zbarat e gjeneratorit dhe ekonomajzerin, me fuqi prodhuese prej 318 MW.<ref name="B2Modernizimi">{{Cite web|title=Përmbyllet me sukses modernizimi i njësisë prodhuese B2 të Termocentralit Kosova B|url=https://kryeministri.rks-gov.net/news/185221-2/|publisher=Zyra e Kryeministrit të Kosovës|year=2025|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> === Nxjerrja e linjitit === KEK-u nxjerr linjit për furnizimin e termocentraleve të tij. Historikisht, prodhimi u zhvillua në minierat sipërfaqësore të Mirashit dhe Bardhit. Shfrytëzimi i linjitit në Sibovcin Jugperëndimor filloi në vitin 2010, kur nga kjo fushë u nxorën 360 mijë tonë.<ref name="ZRRE2010" /> Prodhimi vjetor i linjitit arriti rreth 8,54 milionë tonë në vitin 2020; në vitin 2024 ishte 8,07 milionë tonë, ndërsa në vitin 2025 rreth 6,91 milionë tonë.<ref name="ZRRE2020">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2020|url=https://www.ero-ks.org/zrre/sites/default/files/Publikimet/Raportet%20Vjetor/Raporti%20vjetor%202020_ZRRE_shqip.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=77–80|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="ZRRE2024" /><ref name="ZRRE2025" /> == Kapacitetet dhe prodhimi == Kapaciteti nominal historik i pesë njësive të Kosovës A ishte 800 MW. Me A1 dhe A2 jashtë operimit, tri njësitë e mbetura kanë së bashku 610 MW kapacitet të instaluar; Kosova B ka 678 MW. Kapaciteti i instaluar dallon nga kapaciteti neto dhe nga fuqia që mund të vihet në dispozicion në një moment të caktuar.<ref name="ZRRE2009" /><ref name="ZRRE2025" /> {| class="wikitable" |+ Njësitë e termocentraleve të KEK-ut ! Njësia !! Viti i vënies në punë !! Kapaciteti i instaluar (MW) !! Kapaciteti neto sipas ZRRE-së, 2025 (MW) |- | A1 || 1962 || 65 || Nuk operon |- | A2 || 1964 || 125 || Nuk operon |- | A3 || 1970 || 200 || 144 |- | A4 || 1971 || 200 || 144 |- | A5 || 1975 || 210 || 144 |- | B1 || 1983 || 339 || 264 |- | B2 || 1984 || 339 || 264 |} {| class="wikitable" |+ Prodhimi vjetor i energjisë elektrike në prag dhe nxjerrja e linjitit, 2009–2025 ! Viti !! Kosova A (GWh) !! Kosova B (GWh) !! Gjithsej (GWh) !! Linjiti i nxjerrë (milionë tonë) !! Burimi |- | 2009 || 1 424,1 || 3 251,7 || 4 675,9 || 7,872 ||<ref name="ZRRE2009" /> |- | 2010 || 1 684,8 || 3 195,1 || 4 879,9 || 7,958 ||<ref name="ZRRE2010" /> |- | 2014 || 1 432,4 || 3 310,1 || 4 742,5 || 7,204 ||<ref name="ZRRE2014" /> |- | 2015 || 1 804,0 || 3 557,0 || 5 361,0 || 8,241 ||<ref name="ZRRE2015">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2015|url=https://ero-ks.org/2016/Raportet/Raporti_Vjetor_2015_ZRRE_shq.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=31–33|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> |- | 2019 || 2 078,3 || 3 325,5 || 5 403,8 || 8,063 ||<ref name="ZRRE2019">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2019|url=https://www.ero-ks.org/zrre/sites/default/files/Publikimet/Raportet%20Vjetor/Raporti%20vjetor%202019_ZRRE_final_alb.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=77–80|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> |- | 2020 || 2 113,9 || 3 869,3 || 5 983,2 || 8,538 ||<ref name="ZRRE2020" /> |- | 2022 || 2 020,3 || 3 657,5 || 5 677,8 || 8,279 ||<ref name="ZRRE2022">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2022|url=https://www.ero-ks.org/zrre/sites/default/files/Publikimet/Raportet%20Vjetor/Raporti%20vjetor%202022_ZRRE.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=83–86|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> |- | 2023 || 2 009,5 || 2 921,2 || 4 930,7 || 6,924 ||<ref name="ZRRE2023">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2023|url=https://www.ero-ks.org/zrre/sites/default/files/Publikimet/Vendimet/Vendimet%202025/Raporti%20Vjetor%202023_ZRRE.pdf|publisher=Zyra e Rregullatorit për Energji|pages=35, 83–87|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> |- | 2024 || 1 937,2 || 3 543,2 || 5 480,4 || 8,069 ||<ref name="ZRRE2024" /> |- | 2025 || 1 773,8 || 2 912,7 || 4 686,5 || 6,908 ||<ref name="ZRRE2025" /> |} == Pronësia dhe organizimi == KEK sh.a. është ndërmarrje publike qendrore, aksionari i vetëm i së cilës është Qeveria e Kosovës. Selia e regjistruar është në sheshin Nënë Tereza nr. 36 në Prishtinë.<ref name="Regjistri2026" /> KOSTT-i operon transmetimin, sistemin dhe tregun; KEDS-i operon rrjetin e shpërndarjes, ndërsa KESCO ushtron furnizimin universal. [[Zyra e Rregullatorit për Energji]] është institucioni i pavarur që rregullon dhe licencon veprimtaritë energjetike.<ref name="Sektori" /><ref name="KEDS" /><ref name="KESCO" /> Përveç gjenerimit dhe mihjeve, KEK-u ka edhe licencë furnizimi. Sipas pasqyrave të audituara, në qershor 2025 filloi furnizimin tregtar për konsumatorë të tregut të liberalizuar; raportimi i atij viti përfshin edhe furnizimin e mundësisë së fundit.<ref name="Audit2025" /> Numri i punonjësve duhet interpretuar duke pasur parasysh ndarjen e veprimtarive. Në fund të vitit 2005 KEK-u kishte 8 353 punonjës dhe në fund të vitit 2006 kishte 7 404.<ref name="Audit2006" /> Raporti i vitit 2011 jepte mesatarisht 7 714 punonjës, kur ndërmarrja ende përfshinte shpërndarjen dhe furnizimin.<ref name="KEK2011">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2011|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2022/08/Raporti_Vjetor_2011_i_NP_KEK_sha.pdf|publisher=Korporata Energjetike e Kosovës|year=2011|pages=52|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> Pas privatizimit të këtyre veprimtarive, numri në fund të vitit ishte 4 033 më 2019 dhe 3 884 më 2020. Shifrat para dhe pas ristrukturimit nuk përfaqësojnë të njëjtën strukturë organizative; mesatarja vjetore gjithashtu dallon nga numri në fund të vitit.<ref name="KEK2019">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2019|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2023/06/KEK_Raport_Vjetor_2019_Publik.pdf|publisher=Korporata Energjetike e Kosovës|year=2019|pages=13, 44–45|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="KEK2020">{{Cite report|title=Raporti vjetor 2020|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2026/01/Raporti-vjetor-2020-KEK.pdf|publisher=Korporata Energjetike e Kosovës|year=2020|pages=13, 50–51|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> == Të dhënat financiare == Pasqyrat fianciare për vitin 2006, kur KEK-u përfshinte edhe shpërndarjen dhe furnizimin, raportonin humbje neto prej 25,974 milionë eurosh. Kjo periudhë nuk është drejtpërdrejt e krahasueshme me shoqërinë pas ndarjes së këtyre veprimtarive.<ref name="Audit2006" /> {| class="wikitable" |+ Të dhëna financiare për vite të zgjedhura (milionë euro) ! Viti !! Të hyrat operative !! Fitimi neto !! Burimi |- | 2018 || 164,507 || 17,043 ||<ref name="Audit2019">{{Cite report|title=Korporata Energjetike e Kosovës Sh.A.: pasqyrat financiare për vitin e përfunduar më 31 dhjetor 2019 dhe raporti i auditorit të pavarur|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2026/08/Raporti-i-Auditorit-te-Jashtem-per-Pasqyrat-Financiare-2019.pdf|publisher=RSM Kosovo|year=2020|pages=7–8|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref> |- | 2019 || 185,135 || 19,222 ||<ref name="Audit2019" /> |- | 2020 || 193,021 || 23,784 ||<ref name="KEK2020" /> |- | 2022 || 307,961 || 104,920 ||<ref name="Audit2023">{{Cite report|title=Raporti i auditimit për pasqyrat financiare vjetore të Korporatës Energjetike të Kosovës Sh.A. për vitin 2023|url=https://zka-rks.org/cms/ReportFiles/2024_88148f1e-72ea-4b6d-9815-4edfe7d80b1d.pdf|publisher=Zyra Kombëtare e Auditimit|year=2024|pages=9 (pasqyrat financiare)|language=sq, sr|access-date=2026-10-04}}</ref> |- | 2023 || 193,150 || 12,320 ||<ref name="Audit2024">{{Cite report|title=Audit report on annual financial statements of the Kosovo Energy Corporation J.S.C. for the year 2024|url=https://zka-rks.org/cms/ReportFiles/2025_1b06742a-5330-46bf-93b6-75aeed8bbab2.pdf|publisher=Zyra Kombëtare e Auditimit|year=2025|pages=9 (pasqyrat financiare)|language=en, sq|access-date=2026-10-04}}</ref> |- | 2024 || 212,839 || 39,124 ||<ref name="Audit2024" /> |- | 2025 || 204,762 || 10,103 ||<ref name="Audit2025" /> |} Për vitin 2022, pasqyrat fillestare jepnin fitim neto prej 104,920 milionë euro ndërsa më 12,320 milionë euro.<ref name="Audit2022">{{Cite report|title=Korporata Energjetike e Kosovës Sh.A.: pasqyrat financiare për vitin e përfunduar më 31 dhjetor 2022|url=https://me.rks-gov.net/njpmnp/wp-content/uploads/sites/3/2023/06/22_KEK_Raporti-i-auditorit-dhe-Pasqyrat-Financiare-2.pdf|publisher=Mazars|year=2023|pages=8|language=sq|access-date=2026-10-04}}</ref><ref name="Audit2023" /><ref name="Audit2024" /> == Roli në sistemin energjetik të Kosovës == Për shkak të peshës së termocentraleve Kosova A dhe Kosova B në prodhimin vendor, KEK-u ka rol qendror në sigurinë e furnizimit me energji elektrike. Megjithatë, prodhimi vendor nuk mbulon në çdo periudhë kërkesën e sistemit. ZRRE-ja ka vlerësuar se kapacitetet vendore nuk janë të mjaftueshme për të mbuluar ngarkesën maksimale, prandaj mungesa plotësohet edhe përmes importit.<ref name="ZRRE2024" /> === Projektet e energjisë së ripërtëritshme === Projekti Solar4Kosovo I – Photovoltaics parashikon një central fotovoltaik prej 100 MW në zonën ndërmjet Obiliqit dhe Fushë Kosovës, me KEK-un si zhvillues. Banka Evropiane e Investimeve e vlerësonte koston e përgjithshme në rreth 107 milionë euro dhe nënshkroi financim prej 33 milionë eurosh më 18 mars 2024.<ref name="EIBSolar">{{Cite web|title=KEK Solar PV – Global Gateway|url=https://www.eib.org/en/projects/all/20220274|publisher=Banka Evropiane e Investimeve|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> Më 9 dhjetor 2025 u publikua parakualifikimi për projektimin dhe ndërtimin e një centrali me të paktën 100 MWac dhe lidhjen e tij me rrjetin.<ref name="EIBTender">{{Cite web|title=PQ (Prequalification) for Solar4Kosovo I – Photovoltaics|url=https://www.eib.org/en/about/procurement/call-projects-non-eu/20220274-00|publisher=Banka Evropiane e Investimeve|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> == Ndikimi mjedisor == Prodhimi i energjisë nga linjiti lidhet me ndotjen e ajrit, deponimin e hirit dhe zënien e tokës nga minierat dhe deponitë e djerrinës. Banka Botërore ka evidentuar ndotjen e tokës dhe të ujërave nëntokësore nga deponitë e hirit, si dhe mbetjet e rrezikshme në kompleksin e vjetër të gazifikimit. Projekti për pastrimin e sektorit energjetik dhe rikultivimin e tokës u miratua në qershor 2006. Në kuadër të ndërhyrjeve, transporti hidraulik i hirit të Kosovës A zëvendësoi transportin e thatë dhe hyri në funksion në nëntor 2013.<ref name="WB2015">{{Cite report|title=The World Bank Group in Kosovo: Country Snapshot, April 2015|url=https://documents.worldbank.org/curated/en/476691486988988059/pdf/111964-WP-PUBLIC-KOSOVO-S.pdf|publisher=Banka Botërore|year=2015|pages=13|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> Zgjerimi i minierave lidhej edhe me zhvendosjen e banorëve. Përmbledhja e Bankës Botërore e prillit 2015 përshkruante monitorimin e planit të zhvendosjes për lagjen Shala të fshatit Hade si pjesë të financimit shtesë të projektit të pastrimit; procesi atëherë ende vazhdonte.<ref name="WB2015" /> Emetimet e centraleve mbulohen nga Plani Kombëtar për Zvogëlimin e Emetimeve (NERP), sipas detyrimeve ndaj Komunitetit të Energjisë. Në çështjen ECS-8/21, të hapur në mars 2021, Këshilli Ministror i Komunitetit të Energjisë konstatoi më 14 dhjetor 2023 mosrespektimin nga Kosova të kufijve të emetimeve.<ref name="ECS0821">{{Cite web|title=Case ECS-8/21: Kosovo* / environment|url=https://www.energy-community.org/enc-lex/cases/registry/2021/case0821KO.html|publisher=Komuniteti i Energjisë|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> Raporti i zbatimit për vitin 2025 regjistronte për pesë instalimet e Kosovës nën NERP emetime të vitit 2024 prej 11 712 tonësh dioksid squfuri, 16 852 tonësh okside azoti dhe 5 605 tonësh pluhur. Raporti evidentonte tejkalimin e kufijve dhe mungesën e zbatimit të vendimit të Këshillit Ministror.<ref name="ENC2025">{{Cite report|title=Annual Implementation Report 2025|url=https://www.energy-community.org/dam/jcr%3Aee52fae5-11ae-49f5-b731-3f82f9178e73/ECS_IR2025.pdf|publisher=Sekretariati i Komunitetit të Energjisë|year=2025|pages=83–84|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> Raporti i zbatimit të strategjisë energjetike për vitin 2024 i dallonte modernizimet mekanike të Kosovës B nga instalimi i elektrofiltrave dhe i pajisjeve për uljen e oksideve të azotit (DeNOx). Ai i paraqiste ndërhyrjet për elektrofiltrat dhe DeNOx si të shtyra në vitin 2026 për B1 dhe në vitin 2027 për B2.<ref name="KESIP2024">{{Cite report|title=Progress Report for 2024 of the Kosovo Energy Strategy Implementation Program (KESIP) for the period 2022–2025|url=https://me.rks-gov.net/wp-content/uploads/2026/01/PROGRESS-REPORT-FOR-2024-OF-THE-KOSOVO-ENERGY-STRATEGY-IMPLEMENTATION-PROGRAM-KESIP-FOR-THE-PERIOD-2022-2025.pdf|publisher=Ministria e Ekonomisë|pages=20–21|year=2025|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> Në raportin për Kosovën të vitit 2025, Komisioni Evropian kërkoi përshpejtimin e përmirësimit mjedisor të Kosovës B dhe çmontimin e njësive jooperative të Kosovës A. Raporti e lidhte varësinë nga termocentralet e vjetra me nevojën për zgjerimin e burimeve të ripërtëritshme dhe të efiçiencës energjetike.<ref name="EC2025">{{Cite report|title=Kosovo 2025 Report, SWD(2025) 752 final|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52025SC0752|publisher=Komisioni Evropian|year=2025|pages=80|language=en|access-date=2026-10-04}}</ref> == Shih edhe == * [[Energjia elektrike në Kosovë]] * [[Kosova A]] * [[Kosova B]] * [[KOSTT]] * [[KEDS]] * [[KESCO]] * [[Zyra e Rregullatorit për Energji]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Korportate Energjetike e Kosovës}} * [http://kek-energy.com/kek/ Faqja zyrtare e Korporatës Energjetike të Kosovës] * [https://www.ero-ks.org/ Zyra e Rregullatorit për Energji] [[Kategoria:Kompani në Kosovë]] [[Kategoria:Energjia në Kosovë]] fmicxalzannbmu6eacsy0xkg25gyqjy Marsi 0 18839 3057749 3056348 2026-10-17T08:38:35Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057749 wikitext text/x-wiki {{Short description|Planeti i dytë nga Dielli}} {{Artikull i përkryer}} {{Use dmy dates|date=August 2024}} {{Infobox planet | type = Planet shkëmbor | name = Venusi <br> Venera | image = <!-- Please do not change this image without discussion in the Talk page. This selection is by consensus --> Venus_from_Mariner_10.jpg | symbol = [[File:Venus symbol (bold).svg|24px|♀|class=skin-invert]] | caption = Imazh me ngjyra false i Venusit, marrë nga Mariner 10 më 1974. | orbit_ref = <ref name="fact"/><ref name="horizons"/> | epoch = J2000 | aphelion = {{Convert|0.728213|AU|e6km|2|abbr=unit|lk=in}} | perihelion = {{Convert|0.718440|AU|e6km|2|abbr=unit}} | semimajor = {{Convert|0.723332|AU|e6km|2|abbr=unit}} | eccentricity = 0,006772<ref name="VSOP87"/> | period = {{plainlist | * {{Val|224.701|u=day}}<ref name="fact"/> * {{Val|0.615198|u=vit julian}} * {{Val|0.615187|u=vit sideral}} * 1,92 ditë diellore të Venusit }} | synodic_period = 583,92 ditë<ref name="fact"/> | avg_speed = 35,02{{Nbsp}}km/s | inclination = {{plainlist | * {{Val|3.39458|u=°}} ndaj ekliptikës * 3,86° ndaj ekuatorit të [[Dielli]]t * 2,15° ndaj planit të pandryshueshëm<ref name="Souami_Souchay_2012"/> }} | asc_node = 76,680°<ref name="VSOP87"/> | arg_peri = 54,884° | mean_anomaly = 50,115° | satellites = Asnjë | allsatellites = yes | mean_radius = {{plainlist | * {{nowrap|{{Val|fmt=commas|6051.8|1.0|u=km}}}}<ref name="Seidelmann2007"/> * 0,9499 Toka }} | flattening = 0<ref name="Seidelmann2007"/> | surface_area = {{plainlist | * {{Val|4.6023|e=8|u=km2}} * 0,902 Toka }} | volume = {{plainlist | * {{Val|9.2843|e=11|u=km3}} * 0,857 Toka }} | mass = {{plainlist | * {{Val|4.86731|0.00023|e=24|u=kg}}<ref name="NASA_2015"/> * 0,815 Toka }} | density = {{Val|5.243|0.003|u=g/cm3}}<ref name="NASA_2015"/> | surface_grav = {{Convert|8.87|m/s2|g0|lk=out}} | escape_velocity = {{Convert|10.36|km/s|abbr=on}}<ref name="NASA_2015"/> | rotation = {{Val|-116.75|u=day}} (retrograd)<ref name="planetary-facts"/> <br/>1 ditë diellore e Venusit | sidereal_day = {{Val|-243.0226|u=day}} (retrograd)<ref name="Margot_et_al_2021"/> | rot_velocity = 6,52 km/h | axial_tilt = 2,64° (për rrotullimin retrograd){{break}}177,36° (ndaj orbitës)<ref name="fact"/>{{refn|group=note|Përcaktimi i rrotullimit si retrograd, siç bëjnë misionet hapësinore të NASA-s dhe USGS-ja, e vendos Ishtar Terra në hemisferën veriore dhe jep pjerrësi boshtore prej 2,64°. Zbatimi i rregullit të dorës së djathtë për rrotullim prograd e vendos Ishtar Terrën në hemisferën negative dhe jep pjerrësi boshtore prej 177,36°.}} | right_asc_north_pole = {{plainlist | * 18h 11m 2s * 272,76°<ref name="iauwg_ccrsps2000"/><ref name="iau2015">{{cite journal |last1=Archinal |first1=B. A. |last2=Acton |first2=C. H. |last3=A'Hearn |first3=M. F. |last4=Conrad |first4=A. |last5=Consolmagno |first5=G. J. |last6=Duxbury |first6=T. |last7=Hestroffer |first7=D. |last8=Hilton |first8=J. L. |last9=Kirk |first9=R. L. |last10=Klioner |first10=S. A. |last11=McCarthy |first11=D. |last12=Meech |first12=K. |last13=Oberst |first13=J. |last14=Ping |first14=J. |last15=Seidelmann |first15=P. K. |last16=Tholen |first16=D. J. |last17=Thomas |first17=P. C. |last18=Williams |first18=I. P. |title=Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements: 2015 |journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy |date=March 2018 |volume=130 |issue=3 |article-number=22 |doi=10.1007/s10569-017-9805-5 |bibcode=2018CeMDA.130...22A |language=en}}</ref> }} | declination = 67,16°<ref name="iau2015"/> | albedo = {{plainlist | * 0,689 (gjeometrik)<ref name="Mallama_et_al"/> * 0,76 (Bond)<ref name="Haus_et_al"/> }} | magnitude = −4,92 deri në −2,98<ref name="Mallama_and_Hilton"/> | abs_magnitude = −4,4<ref>{{cite web |title=Encyclopedia – the brightest bodies |website=IMCCE |url=https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html |access-date=2023-05-29 |archive-date=2023-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724225002/https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html |url-status=live |language=en}}</ref> | angular_size = {{nowrap|9,7′–66,0′}}<ref name="fact"/> | single_temperature = {{Convert|232|K|°C|0}} (temperaturë e trupit të zi)<ref name="American Chemical Society 2013"/> | temp_name1 = [[Kelvini|Kelvin]] | mean_temp_1 = 737 K<ref name="fact"/> | temp_name2 = [[Celcius|Celsius]] | mean_temp_2 = 464 °C | temp_name3 = Fahrenheit | mean_temp_3 = 867 °F | surface_equivalent_dose_rate = {{convert |0.00000000225 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}}<br/>{{convert |0.0000918 |- |0.0225 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}} në nivelin e reve<ref name="radiation-levels"/><!-- pixel values measured from the referenced figure --> | surface_absorbed_dose_rate = {{convert |0.00000000206 |mGy/h |μGy/h |sigfig=2 |disp=out}}<ref name="radiation-levels"/> | pronounced = {{IPAc-en|audio=en-us-Venus.ogg|ˈ|v|iː|n|ə|s}} | named_after = {{ill|Venusi (mitologji)|en|Venus (mythology)|lt=Venusi}} | adjectives = {{nowrap|Venusian {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|nj|uː|z|i|ə|n|,_|-|ʒ|ə|n}},<ref name="Lexico_Venusian"/>}} rrallë Cytherean {{IPAc-en|s|ɪ|θ|ə|'|r|iː|ə|n}}<ref>Oxford English Dictionary, Cytherean</ref> ose Venerean / Venerian {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|n|ɪər|i|ə|n}}<ref>Oxford English Dictionary, Venerean, Venerian</ref> | atmosphere = po | atmosphere_ref = <ref name="fact"/> | surface_pressure = 93&nbsp;[[Bari (njësi)|bar]] (9,3&nbsp;[[Paskali (njësi)|MPa]]){{break}}92 atm | atmosphere_composition = {{plainlist | * 96,5% [[Dioksidi i karbonit|dioksid karboni]] * 3,5% [[Azoti|azot]] * 0,015% dioksid squfuri * 0,0070% [[Argoni|argon]] * 0,0020% avull uji * 0,0017% [[Monoksidi i karbonit|monoksid karboni]] * 0,0012% [[Heliumi|helium]] * 0,0007% [[Neoni|neon]] * Gjurmë sulfur karbonili * Gjurmë klorur hidrogjeni * Gjurmë fluorur hidrogjeni }} }} '''Venusi''' ose '''Venera''' është [[Planeti|planeti]] i dytë nga [[Dielli]]. Për nga madhësia dhe masa, Venusi i ngjan [[Toka|Tokës]], por nuk ka ujë të lëngshëm dhe {{ill|Atmosfera e Venusit|en|Atmosphere of Venus|lt=atmosfera e tij}} është shumë më e trashë dhe më e dendur se ajo e çdo trupi tjetër shkëmbor në [[Sistemi diellor|Sistemin Diellor]]. Atmosfera përbëhet kryesisht nga [[Dioksidi i karbonit|dioksidi i karbonit]] dhe ka një shtresë të dendur resh të [[Acidi sulfurik|acidit sulfurik]] që mbulon të gjithë planetin. Në nivelin mesatar të sipërfaqes, temperatura e atmosferës arrin {{convert|737|K|C F|abbr=on}}, duke e bërë Venusin planetin më të nxehtë në Sistemin Diellor. Trysnia atmosferike është 92 herë më e madhe se ajo e Tokës në nivelin e detit, duke e shndërruar shtresën më të ulët të atmosferës në një lëng superkritik. Nga Toka, Venusi shihet si një pikë drite e ngjashme me një yll; ai duket më i ndritshëm se çdo pikë tjetër natyrore drite në qiell,<ref name="Lawrence_2005"/><ref name="Walker_2017"/> si «ylli i mëngjesit» ose «ylli i mbrëmjes», më i ndritshmi. Në anglishten e vjetër iu dha edhe emri poetik Ēarendel, që do të thotë «rreze drite», krahas dy epitetëve të mëparshëm. Venusi rrotullohet rreth Diellit më afër se Toka. Orbitat e Venusit dhe Tokës bëjnë që të dy planetët të afrohen me njëri-tjetrin në periudha sinodike prej 1,6 vjetësh. Gjatë kësaj kohe, Venusi i afrohet Tokës më shumë se çdo planet tjetër. Në fluturimet hapësinore ndërplanetare nga Toka, Venusi përdoret shpesh si pikë kalimi për asistime gravitacionale, duke ofruar një rrugë më ekonomike që u kursen karburant mjeteve hapësinore. Venusi nuk ka hëna dhe rrotullohet shumë ngadalë, në drejtim retrograd rreth boshtit të vet; kjo vjen si pasojë e forcave konkurruese të bllokimit baticor diellor dhe ngrohjes diferenciale të atmosferës së tij masive. Si rrjedhojë, një ditë venusiane zgjat 116,75 ditë tokësore, rreth gjysmën e një viti diellor venusian, i cili zgjat 224,7 ditë tokësore. Venusi ka një magnetosferë të dobët. Meqë nuk ka një dinamo të brendshme, ajo krijohet nga ndërveprimi i erës diellore me atmosferën. Brenda, Venusi ka bërthamë, mantel dhe kore. Nxehtësia e brendshme largohet përmes vullkanizmit aktiv,<ref name="NYT-20240527">{{cite news |last=Andrews |first=Roy George Andrews |title=Rivers of Lava on Venus Reveal a More Volcanically Active Planet - New software let scientists re-examine old radar images, providing some of the strongest evidence yet that volcanoes continue to reshape the hellish planet. |url=https://www.nytimes.com/2024/05/27/science/venus-volcanoes-lava.html |date=2024-05-27 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601113231/https://www.nytimes.com/2024/05/27/science/venus-volcanoes-lava.html |archive-date=2024-06-01 |access-date=2026-02-21 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Sulcanese |first1=Davide |last2=Mitri |first2=Giuseppe |last3=Mastrogiuseppe |first3=Marco |title=Evidence of ongoing volcanic activity on Venus revealed by Magellan radar |journal=Nature Astronomy |date=2024-05-27 |volume=8 |issue=8 |pages=973–982 |doi=10.1038/s41550-024-02272-1 |bibcode=2024NatAs...8..973S |language=en}}</ref> duke sjellë përtëritjen e sipërfaqes në vend të tektonikës së pllakave. Venusi mund të ketë pasur ujë të lëngshëm në sipërfaqe në fillimet e historisë së tij, me një mjedis të banueshëm,<ref name="NYT-20231026"/><ref name="NA-20231026"/> përpara se një efekt serrë i pakontrolluar ta avullonte të gjithë ujin dhe ta kthente planetin në gjendjen e sotme.<ref name="Jakosky"/><ref name="Hashimoto_et_al_2008"/><ref name="Shiga_2007"/> Në lartësitë e shtresës së reve ka kushte atmosferike që ngjasojnë më shumë me ato të Tokës sesa kushtet e çdo vendi tjetër në Sistemin Diellor. Ato janë cilësuar si potencialisht të favorshme për jetën në Venus, ku më 2020 u gjetën biomarkues të mundshëm, duke nxitur kërkime dhe misione të reja. Gjatë historisë, njerëzit në mbarë botën e kanë vëzhguar Venusin, i cili ka pasur rëndësi të veçantë në shumë kultura. Me teleskopë u dalluan fazat e Venusit, të cilat më 1613 u paraqitën si dëshmi vendimtare që rrëzonin modelin gjeocentrik mbizotërues të kohës dhe mbështesnin modelin heliocentrik. Venusi u vizitua për herë të parë më 1961 nga Venera 1, e cila kaloi pranë planetit dhe realizoi fluturimin e parë hapësinor ndërplanetar. Të dhënat e para nga Venusi u morën gjatë misionit të dytë ndërplanetar, Mariner 2, më 1962. Më 1967, Venera 4 u bë mjeti i parë ndërplanetar që goditi planetin; më pas, më 1970, zbarkuesi Venera 7 mbërriti në sipërfaqe. Imazhet e para u kapën nga Mariner 10 gjatë asistimit të tij gravitacional më 1974, në rrugën drejt [[Merkuri (planet)|Merkurit]]. {{As of|2025}}, Solar Orbiter është në rrugë për të fluturuar pranë Venusit më 2026, ndërsa misioni i radhës që planifikohet të niset drejt Venusit është Venus Life Finder, gjithashtu i planifikuar për më 2026. == Karakteristikat fizike == [[File:Terrestrial planet size comp 2024.png|thumb|left|365px|Venusi, në shkallë proporcionale, mes objekteve me masë planetare të Sistemit të Brendshëm Diellor. Nga e majta: [[Merkuri (planet)|Merkuri]], Venusi, [[Toka]], [[Hëna]], [[Marsi]] dhe [[Ceres]].]] [[File:11214 2023 956 Fig3 HTML.webp|thumb|left|upright=1.3|Venusi i fotografuar në gjatësi valore të ndryshme]] Venusi është njëri nga katër planetët tokësorë të [[Sistemi diellor|Sistemit Diellor]], që do të thotë se është një trup shkëmbor, si Toka. Për nga madhësia dhe masa, ai i ngjan Tokës dhe shpesh përshkruhet si «motra» ose «binjakja» e saj.<ref name="Lopes_Gregg_2004"/> Për shkak të rrotullimit të ngadaltë, Venusi është pothuajse sferik.<ref name="Venus"/> Diametri i tij është {{convert|12103.6|km|mi|abbr=on}} — vetëm {{convert|638.4|km|mi|abbr=on}} më pak se ai i Tokës — dhe masa e tij është 81,5% e masës së Tokës; kështu, ai është planeti i tretë më i vogël në [[Sistemi diellor|Sistemin Diellor]]. Kushtet në sipërfaqen e Venusit ndryshojnë rrënjësisht nga ato në Tokë, sepse [[Atmosfera|atmosfera]] e tij e dendur përbëhet 96,5% nga dioksidi i karbonit, i cili shkakton një [[Efekti i serës|efekt serre]] të fuqishëm. Pjesa më e madhe e 3,5% të mbetur është [[Azoti|azot]].<ref name="Darling_Venus"/><ref>{{Cite web |title=Venus atmosphere, mainly composed of carbon dioxide and nitrogen |url=https://www.aeronomie.be/en/encyclopedia/venus-atmosphere-mainly-composed-carbon-dioxide-and-nitrogen |access-date=2026-03-28 |website=Royal Belgian Institute for Space Aeronomy |language=en}}</ref> Presioni mesatar në sipërfaqe është {{convert|9.3|MPa|bar|lk=on|abbr=off}}, ndërsa temperatura mesatare e sipërfaqes është {{convert|737|K|C F|abbr=on}}.<ref name="Rossow_et_al_1990">{{cite journal | title=Cloud-tracked winds from Pioneer Venus OCPP images | first1=W. B. | last1=Rossow | first2=A. D. | last2=del Genio | first3=T. | last3=Eichler | journal=Journal of the Atmospheric Sciences | volume=47 | issue=17 | pages=2053–2084 | year=1990 | doi=10.1175/1520-0469(1990)047<2053:CTWFVO>2.0.CO;2 |bibcode=1990JAtS...47.2053R | doi-access=free |language=en}}</ref><ref name="Lorenz_et_al_2001">{{cite journal | title=Titan, Mars and Earth: Entropy Production by Latitudinal Heat Transport | last1=Lorenz | first1=Ralph D. | last2=Lunine | first2=Jonathan I. | last3=Withers | first3=Paul G. | last4=McKay | first4=Christopher P. | journal=Geophysical Research Letters | volume=28 | issue=3 | pages=415–418 | date=1 February 2001 | publisher=Ames Research Center, University of Arizona Lunar and Planetary Laboratory | doi=10.1029/2000GL012336 | bibcode=2001GeoRL..28..415L |language=en}}</ref><ref name="NASA_Seasons">{{cite web | title=Interplanetary Seasons | date=19 June 2000 | website=NASA Science | publisher=NASA | url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/interplanetaryseasons | access-date=14 April 2021 | archive-date=14 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414193149/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/interplanetaryseasons | url-status=live |language=en}}</ref><ref name="McGill_2010">{{cite book | title=Planetary Tectonics | year=2010 | chapter=Venus tectonics | last1=McGill | first1=G. E. | last2=Stofan | first2=E. R. | last3=Smrekar | first3=S. E. | editor1-first=T. R. | editor1-last=Watters | editor2-first=R. A. | editor2-last=Schultz | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-76573-2 | pages=81–120 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=9PD5hxPb6fkC&pg=PA81 | access-date=18 October 2015 | archive-date=23 June 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160623194433/https://books.google.com/books?id=9PD5hxPb6fkC&pg=PA81 | url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Otten_2004">{{cite web | title="Heavy metal" snow on Venus is lead sulfide | first=Carolyn Jones |last=Otten | year=2004 | publisher=Washington University in St. Louis | url=http://news-info.wustl.edu/news/page/normal/633.html | access-date=21 August 2007 |archive-date=15 April 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080415000214/http://news-info.wustl.edu/news/page/normal/633.html | url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Lorentz_2018">{{Cite journal | title=Lightning detection on Venus: a critical review | last=Lorenz | first=Ralph D. | date=20 June 2018 | journal=Progress in Earth and Planetary Science | volume=5 | issue=1 | article-number=34 | doi=10.1186/s40645-018-0181-x | doi-access=free | bibcode=2018PEPS....5...34L |language=en}}</ref><ref name="Kranopol'skii_1980">{{cite journal | title=Lightning on Venus according to Information Obtained by the Satellites ''Venera 9'' and ''10'' | last1=Kranopol'skii | first1=V. A. | date=1980 | journal=Cosmic Research | volume=18 | issue=3 | pages=325–330 | bibcode=1980CosRe..18..325K |language=en}}</ref><ref name="Venera_12">{{cite web | title=''Venera 12'' Descent Craft | work=National Space Science Data Center | publisher=NASA | url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1978-086C | access-date=10 September 2015 | archive-date=23 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190523181039/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1978-086C | url-status=live |language=en}}</ref> Kjo është mbi pikat kritike të të dy përbërësve kryesorë, duke e bërë atmosferën pranë sipërfaqes një fluid superkritik, i përbërë kryesisht nga dioksid karboni superkritik dhe nga një sasi azoti superkritik. === Historia natyrore === ==== Formimi ==== {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Hipoteza e mjegullnajës|en|Nebular hypothesis}}}} Mendohet se planetët shkëmborë tokësorë, përfshirë Venusin, u formuan në pesë faza: vendosja e pluhurit, formimi i planetezimalëve, formimi i embrioneve planetare, përplasjet gjigante dhe, së fundi, formimi i atmosferave. Matjet e kufizuara të Venusit nuk kanë mundësuar një analizë më të hollësishme të kronologjisë së formimit të tij.<ref>{{cite journal |last1=Lammer |first1=Helmut |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Johansen |first3=Anders |last4=Scherf |first4=Manuel |last5=Leitzinger |first5=Martin |title=Formation of Venus, Earth and Mars: Constrained by Isotopes |journal=Space Science Reviews |date=February 2021 |volume=217 |issue=1 |article-number=7 |doi=10.1007/s11214-020-00778-4 |arxiv=2102.06173 |bibcode=2021SSRv..217....7L |language=en}}</ref> Venusi mund të ketë pasur [[Pllaka tektonike|tektonikë aktive të pllakave]] gjatë miliardit të parë të viteve të ekzistencës së tij. Kjo mund të ketë çuar në çlirimin vullkanik të gazeve dhe në sasinë e tanishme të [[Azoti|azotit]] në atmosferën e tij.<ref name="Russell_2007">{{cite journal |last1=Russell |first1=C. T. |last2=Zhang |first2=T. L. |last3=Delva |first3=M. |last4=Magnes |first4=W. |last5=Strangeway |first5=R. J. |last6=Wei |first6=H. Y. |title=Lightning on Venus inferred from whistler-mode waves in the ionosphere |journal=Nature |date=29 November 2007 |volume=450 |issue=7170 |pages=661–662 |doi=10.1038/nature05930 |pmid=18046401 |bibcode=2007Natur.450..661R |language=en}}</ref><ref name="Hand_2007">{{cite journal | last=Hand | first=Eric | date=November 2007 | title=European mission reports from Venus | journal=Nature | issue=450 | pages=633–660 | doi=10.1038/news.2007.297 | doi-access=free |language=en}}</ref><ref name="BBC_2007_11_28">{{cite news | author=Staff | date=28 November 2007 | title=Venus offers Earth climate clues | work=BBC News | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7117303.stm | access-date=29 November 2007 | archive-date=11 January 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090111155813/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7117303.stm | url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Fukuhara_et_al_2017">{{cite journal | title=Large stationary gravity wave in the atmosphere of Venus | last1=Fukuhara | first1=Tetsuya | last2=Futaguchi | first2=Masahiko | last3=Hashimoto | first3=George L. | last4=Horinouchi | first4=Takeshi | last5=Imamura | first5=Takeshi | last6=Iwagaimi | first6=Naomoto | last7=Kouyama | first7=Toru | last8=Murakami | first8=Shin-ya | last9=Nakamura | first9=Masato | last10=Ogohara| first10=Kazunori | last11=Sato | first11=Mitsuteru | last12=Sato | first12=Takao M. | last13=Suzuki | first13=Makoto | last14=Taguchi | first14=Makoto | last15=Takagi | first15=Seiko | last16=Ueno | first16=Munetaka | last17=Watanabe | first17=Shigeto | last18=Yamada | first18=Manabu | last19=Yamazaki | first19=Atsushi | journal=Nature Geoscience | date=16 January 2017 | volume=10 | issue=2 | pages=85–88 | doi=10.1038/ngeo2873 | bibcode=2017NatGe..10...85F | url=https://repository.exst.jaxa.jp/dspace/handle/a-is/598327 |language=en}}</ref><ref name="Rincon_2017">{{cite news | title=Venus wave may be Solar System's biggest | last=Rincon |first=Paul | url=https://www.bbc.com/news/science-environment-38638067 | work=BBC News | date=16 January 2017 | access-date=17 January 2017 | archive-date=17 January 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170117002347/http://www.bbc.com/news/science-environment-38638067 | url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Chang_2017">{{cite news | title=Venus Smiled, With a Mysterious Wave Across Its Atmosphere | last=Chang | first=Kenneth | work=The New York Times | date=16 January 2017 | url=https://www.nytimes.com/2017/01/16/science/venus-wave-akatsuki.html?_r=0 | access-date=17 January 2017 | archive-date=15 July 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170715231853/https://www.nytimes.com/2017/01/16/science/venus-wave-akatsuki.html?_r=0 | url-status=live |language=en}}</ref><ref name="USGS_Ganis_Chasma">{{cite web | title=Ganis Chasma | work=Gazetteer of Planetary Nomenclature | publisher=USGS Astrogeology Science Center | url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/2099 | access-date=14 April 2021 | archive-date=13 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181013014548/https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/2099 | url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Nimmo_2002">{{cite journal | title=Crustal analysis of Venus from Magellan satellite observations at Atalanta Planitia, Beta Regio, and Thetis Regio | last=Nimmo | first=F. | journal=Geology | volume=30 | issue=11 | pages=987–990 | date=2002 | doi=10.1130/0091-7613(2002)030<0987:WDVLAM>2.0.CO;2 | bibcode=2002Geo....30..987N |language=en}}</ref><ref name="sci_news_1976">{{cite journal | title=The Unveiling of Venus: Hot and Stifling | journal=Science News | date=19 June 1976 | volume=109 | issue=25 | pages=388–389 | jstor=3960800 | doi=10.2307/3960800 | quote=100 watts per square meter ... 14,000 lux ... corresponds to ... daytime with overcast clouds |language=en}}</ref> Si pasojë, Venusi mund të ketë pasur një mjedis më të [[Banueshmëria planetare|banueshëm]], ndoshta të aftë për të mbështetur forma jete.<ref name="NYT-20231026">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Billions of Years Ago, Venus May Have Had a Key Earthlike Feature – A new study makes the case that the solar system's hellish second planet once may have had plate tectonics that could have made it more hospitable to life. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/26/science/venus-plate-tectonics-life.html |date=2023-10-26 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101043615/https://www.nytimes.com/2023/10/26/science/venus-plate-tectonics-life.html |archive-date=2023-11-01 |access-date=2026-02-21 |language=en}}</ref><ref name="NA-20231026">{{cite journal |last1=Weller |first1=Matthew B. |last2=Evans |first2=Alexander J. |last3=Ibarra |first3=Daniel E. |last4=Johnson |first4=Alexandria V. |title=Venus's atmospheric nitrogen explained by ancient plate tectonics |journal=Nature Astronomy |date=2023-10-26 |volume=7 |issue=12 |pages=1436–1444 |doi=10.1038/s41550-023-02102-w |bibcode=2023NatAs...7.1436W |language=en}}</ref> Venusi është bërë objekt interesi për kërkimet mbi zhvillimin e planetëve të ngjashëm me Tokën dhe [[Banueshmëria planetare|banueshmërinë e tyre]]. Megjithatë, analizat e përbërjes së gazeve në atmosferën e tanishme tregojnë se veprimtaria vullkanike e Venusit prodhon shumë pak ujë për të formuar oqeane, çka tregon se Venusi ka gjasa të ketë qenë një botë e pabanueshme gjatë gjithë historisë së tij.<ref name="NA-20241202">{{cite journal |first1=Tereza |last1=Constantinou |first2=Oliver |last2=Shorttle |first3=Paul B. |last3=Rimmer |title=A dry Venusian interior constrained by atmospheric chemistry. |journal=Nature Astronomy |volume=9 |pages=189–198 |date=2024-12-02 |doi=10.1038/s41550-024-02414-5 |bibcode=2023PNAS..12009751W |pmid=36877840 |arxiv=2412.01879 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Researchers deal a blow to theory that Venus once had liquid water on its surface. |url=https://www.cam.ac.uk/research/news/researchers-deal-a-blow-to-theory-that-venus-once-had-liquid-water-on-its-surface |date=2024-12-02 |work=[[Universiteti i Kembrixhit]] |language=en}}</ref> ==== E ardhmja ==== Pritet që Venusi të shkatërrohet së bashku me Merkurin, e ndoshta edhe me Tokën dhe Hënën, kur Dielli të bëhet një gjigant i kuq, pas afërsisht shtatë ose tetë miliardë vjetësh.<ref>{{Cite web |date=2018-12-11 |title=Chapter 6: Aging Into Gianthood - NASA Science |work=NASA Science |url=https://science.nasa.gov/exoplanets/resources/life-and-death/chapter-6/ |access-date=2025-09-07 |language=en}}</ref> === Gjeografia === {{Hatnote|Artikujt kryesorë: {{ill|Gjeologjia e Venusit|en|Geology of Venus}}, {{ill|Gjeodinamika e Venusit|en|Geodynamics of Venus}}, {{ill|Hartëzimi i Venusit|en|Mapping of Venus}} dhe {{ill|Lista e veçorive gjeologjike në Venus|en|List of geological features on Venus}}}} [[File:2438_pioneer_venus_map_of_venus.jpg|thumb|left|340px|Hartë e lartësisë e koduar me ngjyra, ku «kontinentet» e ngritura terrae paraqiten në të verdhë, së bashku me veçori më të vogla të sipërfaqes së Venusit.]] [[File:Venus globe.jpg|thumb|left|340px|Pamje sferike e të dhënave të radarit mbi sipërfaqen e Venusit, ku theksohen veçoritë sipërfaqësore (1989, {{ill|Magellan|en|Magellan (spacecraft)}}). Ngjyrat nuk paraqesin pamjen e sipërfaqes në dritën e dukshme.<ref>{{Cite web |last=Koren |first=Marina |title=Our Solar System in True Color Is Really Something Else |website=The Atlantic |date=2022-02-03 |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2022/02/venus-true-color-solar-system/621460/ |access-date=2025-06-24 |language=en}}</ref>]] Sipërfaqja e Venusit ishte objekt hamendësimesh derisa disa nga misteret e saj u zbuluan nga sondat në shekullin XX. Modulet zbarkuese ''{{ill|Venera|en|Venera}}'' të viteve 1975 dhe 1982 dërguan imazhe të një sipërfaqeje të mbuluar me sediment dhe shkëmbinj relativisht këndorë.<ref name="Mueller_2014"/> Sipërfaqja u hartëzua në hollësi nga ''Magellan'' në vitet 1990–1991. Ka dëshmi të vullkanizmit të përhapur dhe ndryshimet në përqendrimin atmosferik të dioksidit të squfurit mund të tregojnë se ka vullkane aktive.<ref name="Esposito_1984"/><ref name="Bullock_Grinspoon_2001"/> [[File:V13 vg261 262.tif|thumb|upright=1.3|Foto me ngjyra e sipërfaqes përreth modulit zbarkues të Venera 13]] Rreth 80% e sipërfaqes së Venusit mbulohet nga fusha vullkanike të lëmuara, prej të cilave 70% janë fusha me kreshta të rrudhura dhe 10% fusha të lëmuara ose me skaje lobulare.<ref name="Basilevsky_Head_1995"/> Pjesa tjetër e sipërfaqes përbëhet nga dy «kontinente» malore, njëri në hemisferën veriore të planetit dhe tjetri pak në jug të ekuatorit. Kontinenti verior quhet {{ill|Terra e Ishtarit|en|Ishtar Terra}}, sipas Ishtarit, perëndeshës babilonase të dashurisë, dhe ka përmasa afërsisht sa Australia. Vargmali {{ill|Malet Maxwell|en|Maxwell Montes}} ndodhet në Terrën e Ishtarit. Kontinenti jugor quhet Terra e Afërditës, sipas perëndeshës greke të dashurisë, dhe është më i madhi nga dy rajonet malore, afërsisht sa Amerika e Jugut. Një rrjet çarjesh dhe thyerjesh mbulon pjesën më të madhe të kësaj zone.<ref name="Kaufmann"/> Ka dëshmi të fundit për rrjedha llave në Venus (2024),<ref>{{Cite web |date=2023-03-15 |title=Venus is volcanically alive, stunning new find shows |url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/venus-is-volcanically-alive |access-date=2026-03-28 |website=National Geographic |language=en}}</ref> si rrjedhat në Sif Mons, një vullkan mburojë, dhe në Niobe Planitia, një fushë e rrafshët.<ref name="NYT-20240527"/> Vërehen kaldera. Planeti ka pak kratere goditjeje, çka tregon se sipërfaqja është relativisht e re, 300–600 milionë vjeçare.<ref name="Nimmo98"/><ref name="Strom1994"/> Përveç kratereve të goditjes, maleve dhe luginave që gjenden zakonisht në planetët shkëmborë, Venusi ka disa veçori sipërfaqësore unike. Ndër to janë struktura vullkanike me majë të rrafshët, të quajtura «farra», që ngjajnë disi me petulla dhe kanë gjerësi nga {{Convert|20|to|50|km|mi|abbr=on}} dhe lartësi nga {{Convert|100|to|1000|m|ft|abbr=on}}; sisteme çarjesh radiale, në formë ylli, të quajtura «novae»; struktura me çarje radiale dhe koncentrike që ngjajnë me rrjeta merimangash, të njohura si araknoide; dhe «korona», unaza rrethore çarjesh, ndonjëherë të rrethuara nga një gropëzim. Këto veçori kanë origjinë vullkanike.<ref name="Frankel"/> Shumica e veçorive sipërfaqësore të Venusit emërtohen sipas grave historike dhe mitologjike.<ref name="Batson_Russell_1991"/> Përjashtim bëjnë Malet Maxwell, të emërtuara sipas [[Xhames Klerk Maxwell|James Clerk Maxwell]], si dhe rajonet malore Alpha Regio, Beta Regio dhe Ovda Regio. Këto tri veçori u emërtuan përpara miratimit të sistemit të tanishëm nga [[Unioni Astronomik Ndërkombëtar]], organizmi që mbikëqyr nomenklaturën planetare.<ref name="jpl-magellan"/> Gjatësia gjeografike e veçorive fizike në Venus përcaktohet në raport me meridianin fillestar. Fillimisht, meridiani fillestar kalonte përmes pikës së ndritshme në radar, në qendër të veçorisë vezake Eve, që ndodhet në jug të Alpha Regio.<ref name="Davies_1994"/> Pas përfundimit të misioneve Venera, meridiani fillestar u ripërcaktua që të kalonte përmes majës qendrore të kraterit Ariadne në Sedna Planitia.<ref name="Seidelmann2007"/><ref name="jpl-magellan2"/> Terrenet tessera më të vjetra stratigrafikisht kanë vazhdimisht emetueshmëri termike më të ulët se fushat bazaltike përreth, sipas matjeve të ''{{ill|Venus Express|en|Venus Express}}'' dhe ''Magellan'', çka tregon për një përbërje minerale të ndryshme, ndoshta më felsike.<ref name="Hashimoto_et_al_2008"/><ref name="Helbert_et_al_2008"/> Mekanizmi që prodhon një sasi të madhe kore felsike zakonisht kërkon praninë e një oqeani ujor dhe të [[Pllaka tektonike|tektonikës së pllakave]], duke lënë të kuptohet se kushtet në Venusin e hershëm mund të kenë qenë të banueshme dhe se në një kohë ka pasur trupa të mëdhenj ujorë.<ref>{{Cite web |last1=Petkowski |first1=Janusz |last2=Seager |first2=Sara |title=Did Venus ever have oceans? |website=Venus Cloud Life – MIT |date=2021-11-18 |url=https://venuscloudlife.com/are-venus-cloud-layers-too-dry-for-life/ |access-date=2023-04-13 |archive-date=2023-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413112527/https://venuscloudlife.com/are-venus-cloud-layers-too-dry-for-life/ |url-status=live |language=en}}</ref> Megjithatë, natyra e terreneve tessera mbetet shumë e pasigurt.<ref name="Gilmore_et_al_2017"/> ==== Vullkanizmi ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Vullkanizmi në Venus|en|Volcanism on Venus}}}} [[Image:PIA00084 Eistla region pancake volcanoes.jpg|thumb|left|upright=1.1|Mozaik radarësh i dy kupolave në formë petulle në rajonin Eistla të Venusit — të dyja {{Convert|65|km|mi|abbr=on}} të gjera dhe më pak se {{Convert|1|km|mi|abbr=on}} të larta]] Pjesa më e madhe e sipërfaqes së Venusit duket se është formësuar nga veprimtaria vullkanike. Venusi ka disa herë më shumë vullkane se Toka dhe ka 167 vullkane të mëdha me gjerësi mbi {{Convert|100|km|mi|sigfig=1|abbr=on}}. I vetmi kompleks vullkanik i kësaj madhësie në Tokë është ishulli i madh i Havait.<ref name="Frankel"/> (f. 154) Në Venus janë identifikuar dhe hartëzuar më shumë se 85.000 vullkane.<ref>{{Cite web |last1=Barbuzano |first1=Javier |title=A new catalog pinpoints volcanic cones in the best available surface images of Venus – those gathered 30 years ago by NASA's Magellan spacecraft. |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-news/85000-volcanoes-mapped-on-venus |website=skyandtelescope.org |date=2023-04-14 |access-date=2023-04-16 |archive-date=2023-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416223821/https://skyandtelescope.org/astronomy-news/85000-volcanoes-mapped-on-venus/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hahn |first1=Rebecca M. |last2=Byrne |first2=Paul K. |title=A Morphological and Spatial Analysis of Volcanoes on Venus |journal=Journal of Geophysical Research: Planets |date=April 2023 |volume=128 |issue=4 |article-number=e2023JE007753 |doi=10.1029/2023JE007753 |bibcode=2023JGRE..12807753H |quote=With the Magellan synthetic-aperture radar full-resolution radar map left- and right-look global mosaics at 75 m-per-pixel resolution, we developed a global catalogue of volcanoes on Venus that contains ~85,000 edifices, ~99% of which are <5 km in diameter. We find that Venus hosts far more volcanoes than previously mapped, and that although they are distributed across virtually the entire planet, size–frequency distribution analysis reveals a relative lack of edifices in the 20–100 km diameter range, which could be related to magma availability and eruption rate. |language=en}}</ref> Kjo nuk ndodh sepse Venusi është vullkanikisht më aktiv se Toka, por sepse korja e tij është më e vjetër dhe nuk u nënshtrohet proceseve të [[Abrazioni|abrazionit]] që veprojnë në Tokë. Korja oqeanike e Tokës riciklohet vazhdimisht përmes {{ill|Subduksioni|en|Subduction|lt=subduksionit}} në kufijtë e pllakave tektonike dhe ka një moshë mesatare prej rreth 100 milionë vjetësh,<ref name="Karttunen_et_al_2007"/> ndërsa sipërfaqja e Venusit vlerësohet të jetë 300–600{{Nbsp}}milionë vjeçare.<ref name="Nimmo98"/><ref name="Frankel"/><ref name="Nimmo_2002"/><ref name="Russell_2007"/><ref name="NASA_Seasons"/> Disa rreshta provash tregojnë se në Venus vazhdon veprimtaria vullkanike. Përqendrimet e dioksidit të squfurit në atmosferën e sipërme ranë dhjetëfish midis viteve 1978 dhe 1986, u rritën në vitin 2006 dhe më pas ranë sërish dhjetëfish.<ref name="ESA_2012-12-03"/> Kjo mund të nënkuptojë se nivelet u rritën disa herë nga shpërthime të mëdha vullkanike.<ref name="Glaze_1999"/><ref name="Marcq2012"/> Është sugjeruar se vetëtimat në Venus (të trajtuara më poshtë) mund të vijnë nga veprimtaria vullkanike, pra të jenë vetëtima vullkanike. Në janar 2020, astronomët raportuan prova që sugjeronin se Venusi është aktualisht vullkanikisht aktiv, veçanërisht zbulimin e olivinës, një produkt vullkanik që do të pësonte erozion shpejt në sipërfaqen e planetit.<ref name="NYT-20200109"/><ref name="SCI-20200103"/><ref name="Rossow_et_al_1990"/><ref name="Lorenz_et_al_2001"/><ref name="McGill_2010"/><ref name="Otten_2004"/><ref name="Lorentz_2018"/><ref name="Kranopol'skii_1980"/><ref name="Venera_12"/><ref name="Hand_2007"/><ref name="BBC_2007_11_28"/><ref name="Fukuhara_et_al_2017"/><ref name="Rincon_2017"/><ref name="Chang_2017"/><ref name="sci_news_1976"/> Kjo veprimtari masive vullkanike ushqehet nga brendësia e nxehtë e planetit, e cila, sipas modeleve, mund të shpjegohet me përplasjet energjetike të kohës kur planeti ishte i ri, si edhe me [[Dezintegrimi radioaktiv|dezintegrimin radioaktiv]], si në rastin e Tokës. Përplasjet do të kishin shpejtësi dukshëm më të larta se në Tokë, si sepse Venusi lëviz më shpejt ngaqë ndodhet më afër Diellit, ashtu edhe sepse trupat me ekscentricitet të lartë që përplaseshin me planetin do të kishin shpejtësi të mëdha.<ref>{{Cite web |url=https://www.sci.news/space/venus-volcanism-12114.html |title=Early, Energetic Collisions Could Have Fueled Venus Volcanism: Study {{!}} Sci.News |work=Sci.News: Breaking Science News |date=2023-07-20 |access-date=2023-07-21 |archive-date=2023-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230721193015/https://www.sci.news/space/venus-volcanism-12114.html |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitet 2008 dhe 2009, ''Venus Express'' vëzhgoi provat e para të drejtpërdrejta të vullkanizmit në vijim, në formën e katër pikave të nxehta infra të kuqe kalimtare dhe të lokalizuara brenda zonës së çarjeve tektonike Ganis Chasma{{Efn|Në njoftimin për shtyp dhe në botimin shkencor ishte shënuar gabimisht si «Ganiki Chasma».<ref name="Lakdawalla2015"/>}}, pranë vullkanit mburojë Maat Mons. Tri nga pikat u vëzhguan në më shumë se një orbitë radhazi. Mendohet se këto pika përfaqësojnë lavë të nxjerrë rishtazi nga shpërthimet vullkanike.<ref name="Lakdawalla2015"/><ref name="ESA_2015-06-18"/> Temperaturat e sakta nuk dihen, sepse madhësia e pikave të nxehta nuk mund të matej, por ka të ngjarë të kenë qenë në intervalin {{Convert|800|-|1100|K|C F}}, krahasuar me temperaturën normale prej {{Convert|740|K|C F}}.<ref name="Shalygin2015"/> Në vitin 2023, shkencëtarët rishqyrtuan pamjet topografike të rajonit Maat Mons të marra nga sonda orbitale ''Magellan''. Duke përdorur simulime kompjuterike, ata përcaktuan se topografia kishte ndryshuar gjatë një intervali tetëmujor dhe arritën në përfundimin se shkaku ishte vullkanizmi aktiv.<ref>{{Cite web |title=Why the Discovery of an Active Volcano on Venus Matters |last=Kluger |first=Jeffrey |url=https://time.com/6264160/why-volcanoes-on-venus-matter/ |publisher=''Time'' |date=2023-03-17 |access-date=2023-03-19 |archive-date=2023-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319022005/https://time.com/6264160/why-volcanoes-on-venus-matter/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref name="USGS_Ganis_Chasma"/><ref name="Nimmo_2002"/><ref name="Lorenz_et_al_2001"/><ref name="NASA_Seasons"/><ref name="McGill_2010"/><ref name="Otten_2004"/><ref name="Lorentz_2018"/><ref name="Kranopol'skii_1980"/><ref name="Venera_12"/><ref name="Russell_2007"/><ref name="Hand_2007"/><ref name="BBC_2007_11_28"/><ref name="Fukuhara_et_al_2017"/><ref name="Rincon_2017"/><ref name="Chang_2017"/><ref name="sci_news_1976"/> ==== Krateret ==== [[File:PIA00103 Venus - 3-D Perspective View of Lavinia Planitia.jpg|thumb|upright=0.9|alt=Fushat e Venusit|{{ill|Krateri i goditjes|en|Impact crater|lt=Krateret e goditjes}} në sipërfaqen e Venusit (imazh me ngjyra të rreme, i rindërtuar nga të dhënat e radarit me anë të projeksionit 3D)]] Në Venus gjenden pothuajse një mijë kratere goditjeje, të shpërndara njëtrajtshëm në të gjithë sipërfaqen e saj. Në trupa të tjerë qiellorë me kratere, si Toka dhe Hëna, krateret paraqesin shkallë të ndryshme degradimi. Në Hënë, degradimi shkaktohet nga goditjet e mëvonshme, ndërsa në Tokë nga erozioni prej erës dhe shiut. Në Venus, rreth 85% e kratereve janë në gjendje pothuajse të paprekur. Numri i kratereve, së bashku me gjendjen e tyre të ruajtur mirë, tregon se planeti kaloi një proces global të ripërtëritjes së sipërfaqes 300–600{{Nbsp}}milionë vjet më parë,<ref name="Nimmo98"/><ref name="Strom1994"/> i pasuar nga një pakësim i vullkanizmit.<ref name="Romeo_Turcotte_2018"/> Ndryshe nga korja e Tokës, e cila është në lëvizje të vazhdueshme, korja e Venusit mendohet të mos jetë në gjendje ta mbajë një proces të tillë. Pa tektonikë të pllakave për të shpërndarë nxehtësinë e mantelit, në Venus ndodh në vend të kësaj një proces ciklik, në të cilin temperaturat e mantelit rriten deri në një nivel kritik që e dobëson koren. Më pas, gjatë një periudhe prej rreth 100{{Nbsp}}milionë vjetësh, ndodh subduksion në shkallë të jashtëzakonshme, duke e ricikluar plotësisht koren.<ref name="Frankel"/> Diametri i kratereve të Venusit varion nga {{Convert|3|to|280|km|mi|0|abbr=on}}. Nuk ka kratere më të vegjël se 3{{Nbsp}}km, për shkak të ndikimit të atmosferës së dendur mbi objektet që mbërrijnë në planet. Objektet me më pak se një sasi të caktuar [[Energjia kinetike|energjie kinetike]] ngadalësohen aq shumë nga atmosfera, saqë nuk krijojnë krater goditjeje.<ref name="Herrick_Phillips_1993"/> Trupat që hyjnë në atmosferë me diametër më të vogël se {{Convert|50|m|ft|-1|abbr=on}} copëtohen dhe digjen në atmosferë para se të arrijnë në sipërfaqe.<ref name="Morrison_Owens_2003"/> === Struktura e brendshme === [[File:InteriorOfVenus.svg|thumb|upright=1.05|Struktura e diferencuar e Venusit|alt=Prerje tërthore sferike e Venusit që tregon shtresat e ndryshme]] Pa të dhëna nga Sizmologjia me valë të reflektuara ose njohuri për [[Momenti i inercisë|momentin e inercisë]], ka pasur pak informacion të drejtpërdrejtë për strukturën e brendshme dhe [[Gjeokimia|gjeokiminë]] e Venusit.<ref name="goettel"/> Ngjashmëria në madhësi dhe dendësi midis Venusit dhe Tokës sugjeron se të dy planetët kanë strukturë të ngjashme të brendshme: një bërthamë, një mantel dhe një [[Korja (gjeologji)|kore]]. Ashtu si ajo e Tokës, bërthama e Venusit ka shumë gjasa të jetë të paktën pjesërisht e lëngshme, sepse të dy planetët janë ftohur afërsisht me të njëjtin ritëm,<ref name="Faure_Mensing_2007"/> megjithëse nuk mund të përjashtohet mundësia që bërthama të jetë tërësisht e ngurtë.<ref name="Dumoulin2017"/> Madhësia pak më e vogël e Venusit do të thotë se trysnitë në brendësinë e tij të thellë janë 24% më të ulëta se ato në Tokë.<ref name="Aitta_2016"/> Vlerat e parashikuara për momentin e inercisë, bazuar në modelet planetare, sugjerojnë një rreze të bërthamës prej 2.900–3.450&nbsp;km.<ref name="Dumoulin2017"/> Tashmë ka një vlerësim prej 3.500&nbsp;km, i nxjerrë nga momenti i inercisë dhe bazuar në shpejtësinë e Precesioni boshtor, të matur midis viteve 2006 dhe 2020.<ref name="Margot_et_al_2021"/><ref name="O'Callaghan_2021"/> Korja e Venusit mendohet të jetë mesatarisht 40 kilometra e trashë dhe deri në 65 kilometra në pikën më të trashë.<ref>{{cite journal |last1=Semprich |first1=Julia |last2=Filiberto |first2=Justin |last3=Weller |first3=Matthew |last4=Gorce |first4=Jennifer |last5=Clark |first5=Nolan |title=Metamorphism of Venus as driver of crustal thickness and recycling |journal=Nature Communications |date=2025-03-25 |volume=16 |issue=1 |article-number=2905 |doi=10.1038/s41467-025-58324-1 |doi-access=free |pmid=40133342 |bibcode=2025NatCo..16.2905S |pmc=11937330 |language=en}}</ref> Dallimi kryesor midis dy planetëve është mungesa e dëshmive për tektonikë të pllakave në Venus; kjo mund të vijë ngaqë korja e tij është tepër e fortë për t’u nënshtruar subduksionit pa praninë e ujit që do ta bënte më pak viskoze. Kjo sjell pakësim të humbjes së nxehtësisë nga planeti, duke penguar ftohjen e tij dhe duke ofruar një shpjegim të mundshëm për mungesën e një fushe magnetike të krijuar nga brendësia. Në vend të kësaj, Venusi mund ta humbasë nxehtësinë e brendshme gjatë ngjarjeve të mëdha periodike të ripërtëritjes së sipërfaqes.<ref name="Nimmo98"/> === Fusha magnetike dhe bërthama === [[File:Venusian magnetosphere.svg|thumb|Venusi ndërvepron me erën diellore. Paraqiten përbërësit e magnetosferës së induktuar.]] Në vitin 1967, ''Venera 4'' zbuloi se fusha [[Fusha magnetike|magnetike]] e Venusit ishte shumë më e dobët se ajo e Tokës. Kjo fushë magnetike induktohet nga ndërveprimi midis jonosferës dhe [[Era diellore|erës diellore]],<ref name="Eroshenko_et_al_1969"/><ref name="Kivelson_Russell_1995"/> dhe jo nga një dinamo e brendshme në bërthamën e Tokës. Magnetosfera e vogël e induktuar e Venusit siguron mbrojtje të papërfillshme të atmosferës nga rrezatimi diellor dhe Rrezatimi kozmik. Mungesa e një fushe magnetike të brendshme në Venus ishte befasuese, duke pasur parasysh ngjashmërinë e tij në madhësi me Tokën dhe pritshmërinë që bërthama e tij të përmbante një dinamo. Një dinamo kërkon tri gjëra: një lëng përçues, rrotullim dhe konveksion. Mendohet se bërthama është përçuese nga ana elektrike dhe, ndonëse shpesh mendohet se rrotullimi i saj është tepër i ngadaltë, simulimet tregojnë se ai është i mjaftueshëm për të krijuar një dinamo.<ref name="Luhmann_Russell_2006"/><ref name="Stevenson_2003"/> Kjo nënkupton se dinamos i mungon konveksioni në bërthamën e Venusit. Në Tokë, konveksioni ndodh në shtresën e jashtme të lëngshme të bërthamës, sepse fundi i kësaj shtrese është shumë më i nxehtë se pjesa e sipërme. Në Venus, një ngjarje globale e ripërtëritjes së sipërfaqes mund të ketë ndërprerë tektonikën e pllakave dhe të ketë pakësuar fluksin e nxehtësisë përmes kores. Ky efekt [[Izolimi termik|izolues]] do të rriste temperaturën e mantelit, duke pakësuar kështu fluksin e nxehtësisë që del nga bërthama. Si rrjedhojë, nuk do të kishte gjeodinamo të brendshme për të krijuar fushë magnetike. Përkundrazi, nxehtësia e bërthamës po e rinxeh koren.<ref name="nimmo02"/> Një mundësi është që Venusi të mos ketë bërthamë të brendshme të ngurtë,<ref name="Konopliv_Yoder_1996"/> ose që bërthama e tij të mos jetë duke u ftohur, kështu që e gjithë pjesa e lëngshme e saj të ketë afërsisht të njëjtën temperaturë. Një mundësi tjetër është që bërthama e tij të jetë ngurtësuar plotësisht tashmë. Gjendja e bërthamës varet shumë nga përqendrimi i squfurit, i cili aktualisht nuk dihet.<ref name="nimmo02"/> Një mundësi tjetër është që mungesa e një goditjeje të madhe në Venus (''ndryshe nga'' goditja që formoi Hënën në Tokë) ta ketë lënë bërthamën e Venusit të shtresëzuar që nga formimi i saj gradual, pa forcat e nevojshme për të nisur ose mbajtur konveksionin dhe, rrjedhimisht, një “gjeodinamo”.<ref>{{cite journal |last1=Jacobson |first1=Seth A. |last2=Rubie |first2=David C. |last3=Hernlund |first3=John |last4=Morbidelli |first4=Alessandro |last5=Nakajima |first5=Miki |title=Formation, stratification, and mixing of the cores of Earth and Venus |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=September 2017 |volume=474 |pages=375–386 |doi=10.1016/j.epsl.2017.06.023 |arxiv=1710.01770 |bibcode=2017E&PSL.474..375J |language=en}}</ref> Magnetosfera e dobët rreth Venusit bën që era diellore të ndërveprojë drejtpërdrejt me atmosferën e tij të jashtme. Këtu, jonet e hidrogjenit dhe oksigjenit krijohen nga shpërbërja e molekulave të ujit për shkak të rrezatimit [[Rrezet ultravjollcë|ultravjollcë]]. Era diellore u jep më pas energji disa prej këtyre joneve, duke u mundësuar të arrijnë shpejtësi të mjaftueshme për t’i shpëtuar fushës gravitacionale të Venusit. Ky proces erozioni shkakton humbje të vazhdueshme të joneve me masë të vogël të hidrogjenit, heliumit dhe oksigjenit, ndërsa molekulat me masë më të madhe, si dioksidi i karbonit, ka më shumë gjasa të mbeten. Erozioni atmosferik nga era diellore mund të ketë shkaktuar humbjen e pjesës më të madhe të ujit të Venusit gjatë miliardit të parë të viteve pas formimit të tij.<ref name="nature450_7170_629"/> Megjithatë, planeti mund ta ketë ruajtur dinamonë gjatë 2–3 miliardë viteve të para, prandaj humbja e ujit mund të ketë ndodhur më vonë.<ref name="O'Rourke_et_al_2019"/> Erozioni e ka rritur raportin e deuteriumit, me masë më të madhe, ndaj hidrogjenit, me masë më të vogël, në atmosferë njëqindfish krahasuar me pjesën tjetër të Sistemit Diellor.<ref name="Donahue_et_al_1982"/> == Atmosfera dhe klima == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Atmosfera e Venusit|en|Atmosphere of Venus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Qielli jashtëtokësor#Venusi|en|Extraterrestrial sky#Venus}}}} [[File:Venus - December 23 2016.png|alt=Atmosfera e Venusit duket e errët dhe e përshkuar nga hije. Hijet ndjekin drejtimin e erërave mbizotëruese.|thumb|upright=0.9|Struktura e reve në atmosferën e Venusit, e dukshme përmes imazheve në ultraviolet]] Venusi ka një [[atmosfera|atmosferë]] të dendur, të përbërë nga 96,5% [[dioksidi i karbonit]] dhe 3,5% azot; të dyja këto gjenden si fluide superkritike në sipërfaqen e planetit, me dendësi sa 6,5% e dendësisë së ujit<ref name="u3r1a"/>; si dhe gjurmë gazesh të tjera, përfshirë dioksidin e sulfurit.<ref name="SolarSystemEncyclopedia"/> Masa e atmosferës së tij është 92 herë më e madhe se ajo e Tokës, ndërsa presioni në sipërfaqe është rreth 93 herë më i madh se në sipërfaqen e Tokës — i barasvlershëm me presionin në një thellësi prej gati {{convert|1|km|mi|frac=8|abbr=on}} nën sipërfaqen e oqeaneve të Tokës. Dendësia në sipërfaqe është {{Convert|65|kg/m3|lb/ft3|abbr=on}}, sa 6,5% e dendësisë së ujit<ref name="u3r1a"/> ose 50 herë më e madhe se dendësia e atmosferës së Tokës në {{convert|20|C|K C F|0|order=out}} në nivelin e detit. Atmosfera e pasur me CO₂ shkakton [[efekti i serës|efektin më të fuqishëm të serës]] në Sistemin Diellor, duke krijuar temperatura sipërfaqësore prej të paktën {{convert|462|C|K C F|order=out}}.<ref name="nasa_venus"/><ref name="CWRU_2006"/> Si pasojë, sipërfaqja e Venusit është më e nxehtë se ajo e [[Merkuri (planet)|Merkurit]],<ref name="Lewis_2004"/> ndonëse Venusi është pothuajse dy herë më larg nga Dielli dhe merr vetëm rreth një të katërtën e rrezatimit diellor që merr Merkuri: 2.600 W/m<sup>2</sup> (dyfishi i sasisë që merr Toka).<ref name="fact"/> Për shkak të {{ill|Efekti serrë i pakontrolluar|en|runaway greenhouse effect|lt=efektit serrë të pakontrolluar}}, shkencëtarë si [[Carl Sagan]] e kanë paraqitur Venusin si paralajmërim dhe objekt studimi në lidhje me [[Ndryshimet klimatike|ndryshimet klimatike]] në Tokë.<ref name="Newitz 2013"/> Prandaj Venusi është quajtur edhe planet serrë.<ref name="Landis2003"/><ref>{{cite web |last=Querol |first=Ricardo de |title='Cosmos': Carl Sagan was right (and we didn't pay much attention to him) |website=EL PAÍS English |date=28 April 2023 |url=https://english.elpais.com/opinion/2023-04-28/cosmos-carl-sagan-was-right-and-we-didnt-pay-much-attention-to-him.html |access-date=12 March 2025 |language=en}}</ref> Atmosfera e Venusit është e pasur me [[Grupi i tetëmbëdhjetë i elementeve kimike|gaze fisnike]] parësore krahasuar me atë të Tokës.<ref name="Halliday_2020"/> Ky pasurim tregon se evolucioni i Venusit dhe i Tokës u ndanë herët. Për të shpjeguar këtë pasurim, janë propozuar përplasja e pazakontë e një komete të madhe<ref name="Owen_et_al_1992"/> ose përvetësimi i një atmosfere parësore më masive nga mjegullnaja diellore.<ref name="Pepin_1991"/> Megjithatë, atmosfera ka pak argon-40 radiogjenik, tregues i çlirimit të gazeve nga manteli, çka sugjeron se magmatizmi i madh u ndërpre herët.<ref name="Namiki_Solomon_1998"/><ref name="O'Rurke_Korenaga_2015"/> Studimet kanë sugjeruar se miliarda vjet më parë atmosfera e Venusit mund t’i ngjante shumë më tepër asaj të Tokës së hershme dhe se në sipërfaqe mund të ketë pasur sasi të konsiderueshme uji të lëngshëm.<ref name="Ernst 2022"/><ref name="Way Del Genio 2020 p."/><ref name="Way Del Genio Kiang Sohl 2016 pp. 8376–8383"/> Pas një periudhe prej 600 milionë deri në disa miliardë vjetësh,<ref name="baas39_540"/> rritja e ndriçimit të Diellit dhe, ndoshta, riformësimi i madh vullkanik i sipërfaqes shkaktuan avullimin e ujit fillestar.<ref name="Steigerwald 2022"/> Efekti serrë i pakontrolluar u krijua pasi atmosfera arriti një nivel kritik gazesh serrë, përfshirë avujt e ujit.<ref name="Kasting"/> [[File:11214 2023 956 Fig6 HTML.webp|thumb|upright=0.8|Profili atmosferik sipas lartësisë (shkalla majtas): shtresat e reve, ndryshimi i temperaturës (vija e trashë ''VIRA'' dhe shkalla poshtë), ndryshimi i presionit (shkalla djathtas) dhe shpejtësia e erës (vijat me pika ''PV'' dhe shkalla sipër)]] Inercia termike dhe transferimi i nxehtësisë nga erërat në atmosferën e poshtme bëjnë që temperatura e sipërfaqes të mos ndryshojë ndjeshëm ndërmjet hemisferave të kthyera nga Dielli dhe atyre që nuk janë të kthyera nga ai, pavarësisht rrotullimit të ngadaltë të Venusit. Erërat në sipërfaqe janë të ngadalta dhe lëvizin me disa kilometra në orë, por dendësia e lartë e atmosferës pranë sipërfaqes bën që ato të ushtrojnë forcë të konsiderueshme mbi pengesat dhe të transportojnë pluhur e gurë të vegjël nëpër sipërfaqe. Vetëm kjo do ta bënte të vështirë ecjen e njeriut, edhe pa marrë parasysh nxehtësinë, presionin dhe mungesën e oksigjenit.<ref name="Moshkin_et_al_1979"/> Mbi shtresën e dendur të CO₂-së gjenden re të trasha, në lartësi 45 deri në 70&nbsp;km mbi sipërfaqe,<ref>{{cite web |title=New details on venusian clouds revealed |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/New_details_on_venusian_clouds_revealed |publisher=European Space Agency |date=2008 |language=en}}</ref> të përbëra kryesisht nga acidi sulfurik. Ai formohet nga një reaksion i katalizuar nga rrezatimi ultravjollcë, në të cilin marrin pjesë molekulat e dioksidit të sulfurit dhe më pas uji,<ref>{{cite web |title=Acid clouds and lightning |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Acid_clouds_and_lightning |publisher=European Space Agency |language=en}}</ref> duke krijuar hidrat të acidit sulfurik.<ref>{{cite conference |last1=Delitsky |first1=M. L. |last2=Baines |first2=K. H. |title=Chemistry in the Venus clouds: Sulfuric acid reactions and freezing behavior of aqueous liquid droplets |conference=AAS/Division for Planetary Sciences Meeting Abstracts #47 |date=2015 |volume=47 |bibcode=2015DPS....4721702D |language=en}}</ref> Përveç kësaj, retë përmbajnë rreth 1% klorur hekuri(III).<ref name="kras006"/><ref name="Krasnopolsky_2006"/> Përbërës të tjerë të mundshëm të grimcave të reve janë sulfati i hekurit(III), kloruri i aluminit dhe anhidridi fosforik. Retë në nivele të ndryshme kanë përbërje dhe shpërndarje të madhësive të grimcave të ndryshme.<ref name="Rossow_et_al_1990"/><ref name="Lorenz_et_al_2001"/><ref name="NASA_Seasons"/><ref name="McGill_2010"/><ref name="Otten_2004"/><ref name="Lorentz_2018"/><ref name="Kranopol'skii_1980"/><ref name="Venera_12"/><ref name="Russell_2007"/><ref name="Hand_2007"/><ref name="BBC_2007_11_28"/><ref name="Fukuhara_et_al_2017"/><ref name="Rincon_2017"/><ref name="Chang_2017"/><ref name="USGS_Ganis_Chasma"/><ref name="Nimmo_2002"/><ref name="sci_news_1976"/> {|class="wikitable floatleft" style="font-size: 100%; margin-right: 1em;" |+ Temperatura e Venusit<ref name="Basilevsky_2003">{{cite journal | title=The surface of Venus | last1=Basilevsky | first1=A. T. | last2=Head | first2=J. W. | journal=Reports on Progress in Physics | year=2003 | volume=66 | issue=10 | pages=1699–1734 | doi=10.1088/0034-4885/66/10/R04 | bibcode=2003RPPh...66.1699B |language=en}}</ref><ref name="esaozone"/><ref name="ESA-20130129"/><ref name="Space-20130130"/><ref name="ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs 2012"/><sup>f. 1707</sup> |- ! Vendndodhja !! Temperatura e sipërfaqes |- | Depresionet e thella || ~750 K (477 °C) |- | Mesatarja || ~740 K (467 °C) |- | Në majën e vargmalit Malet Maxwell || ~650 K (377 °C) |} == Orbita dhe rrotullimi == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Orbita e Venusit|en|Orbit of Venus}}}} [[File:Solar system orrery inner planets.gif|alt=Marsi rrotullohet rreth Diellit më larg dhe më ngadalë se Toka|thumb|upright=1.1|Venusi është planeti i dytë nga Dielli,<ref name="d803">{{cite web | title=Venus | publisher=NASA Science | date=2023-05-31 | url=https://science.nasa.gov/venus/ | access-date=2026-08-16 | language=en}}</ref> dhe përfundon një orbitë të plotë për rreth 224 ditë.]] Venusi rrotullohet rreth Diellit në një largësi mesatare prej rreth {{Convert|0.72|AU|e6km+e6mi|abbr=unit|lk=on}} dhe përfundon një orbitë çdo 224,7 ditë. Ai përshkon 13 orbita në 7,998 vjet, prandaj pozicioni i tij në qiellin tonë përsëritet pothuajse çdo tetë vjet. Megjithëse të gjitha [[Orbita|orbitat]] planetare janë [[Elipsi|eliptike]], orbita e Venusit është aktualisht më e afërta me një rreth, me një ekscentricitet më të vogël se 0,01.<ref name="fact"/> Simulimet e dinamikës orbitale të Sistemit Diellor të hershëm kanë treguar se ekscentriciteti i orbitës së Venusit mund të ketë qenë dukshëm më i madh në të kaluarën, duke arritur vlera deri në 0,31 dhe duke ndikuar ndoshta në zhvillimin e klimës së hershme.<ref name="psj_1_42"/> [[File:11214 2023 956 Fig7 HTML.webp|thumb|upright=1.1|Venusi dhe rrotullimi i tij në raport me lëvizjen e tij orbitale]] Venusi ka rrotullim retrograd, që do të thotë se, ndryshe nga shumica e planetëve, përfshirë Tokën, ai rrotullohet rreth boshtit të vet në drejtim të akrepave të orës, në kahun e kundërt të lëvizjes së tij kundërorare rreth Diellit. Prandaj, dita yjore e Venusit, prej 243 ditësh tokësore, zgjat më shumë se një vit venusian, prej 224,7 ditësh tokësore. Po të ishte Venusi i bllokuar nga baticat, ai do t’ia drejtonte gjithmonë të njëjtën faqe Diellit dhe dita e tij yjore do të zgjaste 224,7 ditë. Megjithatë, atmosfera e Venusit është masive dhe planeti ndodhet afër Diellit, prandaj ngrohja e pabarabartë e atmosferës i jep Venusit një rrotullim të lehtë retrograd. Për të njëjtën arsye, gjatësia e ditës luhatet deri në 20 minuta.<ref>{{cite web | last1=Whitt | first1=Kelly Kizer | title=The length of a day on Venus is always changing – Space | website=EarthSky | date=2021-05-05 | url=https://earthsky.org/space/venus-length-of-day-spin-rate-axial-tilt-radio-waves/ | access-date=2023-04-28 | archive-date=2023-04-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230428232110/https://earthsky.org/space/venus-length-of-day-spin-rate-axial-tilt-radio-waves/ | url-status=live | language=en}}</ref><ref name="Margot_et_al_2021" /> Periudha e rrotullimit të Venusit, e matur nga të dhënat e anijes kozmike ''Magellan'' gjatë një periudhe 500-ditore, është më e shkurtër se periudha e rrotullimit e matur gjatë 16 viteve ndërmjet vizitave të anijeve kozmike ''Magellan'' dhe ''Venus Express'', me një ndryshim prej rreth 6,5{{Nbsp}}minutash.<ref name="slowing spin"/> Për shkak të rrotullimit retrograd, dita diellore në Venus është dukshëm më e shkurtër se dita yjore dhe zgjat 116,75 ditë tokësore.<ref name="planetary-facts"/> Një vit venusian zgjat rreth 1,92{{Nbsp}}ditë diellore venusiane.<ref name="compare"/> Për një vëzhgues në sipërfaqen e Venusit, Dielli do të lindte në perëndim dhe do të perëndonte në lindje,<ref name="compare"/> megjithëse retë e patejdukshme të Venusit pengojnë vëzhgimin e Diellit nga sipërfaqja e planetit.<ref name="Brunier_2002"/> Venusi mund të jetë formuar nga mjegullnaja diellore me një periudhë rrotullimi dhe pjerrësi boshtore të ndryshme. Gjendja e tij e tanishme mund të jetë pasojë e ndryshimeve kaotike të rrotullimit, të shkaktuara nga perturbimet planetare dhe efektet e [[Fazat e detit|baticave]] në atmosferën e tij të dendur; ky ndryshim mund të ketë ndodhur gjatë miliarda vjetëve. Periudha e rrotullimit të Venusit mund të përfaqësojë një gjendje ekuilibri ndërmjet bllokimit nga baticat nga graviteti i Diellit, i cili priret ta ngadalësojë rrotullimin, dhe një batice atmosferike të krijuar nga ngrohja diellore e atmosferës së dendur venusiane.<ref name="Correia_et_al_2003"/><ref name="Laskar_De_Surgy_2003"/> Intervali mesatar prej 584 ditësh ndërmjet dy afrimeve të njëpasnjëshme të Venusit me Tokën është pothuajse saktësisht i barabartë me 5{{Nbsp}}ditë diellore venusiane (5,001444, për të qenë të saktë),<ref name="Gold_Soter_1969"/> por hipoteza e një rezonance rrotullim–orbitë me Tokën është hedhur poshtë.<ref name="apj2_230_L123"/> Venusi nuk ka satelitë natyrorë.<ref name="icarus202"/> Ai ka disa asteroide trojane: asteroidi kuasisatelit 524522 Zoozve<ref name="Mikkola_et_al_2004"/><ref name="Carlos_De_la_Fuente_Marcos_2012"/> dhe dy trojanë të tjerë të përkohshëm, 322756 2001 CK<sub>32</sub> dhe 2012 XE<sub>133</sub>.<ref name="dynamics"/> Në shekullin XVII, Xhovani Kasini njoftoi se kishte vëzhguar një hënë që rrotullohej rreth Venusit, të cilën e quajti Neith. Gjatë {{Val|200|u=years}} pasuese u njoftuan shumë vëzhgime të tjera, por u përcaktua se shumica e tyre ishin yje në afërsi. Studimi i vitit 2006 nga Alex Alemi dhe David Stevenson, i cili shqyrtoi modele të Sistemit Diellor të hershëm në Institutin e Teknologjisë të Kalifornisë, tregon se Venusi ka gjasa të ketë pasur të paktën një hënë, të krijuar nga një përplasje e madhe miliarda vjet më parë.<ref name="Musser_2006"/> Sipas studimit, rreth 10{{Nbsp}}milionë{{Nbsp}}vjet më vonë, një tjetër përplasje përmbysi drejtimin e rrotullimit të planetit dhe ngadalësimi nga baticat bëri që hëna e Venusit të afrohej gradualisht drejt brendësisë, derisa u përplas me Venusin.<ref name="Tytell_2006"/> Nëse përplasjet e mëvonshme krijuan hëna, ato u zhdukën në të njëjtën mënyrë. Një shpjegim alternativ për mungesën e satelitëve është ndikimi i baticave të fuqishme diellore, të cilat mund t’i destabilizojnë satelitët e mëdhenj që rrotullohen rreth planetëve tokësorë të brendshëm.<ref name="icarus202"/> Në hapësirën orbitale të Venusit gjendet një unazë-re pluhuri,<ref name="Frazier 2021"/> me një origjinë të mundshme nga asteroidet që e ndjekin Venusin,<ref name="Garner 2019"/> nga pluhuri ndërplanetar që migron në trajta valësh, ose nga mbetjet e diskut rrethyllor fillestar të Sistemit Diellor, prej të cilit u formua sistemi planetar.<ref name="Rehm 2021"/> === Orbita në raport me Tokën === [[File:Venus pentagram.png|thumb|Toka është vendosur në qendër të diagramit, ndërsa kurba paraqet drejtimin dhe largësinë e Venusit si funksion të kohës.|alt=Një model kompleks, spiral dhe në formë luleje, me pesë sythe që rrethojnë mesin]] Toka dhe Venusi kanë një {{ill|Rezonanca orbitale|en|Orbital resonance|lt=rezonancë orbitale}} të përafërt 13:8 (Toka kryen tetë orbita për çdo 13 orbita të Venusit).<ref>{{cite journal |last1=Bazsó |first1=A. |last2=Eybl |first2=V. |last3=Dvorak |first3=R. |last4=Pilat-Lohinger |first4=E. |last5=Lhotka |first5=C. |year=2010 |title=A survey of near-mean-motion resonances between Venus and Earth |journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy |volume=107 |issue=1 |pages=63–76 |arxiv=0911.2357 |bibcode=2010CeMDA.107...63B |doi=10.1007/s10569-010-9266-6 |language=en}}</ref> Prandaj, ato afrohen me njëra-tjetrën dhe arrijnë konjuksionin e poshtëm mesatarisht çdo {{ill|Periudha sinodike|en|Synodic period|lt=periudhë sinodike}} prej 584 ditësh.<ref name="fact"/> Rruga që përshkon Venusi në raport me Tokën, parë nga pikëpamja gjeocentrike, vizaton një [[Pentagrami|pentagram]] gjatë pesë periudhave sinodike, duke u zhvendosur me 144° në çdo periudhë. Ky pentagram i Venusit nganjëherë quhet «petalet e Venusit», për shkak të ngjashmërisë pamore të rrugës me një lule.<ref name="Ottewel_2022"/> Kur Venusi ndodhet mes [[Toka|Tokës]] dhe Diellit në {{ill|Konjuksioni|en|Conjunction (astronomy)|lt=konjuksionin e poshtëm}}, ai afrohet më shumë me Tokën se çdo planet tjetër, në një largësi mesatare prej {{convert|41|e6km|e6mi|abbr=unit}}.<ref name="fact"/><ref name="MoreOrLess"/> Për shkak të zvogëlimit të ekscentricitetit të orbitës së Tokës, largësitë minimale do të rriten gjatë dhjetëra mijëra vjetëve. Nga viti{{spaces}}1 deri më 5383, do të ndodhin 526 afrime në më pak se {{convert|40|e6km|e6mi|abbr=unit}}; më pas, nuk do të ketë asnjë për rreth 60.158 vjet.<ref name="Solex11"/> Megjithëse Venusi afrohet më shumë me Tokën, Mërkuri është më shpesh planeti më i afërt me Tokën dhe me çdo planet tjetër.<ref name="AIP Publishing 2019 p."/><ref>{{cite magazine |title= Venus is not Earth's closest neighbour {{!}} Calculations and simulations confirm that on average, Mercury is the nearest planet to Earth-and to every other planet in the solar system. |magazine=Physics Today |doi=10.1063/PT.6.3.20190312a |first1=Tom |last1=Stockman |first2=Gabriel |last2=Monroe |first3=Samuel |last3=Cordner |date=2019 |publisher=American Institute of Physics |language=en}}</ref> Venusi është përdorur si pikëkalim për manovrat e [[Asistimi gravitacional|asistimit gravitacional]], të cilat janë përcaktuar si mënyrë më ekonomike për të udhëtuar drejt Mërkurit,<ref>{{cite conference |last=Yen |first=C.-W. L. |date=August 1986 |title=Ballistic Mercury orbiter mission via Venus and Mercury gravity assists |conference=Astrodynamics 1985 |pages=1293–1308 |bibcode=1986asdy.conf.1293Y |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Sturms |first1=Francis M. |last2=Cutting |first2=Elliott |title=Trajectory analysis of a 1970 mission to Mercury via a close encounter with Venus. |journal=Journal of Spacecraft and Rockets |date=May 1966 |volume=3 |issue=5 |pages=624–631 |doi=10.2514/3.28505 |bibcode=1966JSpRo...3..624C |language=en}}</ref> Diellit,<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Parker Solar Probe Changed the Game Before it Even Launched - NASA |work=NASA |url=https://www.nasa.gov/solar-system/parker-solar-probe-changed-the-game-before-it-even-launched/ |access-date=2025-06-23 |language=en}}</ref> asteroidëve,<ref>{{Cite web |title=IV-1 |url=https://nss.org/settlement/nasa/spaceres/IV-1.html |access-date=2025-06-22 |website=nss.org |language=en}}</ref> Marsit,<ref name="Izenberg">{{cite journal |last1=Izenberg |first1=Noam R. |last2=McNutt |first2=Ralph L. |last3=Runyon |first3=Kirby D. |last4=Byrne |first4=Paul K. |last5=MacDonald |first5=Alexander |title=Venus Exploration in the New Human Spaceflight Age |journal=Acta Astronautica |date=March 2021 |volume=180 |pages=100–104 |doi=10.1016/j.actaastro.2020.12.020 |bibcode=2021AcAau.180..100I |doi-access=free |language=en}}</ref> Jupiterit dhe më tej.<ref name="Petropoulos Longuski Bonfiglio 2000 pp. 776–783"/><ref name="Taylor 2020"/> Nga pikëpamja e baticave, Venusi ushtron mbi Tokën forcën e tretë më të madhe baticore, pas Hënës dhe Diellit, ndonëse dukshëm më të vogël.<ref>{{cite web |title=Interplanetary Low Tide |website=Science Mission Directorate |date=2000-05-03 |url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/ast04may_1m |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604014510/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/ast04may_1m |language=en}}</ref> == Vëzhgueshmëria == [[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|alt=Fotografi e qiellit të natës, marrë nga bregu i detit. Në horizont duket një shkëlqim drite diellore. Shihen shumë yje. Venusi ndodhet në qendër dhe shkëlqen shumë më tepër se çdo yll; drita e tij pasqyrohet në oqean.|Venusi, i paraqitur pak djathtas qendrës, është gjithmonë më i ndritshëm se të gjithë planetët dhe yjet e tjerë në shkëlqimin e tyre maksimal, siç shihet nga Toka. Në pjesën e sipërme të figurës duket Jupiteri.]] Për syrin e lirë, Venusi duket si një pikë e bardhë drite, me një madhësi të dukshme maksimale prej −4,92, më i ndritshëm se çdo planet apo yll tjetër, përveç Diellit,<ref name="Dickinson_1998"/> edhe kur është më i zbehtë gjatë {{ill|Tranziti i Venusit|en|Transit of Venus|lt=kalimit të tij}}, kur madhësia e dukshme është −2,98.<ref name="Mallama_and_Hilton"/> Madhësia mesatare e dukshme e planetit është −4,14, me devijim standard 0,31.<ref name="Mallama_and_Hilton"/> Shkëlqimin më të madh Venusi e arrin gjatë fazës në formë drapëri, rreth një muaj para ose pas konjuksionit të poshtëm. Kur ndriçohet nga prapa prej Diellit, Venusi zbehet deri afërsisht në madhësinë −3; vlera e saktë varet nga këndi i fazës.<ref>{{cite web |title=Start watching for Venus brightest in the morning sky |website=Earth & Sky |date=2025-04-15 |url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/venus-brightest-greatest-brilliancy-greatest-illuminated-extent-2/ |access-date=2025-04-21 |language=en}}</ref> Planeti është mjaft i ndritshëm për t’u parë edhe në mes të ditës,<ref name="Flanders_2011"/> por vërehet më lehtë kur Dielli është ulët mbi horizont ose kur perëndon. Si planet i poshtëm, ai ndodhet gjithmonë brenda rreth 47° nga [[Dielli|Dielli]].<ref name="ephemeris"/> Venusi «parakalon» Tokën çdo 584 ditë, ndërsa orbiton rreth Diellit.<ref name="fact"/> Gjatë këtij procesi, ai shndërrohet nga «Ylli i Mbrëmjes», i dukshëm pas perëndimit të Diellit, në «Yllin e Mëngjesit», i dukshëm para lindjes së Diellit. Edhe pse Mërkuri, planeti tjetër i poshtëm, arrin zgjatje maksimale vetëm 28° dhe shpesh dallohet me vështirësi në muzg, Venusi nuk mund të mos vihet re kur është më i ndritshëm. Zgjatja e tij maksimale më e madhe bën që ai të shihet në qiellin e errët shumë kohë pas perëndimit të Diellit. Si objekti pikësor më i ndritshëm në qiell, Venusi shpesh raportohet gabimisht si një «[[Objekti fluturues i paidentifikuar|objekt fluturues i paidentifikuar]]».<ref name="ASP_2021"/> Ngaqë Venusi i afrohet Tokës gjatë konjuksionit të poshtëm dhe orbita e tij është e pjerrët në raport me rrafshin e orbitës së Tokës, ai mund të duket më shumë se 8° në veri ose në jug të ekliptikës, më shumë se çdo planet apo Hënë tjetër. Çdo tetë vjet, rreth marsit, ai shfaqet kaq larg në veri të ekliptikës, në yjësinë e [[Peshqit (yjësia)|Peshqve]] (si në mesin e marsit 2025); po ashtu, çdo tetë vjet, shfaqet kaq larg në jug të ekliptikës, në gusht ose shtator, në yjësinë e [[Virgjëresha (yjësia)|Virgjëreshës]] (si në fund të gushtit 2023). Kështu, në hemisferën veriore, Venusi mund të ndodhet në veri të Diellit dhe të shfaqet si yll i mëngjesit dhe yll i mbrëmjes brenda së njëjtës ditë. Koha e këtyre zhvendosjeve drejt veriut ose jugut lëviz ngadalë më herët gjatë vitit. Pas tridhjetë ciklesh (240 vjetësh), cikli zëvendësohet gradualisht nga një cikël tjetër, i zhvendosur me tre vjet; kështu, situata kthehet afër asaj fillestare pas 243 orbitash të Tokës dhe 395 orbitash të Venusit.<ref>Shih [https://ssd.jpl.nasa.gov/api/horizons.api?format=text&COMMAND=299&START_TIME=%272000-1-21%2015:51:57%27&STOP_TIME=%272104-4-15%2013:23:31%27&STEP_SIZE=2798&QUANTITIES=31 këtë llogaritje të efemeridës nga JPL Horizons].</ref> Okultimet e Venusit nga Hëna, kur Hëna bllokon pamjen e Venusit për vëzhguesit në pjesë të caktuara të Tokës, ndodhin mesatarisht rreth dy herë në vit, ndonjëherë disa herë brenda një viti (ndonëse rrallë).<ref name="Rossow_et_al_1990"/><ref name="Lorenz_et_al_2001"/><ref name="NASA_Seasons"/><ref name="McGill_2010"/><ref name="Otten_2004"/><ref name="Lorentz_2018"/><ref name="Kranopol'skii_1980"/><ref name="Venera_12"/><ref name="Russell_2007"/><ref name="Hand_2007"/><ref name="BBC_2007_11_28"/><ref name="Fukuhara_et_al_2017"/><ref name="Rincon_2017"/><ref name="Chang_2017"/><ref name="USGS_Ganis_Chasma"/><ref name="Nimmo_2002"/><ref name="sci_news_1976"/> === Fazat === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Fazat e Venusit|en|Phases of Venus}}}} [[File:Phases Venus.jpg|thumb|Fazat e Venusit dhe ndryshimi i diametrit të saj të dukshëm|alt=Diagram që paraqet fazat e Venusit]] Teksa rrotullohet rreth [[Dielli|Diellit]], Venusi shfaq {{ill|Fazat e Venusit|en|Phases of Venus|lt=faza}} të ngjashme me ato të [[Hëna|Hënës]], kur vëzhgohet me teleskop. Planeti duket si një disk i vogël dhe i «plotë» kur ndodhet në anën e kundërt të Diellit (në konjuksionin e sipërm). Venusi shfaq një disk më të madh dhe fazën e «çerekut» kur arrin elongimin maksimal nga Dielli, dhe shkëlqen më fort në qiellin e natës. Në vëzhgimet teleskopike, planeti duket si një «hënë e hollë» shumë më e madhe kur kalon në anën e afërt, midis Tokës dhe Diellit. Venusi shfaq madhësinë më të madhe dhe fazën e «re» kur ndodhet midis Tokës dhe Diellit (në konjuksionin e poshtëm). Atmosfera e tij mund të shihet përmes teleskopëve, nga aureola e dritës së Diellit që thyhet rreth tij.<ref name="ephemeris"/> Fazat shihen qartë me një teleskop 4 inç.<ref>{{Cite web |last=Lavender |first=Gemma |date=2023-03-26 |title=What equipment do you need to see and photograph the planets |url=https://www.space.com/what-equipment-do-you-need-to-see-and-photograph-the-planets |access-date=2024-06-05 |website=Space.com |language=en}}</ref> Megjithëse dukshmëria e fazave të Venusit me sy të lirë është e diskutueshme, ka dëshmi të vëzhgimeve të tij në formë drapëri.<ref name="Goines_1995"/> === Shfaqjet gjatë ditës === [[File:Lunar Occultation of Venus (NHQ201512070001).jpg|alt=Venusi pranë një Hëne në formë drapëri në qiellin blu të ditës|thumb|Venusi shpesh mund të shihet me sy të lirë gjatë ditës, siç u pa pak para fshehjes së tij nga Hëna më 7 dhjetor 2015.]] Kur Venusi është mjaftueshëm i ndritshëm dhe mjaft larg këndorisht nga Dielli, ai vërehet lehtë me sy të lirë në një qiell të kthjellët gjatë ditës, ndonëse shumica e njerëzve nuk dinë ta kërkojnë.<ref>{{Cite web |title=Viewing Venus in Broad Daylight |url=https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ |access-date=2023-07-17 |website=www.fourmilab.ch |archive-date=2021-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115012816/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ |url-status=live |language=en}}</ref> Astronomi Edmund Halley (Edmund Halley) llogariti shkëlqimin maksimal të planetit për syrin e lirë në vitin 1716, kur shfaqja e tij gjatë ditës alarmoi shumë banorë të Londrës. Perandori francez Napoleon Bonaparti e pa një herë shfaqjen e planetit gjatë ditës, teksa merrte pjesë në një pritje në [[Luksemburgu|Luksemburg]].<ref name="Chatfield_2015"/> Një tjetër vëzhgim historik i planetit gjatë ditës ndodhi gjatë inaugurimit të presidentit amerikan [[Abraham Lincoln]] në Uashington, më 4{{Nbsp}}mars 1865.<ref name="Gaherty_2012"/> === Tranzitet === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Tranziti i Venusit|en|Transit of Venus}}}} [[File:Transit of Venus viewed in Wagga Wagga (2).jpg|alt=Disk i bardhë me një pikë të vogël të zezë, i projektuar në një ekran|left|thumb|upright=0.75|Tranziti i Venusit i vitit 2012, i projektuar nga një [[Teleskopi|teleskop]] mbi një karton të bardhë]] Një tranzit i Venusit është shfaqja e Venusit përpara Diellit gjatë konjuksionit të poshtëm. Meqë orbita e Venusit është pak e pjerrët kundrejt orbitës së Tokës, shumica e konjuksioneve të poshtme me Tokën, që ndodhin çdo periudhë sinodike prej 1,6 vjetësh, nuk shkaktojnë tranzit të Venusit. Prandaj, tranzitet e Venusit ndodhin vetëm kur konjuksioni i poshtëm bie në disa ditë të qershorit ose dhjetorit, kur orbitat e Venusit dhe Tokës kryqëzohen në një vijë të drejtë me Diellin.<ref>{{cite web |first1=Fred |last1=Espenak |title=2004 and 2012 Transits of Venus |website=NASA |date=2004-06-08 |url=https://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/venus0412.html |language=en}}</ref> Si rezultat, Venusi kalon përballë Tokës në një renditje që aktualisht përsëritet pas {{Val|8|u=years}}, {{Val|105.5|u=years}}, {{Val|8|u=years}} dhe {{Val|121.5|u=years}}, duke formuar cikle prej {{Val|243|u=years}}. Historikisht, tranzitet e Venusit qenë të rëndësishme sepse u mundësuan astronomëve të përcaktonin madhësinë e njësisë astronomike dhe, rrjedhimisht, madhësinë e Sistemit Diellor, siç tregoi Xheremaja Horoks më 1639, me vëzhgimin e parë të njohur të një tranziti të Venusit (pas tranzitit të parë planetar të vëzhguar në histori, më 1631: tranziti i Mërkurit).<ref name="Kollerstrom_1998"/> Deri tani janë vëzhguar vetëm shtatë tranzite të Venusit, që kur ndodhjet e tyre u llogaritën nga [[Johannes Kepler]] më 1621. Kapiten Kuk (Captain Cook) lundroi drejt [[Tahiti|Tahitisë]] më 1768 për të regjistruar tranzitin e tretë të vëzhguar të Venusit; kjo më pas çoi në eksplorimin e bregdetit lindor të Australisë.<ref name="Hornsby_1771"/><ref name="Woolley_1969"/> Dy tranzitet më të fundit ndodhën më 8 qershor 2004 dhe më 5–6 qershor 2012. Tranziti mund të ndiqej drejtpërdrejt në shumë platforma online ose të vëzhgohej lokalisht, me pajisjet dhe kushtet e duhura.<ref name="Boyle_2016"/> Çifti pararendës i tranziteve ndodhi në dhjetor 1874 dhe dhjetor 1882. Tranzitet e ardhshme do të ndodhin në dhjetor 2117 dhe dhjetor 2125.<ref name="Espenak_2004"/> === Drita e hirit === [[File:Venus-ParkerSolarProbe-July2020.jpg|thumb|Shkëlqimi i natës konsiderohet që nga viti 2022 kandidati më i mundshëm për dritën e hirit. Në këtë imazh në dritë të dukshme dhe infra të kuqe të afërt, ai dallohet më së miri si një vijë e ndritshme përgjatë skajit të Venusit.<ref>{{cite web |last=Dobbins |first=Thomas A. |title=The Parker Solar Probe Captures Surprising Images of Venus Nightside |website=Sky & Telescope |date=2022-02-22 |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-news/the-parker-solar-probe-captures-surprising-images-of-venus-nightside/ |access-date=2025-03-14 |language=en}}</ref> Sipërfaqja dhe veçoritë e saj, si njolla e errët e dukshme në këtë imazh, rrafshnalta Ovda Regio e Terrës së Afërditës, dallohen shumë më pak nga syri i njeriut. Megjithatë, thuhet se janë parë nga disa njerëz, ndoshta për shkak të ndjeshmërisë më të lartë ndaj spektrit në të cilin shkëlqen sipërfaqja.<ref>{{cite web |title=Nightside observations by the Parker Solar Probe: implications for the reality of the Ashen Light – British Astronomical Association |website=British Astronomical Association – Supporting amateur astronomers since 1890 |date=2024-05-21 |url=https://britastro.org/journal_contents_ite/nightside-observations-by-the-parker-solar-probe-implications-for-the-reality-of-the-ashen-light |access-date=2025-03-14 |language=en}}</ref>]] Një prej mistereve të kahershme të vëzhgimeve të Venusit është e ashtuquajtura {{ill|Drita e hirit|en|Ashen light|lt=dritë e hirit}} — një ndriçim i zbehtë në dukje në anën e tij të errët, që shihet kur planeti është në fazën e drapërit. Vëzhgimi i parë i pretenduar i dritës së hirit u bë më 1643, por ekzistenca e këtij ndriçimi nuk është konfirmuar kurrë në mënyrë të besueshme. Vëzhguesit kanë hamendësuar se mund të shkaktohet nga aktiviteti elektrik në atmosferën e Venusit, por mund të jetë iluzion, i krijuar nga efekti fiziologjik i vëzhgimit të një objekti të ndritshëm në formë drapëri.<ref name="Baum_2000"/><ref name="Russell, Philips"/> Drita e hirit është vërejtur shpesh kur Venusi ndodhet në qiellin e mbrëmjes dhe terminatori i mbrëmjes i planetit është i kthyer nga Toka. == Historia e vëzhgimit dhe eksplorimit== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Vëzhgimi dhe eksplorimi i Venusit|en|Observations and explorations of Venus}}}} === Vëzhgimet e hershme === Venusi është mjaftueshëm i ndritshëm në qiellin e Tokës për t’u parë Syri i lirë, pa ndihmë, duke e bërë një nga planetët klasikë që kulturat njerëzore i kanë njohur dhe identifikuar gjatë historisë, veçanërisht sepse është objekti i tretë më i ndritshëm në qiellin e Tokës, pas Diellit dhe Hënës. Meqë lëvizjet e Venusit duken të ndërprera (ai zhduket për shkak të afërsisë me Diellin, për shumë ditë radhazi, e më pas rishfaqet në horizontin tjetër), disa kultura nuk e njihnin Venusin si një trup të vetëm qiellor;<ref name="Cooley"/> në vend të kësaj, mendonin se ishte dy yje të veçantë në secilin horizont: ylli i mëngjesit dhe ylli i mbrëmjes.<ref name="Cooley"/> Megjithatë, një vulë cilindrike nga periudha e Jemdet Nasrit dhe tabela e Venusit e Ammisaduqës nga dinastia e parë babilonase tregojnë se sumerët e lashtë e dinin tashmë se ylli i mëngjesit dhe ai i mbrëmjes ishin i njëjti objekt qiellor.<ref name="Sachs_1974"/><ref name="Cooley"/><ref name="Hobson_2009"/> [[File:Venus Tablet of Ammisaduqa.jpg|thumb|upright=0.75|Regjistrimi më i hershëm i njohur i pozicioneve të Venusit, në ''[[Babilonia|babilonase]]n'' e vjetër ''Tabelën e Venusit të Ammisaduqës'' (1600 p.e.s.)]] Në periudhën e Babilonisë së Vjetër, planeti Venus njihej si Ninsi'anna, e më vonë si Dilbat.<ref>{{Cite journal |id=CEEOL 264567 |last1=Veede |first1=Raul |last2=Kasak |first2=Enn |title=Understanding Planets in Ancient Mesopotamia |journal=Folklore |date=2001 |issue=15–17 |pages=7–33 |language=en}}</ref> Emri “Ninsi'anna” përkthehet “zonjë hyjnore, ndriçim i qiellit”, një cilësim që i referohet Venusit si “ylli” i dukshëm më i ndritshëm. Trajtat më të hershme të emrit shkruheshin me shenjën kuneiforme si4 (= SU, që do të thotë “të jesh i kuq”), dhe kuptimi fillestar mund të ketë qenë “zonjë hyjnore e skuqjes së qiellit”, duke iu referuar ngjyrës së qiellit të mëngjesit dhe të mbrëmjes.<ref name="Heimpel_1982"/> Kinezët historikisht e quanin Venusin e mëngjesit “E Bardha e Madhe” ({{lang|zh-Latn|Tàibái}} {{Lang|zh|太白}}) ose “Hapësja (Nisësja) e Shkëlqimit” ({{lang|zh-Latn|Qǐmíng}} {{Lang|zh|啟明}}), kurse Venusin e mbrëmjes “I Shkëlqyeri i Perëndimit” ({{lang|zh-Latn|Chánggēng}} {{Lang|zh|長庚}}).<ref name="Needham_1959"/> Grekët e lashtë fillimisht besonin se Venusi ishte dy yje të veçantë: Fosfori, ylli i mëngjesit, dhe Hesperi, ylli i mbrëmjes. [[Plini Plaku]] ia atribuoi Pitagorës zbulimin se bëhej fjalë për të njëjtin objekt, në shekullin VI p.e.s.,<ref name="Pliny_1991"/> ndërsa Diogjeni Laert argumentoi se [[Parmenidhi]] (fillimi i shekullit V p.e.s.) ka të ngjarë të ishte përgjegjës për këtë zbulim.<ref name="Berkert_1972"/> Edhe pse e njihnin Venusin si një objekt të vetëm, romakët e lashtë vazhduan ta quanin pamjen e mëngjesit të Venusit [[Luciferi]], fjalë për fjalë “Sjellësi i dritës”, dhe pamjen e mbrëmjes Vesper,<ref name="Dobbin_2002"/> që të dyja përkthime të drejtpërdrejta të emrave të tyre tradicionalë grekë. Në shekullin II, në traktatin e tij astronomik ''Almagesti'', [[Ptolemeu]] teorizoi se Mërkuri dhe Venusi ndodheshin midis Diellit dhe Tokës. Astronomi persian i shekullit XI, [[Ibn Sina]], pretendoi se kishte vëzhguar një kalim të Venusit (megjithëse kjo vihet në dyshim),<ref name="Goldstein"/> çka astronomët e mëvonshëm e morën si konfirmim të teorisë së Ptolemeut.<ref name="Enc_Irnica"/> Në shekullin XII, astronomi andaluzian [[Al-Andalus|andaluzian]] Ibn Baxha vëzhgoi “dy planetë si njolla të zeza mbi faqen e Diellit”; astronomët e observatorit të Maragës në shekullin XIII menduan se këto ishin kalime të Venusit dhe Mërkurit, por kjo nuk mund të jetë e vërtetë, sepse gjatë jetës së Ibn Baxhës nuk pati asnjë kalim të Venusit.<ref name="Ansari_2002"/> Disa pretendime për vëzhgime kalimesh nga astronomë myslimanë të Mesjetës, në fakt, janë vërtetuar se i referoheshin njollave diellore.<ref name="VaqueroVázquez2009"/> [[File:Dresden Codex p09.jpg|thumb|left|upright=0.7|{{ill|Kodiku i Dresdenit|en|Dresden Codex}} i Majave të epokës para-kolumbiane, i cili llogarit shfaqjet e Venusit]] === Venusi dhe astronomia e hershme moderne === {{Multiple image | footer = Në vitin 1610, [[Galileo Galilei]] vëzhgoi me teleskop se Venusi shfaqte faza, megjithëse qëndronte pranë Diellit në qiellin e Tokës (figura e parë). Kjo vërtetoi se Venusi rrotullohet rreth [[Dielli|Diellit]] dhe jo Tokës, siç parashikonte modeli [[heliocentrizmi|heliocentrik]] i Kopernikut, dhe hodhi poshtë modelin [[gjeocentrizmi|gjeocentrik]] të Ptolemeut (figura e dytë). | width = 220 | align = right | image1 = Phases-of-Venus2.svg | image2 = Phases-of-Venus-Geocentric.svg }} Kur planeti u vëzhgua për herë të parë me teleskop në dhjetor 1610 nga fizikani italian [[Galileo Galilei]], ai zbuloi se Venusi shfaqte faza si Hëna, duke ndryshuar nga drapër në fazë të gufuar, pastaj të plotë e anasjelltas. Kur Venusi është më larg Diellit në qiell, shfaqet gjysmë i ndriçuar; kur është më afër Diellit, shfaqet në fazën e drapërit ose të plotë. Kjo mund të ndodhte vetëm nëse Venusi rrotullohej rreth Diellit. Galileo e raportoi këtë në ''Letrat mbi njollat diellore'' të vitit 1613; ky ishte një nga vëzhgimet e para që kundërshtoi qartësisht modelin gjeocentrik ptolemaik, sipas të cilit Sistemi Diellor ishte bashkëqendror dhe i përqendruar te Toka.<ref name="palmieri"/><ref name="Fegley"/> Kalimi i Venusit i vitit 1631, ndonëse nuk u vëzhgua, ishte i pari që u parashikua me sukses, nga [[Johannes Kepler]] dhe përllogaritjet e tij të botuara në vitin 1629. Kalimi i radhës, ai i vitit 1639, u parashikua saktësisht nga Jeremiah Horrocks dhe u vëzhgua prej tij dhe mikut të tij, William Crabtree, në shtëpitë e tyre përkatëse më 4 dhjetor 1639 (24 nëntor sipas [[Kalendari julian|kalendarit julian]] që përdorej në atë kohë).<ref name="Kollerstrom"/> [[File:Lavender - Jeremiah Horrocks (1618–1641).jpg|thumb|Pikturë e shekullit XX që paraqet Jeremiah Horrocks duke vëzhguar kalimin e Venusit të vitit 1639.]] Atmosfera e Venusit u zbulua në vitin 1761 nga polimati rus [[Mihail Lomonosov]].<ref name="Marov2004"/><ref name="Britannica"/> Atmosfera e Venusit u vëzhgua në vitin 1790 nga astronomi gjerman Johann Schröter. Schröter zbuloi se, kur planeti shfaqej si një drapër i hollë, majat e tij shtriheshin përtej 180°. Ai arriti saktë në përfundimin se kjo vinte nga shpërhapja e dritës së Diellit në një atmosferë të dendur. Më vonë, astronomi amerikan Chester Smith Lyman vëzhgoi një unazë të plotë rreth anës së errët të planetit kur ai ndodhej në lidhje të poshtme, duke dhënë prova të tjera për praninë e atmosferës.<ref name="Russell_1899"/> Atmosfera i vështirësoi përpjekjet për të përcaktuar periudhën e rrotullimit të planetit dhe vëzhgues si astronomi me origjinë italiane [[Giovanni Cassini]] dhe Schröter vlerësuan gabimisht periudha prej rreth {{Val|24|u=hours}}, bazuar në lëvizjen e shenjave në sipërfaqen e dukshme të planetit.<ref name="Hussey_1832"/> [[File:Venus Drawing.jpg|thumb|left|upright=0.9|“Efekti i pikës së zezë” siç u regjistrua gjatë kalimit të vitit 1769|alt=Një varg vizatimesh me dorë që tregojnë Venusin duke kaluar buzë diskut të Diellit, duke lënë pas një pikë hijeje iluzore]] ===Përparimet e fillimit të shekullit XX=== Pak gjëra të tjera u zbuluan për Venusin deri në shekullin XX. Disku i tij pothuajse pa tipare nuk jepte asnjë të dhënë se si mund të ishte sipërfaqja, dhe vetëm me zhvillimin e vëzhgimeve spektroskopike dhe në rrezet ultravjollcë u zbuluan më shumë nga sekretet e tij. Vëzhgimet e para në rrezet ultravjollcë u kryen në vitet 1920, kur Frank E. Ross zbuloi se fotografitë ultravjollcë tregonin hollësi të shumta që mungonin në rrezatimin e dukshëm dhe atë infra të kuq. Ai sugjeroi se kjo vinte si pasojë e një atmosfere të ulët, të dendur dhe të verdhë, me [[Ciruset|cirusë]] të lartë mbi të.<ref name="Ross_1928"/> Ishte vënë re se disku i Venusit nuk kishte rrafshim të dallueshëm, çka sugjeronte një rrotullim të ngadaltë; disa astronomë arritën në përfundimin se ai ishte i bllokuar baticor, ashtu siç besohej në atë kohë se ishte edhe Mërkuri. Megjithatë, studiues të tjerë kishin zbuluar se nga ana e natës së planetit vinte një sasi e konsiderueshme nxehtësie, çka sugjeronte një rrotullim të shpejtë (në atë kohë nuk dyshohej për një temperaturë të lartë sipërfaqësore), duke e bërë çështjen të paqartë.<ref name="Martz_1934"/> Studimet e mëvonshme në vitet 1950 treguan se rrotullimi ishte retrograd. ===Misionet e para në Venus=== {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Misionet në Venus|en|List of missions to Venus}}}} [[File:Mariner 2 venus data.jpg|thumb|Fluturimi pranë Venusit i Mariner 2 ishte hera e parë që të dhënat nga Venusi u morën me sukses; ato u paraqitën në JPL me anë të një printimi (1963)]] Përpjekja e parë për një fluturim hapësinor ndërplanetar u bë më 1961, kur sonda robotike hapësinore ''Venera 1'' e programit sovjetik Venera fluturoi drejt Venusit. Kontakti me të humbi gjatë rrugës.<ref name="mitchell_1"/> Misioni i parë ndërplanetar i suksesshëm, po ashtu drejt Venusit, ishte ''Mariner 2'' i programit amerikan {{ill|Programi Mariner|en|Mariner program}}, i cili kaloi pranë planetit më 14 dhjetor 1962, në lartësinë {{Convert|34833|km|mi|abbr=on}} mbi sipërfaqen e Venusit, dhe mblodhi të dhëna për atmosferën e planetit.<ref name="Mayer_et_al_1958"/><ref name="NASA_1962"/> Për më tepër, vëzhgimet astronomike me radar të Venusit u kryen për herë të parë në vitet 1960 dhe dhanë matjet e para të periudhës së rrotullimit, të cilat ishin afër vlerës reale.<ref name="Goldstein_Carpenter_1963"/> ''Venera 3'', e lëshuar më 1966, u bë sonda dhe zbarkuesi i parë njerëzor që arriti dhe goditi një trup tjetër qiellor përveç Hënës, por nuk mundi të kthente të dhëna, pasi u rrëzua në sipërfaqen e Venusit. Më 1967 u lëshua ''Venera 4'', e cila vendosi me sukses pajisje eksperimentale shkencore në atmosferën e Venusit përpara se të godiste sipërfaqen. ''Venera 4'' tregoi se temperatura e sipërfaqes ishte më e lartë nga sa kishte llogaritur ''Mariner 2'', afro {{Convert|500|C|||}}; përcaktoi se atmosfera përbëhej 95% nga dioksidi i karbonit (CO₂) dhe zbuloi se atmosfera e Venusit ishte dukshëm më e dendur nga sa kishin parashikuar projektuesit e ''Venera 4''.<ref name="mitchell_2"/><ref>{{cite book |last=Harvey |first=Brian |date=2007 |title=Russian Planetary Exploration History, Development, Legacy and Prospects |publisher=Springer-Praxis |pages=115–118 |isbn=978-0-387-46343-8 |language=en}}</ref> Në një shembull të hershëm të bashkëpunimit hapësinor, të dhënat e ''Venera 4'' u ndërthurën me të dhënat e vitit 1967 nga ''Mariner 5'' dhe u analizuan nga një ekip i përbashkët shkencor sovjeto-amerikan në një seri konferencash shkencore gjatë vitit pasues.<ref name="COSPAR_Group_VII_1969"/> Më 15 dhjetor 1970, ''Venera 7'' u bë anija e parë kozmike që u ul butë në një planet tjetër dhe e para që transmetoi të dhëna prej andej drejt Tokës.<ref name="Time_1971"/> Më 1974, ''Mariner 10'' kaloi pranë Venusit për të përkulur trajektoren drejt Mërkurit dhe fotografoi retë në rrezet ultravjollcë, duke zbuluar shpejtësi jashtëzakonisht të larta të erërave në atmosferën e Venusit. Kjo ishte hera e parë që u përdor asistimi gravitacional ndërplanetar, një teknikë që do të përdorej nga sonda të mëvonshme.<ref name="Rossow_et_al_1990"/><ref name="Lorenz_et_al_2001"/><ref name="NASA_Seasons"/><ref name="McGill_2010"/><ref name="Otten_2004"/><ref name="Lorentz_2018"/><ref name="Kranopol'skii_1980"/><ref name="Venera_12"/><ref name="Russell_2007"/><ref name="Hand_2007"/><ref name="BBC_2007_11_28"/><ref name="Fukuhara_et_al_2017"/><ref name="Rincon_2017"/><ref name="Chang_2017"/> Vëzhgimet me radar në vitet 1970 zbuluan për herë të parë hollësi të sipërfaqes së Venusit. Impulse valësh radio u drejtuan nga planeti duke përdorur radioteleskopin {{Convert|300|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} në observatorin e Arecibos, dhe jehonat zbuluan dy rajone shumë reflektuese, të quajtura rajonet Alpha dhe Beta. Vëzhgimet zbuluan një zonë të ndritshme, që mendohej se ishte malore dhe që u quajt Malet Maxwell.<ref name="Campbell_et_al_1976"/><ref name="USGS_Ganis_Chasma"/><ref name="Nimmo_2002"/><ref name="sci_news_1976"/> Këto tri tipare janë tani të vetmet në Venus që nuk kanë emra femrash.<ref name="jpl-magellan"/> Më 1975, zbarkuesit sovjetikë ''Venera 9'' dhe ''Venera 10'' transmetuan pamjet e para nga sipërfaqja e Venusit, të cilat ishin bardhezi. NASA mori të dhëna të tjera nga projekti ''Pioneer Venus'', i përbërë nga dy misione të veçanta:<ref name="Colin_Hall_1977"/> ''Pioneer Venus Multiprobe'' dhe ''Pioneer Venus Orbiter'', që orbituan Venusin midis viteve 1978 dhe 1992.<ref name="Williams_2005"/> Më 1982, zbarkuesit sovjetikë ''Venera 13'' dhe ''Venera 14'' morën pamjet e para me filtra ngjyrash njëngjyrëshe të sipërfaqes. Pasi ''Venera 15'' dhe ''Venera 16'' operuan në orbitë midis viteve 1983 dhe 1984 dhe hartuan me hollësi 25% të terrenit të Venusit (nga poli i veriut deri në gjerësinë gjeografike 30°N), programi sovjetik Venera mori fund.<ref name="Greeley_Batson_2007"/> [[File:Foto de Venera 9.png|thumb|Pamja e parë e sipërfaqes së Venusit dhe e sipërfaqes së çdo planeti tjetër përveç Tokës (1975, zbarkuesi sovjetik ''Venera 9''). Panoramë bardhezi 180-gradëshe me shkëmbinj të zhveshur, të zinj e si rrasa, nën një qiell të rrafshët. Fokusi është te toka dhe sonda.|upright=2]] [[File:Russian "Vega" balloon mission to Venus on display at the Udvar-Hazy museum.jpg|thumb|left|upright=0.8|Sonda me balonë e programit Vega, e ekspozuar në Qendrën Udvar-Hazy të Institutit Smithsonian]] Më 1985, programi sovjetik Vega, me misionet e tij ''Vega 1'' dhe ''Vega 2'', dërgoi sondat e fundit për hyrje në atmosferë dhe, për herë të parë, aerobotët e parë jashtëtokësorë: balona të fryra që mundësuan fluturim atmosferik jashtë Tokës. Midis viteve 1990 dhe 1994, ''Magellan'' operoi në orbitë deri sa doli prej saj, duke hartuar sipërfaqen e Venusit. Gjithashtu, sonda si ''Galileo'' (1990),<ref>{{cite web |title=Welcome to the Galileo Orbiter Archive Page |website=PDS Atmospheres Node |date=1989-10-18 |url=https://pds-atmospheres.nmsu.edu/data_and_services/atmospheres_data/Galileo/galileo_orbiter.html |access-date=2023-04-11 |archive-date=2023-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411212904/https://pds-atmospheres.nmsu.edu/data_and_services/atmospheres_data/Galileo/galileo_orbiter.html |url-status=live |language=en}}</ref> dhe ''[[Cassini–Huygens]]'' (1998/1999), vizituan Venusin gjatë fluturimeve pranë tij, në rrugë drejt destinacioneve të tjera. ===Eksplorimi i përtërirë=== Në prill 2006, ''Venus Express'', misioni i parë kushtuar posaçërisht Venusit i [[Agjencia Hapësinore Evropiane|Agjencisë Hapësinore Evropiane]] (ESA), hyri në orbitë rreth Venusit. ''Venus Express'' mundësoi vëzhgime të atmosferës së Venusit të papara më parë. ESA e përfundoi misionin ''Venus Express'' në dhjetor 2014, duke e nxjerrë nga orbita në janar 2015.<ref name="Howell_2014"/> Në të njëjtin vit dhe në vitin pasues, ''MESSENGER'' e vizitoi Venusin gjatë kalimeve pranë tij, rrugës drejt destinacioneve të tjera. Në vitin 2010, anija e parë ndërplanetare kozmike me velë diellore që pati sukses, IKAROS, udhëtoi drejt Venusit për një kalim pranë tij. Nga viti 2015 deri më 2024, sonda japoneze ''Akatsuki'' ishte aktive në orbitë rreth Venusit, ndërsa BepiColombo kreu kalime pranë tij më 2020 dhe 2021. [[File:Wispr 4thflyby.gif|thumb|Instrumenti WISPR i sondës Parker Solar Probe regjistroi në dritë të dukshme faqen e natës së Venusit më 2021. Pamjet tregojnë sipërfaqen e nxehtë, që shkëlqen zbehtë, dhe Terrën e Afërditës si një njollë të madhe të errët, të dukshme përmes reve. Retë pengojnë vëzhgime të tilla në faqen e ditës, ku ndriçohen nga Dielli.<ref>{{cite web |last1=Hatfield |first1=Miles |title=Parker Solar Probe Captures Visible Light Images of Venus' Surface |url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/sun/parker-solar-probe-captures-its-first-images-of-venus-surface-in-visible-light-confirmed |website=NASA |access-date=2022-04-29 |date=2022-02-09 |archive-date=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414155959/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/sun/parker-solar-probe-captures-its-first-images-of-venus-surface-in-visible-light-confirmed/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |journal=Geophysical Research Letters |last1=Wood |first1=B. E. |last2=Hess |first2=P. |last3=Lustig-Yaeger |first3=J. |last4=Gallagher |first4=B. |last5=Korwan |first5=D. |last6=Rich |first6=N. |last7=Stenborg |first7=G. |last8=Thernisien |first8=A. |last9=Qadri |first9=S. N. |last10=Santiago |first10=F. |last11=Peralta |first11=J. |last12=Arney |first12=G. N. |author12-link=Giada Arney |last13=Izenberg |first13=N. R. |last14=Vourlidas |first14=A. |last15=Linton |first15=M. G. |last16=Howard |first16=R. A. |last17=Raouafi |first17=N. E. |doi=10.1029/2021GL096302 |date=2022-02-09 |title=Parker Solar Probe Imaging of the Night Side of Venus |volume=49 |issue=3 |article-number=e2021GL096302 |pmid=35864851 |pmc=9286398 |bibcode=2022GeoRL..4996302W |language=en}}</ref>]] ===Misionet aktive dhe të planifikuara=== {{Shih|List of missions to Venus#Future missions}} [[File:VenusLanderTopo.png|thumb|upright=1.5|Hartë topografike globale e Venusit, ku shënohen të gjitha vendet e uljes së sondave (e kuqe: janë dërguar pamje; pika e zezë: janë marrë e analizuar mostra në vend)]] {{As of|2025}} nuk ka sonda aktive në Venus; Parker Solar Probe është planifikuar të kthehet vazhdimisht pranë Venusit deri më 2030. Disa sonda janë në zhvillim e sipër, ndërsa disa misione të propozuara ndodhen ende në fazat e hershme konceptuale. Misioni i radhës drejt Venusit është Venus Life Finder, i cili pritet të niset jo më herët se vera e vitit 2026. Agjencia indiane ISRO po punon për Misionin Orbital të Venusit, me synimin për ta nisur në vitin 2028. Misioni i Emirateve të Bashkuara Arabe drejt asteroidëve, MBR Explorer, do të kryejë një kalim pranë planetit. NASA miratoi dy misione drejt planetit, VERITAS dhe DAVINCI, të planifikuara të nisen jo më herët se viti 2031. ESA planifikon të nisë gjithashtu EnVision në vitin 2031. Një projekt i Institutit të Teknologjisë të Masaçusetsit (MIT), në bashkëpunim me kompaninë raketore Rocket Lab, synon të bëhet misioni i parë privat ndërplanetar që do të kërkojë lëndë organike duke dërguar një sondë në atmosferën e Venusit. Sonda quhet Venus Life Finder.<ref>{{cite web |title=Rocket Lab Probe |website=Venus Cloud Life – MIT |date=2023-03-07 |url=https://venuscloudlife.com/small-mission/ |access-date=2023-05-13 |archive-date=2024-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208040505/https://venuscloudlife.com/small-mission/ |url-status=live |language=en}}</ref> ====Objektivat==== Venusi është përcaktuar si një objekt i rëndësishëm për kërkimet e ardhshme, që mund të ndihmojë të kuptohet: * prejardhja e Sistemit Diellor dhe e Tokës, si dhe nëse sisteme e planetë si i yni janë të zakonshëm apo të rrallë në univers; * mënyra si trupat planetarë zhvillohen nga gjendjet e tyre fillestare deri te objektet e larmishme të sotme; * zhvillimi i kushteve që çojnë në mjedise të banueshme dhe në jetë.<ref>{{cite journal |last1=O'Rourke |first1=Joseph G. |last2=Wilson |first2=Colin F. |last3=Borrelli |first3=Madison E. |last4=Byrne |first4=Paul K. |last5=Dumoulin |first5=Caroline |last6=Ghail |first6=Richard |last7=Gülcher |first7=Anna J. P. |last8=Jacobson |first8=Seth A. |last9=Korablev |first9=Oleg |last10=Spohn |first10=Tilman |last11=Way |first11=M. J. |last12=Weller |first12=Matt |last13=Westall |first13=Frances |title=Venus, the Planet: Introduction to the Evolution of Earth's Sister Planet |journal=Space Science Reviews |date=February 2023 |volume=219 |issue=1 |article-number=10 |doi=10.1007/s11214-023-00956-0 |bibcode=2023SSRv..219...10O |hdl=20.500.11850/598198 |hdl-access=free |language=en}}</ref> ===Konceptet e misioneve me ekuipazh=== [[Image:Tmk-mavr.jpg|thumb|Në vitet 1970, [[Shtetet e Bashkuara]] dhe [[Bashkimi Sovjetik]] projektuan misione me ekuipazh drejt Venusit, si projekti i kalimit pranë Venusit me ekuipazh, i nxjerrë nga [[Programi Apollo]], ose anija e propozuar sovjetike [[TMK]]-MAVR, e paraqitur këtu, për një kalim pranë Venusit]] Që nga vitet 1960, Venusi është konsideruar si një pikë kalimi për misionet me ekuipazh drejt Marsit përmes misioneve të kalimit pranë tij në periudhën e opozicionit, në vend të misioneve të drejtpërdrejta në periudhën e konjuksionit me kalime pranë Venusit që përdorin [[Asistimi gravitacional|asistimin gravitacional]]. Këto misione do të ishin më të shpejta dhe më të sigurta për në [[Marsi|Mars]], me dritare më të përshtatshme për kthim ose ndërprerje të fluturimit dhe me ekspozim ndaj rrezatimit gjatë fluturimit më të ulët ose të barabartë me atë të fluturimeve të drejtpërdrejta drejt Marsit.<ref>{{cite web |last=Rao |first=Rahul |title=Astronauts bound for Mars should swing by Venus first, scientists say |website=Space.com |date=2020-07-07 |url=https://www.space.com/mars-astronauts-venus-flyby-idea.html |access-date=2023-04-24 |archive-date=2023-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424055519/https://www.space.com/mars-astronauts-venus-flyby-idea.html |url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Izenberg" /> ==== Banimi i mundshëm në atmosferë ==== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Qytetet dhe ishujt lundruese në trillim|en|Floating cities and islands in fiction|lt=qytetet lundruese}}; {{ill|Kolonizimi i Venusit|en|Colonization of Venus}}}} [[File:NASA Cloud City on Venus.jpg|thumb|Paraqitje artistike e një baze lundruese me ekuipazh në Venus, sipas konceptit të NASA-s High Altitude Venus Operational Concept (HAVOC)]] Megjithëse kushtet në sipërfaqen e Venusit janë jashtëzakonisht armiqësore, presioni atmosferik, temperatura dhe rrezatimi diellor e kozmik 50&nbsp;km mbi sipërfaqe janë të ngjashme me ato në sipërfaqen e Tokës («kushte të favorshme»).<ref>{{Cite journal |last1=Arredondo |first1=Anicia |last2=Hodges |first2=Amorée |last3=Abrahams |first3=Jacob N. H. |last4=Bedford |first4=Candice C. |last5=Boatwright |first5=Benjamin D. |last6=Buz |first6=Jennifer |last7=Cantrall |first7=Clayton |last8=Clark |first8=Joanna |last9=Erwin |first9=Andrew |last10=Krishnamoorthy |first10=Siddharth |last11=Magaña |first11=Lizeth |last12=McCabe |first12=Ryan M. |last13=McIntosh |first13=E. Carrie |last14=Noviello |first14=Jessica L. |last15=Pellegrino |first15=Marielle |last16=Ray |first16=Christine |last17=Styczinski |first17=Marshall J. |last18=Weigel |first18=Peter |title=VALENTInE: A Concept for a New Frontiers–Class Long-duration In Situ Balloon-based Aerobot Mission to Venus |journal=The Planetary Science Journal |date=July 2022 |volume=3 |issue=7 |page=152 |doi=10.3847/PSJ/ac7324 |doi-access=free |bibcode=2022PSJ.....3..152A |language=en }}</ref><ref name="radiation-levels"/><ref name="Patel Mason Nordheim Dartnell 2022 p=114796">{{cite journal |last1=Patel |first1=M.R. |last2=Mason |first2=J.P. |last3=Nordheim |first3=T.A. |last4=Dartnell |first4=L.R. |title=Constraints on a potential aerial biosphere on Venus: II. Ultraviolet radiation |journal=Icarus |date=February 2022 |volume=373 |article-number=114796 |doi=10.1016/j.icarus.2021.114796 |doi-access=free |bibcode=2022Icar..37314796P |language=en}}</ref><ref name="Taylor 2020"/> Ndër sfidat e shumta inxhinierike për praninë njerëzore në atmosferën e Venusit janë sasitë gërryese të [[Acidi sulfurik|acidit sulfurik]] në atmosferë.<ref name="Landis2003"/> Si alternativë ndaj idesë popullore të banimit në sipërfaqet planetare, si ajo e [[Marsi|Marsit]], janë propozuar [[Aerostati|aerostatë]] për eksplorim me ekuipazh dhe, ndoshta, për «qytete lundruese» të përhershme në atmosferën e Venusit.<ref name="Landis2003"/><ref name="Архив фантастики"/><ref name="Inner Solar System 2015"/><ref name="Tickle 2015"/><ref name="Warmflash_2017"/> Koncepti i NASA-s për operimin në lartësi të mëdha në Venus ishte një koncept trajnimi për studimin e projektimit të një aerostati me ekuipazh. ==Mundësia e jetës== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Jeta në Venus|en|Life on Venus}}}} Megjithëse kushtet në sipërfaqen e Venusit nuk janë më mikpritëse për çfarëdo forme jete të ngjashme me atë tokësore që mund të jetë formuar para këtij ndryshimi, hamendësohet se jeta mund të ekzistojë në shtresat e sipërme të reve të Venusit, {{convert|50|km|mi|sigfig=1|abbr=on}} mbi sipërfaqe, ku kushtet atmosferike janë më të ngjashmet me ato të Tokës në Sistemin Diellor,<ref name="Tillman 2018"/> me temperatura që variojnë nga {{convert|30|and|80|C|K C F|order=out}}, ndërsa presioni dhe rrezatimi janë afërsisht të njëjtë me ato në sipërfaqen e Tokës, por retë janë acidike dhe ajri përbëhet nga dioksidi i karbonit.<ref name="Mullen_2002"/><ref name="Landis_2003"/><ref name="Cockell1999"/> Më saktësisht, në lartësitë 48–59&nbsp;km, kushtet e temperaturës dhe të rrezatimit janë të përshtatshme për jetën. Në lartësitë më të ulëta uji do të avullonte, ndërsa në ato më të larta rrezatimi ultraviolet do të ishte tepër i fortë.<ref name="Patel Mason Nordheim Dartnell 2022 p=114796"/><ref name="radiation-levels"/> Hamendësimet për mundësinë e jetës në sipërfaqen e Venusit u pakësuan ndjeshëm pas fillimit të viteve 1960, kur u bë e qartë se kushtet ishin ekstreme krahasuar me ato të Tokës. Temperaturat dhe presioni atmosferik ekstremë të Venusit e bëjnë të pamundur jetën me bazë ujin, të paktën sipas njohurive të tanishme. Disa shkencëtarë kanë hamendësuar se mikroorganizma {{ill|Ekstremofili|en|Extremophile|lt=ekstremofilë}} termoacidofilë mund të ekzistojnë në shtresat e sipërme, më të freskëta dhe acidike të atmosferës së Venusit.<ref name="Clark_2003"/><ref name="Redfern_2004"/><ref name="Dartnell2015"/> Këto hamendësime datojnë që nga viti 1967, kur [[Carl Sagan]] dhe Harold J. Morowitz sugjeruan në një artikull të revistës ''Nature'' se objektet e vogla të zbuluara në retë e Venusit mund të ishin organizma të ngjashëm me bakteret e Tokës, të cilat kanë përafërsisht të njëjtën madhësi: :Ndërsa kushtet në sipërfaqen e Venusit e bëjnë të pabesueshme hipotezën e jetës atje, retë e Venusit janë krejt tjetër çështje. Siç është vënë në dukje disa vite më parë, në afërsi të reve gjenden me bollëk uji, [[Dioksidi i karbonit|dioksidi i karbonit]] dhe drita e diellit — parakushtet për [[Fotosinteza|fotosintezën]].<ref name="Sagan_Morowitz_1967"/> Në gusht 2019, astronomët e udhëhequr nga Yeon Joo Lee raportuan se një model afatgjatë ndryshimesh në përthithjen e dritës dhe në [[Albedoja|albedon]] e atmosferës së Venusit, të shkaktuara nga «përthithës të panjohur» — të cilët mund të jenë kimikate ose edhe koloni të mëdha mikroorganizmash lart në atmosferën e planetit — ndikon në klimë.<ref name="TAJ-20190826"/> Përthithja e dritës prej tyre është pothuajse identike me atë të mikroorganizmave në retë e Tokës. Studime të tjera kanë arritur në përfundime të ngjashme.<ref name="ES-20190903"/> Zbulimi i pretenduar i një vije përthithjeje të {{ill|Fosfina|en|Phosphine|lt=fosfinës}} në atmosferën e Venusit, një gaz që nuk dihet të prodhohet nga asnjë proces kimik i njohur në sipërfaqen ose në atmosferën e Venusit, çoi në hamendësime në shtator 2020 se në atmosferë mund të ketë jetë edhe sot.<ref name="Drake_2020"/><ref name="Greaves_et_al_2020"/> Studimet e mëvonshme ia atribuuan sinjalin spektroskopik, që ishte interpretuar si fosfinë, dioksidit të squfurit,<ref name="Lincowski_et_al_2021"/> ose zbuluan se në të vërtetë nuk kishte vijë përthithjeje.<ref name="Beall_2020"/><ref name="Snellan_et_al_2020"/> ===Mbrojtja planetare=== Për shkak të kushteve të ashpra në sipërfaqen e [[Venusi|Venusit]], ai është klasifikuar në kategorinë dy të Mbrojtja planetare, të dytën më të ulët.<ref name="NRC_2006"/> Kjo do të thotë se ekziston vetëm një mundësi e largët që Ndotja ndërplanetare e shkaktuar nga anijet kozmike të cenojë kërkimet. Megjithatë, pas zbulimit të bioshënjuesve të mundshëm, kjo klasifikim për të paktën disa shtresa atmosferike është vënë në pikëpyetje. Meqë këto shtresa nuk janë përcaktuar si mjaftueshëm të përshtatshme për jetën, nuk është rekomanduar ndryshimi i klasifikimit.<ref>{{cite journal | last1=Zorzano | first1=María Paz | last2=Olsson-Francis | first2=Karen | last3=Doran | first3=Peter T. | last4=Rettberg | first4=Petra | last5=Coustenis | first5=Athena | last6=Ilyin | first6=Vyacheslav | last7=Raulin | first7=Francois | last8=Shehhi | first8=Omar Al | last9=Groen | first9=Frank | last10=Grasset | first10=Olivier | last11=Nakamura | first11=Akiko | last12=Ballesteros | first12=Olga Prieto | last13=Sinibaldi | first13=Silvio | last14=Suzuki | first14=Yohey | last15=Kumar | first15=Praveen | last16=Kminek | first16=Gerhard | last17=Hedman | first17=Niklas | last18=Fujimoto | first18=Masaki | last19=Zaitsev | first19=Maxim | last20=Hayes | first20=Alex | last21=Peng | first21=Jing | last22=Ammannito | first22=Eleonora | last23=Mustin | first23=Christian | last24=Xu | first24=Kanyan | title=The COSPAR planetary protection requirements for space missions to Venus | journal=Life Sciences in Space Research | volume=37 | date=2023 | doi=10.1016/j.lssr.2023.02.001 | doi-access=free | pages=18–24 | pmid=37087175 | bibcode=2023LSSR...37...18Z | language=en}}</ref> ==Në kulturë== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Venusi në kulturë|en|Venus in culture}}}} Venusi është ndër dukuritë më të spikatura në qiellin e natës dhe është trajtuar si veçanërisht i rëndësishëm në Mitologjia e Venusit, Astrologjia e Venusit dhe Venusi në letërsi dhe art në shumë kultura të ndryshme. [[File:Kudurru Melishipak Louvre Sb23 n02.jpg|thumb|upright=1.2|Ylli me tetë cepa është simbol që përdoret në disa kultura për të përfaqësuar Venusin; nganjëherë paraqitet së bashku me [[Ylli dhe gjysmëhëna|yllin dhe gjysmëhënën]]. Këtu, ylli me tetë cepa është ylli i Ishtarit, perëndeshës babilonase të Venusit, pranë diskut diellor të të vëllait, Shamashi, dhe [[Gjysmëhëna|hënës së re]] të të atit, [[Nana|Nanit]], në një gur kufitar të Meli-Shipak II, që daton në shekullin XII p.e.s.]] {{Anchor|Inanna and Shukaletuda}} Disa himne e lavdërojnë [[Inanna]]n në rolin e saj si perëndeshë e planetit Venus.<ref name="Cooley"/><ref name="Green1992"/><ref name="Nemet-Nejat"/> Profesori i teologjisë Jeffrey Cooley ka argumentuar se lëvizjet e Inannës në shumë mite mund të përkojnë me lëvizjet e planetit Venus në qiell.<ref name="Cooley"/> Lëvizjet e ndërprera të Venusit lidhen si me mitologjinë, ashtu edhe me natyrën e dyfishtë të Inannës.<ref name="Cooley"/> Në ''Zbritja e Inannës në botën e nëndheshme'', ndryshe nga çdo hyjni tjetër, Inanna mund të zbresë në botën e nëndheshme e të kthehet në qiej. Venusi duket se bën një zbritje të ngjashme: perëndon në perëndim e më pas ngrihet sërish në lindje.<ref name="Cooley"/> Një himn hyrës përshkruan Inannën duke lënë qiejt e duke u nisur drejt ''Kurit'', që mund të merret si një emërtim për malet, duke pasqyruar ngritjen dhe perëndimin e Inannës në perëndim.<ref name="Cooley"/> ''Inanna dhe Shukaletuda'' dhe ''Zbritja e Inannës në botën e nëndheshme'' duket se pasqyrojnë lëvizjen e planetit Venus.<ref name="Cooley"/> Në ''Inanna dhe Shukaletuda'', Shukaletuda përshkruhet duke vëzhguar qiellin në kërkim të Inannës, ndoshta duke kërkuar në horizontet lindore dhe perëndimore.<ref name="Cooley"/> Në të njëjtin mit, ndërsa kërkon sulmuesin e saj, Inanna bën vetë disa lëvizje që përkojnë me lëvizjet e Venusit në qiell.<ref name="Cooley"/> Nën ndikimin e [[Mesopotamia|Mesopotamisë]], është e mundur që [[Egjipti i Lashtë|egjiptianët e lashtë]] dhe grekët e dinin që ylli i mëngjesit dhe ylli i mbrëmjes ishin i njëjti trup qiellor që në mijëvjeçarin e dytë p.e.s., ose, më së voni, gjatë Periudhës së Vonë.<ref name="Parker 1974"/><ref name="Quack 2019"/> Egjiptianët e njihnin yllin e mëngjesit si {{lang|egy-Latn|Tioumoutiri}} dhe yllin e mbrëmjes si {{lang|egy-Latn|Ouaiti}}.<ref name="Cattermole_Moore_1997"/> Fillimisht e paraqitën Venusin si një [[Feniksi|feniks]] ose si [[Çafka|çafkë]] (shih [[Bennu]]n),<ref name="Parker 1974"/> duke e quajtur «kaluesi» ose «ylli me kryqe»,<ref name="Parker 1974"/> dhe duke e lidhur me Osirisin. Më vonë e paraqitën me dy koka, njerëzore ose skifteri, dhe e lidhën me [[Horusi|Horusin]],<ref name="Quack 2019"/> të birin e [[Isis|Isidës]], e cila në periudhën helenistike shumë më të vonë u identifikua së bashku me Hathori me [[Afërdita|Afërditën]]. Grekët përdornin emrin Fosfori, që do të thotë «sjellës i dritës» (prej nga vjen edhe elementi [[Fosfori|fosfor]]; si alternativë përdornin Eosfori, që do të thotë «sjellës i agimit»), për yllin e mëngjesit, dhe Hesperi, që do të thotë «ai i perëndimit», për yllin e mbrëmjes;<ref name="EBLCM"/> të dy ishin fëmijë të hyjneshës së agimit Eosi dhe, rrjedhimisht, nipër e mbesa të Afërditës. Ndonëse në epokën romake u njohën si një trup i vetëm qiellor, i njohur si «ylli i Venusit», dy emrat tradicionalë grekë vijuan të përdoreshin, megjithëse zakonisht përktheheshin në latinisht si {{lang|la|[[Luciferi|Lucifer]]}} dhe {{lang|la|Vesper}}.<ref name="EBLCM"/><ref name="Cicero"/> Poetë klasikë si [[Homeri]], Safoja, [[Ovidi]] dhe [[Virgjili]] shkruan për yllin dhe dritën e tij.<ref name="Atsma"/> Poetë si [[William Blake]], [[Robert Frost]], Letitia Elizabeth Landon, Alfred Lord Tennyson dhe [[William Wordsworth]] i kushtuan atij ode.<ref name="Sobel_2005"/> Kompozitori Gustav Holst e përfshiu atë si lëvizjen e dytë të suitës së tij ''Planetet''. [[File:The Planets Op.32 Venus The Bringer of Peace Mix USAF and Omega13a.opus|thumb|«Venusi, sjellësi i paqes», nga ''Planetet'' i Holstit]] Në Indi, emri sanskritisht i Venusit ishte {{lang|sa-Latn|Shukra Graha}}, që do të thotë «planeti Shukra» dhe i referohet të urtit të fuqishëm Shukra. Sipas Astrologjia vedike,<ref name="bhalla06"/> emri sanskritisht ''Shukra'' do të thotë «i kthjellët, i pastër» ose «shkëlqim, kthjelltësi». Si një nga nëntë [[Navagraha|Navagrahat]], besohet se ndikon në pasuri, kënaqësi dhe riprodhim; ishte i biri i Bhrgut, mësues i Daityave dhe guru i Asurave.<ref name="behari_frawley03"/> Emri anglisht ''Venus'' rrjedh fillimisht nga romakët e lashtë. Ata ia vunë planetit emrin e perëndeshës së tyre të dashurisë, e cila bazohej në perëndeshën e dashurisë së [[Feja e lashtë greke|Greqisë së lashtë]], [[Afërdita|Afërditën]],<ref name="Getty"/> e cila, nga ana e saj, bazohej në perëndeshën e ngjashme sumere [[Inanna]] (që në fenë akadiane është Ishtari); të gjitha këto perëndesha lidheshin me planetin.<ref name="Nemet-Nejat"/><ref name="Green1992"/> Dita e javës që lidhet me planetin dhe me këto perëndesha është [[E premtja]], emërtuar sipas perëndeshës gjermanike Frigga, e cila është lidhur me perëndeshën romake Venus. Në kinezisht, planeti quhet «ylli metalik» ose «ylli i artë» (金星 (Jīnxīng)); ndër pesë elementet e filozofisë tradicionale kineze, Venusi lidhej historikisht me metalin. Këto tradita janë të përbashkëta për kulturat moderne kineze, japoneze, koreane dhe vietnameze, përfshirë edhe një emër për planetin që fjalë për fjalë do të thotë «yll metalik» ({{lang|zh|金星}}) në secilën gjuhë.<ref name="De_Groot_1912"/><ref name="Crump_1992"/><ref name="Hulbert_1909"/><ref name="VOER"/> Majat e konsideronin Venusin trupin qiellor më të rëndësishëm pas Diellit dhe Hënës. Ata e quanin {{lang|myn-Latn|Chac ek}},<ref name="Volume 7 of Mayan studies"/> ose {{lang|myn-Latn|Noh Ek'}}, «Ylli i Madh».<ref name="Milbrath"/> Ciklet e Venusit kishin rëndësi për kalendarin e tyre dhe përshkruheshin në disa prej librave të tyre, si ''Kodiku maja i Meksikës'' dhe ''Kodiku i Dresdenit''. [[Flamuri i Kilit]] ({{lang|es|Estrella Solitaria}}, «Ylli i Vetmuar») paraqet Venusin.<ref name="Rossow_et_al_1990"/><ref name="Lorenz_et_al_2001"/><ref name="NASA_Seasons"/><ref name="McGill_2010"/><ref name="Otten_2004"/><ref name="Lorentz_2018"/><ref name="Kranopol'skii_1980"/><ref name="Venera_12"/><ref name="Russell_2007"/><ref name="Hand_2007"/><ref name="BBC_2007_11_28"/><ref name="Fukuhara_et_al_2017"/><ref name="Rincon_2017"/><ref name="Chang_2017"/><ref name="USGS_Ganis_Chasma"/><ref name="Nimmo_2002"/><ref name="sci_news_1976"/> ===Kultura moderne=== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Venusi në letërsi|en|Venus in fiction}}}} [[File:Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|Venusi paraqitet menjëherë në të djathtë të selvisë së madhe në pikturën e vitit 1889 të [[Vincent van Gogh]]ut, ''Nata me yje''.<ref name="Whitney_1986"/><ref name="Boime_1984"/>]] Mbulesa e padepërtueshme e reve të Venusit u dha shkrimtarëve të fantashkencës liri të plotë për të hamendësuar mbi kushtet në sipërfaqen e saj; veçanërisht pasi vëzhgimet e hershme treguan se planeti, përveçse kishte përmasa të ngjashme me Tokën, zotëronte edhe një atmosferë të dendur. Më afër Diellit se Toka, planeti shpesh paraqitej si më i ngrohtë, por megjithatë si i banueshëm nga njerëzit.<ref name="miller"/> Zhanri arriti kulmin mes viteve 1930 dhe 1950, kur shkenca kishte zbuluar disa aspekte të Venusit, por ende jo realitetin e ashpër të kushteve në sipërfaqen e tij. Gjetjet nga misionet e para drejt Venusit treguan se realiteti ishte krejt ndryshe dhe i dhanë fund këtij zhanri të veçantë.<ref name="Dick_2001"/> Teksa njohuritë shkencore për Venusin përparonin, autorët e fantashkencës u përpoqën të ecnin në të njëjtin hap, veçanërisht duke hamendësuar për përpjekjet njerëzore për ta shndërruar Venusin në një mjedis të banueshëm.<ref name="Seed_2005"/> [[Carl Sagan]]u tha në episodin «Parajsa dhe ferri» të serialit televiziv të vitit 1980 ''Kozmosi: Një udhëtim vetjak'': «Larg nga parajsa e butë që përfytyronin disa shkencëtarë të hershëm, Venusi është vendi në Sistemin Diellor që i ngjan më shumë Ferrit.»{{Efn|Komenti i Saganit dëgjohet në minutën 42:43.}} === Simbolet === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Simboli i Venusit|en|Venus symbol}}}} [[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|left|80px]] Simboli i një rrethi me një kryq të vogël poshtë është i ashtuquajturi simbol i Venusit; emrin e mori nga përdorimi i tij si simbol astronomik për Venusin. Simboli e ka prejardhjen nga [[Gjuha greke e lashtë|greqishtja e lashtë]] dhe, në një kuptim më të përgjithshëm, përfaqëson feminitetin. Biologjia e përvetësoi si simbol gjinor për femrën,<ref name="Schott 2005 pp. 1509–1510"/><ref name="stearn1961"/><ref name="stearn"/> ashtu si simboli i Marsit për mashkullin dhe, nganjëherë, simboli i Merkurit për hermafroditin. Kjo lidhje gjinore mes Venusit dhe Marsit është përdorur në mënyrë heteronormative për t’i çiftuar, duke i përshkruar në mënyrë stereotipike gratë dhe burrat si aq të ndryshëm sa mund të kuptoheshin sikur vinin nga planete të ndryshme. Kjo ide u bë e njohur nga libri i vitit 1992 me titull ''Burrat janë nga Marsi, gratë janë nga Venusi''.<ref name="Brammer 2020"/> Simboli i Venusit u përdor edhe në [[Alkimia|alkiminë]] perëndimore për të përfaqësuar elementin [[Bakri|bakër]] (ashtu si simboli i [[Merkuri (planet)|Merkurit]] është edhe simboli i elementit zhivë).<ref name="stearn1961"/><ref name="stearn"/> Meqë bakri i lëmuar është përdorur për pasqyra që nga lashtësia, simboli i Venusit nganjëherë është quajtur «pasqyra e Venusit», duke përfaqësuar pasqyrën e perëndeshës; megjithatë, kjo prejardhje është hedhur poshtë si e pamundur.<ref name="stearn1961"/><ref name="stearn"/> Përveç simbolit të Venusit, me të janë lidhur edhe shumë simbole të tjera. Ndër më të zakonshmet janë gjysmëhëna, ose veçanërisht ylli, si te [[Ylli dhe gjysmëhëna|Ylli i Ishtarit]].<ref>{{Cite book |last=Liungman |first=Carl G. |url=https://books.google.com/books?id=06ALKxX225IC |title=Symbols: Encyclopedia of Western Signs and Ideograms |date=2004 |publisher=HME Publishing |isbn=978-91-972705-0-2 |page=228 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == * {{ill|Skema e Venusit|en|Outline of Venus}} * {{ill|Vetitë fizike të planetëve të Sistemit Diellor|en|List of gravitationally rounded objects of the Solar System#Planets}} * {{ill|Ekzoplaneti i ngjashëm me Venusin|en|Venus-like exoplanet}} * {{ill|Zona e Venusit|en|Venus zone}} == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == {{Reflist|refs= <ref name="NASA_2015">{{cite web | title=Planets and Pluto: Physical Characteristics | url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?planet_phys_par | publisher=[[NASA]] | date=5 November 2008 | access-date=26 August 2015 | archive-date=7 September 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060907215218/http://ssd.jpl.nasa.gov/?planet_phys_par | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Margot_et_al_2021">{{cite journal | title=Spin state and moment of inertia of Venus | display-authors=3 | last1=Margot | first1=Jean-Luc | last2=Campbell | first2=Donald B. | last3=Giorgini | first3=Jon D. | last4=Jao | first4=Joseph S. | last5=Snedeker | first5=Lawrence G. | last6=Ghigo | first6=Frank D. | last7=Bonsall | first7=Amber | journal=Nature Astronomy | date=29 April 2021 | volume=5 | issue=7 | pages=676–683 | doi=10.1038/s41550-021-01339-7 | arxiv=2103.01504 | bibcode=2021NatAs...5..676M | language=en}}</ref> <ref name="American Chemical Society 2013">{{cite web | title=Atmospheres and Planetary Temperatures | website=American Chemical Society | date=18 July 2013 | url=https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html | access-date=3 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230127144936/https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html |archive-date=27 January 2023 | language=en}}</ref> <ref name="horizons">{{cite web | title=Horizons Web-Interface for Venus (Major Body=2) | last=Yeomans | first=Donald K. | url=https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%272%27&TABLE_TYPE=%27ELEMENTS%27&START_TIME=%272000-01-01%27&STOP_TIME=%272000-01-02%27&STEP_SIZE=%27200%20years%27&CENTER=%27@Sun%27&OUT_UNITS=%27AU-D%27 | work=JPL Horizons On-Line Ephemeris System | access-date=30 November 2010 | archive-date=18 August 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230818120948/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%272%27&TABLE_TYPE=%27ELEMENTS%27&START_TIME=%272000-01-01%27&STOP_TIME=%272000-01-02%27&STEP_SIZE=%27200%20years%27&CENTER=%27%40Sun%27&OUT_UNITS=%27AU-D%27 | url-status=live | language=en}}—Zgjidhni “Ephemeris Type: Orbital Elements” dhe “Time Span: 2000-01-01 12:00 to 2000-01-02”. (“Target Body: Venus” dhe “Center: Sun” duhet të jenë të parazgjedhura.) Rezultatet janë vlera të çastit të orbitës oskulatore në epokën e saktë J2000.</ref> <ref name="radiation-levels">{{cite journal |last1=Herbst |first1=Konstantin |last2=Banjac |first2=Saša |last3=Atri |first3=Dimitra |last4=Nordheim |first4=Tom A. |title=Revisiting the cosmic-ray induced Venusian radiation dose in the context of habitability |journal=Astronomy & Astrophysics |date=January 2020 |volume=633 |pages=A15 |doi=10.1051/0004-6361/201936968 |doi-access=free|arxiv=1911.12788 |bibcode=2020A&A...633A..15H |language=en}}</ref> <ref name="Lexico_Venusian">{{Cite encyclopedia | title=Venusian | dictionary=Lexico UK English Dictionary | publisher=[[Oxford University Press]] | url=http://www.lexico.com/definition/Venusian |archive-date=23 March 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200323093029/https://www.lexico.com/definition/venusian | language=en}}{{break}}[[Wiktionary:Venusian|Venusian]]</ref> <ref name="Souami_Souchay_2012">{{cite journal | title=The solar system's invariable plane | last1=Souami | first1=D. | last2=Souchay | first2=J. | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=543 | id=A133 | page=11 | date=July 2012 | doi=10.1051/0004-6361/201219011 | bibcode=2012A&A...543A.133S | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="Seidelmann2007">{{cite journal | title=Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006 | last1=Seidelmann | first1=P. Kenneth | last2=Archinal | first2=Brent A. | last3=A'Hearn<!--written A'hearn here, mostly A'Hearn elsewhere--> | first3=Michael F. | last4=Conrad | first4=Albert R. | last5=Consolmagno | first5=Guy J. | last6=Hestroffer | first6=Daniel | last7=Hilton | first7=James L. | last8=Krasinsky | first8=Georgij A. | last9=Neumann | first9=Gregory A. | last10=Oberst | first10=Jürgen | last11=Stooke | first11=Philip J. | last12=Tedesco | first12=Edward F. | last13=Tholen | first13=David J. | last14=Thomas | first14=Peter C. | last15=Williams | first15=Iwan P. | display-authors=3 | journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy | volume=98 | issue=3 | pages=155–180 | year=2007 | bibcode=2007CeMDA..98..155S | doi=10.1007/s10569-007-9072-y | ref={{sfnRef|Seidelmann Archinal A'hearn et al.|2007}} | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="iauwg_ccrsps2000">{{cite web | title=Report on the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements of the planets and satellites | publisher=International Astronomical Union |date=2000 | url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm | access-date=12 April 2007 | archive-date=12 May 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151452/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm | language=en}}</ref> <ref name="nasa_venus">{{cite web | title=Venus: Facts & Figures | publisher=NASA | url=http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&Display=Facts&System=Metric | access-date=12 April 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060929003116/http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&Display=Facts&System=Metric | archive-date=29 September 2006 | language=en}}</ref> <ref name="VSOP87">{{cite journal | title=Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets | last1=Simon | first1=J.L. | last2=Bretagnon | first2=P. | last3=Chapront | first3=J. | last4=Chapront-Touzé | first4=M. | last5=Francou | first5=G. | last6=Laskar | first6=J. | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=282 | issue=2 | pages=663–683 | date=February 1994 | bibcode=1994A&A...282..663S | language=en}}</ref> <ref name="Mallama_and_Hilton">{{cite journal | title=Computing apparent planetary magnitudes for The Astronomical Almanac | first1=Anthony | last1=Mallama | first2=James L. | last2=Hilton | journal=Astronomy and Computing | volume=25 | pages=10–24 | date=October 2018 | doi=10.1016/j.ascom.2018.08.002 | bibcode=2018A&C....25...10M | arxiv=1808.01973 | language=en}}</ref> <ref name="Mallama_et_al">{{cite journal | title=Comprehensive wide-band magnitudes and albedos for the planets, with applications to exo-planets and Planet Nine | first1=Anthony | last1=Mallama | first2=Bruce | last2=Krobusek | first3=Hristo | last3=Pavlov | journal=Icarus | volume=282 | pages=19–33 | date=2017 | doi=10.1016/j.icarus.2016.09.023 |arxiv=1609.05048 | bibcode=2017Icar..282...19M | language=en}}</ref> <ref name="Haus_et_al">{{cite journal | title=Radiative energy balance of Venus based on improved models of the middle and lower atmosphere | first1=R. | last1=Haus | first2=D. | last2=Kappel | first3=G. | last3=Arnoldb | journal=Icarus | volume=272 | pages=178–205 | date=July 2016 | doi=10.1016/j.icarus.2016.02.048 | bibcode=2016Icar..272..178H | language=en}}</ref> <ref name="Hashimoto_et_al_2008">{{cite journal | title=Felsic highland crust on Venus suggested by Galileo Near-Infrared Mapping Spectrometer data | last1=Hashimoto | first1=George L. | last2=Roos-Serote | first2=Maarten | last3=Sugita | first3=Seiji | last4=Gilmore | first4=Martha S. | last5=Kamp | first5=Lucas W. | last6=Carlson | first6=Robert W. | last7=Baines | first7=Kevin H. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | publisher=Advancing Earth and Space Science | volume=113 | issue=E5 | date=31 December 2008 | article-number=2008JE003134 | bibcode=2008JGRE..113.0B24H | doi=10.1029/2008JE003134 | doi-access= | language=en}}</ref> <ref name="Lopes_Gregg_2004">{{cite book |title=Volcanic worlds: exploring the Solar System's volcanoes | last1=Lopes | first1=Rosaly M. C. | author-link=Rosaly Lopes |last2=Gregg | first2=Tracy K. P. | date=2004 | page=61 | publisher=Springer Publishing | isbn=978-3-540-00431-8 | language=en}}</ref> <ref name="Darling_Venus">{{cite encyclopedia | title=Venus | encyclopedia=Encyclopedia of Science | last=Darling |first=David | location=Dundee, Scotland | url=https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html | access-date=24 March 2022 | archive-date=31 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211031035229/https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html | language=en}}</ref> <ref name="SolarSystemEncyclopedia">{{cite encyclopedia | title=Venus: Atmosphere | last=Taylor | first=Fredric W. | date=2014 | publisher=Elsevier Science & Technology | location=Oxford | isbn=978-0-12-415845-0 | editor1-last=Tilman | editor1-first=Spohn | editor2-last=Breuer | editor2-first=Doris | editor3-last=Johnson | editor3-first=T. V. | access-date=12 January 2016 | archive-date=29 September 2021 | url=https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_atmosphere/0.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074456/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_atmosphere/0.pdf | encyclopedia=Encyclopedia of the Solar System | via=Credo Reference | url-status=dead | language=en}}</ref> <ref name="CWRU_2006">{{cite web | title=Venus | date=13 September 2006 | publisher=Case Western Reserve University | url=http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html | access-date=21 December 2011 | archive-date=26 April 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120426064658/http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html | language=en}}</ref> <ref name="Lewis_2004">{{cite book | title=Physics and Chemistry of the Solar System | first=John S. |last=Lewis |date=2004 | edition=2nd | publisher=Academic Press | isbn=978-0-12-446744-6 | url=https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384 | url-access=limited | page=[https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384/page/n477 463] | language=en}}</ref> <ref name="Newitz 2013">{{cite web | title=Here's Carl Sagan's original essay on the dangers of climate change | last=Newitz | first=Annalee | website=Gizmodo | date=11 December 2013 | url=https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135 | access-date=3 September 2021 | archive-date=3 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210903011006/https://web.archive.org/web/20210903011006/https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Halliday_2020">{{cite journal |last1=Halliday |first1=Alex N. |title=The origins of volatiles in the terrestrial planets |journal=Geochimica et Cosmochimica Acta |date=March 2013 |volume=105 |pages=146–171 |doi=10.1016/j.gca.2012.11.015 |bibcode=2013GeCoA.105..146H |language=en}}</ref> <ref name="Owen_et_al_1992">{{cite journal |last1=Owen |last2=Bar-Nun |last3=Kleinfeld |title=Possible cometary origin of heavy noble gases in the atmospheres of Venus, Earth and Mars |journal=Nature |date=July 1992 |volume=358 |issue=6381 |pages=43–46 |doi=10.1038/358043a0 |pmid=11536499 |bibcode=1992Natur.358...43O |language=en}}</ref> <ref name="Pepin_1991">{{Cite journal | title=On the origin and early evolution of terrestrial planet atmospheres and meteoritic volatiles | last=Pepin | first=Robert O. | journal=Icarus | date=1 July 1991 | volume=92 | issue=1 | pages=2–79 | doi=10.1016/0019-1035(91)90036-S | bibcode=1991Icar...92....2P | language=en}}</ref> <ref name="Namiki_Solomon_1998">{{Cite journal | title=Volcanic degassing of argon and helium and the history of crustal production on Venus | last1=Namiki | first1=Noriyuki | last2=Solomon | last2=Sean C. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | volume=103 | issue=E2 | pages=3655–3677 | year=1998 | doi=10.1029/97JE03032 | doi-access=free | bibcode=1998JGR...103.3655N | language=en}}</ref> <ref name="O'Rurke_Korenaga_2015">{{cite journal |last1=O'Rourke |first1=Joseph G. |last2=Korenaga |first2=Jun |title=Thermal evolution of Venus with argon degassing |journal=Icarus |date=November 2015 |volume=260 |pages=128–140 |doi=10.1016/j.icarus.2015.07.009 |bibcode=2015Icar..260..128O |language=en}}</ref> <ref name="baas39_540">{{Cite journal | title=Searching for Evidence of Past Oceans on Venus | last1=Grinspoon |first1=David H. |author-link=David Grinspoon | last2=Bullock |first2=M. A. | journal=Bulletin of the American Astronomical Society | volume=39 | page=540 | date=October 2007 | bibcode=2007DPS....39.6109G | language=en}}</ref> <ref name="Kasting">{{cite journal | title=Runaway and moist greenhouse atmospheres and the evolution of Earth and Venus | last=Kasting |first=J. F. |author-link=James Kasting | journal=Icarus | year=1988 | volume=74 | issue=3 | pages=472–494 | doi=10.1016/0019-1035(88)90116-9 | pmid=11538226 | bibcode=1988Icar...74..472K | language=en}}</ref> <ref name="Mullen_2002">{{cite web | title=Venusian Cloud Colonies | first=Leslie | last=Mullen | work=Astrobiology Magazine | date=13 November 2002 | url=http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20140816070045/http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/ | archive-date=16 August 2014 | language=en}}</ref> <ref name="Landis_2003">{{cite journal | title=Astrobiology: The Case for Venus | first=Geoffrey A. | last=Landis | author-link=Geoffrey A. Landis | journal=Journal of the British Interplanetary Society | volume=56 | issue=7–8 | pages=250–254 | date=July 2003 | id=NASA/TM—2003-212310 | bibcode=2003JBIS...56..250L | url=http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20110807004311/http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf | archive-date=7 August 2011 | language=en}}</ref> <ref name="Cockell1999">{{cite journal | title=Life on Venus | last=Cockell | first=Charles S. | author-link=Charles S. Cockell | journal=Planetary and Space Science | volume=47 | issue=12 | pages=1487–1501 | date=December 1999 | doi=10.1016/S0032-0633(99)00036-7 | bibcode=1999P&SS...47.1487C | language=en}}</ref> <ref name="Drake_2020">{{cite news | title=Possible sign of life on Venus stirs up heated debate | last=Drake | first=Nadia | author-link=Nadia Drake | work=National Geographic | date=14 September 2020 | url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/ | access-date=14 September 2020 | archive-date=14 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200914153820/https://web.archive.org/web/20200914153820/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/ | language=en}}</ref> <ref name="Greaves_et_al_2020">{{cite journal | title=Phosphine gas in the cloud decks of Venus | last1=Greaves | first1=J. S. | last2=Richards | first2=A. M. S. | last3=Bains |first3=W. | first4=P. B. | last4=Rimmer | first5=H. | last5=Sagawa | first6=D. L. | last6=Clements | first7=S. | last7=Seager | first8=J. J. | last8=Petkowski | first9=Clara | last9=Sousa-Silva | first10=Sukrit | last10=Ranjan | first11=Emily | last11=Drabek-Maunder | first12=Helen J. | last12=Fraser | first13=Annabel | last13=Cartwright | first14=Ingo | last14=Mueller-Wodarg | first15=Zhuchang | last15=Zhan | first16=Per | last16=Friberg | first17=Iain | last17=Coulson | first18=E'lisa | last18=Lee | first19=Jim | last19=Hoge | journal=Nature Astronomy | year=2020 | volume=5 | issue=7 | pages=655–664 | doi=10.1038/s41550-020-1174-4 |arxiv=2009.06593 | bibcode=2021NatAs...5..655G | language=en}}</ref> <ref name="Lincowski_et_al_2021">{{Cite journal | title=Claimed Detection of PH<sub>3</sub> in the Clouds of Venus is Consistent with Mesospheric SO2 | last1=Lincowski | first1=Andrew P. | last2=Meadows | first2=Victoria S. | last3=Crisp | first3=David | last4=Akins | first4=Alex B. | last5=Schwieterman | first5=Edward W. | last6=Arney | first6=Giada N.|author6-link=Giada Arney | last7=Wong | first7=Michael L. | last8=Steffes | first8=Paul G. | last9=Parenteau | first9=M. Niki | last10=Domagal-Goldman | first10=Shawn | journal=The Astrophysical Journal | volume=908 | issue=2 | pages=L44 | year=2021 | doi=10.3847/2041-8213/abde47 | arxiv=2101.09837 | bibcode=2021ApJ...908L..44L | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="Beall_2020">{{cite journal |last1=Beall |first1=Abigail |title=More doubts cast on potential signs of life in Venus's atmosphere |journal=New Scientist |date=October 2020 |volume=248 |issue=3306 |page=18 |doi=10.1016/S0262-4079(20)31910-2 |bibcode=2020NewSc.248...18B |language=en}}</ref> <ref name="Snellan_et_al_2020">{{cite journal |last1=Snellen |last2=Guzman-Ramirez |last3=Hogerheijde |last4=Hygate |last5=van der Tak |title=Re-analysis of the 267 GHz ALMA observations of Venus: No statistically significant detection of phosphine |journal=Astronomy & Astrophysics |date=December 2020 |volume=644 |pages=L2 |doi=10.1051/0004-6361/202039717 |doi-access=free |arxiv=2010.09761 |bibcode=2020A&A...644L...2S |language=en}}</ref> <ref name="Moshkin_et_al_1979">{{cite journal | title=Dust on the surface of Venus | last1=Moshkin | first1=B. E. | last2=Ekonomov | first2=A. P. | last3=Golovin | first3=Iu. M. | journal=Kosmicheskie Issledovaniia (Cosmic Research) | volume=17 | issue=2 | pages=280–285 | year=1979 | bibcode=1979CosRe..17..232M | language=ru}}</ref> <ref name="kras006">{{cite journal | title=Chemical composition of the atmosphere of Venus | last1=Krasnopolsky | first1=V. A. | last2=Parshev | first2=V. A. | journal=Nature | year=1981 | volume=292 | issue=5824 | pages=610–613 | doi=10.1038/292610a0 | bibcode=1981Natur.292..610K | language=en}}</ref> <ref name="Krasnopolsky_2006">{{cite journal | title=Chemical composition of Venus atmosphere and clouds: Some unsolved problems | first=Vladimir A. |last=Krasnopolsky | journal=Planetary and Space Science | volume=54 | issue=13–14 | pages=1352–1359 | year=2006 | doi=10.1016/j.pss.2006.04.019 | bibcode=2006P&SS...54.1352K | language=en}}</ref> <ref name="fact">{{cite web | title=Venus Fact Sheet | last=Williams | first=David R. | date=25 November 2020 | publisher=NASA Goddard Space Flight Center | url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html | access-date=15 April 2021 | archive-date=11 May 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180511140851/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="VaqueroVázquez2009">{{cite book | title=The Sun Recorded Through History | first1=J. M. | last1=Vaquero | first2=M. | last2=Vázquez | publisher=Springer Science & Business Media | isbn=978-0-387-92790-9 | year=2009 | page=75 | url=https://books.google.com/books?id=iWkyiEeiyksC&pg=PA75 | access-date=18 May 2016 |archive-date=26 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161126005506/https://books.google.com/books?id=iWkyiEeiyksC&pg=PA75 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Russell, Philips">{{cite journal |last1=Russell |first1=C.T. |last2=Phillips |first2=J.L. |title=The Ashen Light |journal=Advances in Space Research |date=January 1990 |volume=10 |issue=5 |pages=137–141 |doi=10.1016/0273-1177(90)90174-X |bibcode=1990AdSpR..10e.137R |language=en}}</ref> <ref name="esaozone">{{cite web | title=ESA finds that Venus has an ozone layer too | publisher=European Space Agency | date=6 October 2011 | access-date=25 December 2011 | archive-date=27 January 2012 | url=http://www.esa.int/esaCP/SEMU3N9U7TG_Life_0.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20120127202150/http://www.esa.int/esaCP/SEMU3N9U7TG_Life_0.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="ESA-20130129">{{cite web | title=When A Planet Behaves Like A Comet | date=29 January 2013 | publisher=European Space Agency | url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/When_a_planet_behaves_like_a_comet | access-date=31 January 2013 |archive-date=2 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190502073711/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/When_a_planet_behaves_like_a_comet | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Space-20130130">{{cite web | title=Venus Can Have 'Comet-Like' Atmosphere | last=Kramer | first=Miriam | url=http://www.space.com/19537-venus-comet-atmosphere.html | date=30 January 2013 | work=Space.com | access-date=31 January 2013 |archive-date=3 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190503055127/https://www.space.com/19537-venus-comet-atmosphere.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Mueller_2014">{{cite encyclopedia | title=Venus Surface and Interior | last1=Mueller |first1=Nils | editor1-last=Tilman |editor1-first=Spohn | editor2-last=Breuer |editor2-first=Doris | editor3-last=Johnson |editor3-first=T. V. | edition=3rd | date=2014 | publisher=Elsevier Science & Technology | location=Oxford | isbn=978-0-12-415845-0 | url=https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0.pdf | access-date=12 January 2016 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074525/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0.pdf | encyclopedia=Encyclopedia of the Solar System | via=Credo Reference | url-status=dead | language=en}}</ref> <ref name="Esposito_1984">{{cite journal | title=Sulfur Dioxide: Episodic Injection Shows Evidence for Active Venus Volcanism | first=Larry W. | last=Esposito | author-link=Larry W. Esposito | journal=Science | date=9 March 1984 | volume=223 |issue=4640 |pages=1072–1074 | doi=10.1126/science.223.4640.1072 |pmid=17830154 | bibcode=1984Sci...223.1072E | language=en}}</ref> <ref name="Bullock_Grinspoon_2001">{{cite journal | title=The Recent Evolution of Climate on Venus | last1=Bullock |first1=Mark A. | last2=Grinspoon |first2=David H. |author-link2=David Grinspoon | journal=Icarus | volume=150 | issue=1 | date=March 2001 | pages=19–37 | doi=10.1006/icar.2000.6570 |bibcode=2001Icar..150...19B | language=en}}</ref> <ref name="Basilevsky_Head_1995">{{cite journal | title=Global stratigraphy of Venus: Analysis of a random sample of thirty-six test areas | last1=Basilevsky | first1=Alexander T. | last2=Head | first2=James W. III | journal=Earth, Moon, and Planets | volume=66 | issue=3 | pages=285–336 | date=1995 | bibcode=1995EM&P...66..285B | doi=10.1007/BF00579467 | language=en}}</ref> <ref name="Kaufmann">{{cite book | last=Kaufmann | first=W. J. | date=1994 | title=Universe | publisher=W. H. Freeman | location=New York | page=204 | isbn=978-0-7167-2379-0 | language=en}}</ref> <ref name="Frankel">{{cite book | title=Volcanoes of the Solar System | first=Charles | last=Frankel | date=1996 | url=https://archive.org/details/volcanoesofsolar0000fran | publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-47770-3 | url-access=registration | access-date=30 January 2023 | language=en}}</ref> <ref name="Batson_Russell_1991">{{cite conference | title=Naming the Newly Found Landforms on Venus | last1=Batson | first1=R.M. | last2=Russell | first2=J. F. | book-title=Proceedings of the Lunar and Planetary Science Conference XXII | date=18–22 March 1991 |location=Houston, Texas | page=65 | bibcode=1991pggp.rept..490B | url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc1991/pdf/1033.pdf | access-date=12 July 2009 | archive-date=13 May 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110513162948/http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc1991/pdf/1033.pdf | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="jpl-magellan">{{cite book | title=The Magellan Venus Explorer's Guide | editor-first=Carolynn | editor-last=Young | publisher=Jet Propulsion Laboratory | location=California | page=93 | date=1 August 1990 | url=http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | access-date=13 January 2016 | archive-date=4 December 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161204023231/http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="jpl-magellan2">{{cite book | title=The Magellan Venus Explorer's Guide | editor-first=Carolynn | editor-last=Young | publisher=Jet Propulsion Laboratory | location=California | pages=99–100 | date=1 August 1990 | url=http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | access-date=13 January 2016 |archive-date=4 December 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161204023231/http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Davies_1994">{{cite journal |title=Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites | last1=Davies | first1=M. E. | last2=Abalakin | first2=V. K. | last3=Bursa | first3=M. | last4=Lieske | first4=J. H. | last5=Morando | first5=B. | last6=Morrison | first6=D. | last7=Seidelmann | first7=P. K. | last8=Sinclair | first8=A. T. | last9=Yallop | first9=B.| last10=Tjuflin | first10= Y. S. | journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy | volume=63 | issue=2 | pages=127–148 | year=1994 | doi=10.1007/BF00693410 | bibcode=1996CeMDA..63..127D | language=en}}</ref> <ref name="Helbert_et_al_2008">{{Cite journal |title=Surface brightness variations seen by VIRTIS on Venus Express and implications for the evolution of the Lada Terra region, Venus | last1=Helbert | first1=Jörn | last2=Müller | first2=Nils | last3=Kostama | first3=Petri | last4=Marinangeli | first4=Lucia | last5=Piccioni | first5=Giuseppe | last6=Drossart | first6=Pierre | journal=Geophysical Research Letters | volume=35 | issue=11 | pages=L11201 | date=2008 | doi=10.1029/2008GL033609 | doi-access=free | bibcode=2008GeoRL..3511201H | language=en}}</ref> <ref name="Gilmore_et_al_2017">{{Cite journal | title=Venus Surface Composition Constrained by Observation and Experiment | last1=Gilmore | first1=Martha | last2=Treiman | first2=Allan | last3=Helbert | first3=Jörn | last4=Smrekar | first4=Suzanne | journal=Space Science Reviews | volume=212 | issue=3 | pages=1511–1540 | date=1 November 2017 | doi=10.1007/s11214-017-0370-8 | bibcode=2017SSRv..212.1511G | language=en}}</ref> <ref name="Karttunen_et_al_2007">{{cite book | last1=Karttunen | first1=Hannu | last2=Kroger | first2=P. | last3=Oja | first3=H. | last4=Poutanen | first4=M. | last5=Donner | first5=K. J. | title=Fundamental Astronomy | page=162 | publisher=Springer | date=2007 | isbn=978-3-540-34143-7 | url=https://archive.org/details/fundamentalastro00kart_346/page/n167 | access-date=30 January 2023 | language=en}}</ref> <ref name="ESA_2012-12-03">{{cite web | title=Have Venusian volcanoes been caught in the act? | first=Markus | last=Bauer | date=3 December 2012 | publisher=European Space Agency | url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Have_Venusian_volcanoes_been_caught_in_the_act | access-date=14 April 2021 | archive-date=14 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414194210/https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Have_Venusian_volcanoes_been_caught_in_the_act | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Glaze_1999">{{cite journal | title=Transport of SO<sub>2</sub> by explosive volcanism on Venus | first=Lori S. |last=Glaze | journal=Journal of Geophysical Research | volume=104 | issue=E8 | pages=18899–18906 | date=August 1999 | doi=10.1029/1998JE000619 | doi-access=free | bibcode=1999JGR...10418899G | language=en}}</ref> <ref name="Marcq2012">{{cite journal | title=Variations of sulphur dioxide at the cloud top of Venus's dynamic atmosphere | first1=Emmanuel | last1=Marcq | first2=Jean-Loup | last2=Bertaux | first3=Franck | last3=Montmessin | first4=Denis | last4=Belyaev | journal=Nature Geoscience | volume=6 | issue=1 | pages=25–28 | date=January 2013 | doi=10.1038/ngeo1650 | bibcode=2013NatGe...6...25M | language=en}}</ref> <ref name="NYT-20200109">{{cite news | title=Volcanoes on Venus Might Still Be Smoking - Planetary science experiments on Earth suggest that the sun's second planet might have ongoing volcanic activity | last=Hall | first=Sannon | url=https://www.nytimes.com/2020/01/09/science/venus-volcanoes-active.html | date=9 January 2020 | work=The New York Times | access-date=10 January 2020 | archive-date=9 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200109234012/https://www.nytimes.com/2020/01/09/science/venus-volcanoes-active.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="SCI-20200103">{{cite journal | title=Present-day volcanism on Venus as evidenced from weathering rates of olivine | last=Filiberto | first=Justin | date=3 January 2020 | journal=Science | volume=6 | number=1 | article-number=eaax7445 | doi=10.1126/sciadv.aax7445 | doi-access=free | pmc=6941908 | bibcode=2020SciA....6.7445F | pmid=31922004 | language=en}}</ref> <ref name="Lakdawalla2015">{{cite web | title=Transient hot spots on Venus: Best evidence yet for active volcanism | last=Lakdawalla | first=Emily | author-link=Emily Lakdawalla | publisher=The Planetary Society | date=18 June 2015 | url=http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/06181637-transient-hot-spots-on-venus.html | access-date=20 June 2015 | archive-date=20 June 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150620081122/http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/06181637-transient-hot-spots-on-venus.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="ESA_2015-06-18">{{cite web | title=Hot lava flows discovered on Venus | publisher=European Space Agency |date=18 June 2015 | url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Hot_lava_flows_discovered_on_Venus | access-date=20 June 2015 | archive-date=19 June 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150619071101/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Hot_lava_flows_discovered_on_Venus | language=en}}</ref> <ref name="Shalygin2015">{{cite journal | last1=Shalygin | first1=E. V. | last2=Markiewicz | first2=W. J. | last3=Basilevsky | first3=A. T. | last4=Titov | first4=D. V. | last5=Ignatiev | first5=N. I. | last6=Head | first6=J. W. | title=Active volcanism on Venus in the Ganiki Chasma rift zone | journal=Geophysical Research Letters | date=17 June 2015 | pages=4762–4769 | volume=42 |issue=12 | bibcode=2015GeoRL..42.4762S | doi=10.1002/2015GL064088 | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="Strom1994">{{cite journal | last1=Strom |first1=Robert G. | last2=Schaber | first2=Gerald G. | last3=Dawson | first3=Douglas D. | title=The global resurfacing of Venus | journal=Journal of Geophysical Research | volume=99 | issue=E5 | pages=10899–10926 | date=25 May 1994 | doi=10.1029/94JE00388 |bibcode=1994JGR....9910899S | language=en}}</ref> <ref name="Romeo_Turcotte_2018">{{cite journal | last1=Romeo | last2=Turcotte | title=The frequency-area distribution of volcanic units on Venus: Implications for planetary resurfacing | journal=Icarus | year=2009 | volume=203 | issue=1 | pages=13–19 | doi=10.1016/j.icarus.2009.03.036 | bibcode=2009Icar..203...13R | url=https://eprints.ucm.es/id/eprint/13279/1/Icarus_2009_1.pdf | language=en}}</ref> <ref name="Herrick_Phillips_1993">{{cite journal | title=Effects of the Venusian atmosphere on incoming meteoroids and the impact crater population | last1=Herrick | first1=R. R. | last2=Phillips | first2=R. J. | journal=Icarus | year=1993 | volume=112 | issue=1 | pages=253–281 | doi=10.1006/icar.1994.1180 | bibcode=1994Icar..112..253H | language=en}}</ref> <ref name="Morrison_Owens_2003">{{cite book | title=The Planetary System |edition=3rd | first1=David | last1=Morrison | first2=Tobias C. | last2=Owens | publisher=Benjamin Cummings | location=San Francisco | year=2003 | isbn=978-0-8053-8734-6 | language=en}}</ref> <ref name="goettel">{{cite conference | last1=Goettel | first1=K. A. | last2=Shields | first2=J. A. | last3=Decker | first3=D. A. | title=Density constraints on the composition of Venus | book-title=Proceedings of the Lunar and Planetary Science Conference | publisher=Pergamon Press | pages=1507–1516 | location=Houston, TX | date=16–20 March 1981 | bibcode=1982LPSC...12.1507G | language=en}}</ref> <ref name="Faure_Mensing_2007">{{cite book | title=Introduction to planetary science: the geological perspective | last1=Faure | first1=Gunter | last2=Mensing | first2=Teresa M. | date=2007 | page=201 | series=Springer eBook collection | publisher=Springer |isbn=978-1-4020-5233-0 | url=https://archive.org/details/introductiontopl00faur_709/ | url-access=limited | language=en}}</ref> <ref name="Dumoulin2017">{{cite journal | title=Tidal constraints on the interior of Venus | last1=Dumoulin | first1=C. | last2=Tobie | first2=G. | last3=Verhoeven | first3=O. | last4=Rosenblatt | first4=P. | last5=Rambaux | first5=N. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | volume=122 | issue=6 | pages=1338–1352 | date=June 2017 | doi=10.1002/2016JE005249 | bibcode=2017JGRE..122.1338D | language=en}}</ref> <ref name="Aitta_2016">{{cite journal | title=Venus' internal structure, temperature and core composition | last=Aitta | first=A. | journal=Icarus | date=April 2012 | volume=218 | issue=2 | pages=967–974 | doi=10.1016/j.icarus.2012.01.007 | bibcode=2012Icar..218..967A | language=en}}</ref> <ref name="O'Callaghan_2021">{{cite news | title=We've measured the size of Venus's planetary core for the first time | last1=O'Callaghan | first1=Jonathan | url=https://www.newscientist.com/article/2276218-weve-measured-the-size-of-venuss-planetary-core-for-the-first-time/ | work=New Scientist | date=29 April 2021 | access-date=2 May 2021 | archive-date=2 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210502211510/https://www.newscientist.com/article/2276218-weve-measured-the-size-of-venuss-planetary-core-for-the-first-time/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Nimmo98">{{cite journal | title=Volcanism and Tectonics on Venus | last1=Nimmo | first1=F. | last2=McKenzie | first2=D. | journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences | volume=26 | issue=1 | pages=23–53 | date=1998 | doi=10.1146/annurev.earth.26.1.23 | bibcode=1998AREPS..26...23N | language=en}}</ref> <ref name="Eroshenko_et_al_1969">{{cite journal |title=Nature of the Magnetic Field in the Neighborhood of Venus |author1=Dolginov, Sh. |author2=Eroshenko, E. G. |author3=Lewis, L. |journal=Cosmic Research |volume=7 |page=675 |date=September 1969 |bibcode=1969CosRe...7..675D |language=en}}</ref> <ref name="Kivelson_Russell_1995">{{cite book | last1=Kivelson | first1=G. M. | last2=Russell | first2=C. T. | title=Introduction to Space Physics | publisher=Cambridge University Press | date=1995 | isbn=978-0-521-45714-9 | language=en}}</ref> <ref name="Luhmann_Russell_2006">{{cite book | title=Encyclopedia of Planetary Sciences | last1=Luhmann | first1=J. G. | last2=Russell | first2=C. T. | chapter-url=http://www-spc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/venus_mag/ | chapter=Venus: Magnetic Field and Magnetosphere | publisher=Chapman and Hall | location=New York | editor1-last=Shirley | editor1-first=J. H. | editor2-last=Fainbridge | editor2-first=R. W. | pages=905–907 | year=1997 | isbn=978-1-4020-4520-2 | access-date=19 July 2006 | archive-date=14 July 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100714051425/http://www-spc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/venus_mag/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Stevenson_2003">{{cite journal | title=Planetary magnetic fields | last=Stevenson | first=D. J. | date=15 March 2003 | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=208 | issue=1–2 | pages=1–11 | doi=10.1016/S0012-821X(02)01126-3 | bibcode=2003E&PSL.208....1S | language=en}}</ref> <ref name="nimmo02">{{cite journal | title=Why does Venus lack a magnetic field? | first=Francis | last=Nimmo | journal=Geology | date=November 2002 | volume=30 | issue=11 | pages=987–990 | doi=10.1130/0091-7613(2002)030<0987:WDVLAM>2.0.CO;2 | bibcode=2002Geo....30..987N | language=en}}</ref> <ref name="Konopliv_Yoder_1996">{{cite journal | last1=Konopliv | first1=A. S. | last2=Yoder | first2=C. F. | title=Venusian ''k''<sub>2</sub> tidal Love number from Magellan and PVO tracking data | journal=Geophysical Research Letters | volume=23 | issue=14 | pages=1857–1860 | year=1996 | doi=10.1029/96GL01589 | bibcode=1996GeoRL..23.1857K | language=en}}</ref> <ref name="nature450_7170_629">{{cite journal | title=Venus as a more Earth-like planet | last1=Svedhem | first1=Håkan | last2=Titov | first2=Dmitry V. | last3=Taylor | first3=Fredric W. | last4=Witasse | first4=Olivier | journal=Nature | date=November 2007 | volume=450 | issue=7170 | pages=629–632 | bibcode=2007Natur.450..629S | pmid=18046393 | doi=10.1038/nature06432 | language=en}}</ref> <ref name="O'Rourke_et_al_2019">{{cite conference | title=Prospects for an ancient dynamo and modern crustal remnant magnetism on Venus | last1=O'Rourke | first1=Joseph | last2=Gillmann | first2=Cedric | last3=Tackley | first3=Paul | conference=21st EGU General Assembly, EGU2019, Proceedings from the conference held 7–12 April 2019 in Vienna, Austria | id=18876 | date=April 2019 | bibcode=2019EGUGA..2118876O | language=en}}</ref> <ref name="Donahue_et_al_1982">{{cite journal | title=Venus Was Wet: A Measurement of the Ratio of Deuterium to Hydrogen | last1=Donahue | first1=T. M. | last2=Hoffman | first2=J. H. | last3=Hodges | first3=R. R. | last4=Watson | first4=A. J. | journal=Science | year=1982 | volume=216 |issue=4546 | pages=630–633 | doi=10.1126/science.216.4546.630 | bibcode=1982Sci...216..630D | pmid=17783310 | language=en}}</ref> <ref name="psj_1_42">{{Cite journal | title=Could the Migration of Jupiter Have Accelerated the Atmospheric Evolution of Venus? | last1=Kane | first1=S. R. | last2=Vervoort | first2=P. | last3=Horner | first3=J. | last4=Pozuelos | first4=P. J. | journal=Planetary Science Journal | volume=1 | pages=42–51 | date=September 2020 | issue=2 | doi=10.3847/PSJ/abae63 | doi-access=free | arxiv=2008.04927 | bibcode=2020PSJ.....1...42K | language=en}}</ref> <ref name="MoreOrLess">{{cite web | title=BBC Radio 4—More or Less, Sugar, Outdoors Play and Planets | last1=Harford | first1=Tim | url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m0001y9p | website=BBC | date=11 January 2019 | access-date=30 October 2019 | archive-date=12 January 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190112044935/https://www.bbc.co.uk/programmes/m0001y9p | url-status=live | quote=Oliver Hawkins, more or less alumnus and statistical legend, wrote some code for us, which calculated which planet was closest to the Earth on each day for the past 50 years, and then sent the results to David A. Rothery, professor of planetary geosciences at the Open University. | language=en}}</ref> <ref name="Solex11">{{cite web | title=Venus Close Approaches to Earth as predicted by Solex 11 | url=http://home.surewest.net/kheider/astro/Solex-Venus.txt | archive-date=9 August 2012 | access-date=19 March 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120809051650/http://home.surewest.net/kheider/astro/Solex-Venus.txt | language=en}} Numbers generated by [https://web.archive.org/web/20150918233453/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex]</ref> <ref name="AIP Publishing 2019 p.">{{cite journal | title=Venus is not Earth's closest neighbour | journal=Physics Today | publisher=AIP Publishing | date=12 March 2019 | issue=3 | article-number=30593 | doi=10.1063/pt.6.3.20190312a | bibcode=2019PhT..2019c0593. | language=en}}</ref> <ref name="Petropoulos Longuski Bonfiglio 2000 pp. 776–783">{{cite journal | title=Trajectories to Jupiter via Gravity Assists from Venus, Earth, and Mars | last1=Petropoulos | first1=Anastassios E. | last2=Longuski | first2=James M. | last3=Bonfiglio | first3=Eugene P. | journal=Journal of Spacecraft and Rockets | publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics (AIAA) | volume=37 | issue=6 | year=2000 | pages=776–783 | doi=10.2514/2.3650 | bibcode=2000JSpRo..37..776P | language=en}}</ref> <ref name="Taylor 2020">{{cite web | last=Taylor | first=Chris | title=Welcome to Cloud City: The case for going to Venus, not Mars | website=Mashable | date=9 July 2020 | url=https://mashable.com/feature/venus-mars-space-exploration | access-date=21 October 2022 | archive-date=21 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221021222622/https://mashable.com/feature/venus-mars-space-exploration | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Venus">{{cite encyclopedia | title=Venus | date=2016 | last=Squyres | first=Steven W. | author-link=Steven W. Squyres | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | access-date=7 January 2016 |archive-date=28 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140428174456/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="slowing spin">{{cite web | title=Could Venus Be Shifting Gear? | date=10 February 2012 | series=Venus Express | publisher=European Space Agency | url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Could_Venus_be_shifting_gear | access-date=7 January 2016 | archive-date=24 January 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160124032008/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Could_Venus_be_shifting_gear | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="planetary-facts">{{cite web | title=Planetary Facts | publisher=The Planetary Society | url=http://www.planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html | access-date=20 January 2016 |archive-date=11 May 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511011542/http://planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="compare">{{cite web | title=Space Topics: Compare the Planets | publisher=The Planetary Society | url=http://www.planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html | access-date=12 January 2016 | archive-date=18 February 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060218084852/http://planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html | language=en}}</ref> <ref name="Brunier_2002">{{cite book | title=Solar System Voyage | first=Serge | last=Brunier | author-link=Serge Brunier | publisher=Cambridge University Press | year=2002 | page=40 | url=https://books.google.com/books?id=JkLxJOhEj-wC&pg=PA40 | isbn=978-0-521-80724-1 | translator-last=Dunlop | translator-first=Storm | access-date=17 September 2017 | archive-date=3 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200803144137/https://books.google.com/books?id=JkLxJOhEj-wC&pg=PA40 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Correia_et_al_2003">{{cite journal | last1=Correia | first1=Alexandre C. M. | last2=Laskar | first2=Jacques | last3=De Surgy | first3=Olivier Néron | title=Long-Term Evolution of the Spin of Venus, Part I: Theory | journal=Icarus | date=May 2003 | volume=163 | issue=1 | pages=1–23 | doi=10.1016/S0019-1035(03)00042-3 | bibcode=2003Icar..163....1C | language=en}}</ref> <ref name="Laskar_De_Surgy_2003">{{cite journal | title=Long-Term Evolution of the Spin of Venus, Part II: Numerical Simulations | last1=Laskar | first1=Jacques | last2=De Surgy | first2=Olivier Néron | journal=Icarus | year=2003 | volume=163 |issue=1 |pages=24–45 | doi=10.1016/S0019-1035(03)00043-5 | bibcode=2003Icar..163...24C | language=en}}</ref> <ref name="Gold_Soter_1969">{{cite journal | title=Atmospheric Tides and the Resonant Rotation of Venus | last1=Gold | first1=T. | last2=Soter | first2=S. | journal=Icarus | date=1969 | volume=11 | issue=3 | pages=356–66 | doi=10.1016/0019-1035(69)90068-2 | bibcode=1969Icar...11..356G | language=en}}</ref> <ref name="apj2_230_L123">{{Cite journal | last1=Shapiro | first1=I. I. | last2=Campbell | first2=D. B. | last3=De Campli | first3=W. M. | title=Nonresonance Rotation of Venus | journal=Astrophysical Journal | volume=230 |pages=L123–L126 | date=June 1979 | doi=10.1086/182975 | bibcode=1979ApJ...230L.123S | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="icarus202">{{cite journal | title=A Survey for Satellites of Venus | last1=Sheppard | first1=Scott S. | last2=Trujillo | first2=Chadwick A. | journal=Icarus | date=July 2009 | volume=202 | issue=1 | pages=12–16 | doi=10.1016/j.icarus.2009.02.008 | bibcode=2009Icar..202...12S | arxiv=0906.2781 | language=en}}</ref> <ref name="Mikkola_et_al_2004">{{cite journal | title=Asteroid 2002 VE68: A Quasi-Satellite of Venus | last1=Mikkola | first1=S. | last2=Brasser | first2=R. | last3=Wiegert | first3=P. | last4=Innanen | first4=K. | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=351 | issue=3 | page=L63 | date=July 2004 | doi=10.1111/j.1365-2966.2004.07994.x | doi-access=free | bibcode=2004MNRAS.351L..63M | language=en}}</ref> <ref name="Carlos_De_la_Fuente_Marcos_2012">{{cite journal | title=On the Dynamical Evolution of 2002 VE68 | first1=Carlos | last1=De la Fuente Marcos | last2=De la Fuente Marcos | first2=Raúl | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=427 | issue=1 | pages=728–39 | date=November 2012 | doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21936.x | doi-access=free | bibcode=2012MNRAS.427..728D | arxiv=1208.4444 | language=en}}</ref> <ref name="dynamics">{{Cite journal | title=Asteroid 2012 XE133: A Transient Companion to Venus | first1=Carlos | last1=De la Fuente Marcos | last2=De la Fuente Marcos | first2=Raúl | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=432 | issue=2 | pages=886–93 | date=June 2013 | doi=10.1093/mnras/stt454 | doi-access=free |arxiv=1303.3705 | bibcode=2013MNRAS.432..886D | language=en}}</ref> <ref name="Musser_2006">{{cite news | title=Double Impact May Explain Why Venus Has No Moon | last=Musser | first=George | date=10 October 2006 | journal=Scientific American | url=http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=0008DCD1-0A66-152C-8A6683414B7F0000&ref=sciam | access-date=7 January 2016 |archive-date=26 September 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070926222658/http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=0008DCD1-0A66-152C-8A6683414B7F0000&ref=sciam | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Tytell_2006">{{cite news | title=Why Doesn't Venus Have a Moon? | last=Tytell | first=David | journal=Sky & Telescope | date=10 October 2006 | url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/why-doesnt-venus-have-a-moon | access-date=21 February 2026 | archive-date=6 August 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160806074454/http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/why-doesnt-venus-have-a-moon/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Frazier 2021">{{cite web | title=NASA's Parker Solar Probe Sees Venus Orbital Dust Ring | last=Frazier | first=Sarah | website=NASA | date=16 April 2021 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-s-parker-solar-probe-sees-venus-orbital-dust-ring-in-first-complete-view | access-date=21 January 2023 | archive-date=22 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220822021758/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-s-parker-solar-probe-sees-venus-orbital-dust-ring-in-first-complete-view/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Garner 2019">{{cite web | title=What Scientists Found After Sifting Through Dust in the Solar System | last=Garner | first=Rob | website=NASA | date=12 March 2019 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/what-scientists-found-after-sifting-through-dust-in-the-solar-system | access-date=21 January 2023 | archive-date=1 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230101003613/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/what-scientists-found-after-sifting-through-dust-in-the-solar-system/ | language=en}}</ref> <ref name="Rehm 2021">{{cite web | last=Rehm | first=Jeremy | title=Parker Solar Probe Captures First Complete View of Venus Orbital Dust Ring | website=JHUAPL | date=15 April 2021 | url=https://www.jhuapl.edu/NewsStory/210415-Parker-Solar-Probe-sees-Venus-dust-ring/ | access-date=21 January 2023 | archive-date=21 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230121044857/https://www.jhuapl.edu/NewsStory/210415-Parker-Solar-Probe-sees-Venus-dust-ring/ | language=en}}</ref> <ref name="Dickinson_1998">{{cite book | last=Dickinson | first=Terrence | title=NightWatch: A Practical Guide to Viewing the Universe | date=1998 | publisher=Firefly Books | page=134 | location=Buffalo, NY | isbn=978-1-55209-302-3 | url=https://books.google.com/books?id=BaMBgoKPmjAC | access-date=12 January 2016 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://books.google.com/books?id=BaMBgoKPmjAC | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Flanders_2011">{{cite news | title=See Venus in Broad Daylight! | publisher=Sky & Telescope | first=Tony | last=Flanders | date=25 February 2011 | url=http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html | access-date=21 February 2026 | archive-date=1 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120301153752/http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html | language=en}}</ref> <ref name="ephemeris">{{cite web | title=Venus: Twelve year planetary ephemeris, 1995–2006 | last=Espenak | first=Fred | date=1996 | work=NASA Reference Publication 1349 | publisher=NASA/Goddard Space Flight Center | url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/venus2.html#ve2006 | access-date=20 June 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20000817181616/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/venus2.html | archive-date=17 August 2000 | language=en}}</ref> <ref name="ASP_2021">{{cite web | title=Identifying UFOs | work=Night Sky Network | publisher=Astronomical Society of the Pacific | url=https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597 | access-date=10 April 2021 | archive-date=10 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210410182652/https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Chatfield_2015">{{cite web | title=The Solar System with the naked eye | last=Chatfield | first=Chris | year=2010 | work=The Gallery of Natural Phenomena | url=http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html | archive-date=13 June 2015 | access-date=19 April 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150613105426/http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Gaherty_2012">{{cite news | title=Planet Venus Visible in Daytime Sky Today: How to See It | last=Gaherty | first=Geoff | work=Space.com | date=26 March 2012 | url=http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html | access-date=19 April 2017 | archive-date=19 April 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170419193826/http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html | language=en}}</ref> <ref name="Goines_1995">{{cite web | title=Inferential Evidence for the Pre-telescopic Sighting of the Crescent Venus | last=Goines |first=David Lance | date=18 October 1995 | website=Goines.net | url=http://www.goines.net/Writing/venus.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20210504082630/http://www.goines.net/Writing/venus.html | archive-date=4 May 2021 | access-date=19 April 2017 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Boyle_2016">{{cite web | title=Venus transit: A last-minute guide | last=Boyle | first=Alan | work=NBC News | date=5 June 2012 | url=http://cosmiclog.nbcnews.com/_news/2012/06/05/12056397-venus-transit-a-last-minute-guide | access-date=11 January 2016 | archive-date=18 June 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130618160933/http://cosmiclog.nbcnews.com/_news/2012/06/05/12056397-venus-transit-a-last-minute-guide | language=en}}</ref> <ref name="Espenak_2004">{{cite web | last=Espenak | first=Fred | title=Transits of Venus, Six Millennium Catalog: 2000 BCE to 4000 CE |work=Transits of the Sun | publisher=NASA | year=2004 | url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html | access-date=14 May 2009 | archive-date=19 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120319134106/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Kollerstrom_1998">{{cite web | title=Horrocks and the Dawn of British Astronomy | last=Kollerstrom | first=Nicholas | year=1998 | publisher=University College London | url=http://www.dioi.org/kn/birth.htm | access-date=11 May 2012 | archive-date=26 June 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130626235945/http://www.dioi.org/kn/birth.htm | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Hornsby_1771">{{cite journal |last1=Hornsby |first1=Thomas |title=LIII. The quantity of the Sun's parallax as deduced from the observations of the transit of Venus, on June 3, 1769 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London |date=31 December 1771 |issue=61 |pages=574–579 |doi=10.1098/rstl.1771.0054 |language=en}}</ref> <ref name="Woolley_1969">{{cite journal | title=Captain Cook and the Transit of Venus of 1769 | first=Richard | last=Woolley | journal=Notes and Records of the Royal Society of London | volume=24 | issue=1 | pages=19–32 | year=1969 | doi=10.1098/rsnr.1969.0004 | jstor=530738 | language=en}}</ref> <ref name="Ottewel_2022">{{cite web | title=The 5 petals of Venus and its 8-year cycle | last1=Ottewell | first1=Guy | url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/five-petals-of-venus/ | website=EarthSky | date=7 January 2022 | access-date=17 March 2022 | archive-date=22 February 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220222154200/https://earthsky.org/astronomy-essentials/five-petals-of-venus/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Baum_2000">{{cite journal | title=The enigmatic ashen light of Venus: an overview | last=Baum | first=R. M. | journal=Journal of the British Astronomical Association | volume=110 | page=325 | year=2000 | bibcode=2000JBAA..110..325B | language=en}}</ref> <ref name="Cooley">{{cite journal |last1=Cooley |first1=Jeffrey L. |title=Inana and Sukaletuda: a Sumerian Astral Myth |journal=Kaskal |volume=5 |date=2008 |pages=161–172 |url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/2412569 |language=en}}</ref> <ref name="Sachs_1974">{{cite journal | last=Sachs|first=A. | title=Babylonian Observational Astronomy | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London | volume=276 | issue=1257 | pages=43–50 | year=1974 | bibcode=1974RSPTA.276...43S | doi=10.1098/rsta.1974.0008 |language=en}}</ref> <ref name="Hobson_2009">{{cite thesis | title=The Exact Transmission of Texts in the First Millennium B.C.E. | first=Russell | last=Hobson | publisher=University of Sydney, Department of Hebrew, Biblical and Jewish Studies | type=Ph.D. | year=2009 | url=http://ses.library.usyd.edu.au/bitstream/2123/5404/1/r-hobson-2009-thesis.pdf | access-date=26 December 2015 | archive-date=29 February 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120229144338/http://ses.library.usyd.edu.au/bitstream/2123/5404/1/r-hobson-2009-thesis.pdf | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Heimpel_1982">{{cite journal | last=Heimpel | first=W. | year=1982 | title=A catalogue of Near Eastern Venus deities | journal=Syro-Mesopotamian Studies | volume=4 | issue=3 | pages=9–22 | publisher=Undena Publications | language=en}}</ref> <ref name="Needham_1959">{{cite book | title=Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth | first=Joseph | last=Needham | author-link=Joseph Needham | series=Science and Civilisation in China | date=1959 | volume=3 |page=398 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | bibcode=1959scc3.book.....N| language=en }} {{isbn|978-0-521-05801-8}} (botim i ribotuar)</ref> <ref name="Pliny_1991">{{cite book | title=Natural History II:36–37 | author=Pliny the Elder | translator-last1=Healy | translator-first1=John F. | publisher=Penguin Books | location=Harmondsworth, Middlesex, UK | year=1991 | pages=15–16 | language=en}}</ref> <ref name="Berkert_1972">{{cite book | title=Lore and Science in Ancient Pythagoreanism | publisher=Harvard University Press | first=Walter | last=Burkert | page=307 | year=1972 | isbn=978-0-674-53918-1 | url=https://books.google.com/books?id=0qqp4Vk1zG0C&pg=PA307 | access-date=28 December 2015 | archive-date=9 June 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160609174557/https://books.google.com/books?id=0qqp4Vk1zG0C&pg=PA307 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Dobbin_2002">{{cite journal | title=An Ironic Allusion at "Aeneid" 1.374 | first=Robert | last=Dobbin | journal=Mnemosyne | series=Fourth series | volume=55 | issue=6 | year=2002 | pages=736–738 | publisher=Brill | doi=10.1163/156852502320880285 | jstor=4433390 | language=en}}</ref> <ref name="Goldstein">{{cite journal | title=Theory and Observation in Medieval Astronomy | first=Bernard R. | last=Goldstein | journal=Isis | volume=63 | issue=1 | date=March 1972 | pages=39–47 [44] | doi=10.1086/350839 | bibcode=1972Isis...63...39G | language=en}}</ref> <ref name="Enc_Irnica">{{cite encyclopedia | title=AVICENNA viii. Mathematics and Physical Sciences | encyclopedia=Encyclopædia Iranica | url=http://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-viii | access-date=4 March 2016 | archive-date=20 February 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200220161012/http://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-viii | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Ansari_2002">{{cite conference | title=History of Oriental Astronomy | conference=Proceedings of the Joint Discussion-17 at the 23rd General Assembly of the International Astronomical Union, Organised by the Commission 41 (History of Astronomy), Held in Kyoto, 25–26 August 1997 | series = Astrophysics and Space Science Library | first=S. M. Razaullah | last=Ansari | publisher=Springer Science+Business Media | year=2002 | page=137 | isbn=978-1-4020-0657-9 | language=en}}</ref> <ref name="palmieri">{{cite journal | title=Galileo and the discovery of the phases of Venus | last=Palmieri | first=Paolo | journal=Journal for the History of Astronomy | year=2001 | volume=21 | issue=2 | pages=109–129 | bibcode=2001JHA....32..109P | doi=10.1177/002182860103200202 | language=en}}</ref> <ref name="Fegley">{{cite book | last=Fegley Jr | first=B. | chapter=Venus | year=2003 | pages=487–507 | publisher=Elsevier | title=Treatise on Geochemistry | editor1-first=Heinrich D. | editor1-last=Holland | editor2-first=Karl K. | editor2-last=Turekian | isbn=978-0-08-043751-4 | language=en}}</ref> <ref name="Kollerstrom">{{cite journal | title=William Crabtree's Venus transit observation | last=Kollerstrom |first=Nicholas | journal=Proceedings IAU Colloquium No. 196 | year=2004 | volume=2004 | pages=34–40 | bibcode=2005tvnv.conf...34K | doi=10.1017/S1743921305001249 | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="Marov2004">{{cite conference | title=Mikhail Lomonosov and the discovery of the atmosphere of Venus during the 1761 transit | last=Marov |first=Mikhail Ya. | work=Transits of Venus: New Views of the Solar System and Galaxy, Proceedings of IAU Colloquium #196, held 7–11 June 2004 in Preston, U.K. | year=2004 | volume=2004 | pages=209–219 | editor-first=D. W. | editor-last=Kurtz | publisher=Cambridge University Press | doi=10.1017/S1743921305001390 | doi-access=free | bibcode=2005tvnv.conf..209M | language=en}}</ref> <ref name="Britannica">{{cite encyclopedia | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | title=Mikhail Vasilyevich Lomonosov | url=http://www.britannica.com/eb/article-9048817/Mikhail-Vasilyevich-Lomonosov | access-date=12 July 2009 | archive-date=25 July 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080725172753/http://www.britannica.com/eb/article-9048817/Mikhail-Vasilyevich-Lomonosov | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Russell_1899">{{cite journal | title=The Atmosphere of Venus | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1899-04_9_4/page/n93 | last=Russell |first=H. N. | year=1899 | journal=Astrophysical Journal | volume=9 | pages=284–299 | doi=10.1086/140593 | bibcode=1899ApJ.....9..284R | language=en}}</ref> <ref name="Hussey_1832">{{cite journal | title=On the Rotation of Venus | last=Hussey | first=T. | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=2 | issue=11 | pages=78–126 | year=1832 | bibcode=1832MNRAS...2...78H | doi=10.1093/mnras/2.11.78d | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="Nemet-Nejat">{{cite book | last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea | title=Daily Life in Ancient Mesopotamia | publisher=Greenwood | isbn=978-0-313-29497-6 | page=203 | year=1998 | url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme/page/203 | access-date=2 February 2023 | language=en}}</ref> <ref name="Ross_1928">{{cite journal | title=Photographs of Venus | last=Ross | first=F. E. | journal=Astrophysical Journal | volume=68 | year=1928 | page=57 | doi=10.1086/143130 | bibcode=1928ApJ....68...57R | language=en}}</ref> <ref name="Martz_1934">{{cite journal | title=Venus and life | url=https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1934-03_42_3/page/164 | last=Martz | first=Edwin P. Jr. | journal=Popular Astronomy | volume=42 | page=165 | year=1934 | bibcode=1934PA.....42..165M | language=en}}</ref> <ref name="Goldstein_Carpenter_1963">{{cite journal | title=Rotation of Venus: Period Estimated from Radar Measurements | last1=Goldstein | first1=R. M. | last2=Carpenter | first2=R. L. | journal=Science | volume=139 | issue=3558 | pages=910–911 | year=1963 | doi=10.1126/science.139.3558.910 | pmid=17743054 | bibcode=1963Sci...139..910G | language=en}}</ref> <ref name="Campbell_et_al_1976">{{cite journal | title=New radar image of Venus | last1=Campbell | first1=D. B. | last2=Dyce | first2=R. B. | last3=Pettengill | first3=G. H. | journal=Science | year=1976 | volume=193 | issue=4258 | pages=1123–1124 | doi=10.1126/science.193.4258.1123 | pmid=17792750 | bibcode=1976Sci...193.1123C | language=en}}</ref> <ref name="mitchell_1">{{cite web |title=Inventing The Interplanetary Probe | first=Don | last=Mitchell | date=2003 | work=The Soviet Exploration of Venus | url=http://www.mentallandscape.com/V_OKB1.htm | access-date=27 December 2007 |archive-date=12 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181012053708/http://mentallandscape.com/V_OKB1.htm | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Mayer_et_al_1958">{{cite journal | title=Observations of Venus at 3.15-cm Wave Length | last1=Mayer | first1=C. H. | last2=McCullough | first2=T. P. | last3=Sloanaker | first3=R. M. | journal=The Astrophysical Journal | date=January 1958 | volume=127 | page=1 | bibcode=1958ApJ...127....1M | doi=10.1086/146433 | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="NASA_1962">{{cite report | title=Mariner-Venus 1962 Final Project Report | author=Jet Propulsion Laboratory | publisher=NASA | date=1962 | version=SP-59 | url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660005413_1966005413.pdf | access-date=7 July 2017 | archive-date=11 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140211144532/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660005413_1966005413.pdf | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="mitchell_2">{{cite web | title=Plumbing the Atmosphere of Venus | first=Don | last=Mitchell | date=2003 | work=The Soviet Exploration of Venus | url=http://www.mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm | access-date=27 December 2007 | archive-date=30 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180930201301/http://mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm | language=en}}</ref> <ref name="COSPAR_Group_VII_1969">{{cite conference | title=Report on the Activities of the COSPAR Working Group VII | page=94 | date=11–24 May 1969 | location=Prague, Czechoslovakia | book-title=Preliminary Report, COSPAR Twelfth Plenary Meeting and Tenth International Space Science Symposium | publisher=National Academy of Sciences | language=en}}</ref> <ref name="Time_1971">{{cite magazine | title=Science: Onward from Venus | date=8 February 1971 | magazine=Time | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html | access-date=2 January 2013 | archive-date=21 December 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081221214000/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html | language=en}}</ref> <ref name="Colin_Hall_1977">{{cite journal | title=The Pioneer Venus Program | last1=Colin | first1=L. | last2=Hall | first2=C. | volume=20 | issue=3 | pages=283–306 | date=1977 | journal=Space Science Reviews | bibcode=1977SSRv...20..283C | doi=10.1007/BF02186467 | language=en}}</ref> <ref name="Williams_2005">{{cite web | title=Pioneer Venus Project Information | first=David R. | last=Williams | date=6 January 2005 | publisher=NASA/Goddard Space Flight Center | url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html | access-date=19 July 2009 |archive-date=15 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190515084212/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Greeley_Batson_2007">{{cite book | last1=Greeley | first1=Ronald | author-link=Ronald Greeley | last2=Batson | first2=Raymond M. | title=Planetary Mapping | page=47 | date=2007 | isbn=978-0-521-03373-2 | publisher=Cambridge University Press | url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&pg=PA47 | access-date=19 July 2009 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&pg=PA47 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Howell_2014">{{cite web | title=Venus Express Out Of Gas; Mission Concludes, Spacecraft On Death Watch | last=Howell | first=Elizabeth | website=Universe Today | date=16 December 2014 | url=https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/ | access-date=22 April 2021 | archive-date=22 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210422084103/https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Volume 7 of Mayan studies">{{cite book | title=The Book of Chumayel: The Counsel Book of the Yucatec Maya, 1539–1638 | orig-date=1899 | date=1995 |publisher=Richard Luxton | isbn=978-0-89412-244-6 | pages=6, 194 | language=en}}</ref> <ref name="Milbrath">{{Cite book | title=Star Gods of The Mayans: Astronomy in Art, Folklore, and Calendars | last=Milbrath | first=Susan | date=1999 | publisher=University of Texas Press | location= Austin, TX | isbn= 978-0-292-79793-2 | pages=200–204, 383 | language=en}}</ref> <ref name="De_Groot_1912">{{cite book | title=Religion in China: universism. a key to the study of Taoism and Confucianism | first=Jan Jakob Maria|last=De Groot | series=American lectures on the history of religions | volume=10 | page=300 | year=1912 | publisher=G. P. Putnam's Sons | url=https://books.google.com/books?id=ZAaP7dyjCrAC&pg=PA300 | access-date=8 January 2010 | archive-date=22 July 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722005812/http://books.google.com/books?id=ZAaP7dyjCrAC&pg=PA300 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Crump_1992">{{cite book | title=The Japanese numbers game: the use and understanding of numbers in modern Japan | first=Thomas | last=Crump | year=1992 | url=https://archive.org/details/japanesenumbersg00crum | url-access=limited | pages=[https://archive.org/details/japanesenumbersg00crum/page/n53 39]–40 | publisher=Routledge | isbn=978-0-415-05609-0 | language=en}}</ref> <ref name="Hulbert_1909">{{cite book | first=Homer Bezaleel | last=Hulbert | year=1909 | title=The passing of Korea | page=[https://archive.org/details/passingkorea01hulbgoog/page/n538 426] | publisher=Doubleday, Page & company | url=https://archive.org/details/passingkorea01hulbgoog | access-date=8 January 2010 | language=en}}</ref> <ref name="VOER">{{Cite web | title=Sao Kim – VOER | url=https://voer.edu.vn/m/sao-kim/87903266 | access-date=26 December 2022 | website=Vietnam Open Educational Resources | archive-date=26 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221226003259/https://voer.edu.vn/m/sao-kim/87903266 | url-status=live | language=vi}}</ref> <ref name="bhalla06">{{cite book | last=Bhalla | first=Prem P. | title=Hindu Rites, Rituals, Customs and Traditions: A to Z on the Hindu Way of Life | page=29 | date=2006 | publisher=Pustak Mahal | isbn=978-81-223-0902-7 | language=en}}</ref> <ref name="behari_frawley03">{{cite book | title=Myths & Symbols of Vedic Astrology | last1=Behari | first1=Bepin | last2=Frawley | first2=David | date=2003 | edition=2nd | publisher=Lotus Press | isbn=978-0-940985-51-3 | pages=65–74 | language=en}}</ref> <ref name="Green1992">{{cite book | title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary | last1=Black | first1=Jeremy | first2=Anthony | last2=Green | publisher=The British Museum Press | year=1992 | isbn=978-0-7141-1705-8 |pages=108–109 | url=https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&q=Inana | access-date=23 August 2020 |archive-date=20 November 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201120094829/https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&q=Inana | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Cattermole_Moore_1997">{{cite book | last1=Cattermole | first1=Peter John | last2=Moore | first2=Patrick | title=Atlas of Venus | year=1997 | page=9 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-49652-0 | language=en}}</ref> <ref name="EBLCM">{{Cite encyclopedia | title=Lucifer | date=24 January 2020 | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | url=https://www.britannica.com/topic/Lucifer-classical-mythology | access-date=3 February 2023 | archive-date=24 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200124092904/https://www.britannica.com/topic/Lucifer-classical-mythology | language=en}}</ref> <ref name="Cicero">{{cite book | title=De Natura Deorum | date=12 September 2005 | first=Marcus Tullius | last=Cicero | url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14988 | access-date=3 February 2023 | archive-date=12 September 2005 | archive-url=https://web.archive.org/web/20050912023013/http://oll.libertyfund.org/Texts/Cicero0070/NatureOfGods/HTMLs/0040_Pt02_Book1.html | language=en}}.</ref> <ref name="Atsma">{{cite web | title=Eospheros & Hespheros | first=Aaron J. | last=Atsma | website=Theoi.com | url=https://www.theoi.com/Titan/AsterEosphoros.html | access-date=15 January 2016 |archive-date=14 July 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190714105448/https://www.theoi.com/Titan/AsterEosphoros.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Sobel_2005">{{cite book | first=Dava | last=Sobel |author-link=Dava Sobel | title=The Planets | year=2005 | publisher=Harper Publishing | pages=53–70 | isbn=978-0-14-200116-5 | url=https://books.google.com/books?id=5KHuAAAAMAAJ | language=en}}</ref> <ref name="miller">{{cite book | title=Venus | year=2003 | first=Ron | last=Miller | publisher=Twenty-First Century Books | page=12 | isbn=978-0-7613-2359-4 | language=en}}</ref> <ref name="Dick_2001">{{cite book | first=Steven | last=Dick | year=2001 | title=Life on Other Worlds: The 20th-Century Extraterrestrial Life Debate | page=43 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-79912-6 | language=en}}</ref> <ref name="Seed_2005">{{cite book | first=David | last=Seed | year=2005 | title=A Companion to Science Fiction | pages=[https://archive.org/details/companiontoscien00seed/page/n151 134]–135 | publisher=Blackwell Publishing | isbn=978-1-4051-1218-5 | url=https://archive.org/details/companiontoscien0000unse/mode/2up | access-date=3 February 2023 | url-access=limited | language=en}}</ref> <ref name="stearn1961">{{cite journal | first=William T. | last=Stearn | title=The Male and Female Symbols of Biology | journal=New Scientist | issue=248 | pages=412–413 | date=17 August 1961 | url=https://books.google.com/books?id=BJ5eFU5aRecC&pg=PA413 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123202014/https://books.google.com/books?id=BJ5eFU5aRecC&pg=PA413 | archive-date=23 November 2021 | language=en}}</ref> <ref name="Clark_2003">{{cite news | title=Acidic clouds of Venus could harbour life | work=New Scientist | date=26 September 2003 | first=Stuart | last=Clark | url=https://www.newscientist.com/article/dn2843-acidic-clouds-of-venus-could-harbour-life.html | access-date=30 December 2015 | archive-date=16 May 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150516203938/http://www.newscientist.com/article/dn2843-acidic-clouds-of-venus-could-harbour-life.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Redfern_2004">{{cite news | title=Venus clouds 'might harbour life' | last=Redfern | first=Martin | date=25 May 2004 | work=BBC News | access-date=30 December 2015 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/3746583.stm | archive-date=16 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200916211157/http://news.bbc.co.uk/2/hi/3746583.stm | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Dartnell2015">{{cite journal | title=Constraints on a potential aerial biosphere on Venus: I. Cosmic rays | last1=Dartnell | first1=Lewis R. | last2=Nordheim | first2=Tom Andre | last3=Patel | first3=Manish R. | last4=Mason | first4=Jonathon P. | last5=Coates | first5=Andrew J. | last6=Jones | first6=Geraint H. | journal=Icarus | date=September 2015 | volume=257 | pages=396–405 | doi=10.1016/j.icarus.2015.05.006 | bibcode=2015Icar..257..396D | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="Sagan_Morowitz_1967">{{cite journal |last1=Sagan |first1=Carl |title=Life on the Surface of Venus? |journal=Nature |date=December 1967 |volume=216 |issue=5121 |pages=1198–1199 |doi=10.1038/2161198a0 |bibcode=1967Natur.216.1198S |language=en}}</ref> <ref name="TAJ-20190826">{{cite journal | title=Long-term Variations of Venus's 365 nm Albedo Observed by Venus Express, Akatsuki, MESSENGER, and the Hubble Space Telescope | last1=Lee | first1=Yeon Joo | last2=Jessup | first2=Kandis-Lea | last3=Perez-Hoyos | first3=Santiago | last4=Titov | first4=Dmitrij V. | last5=Lebonnois | first5=Sebastien | last6=Peralta | first6=Javier | last7=Horinouchi | first7=Takeshi | last8=Imamura | first8=Takeshi | last9=Limaye | first9=Sanjay | last10=Marcq | first10=Emmanuel | last11=Takagi | first11=Masahiro | last12=Yamazaki | first12=Atsushi | last13=Yamada | first13=Manabu | last14=Watanabe | first14=Shigeto | last15=Murakami | first15=Shin-ya | last16=Ogohara | first16=Kazunori | last17=McClintock | first17=William M. | last18=Holsclaw | first18=Gregory | last19=Roman | first19=Anthony | journal=The Astronomical Journal | date=26 August 2019 | volume=158 | issue=3 | page=126 | arxiv=1907.09683 | bibcode=2019AJ....158..126L | doi=10.3847/1538-3881/ab3120 | doi-access=free | language=en}}</ref> <ref name="ES-20190903">{{cite news | title=Could microbes be affecting Venus' climate? | last=Anderson | first=Paul | date=3 September 2019 | work=Earth & Sky | url=https://earthsky.org/space/could-microbes-be-affecting-venus-climate | access-date=3 September 2019 |archive-date=3 September 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190903230026/https://earthsky.org/space/could-microbes-be-affecting-venus-climate | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="stearn">{{cite journal | title=The Origin of the Male and Female Symbols of Biology | last=Stearn | first=William T. | journal=Taxon | date=May 1968 | volume=11 | issue=4 | pages=109–113 | doi=10.2307/1217734|jstor=1217734 | bibcode=1962Taxon..11..109S | language=en}}</ref> <ref name="NRC_2006">{{cite book | title=Assessment of Planetary Protection Requirements for Venus Missions: Letter Report | author=National Research Council | date=2006 | publisher=The National Academies Press | doi=10.17226/11584 | bibcode=2006nap..book11584N | isbn=978-0-309-10150-9 | url=http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=11584 | access-date=19 January 2021 | archive-date=17 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150717231529/http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=11584 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Архив фантастики">{{cite web | title=Архив фантастики | website=Архив фантастики | language=ru | url=http://archivsf.narod.ru/1929/sergey_zhitomirsky/index.htm | access-date=2 September 2021 | archive-date=2 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210902230735/http://archivsf.narod.ru/1929/sergey_zhitomirsky/index.htm | url-status=live}}</ref> <ref name="Inner Solar System 2015">{{cite book | title=Inner Solar System | editor-last=Badescu | editor-first=Viorel | editor-last2=Zacny | editor-first2=Kris | publisher=Springer International Publishing | year=2015 | isbn=978-3-319-19568-1 | doi=10.1007/978-3-319-19569-8 | language=en}}</ref> <ref name="Tickle 2015">{{cite web | title=A Look Into Whether Humans Should Try to Colonize Venus Instead of Mars | last=Tickle | first=Glen | website=Laughing Squid | date=5 March 2015 | url=https://laughingsquid.com/a-look-into-whether-humans-should-try-to-colonise-venus-instead-of-mars/ | access-date=1 September 2021 | archive-date=1 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210901191020/https://laughingsquid.com/a-look-into-whether-humans-should-try-to-colonise-venus-instead-of-mars/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Warmflash_2017">{{cite web | title=Colonization of the Venusian Clouds: Is 'Surfacism' Clouding Our Judgement? | first=David | last=Warmflash | website=Vision Learning | date=14 March 2017 | url=https://www.visionlearning.com/blog/2017/03/14/colonization-venusian-clouds-surfacism-clouding-judgement/ | access-date=20 September 2019 | archive-date=11 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191211122431/https://www.visionlearning.com/blog/2017/03/14/colonization-venusian-clouds-surfacism-clouding-judgement/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Landis2003">{{cite book |last1=Landis |first1=Geoffrey A. |title=AIP Conference Proceedings |chapter=Colonization of Venus |date=2003 |volume=654 |pages=1193–1198 |doi=10.1063/1.1541418 |hdl=2060/20030022668 |language=en}}</ref> <ref name="Lawrence_2005">{{cite web | title=In Search of the Venusian Shadow | last=Lawrence | first=Pete | date=2005 | website=Digitalsky.org.uk | access-date=13 June 2012 | url=http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-date=11 June 2012 | language=en}}</ref> <ref name="Walker_2017">{{cite web | title=Viewing Venus in Broad Daylight | first=John | last=Walker | work=Fourmilab Switzerland | access-date=19 April 2017 | archive-date=29 March 2017 | url=http://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170329024632/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Jakosky">{{cite book | title=The New Solar System | last=Jakosky |first=Bruce M. | chapter=Atmospheres of the Terrestrial Planets | editor1-last=Beatty | editor1-first=J. Kelly | editor2-last=Petersen | editor2-first=Carolyn Collins | editor3-last=Chaikin | editor3-first=Andrew | edition=4th | date=1999 | pages=175–200 | location=Boston |publisher=Sky Publishing | isbn=978-0-933346-86-4 |oclc=39464951 | language=en}}</ref> <ref name="Shiga_2007">{{cite web | title=Did Venus's ancient oceans incubate life? | first=David | last=Shiga | work=New Scientist | date=10 October 2007 | url=https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html | access-date=17 September 2017 |archive-date=24 March 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090324134332/https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Brammer 2020">{{cite web | last=Brammer | first=John Paul | title=Love/Hate Reads: 'Men Are From Mars, Women Are From Venus,' Revisited | website=VICE | date=10 February 2020 | url=https://www.vice.com/en/article/lovehate-reads-men-are-from-mars-women-are-from-venus-revisited/ | access-date=17 April 2023 | archive-date=17 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230417234135/https://www.vice.com/en/article/n7j3nm/lovehate-reads-men-are-from-mars-women-are-from-venus-revisited | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Schott 2005 pp. 1509–1510">{{cite journal | title=Sex symbols ancient and modern: their origins and iconography on the pedigree | last=Schott | first=G. D. | journal=BMJ | date=22 December 2005 | volume=331 | issue=7531 | pages=1509–1510 | doi=10.1136/bmj.331.7531.1509 | pmid=16373733 | pmc=1322246 | language=en}}</ref> <ref name="Parker 1974">{{cite journal | title=Ancient Egyptian Astronomy | last=Parker | first=R. A. | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences | publisher=The Royal Society | year=1974 | volume=276 | issue=1257 | pages=51–65 | jstor=74274 | doi=10.1098/rsta.1974.0009 | bibcode=1974RSPTA.276...51P | language=en}}</ref> <ref name="Quack 2019">{{cite book | title=Oxford Research Encyclopedia of Planetary Science | last=Quack | first=Joachim Friedrich | chapter=The Planets in Ancient Egypt | publisher=Oxford University Press | date=23 May 2019 | doi=10.1093/acrefore/9780190647926.013.61 | isbn=978-0-19-064792-6 | language=en}}</ref> <ref name="Getty">{{cite web | title=Aphrodite and the Gods of Love: Roman Venus (Getty Villa Exhibitions) | website=Getty | url=https://www.getty.edu/art/exhibitions/aphrodite/venus.html | access-date=15 April 2023 | archive-date=12 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230412080715/https://www.getty.edu/art/exhibitions/aphrodite/venus.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Whitney_1986">{{cite journal | title=The Skies of Vincent van Gogh | last=Whitney | first=Charles A. | journal=Art History|date=September 1986 | volume=9| issue=3 | page=356 | doi=10.1111/j.1467-8365.1986.tb00206.x | language=en}}</ref> <ref name="Boime_1984">{{cite journal | last=Boime | first=Albert | author-link=Albert Boime | title=Van Gogh's ''Starry Night'': A History of Matter and a Matter of History | journal=Arts Magazine | date=December 1984 | page=88 | url=http://www.albertboime.com/Articles/Dec1984.pdf | access-date=28 July 2018 | archive-date=23 November 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181123150057/http://www.albertboime.com/Articles/Dec1984.pdf | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="u3r1a">{{cite journal | title=The deep atmosphere of Venus and the possible role of density-driven separation of CO2 and N2 | last1=Lebonnois | first1=Sebastien | last2=Schubert | first2=Gerald | journal=Nature Geoscience | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=10 | issue=7 | date=26 June 2017 | pages=473–477 | doi=10.1038/ngeo2971 | bibcode=2017NatGe..10..473L | language=en}}</ref> <ref name="Ernst 2022">{{cite web | title=Venus was once more Earth-like, but climate change made it uninhabitable | last=Ernst | first=Richard | website=The Conversation | date=3 November 2022 | url=http://theconversation.com/venus-was-once-more-earth-like-but-climate-change-made-it-uninhabitable-150445 | access-date=21 April 2023 | archive-date=21 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230421033219/http://theconversation.com/venus-was-once-more-earth-like-but-climate-change-made-it-uninhabitable-150445 | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Way Del Genio 2020 p.">{{cite journal | title=Venusian Habitable Climate Scenarios: Modeling Venus Through Time and Applications to Slowly Rotating Venus-Like Exoplanets | last1=Way | first1=M. J. | last2=Del Genio | first2=Anthony D. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | publisher=American Geophysical Union (AGU) | volume=125 | issue=5 | year=2020 | article-number=e2019JE006276 | doi=10.1029/2019je006276 | arxiv=2003.05704 | bibcode=2020JGRE..12506276W | language=en}}</ref> <ref name="Way Del Genio Kiang Sohl 2016 pp. 8376–8383">{{cite journal | title=Was Venus the first habitable world of our solar system? | last1=Way | first1=M. J. | last2=Del Genio | first2=Anthony D. | last3=Kiang | first3=Nancy Y. | last4=Sohl | first4=Linda E. | last5=Grinspoon | first5=David H. | last6=Aleinov | first6=Igor | last7=Kelley | first7=Maxwell | last8=Clune | first8=Thomas | journal=Geophysical Research Letters | publisher=American Geophysical Union (AGU) | volume=43 | issue=16 | date=28 August 2016 | pages=8376–8383 | doi=10.1002/2016gl069790 | pmid=28408771 | pmc=5385710 | arxiv=1608.00706 | bibcode=2016GeoRL..43.8376W | language=en}}</ref> <ref name="Steigerwald 2022">{{cite web | title=NASA Study: Massive Volcanism May Have Altered Ancient Venus' Climate | last=Steigerwald | first=Bill | website=NASA | date=2 November 2022 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/venus-volcanic-climate-change | access-date=5 May 2023 | archive-date=10 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230510213318/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/venus-volcanic-climate-change/ | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="Tillman 2018">{{cite web | title=Venus' Atmosphere: Composition, Climate and Weather | last=Tillman | first=Nola Taylor | website=Space.com | date=18 October 2018 | url=https://www.space.com/18527-venus-atmosphere.html | access-date=9 May 2023 | archive-date=9 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230509122404/https://www.space.com/18527-venus-atmosphere.html | url-status=live | language=en}}</ref> <ref name="ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs 2012">{{cite web | title=Venus and Earth: worlds apart – Transit of Venus blog | website=ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs | date=31 May 2012 | url=https://blogs.esa.int/venustransit/2012/05/31/venus-and-earth-worlds-apart/ | access-date=11 June 2023 | archive-date=11 June 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230611201608/https://blogs.esa.int/venustransit/2012/05/31/venus-and-earth-worlds-apart/ | url-status=live | language=en}}</ref> }} == Lexim i mëtejshëm == * {{Cite journal |last1=O'Rourke |first1=Joseph G. |last2=Wilson |first2=Colin F. |last3=Borrelli |first3=Madison E. |last4=Byrne |first4=Paul K. |last5=Dumoulin |first5=Caroline |last6=Ghail |first6=Richard |last7=Gülcher |first7=Anna J. P. |last8=Jacobson |first8=Seth A. |last9=Korablev |first9=Oleg |last10=Spohn |first10=Tilman |last11=Way |first11=M. J. |last12=Weller |first12=Matt |last13=Westall |first13=Frances |title=Venus, the Planet: Introduction to the Evolution of Earth's Sister Planet |journal=Space Science Reviews |date=2023-02-06 |volume=219 |issue=1 |page=10 |doi=10.1007/s11214-023-00956-0 |bibcode=2023SSRv..219...10O |hdl=20.500.11850/598198 |hdl-access=free |language=en }} * {{Cite journal |last1=Widemann |first1=Thomas |last2=Smrekar |first2=Suzanne E. |last3=Garvin |first3=James B. |last4=Straume-Lindner |first4=Anne Grete |last5=Ocampo |first5=Adriana C. |last6=Schulte |first6=Mitchell D. |last7=Voirin |first7=Thomas |last8=Hensley |first8=Scott |last9=Dyar |first9=M. Darby |last10=Whitten |first10=Jennifer L. |last11=Nunes |first11=Daniel C. |last12=Getty |first12=Stephanie A. |last13=Arney |first13=Giada N.|author13-link=Giada Arney |last14=Johnson |first14=Natasha M. |last15=Kohler |first15=Erika |last16=Spohn |first16=Tilman |last17=O'Rourke |first17=Joseph G. |last18=Wilson |first18=Colin F. |last19=Way |first19=Michael J. |last20=Ostberg |first20=Colby |last21=Westall |first21=Frances |last22=Höning |first22=Dennis |last23=Jacobson |first23=Seth |last24=Salvador |first24=Arnaud |last25=Avice |first25=Guillaume |last26=Breuer |first26=Doris |last27=Carter |first27=Lynn |last28=Gilmore |first28=Martha S. |last29=Ghail |first29=Richard |last30=Helbert |first30=Jörn |last31=Byrne |first31=Paul |last32=Santos |first32=Alison R. |last33=Herrick |first33=Robert R. |last34=Izenberg |first34=Noam |last35=Marcq |first35=Emmanuel |last36=Rolf |first36=Tobias |last37=Weller |first37=Matt |last38=Gillmann |first38=Cedric |last39=Korablev |first39=Oleg |last40=Zelenyi |first40=Lev |last41=Zasova |first41=Ludmila |last42=Gorinov |first42=Dmitry |last43=Seth |first43=Gaurav |last44=Rao |first44=C. V. Narasimha |last45=Desai |first45=Nilesh |title=Venus Evolution Through Time: Key Science Questions, Selected Mission Concepts and Future Investigations |journal=Space Science Reviews |date=October 2023 |volume=219 |issue=7 |page=56 |doi=10.1007/s11214-023-00992-w |bibcode=2023SSRv..219...56W |display-authors=1|hdl=10852/109541 |hdl-access=free |language=en }} == Lidhje të jashtme == {{Sisterlinks|commonscat=Venus (planet)}} * [https://web.archive.org/web/20150906034051/http://solarsystem.nasa.gov/planets/venus Profili i Venusit] në faqen e NASA-s për eksplorimin e Sistemit Diellor * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planets/venuspage.html Misionet drejt Venusit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210163349/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planets/venuspage.html |date=2015-02-10 }} dhe [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/thumbnail_pages/venus_thumbnails.html katalogu i imazheve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150329025335/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/thumbnail_pages/venus_thumbnails.html |date=2015-03-29 }} te Qendra Kombëtare e të Dhënave për Shkencat Hapësinore * [http://www.mentallandscape.com/V_Venus.htm Eksplorimi sovjetik i Venusit] dhe [http://www.mentallandscape.com/C_CatalogVenus.htm katalogu i imazheve] në Mentallandscape.com * [https://web.archive.org/web/20151015045714/http://www.strykfoto.org/venera.htm Katalogu i imazheve nga misionet Venera] * [http://www.nineplanets.org/venus.html Faqja për Venusin] në ''The Nine Planets'' * [http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html Kalimet e Venusit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319134106/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html |date=2012-03-19 }} në NASA.gov * [https://web.archive.org/web/20150207003528/http://www.geody.com/?world=venus Geody Venus], një motor kërkimi për veçoritë e sipërfaqes * [https://gravitysimulator.org/solar-system/pentagram-of-venus Simulim interaktiv 3D i gravitetit] të pentagramit që përshkon orbita e Venusit kur Toka mbahet e palëvizshme në qendër të sistemit koordinativ === Burime hartografike === * [https://web.archive.org/web/20071005184007/http://www.mapaplanet.org/explorer/venus.html Map-a-Planet: Venus] nga Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së * [https://web.archive.org/web/20160112001040/http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/VENUS/target Gazetari i Nomenklaturës Planetare: Venusi] nga [[Unioni Astronomik Ndërkombëtar]] * [http://www.lpi.usra.edu/resources/vc/vchome.shtml Baza e të dhënave për krateret e Venusit] nga Instituti Hënor dhe Planetar * [http://planetologia.elte.hu/venusz-terkep-elte-ttk-kavucs.pdf Harta e Venusit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106161927/http://planetologia.elte.hu/venusz-terkep-elte-ttk-kavucs.pdf |date=2015-11-06 }} nga Universiteti Eötvös Loránd * [https://www.google.com/maps/space/venus/@33.5623476,-46.1493481,7057278m/data=!3m1!1e3 Google Venus 3D], hartë interaktive e planetit {{Authority control}} [[Kategoria:Venusi| ]] [[Kategoria:Planetë të Sistemit Diellor]] [[Kategoria:Planetë tokësorë]] [[Kategoria:Objekte astronomike të njohura që nga lashtësia]] [[Kategoria:Luciferi]] <!-- NUK ËSHTË PJESË E ARTIKULLIT — mos e kopjo këtë bllok në faqen kryesore. == Për faqen e diskutimit (Talk) == {{Përkthyer nga|en|Venus|19 shtator 2026|1375690330}} == Përmbledhja e redaktimit == --> pvt3a4l4wxm1nxfyi9uk770g9uzpk0t American School of Kosova 0 20989 3057678 3057593 2026-10-16T20:07:08Z Fallbackintoreality 102113 Refuzoi ndryshimin e fundit të tekstit (nga [[Speciale:Kontributet/~2026-55507-18|~2026-55507-18]]) dhe riktheu versionin 3025895 nga Edukatori: vandalizëm 3057678 wikitext text/x-wiki '''American School of Kosova''' (ASK) është shkollë private në [[Prishtina|Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]]. Shkolla Amerikane e Kosovës ka dy godina brenda Prishtinës. Ka gjithsej 4 shkallë të shkollave, Kindergarden (Parashkollorë), Elementary (Fillorë), High School (Shkolla e mesme) dhe Advising Center (Qendra e Këshillimit). Si shkollë e pavarur, ASK tejkalon procesin rigoroz të akreditimit me Asociimin e Shkollave Veriperendimore, Kolegjeve dhe Univerziteteve, gjë që kërkon që shkolla të punojë me standardet më të larta. NASCU akrediton disa nga shkollat dhe kolegjet më prestigjioze ndërkombëtare si dhe të [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]]. ASK-ja është në process të akreditimit të plotë nga NASCU. == Lidhje të jashtme == * [http://www.askosova.org/ American School of Kosova (Faqe zyrtare)] [[Kategoria:Universitete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 8hnpq2420b0ovoyyf7y3pyl23c2g3aa Radio Televizioni Shqiptar 0 22398 3057675 3047081 2026-10-16T19:57:23Z Fallbackintoreality 102113 3057675 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}{{probleme të shumta|{{Neutralitet i dyshimtë}}{{Duhen më shumë referime|date=tetor 2026}}{{Aktualizo|date=tetor 2026}}}} {{Infobox kanal televiziv | name = Radio Televizioni Shqiptar | logo = [[File:RTSH - Radio Televizioni Shqiptar.svg|230px]] | logo_size = | logo_alt = RTSH logo | logo_caption = Logoja e RTSH-së që prej 21 shtatorit 2026 | image = Godina e Radio Televizionit Shqiptar (R.T.SH), Tiranë. Foto nga Dritan Mardodaj..jpg | type = [[Transmetuesi publik|Transmetues publik]] | country = [[Shqipëri]] | tvtransmitters = | headquarters = {{abbr|Rr.|Rruga}} Ismail Qemali 11, 1010, [[Tiranë]], Shqipëri | key_people = [[Eni Vasili]] (Drejtoreshë e përgjithshme) | owner = [[Qeveria e Shqipërisë]] | former_names = Radiodifuzioni Shqiptar <br> TVSH | founded = 1938, [[Tiranë]] | founder = [[Mbretëria Shqiptare]] | launch_date = {{Start date and age|1938|11|28|df=yes}} (radio)<br/>{{Start date and age|1960|4|29|df=yes}} (televizion) | website = {{URL|https://rtsh.al/}} | webcast = [https://radio.rtsh.al/kanale/radio-tirana-internacional-platforma-rtsh- Dëgjo tani] }} '''Radio Televizioni Shqiptar'''{{Efn|Ndonjëherë i shënuar si '''Radiotelevizioni Shqiptar'''.|group=emra}} (shkurt '''RTSH'''; ish '''TVSH''') është [[transmetuesi publik]] i [[Shqipërisë]]. Ai është institucion [[Organizata jofitimprurëse|jofitimprurës]], dhe institucioni i parë audioviziv i shtetit. U themelua në 1938 nga [[Mbretëria Shqiptare]] me hapjen e [[Radio Tirana|Radio Tiranës]]. Televizioni Shqiptar nisi transmetimin më vonë në 1960. Që nga viti 1993, RTSH transmeton programet e saj radiofonike dhe televizive edhe nëpërmjet [[Sateliti|satelitit]].<ref>{{Citation|title=INSTITUTI KOMBETAR I INTEGRIMIT TE JETIMEVE SHQIPTARE|url=https://www.youtube.com/watch?v=N2RBY9oJFOA|language=sq-AL|access-date=2022-11-24}}</ref> Ai synon komunitetet shqiptare në Shqipëri, Kosovë, Serbi, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Greqi jugore, dhe diasporën shqiptare në pjesën tjetër të Evropës. RTSH financohet nga një kombinim i reklamave, një tarife mbi aparatin marrës, një financim prej buxhetit të qeverisë dhe burime të tjera.<ref>{{Cite web|title=Struktura e te ardhurave te RTSH gjate vitit 2015|url=https://rtsh.s3.eu-central-1.amazonaws.com/30f903556ef0458f9f760fb5e6b0cf3d_202010231240.pdf|access-date=26 shtator 2025|publisher=RTSH|language=sq|format=PDF}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> RTSH zotëron 12 kanale televizive në multiplekserin e parë, dhe 11 radiostacione. RTSH operon edhe një multiplekser satelitor me shtatë kanale.<ref>{{Cite web|title=Radio Televizioni Shqiptar (RTSH)|url=https://albania.mom-gmr.org/sq/pronesia/kompanite/detail/company/company/show/the-albanian-radio-television-rtsh-2/|access-date=2025-01-17|website=albania.mom-gmr.org|language=sq}}</ref> RTSH 1 është kanali themelor gjeneralist. RTSH 2 i kushtohet komuniteteve jo shumicë, duke transmetuar lajme në greqisht, malezisht, dhe aromanisht. RTSH 3 i kushtohet diasporës shqiptare. RTSH ka dhe kanale tematike, për lajme (RTSH 24), sporte, muzikë, filma, fëmijë, etj. Krahas tyre, katër stacione televizive dhe radiofonike shërbejnë zonat lokale në [[Gjirokastër]], [[Korçë]], [[Shkodër]], dhe [[Kukës]]. Transmetuesi është pjesëtar i [[Bashkimi Evropian i Transmetuesve|Bashkimit Evropian të Transmetuesve]].<ref>{{Cite web|date=28 shkurt 2019|title=EBUMembers|url=https://www.ebu.ch/about/members|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101150731/https://www.ebu.ch/about/members|archive-date=1 nëntor 2020|access-date=1 nëntor 2020|publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref> Ai organizon [[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalin e Këngës]], që është transmetuar çdo vit që prej inaugurimit në 1962. Që prej 2003, Festivali i Këngës ka caktuar [[Shqipëria në Festivalin Evropian të Këngës|përfaqësuesin shqiptar]] në [[Festivali Evropian i Këngës]]. == Historia == === Zhvillimi i hershëm === [[Skeda:Skeda-Ahmet-Zogu.jpg|parapamje|Mbreti Zog dhe Mbretëresha Geraldinë lansuan Radio Tiranën në vitin 1938.]] Fillet e RTSH-së gjenden tek krijimi i Radio Tiranës më 28 nëntor 1938. Transmetuesi i parë radiofonik u lansua nga [[Mbreti Zogu I]] (1895–1961) dhe [[Mbretëresha Geraldinë]] (1915–2002) në një ceremoni në ish-ndërtesën e Bashkisë së [[Tiranës]]. Një vit më përpara, u vendos në punë një transmetues me valë të shkurtëra me fuqi prej 3 kW me 40 metra në Laprakë (Tiranë) i synuar kryesisht për komunikim, mirëpo u përdor për transmetim të programeve për tre orë çdo ditë. Transmetimi i parë përbëhej prej këndimit koral, ku Jorgji Truja dhe Marije Kraja kënduan një segment prezantues, përcjellur nga fjalët e Kaliopi Nushit, ''"Mirëdita, kjo është Radio Tirana"''. Në 1987, u transmetuan 66 orë programi në 20 gjuhë të huaja çdo ditë.<ref>[http://www.worldofradio.com/dxld6150.txt History of Radio Tirana's Transmitters – DX LISTENING DIGEST 6-150] October 8, 2006</ref> Më 29 prill 1960 filloi nga puna qendra eksperimentale e Televizionit Shqiptar (TVSH), themeluar nga drejtori i Radio Tiranës atëkohë, Petro Kita. Me pajisje prej BRSS-së dhe Gjermanisë Lindore,<ref>[https://www.worldradiohistory.com/Archive-BC/BC-1960/BC-1960-12-05.pdf "Television's foreign track record"] ''Broadcasting'', December 5, 1960, pg. 93.</ref> provat e para teknike televizive u mbajtën më 29 prill 1960 në orën 18:00, që u prezantua nga gazetari [[Stoli Beli]]. Lansimi zyrtar ishte më 1 maj 1960. Filmat për fëmijë e pastaj programet për të rritur u transmetuan, tre herë në javë për afro një orë.<ref>{{Cite news |date=2005-06-03 |title=Faqe nga historia e Televizionit Shqiptar |work=[[Koha Jonë]] |url=http://forumi.zemrashqiptare.net/showthread.php?t=519 |url-status=dead |access-date=2008-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228013413/http://forumi.zemrashqiptare.net/showthread.php?t=519 |archive-date=2021-02-28}}</ref> Programet televizive të rregullta u lansuan deri më 1971.<ref>{{Cite book |last=Wells |first=Alan |title=World Broadcasting: a comparative view |date=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=1-56750-245-8 |page=107}}</ref> Transmetimi me ngjyrë nisi më 1981, dhe u bë i rregullt më 1982. Në vitin 2002, TVSH-ja u rendit e dyta për nga shikueshmëria me 17.1% të publikut. Kanali i dytë, TVSH 2, nisi prova teknike në 2003. Deri në 2017, e ritransmetoi kanalin kryesor TVSH pa pasur programacion vetanak, dhe mbuloi zonën Tiranë-[[Durrës]]. Në 2012, disa kanale u lansuan vetëm në sinjalin digjital. === Transmetimi i parë === Në vitin 1963 u transmetua edicioni parë i lajmeve, ndërsa në vitin 1965 kamera e vetme e TVSh u zhvendos në stadium për të transmetuar një ndeshje futbolli. Vendimi i qeverisë së kohës për kalimin e Televizionit nga faza eksperimentale në programe të rregullta ditore, sjell si pasojë rritjen e shpejtë të numrit të punonjësve: djem e vajza nga universiteti apo Instituti i Lartë i Arteve, pa përvojë në gazetari dhe regji televizive, investuan pasion, ambicje dhe dëshirë për të krijuar, etje për të mësuar nga përvojat jashtë vendit dhe përkushtim. Në vitin 1966 Qendra Eksperimentale e Televizionit transmeton pjesën e parë të ndeshjes së futbollit “Partizani – Dinamo”. Godina e re e televizionit krijoi mundësi për standarde të tjera. U shtuan mundësitë për xhirime në interier dhe eksterier, çka shtoi dhe orët e transmetimit, në çdo ditë të javës - nga ora 18 deri në orën 22.30. Duhet theksuar fakti se RTSH fillimisht u mbeshtet nga kuadri i pergatitur nga pervoja e specialisteve , spikereve, gazetareve e redaktoreve te Radio Tiranes.Sikurse dihet folsat dhe telekronistet e lajmeve perfaqesonin figurat kryesore ne Televizion, qe mbushnin emisionet e lajmeve e emisionet direkte me pasqyrime nga jeta e vendit permes reportazheve te marra fillimisht ne Tirane, pastaj nga cdo cep i Shqiperise. Spikerit kryesore te Radios mbas clirimit ishin Vera Zheji dhe Haki Bejleri. Te dy keta kuadro nuk u aktivizuan ne vitin 1969, kur filloi transmetimi zyrtar i Televizionit Shqiptar , qe po kaperxente me sukses kaperximin e transmetimit eksperimental. ne ndertesen e re te Rtsh. Ne krah te spikerit Kico Fotiadhi, si folëse femër në këtë studio të re televizive u shfaq folësja e Radios Angjelina Xhara. Telekronistët e famshëm ishin Alfons Gurashi dhe Agron Çobani. Mbas Stoli Belit, që u aktivizua vetëm te emisionet e fëmijeve tashmë, foli prezantuesja Zerina Kuke. Në librin e parë kushtuar historisë së televizionit shkruar nga Skifter Këlliçi, dalin në fotografi keto dy spikere të para femra në televizionin shqiptar, Angjelina Xhara dhe Zerina Barbullushi. Angjelina Xhara u emërua në Kinostudio, por vazhdoi të punonte si spikere e jashtme deri në vitin 1977, kur u hoq nga ekrani, ashtu si dhe H. Bejleri , e per disa kohe edhe K.Fotiadhi , per shkak te politikes se luftes se klasave. Ne institucionin e Televizionit Shqiptar, qe filloi te funksionoje si televizion i vetem gjate gjithe sistemit te vjeter socialist, ne ndertesen ku eshte edhe sot, me profesionalizem punuan spikerit e pare, Virgjil Kule, Çlirim Poro, Violeta Kongo, Amalia Dhamo, etj. Angjelina Xharën, e zëvendesoi në ekran Tefta Radi, që u bë jo vetëm spikerja kryesore por edhe gazetare dokumentariste. Operatoret televizive te ketyre viteve te zhvillimit te televizionit u bene Gazmir Shtino, Pali Kuke, Engjel Strazimiri, sebashku me Bujar Koren, Sazan Mane. Bujar Kokonozi, ,Gasper Shllakun, Besnik Shima, etj. Transmetimi televiziv fillimisht filloi ne nje studio te vogel ne katin e pare te godines se re, pjese e radios, duke u aktivizuar tekniket e pare dhe inxhiniere te rinj, qe kishin lidhje direkt me qendren e shperndarjes se sinjalit televiziv nga mali i Dajtit. Mbas inxhinieriereve Emil Plumbi, Alfred Xhufka e Gaqo Konomi, ndikojnë direkt në transmetimin televiziv një grup inxhinieresh te rinj elektronikë, si Rifat Kryeziu, Pandeli Papalilo, Genc Tomço, Çlirim Balluku, Agron Aranitasi apo Natasha Goxhaj. Sipas artikullit te botuar në gazetën <nowiki>''Ndryshe ''</nowiki> nga dretori teknik ne RTSH, Rifat Kryeziu, tregohet gjerë e gjatë se si inxhinieri i talentuar Pirro Papalilo punoi gjatë gjithe jetës si specialist në Drejtorinë Teknike të RTSH, ku mbulonte sektorin e stacioneve televizive, me kontribut të veçante në mbulimin e vendit me sinjal televiziv dhe duke bërë realitet që Shqiperia, përmes stacionit te Mides, te shihej edhe ne Kosove. Për pesë dekada krijues, inxhinierë e teknikë dhanë kontribut duke pritur e përcjellë njëri tjetrin. Nuk mund t’i përmendim emrat e të gjithëve, janë shumë dhe secili prej tyre ka vendin e vet në këtë televizion. Në vitin 1971 fillon transmetimi i programeve të Qendrës së re të TVSh në të gjithë territorin e vendit. Në vitin 1972 Televizioni Shqiptar transmeton për herë të parë një ndeshje futbolli të marrë nga RAI 1. Katër milion metra film ndodhen në arkivin e televizionit shqiptar që nga kronikat deri te dokumentarët, nga koncertet e deri te filmat artistikë. Kristalizimi i gjinive televizive solli me vete dhe kristalizimin e individualiteteve. === Transmetimi i festivalit === Kohërat e ndryshme ofronin sigurisht sfida të ndryshme: nga veprat e dritës dhe valët e luftës së klasave, nga transmetimi i bujshëm i fluturimit të anijes kozmike “Apollo” 12 drejt Hënës, në vitin 1972, te ekzaltimi i liberalizimit të imagjinuar, të shuar dhunshëm me [[Festivali i Këngës në RTSH|festivalin]] e 11-të. Në vitin 1972 si një sprovë e parë vjen në përmasat e një spektakli “Fituesja e fituesve”, sprovë e cila nuk kaloi pa telashe. Ishte koha kur pushteti jepte një nga goditjet e radhës për t’u treguar njerëzve forcën e tij. Festivali i 11 –të ishte pikënisja e kurbanëve që do të pasonin në emër të luftës kundër liberalizmit në letërsi, kulturë dhe art. Mënyra se si u godit kjo ngjarje e madhe tkurri dhe frenoi frymën krijuese në Televizion. Mjediset teknike përbëheshin nga aparaturat e studiove të zërit, telekinematë, laboratori i filmit dhe stacioni i transmetimit në malin e Dajtit. Ishin ndërtuar tri studio: një për koncerte, dytë për biseda, ajo e lajmeve, si dhe një studio lëvizëse. Përvoja e mangët kineze në këtë teknologji u reflektua në defekte të shumta në transmetim. Ato vite u mor një aparaturë regjistrimi, ampeks-prodhim amerikan, e cila u ble tërthorazi, gjë që më pas desh u kushtoi rëndë specialistëve të Televizionit. Në vitin 1975 mbë rrijnë në Shqipë ri 4 magnetoskopë portativë Ampex VPR dhe një magnetoskop stacionar Ampex VR. Pas viteve 1980 filluan të blihen aparatura të reja për të kaluar shkallë shkallë në transmetimin me ngjyra. Fillimisht u përgatit studio e lajmeve, u morën kamera për xhirime në terren, si dhe pajisje për dhomat e montazhit. Kohë të tjera sollën sfida të tjera. Sfida e mbijetësës u pasua nga sfida e guximit, fiksimi i dramës së ambasadave dhe para së gjithash regjistrimi i rënies së shtatores së ish-diktatorit dëshmon përgjegjësi të lartë profesionale ndaj së vërtetës historike dhe bilanc pozitiv në sfidën e guximit. Koha e re kërkonte standarte të reja, mendësi të reja, hapësira të reja. Editoriale, por edhe [[Gjeografia|gjeografike]]. Përmbysja e sistemit komunist i hapi rrugën pasqyrimit të çështjes kombëtare. Më 27 nëntor 1993, në Televizion filloi nga puna një studio e re, me mbështetjen e qeverisë së Kosovës në mërgim, ku parësor ishte informimi i popullit të [[Kosova|Kosovës]]. Prej vitit 1993 TVSH-ja transmeton programet e saj radiofonike dhe televizive edhe nëpërmjet satelite. Në moshën e tij të pjekurisë, TVSH hodhi hapa të sigurta cilësie. Më të mirët, më ambiciozët synojnë drejt cikleve të emisioneve që kërkojnë më shumë kohë dhe ndikim te publiku. Ndjeshmëria ndaj programeve historike, artistike, sociale, por edhe ekonomike është më e madhe. Në atë kohë u përgatitën dhe u transmetuan një cikël emisionesh si “Një kronikë-një temë”, “Dokumenti dhe historia”, “Enigmat”, programe artistike “Bashkë me ju”, “Mbrëmje të muzikës popullore”, ciklet “Pedagogji për të gjithë”, “Prodhues-blerës”, për rininë, kulturën popullore etj. Pas shkundjes së viteve të para të tranzicionit, filmi televiziv e rimori veten pas viteve 2000, duke sjellë në ekran temën sociale dhe problemet me të cilat përballet shoqëria shqiptare, duke u përpjekur të ruajë standartet megjithë vështirësitë e diktuara nga ekonomia e tregut. Televizioni Shqiptar në vitin 2006 përcolli këngën në manifestimet e mëdha të muzikës së lehtë në Eurosong. Është një promovim tjetër i vlerave artistike, që po kthehet në traditë. Përmes artit kulturat afrohen dhe intergrojnë mes tyre vlerat, kurse popujt ndihen shpirtërisht njëri pranë tjetrit. === [[c:File:TVSH1990-01.png|Fillimi i pluralizmit]] === RTSH ishte dritarja e parë e përballjes me "perëndimin". Për shkak të depërtimit të sinjalit të kanaleve fqinjë lindi nevoja e identifikimit të stacionit. Për herë të parë vendosej logo në transmetime edhe pse në mënyrë jo sistematike. Transmetimi filloi të çelej në orën 16:00 pastaj në 12:00 dhe në fund të 1994 në oren 8:00. Kjo ishte logo e parë që u vendos në hyrje të godinës dhe përdorej në siglat e lajmeve dhe identet e kanalit. Për shkak të kompleksitetit për teknikën e kohës logo nuk mund të vendosej gjerësisht në ekran apo dokumenta. === Transmetimi sot === Në kreshta malesh, si gjymtyrë të gjatë, këto kulla të metalta që arrijnë deri në 70 metra, në malin e Dajtit, Qafë Shtambë, Tarabosh të [[Shkodra|Shkodrës]], Midë të Pukës, Qafë Prushi në [[Kukësi|Kukës]], Gllavë, Sopot, Mile, Zvërnec, Llogora etj., përcjellin transmetimin televiziv në gjithë vendin, si dhe jashtë kufijve politikë, në Rrafshin e Dukagjinit, në perëndim të [[Maqedonia (kthjellim)|Maqedonisë]], në lindje të [[Mali i Zi|Malit të zi]], dhe në Korfuz e Igumenicë të [[Greqia|Greqisë]]. == Kanalet televizive == {| class="wikitable" style="width:50%;" !Logo ! Kanali ! HD ! Digjital Tokësor<ref group="a" name="mbulimi tokësor">Kanalet mund të ndiqen në zonat e mbuluara nga sinjali DVB-T2.</ref> ! Digjital Satelitor<ref group="a" name="mbulimi satelitor">Kanalet mund të ndiqen falas nëpermjet satelitit "Eutelsat 16a".</ref> ! Streaming<ref group="a" name="mbulimi streaming">Kanalet mund të ndiqen pa pagesë nëpermjet aplikacionit zyrtar ''RTSH Tani'', si dhe tek adresa zyrtare rtsh.al.</ref> ! NLP{{?}} |- | [[File:RTSH 1 HD (2020 Logo).svg|100px]] | '''RTSH 1''' | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 1 |- | [[File:RTSH 2 HD (2020 Logo).svg|100px]] | '''RTSH 2''' | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 2 |- | [[File:RTSH 3 (2020 Logo).svg|85px]] | '''RTSH 3''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 3 |- | [[File:RTSH Shkollë (2020 Logo).svg|100px]] |'''RTSH Shkollë''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 14 |- | [[File:RTSH Plus (2020 Logo).svg|100px]] |'''RTSH Plus''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 31 |- | [[File:RTSH Fëmijë (2020 Logo).svg|100px]] |'''RTSH Fëmijë''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 32 |- | [[File:RTSH 24 (2020 Logo).svg|100px]] |'''RTSH 24''' | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 33 |- | [[File:RTSH Film (2020 Logo).svg|100px]] | '''RTSH Film''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 41 |- | [[File:RTSH Sport (2020 Logo).svg|100px]] | '''RTSH Sport''' | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 42 |- | [[File:RTSH Shqip (2020 Logo).svg|100px]] | '''RTSH Shqip''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 43 |- | [[File:RTSH Muzikë (2020 Logo).svg|100px]] | '''RTSH Muzikë''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 44 |- | | '''RTSH Agro''' | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | 35 |- | |'''RTSH 1 SAT''' | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] | [[File:Yes check.svg|20px]] | [[File:X mark.svg|20px]] |} ====== Nota ====== <references group="a"/> === Radio === * '''Radio Tirana''' (ose Radio Tirana 1) – kanali i parë radiofonik shqiptar, përqëndruar tek lajmet, bisedat, dhe të tjera * '''Radio Tirana 2''' – kanali i dytë me cak rininë duke transmetuar kryesisht muzikë * '''Radio Tirana 3''' – kanali i tretë i kushtuar të gjitha gjinive të muzikës shqiptare * '''Radio Tirana International''' ('''RTI''') – shërbimi ndërkombëtar që jep programe në shqip, [[anglisht]], [[frëngjisht]], [[greqisht]], [[gjermanisht]], [[italisht]], [[serbisht]], dhe [[turqisht]] * '''Radio Tirana Klasik''' – stacion radiofonik në Tiranë në frekuencën 101.2 MHz i kushtuar kryesisht muzikës klasike * '''Radio Tirana Jazz''' – transmeton muzikë klasike xhez, vetëm në sinjal digjital dhe jo në FM * '''Radio Tirana Fëmijë''' – kushtuar fëmijëve ==== Radio lokale ==== * '''Radio Korça''' * '''Radio Gjirokastra''' * '''Radio Shkodra''' * '''Radio Kukësi''' == Shënime == {{Notelist|group=emra}} == Shih edhe == * [[RTP|Radio Televizioni i Prishtinës]] – transmetuesi publik i Kosovës para 1990-ës, gazetarët e të cilit i ndihmoi RTSH-ja gjatë Luftës së Kosovës * [[RTK|Radio Televizioni i Kosovës]] – transmetuesi publik i Kosovës që prej 1999-ës == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Faqja zyrtare}} {{Televizioni në Shqipëri}} [[Kategoria:Stacione radio në Shqipëri]] [[Kategoria:Stacione televizive në Shqipëri]] [[Kategoria:Radio Televizioni Shqiptar]] [[Kategoria:Kompani shqiptare të themeluara në 1938]] [[Kategoria:Kompani shqiptare të themeluara në 1960]] [[Kategoria:Themelime në Shqipëri në 1938]] [[Kategoria:Anëtarë të Bashkimit Evropian të Transmetimeve]] [[Kategoria:Rrjete televizive në Shqipëri]] [[Kategoria:Stacione televizive në gjuhën shqipe]] [[Kategoria:Faqe rrjeti shqiptare të lajmeve]] 0t6em27sjs0ff9eefdmz6j0lwib4za4 Vlladeci 0 32766 3057627 2993856 2026-10-16T13:33:05Z Ehrlich91 34047 3057627 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''{{PAGENAME}}''' | native_name = Владиевци | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Старо Владиевци 2.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]] |Komuna = [[Komuna e Vasilevës|Vasilevë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Vasilevës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Vasilevës]] {{MKD-gjeo-cung}} brf0njd0ee3knh7hq4kriw9sedxmmu5 Dobroshinca 0 32768 3057661 2993841 2026-10-16T17:12:30Z Ehrlich91 34047 3057661 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''{{PAGENAME}}''' | native_name = Доброшинци | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Доброшинци.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]] |Komuna = [[Komuna e Vasilevës|Vasilevë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Vasilevës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Vasilevës]] {{MKD-gjeo-cung}} ahnbbenh7h7cox1pywgffsudz9icbai MediaWiki:Anonnotice 8 37294 3057742 3052900 2026-10-17T07:25:17Z Klein Muçi 52109 U largua krejt përmbajtja e artikullit. 3057742 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 MediaWiki:Sitenotice 8 37296 3057741 3052899 2026-10-17T07:24:59Z Klein Muçi 52109 Fushata ka përfunduar 3057741 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Androkli Kostallari 0 49706 3057674 2357071 2026-10-16T19:29:31Z Albinfo 10060 +imazh 3057674 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Albanien 1981 e HBth 07 (Androkli Kostallari).jpg|parapamje|Androkli Kostallari në viti 1981]] '''Androkli Kostallari''', lindi më [[7 Nëntor|7 nëntor]] të vitit [[1922]] në [[Leusa|Leusë]] të Përmetit, është gjuhëtar, leksikolog dhe akademik shqiptar. Një nga studiuesit më të ndritur të gjuhësisë së sotme, vdiq në Tiranë, më 23 mars 1992. Mbaroi shkollën e mesme në Shkodër në konviktin "Trimat e maleve" dhe njëzetvjeçar doli partizan në Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare. Në vitin 1946 ishte kryeredaktor i gazetës “Bashkimi”. Në vitet 1949 - 1954 kreu studimet e larta për gjuhësi në universitetin "Lomonosov" të Moskës. Që kur ishte student nisi punën për hartimin e Fjalorit Rusisht - [[Gjuha shqipe|Shqip]], i cili u botua në vitin 1954. Atje paralelisht kreu edhe tri vitet e para të studimeve për gazetari. Që nga viti 1954, u emërua në detyra drejtuese në Institutin e Historisë dhe Filologjisë. Në prill të vitit 1955 emërohet nëndrejtor i Institutit të Gjuhësisë dhe të Historisë, më 1957 zëvendësdekan i Fakultetit të Historisë e të Filologjisë: më 1958 - 1962 dekan i këtij Fakulteti dhe drejtor i Institutit të Gjuhësisë dhe të Historisë. Më 1969 e zgjodhën anëtar të Komitetit Ndërkombëtar të Shkencave Onomastike(CIOS). Disa herë ka marrë pjesë me referate e kumtesa shkencore në kongrese e simpoziume, duke kryesuar dhe delegacionet shqiptare në veprimtari të tilla, si në: Athinë, Romë, Sofie, Mynih, Kopenhagen, Paris etj. Në prill 1970 u bë Profesor, më 1972 dekorohet me Urdhërin "Naim Frashëri" të Klasit të Parë- për ndihmesë të shquar në fushën e arsimit dhe të kulturës; më 1974 mori Çmimin e Republikës të Shkallës së Parë- për veprën shkencore "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe". Këtë çmim mori edhe për Fjalor i gjuhës së sotme shqipe, si edhe bashkautorët; në mars 1986 "Mësues i Popullit". Më 1963 u zgjodh anëtar i Komitetit të Organizatës Ndërkombëtare të Studimeve për Europën Juglindore(AIESEi) dhe më 1974- anëtar i Byrosë së këtij Komiteti dhe nënkryetar i tij. Kostallari ishte një nga organizatorët kryesorë të Kongresit të Drejtshkrimit si dhe ideator dhe redaktor kryesor i Fjalorit të Gjuhës Shqipe. I është dhënë titulli “Honoris Causa” nga Universiteti i Stokholmit, si dhe titulli “Mësues i Popullit”, “Profesor” etj. Ka qenë anëtar i redaksisë së “Atllasit të Gjuhëve të Evropës”. Në bibliografinë e pasur të studimeve shkencore të Prof. Kostallarit përmendim : Fjalor shqip- rusisht, Fjalor rusisht- shqip, Drejtshkrimi i gjuhës shqipe(1973), Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe(1976). Ka botuar edhe 18 monografi e studime, ndër të cilat: Sur les traits principaux de l' albanais litéraire contemporain"(1966), La figure de Scanderbeg dans la litèrature mondiale(1968), Parimet themelore për hartimin e Fjalorit të gjuhës së sotme shqipe (1968), Gjuha letrare shqipe dhe epoka jonë( 1985); është kryeredaktor i veprës madhore "Fjalor i gjuhës së sotme shqipe"(1980), Fjalor i shqipes së sotme(1984) etj. Është lavdëruar dy herë me Çmimin e Republikës. Ja seç shkruan gazeta gjashtëmujorëshe arbëreshe 'Lidhja', në numrin 27 (30 maj 1992): "Njerëz si Kostallari, të ditur, të përzemërt, të buzëqeshur, punëshumë, dashamirës të kombit shqiptar, i përkasin pothuaj 'legjendës' së popullit shqiptar, ashtu si Çabej dhe Haxhihasani. Lundrues të guximshëm, shpesh të pakuptuar dhe të izoluar, të cilët, edhe në situata politike dhe historike të vështira, kanë ditur t'i përvishen punës dhe t'i japin prestigj Kombit. Gjuha letrare shqipe e sotme (gjuha standart: shënim i përkthyesit) e përdorur prej të gjithëve, popull e studiues, na jep mundësinë që të kuptohemi dhe të komunikojmë qartë dhe shpejt. Pak rëndësi ka se cilat qenë arsyet dhe situata politike që e solli këtë normë. Shqipëria, komb i lirë, demokratik e i pavarur ka një gjuhë letrare të sajën. Arbëreshë, kosovarë, shqiptarë, arvanitas, shqiptarë të diasporës, kudo që jemi, duke folur gjuhën shqipe 'të njësuar', bazuar në parimet dhe kriteret e koduara nga Prof. Androkli Kostallari e të tjerë, ndihemi më shumë shqiptarë dhe fort të bashkuar. Gjuhësia shqiptare humbet një prej specialistëve më të mëdhenj". U nda nga jeta më 22 mars 1992. [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Vdekje 1992]] [[Kategoria:Mësues i Popullit]] [[Kategoria:Gjuhëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Leksikografë shqiptarë]] [[Kategoria:Leksikologë shqiptarë]] [[Kategoria:Akademikë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Leusa]] coyactjnqnzz5giof9eamwuy920b7bh 3057676 3057674 2026-10-16T20:03:59Z Fallbackintoreality 102113 shtova infobox, dhe stampa të mirëmbajtjes; e ripërtërita kreun pak 3057676 wikitext text/x-wiki {{Probleme të shumta|{{Joref|date=tetor 2026}}{{Përkujtim|date=tetor 2026}}}} {{Infobox person | name = Androkli Kostallari | image = Albanien 1981 e HBth 07 (Androkli Kostallari).jpg | caption = Androkli Kostallari në vitin 1981 | birth_name = | birth_date = {{birth date|1922|11|07|df=yes}} | birth_place = [[Leusë]], [[Përmet]], [[Shqipëri]] | death_date = {{death date and age|1992|03|22|1922|11|07|df=yes}} | death_place = [[Tiranë]], Shqipëri | occupation = Akademik | spouse = | influences = | institutions = | main_interests = | notable_works = | notable_ideas = | influenced = | signature = Androkli Kostallari (nënshkrim).svg | signature_size = 125px | footnotes = }} '''Androkli Kostallari''' (7 nëntor 1922 – 23 mars 1992) ishte një gjuhëtar, leksikolog dhe akademik shqiptar.. Ai konsiderohet një nga studiuesit më të ndritur të gjuhësisë së sotme. Mbaroi shkollën e mesme në Shkodër në konviktin "Trimat e maleve" dhe njëzetvjeçar doli partizan në Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare. Në vitin 1946 ishte kryeredaktor i gazetës “Bashkimi”. Në vitet 1949 - 1954 kreu studimet e larta për gjuhësi në universitetin "Lomonosov" të Moskës. Që kur ishte student nisi punën për hartimin e Fjalorit Rusisht - [[Gjuha shqipe|Shqip]], i cili u botua në vitin 1954. Atje paralelisht kreu edhe tri vitet e para të studimeve për gazetari. Që nga viti 1954, u emërua në detyra drejtuese në Institutin e Historisë dhe Filologjisë. Në prill të vitit 1955 emërohet nëndrejtor i Institutit të Gjuhësisë dhe të Historisë, më 1957 zëvendësdekan i Fakultetit të Historisë e të Filologjisë: më 1958 - 1962 dekan i këtij Fakulteti dhe drejtor i Institutit të Gjuhësisë dhe të Historisë. Më 1969 e zgjodhën anëtar të Komitetit Ndërkombëtar të Shkencave Onomastike(CIOS). Disa herë ka marrë pjesë me referate e kumtesa shkencore në kongrese e simpoziume, duke kryesuar dhe delegacionet shqiptare në veprimtari të tilla, si në: Athinë, Romë, Sofie, Mynih, Kopenhagen, Paris etj. Në prill 1970 u bë Profesor, më 1972 dekorohet me Urdhërin "Naim Frashëri" të Klasit të Parë- për ndihmesë të shquar në fushën e arsimit dhe të kulturës; më 1974 mori Çmimin e Republikës të Shkallës së Parë- për veprën shkencore "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe". Këtë çmim mori edhe për Fjalor i gjuhës së sotme shqipe, si edhe bashkautorët; në mars 1986 "Mësues i Popullit". Më 1963 u zgjodh anëtar i Komitetit të Organizatës Ndërkombëtare të Studimeve për Europën Juglindore(AIESEi) dhe më 1974- anëtar i Byrosë së këtij Komiteti dhe nënkryetar i tij. Kostallari ishte një nga organizatorët kryesorë të Kongresit të Drejtshkrimit si dhe ideator dhe redaktor kryesor i Fjalorit të Gjuhës Shqipe. I është dhënë titulli “Honoris Causa” nga Universiteti i Stokholmit, si dhe titulli “Mësues i Popullit”, “Profesor” etj. Ka qenë anëtar i redaksisë së “Atllasit të Gjuhëve të Evropës”. Në bibliografinë e pasur të studimeve shkencore të Prof. Kostallarit përmendim : Fjalor shqip- rusisht, Fjalor rusisht- shqip, Drejtshkrimi i gjuhës shqipe(1973), Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe(1976). Ka botuar edhe 18 monografi e studime, ndër të cilat: Sur les traits principaux de l' albanais litéraire contemporain"(1966), La figure de Scanderbeg dans la litèrature mondiale(1968), Parimet themelore për hartimin e Fjalorit të gjuhës së sotme shqipe (1968), Gjuha letrare shqipe dhe epoka jonë( 1985); është kryeredaktor i veprës madhore "Fjalor i gjuhës së sotme shqipe"(1980), Fjalor i shqipes së sotme(1984) etj. Është lavdëruar dy herë me Çmimin e Republikës. Ja seç shkruan gazeta gjashtëmujorëshe arbëreshe 'Lidhja', në numrin 27 (30 maj 1992): "Njerëz si Kostallari, të ditur, të përzemërt, të buzëqeshur, punëshumë, dashamirës të kombit shqiptar, i përkasin pothuaj 'legjendës' së popullit shqiptar, ashtu si Çabej dhe Haxhihasani. Lundrues të guximshëm, shpesh të pakuptuar dhe të izoluar, të cilët, edhe në situata politike dhe historike të vështira, kanë ditur t'i përvishen punës dhe t'i japin prestigj Kombit. Gjuha letrare shqipe e sotme (gjuha standart: shënim i përkthyesit) e përdorur prej të gjithëve, popull e studiues, na jep mundësinë që të kuptohemi dhe të komunikojmë qartë dhe shpejt. Pak rëndësi ka se cilat qenë arsyet dhe situata politike që e solli këtë normë. Shqipëria, komb i lirë, demokratik e i pavarur ka një gjuhë letrare të sajën. Arbëreshë, kosovarë, shqiptarë, arvanitas, shqiptarë të diasporës, kudo që jemi, duke folur gjuhën shqipe 'të njësuar', bazuar në parimet dhe kriteret e koduara nga Prof. Androkli Kostallari e të tjerë, ndihemi më shumë shqiptarë dhe fort të bashkuar. Gjuhësia shqiptare humbet një prej specialistëve më të mëdhenj". U nda nga jeta më 22 mars 1992. [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Vdekje 1992]] [[Kategoria:Mësues i Popullit]] [[Kategoria:Gjuhëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Leksikografë shqiptarë]] [[Kategoria:Leksikologë shqiptarë]] [[Kategoria:Akademikë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Leusa]] bhuowao6ciozqa7mj1g7icjtm9ezc9f 3057677 3057676 2026-10-16T20:04:47Z Fallbackintoreality 102113 shtova {{[[Stampa:Shqip-biografi-cung|Shqip-biografi-cung]]}} 3057677 wikitext text/x-wiki {{Probleme të shumta|{{Joref|date=tetor 2026}}{{Përkujtim|date=tetor 2026}}}} {{Infobox person | name = Androkli Kostallari | image = Albanien 1981 e HBth 07 (Androkli Kostallari).jpg | caption = Androkli Kostallari në vitin 1981 | birth_name = | birth_date = {{birth date|1922|11|07|df=yes}} | birth_place = [[Leusë]], [[Përmet]], [[Shqipëri]] | death_date = {{death date and age|1992|03|22|1922|11|07|df=yes}} | death_place = [[Tiranë]], Shqipëri | occupation = Akademik | spouse = | influences = | institutions = | main_interests = | notable_works = | notable_ideas = | influenced = | signature = Androkli Kostallari (nënshkrim).svg | signature_size = 125px | footnotes = }} '''Androkli Kostallari''' (7 nëntor 1922 – 23 mars 1992) ishte një gjuhëtar, leksikolog dhe akademik shqiptar.. Ai konsiderohet një nga studiuesit më të ndritur të gjuhësisë së sotme. Mbaroi shkollën e mesme në Shkodër në konviktin "Trimat e maleve" dhe njëzetvjeçar doli partizan në Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare. Në vitin 1946 ishte kryeredaktor i gazetës “Bashkimi”. Në vitet 1949 - 1954 kreu studimet e larta për gjuhësi në universitetin "Lomonosov" të Moskës. Që kur ishte student nisi punën për hartimin e Fjalorit Rusisht - [[Gjuha shqipe|Shqip]], i cili u botua në vitin 1954. Atje paralelisht kreu edhe tri vitet e para të studimeve për gazetari. Që nga viti 1954, u emërua në detyra drejtuese në Institutin e Historisë dhe Filologjisë. Në prill të vitit 1955 emërohet nëndrejtor i Institutit të Gjuhësisë dhe të Historisë, më 1957 zëvendësdekan i Fakultetit të Historisë e të Filologjisë: më 1958 - 1962 dekan i këtij Fakulteti dhe drejtor i Institutit të Gjuhësisë dhe të Historisë. Më 1969 e zgjodhën anëtar të Komitetit Ndërkombëtar të Shkencave Onomastike(CIOS). Disa herë ka marrë pjesë me referate e kumtesa shkencore në kongrese e simpoziume, duke kryesuar dhe delegacionet shqiptare në veprimtari të tilla, si në: Athinë, Romë, Sofie, Mynih, Kopenhagen, Paris etj. Në prill 1970 u bë Profesor, më 1972 dekorohet me Urdhërin "Naim Frashëri" të Klasit të Parë- për ndihmesë të shquar në fushën e arsimit dhe të kulturës; më 1974 mori Çmimin e Republikës të Shkallës së Parë- për veprën shkencore "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe". Këtë çmim mori edhe për Fjalor i gjuhës së sotme shqipe, si edhe bashkautorët; në mars 1986 "Mësues i Popullit". Më 1963 u zgjodh anëtar i Komitetit të Organizatës Ndërkombëtare të Studimeve për Europën Juglindore(AIESEi) dhe më 1974- anëtar i Byrosë së këtij Komiteti dhe nënkryetar i tij. Kostallari ishte një nga organizatorët kryesorë të Kongresit të Drejtshkrimit si dhe ideator dhe redaktor kryesor i Fjalorit të Gjuhës Shqipe. I është dhënë titulli “Honoris Causa” nga Universiteti i Stokholmit, si dhe titulli “Mësues i Popullit”, “Profesor” etj. Ka qenë anëtar i redaksisë së “Atllasit të Gjuhëve të Evropës”. Në bibliografinë e pasur të studimeve shkencore të Prof. Kostallarit përmendim : Fjalor shqip- rusisht, Fjalor rusisht- shqip, Drejtshkrimi i gjuhës shqipe(1973), Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe(1976). Ka botuar edhe 18 monografi e studime, ndër të cilat: Sur les traits principaux de l' albanais litéraire contemporain"(1966), La figure de Scanderbeg dans la litèrature mondiale(1968), Parimet themelore për hartimin e Fjalorit të gjuhës së sotme shqipe (1968), Gjuha letrare shqipe dhe epoka jonë( 1985); është kryeredaktor i veprës madhore "Fjalor i gjuhës së sotme shqipe"(1980), Fjalor i shqipes së sotme(1984) etj. Është lavdëruar dy herë me Çmimin e Republikës. Ja seç shkruan gazeta gjashtëmujorëshe arbëreshe 'Lidhja', në numrin 27 (30 maj 1992): "Njerëz si Kostallari, të ditur, të përzemërt, të buzëqeshur, punëshumë, dashamirës të kombit shqiptar, i përkasin pothuaj 'legjendës' së popullit shqiptar, ashtu si Çabej dhe Haxhihasani. Lundrues të guximshëm, shpesh të pakuptuar dhe të izoluar, të cilët, edhe në situata politike dhe historike të vështira, kanë ditur t'i përvishen punës dhe t'i japin prestigj Kombit. Gjuha letrare shqipe e sotme (gjuha standart: shënim i përkthyesit) e përdorur prej të gjithëve, popull e studiues, na jep mundësinë që të kuptohemi dhe të komunikojmë qartë dhe shpejt. Pak rëndësi ka se cilat qenë arsyet dhe situata politike që e solli këtë normë. Shqipëria, komb i lirë, demokratik e i pavarur ka një gjuhë letrare të sajën. Arbëreshë, kosovarë, shqiptarë, arvanitas, shqiptarë të diasporës, kudo që jemi, duke folur gjuhën shqipe 'të njësuar', bazuar në parimet dhe kriteret e koduara nga Prof. Androkli Kostallari e të tjerë, ndihemi më shumë shqiptarë dhe fort të bashkuar. Gjuhësia shqiptare humbet një prej specialistëve më të mëdhenj". U nda nga jeta më 22 mars 1992. {{Shqip-biografi-cung}} [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Vdekje 1992]] [[Kategoria:Mësues i Popullit]] [[Kategoria:Gjuhëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Leksikografë shqiptarë]] [[Kategoria:Leksikologë shqiptarë]] [[Kategoria:Akademikë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Leusa]] tp1de6l69g2a4oa0gbp24cy2kg67uhu MediaWiki:Gadgets-definition 8 52874 3057644 3043920 2026-10-16T15:20:21Z Maintenance script 73125 Remove deprecated targets option (Operator: Ladsgroup) 3057644 wikitext text/x-wiki *XTools-ArticleInfo|XTools-ArticleInfo.js *WikidataInfo[dependencies=mediawiki.jqueryMsg,mediawiki.user]|WikidataInfo.js *edittop[dependencies=user.options,mediawiki.util|type=general]|edittop.js|edittop.css *Factotum[targets=desktop,mobile|supportsUrlLoad]|Factotum.js *ProveIt|ProveIt.js *lidhjetejashtme[dependencies=mediawiki.util|default]|lidhjetejashtme.js *HotCat[rights=edit]|HotCat.js *Cat-a-lot[dependencies=mediawiki.util]|Cat-a-lot.js *Ora[dependencies=mediawiki.util]|Ora.js *perdoruesibllokuar[dependencies=mediawiki.util,mediawiki.page.ready]|perdoruesibllokuar.js *Navigation_popups[dependencies=mediawiki.api,mediawiki.user,mediawiki.util,user.options,mediawiki.jqueryMsg|type=general]|popups.js|navpop.css *LintHint[targets=desktop,mobile]|LintHint.js *ShowMessageNames[dependencies=mediawiki.util]|ShowMessageNames.js *switcher[default]|switcher.js *dark-mode-toggle[targets=desktop,mobile|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api,mediawiki.Uri,mediawiki.storage|peers=dark-mode-toggle-pagestyles]|dark-mode-toggle.js *dark-mode-toggle-pagestyles[hidden|skins=vector,monobook]|dark-mode-toggle-pagestyles.css *dark-mode[supportsUrlLoad|targets=desktop,mobile|skins=vector,vector-2022,monobook,modern,minerva,timeless]|dark-mode.css *QuickAccept[rights=review|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util]|QuickAccept.js *QuickRollback[rights=rollback|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,user.options]|QuickRollback.js *ButtonizeReview[type=styles]|ButtonizeReview.css hhqc5e1qn9q5zrn5gzdmcz8ip6oo0nm Hadi Shehu 0 53916 3057761 2854188 2026-10-17T11:30:11Z Arianit 106 joref 3057761 wikitext text/x-wiki {{joref}} {{Infobox person | name = Hadi Shehu | image = [[Figura:Hadi Shehu.jpg|220px]] | title = | emri i vërtetë = Hadi Shehu | birth_date = [[15 shkurt]] [[1949]] | birth_place = [[Gjakovë]], [[Kosovë]] | death_date = [[12 mars]] [[2017]] | death_place = [[Gjakovë]] | role të shquar = | rroga = | height = | pseudonimi = | nationality = shqiptar | website = }} '''Hadi Shehu''' ishte aktor shqiptar nga Kosova. U lind në [[Gjakovë]] më [[15 shkurt]] [[1949]] dhe vdiç poashtu në Gjakovë më [[12 mars ]] [[2017]] == Biografia == Në teatrin e Gjakovës, fillimisht si amator, aktron në moshën e re si nxënës. Është themelues i Teatrit Profesionist në Gjakovë dhe njëherë dhe Drejtor i këtij teatri deri në vitin [[2007]]. Diplomoi në Shkollën e Lartë Pedagogjike në Prishtinë, më [[1974]], në degën e artit dramatik, klasa e Faruk Begollit. Në skenën e Teatrit të Gjakovës ka realizuar me qindra role të paharruara dhe të mahnitshme në drama të ndryshme. Vlenë të përmendën: "Fisheku në pajë", "[[Njeriu me top]]", "[[Epoka para Gjyqit]]", "Monserati", "Kur shpirti ndërron jetë"... == Filmografia == Ka luajt në role kryesore në dhjetëra filma artistik, më të njohurit janë: *"[[Gjurmë të bardha]] " (1980), *"[[Kur pranvera vonohet]] " (1979), *"[[Era dhe lisi]] " (1979). Në dramën televizive [["Epoka para gjyqit" ]] të regjisorit [[Ekrem Kryeziu]], shkëlqeu dhe vërtetoi edhe një herë epitetin [[Aleksandër Moisiu]] i Kosovës. ==Referimet== {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== {{imdb emri|id=0790842|emri=Hadi Shehu}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1949]] nlvngdlygqa89alnfvy5o9ba3t8c0en Llamba inkandeshente 0 55051 3057708 2735377 2026-10-17T04:04:16Z ~2026-55582-14 194499 /* */ 3057708 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Produkte elektrike]] [[Kategoria:Lloje të llambave]] [[Kategoria:Ndriçim]] [[Kategoria:Thomas Edison]] [[Kategoria:Shpikje angleze]] [[Skeda:Light Bulb 3.jpg|parapamje|Llamba inkandeshente.]] '''Llamba inkandeshente''', ose një glob me dritë inkandeshente është një dritë [[Elektriciteti|elektrike]] me një fije teli të ndezur derisa të shkëlqejë. Filamenti është i mbyllur në një llambë qelqi me një vakum ose [[Gazi|gaz]] inert për të mbrojtur filamentin nga oksidimi. Rryma furnizohet në filament nga terminalet ose telat e ngulitur në xham. Një prizë llambe siguron mbështetje mekanike dhe lidhje [[Elektriciteti|elektrike]]. == Shiko edhe == * [[Drita elektrike]] * [[Llamba fluoreshente]] * [[Llamba LED]] == Referime == om6v4cysk8dujl0q2ehaxmidysgq0zr Qyteti i Meksikës 0 90439 3057757 2866313 2026-10-17T11:01:55Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Mexico City, versioni i datës 15 tetor 2026 (revizioni 1380402586) 3057757 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kryeqyteti dhe qyteti më i populluar i Meksikës}} {{Redirect|CDMX|3=CDMX (disambiguation)}}{{Ky artikull|kryeqyteti i Meksikës}} {{Use dmy dates|date=July 2024}} {{Infobox settlement | name = Qyteti i Meksikës | official_name = | native_name = {{Small|{{Unbulleted list|{{Lang|es|Ciudad de México}}|{{Lang|nhn|Mexihco Hueyaltepetl}}|{{Lang|yua|U noj kaajil México}}|{{Lang|oto|'Monda}} (otomi)}}}} | native_name_lang = | other_name = | type = [[Kryeqyteti|Kryeqytet]] dhe metropol | image = {{Multiple image | caption_align = center | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/3/2/2 | image1 = Sobrevuelos CDMX HJ2A4913 (25514321687) (cropped).jpg | caption1 = Pamja panoramike e Qytetit të Meksikës me {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}} | image2 = Angel-de-la-Independencia--Mexico-D.F.jpg | caption2 = Engjëlli i Pavarësisë | image3 = Ext 06Museo Soumaya FREE Fernando Romero EnterprisE photo by Adam Wiseman (cropped).jpg | caption3 = Museo Soumaya në Polanco | image4 = Monumento a la Revolución 2 (cropped).jpg | caption4 = Monumento a la Revolución | image5 = CDMX - Paseo de la Reforma.jpg | caption5 = Paseo de la Reforma nga Kështjella Chapultepec | image6 = MX MM PANORÁMICAS DESFILE ZÓCALO.jpg | caption6 = Katedralja dhe Pallati Kombëtar në {{ill|Zócalo|en|Zócalo}} | image7 = Bellas Artes 01.jpg | caption7 = {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}} | image8 = Trajinera en canal Nativitas.jpg | caption8 = Trajinera në Xochimilco | color = black }} | image_flag = <!-- Nga en.wiki: Sipas konsensusit në [[Wikipedia talk:WikiProject Mexico]] (oldid: 1007177146), ky artikull nuk duhet të përdorë flamur, pasi qeveria e qytetit nuk njeh zyrtarisht asnjë të tillë --> | image_shield = Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg | image_blank_emblem = Gobierno de la Ciudad de México.svg | blank_emblem_size = 160px | shield_size = 65px | nicknames = {{Lang|es|La Ciudad de los Palacios}}<br /><small>''(Qyteti i Pallateve)''</small> | motto = {{Lang|es|Capital de la transformación}} <small>''(Kryeqyteti i transformimit)''</small> | anthem = {{Lang|es|Himno de la Ciudad de México}}<ref>{{cite web|url=https://www.cultura.cdmx.gob.mx/comunicacion/nota/182-24|title=Presenta gobierno capitalino Himno de la Ciudad de México, primero en la historia en ser compuesto por una mujer|date=2024-06-20|work=Secretariat of Culture of Mexico City|access-date=2024-06-23|language=es|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624015510/https://www.cultura.cdmx.gob.mx/comunicacion/nota/182-24|url-status=live}}</ref> | image_map = Mexico (city) in Mexico (zoom).svg | map_caption = Qyteti i Meksikës brenda Meksikës | coordinates = {{Coord|19|26|N|99|8|W|type:adm1st_region:MX-CMX|display=it}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Meksika]] | established_title = Themelimi | established_date = {{Unbulleted list| * {{start date|1325|3|13|df=y}}:<br />Mexico-Tenochtitlan<ref>{{cite web |url = http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |title = Secretaría de Relaciones Exteriores – México |publisher = Sre.gob.mx |access-date = 2011-04-17 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110420232605/http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |archive-date = 2011-04-20 |language=es}}</ref> * {{start date|1521|8|13|df=y}}:<br />{{Lang|es|Ciudad de México|italic=no}}<ref>{{cite web |url = http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |title = De la Colonia / 13 agosto de 1521: rendición de México-Tenochtitlan |publisher = Redescolar.ilce.edu.mx |access-date = 2011-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080701210417/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |archive-date = 2008-07-01 |url-status=dead |language=es}}</ref> * {{start date|1824|11|18|df=y}}:<br />{{Lang|es|Distrito Federal|italic=no}}<ref>{{cite web |url = http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |title = Conmemora la SecretarĂ­a de Cultura el 185 Aniversario del Decreto de CreaciĂłn del Distrito Federal |publisher = Cultura.df.gob.mx |access-date = 2011-04-17 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110722225100/http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |archive-date = 2011-07-22 |language=es}}</ref> * {{start date|2016|1|29|df=y}}:<br />Ciudad de México<ref name="Guardian - MexicoRenamesFederalDistrictToMexicoCity">{{cite web |url = https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |title = Mexico City officially changes its name to – Mexico City |work = [[The Guardian]] |first = David |last = Agren |date = 2015-01-29 |access-date = 2016-01-30 |archive-date = 2020-04-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200424045620/https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |url-status = live |language=en}}</ref> }} | founder = {{Unbulleted list| * Tenoch (si Mexico-Tenochtitlan) * [[Hernan Kortes]] (si Qyteti i Meksikës) }} | leader_title = Kreu i qeverisë | leader_name = Clara Brugada ({{ill|Morena|en|Morena (political party)}}) | leader_title1 = Legjislatura | leader_name1 = Kongresi i Qytetit të Meksikës | unit_pref = Metrik | area_footnotes = <ref>{{cite web|title=Resumen |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |access-date=2010-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130091033/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |archive-date=2010-01-30 |language=es}}</ref>{{Ref label|engfactobox|b|}} | area_total_km2 = 1.485 | area_metro_km2 = 7.866 | area_note = Renditet i 32-ti | elevation_m = 2.240 | elevation_max_point = Ajusco | elevation_max_footnotes = <ref>{{cite web|title=Relieve |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |access-date=2010-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302151509/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |archive-date=2011-03-02 |language=es}}</ref> | population_total = 9.209.944 | population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref name="inegi_pop_2020">{{cite web |title=Censo Población y Vivienda 2020 |url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |website=inegi.org.mx |publisher=INEGI |access-date=2021-01-27 |language=es |date=2021-01-25 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214192634/https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |url-status=live }}</ref> | population_density_km2 = auto | population_urban = 23.146.802 | population_metro = 21.804.515 | population_rank = I pari në Amerikën e Veriut<br />I pari në Meksikë | population_density_rank = I pari | population_demonyms = {{Unbulleted list|Capitalino (a)|Mexiqueño (a) (arkaike)|Chilango (a) (bisedore)}} | demographics_type2 = PBB {{Nobold|(nominale, 2024)}} | demographics2_footnotes = <ref name=mex>{{cite web |access-date=2025-05-24 |date=May 2025 |title=Indicadores Regionales de Actividad Económica 2025 |url=https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf |website=Citibanamex |archive-date=2025-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250630005514/https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf |url-status=live |language=es }}</ref><!-- Nga en.wiki: auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --> | demographics2_title1 = [[Kryeqyteti|Kryeqytet]] dhe metropol | demographics2_info1 = MXN 5.041 miliardë | demographics2_title2 = Për frymë<ref>{{cite web|title=Indicadores Regionales de Actividad Económica|date=May 2025|publisher=Banamex|last=Guillermina|first=Rodríguez|page=45|url=https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf|access-date=2025-08-07|archive-date=2025-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20250630005514/https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf|url-status=live|language=es}}</ref> | demographics2_info2 = MXN 547.767 | demographics2_title3 = Metropolitane | demographics2_info3 = MXN 8.134 miliardë | time_zone1 = Zona Centro | utc_offset1 = −06:00 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 00–16 | area_code = 55/56 | area_code_type = Kodi telefonik | iso_code = MX-CMX | custom_label_sec1 = Shenjtori mbrojtës | custom_data_sec1 = Filipi i Jezusit (spanjisht: {{Lang|es|San Felipe de Jesús}}) | custom_label1_sec1 = [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|IZHNJ]] | custom_data1_sec1 = {{Rritje}} 0,876 <span style="color:#090">shumë i lartë</span> <small>Renditet i pari nga 32</small><ref>{{Cite web |date=2023-10-20 |title=GeoHub |url=https://geohub.data.undp.org/maps/265 |access-date=2025-05-31 |website=UNDP GeoHub |language=en}}</ref> | footnotes = UNESCO: Qendra historike e Qytetit të Meksikës dhe Xochimilco (kriteret i, ii, iii, iv, v), ref. 412, dhe kampusi i Qytetit Universitar Qendror të UNAM-it, ref. 1250, në rajonin Amerika Latine dhe Karaibet; trashëgimi kulturore, të regjistruara më 1987 dhe 2007 (sesionet e 11-ta dhe 31-ta).<br />b. Sipërfaqja e Qytetit të Meksikës përfshin zona jourbane në jug. | elevation_max_m = 3.930 | custom_label_sec2 = Klima | custom_data_sec2 = Klimë malore subtropikale (Cwb) | website = {{URL|https://www.cdmx.gob.mx/|cdmx.gob.mx}} | blank_emblem_type = Logoja e qeverisë | mapframe = yes | mapframe-zoom = 8 | mapframe-point = none | mapframe-wikidata = yes }} '''Qyteti i Meksikës'''{{Efn|{{Langx|es|Ciudad de México|lit=Qyteti i Meksikës}},{{Efn|Në spanjishten gadishullore përdoret gjithashtu varianti drejtshkrimor ''Méjico'' përkrah ''México''. Sipas ''Diccionario panhispánico de dudas'' të Akademisë Mbretërore Spanjolle dhe Shoqatës së Akademive të Gjuhës Spanjolle, varianti me J është i saktë; megjithatë, rekomandohet varianti me X, pasi është ai që përdoret në spanjishten meksikane.}}<ref>"México" në ''Diccionario panhispánico de dudas'' nga Akademia Mbretërore Spanjolle dhe Shoqata e Akademive të Gjuhës Spanjolle, Madrid: Santillana. 2005. ISBN 978-8-429-40623-8.</ref> {{IPA|es|sjuˈða(ð) ðe ˈmexiko|local|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Ciudad de México.wav}}, shkurtuar '''CDMX''' {{Bulleted list |{{ill|Nahuatl qendror|en|Central Nahuatl languages}}: {{Lang|nah|Mexihco Hueyaltepetl}}<ref>{{Cite web |title=IHUEYTLANAHUATIL MEXIHCO HUEYALTEPETL "His great tlanahatil |url=https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/n-huatl.pdf |access-date=2024-01-31 |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131211312/https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/n-huatl.pdf |url-status=live |language=nah, es |translator-first=Fausto |translator-last=Aguilar Domínguez |trans-title=Mbretëria e Qytetit të Meksikës |publisher=Qeveria e Qytetit të Meksikës}}</ref> {{IPA|nah|meːˈʃiʔko wejaːlˈtepeːt͡ɬ}} |{{ill|Maja jukateke|en|Yucatec Maya language}}: {{Lang|yua|u noj kaajil México}}<ref>{{Cite web |title=U NOJ A'ALAMAJT'AANIL U NOJ KAAJIL MÉXICO |url=https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/Maya.pdf |access-date=2024-01-31 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228223456/https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/Maya.pdf |url-status=live |language=yua, es |translator-first=Feliciano |translator-last=Sánchez Chan |trans-title=Kushtetuta e Shtetit të Meksikës |publisher=Qeveria e Qytetit të Meksikës}}</ref> |{{ill|Otomi|en|Otomi language}}: {{Lang|ote|'Monda}}{{Citim i duhur|date=July 2025}} }}}} është [[Kryeqyteti|kryeqyteti]] dhe qyteti më i madh i [[Meksika|Meksikës]], si dhe qyteti më i populluar i [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]].<ref>{{cite web |title = Artículo 44 |url = http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |publisher = Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |language = es |access-date = 2010-05-14 |archive-date = 2020-01-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200117163053/http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |url-status = live }}</ref><ref name="Guardian - MexicoRenamesFederalDistrictToMexicoCity" /> Është një nga qendrat kryesore kulturore dhe financiare të botës dhe, sipas renditjes së vitit 2024 të Rrjetit të Kërkimit mbi Globalizimin dhe Qytetet Botërore (GaWC), klasifikohet si {{ill|Qytet botëror Alfa|en|Alpha world city|lt=qytet botëror Alfa}}.<ref>{{cite web |work=Foreign Policy |title = The 2008 Global Cities Index |year = 2008 |url = https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |language = en |access-date = 2009-12-27 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100110131155/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |archive-date = 2010-01-10}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Cities 2024 |url=https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |access-date=2025-04-23 |website=GaWC |language=en |archive-date=2025-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110011505/https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |url-status=live }}</ref> I vendosur në Luginën e Meksikës, mbi {{ill|Rrafshnalta Meksikane|en|Mexican Plateau|lt=Rrafshnaltën Meksikane}} e lartë, qyteti shtrihet në një lartësi prej 2.240 metrash (7.350 këmbë). Ndahet në 16 njësi administrative, ose ''alcaldías'', të cilat ndahen më tej në lagje, ose ''colonias''. Sipas censusit meksikan të 2020, Qyteti i Meksikës i mirëfilltë kishte një popullsi prej 9.209.944 banorësh dhe një sipërfaqe tokësore prej {{Convert|1495|km2|sqmi|sp=us|abbr=off}},<ref name="inegi_pop_2020" /> duke e bërë atë {{ill|Qyteti primat|en|Primate city|lt=qytetin primat}} të Meksikës dhe qytetin e dytë më të madh spanjishtfolës në botë për nga popullsia e qytetit të mirëfilltë, pas [[Lima|Limës]].<ref>{{cite book | first1=Brian W. | last1=Blouet | first2=Olwyn M. | last2=Blouet | title=OECD Reviews of Regional Innovation OECD Reviews of Regional Innovation: 15 Mexican States 2009 | publisher=OECD Publishing | year=2009 | pages=418, 299 | isbn=978-92-64-06012-8 | language=en}}</ref> Sipas përkufizimit më të fundit të rënë dakord nga qeveria federale dhe qeveritë shtetërore, Zona metropolitane e Meksikës kishte një popullsi prej 21.804.515 banorësh, duke e bërë atë zonën metropolitane të 15-të më të madhe në botë dhe {{ill|Aglomerati urban|en|Urban agglomeration|lt=aglomeratin}} e dytë më të madh urban në [[Hemisfera Perëndimore|Hemisferën Perëndimore]], pas [[Sao Paulo|São Paulo]]. <ref>{{cite web |url=https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |year=2019 |title=World Urbanization Prospects 2018 |author=Kombet e Bashkuara |access-date=2021-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211222646/https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |archive-date=2020-02-11 |url-status=live |language=en }}</ref> Në vitin 2011, Zona metropolitane e Meksikës kishte një PBB prej 411 miliardë dollarësh, duke e bërë atë një nga zonat urbane më produktive në botë.<ref>[http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 Global MetroMonitor {{!}} Brookings Institution] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130605135349/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |date=2013-06-05}}. Brookings.edu. Marrë më 12 prill 2014.</ref> Qyteti përbënte 15,8% të PBB-së së Meksikës, ndërsa zona metropolitane rreth 22%.<ref name="GDP">{{cite web |title=Key Economic Facts and Figures |url=http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100426013125/http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |archive-date=2010-04-26 |access-date=2010-08-19 |website=Mexico City Experience |language=en }}</ref> Nëse do të ishte një shtet i pavarur në vitin 2013, Qyteti i Meksikës do të kishte qenë ekonomia e pestë më e madhe në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]].<!-- Nga en.wiki: , pesë herë më e madhe se [[Kosta Rika]] dhe afërsisht e njëjta madhësi si [[Peruja]] --><ref>{{cite magazine |last=Parish Flannery |first=Nathaniel |date=2013-12-23 |title=Mexico City Is Focusing on Tech Sector Development |url=https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/ |url-status=live |magazine=Forbes |archive-url=https://archive.today/20230220020613/https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/?sh=1382733d26a4 |archive-date=2023-02-20 |access-date=2013-12-27 |language=en }}</ref> Qyteti i Meksikës është {{ill|Lista e qyteteve më të vjetra të banuara vazhdimisht|en|List of oldest continuously inhabited cities|lt=kryeqyteti më i vjetër i banuar vazhdimisht në Amerikë}} dhe një nga vetëm dy kryeqytete të themeluara nga [[Popujt indigjenë të Amerikës|popujt indigjenë]].{{Efn|[[Kuito]], kryeqyteti i [[Ekuadori|Ekuadorit]], është kryeqyteti tjetër i tillë.}} Ai nisi si [[Tenochtitlán]], një qytet i meksikëve i ndërtuar rreth vitit 1325 mbi ishuj në {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenin e Tekskokos}}. Pas rrethimit të Tenochtitlánit në vitin 1521, ai u shkatërrua pothuajse plotësisht dhe më pas u rindërtua sipas standardeve urbane spanjolle. Në vitin 1524, komuna e Qytetit të Meksikës u themelua si {{Lang|es|México Tenochtitlán}},<ref name="gobdf" /> dhe nga viti 1585 e tutje njihej zyrtarisht si {{Lang|es|Ciudad de México}}.<ref name="gobdf">{{cite web |author=Qeveria e Distriktit Federal |title=Historia de la Ciudad de México |url=http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091219215021/http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico |archive-date=2009-12-19 |access-date=2009-12-27 |website=df.gob.mx |language=es }}</ref> Gjatë [[Perandoria Spanjolle|periudhës koloniale spanjolle]], qyteti ishte një qendër kryesore politike, administrative dhe financiare.<ref name="UN">{{cite web |author=Kombet e Bashkuara |title=Mexico City, Mexico |url=https://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |access-date=2009-12-27 |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502045456/http://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |archive-date=2010-05-02 }}</ref> Pasi Meksika {{ill|Lufta për pavarësinë e Meksikës|en|Mexican War of Independence|lt=u bë e pavarur}}, territori përreth qytetit u organizua në vitin 1824 si {{ill|Distrikti federal|en|federal district|lt=distrikti federal}} i ri dhe i vetëm i vendit ({{Langx|es|Distrito Federal|links=no}} ose ''DF''). Pas vitesh kërkesash për [[Autonomia|autonomi]] më të madhe politike, banorët fituan të drejtën të zgjedhin si kryetarin e qeverisë ashtu edhe anëtarët e Asambleja Legjislative e Qytetit të Meksikës [[Njëdhomësia|njëdhomëshe]] në vitin 1997. Që atëherë, partitë e majta, së pari Partia e Revolucionit Demokratik, dhe më vonë {{ill|Morena (parti politike)|en|Morena (political party)|lt=Morena}}, kanë kontrolluar të dyja postet.<ref>Daniel C. Schechter, Josephine Quintero. ''Lonely Planet Mexico City, City Guide [With Pullout Map]''. Botimi i tretë. Lonely Planet, 2008. f. 288 (f. 20–21). {{ISBN|978-1-74059-182-9}}.</ref> Qyteti gjithashtu ka miratuar disa politika përparimtare,<ref>{{cite web |last=Gallo |first=Rubén |date=2021-04-06 |title=A Chronicle of Mexico City and Its Multitudes |url=https://www.nytimes.com/2021/04/06/books/review/horizontal-vertigo-mexsico-city-juan-villoro.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055542/https://www.nytimes.com/2021/04/06/books/review/horizontal-vertigo-mexsico-city-juan-villoro.html |archive-date=2023-01-08 |access-date=2023-01-07 |work=The New York Times |language=en }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seattletimes.com/life/travel/my-mexico-city-is-everyones-now/|title=My Mexico City is everyone's now|date=2017-04-27|access-date=2023-01-07|first=Luisita|last=Lopez Torregrosa|location=Qyteti i Meksikës|work=The Seattle Times|archive-date=2023-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055558/https://www.seattletimes.com/life/travel/my-mexico-city-is-everyones-now/|url-status=live|language=en}}</ref> përfshirë abortin legal,<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/10/26/mexicos-quintana-roo-state-decriminalises-abortion|title=Mexico's Quintana Roo state decriminalises abortion|work=Al Jazeera|date=2022-10-26|access-date=2023-01-07|archive-date=2023-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106101005/https://www.aljazeera.com/news/2022/10/26/mexicos-quintana-roo-state-decriminalises-abortion|url-status=live|language=en}}</ref> një formë të kufizuar eutanazie,<ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/latino/people-want-die-will-countries-allow-euthanasia-rcna3307|title=These people want to die. Will their countries allow euthanasia?|first=Albinson|last=Linares|agency=Telemundo|work=NBC News|date=2021-10-21|access-date=2023-01-07|archive-date=2023-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055542/https://www.nbcnews.com/news/latino/people-want-die-will-countries-allow-euthanasia-rcna3307|url-status=live|language=en}}</ref> {{ill|Divorci pa faj|en|No-fault divorce|lt=divorcin pa faj}},<ref>{{cite web |last=Malkin |first=Elisabeth |date=2009-07-21 |title=Express Route to Divorce Has Familiar Delays |url=https://www.nytimes.com/2009/07/22/world/americas/22divorce.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055549/https://www.nytimes.com/2009/07/22/world/americas/22divorce.html |archive-date=2023-01-08 |access-date=2023-01-07 |work=The New York Times |language=en }}</ref> martesën e personave të të njëjtit seks,<ref name="Guardian - MexicoCityLegalisesSameSexMarriage">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2009/dec/22/mexico-city-same-sex-marriage|title=Mexico City legalises same-sex marriage|agency=Associated Press|date=2009-12-22|access-date=2023-01-07|work=The Guardian|archive-date=2022-11-08|archive-url=http://www.theguardian.com/world/2009/dec/22/mexico-city-same-sex-marriage|url-status=live|language=en}}</ref> dhe ndryshimin ligjor të gjinisë.<ref>{{cite web |last=Hogue |first=Tom |date=2023-06-25 |title=Mexico City holds mass celebration for same-sex weddings, gender ID changes |url=https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-holds-mass-celebration-same-sex-weddings-gender-id-changes-2023-06-24/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115025405/https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-holds-mass-celebration-same-sex-weddings-gender-id-changes-2023-06-24/ |archive-date=2023-11-15 |access-date=2023-11-15 |work=Reuters |language=en }}</ref> Më 29 janar 2016, Distrikti Federal u riemërtua zyrtarisht ''Ciudad de México'', ose CDMX. Këto reforma i dhanë qytetit më shumë autonomi dhe ndryshuan aspekte të qeverisjes dhe strukturës së tij politike,<ref name="Federal District Now Officially">{{cite web |last=Richards |first=Tony |date=2016-01-30 |title=Federal District is now officially Mexico City: The change brings more autonomy for the country's capital |url=http://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721155716/http://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |archive-date=2017-07-21 |access-date=2017-07-11 |work=Mexico News Daily |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |agency=Agence France-Presse |date=2016-01-30 |title=From DF to CDMX, Mexico City changes name, status |url=https://newsinfo.inquirer.net/760075/from-df-to-cdmx-mexico-city-changes-name-status |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411160014/https://newsinfo.inquirer.net/760075/from-df-to-cdmx-mexico-city-changes-name-status |archive-date=2022-04-11 |website=Inquirer News |language=en }}</ref> megjithëse një klauzolë {{ill|Kushtetuta e Meksikës|en|Constitution of Mexico|lt=kushtetuese}} ende e pengon atë të bëhet shtet për sa kohë që mbetet kryeqyteti i Meksikës.<ref name="UN2">{{cite web |author= |date=2016-01-28 |title=La Ciudad de México no será estado, sino entidad federal autónoma |url=http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035714/http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |archive-date=2016-03-04 |access-date=2016-02-29 |website=Diario de México |language=es }}</ref> == Nofkat dhe motot == Deri në vitin 2013, ishte e zakonshme t'i referoheshe qytetit me akronimin "DF", që vjen nga {{lang|es|Distrito Federal de México}} (Distrikti Federal). Që nga viti 2013, përdorimi i shkurtimit "CDMX" është bërë më i zakonshëm. Qyteti përmendet gjithashtu bisedorisht thjesht si "México" kur përdoret në një kontekst gjeografik lokal. Ky emërtim përdoret gjithashtu në shenjat rrugore dhe në emrat e autostradave. Emërtimi bisedor për banorët e Qytetit të Meksikës është ''chilango''.<ref>{{cite book|title=Oxford Spanish-English Dictionary|year=1994|language=en}}</ref> Chilango u përdor historikisht në mënyrë përbuzëse nga njerëzit që jetonin jashtë Qytetit të Meksikës për të "nënkuptuar një person të zhurmshëm, arrogant, pa edukatë dhe të vrazhdë".{{Sfn|Lida|2008|p=15}} Nga ana e tyre, ata që jetojnë në Qytetin e Meksikës i quajnë në mënyrë fyese ata që jetojnë diku tjetër si banorë të ''la provincia'' ("provincat", "periferia"), dhe shumë prej tyre e pranojnë me krenari termin chilango.{{Sfn|Lida|2008|p=15}} Banorët e Qytetit të Meksikës quhen zyrtarisht ''capitalinos'' (në lidhje me faktin se qyteti është kryeqyteti i vendit), por "ndoshta sepse capitalino është fjala më e sjellshme, më specifike dhe më e saktë, ajo pothuajse nuk përdoret kurrë".{{Sfn|Lida|2008|p=16}} Qyteti i Meksikës njihej tradicionalisht si ''La Ciudad de los Palacios'' ("Qyteti i Pallateve"), një [[Nofka|nofkë]] që i atribuohet baronit [[Alexander von Humboldt]]. Kur vizitoi qytetin në shekullin e 19-të, ai shkroi një letër drejt Gjermanisë, duke thënë se Qyteti i Meksikës mund t'i bënte konkurrencë çdo qyteti të madh të Evropës. Politiku anglez Charles Latrobe shkroi si vijon: "... shikoni veprat e tyre: digat, ujësjellësat, kishat, rrugët—dhe luksin e ''Qytetit të Pallateve'' që është ngritur mbi rrënojat e ndërtuara me baltë të Tenochtitlanit...", në faqen 84 të Letrës V të ''The Rambler in Mexico''.<ref>{{cite book|title=Diccionario Porrúa. Historia, Biografía y Geografía de México|publisher=Editorial Porrúa, S.A.|location=Mexico City|edition=5th|year=1986|volume=II|page=1638|language=es}}</ref> Gjatë periudhës koloniale, motoja e qytetit ishte "Muy Noble e Insigne, Muy Leal e Imperial" (Shumë fisnike dhe e shquar, shumë besnike dhe perandorake).<ref>{{cite web|url=http://www.esteticas.unam.mx/revista_imagenes/anotaciones/ano_dallal01.html|title=La Ciudad de México: el espectáculo más grande del mundo|author=Alberto Dallal|website=Revista elektronike Imágenes e Institutit të Kërkimeve Estetike të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës|language=es|access-date=2019-11-19|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109073642/http://www.esteticas.unam.mx/revista_imagenes/anotaciones/ano_dallal01.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=La muy noble, muy leal, insigne é imperial ciudad de México, cabeza de los reynos y provincias de Nueva España y en si nombre los señores presidente y vocales que componen la Real Junta de Policía de esta Córte con anuencia del Exmo. Sr. virey de este reyno hacemos saber al piadoso vecindario lo que sigue|author=Ramón Gutiérrez del Mazo (intendenti i Meksikës: 1811–1821)|year=1811|language=es|url=https://books.google.com/books?id=IdygYgEACAAJ|access-date=2020-10-19|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204605/https://books.google.com/books?id=IdygYgEACAAJ|url-status=live}}</ref> Gjatë administrimit të [[Andrés Manuel López Obrador]] (2000–2005) u prezantua një slogan politik: ''la Ciudad de la Esperanza'' (fjalë për fjalë: "Qyteti i Shpresës"). Kjo moto u adoptua shpejt si nofkë e qytetit, por është venitur që kur motoja e re, ''Capital en Movimiento'' ("Kryeqytet në lëvizje"), u adoptua nga administrata e drejtuar nga Marcelo Ebrard; kjo e fundit nuk trajtohet vërtet si nofkë. == Historia == {{Hatnote|Artikulli kryesor: Historia e Qytetit të Meksikës}} Gjurmët më të vjetra të pranisë njerëzore në zonën e Qytetit të Meksikës janë ato të gruas së Peñónit dhe të tjera të gjetura në San Bartolo Atepehuacan (Gustavo A. Madero). Dikur besohej se ato i përkisnin periudhës së cenolitikut të poshtëm (9.500–7.000 p.e.s.).<ref>Dëshmia përbëhet nga një varrim në rastin e parë dhe nga ashkla litike të lidhura me mbetjet e faunës së zhdukur. Ato vlerësoheshin rreth 10.000 vjet të vjetra. ''Cfr. Acosta Ochoa'', 2007: 9.</ref> Megjithatë, një studim i vitit 2003 e vlerësoi moshën e gruas së Peñónit në 12.700 vjet (moshë kalendarike),<ref>{{cite journal|last1=Gonzalez|first1=Silvia|last2=Jiménez-López|first2=José Concepción|last3=Hedges|first3=Robert|last4=Huddart|first4=David|last5=Ohman|first5=James C|last6=Turner|first6=Alan|last7=Pompa y Padilla|first7=José Antonio|title=Earliest humans in the Americas: new evidence from México|journal=Journal of Human Evolution|language=en|date=March 2003|volume=44|issue=3|doi=10.1016/s0047-2484(03)00004-6|page=381|pmid=12674097|bibcode=2003JHumE..44..379.}}</ref> një nga mbetjet njerëzore më të vjetra të zbuluara në Amerikë. Studimet e ADN-së mitokondriale të saj sugjerojnë se ajo ishte me prejardhje aziatike,<ref>{{cite web|url=http://www.cronica.com.mx/notas/2003/65456.html|title=El ADN de La Mujer del Peñón confirma el origen asiático del hombre americano|website=www.cronica.com.mx|language=es|access-date=2019-09-28|archive-date=2013-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012073700/http://www.cronica.com.mx/notas/2003/65456.html|url-status=dead}}</ref> evropiane<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=44lXDwAAQBAJ&q=pe%C3%B1on+woman+european&pg=PT91|title=Scattered Skeleton in Our Closet|author=Karen Mutton|year=2011|isbn=978-1-935487-41-8|publisher=Adventures Unlimited Press|language=en|access-date=2020-10-19|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204606/https://books.google.com/books?id=44lXDwAAQBAJ&q=pe%C3%B1on+woman+european&pg=PT91#v=snippet&q=pe%C3%B1on%20woman%20european&f=false|url-status=live}}</ref> ose aborigjene australiane.<ref>{{cite news|author=David Epstein|title=First Americans May Have Come From Australia|url=https://www.discovermagazine.com/planet-earth/28-first-americans-may-have-come-from-australia|work=Discover|language=en|date=2005-01-02|access-date=2020-10-17|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018065929/https://www.discovermagazine.com/planet-earth/28-first-americans-may-have-come-from-australia|url-status=live}}</ref> Zona ishte destinacioni i migrimeve të {{ill|Chichimeca|en|lt=Teochichimecas}} gjatë shekujve 8 dhe 13, njerëz që do të krijonin kulturat {{ill|Toltekët|en|Toltec|lt=tolteke}} dhe [[Aztekët|meksika]] (azteke). Këta të fundit arritën rreth shekullit të 14-të dhe u vendosën fillimisht në brigjet e liqenit. === Periudha azteke === {{Kryesor|Tenochtitlán}} [[Skeda:Vista_completa_de_Tenochtitlán.jpg|thumb|left|Qyteti ishte vendi i [[Tenochtitlán|Mexico-Tenochtitlanit]], kryeqytetit aztek.]] Qyteti i [[Tenochtitlán|Mexico-Tenochtitlanit]] u themelua nga populli {{ill|Mexica|en}} në 1325 ose 1327.<ref>{{Cite EB1911 |wstitle=Mexico City |volume=18 |page=346 |language=en |quote=The City of Mexico dates, traditionally, from the year 1325 or 1327}}</ref> Qyteti i vjetër mexica, i njohur sot si Tenochtitlán, u ndërtua mbi një ishull në qendër të sistemit liqenor të brendshëm të Luginës së Meksikës, të cilin e ndan me një qytet-shtet më të vogël të quajtur Tlatelolco.<ref>{{Cite book |last=Berdan |first=Frances F. |title=The Aztecs of Mexico: An Imperial Society |location=New York |publisher=Holt, Rinehart and Winston |year=1982 |pages=10–14 |language=en}}</ref> Sipas legjendës, perëndia kryesore e popullit Mexica, {{ill|Huitzilopochtli|en|Huītzilōpōchtli}}, tregoi vendin ku duhej të ndërtonin shtëpinë e tyre duke paraqitur një [[Shqiponja e malit|shqiponjë të artë]] të ulur mbi një kaktus opuntia, duke gllabëruar një gjarpër me zile.<ref name="Frances F. Berdan 1982, p. 14">{{Cite book |last=Berdan |first=Frances F. |title=The Aztecs of Mexico: An Imperial Society |location=New York |publisher=Holt, Rinehart and Winston |year=1982 |page=14 |language=en}}</ref> Midis 1325 dhe 1521, Tenochtitlani u rrit në madhësi dhe fuqi, duke arritur të dominonte qytet-shtetet e tjera përreth {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}} dhe në Luginën e Meksikës. Kur mbërritën spanjollët, perandoria azteke kishte shtrirë pjesën më të madhe të [[Mezoamerika|Mezoamerikës]], duke prekur si Gjirin e Meksikës ashtu edhe Oqeanin Paqësor.<ref name="Frances F. Berdan 1982, p. 14" /> === Pushtimi spanjoll === [[Skeda:Cortez & La Malinche.jpg|left|thumb|Paneli i kushtuar fushatës së Tenochtitlanit, siç paraqitet në ''Kanavacën e Tlaskalës'' të vitit 1552. Hernan Kortes dhe {{ill|La Malinche|en|lt=Malintzin}} (djathtas) takojnë [[Montezuma II]] në Mexico-Tenochtitlan, më 8 nëntor 1519.]] Pasi zbarkoi në Veracruz, eksploruesi spanjoll [[Hernan Kortes]] (Hernán Cortés) avancoi drejt Tenochtitlanit me ndihmën e shumë popujve të tjerë vendas,<ref name="Ciudad Mexico">{{cite web |url = http://www.ciudadmexico.com.mx/historia.htm |title = Historia de la Ciudad de México |language = es |access-date = 2008-10-14 |archive-date = 2019-05-01 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190501144358/http://ciudadmexico.com.mx/historia.htm |url-status = live }}</ref> duke mbërritur atje më 8 nëntor 1519.<ref name="Marroqui">{{Cite book |title = La Ciudad de Mexico |last = Marroqui |first = Jose Maria |year = 1969 |publisher = Ayuntamiento del Distrito Federal |location = Mexico City |pages = 21–25 |language = es }}</ref> Kortes dhe njerëzit e tij marshuan përgjatë rrugës së ngritur që të çonte në qytet nga Iztapalapa (Ixtapalapa), dhe sundimtari i qytetit, [[Montezuma II]], i përshëndeti spanjollët; shkëmbyen dhurata, por miqësia nuk zgjati shumë.<ref name="pbs1">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_e00.html |title = Conquistadors – Cortés. November 1519, The Most Beautiful Thing in the World |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190426165811/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_e00.html |url-status = live }}</ref> Kortes e vuri Montezuma II nën {{ill|Arresti shtëpiak|en|House arrest|lt=arrest shtëpiak}} në pallatin e të atit, duke shpresuar të sundonte përmes tij.<ref name="pbs2">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_f00.html |title = Conquistadors – Cortés. November, 1519 – Montezuma Arrested |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190418033417/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_f00.html |url-status = live }}</ref> Tensionet u rritën derisa, natën e 30 qershorit 1520 – gjatë një përleshjeje të njohur si "{{ill|La Noche Triste|en}}" – aztekët u ngritën kundër ndërhyrjes spanjolle dhe arritën të zinin ose të dëbonin evropianët dhe aleatët e tyre {{ill|Tlaskaltekët|en|Tlaxcaltec|lt=tlaskaltekë}}.<ref name="pbs4">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_g00.html |title = Conquistadors – Cortés. June 1520 – Massacre at Tenochtitlán |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190422021242/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_g00.html |url-status = live }}</ref> Kortes u riorganizua në Tlaskala. Aztekët menduan se spanjollët ishin larguar përgjithmonë dhe zgjodhën një mbret të ri, Cuitlahuac, por ai vdiq së shpejti; mbreti tjetër ishte Kuauhtemok.<ref name="pbs6">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_h00.html |title = Conquistadors – Cortés. December 1520 – Siege, Starvation & Smallpox |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-05-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190528141631/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_h00.html |url-status = live }}</ref> Kortes nisi një rrethim të Tenochtitlanit në maj 1521. Për tre muaj, qyteti vuajti nga mungesa e ushqimit dhe e ujit, si dhe nga përhapja e [[Lia|lisë]] së sjellë nga evropianët.<ref name="Ciudad Mexico" /> Kortes dhe aleatët e tij zbarkuan forcat në jug të ishullit dhe u hapën rrugë ngadalë përmes qytetit.<ref name="pbs7">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_i00.html |title = Conquistadors – Cortés. The Last Stand: An Aztec Iliad |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190420100622/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_i00.html |url-status = live }}</ref> Kuauhtemok u dorëzua në gusht 1521.<ref name="Ciudad Mexico" /> Spanjollët pothuajse e rrafshuan Tenochtitlanin gjatë rrethimit përfundimtar të pushtimit.<ref name="Marroqui" /> Kortes u vendos fillimisht në Coyoacán, por vendosi ta rindërtonte vendin aztek për të fshirë çdo gjurmë të rendit të vjetër.<ref name="Marroqui" /> Ai nuk e shpalli territorin nën sundimin e vet sovran, por mbeti besnik ndaj kurorës spanjolle. Nënmbreti i parë spanjoll mbërriti në Qytetin e Meksikës katërmbëdhjetë vjet më vonë. Në atë kohë, qyteti ishte kthyer sërish në një [[Qytetshteti|qytet-shtet]], me një fuqi që shtrihej shumë përtej kufijve të tij.<ref name="Enc Mex 2000">{{cite encyclopedia |last = Alvarez |first = Jose Rogelio |encyclopedia = Enciclopedia de Mexico |language = es |title = Mexico, Ciudad de |year = 2000 |publisher = Encyclopædia Britannica |volume = 9 |pages = 5242–5260 }}</ref> Megjithëse spanjollët ruajtën planin bazë të Tenochtitlanit, ata ndërtuan [[Kisha Katolike Romake|kisha katolike]] mbi tempujt e vjetër aztekë dhe përvetësuan për vete pallatet perandorake.<ref name="Enc Mex 2000" /> Tenochtitlani u riemërtua "Meksiko", sepse spanjollët e gjetën fjalën më të lehtë për t'u shqiptuar.<ref name="Marroqui" /> === Rritja e Qytetit kolonial të Meksikës === [[File:Ignacio Serrano - Catedral de México.jpg|thumb|left|Pikturë e shekullit të 18-të e Katedraljes Metropolitane të Qytetit të Meksikës (1571–1813). Katedralja u ndërtua nga spanjollët mbi rrënojat e tempullit kryesor aztek.]] Qyteti kishte qenë kryeqyteti i [[Perandoria Azteke|Perandorisë Azteke]] dhe në epokën koloniale, "Mexico" u bë kryeqyteti i {{ill|Spanja e Re|en|New Spain|lt=Spanjës së Re}}. Mëkëmbësi i Meksikës ose zëvendës-mbreti jetonte në pallatin e mëkëmbësit në sheshin kryesor ose {{ill|Zócalo|en|Zócalo}}. Katedralja Metropolitane e Qytetit të Meksikës, selia e Kryepeshkopatës së Spanjës së Re, u ndërtua në një anë tjetër të Zócalo-s, si dhe pallati i kryepeshkopit, dhe përballë tij ndërtesa që strehonte këshillin e qytetit ose ''ayuntamiento''-n e qytetit. Një pikturë e fundit e shekullit të shtatëmbëdhjetë e Zócalo-s nga Cristóbal de Villalpando paraqet sheshin kryesor, i cili kishte qenë qendra e vjetër ceremoniale azteke. Sheshi qendror ekzistues i aztekëve u shndërrua në mënyrë efektive dhe të përhershme në qendrën ceremoniale dhe selinë e pushtetit gjatë periudhës koloniale, dhe mbetet edhe sot në Meksikën moderne si sheshi qendror i kombit. Rindërtimi i qytetit pas rrethimit të Tenochtitlanit u realizua nga puna e bollshme indigjene në zonën përreth. Murgu françeskan Toribio de Benavente Motolinia, një nga Dymbëdhjetë Apostujt e Meksikës që arritën në Spanjën e Re në 1524, e përshkroi rindërtimin e qytetit si një nga fatkeqësitë ose plagët e periudhës së hershme: <blockquote>Plaga e shtatë ishte ndërtimi i Qytetit të madh të Meksikës, i cili, gjatë viteve të para, përdori më shumë njerëz sesa ndërtimi i Jerusalemit. Turmat e punëtorëve ishin aq të shumta sa mezi mund të lëvizje nëpër rrugë dhe nëpër rrugët e ngritura, megjithëse ato janë shumë të gjera. Shumë vdiqën nga shtypja nën trarë, ose nga rrëzimi prej vendeve të larta, ose gjatë shembjes së ndërtesave të vjetra për të ndërtuar të reja.<ref>Toribio de Benavente Motolinia, ''Motolinia's History of the Indians of New Spain'', përkthyer dhe redaktuar nga Elizabeth Adnros Foster. Wesport: Greenwood Press, (1950) 1973, fq. 41–42</ref></blockquote> [[File:Atlas Van der Hagen-KW1049B13 078-Panorama van- NOVA MEXICO.jpeg|thumb|Qyteti i Meksikës në 1690. Atlas Van der Hagen.]] Tenochtitlani para pushtimit u ndërtua në qendër të sistemit të liqeneve të brendshme, me qytetin e arritshëm me kanoe dhe me rrugë të ngritura e të gjera drejt kontinentit. Rrugët e ngritura u rindërtuan nën sundimin spanjoll me punë indigjene. Qytetet koloniale spanjolle ndërtoheshin sipas një modeli rrjeti, nëse asnjë pengesë gjeografike nuk e pengonte. Në Qytetin e Meksikës, Zócalo (sheshi kryesor) ishte vendi qendror nga i cili rrjeta pastaj shtrihej nga jashtë. Spanjollët jetonin në zonën më afër sheshit kryesor, në atë që njihej si ''traza'', në rrugë të rregullta dhe të mirëstrukturuara. Rezidencat indigjene ishin jashtë asaj zone ekskluzive dhe shtëpitë ishin të vendosura në mënyrë të çrregullt.<ref>Edmundo O'Gorman, ''Reflexiones sobre la distribución urbana coloinal de la ciudad de México'', Mexico 1938, fq. 16 e vazhdim.</ref> Zócalo ishte një qendër tregtie për popullsinë indigjene, duke e bërë të vështirë zbatimin e përpjekjeve spanjolle për ta mbajtur zonën të ndarë.<ref>Magnus Mörner dhe Charles Gibson, "Diego Muñoz Camargo and the Segregation Policy of the Spanish Crown," ''Hispanic American Historical Review'', vëll. 42, fq. 558 e vazhdim.</ref> Herë pas here, Zócalo ishte vendi ku zhvilloheshin festime të mëdha si dhe ekzekutime. Ishte gjithashtu vendi i dy trazirave të mëdha në shekullin e shtatëmbëdhjetë, njëra në 1624, tjetra në 1692.<ref>Ida Altman, Sarah Cline dhe Javier Pescador, ''The Early History of Greater Mexico'', Pearson 2003, fq. 246–249.</ref> Qyteti u rrit bashkë me popullsinë, duke u përplasur me ujërat e liqenit. Ndërsa thellësia e ujit të liqenit luhattej, Qyteti i Meksikës vuante nga përmbytje periodike. Një mobilizim i madh i punës, desagüe, detyroi mijëra indigjenë gjatë periudhës koloniale të punonin në infrastrukturë për të parandaluar përmbytjet. Përmbytjet nuk ishin vetëm një shqetësim, por edhe një rrezik shëndetësor, pasi gjatë periudhave të përmbytjeve mbeturinat njerëzore ndotnin rrugët e qytetit. Duke kulluar zonën, popullsia e mushkonjave u ul, si dhe frekuenca e sëmundjeve që ato përhapnin. Megjithatë, kullimi i ligatinave ndryshoi gjithashtu habitatet e peshqve dhe të zogjve, si dhe zonat e aksesueshme për kultivimin indigjen pranë kryeqytetit.<ref>Noble David Cook, ''Born to Die: Disease and New World Conquest, 1492–1650.'' New York: Cambridge University Press 1998.</ref> Shekulli i 16-të pa një shtim të kishave, shumë prej të cilave mund të shihen edhe sot në qendrën historike.<ref name="Enc Mex 2000" /> Ekonomikisht, Qyteti i Meksikës lulëzoi si rezultat i tregtisë. Ndryshe nga [[Brazili]] ose [[Peruja]], [[Meksika]] kishte kontakt të lehtë me botën e Atlantikut dhe të Paqësorit. Edhe pse kurora spanjolle u përpoq të rregullonte plotësisht gjithë tregtinë në qytet, pati vetëm sukses të pjesshëm.<ref name="Hamnett 1998">{{Cite book |title = Concise History of Mexico. |last = Hamnett |first = Brian R. |year = 1998 |publisher = Cambridge University Press |location = Port Chester, NY |isbn = 978-0-521-58120-2 |url-access = registration |url = https://archive.org/details/concisehistoryof0000hamn |language=en }}</ref> [[File:Palacio de mineria.jpg|thumb|left|Palacio de Minería, Qyteti i Meksikës. Ngritja e minierave të argjendit si profesion dhe fisnikërimi i minatorëve të argjendit ishin një zhvillim i {{ill|Reformat Burbonase|en|Bourbon Reforms|lt=Reformave Burbonase}} të shekullit të 18-të.]] Koncepti i [[Fisnikëria|fisnikërisë]] lulëzoi në Spanjën e Re në një mënyrë që nuk shihej në pjesë të tjera të Amerikave. Spanjollët hasën në një shoqëri në të cilën koncepti i fisnikërisë pasqyronte atë të tyre. Spanjollët respektuan rendin indigjen të fisnikërisë dhe i shtuan atij. Në shekujt që pasuan, zotërimi i një titulli fisnik në Meksikë nuk nënkuptonte se dikush ushtronte pushtet të madh politik, sepse pushteti i dikujt ishte i kufizuar edhe pse akumulimi i pasurisë nuk ishte.<ref name="Ladd 1998">{{Cite book |title = Artes deMexico Palacios de la Nueva España The Mexican Nobility |last = Ladd |first = Doris M |year = 1998 |publisher = Artes de Mexico y del Mundo |location = Mexico City |isbn = 978-968-6533-61-3 |pages = 84–86 |language=es }}</ref> Koncepti i fisnikërisë në Meksikë nuk ishte politik, por mjaft konservator social spanjoll, i bazuar në provimin e vlerës së familjes. Shumica e këtyre familjeve e provuan vlerën e tyre duke fituar pasuri në Spanjën e Re jashtë vetë qytetit, dhe pastaj duke shpenzuar të ardhurat në kryeqytet, duke ndërtuar kisha, duke mbështetur bamirësi dhe duke ndërtuar shtëpi pallatore ekstravagante. Mania për të ndërtuar rezidencën më luksoze të mundshme arriti kulmin në gjysmën e fundit të shekullit të 18-të. Shumë nga këto pallate mund të shihen edhe sot, duke i dhënë Qytetit të Meksikës nofkën "Qyteti i pallateve" që i dha [[Alexander von Humboldt|Alexander von Humboldt]].<ref name="Marroqui" /><ref name="Enc Mex 2000" /><ref name="Ladd 1998" /> {{ill|Grito de Dolores|en|Grito de Dolores}} ("Këlthitja e Dolores"), e njohur gjithashtu si El Grito de la Independencia ("Këlthitja e Pavarësisë"), shënoi fillimin e {{ill|Lufta Meksikane për Pavarësi|en|Mexican War of Independence|lt=Luftës Meksikane për Pavarësi}}. Beteja e Guanajuato-s, angazhimi i parë i madh i kryengritjes, ndodhi katër ditë më vonë. Pas një dekade lufte, pavarësia e Meksikës nga [[Spanja]] u shpall në mënyrë efektive në Deklaratën e Pavarësisë së Perandorisë Meksikane më 27 shtator 1821.<ref name="Iturbide">{{cite web |url = http://www.casaimperial.org/augustin.htm |archive-url = https://web.archive.org/web/20040411084151/http://www.casaimperial.org/augustin.htm |url-status=dead |archive-date = 2004-04-11 |title = Don Agustín de Iturbide |access-date = 2008-10-20 |language=es }}</ref> Agustín de Iturbide shpallet Perandor i Perandorisë së Parë Meksikane nga Kongresi, i kurorëzuar në Katedralen e Meksikës. Distrikti Federal Meksikan u krijua nga qeveria e re dhe me nënshkrimin e kushtetutës së tyre të re, ku koncepti i një distrikti federal u përshtat nga Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara.<ref name="Countries of the World">{{Cite book |first = Thomas E. |last = Weil |chapter = Mexico: Chapter 3B. Evolution of a Nation |title = Countries of the World |publisher = Bureau Development, Inc. |date = 1991-01-01 |language=en }}</ref> Para këtij emërtimi, Qyteti i Meksikës kishte shërbyer si selia e qeverisë si për Shtetin e Meksikës ashtu edhe për kombin në tërësi. Texcoco de Mora dhe më pas Toluca u bënë kryeqytet i Shtetit të Meksikës.<ref>{{Cite book |first = Ashoka |last = Mody |chapter = Infrastructure Delivery |title = Countries of the World |publisher = World Bank Publications |year= 1996 |page = 187 |isbn = 978-0-8213-3520-8 |language=en }}</ref> === Beteja e Qytetit të Meksikës në Luftën Meksikano-Amerikane të 1847 === [[Skeda:Nebel Mexican War 11 Chapultepec Quitman (cropped).jpg|thumb|''Sulmi amerikan mbi Kështjellën Chapultepec'', 1847 nga Carl Nebel dhe Adolphe Jean-Baptiste Bayot]] Gjatë shekullit të 19-të, Qyteti i Meksikës ishte skena qendrore e të gjitha mosmarrëveshjeve politike të vendit. Ai ishte kryeqytet perandorak në dy raste (1821–1823 dhe 1864–1867), si dhe i dy shteteve {{ill|Federalizmi|en|Federalism|lt=federaliste}} dhe i dy shteteve [[Shteti unitar|centraliste]] që pasuan grushtshtete të panumërta gjatë gjysmë shekulli, përpara triumfit të liberalëve pas {{ill|Lufta e Reformës|en|Reform War|lt=Luftës së Reformës}}. Ai ishte gjithashtu objektivi i njërës prej dy pushtimeve franceze të Meksikës ({{ill|Pushtimi i dytë francez i Meksikës|en|Second French intervention in Mexico|lt=1861–1867}}) dhe u pushtua për një vit nga trupat amerikane në kuadër të {{ill|Lufta Meksikano-Amerikane|en|Mexican–American War|lt=Luftës Meksikano-Amerikane}} (1847–1848). Beteja për Qytetin e Meksikës ishte seritë e përleshjeve nga 8 deri më 15 shtator 1847, në rrethinat e përgjithshme të Qytetit të Meksikës gjatë Luftës Meksikano-Amerikane. Përfshihen veprime kryesore në betejat e Molino del Rejit dhe Chapultepec, që kulmuan me rënien e Qytetit të Meksikës. Ushtria amerikane nën Winfield Scott arriti një sukses të madh që i dha fund luftës. Pushtimi amerikan në Distriktin Federal u kundërshtua për herë të parë gjatë Betejës së Churubuskos më 8 gusht, ku Batalioni i Shën Patrikut — i përbërë kryesisht nga emigrantë katolikë irlandezë dhe gjermanë, por edhe kanadezë, anglezë, francezë, italianë, polakë, skocezë, spanjollë, zviceranë dhe meksikanë — luftoi për kauzën meksikane, duke zmbrapsur sulmet amerikane.<ref name="Cerro">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/cerro_gordo.html |title=The Battle of Cerro Gordo |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-date=2007-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023110409/https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/cerro_gordo.html |url-status=dead}}</ref> Pas disfatës së Batalionit të Shën Patrikut, Lufta Meksikano-Amerikane mori fund pasi Shtetet e Bashkuara dislokuan [[Organizimi ushtarak|njësi luftarake]] thellë në [[Meksika|Meksikë]], duke çuar në kapjen e Qytetit të Meksikës dhe të Veracruzit nga [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara|Ushtria amerikane]] me [[Divizioni (njësi ushtarake)|divizionet]] e saj të 1-rë, të 2-të, të 3-të dhe të 4-t. Pushtimi kulmoi me stuhitjen e Kështjellës Chapultepec në vetë qytetin.<ref name="Storming of Chapultepec">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/chapultepec_pillows_attack.html |title=The Storming of Chapultepec (General Pillow's Attack) |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-date=2017-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902101312/https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/chapultepec_pillows_attack.html |url-status=dead}}</ref> Gjatë kësaj beteje, më 13 shtator, divizioni i 4-t, nën komandën e John A. Quitman, udhëhoqi sulmin kundër Chapultepec dhe mori kështjellën. Gjeneralët e ardhshëm të [[Shtetet e Konfederatës së Amerikës|Konfederatës]], George E. Pickett dhe James Longstreet, morën pjesë në sulm. Në mbrojtjen meksikane shërbyen kadetët e përjetësuar më vonë si ''Los Niños Héroes'' ("Heronjtë Fëmijë"). Forcat meksikane u zmbrapsën nga Chapultepec dhe u tërhoqën brenda qytetit. Sulmet ndaj Portave Belén dhe San Cosme erdhën më pas. {{ill|Traktati i Guadalupe Hidalgo|en|treaty of Guadalupe Hidalgo}} u nënshkrua në atë që tani është pjesa më veriore e qytetit.<ref name="treaty">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/wars_end_guadalupe.html |title=Treaty of Guadalupe Hidalgo |author=Richard Griswold del Castillo |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213210803/http://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/wars_end_guadalupe.html |archive-date=2010-02-13 |url-status=dead}}</ref> === Revolucioni meksikan (1910–1920) === [[Skeda:Dead outside National Palace during one of the outbreaks, Mexico City.jpg|thumb|Kufoma përpara Pallatit Kombëtar gjatë Dhjetë Ditëve Tragjike. Fotograf: Manuel Ramos.<ref>{{Cite web |url=http://digitalcollections.smu.edu/cdm/search/collection/mex/searchterm/Ag1996.1039/mode/exact |title=Album, Mexican Revolution |language=en |access-date=2022-03-19 |archive-date=2020-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129211250/http://digitalcollections.smu.edu/cdm/search/collection/mex/searchterm/Ag1996.1039/mode/exact |url-status=live}}</ref>]] Kryeqyteti shpëtoi nga dhuna më e keqe e konfliktit dhjetëvjeçar të [[Revolucioni meksikan|Revolucionit meksikan]]. Episodi më i rëndësishëm i kësaj periudhe për qytetin ishte {{ill|Decena Trágica|en|Decena trágica}} ("Dhjetë Ditët Tragjike") i shkurtit 1913, kur forcat kundërshtare të qeverisë së zgjedhur të {{ill|Francisco I. Madero|en|Francisco I. Madero|lt=Francisco I. Maderos}} kryen një grusht shteti të suksesshëm. Qendra e qytetit u godit nga sulme artilerie nga fortesa ushtarake e ''ciudadela''-s, ose citadela, me viktima të konsiderueshme civile dhe me dobësimin e besimit te qeveria e Maderos.<ref name="redescolar">{{cite web |url=http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/sigloxx/xx_dece.htm |title=La Decena Trágica, febrero de 1913 |language=es |access-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620151846/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/sigloxx/xx_dece.htm |archive-date=2013-06-20 |url-status=dead}}</ref> {{ill|Victoriano Huerta|en|Victoriano Huerta}}, gjeneral kryesor i ushtrisë federale, pa një rast për të marrë pushtetin, duke detyruar Madero dhe Pino Suárez të nënshkruanin dorëheqjet. Të dy u vranë më vonë ndërsa ishin rrugës për në burgun Lecumberri. Rrëzimi i Huertës në korrik 1914 solli hyrjen e ushtrive të {{ill|Pancho Villa|en|Pancho Villa}} dhe [[Emiliano Zapata]], por qyteti nuk përjetoi dhunë. Huerta kishte braktisur kryeqytetin dhe ushtritë pushtuese marshuan brenda. Fraksioni konstitucionalist i Venustiano Carranzës fitoi përfundimisht në luftën civile revolucionare dhe Carranza u vendos në pallatin presidencial. === Shekulli XX deri në ditët e sotme === [[Skeda:Casa_Estudio_Diego_Rivera_y_Frida_Kahlo_(2566206309).jpg|thumb|left|Shtëpia e Fridas Kahlo dhe [[Diego Rivera|Diego Riverës]] në San Ángel, projektuar nga Juan O'Gorman]] Në shekullin XX dominuan rritja fenomenale e qytetit dhe pasojat e saj mjedisore e politike. Në vitin 1900, popullsia e Qytetit të Meksikës ishte rreth 500.000 banorë.<ref name="LaRosa 2005">{{Cite book |title=Atlas and Survey of Latin American History. |editor-last=LaRosa |editor-first=Michael J. |year=2005 |publisher=M.E. Sharpe, Inc. |pages=118–125 |isbn=9780765615978 |language=en}}</ref> Qyteti filloi të rritej me shpejtësi drejt perëndimit në fillim të shekullit XX<ref name="Enc Mex 2000" /> dhe më pas filloi të rritej lart në vitet 1950, me {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}}, e cila u bë qiellgërvishtja e parë e qytetit.<ref name="Ciudad Mexico" /> Zhvillimi i shpejtë i Qytetit të Meksikës si një qendër e arkitekturës moderniste u shfaq më plotësisht në ndërtimin e mesit të viteve 1950 të Ciudad Universitaria, kampusit kryesor të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës. Projektuar nga arkitektët më prestigjiozë të epokës, përfshirë Mario Pani, Eugenio Peschard dhe Enrique del Moral, ndërtesat kanë muralet e artistëve [[Diego Rivera]], David Alfaro Siqueiros dhe José Chávez Morado. Që atëherë është njohur si Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref>{{cite web |title=Central University City Campus of the Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM) |url=https://whc.unesco.org/en/list/1250/ |publisher=UNESCO |access-date=2023-11-11 |archive-date=2023-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029064104/https://whc.unesco.org/en/list/1250 |url-status=live |language=en}}</ref> {{ill|Lojërat Olimpike Verore 1968|en|1968 Summer Olympics|lt=Lojërat Olimpike të vitit 1968}} sollën ndërtimin e objekteve të mëdha sportive.<ref name="Enc Mex 2000" /> Në vitin 1969 u inaugurua Metroja e Qytetit të Meksikës.<ref name="Ciudad Mexico" /> Rritja shpërthyese e popullsisë së qytetit filloi në vitet 1960, duke e bërë popullsinë të kalonte kufijtë e Distriktit Federal drejt Shtetit fqinj të Meksikës, sidomos në veri, veriperëndim dhe verilindje. Midis 1960 dhe 1980 popullsia e qytetit më shumë se u dyfishua, duke arritur pothuajse 9&nbsp;milionë banorë.<ref name="Enc Mex 2000" /> Në vitin 1980, gjysma e të gjitha vendeve të punës industriale në Meksikë ndodheshin në Qytetin e Meksikës. Nën rritje të pandalshme, qeveria e Qytetit të Meksikës mezi përballonte shërbimet. Fshatarët që vazhdonin të derdheshin në qytet për të shpëtuar nga varfëria vetëm sa i shtonin problemet e qytetit. Pasi mungonte strehimi, ata pushtuan tokat përreth qytetit, duke krijuar [[Vendbanimet informale|vendbanime informale]] të mëdha. Banorët e Qytetit të Meksikës përballeshin me probleme të rënda të ndotjes së ajrit dhe [[Ndotja e ujit|ndotjes së ujit]], si dhe me zhytjen e tokës të lidhur me ujërat nëntokësore.<ref name="water">{{Cite book |title=Mexico City's Water Supply: Improving the Outlook for Sustainability. |author=National Research Council Staff |year=1995 |publisher=National Academies Press |location=Washington, DC |page=4 |language=en}}</ref> Ndotja e ajrit dhe e ujit është përmbajtur dhe përmirësuar në disa zona falë programeve qeveritare, rinovimit të automjeteve dhe modernizimit të transportit publik. [[Skeda:Estudiantes sobre cammión quemado (A68).JPG|thumb|Studentë në një autobus të djegur gjatë {{ill|Masakra e Tlatelolcos|en|Tlatelolco massacre|lt=Masakrës së Tlatelolcos}}, 1968]] Qeveria autokratike që sundoi Qytetin e Meksikës që nga Revolucioni tolerohej, kryesisht për shkak të zgjerimit të vazhdueshëm ekonomik pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Kjo ndodhte edhe pse kjo qeveri nuk mund t'i përballonte në mënyrë adekuate problemet e popullsisë dhe të ndotjes. Megjithatë, pakënaqësia dhe protestat filluan në vitet 1960, duke çuar në {{ill|Masakra e Tlatelolcos|en|Tlatelolco massacre|lt=masakrën e një numri të panjohur studentësh protestues}} në Tlatelolco.<ref>{{Cite web |last=Doyle |first=Kate |date=2023-05-29 |title=TLATELOLCO MASSACRE: DECLASSIFIED U.S. DOCUMENTS ON MEXICO AND THE EVENTS OF 1968 |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB10/nsaebb10.htm |url-status=live |publisher=National Security Archive |access-date=2023-05-30 |archive-date=2023-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203130342/https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB10/nsaebb10.htm |language=en}}</ref> Tre vjet më vonë, një demonstratë në avenynë Maestros, organizuar nga ish-anëtarë të lëvizjes studentore të vitit 1968, u shtyp me dhunë nga një grup paramilitar i quajtur "Los Halcones", i përbërë nga anëtarë bandash dhe adoleshentë nga shumë klube sportive që kishin marrë trajnim në SHBA. [[Skeda:Paloma Cordero Nancy Reagan Mexico City 1985 earthquake.jpg|right|thumb|Zonjat e para Paloma Cordero e Meksikës (majtas) dhe [[Nancy Reagan]] e Shteteve të Bashkuara (djathtas) me ambasadorin amerikan në Meksikë, John Gavin, duke vëzhguar dëmet e shkaktuara nga {{ill|Tërmeti i Qytetit të Meksikës i vitit 1985|en|1985 Mexico City earthquake|lt=tërmeti i vitit 1985}}]] Më 19 shtator 1985, në orën 7:19 të mëngjesit sipas orës standarde të qendrës (CST), zona u godit nga {{ill|Tërmeti i Qytetit të Meksikës i vitit 1985|en|1985 Mexico City earthquake}}.<ref name="Campus">{{Cite news |first=Yunnven |last=Campus |title=A 20 años del sismo del 85 |url=http://www.esmas.com/noticierostelevisa/terremoto/475688.html |publisher=Televisa |location=Mexico City |date=2005-09-19 |access-date=2008-10-04 |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922025641/http://www.esmas.com/noticierostelevisa/terremoto/475688.html |archive-date=2008-09-22 }}</ref> Tërmeti doli një katastrofë politike për [[Shteti njëpartiak|qeverinë e shtetit njëpartiak]]. Qeveria meksikane u paralizua nga burokracia dhe korrupsioni i vet, duke i detyruar qytetarët e zakonshëm të krijonin dhe drejtonin vetë përpjekjet e shpëtimit dhe të rindërtonin gjithashtu pjesën më të madhe të banesave që u shkatërruan.<ref name="haber">{{cite encyclopedia |last=Haber |first=Paul Lawrence |encyclopedia=Concise Encyclopedia of Mexico |title=Earthquake of 1985 |year=1995 |publisher=Taylor & Frances Ltd. |pages=179–184 |language=en}}</ref> == Gjeografia == [[Skeda:Mexico city ESA348919.jpg|thumb|Imazh satelitor i Qytetit të Meksikës]] Qyteti i Meksikës ndodhet në Luginën e Meksikës, e quajtur ndonjëherë Pellgu i Meksikës. Kjo luginë ndodhet në {{ill|Brezi Vullkanik Transmeksikan|en|Trans-Mexican Volcanic Belt|lt=Brezin Vullkanik Transmeksikan}}, në rrafshnaltat e larta të Meksikës qendrore-jugore.<ref name="Porrua Cuenca">{{Cite book |title = Diccionario Porrua de Historia, Biografia y Geografia de Mexico 6th ed. – Mexico, Cuenca de |year = 1995 |publisher = Editorial Porrua |location = Qyteti i Meksikës |language = es |isbn = 978-968-452-907-6 |page = 2238 |volume = 3 }}</ref><ref name="case study">{{cite web |url = http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=100 |title = Mexico City: Opportunities and Challenges for Sustainable Management of Urban Water Resources |date = December 2004 |access-date = 2008-11-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081207190625/http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=100 |archive-date = 2008-12-07 |url-status = dead |language = en }}</ref> Ai ka një lartësi minimale prej {{Convert|2200|m|ft|abbr=off|sp=us}} mbi nivelin e detit dhe është i rrethuar nga male dhe vullkane që arrijnë lartësi mbi {{Convert|5000|m|ft|abbr=off|sp=us}}.<ref name="National Research">{{Cite book |title = Mexico City's Water Supply: Improving the Outlook for Sustainability. |author = National Research Council Staff |year = 1995 |publisher = National Academies Press |location = Washington, DC |isbn = 978-0-309-05245-0 |language = en }}</ref> Kjo luginë nuk ka dalje natyrale kullimi për ujërat që rrjedhin nga shpatet malore, gjë që e bën qytetin të ndjeshëm ndaj përmbytjeve. Kullimi u realizua me inxhinieri përmes kanaleve dhe tuneleve duke filluar nga shekulli i 17-të.<ref name="Porrua Cuenca" /><ref name="National Research" /> Qyteti i Meksikës shtrihet kryesisht mbi atë që dikur ishte {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco}}. Aktiviteti sizmik është i shpeshtë atje.<ref name="Yip 2002">{{Cite web |last = Yip |first = Maricela |author2 = Madl, Pierre |title = Air Pollution in Mexico City |page = 16 |publisher = University of Salzburg, Austria |date = 2002-04-16 |url = http://biophysics.sbg.ac.at/mexico/air.htm |access-date = 2008-11-25 |archive-date = 2011-09-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110914131727/http://biophysics.sbg.ac.at/mexico/air.htm |url-status = dead |language = en }}</ref> Liqeni i Tekskokos u thar duke filluar nga shekulli i 17-të. Megjithëse asnjë prej ujërave të liqenit nuk ka mbetur, qyteti shtrihet mbi argjilën shumë të ngopur të shtratit të liqenit. Kjo bazë e butë po shembet për shkak të nxjerrjes së tepërt të ujërave nëntokësore, e quajtur ''{{ill|Ulja e tokës e lidhur me ujërat nëntokësore|en|Groundwater-related subsidence|lt=ulje e tokës e lidhur me ujërat nëntokësore}}''. Që nga fillimi i shekullit të 20-të, qyteti është ulur deri në {{Convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us}} në disa zona, dhe vazhdon të ulet pothuajse {{Convert|50|cm|in}} çdo vit.<ref>{{cite web |url = https://eos.org/research-spotlights/the-looming-crisis-of-sinking-ground-in-mexico-city |title = The Looming Crisis of Sinking Ground in Mexico City |last = O'Hanlon |first = L. |date = 2021-04-22 |website = Eos, Transactions, American Geophysical Union |publisher = John Wiley & Sons, Inc. |access-date = 2022-03-24 |quote = The ground in Mexico City is sinking at a rate of almost 50 centimeters (20 inches) per year... |archive-date = 2022-04-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220402144840/https://eos.org/research-spotlights/the-looming-crisis-of-sinking-ground-in-mexico-city |url-status = live |language = en }}</ref> Kjo ulje po shkakton probleme me menaxhimin e rrjedhjeve dhe të ujërave të ndotura, duke çuar në probleme përmbytjesh, veçanërisht gjatë verës.<ref name="National Research" /><ref name="Yip 2002" /><ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2017/02/17/world/americas/mexico-city-sinking.html?emc=edit_ta_20170217&nl=top-stories&nlid=73270920&ref=headline&_r=0 New York Times: "Mexico City, Parched and Sinking, Faces a Water Crisis" nga Michael Kimmelman] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20170819022154/https://www.nytimes.com/interactive/2017/02/17/world/americas/mexico-city-sinking.html?emc=edit_ta_20170217&nl=top-stories&nlid=73270920&ref=headline&_r=0 |date = 2017-08-19 }} 17 shkurt 2017 (në anglisht)</ref> I gjithë shtrati i liqenit tani është i shtruar dhe shumica e zonave pyjore që mbeten në qytet ndodhen në rrethet jugore të Milpa Alta, Tlalpan dhe Xochimilco.<ref name="Yip 2002" /> {|class="toc" cellpadding="0" cellspacing="2" style="margin:1em auto; width:600px; float:center; padding:0.5em; text-align:left; clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan="4" style=" color:white; font-size:100%; text-align:center; background-color:black;"|Harta gjeofizike të Qytetit të Meksikës |- |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-Relieve.png|120px]] |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-hidro.png|120px]] |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-clima.png|120px]] |- style="text-align:center; background:#e9e9e9;" |Topografia |Hidrologjia |Modelet klimatike |} === Mjedisi === {{Hatnote|Shih edhe: Menaxhimi i ujit në Zonën Metropolitane të Qytetit të Meksikës}} [[Skeda:Xochimilco trajineras.jpg|thumb|Trajinerat në kanalet e Xochimilcos. Xochimilco dhe qendra historike e Qytetit të Meksikës u shpallën [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend i Trashëgimisë Botërore]] në 1987.]] Fillimisht, pjesa më e madhe e luginës shtrihej nën ujërat e {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}}, një sistem liqenesh të ndërlidhur me ujë të kripur dhe të ëmbël. Aztekët ndërtuan diga për të ndarë ujin e ëmbël që përdorej për të rritur kultura në ''chinampa'' dhe për të parandaluar përmbytjet e përsëritura. Këto diga u shkatërruan gjatë rrethimit të Tenochtitlanit, dhe gjatë kohës koloniale spanjollët e kullonin rregullisht liqenin për të parandaluar përmbytjet. Vetëm një pjesë e vogël e liqenit origjinal mbetet, e vendosur jashtë Qytetit të Meksikës, në bashkinë e Atenkos, në Shtetin e Meksikës. Arkitektët Teodoro González de León dhe Alberto Kalach, së bashku me një grup urbanistësh, inxhinierësh dhe biologësh meksikanë, kanë hartuar planin e projektit ''Rikuperimi i Qytetit të Liqeneve''. Nëse miratohet nga qeveria, projekti do të kontribuojë në furnizimin me ujë nga burime natyrore për Luginën e Meksikës, në krijimin e hapësirave të reja natyrore, në një përmirësim të madh të cilësisë së ajrit dhe në një planifikim më të mirë të vendosjes së popullsisë. === Ndotja === {{Hatnote|Shih më tepër: Ndotja e ajrit në Qytetin e Meksikës}} [[File:AerialViewPhotochemicalSmogMexicoCity_2.jpg|thumb|left|Ndotja e ajrit mbi Qytetin e Meksikës. Cilësia e ajrit është më e dobët gjatë dimrit.]] Deri në vitet 1990, Qyteti i Meksikës kishte fituar famë të keqe si një nga qytetet më të ndotura të botës; megjithatë, që atëherë qyteti është kthyer në një model për uljen drastike të niveleve të ndotjes. Deri në vitin 2014, ndotja nga [[Monoksidi i karbonit|monoksidi i karbonit]] ishte ulur ndjeshëm, ndërsa dioksidi i squfurit dhe dioksidi i azotit ishin në nivele rreth një të tretës së atyre të vitit 1992. Nivelet e ndotësve karakteristikë në Qytetin e Meksikës janë të ngjashme me ato të [[Los Anxheles|Los Anxhelesit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.laweekly.com/news/los-angeles-and-mexico-city-a-tale-of-two-cities-2152222|title=Los Angeles and Mexico City: A Tale of Two Cities|first=Julia|last=Cooke|date=2008-02-27|website=laweekly.com|access-date=2017-09-20|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920103306/http://www.laweekly.com/news/los-angeles-and-mexico-city-a-tale-of-two-cities-2152222|url-status=live|language=en}}</ref> Pavarësisht pastrimit, zona metropolitane mbetet pjesa më e ndotur me [[Ozoni|ozon]] e vendit, me nivele ozoni 2,5 herë mbi kufijtë e sigurt të përcaktuar nga [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|OBSH]].<ref name="harvard">{{Cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2014/10/coming-up-for-air/|title=Coming up for air|work=Harvard Gazette|access-date=2015-12-16|date=2014-10-28|archive-date=2015-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150818144109/http://news.harvard.edu/gazette/story/2014/10/coming-up-for-air/|url-status=live|language=en}}</ref> Për të pastruar ndotjen, qeveritë federale dhe lokale zbatuan plane të shumta, përfshirë monitorimin dhe raportimin e vazhdueshëm të kushteve mjedisore, të tilla si ozoni dhe [[NOx|oksidet e azotit]].<ref name="clean">{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna28391130|title=Mexico City cleans up its reputation for smog|date=2008-12-26|access-date=2019-11-11|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923224721/http://www.nbcnews.com/id/28391130|url-status=live|language=en}}</ref> Kur nivelet e këtyre dy ndotësve arritën nivele kritike, u zbatuan masa emergjente, të cilat përfshinin mbylljen e fabrikave, ndryshimin e orareve të shkollave dhe zgjatjen e programit ''Një ditë pa makinë'' në dy ditë në javë.<ref name="clean" /> Qeveria gjithashtu vendosi përmirësime të teknologjisë industriale, një kontroll të rreptë të emetimeve të automjeteve dy herë në vit dhe riformulimin e benzinës dhe të [[Nafta|karburantit dizel]].<ref name="clean" /> Prezantimi i Metrobús, një sistem i {{ill|Transiti i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transitit të shpejtë me autobus}}, dhe i Ecobici për ndarjen e biçkletave, ishin ndër përpjekjet për të nxitur forma alternative dhe më të gjelbra të transportit.<ref name="harvard" /> === Parqet dhe rekreacioni === [[Skeda:Sobrevuelos CDMX HJ2A5116 (26515134738).jpg|thumb|[[:en:Chapultepec|Chapultepec]] ishte një park i rëndësishëm gjatë [[Perandoria Azteke|Perandorisë Azteke]], hyrja në të kishte qenë e kufizuar vetëm për fisnikërinë e saj; ai u shpall i hapur për publikun me dekret të [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit V]] në vitin 1530.<ref name="NY Times 1987-12-13">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1987/12/13/travel/chapultepec-park-mexico-in-microcosm.html|title=Chapultepec Park: Mexico in Microcosm|website=[[The New York Times]]|author=Larry Rother|date=1987-12-13|access-date=2019-11-18|archive-date=2019-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191118032228/https://www.nytimes.com/1987/12/13/travel/chapultepec-park-mexico-in-microcosm.html|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chapultepec.org.mx/web2010/chapultepec/historia/historia.php|title=Historia del Bosque de Chapultepec (Historia e Pyllit të Chapultepec)|publisher=Dirección del Bosque de Chapultepec|location=Qyteti i Meksikës|language=es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114082249/http://www.chapultepec.org.mx/web2010/chapultepec/historia/historia.php|archive-date=2010-11-14}}</ref> Ai është një nga parqet urbane më të mëdha në botë.<ref name="NY Times 1987-12-13" />]] [[:en:Chapultepec|Chapultepec]], parku publik më ikonik i qytetit, ka një histori që shkon prapa te perandorët aztekë, të cilët e përdornin zonën si vendpushim. Ndodhet në jug të rrethit [[:en:Polanco|Polanco]] dhe strehon [[:en:Chapultepec Zoo|Kopshtin Zoologjik të Chapultepec]], kopshtin zoologjik kryesor të qytetit, disa pellgje dhe shtatë muze, përfshirë Muzeun Kombëtar të Antropologjisë. Parqe të tjera ikonike të qytetit përfshijnë [[:en:Alameda Central|Alameda Central]], e cila njihet si parku publik më i vjetër në [[Amerika|Amerikë]].<ref>{{cite book|last1=Meade|first1=Julie|title=Moon Mexico City|date=2016|publisher=Avalon Publishing|isbn=9781631214097|url=https://books.google.com/books?id=BELXCwAAQBAJ&pg=PT113|language=en|quote=Just west of Bellas Artes, the Alameda Central is the largest green space in the center of the city and the oldest public park in the Americas.|access-date=2019-11-18|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204607/https://books.google.com/books?id=BELXCwAAQBAJ&pg=PT113#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Three Kings Day in Mexico, a holiday in flux|url=http://latimesblogs.latimes.com/laplaza/2011/01/mexico-city-holidays-safety-crowds-revitalization-ebrard.html|website=LA Times Blogs – La Plaza|date=2011-01-06|quote=Consider the scene this week at the Alameda Central, the downtown Mexico City park historians describe as the oldest planned urban green space in the Americas.|access-date=2019-11-18|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228061252/http://latimesblogs.latimes.com/laplaza/2011/01/mexico-city-holidays-safety-crowds-revitalization-ebrard.html|url-status=live|language=en}}</ref> Parque México dhe Parque España në rrethin modern [[:en:Condesa|Condesa]]; Parque Hundido dhe ''Parque de los Venados'' në [[:en:Colonia del Valle|Colonia del Valle]], dhe Parque Lincoln në Polanco.<ref>{{cite news|newspaper=El Universal|url=http://www.eluniversaldf.mx/benitojuarez/nota18622.html|title=5 parques representativos del DF (5 parqe ikonike të Qytetit të Meksikës)|author=Lidia Arista|date=2011-01-16|access-date=2013-10-02|archive-date=2013-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130527090127/http://www.eluniversaldf.mx/benitojuarez/nota18622.html|url-status=dead|language=es}}</ref> Ka shumë parqe më të vogla në të gjithë qytetin. Shumica janë "sheshe" të vogla që zënë dy ose tre blloqe katrore midis rretheve rezidenciale ose tregtare. Disa parqe të tjera më të mëdha, si Bosque de Tlalpan dhe Viveros de Coyoacán, dhe në lindje Alameda Oriente, ofrojnë shumë aktivitete rekreative. Në veriperëndim të qytetit ndodhet një rezervat i madh ekologjik, Bosque de Aragón. Në juglindje ndodhet [[:en:Xochimilco Ecological Park and Plant Market|Parku Ekologjik dhe Tregu i Bimëve i Xochimilco]], një [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend i Trashëgimisë Botërore]]. Në perëndim të rrethit [[:en:Santa Fe, Mexico City|Santa Fe]] ndodhen pyjet e pishës të [[:en:Desierto de los Leones National Park|Parkut Kombëtar Desierto de los Leones]]. Parqet argëtuese përfshijnë [[:en:Six Flags México|Six Flags México]], në lagjen Ajusco, i cili është më i madhi në Amerikën Latine. Në qytet mbahen panaire sezonale të shumta. Qyteti i Meksikës ka tre kopshte zoologjike: Kopshti Zoologjik i Chapultepec, [[:es:Zoológico de San Juan de Aragón|Kopshti Zoologjik San Juan de Aragón]] dhe [[:en:Zoológico Los Coyotes|Kopshti Zoologjik Los Coyotes]]. Kopshti Zoologjik i Chapultepec ndodhet në seksionin e parë të Parkut Chapultepec, në Miguel Hidalgo. Ai u hap në vitin 1924.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222123052/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Historia del zoológico|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Vizitorët mund të shohin rreth 243 ekzemplarë të specieve të ndryshme, duke përfshirë kangurë, panda gjigante, gorilla, karakalë, hienë, hipopotamë, jaguarë, gjirafa, lemurë, luanë, ndër të tjera.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222122547/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Colección animal|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Kopshti Zoologjik San Juan de Aragón ndodhet pranë Parkut San Juan de Aragón, në Gustavo A. Madero. Në këtë kopsht zoologjik, i hapur në vitin 1964,<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004113006/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-10-04|title=Historia del zoológico|date=2015-10-04|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> ka specie që janë në rrezik zhdukjeje, si jaguari dhe ujku meksikan. Ndër banorët e tjerë janë shqiponja e artë, antilokapra, delja e maleve, karakara, zebrat, elefanti afrikan, ara, hipopotami, ndër të tjera.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004211309/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-10-04|title=Colección animal|date=2015-10-04|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Kopshti Zoologjik Los Coyotes është një kopsht zoologjik prej 27,68 akre (11,2 ha) që ndodhet në jug të Qytetit të Meksikës, në Coyoacán. Ai u inaugurua më 2 shkurt 1999.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222094602/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Historia del zoológico|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Ai ka më shumë se 301 ekzemplarë të 51 specieve të faunës së egër, vendase ose endemike të zonës, duke përfshirë shqiponja, aksolotl, kojotë, ara, rrëqebuj, ujq meksikanë, rakunë, puma, teporingo, dhelpra dhe drerë bishtbardhë.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222114313/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Colección animal|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> === Klima === [[Skeda:Lightning in Mexico 04.jpg|thumb|left|Rrufeja në sfondin e Torre Mayor]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ Të dhëna klimatike për Qytetin e Meksikës |- ! Muaji !! Janar !! Shkurt !! Mars !! Prill !! Maj !! Qershor !! Korrik !! Gusht !! Shtator !! Tetor !! Nëntor !! Dhjetor |- ! Maksimumi mesatar (°C) | 21 || 23 || 25 || 26 || 26 || 24 || 23 || 23 || 23 || 22 || 21 || 20 |- ! Minimumi mesatar (°C) | 6 || 7 || 9 || 11 || 12 || 13 || 12 || 12 || 12 || 11 || 8 || 6 |- ! Reshjet (mm) | 5 || 5 || 10 || 15 || 40 || 140 || 160 || 150 || 120 || 50 || 10 || 5 |} Qyteti i Meksikës ka një klimë subtropikale malore ({{ill|Klasifikimi i klimës Köppen|en|Köppen climate classification|lt=klasifikimi i klimës Köppen}} ''Cwb''), për shkak të vendndodhjes tropikale, por edhe lartësisë së madhe mbidetare. Rajoni i poshtëm i luginës merr më pak reshje sesa rajonet e sipërme të jugut; bashkitë e poshtme të Iztapalapa, Iztacalco, Venustiano Carranza dhe pjesa lindore e Gustavo A. Madero janë zakonisht më të thata dhe më të ngrohta sesa bashkitë e sipërme jugore të Tlalpan dhe Milpa Alta, një rajon malor me [[Pisha|pisha]] dhe [[Dushku|dushqe]], i njohur si vargmali i Ajusco. Temperatura mesatare vjetore varion nga {{convert|12|to|16|C|F|0}}, në varësi të lartësisë mbidetare të bashkisë. Temperatura rrallë bie nën {{convert|3|C|0}} ose ngrihet mbi {{convert|30|C|0}}.<ref name="weatherspark">{{cite web |title = Average Weather for Mexico City |url = http://weatherspark.com/averages/32574/Mexico-City-Distrito-Federal |publisher = Weather Spark |access-date = 2013-10-29 |archive-date = 2016-11-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161105013644/https://weatherspark.com/averages/32574/Mexico-City-Distrito-Federal |url-status = live |language = en }}</ref> Në Observatorin e Tacubaya, temperatura më e ulët e regjistruar ndonjëherë ishte {{convert|-4.4|C|0}} më 13 shkurt 1960, ndërsa temperatura më e lartë e regjistruar ishte {{convert|34.7|C}} më 25 maj 2024.<ref>{{cite web|url=https://www.eleconomista.com.mx/politica/CDMX-rompe-por-segundo-dia-consecutivo-record-de-calor-alcanza-los-34.7-celsius-20240525-0034.html|title=CDMX rompe por segundo día consecutivo récord de calor; alcanza los 34.7° celsius|date=2024-05-25|access-date=2024-05-26|language=es|work=El Economista|archive-date=2024-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526152006/https://www.eleconomista.com.mx/politica/CDMX-rompe-por-segundo-dia-consecutivo-record-de-calor-alcanza-los-34.7-celsius-20240525-0034.html|url-status=live}}</ref> Reshjet në përgjithësi janë shumë të përqendruara në muajt e verës dhe përfshijnë [[Breshëri|breshër]] të dendur. Dëbora bie rrallë në qytet, megjithëse disi më shpesh në majat e maleve përreth. Gjatë historisë së tij, Lugina Qendrore e Meksikës ka qenë e mësuar me disa reshje dëbore në dekadë (përfshirë një periudhë midis 1878 dhe 1895, në të cilën çdo vit—përveç 1880—pati reshje dëbore), kryesisht borë e efektit të liqenit.<ref name="Clima-CDMX" /> Efektet e kullimit të {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}} dhe të {{ill|Ngrohja globale|en|Global warming|lt=ngrohjes globale}} kanë reduktuar ndjeshëm reshjet e dëborës pas reshjeve të lehta të dëborës më 12 shkurt 1907.<ref>{{cite news |title=Snow in Mexico City |work=The Baltimore Sun |location=Baltimore, Maryland, SHBA |date=1907-02-13 |page=2 |language=en}}</ref> Që nga viti 1908, dëbora ka rënë vetëm tri herë: borë më 14 shkurt 1920;<ref>{{cite news |title=Snow Falls in Mexico City |work=The Baltimore Sun |location=Baltimore, Maryland, SHBA |page=1 |language=en}}</ref> reshje të lehta dëbore më 14 mars 1940;<ref>{{cite news |title=Snowfall Startles Mexico City |work=The New York Times |date=1940-03-15 |page=3 |language=en}}</ref> dhe më 12 janar 1967, kur {{convert|8|cm|0|sp=us}} dëborë ranë mbi qytet, më shumë se çdo herë tjetër e regjistruar.<ref>{{cite news |title=6 Die As Snow Storm Covers Mexico City |work=The New York Times |date=1967-01-12 |page=13 |language=en}}</ref> Stuhia e dëborës e vitit 1967 përkoi me funksionimin e ''Sistemit të Kullimit të Thellë'', që rezultoi në kullimin e plotë të asaj që kishte mbetur nga Liqeni i Tekskokos.<ref name="Clima-CDMX">{{Cite book|last=Jáuregui Ostos |first=Ernesto |title=El clima de la Ciudad de México |year=2000 |publisher=Instituto de Geografía de la UNAM |isbn=978-968-856-819-4 |language=es |location=México, D.F.}}</ref><ref name="DAMsxix">{{Cite book|last=Escobar Ohmstede |first=Antonio |title=Desastres agrícolas en México: Siglo XIX Tomo 2 (1822–1900) |year=2004 |publisher=Fondo de Cultura Económica (FCE); Centro de Investigaciones y Estudios Superiores en Antropología Social (CIESAS) |editor=Juan Manuel Pérez Zevallos |isbn=978-968-16-7188-4 |language=es |location=México, D.F.}}</ref> Pas zhdukjes së Liqenit të Tekskokos, nuk ka rënë më kurrë dëborë mbi Qytetin e Meksikës.<ref name="Clima-CDMX" /> Rajoni i Luginës së Meksikës pranon sisteme [[Kundërcikloni|anticiklonike]]. Erërat e dobëta të këtyre sistemeve nuk lejojnë shpërndarjen, jashtë pellgut, të [[Ndotja e ajrit|ndotësve të ajrit]] që prodhohen nga 50.000 industri dhe 4 milionë automjete që veprojnë brenda dhe përreth zonës metropolitane.<ref>{{cite web |url = http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/proaire_2002-2010.pdf |title = Program to improve air quality in the Metropolitan zone of the valley of Mexico – 2002. Secretaría del Medio Ambiente del Distrito Federal, SMA (2002) Programa para Mejorar la Calidad del Aire de la Zona Metropolitana del Valle de México, Gobierno del Distrito Federal |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070126231119/http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/proaire_2002-2010.pdf |archive-date = 2007-01-26 |language = es }}</ref> Zona merr rreth {{convert|820|mm|in|0|sp=us}} reshje vjetore, të përqendruara nga maji deri në tetor, ndërsa gjatë pjesës tjetër të vitit ka reshje shumë të pakta ose aspak.<ref name="National Research" /> Zona ka dy stinë kryesore. Vera e lagësht zgjat nga maji deri në tetor, kur erërat sjellin lagështi tropikale nga deti, dhe muaji më i lagësht është korriku. Dimri i freskët dhe me diell zgjat nga nëntori deri në prill, kur ajri është relativisht më i thatë, dhe muaji më i thatë është dhjetori. Kjo stinë ndahet në një periudhë të ftohtë dimërore dhe një periudhë të ngrohtë pranverore. Periudha e ftohtë shtrihet nga nëntori deri në shkurt, kur {{ill|Masa ajrore|en|Air mass|lt=masat ajrore polare}} shtyhen nga veriu dhe e mbajnë ajrin mjaft të thatë. Periudha e ngrohtë zgjat nga marsi deri në maj, kur erërat subtropikale përsëri mbizotërojnë, por ende nuk mbartin lagështi të mjaftueshme që të krijohet shi.<ref name="Lafragua 2003">{{Cite web |last=Lafregua |first=J |author2=Gutierrez, A |author3=Aguilar E |author4=Aparicio J |author5=Mejia R |author6=Santillan O |author7=Suarez MA |author8=Preciado M |title=Balance hídrico del Valle de Mexico |publisher=Anuario IMTA |year=2003 |url=http://www.imta.gob.mx/instituto/historial-proyectos/th/2003/HDR1-Balance.pdf |access-date=2008-12-01 |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216230728/http://www.imta.gob.mx/instituto/historial-proyectos/th/2003/HDR1-Balance.pdf |archive-date=2008-12-16}}</ref> {{Weather box |location = Qyteti i Meksikës (Tacubaya), normale 1991–2020, ekstreme 1877–2024 |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 28.2 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.9 |Apr record high C = 33.7 |May record high C = 34.7 |Jun record high C = 33.5 |Jul record high C = 29.6 |Aug record high C = 29.4 |Sep record high C = 28.6 |Oct record high C = 29.2 |Nov record high C = 31.5 |Dec record high C = 29.4 |year record high C = 34.7 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 24.3 |Mar high C = 26.1 |Apr high C = 27.5 |May high C = 27.2 |Jun high C = 25.8 |Jul high C = 24.7 |Aug high C = 24.6 |Sep high C = 23.7 |Oct high C = 23.5 |Nov high C = 22.8 |Dec high C = 22.4 |year high C = 24.6 |Jan mean C = 15.4 |Feb mean C = 16.9 |Mar mean C = 18.6 |Apr mean C = 20.3 |May mean C = 20.4 |Jun mean C = 19.8 |Jul mean C = 18.8 |Aug mean C = 18.9 |Sep mean C = 18.4 |Oct mean C = 17.6 |Nov mean C = 16.4 |Dec mean C = 15.4 |year mean C = 18.1 |Jan low C = 8.5 |Feb low C = 9.5 |Mar low C = 11.1 |Apr low C = 13.1 |May low C = 13.7 |Jun low C = 13.8 |Jul low C = 13.0 |Aug low C = 13.2 |Sep low C = 13.1 |Oct low C = 11.8 |Nov low C = 9.9 |Dec low C = 8.5 |year low C = 11.6 |Jan record low C = −4.2 |Feb record low C = −4.4 |Mar record low C = -4.0 |Apr record low C = −0.6 |May record low C = 3.7 |Jun record low C = 0.0 |Jul record low C = 1.0 |Aug record low C = 1.0 |Sep record low C = 1.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.0 |year record low C = −4.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 11.9 |Feb precipitation mm = 5.7 |Mar precipitation mm = 11.8 |Apr precipitation mm = 24.2 |May precipitation mm = 59.4 |Jun precipitation mm = 132.5 |Jul precipitation mm = 174.0 |Aug precipitation mm = 175.6 |Sep precipitation mm = 158.1 |Oct precipitation mm = 71.3 |Nov precipitation mm = 17.4 |Dec precipitation mm = 5.0 |year precipitation mm = 846.9 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 2.7 |Feb precipitation days = 2.1 |Mar precipitation days = 3.8 |Apr precipitation days = 6.7 |May precipitation days = 11.1 |Jun precipitation days = 16.3 |Jul precipitation days = 21.8 |Aug precipitation days = 20.8 |Sep precipitation days = 18.2 |Oct precipitation days = 10.1 |Nov precipitation days = 3.7 |Dec precipitation days = 1.2 |year precipitation days = 118.5 |Jan humidity = 54.0 |Feb humidity = 48.0 |Mar humidity = 43.5 |Apr humidity = 45.2 |May humidity = 52.8 |Jun humidity = 63.7 |Jul humidity = 69.6 |Aug humidity = 69.2 |Sep humidity = 69.9 |Oct humidity = 64.0 |Nov humidity = 57.1 |Dec humidity = 55.3 |year humidity = 57.7 |Jan sun = 233.4 |Feb sun = 232.5 |Mar sun = 262.3 |Apr sun = 238.6 |May sun = 232.2 |Jun sun = 180.9 |Jul sun = 178.6 |Aug sun = 176.9 |Sep sun = 148.3 |Oct sun = 190.9 |Nov sun = 224.4 |Dec sun = 226.9 |year sun = 2525.8 |source 1 = Servicio Meteorológico Nacional<ref name="SMN normales">{{cite web | url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/df/nor9120_09048.TXT | title = Estado de Ciudad de México-Estación: Tacubaya Central (OBS) | work = Normales Climatologicas 1991–2020 | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | language = es | access-date = 2025-09-30 | archive-date = 2023-08-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230825204315/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/df/nor9120_09048.TXT | url-status = dead }}</ref><ref name="SMN extremes">{{cite web | url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Max-Extr/00009/00009048.TXT | title = Extreme Temperatures and Precipitation for Tacubaya Central (OBS) | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | language = es | access-date = 2021-10-15 | archive-date = 2021-10-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211015225015/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Max-Extr/00009/00009048.TXT }}</ref> |source 2 = [[Organizata Botërore e Meteorologjisë]] (lagështia dhe dielli 1981–2010)<ref name="WMO"> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20211015224024/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-IV/Mexico/WMONORMALES_Mexico.xlsx | archive-date = 2021-10-15 | url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-IV/Mexico/WMONORMALES_Mexico.xlsx | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 | publisher = World Meteorological Organization | language = en | access-date = 2021-10-15}}</ref><ref>{{cite web |access-date=2024-05-27 |date=2024-05-25 |title=76680: Mexico Central, D. F. (Mexico) |url=https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=76680&ano=2024&mes=5&day=26&hora=18&min=0&ndays=30 |website=www.ogimet.com |language=en |archive-date=2024-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527183545/https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=76680&ano=2024&mes=5&day=26&hora=18&min=0&ndays=30 |url-status=live }}</ref> }} == Demografia == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:1em; text-align:right" |- | 1900 || 541.516<ref name=florecimiento>{{cite book|url=https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QadCqlDWJVTvMtOjIlh5_-223w279HssBwxOhiRfmwh8_dVM-bJRmYteqBlkqzLZLdp16rUR_2S6vIvxOjzxfLSx1SX6AbcHUlPmxg7ST2UJnRHa34DgKFvipygfrdnJG9_SveELjUb23ZBN6KJqp8-GqllMElJB8dmoxSgRfYEzbvmN2ysSuFrrHnWRKLQx51iX9S2WCCye3A7mNbPSPKuEWjWWFwHOYyZvqMfEs2e7YMvCHUcqb0hnjGNSkVsiJoy5xRtqB9-qHWDf1wkN7ijxFWOSlQ|title=El Florecimiento de México|year=1906|page=24|publisher=Tipografía de Bouligny & Schmidt Sucs|language=es}}</ref> |- | 1950 || 3.365.081 |- | 1960 || 5.479.184 |- | 1970 || 8.830.947 |- | 1980 || 13.027.620 |- | 1990 || 15.642.318 |- | 2000 || 18.457.027 |- | 2010 || 20.136.681 |- | 2019 || 21.671.908 |- | colspan="2" | <small>për aglomeracionin e Qytetit të Meksikës<ref>{{Cite web|url=http://worldpopulationreview.com/world-cities/mexico-city-population/|website=worldpopulationreview.com|title=Mexico City Population|language=en|access-date=2014-01-06|archive-date=2014-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106103422/http://worldpopulationreview.com/world-cities/mexico-city-population/|url-status=live}}</ref></small> |} Historikisht, dhe që nga kohët [[Epoka parakolumbiane|parakolumbiane]], Lugina e Meksikës ka qenë një nga zonat më të dendura të populluara në Meksikë. Kur u krijua Distrikti Federal në vitin 1824, zona urbane e Qytetit të Meksikës shtrihej përafërsisht deri në zonën e bashkisë Kuauhtemok të sotme. Gjatë epokës së {{ill|Porfiriato|en|Porfiriato}}, në fillim të shekullit XX, klasa e pasur dhe klasa e mesme filluan të migrojnë drejt perëndimit dhe jugut të periferisë së qytetit.<ref name=santafe>{{cite book|chapter=2.10|title=La constitución urbana y espacial de la ZEDEC Santa Fe: origen y desarrollo producto de la reestructuración urbana, y símbolo del proyecto neoliberal mexicano|year=2014|last=Kunz|first=Gustavo|publisher=Universidad Iberoamericana|location=Mexico City|url=https://www.bib.uia.mx/ciudad/siglo21/Kunz.pdf|language=es|archive-date=2023-05-06|access-date=2025-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506054754/http://www.bib.uia.mx/ciudad/siglo21/Kunz.pdf|url-status=live}}</ref> Kjo çoi në një ndarje klasore midis klasave të larta dhe të ulëta të Qytetit të Meksikës.<ref name=thesis>{{cite thesis|publisher=University of California|url=https://escholarship.org/content/qt7vd7j9g6/qt7vd7j9g6_noSplash_255143fb593331e093d89f5ace04cd8c.pdf|title=The Politics of Immediacy: Citizenship, Infrastructure and Sustainable Mobility in Mexico City|date=2017|pages=17,42|first=Oscar|last=Sosa López|location=Berkeley|language=en|archive-date=2024-11-18|access-date=2025-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20241118113953/https://escholarship.org/content/qt7vd7j9g6/qt7vd7j9g6_noSplash_255143fb593331e093d89f5ace04cd8c.pdf|url-status=live}}</ref> Lagjet e pasura si Colonia Roma, Polanco dhe Anzures ndodheshin në anën perëndimore të qytetit, pranë qendrës historike të Qytetit të Meksikës, ndërsa lagjet e klasës punëtore ndodheshin në anën lindore, mbi shtratin e dikurshëm të {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}}.<ref>{{cite web|date=2018-04-26|last=Vitz|first=Matthew|title=A City on a Lake: Urban Political Ecology and the Growth of Mexico City|publisher=Duke University Press|page=8|url=https://history.ucsd.edu/doc/review/current/mv/a-1-1.pdf|language=en|access-date=2025-11-26|archive-date=2025-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20251203225934/https://history.ucsd.edu/doc/review/current/mv/a-1-1.pdf|url-status=live}}</ref> Gjatë shekullit XX, kjo çoi në krijimin e vendbanimeve më pak të zhvilluara si Iztapalapa dhe Tláhuac në lindje.<ref name=thesis/> Sipas regjistrimit të vitit 1921, 54,78% e popullsisë së qytetit konsiderohej mestizo (indigjenë të përzier me evropianë), 22,79% konsideroheshin evropianë dhe 18,74% konsideroheshin indigjenë.<ref>{{cite web |url = http://www.houstonculture.org/hispanic/census.html |title = The Hispanic Experience – Indigenous Identity in Mexico |publisher = Houstonculture.org |language=en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2009-08-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090804090647/http://www.houstonculture.org/hispanic/census.html |url-status = live }}</ref>{{Failed verification|date=October 2024}} Deri në vitet 1990, Distrikti Federal ishte entiteti federal më i populluar në Meksikë, por që atëherë popullsia e tij ka mbetur e qëndrueshme, rreth 8,7 milionë banorë. Rritja e qytetit është shtrirë përtej kufijve të vetë qytetit, duke përfshirë 59 bashki të Shtetit të Meksikës dhe 1 në shtetin e Hidalgo.<ref name="CONAPOzm2005">[https://web.archive.org/web/20090506013007/http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm Consejo Nacional de Población, México; Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005]. Marrë më 27 shtator 2008. {{Cite web |url=http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm |title=Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005 |language=es |access-date=2009-02-22 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206100054/http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm |url-status=dead }}</ref> Me një popullsi prej afërsisht 19,8 milionë banorësh (2008),<ref name="CONAPOProy2">{{cite web|url=http://www.conapo.gob.mx/00cifras/5.htm |title=Consejo Nacional de Población, México; Proyecciones de la Población de México 2005–2050 |language=es |access-date=2007-10-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012092602/http://www.conapo.gob.mx/00cifras/5.htm |archive-date=2007-10-12 }} Popullsia totale e parashikuar e Qytetit të Meksikës dhe 60 bashkive të tjera të ''Zona metropolitana del Valle de México'', sipas përcaktimit të vitit 2005. Marrë më 27 shtator 2008.</ref> ai është një nga konurbacionet më të populluara në botë. Megjithatë, norma vjetore e rritjes së Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës është shumë më e ulët se ajo e aglomeracioneve të tjera të mëdha urbane në Meksikë,<ref name="Sintesis" /> një fenomen që i atribuohet me gjasë politikës mjedisore të decentralizimit. Norma e migracionit neto e Qytetit të Meksikës nga viti 1995 deri në vitin 2000 ishte negative.<ref name="NetMigrationRateInStates - TasaDeMigraciónNeta">{{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mpob62&c=3883&e=09 |title=Tasa de emigración, inmigración y migración neta de las entidades federativas |publisher=Inegi.gob.mx |language=es |access-date=2010-04-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510155316/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mpob62&c=3883&e=09 |archive-date=2013-05-10 }}</ref> === Zona metropolitane === {{Hatnote|Artikulli kryesor: Zona metropolitane e Luginës së Meksikës}} [[Skeda:Mexico_City_Metropolitan_Area_Map.svg|thumb|right|Zona metropolitane e Luginës së Meksikës dhe Qyteti i Meksikës]] Zona metropolitane, Zona metropolitane e Luginës së Meksikës (''Zona Metropolitana del Valle de México'' ose ''ZMVM'' në spanjisht), përbëhet nga vetë Qyteti i Meksikës së bashku me 60 komuna në Shtetin e Meksikës dhe një në shtetin e Hidalgos. Me një popullsi prej 21.804.515 banorësh (regjistrimi i vitit 2020), Zona metropolitane e Luginës së Meksikës është njëkohësisht zona metropolitane më e madhe dhe më e dendur në vend. Prej rreth 21,8 milionë banorëve, 9,2 milionë jetojnë në vetë Qytetin e Meksikës<ref name="inegi_pop_2020" /> dhe 12,4 milionë në Shtetin e Meksikës (rreth 75% e popullsisë së shtetit), duke përfshirë komunat e mëposhtme:<ref name="inegi_pop_2020" /> * Ecatepec de Morelos ({{Abbr|pop.|popullsia}} 1.645.352) * Nezahualcóyotl ({{Abbr|pop.|popullsia}} 1.077.208) * Naucalpan ({{Abbr|pop.|popullsia}} 834.434) * Chimalhuacán ({{Abbr|pop.|popullsia}} 705.193) * Tlalnepantla de Baz ({{Abbr|pop.|popullsia}} 672.202) ==== Megalopolisi ==== [[Skeda:Megapolis Mexico Nombres.svg|thumb|Megalopolisi i Qytetit të Meksikës sipas përcaktimit përpara vitit 2019. Që atëherë përfshihet edhe shteti i Querétaros.]] Zona metropolitane e Luginës së Meksikës, nga ana tjetër, bën pjesë në një {{ill|Megalopoli|en|Megalopolis|lt=megalopol}} edhe më të madh, të njohur zyrtarisht si ''Corona regional del centro de México'' (Megalopolisi i Qytetit të Meksikës), me një popullsi prej 33,4 milionë banorësh, më shumë se një e katërta e popullsisë së vendit sipas regjistrimit të vitit 2020. Megalopoli, sipas përcaktimit të Komisionit të Mjedisit të Megalopolit (''CAMe''), përfshin Qytetin e Meksikës dhe shtetet e Meksikës, Hidalgo, Puebla, Tlaxcala, Morelos dhe, që nga viti 2019, edhe Querétaro,<ref name="qro-mega">{{cite news |title=Querétaro ya será parte de la megalópolis (Querétaro do të jetë pjesë e megalopolisit) |url=https://www.diariodequeretaro.com.mx/local/queretaro-ya-sera-parte-de-la-megalopolis-4363398.html |access-date=2023-08-20 |publisher=Diario de Querétaro |date=2019-10-25 |archive-date=2023-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820141049/https://www.diariodequeretaro.com.mx/local/queretaro-ya-sera-parte-de-la-megalopolis-4363398.html |url-status=live |language=es }}</ref> duke përfshirë kështu zonat metropolitane të Qytetit të Meksikës, Pueblës, Querétaros, Tolukës, [[Kuernavaka|Kuernavakës]], Pachucas dhe të tjera.<ref name="mega-came">{{cite web |author1=Comisión Ambiental de la Megalópolis |title=La megalópolis de la ZMVM (Megalopolisi i Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës) |url=https://www.gob.mx/comisionambiental/articulos/la-megalopolis-de-la-zmvm?idiom=es |website=Gobierno de Mexico |publisher=Comisión Ambiental de la Megalópolis |access-date=2023-08-20 |language=es |date=September 2018 |archive-date=2023-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820141047/https://www.gob.mx/comisionambiental/articulos/la-megalopolis-de-la-zmvm?idiom=es |url-status=live }}</ref> ==== Rritja ==== Zona metropolitane e Luginës së Meksikës ishte zona metropolitane me rritjen më të shpejtë në vend deri në fund të viteve 1980. Që atëherë, politikat qeveritare kanë mbështetur decentralizimin me qëllim reduktimin e ndotjes në Zonën metropolitane të Luginës së Meksikës. Ndonëse vazhdon të rritet, norma vjetore e rritjes është ulur dhe është më e ulët se ajo e Zonës metropolitane të Guadalajarës dhe e Zonës metropolitane të Monterrey-t.<ref name="Sintesis">[http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/conteos/conteo2005/sintesis.pps Síntesis de Resultados del Conteo 2005] (në spanjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209124039/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/conteos/conteo2005/sintesis.pps |date=2007-02-09 }} INEGI</ref> Shkalla neto e migracionit të vetë Qytetit të Meksikës nga viti 1995 deri në vitin 2000 ishte negative,<ref name="NetMigrationRateInStates - TasaDeMigraciónNeta" /> gjë që nënkupton se banorët po zhvendosen drejt periferive të zonës metropolitane ose drejt shteteve të tjera të Meksikës. Për më tepër, disa periferi të brendshme po humbin popullsi në favor të periferive të jashtme, çka tregon zgjerimin e vazhdueshëm të Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. {{Wide image|Panorama of Mexico City from Torre Latinoamericana.jpg|2200px|align-cap=center|Pamje panoramike e Qytetit të Meksikës nga {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}}}} === Feja === [[Skeda:Día_de_la_virgen.jpg|thumb|{{ill|Bazilika e Zojës së Guadalupës|en|Basilica of Our Lady of Guadalupe}} në La Villa de Guadalupe, vendi kryesor i pelegrinazhit katolik në Amerikë. Aty ruhet imazhi origjinal i [[Zoja e Guadalupës|Zojës së Guadalupës]].]] Shumica (82%) e banorëve të Qytetit të Meksikës janë katolikë, paksa më pak se përqindja kombëtare prej 87% sipas regjistrimit të vitit 2010, duke e bërë atë denominacionin më të madh [[Krishtërimi|të krishterë]], ndonëse ka qenë në rënie gjatë dekadave të fundit.<ref>[http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/df/poblacion/diversidad.aspx?tema=me&e=09 Volumen y porcentaje de la población de 5 y más años católica por entidad federativa, 2010] (në spanjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507144955/http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/df/poblacion/diversidad.aspx?tema=me&e=09 |date=2012-05-07 }} INEGI</ref> Shumë fe dhe filozofi të tjera praktikohen gjithashtu në qytet: shumë grupe të ndryshme [[Protestantizmi|protestante]], lloje të ndryshme komunitetesh hebreje, grupe [[Budizmi|budiste]], islame dhe grupe të tjera [[Spiritualiteti|shpirtërore]] dhe filozofike. Ka gjithashtu një numër në rritje personash jofetarë, qoftë agnostikë apo ateistë.<ref>{{cite book |last1=Mora Duro |first1=Carlos Nazario |title=Encyclopedia of Latin American Religions |chapter=Agnostics and Atheists in Mexico |date=2019 |pages=66–70 |doi=10.1007/978-3-319-27078-4_369 |isbn=978-3-319-27077-7 |language=en }}</ref> Shenjtori mbrojtës i Qytetit të Meksikës është shën Filipi i Jezusit, një misionar katolik meksikan që u bë një nga njëzet e gjashtë martirët e Japonisë.<ref>{{cite book |last=Morgan |first=Ronald J. |title=Spanish American Saints and the Rhetoric of Identity, 1600–1810 |location=Tucson |publisher=University of Arizona Press |year=2002 |pages=143–169 |language=en }}</ref> Arkidioqeza Katolike Romake e Meksikës është arkidioqeza më e madhe në botë.<ref>{{cite web |website=Crux |access-date=2019-10-01 |url=https://cruxnow.com/church-in-the-americas/2019/09/30/three-new-dioceses-carved-out-of-archdiocese-of-mexico/ |title=Three new dioceses carved out of Archdiocese of Mexico |date=2019-09-30 |agency=Catholic News Service |first=David |last=Agren |archive-date=2022-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115143905/https://cruxnow.com/church-in-the-americas/2019/09/30/three-new-dioceses-carved-out-of-archdiocese-of-mexico |url-status=live |language=en }}</ref> Janë dy katedrale katolike në qytet, Katedralja Metropolitane e Qytetit të Meksikës dhe Katedralja e Iztapalapës, dhe tre kisha të mëparshme katolike që tani janë katedralet e riteve të tjera: Katedralja San José de Gracia (kishë anglikane), Katedralja Porta Coeli (kishë katolike greke melkite) dhe Katedralja Valvanera (kishë maronite). === Grupet etnike === Popujt indigjenë nga zona të ndryshme të Meksikës, që përfaqësojnë rreth 18,74% të popullsisë së qytetit, kanë migruar drejt kryeqytetit në kërkim të mundësive më të mira ekonomike. [[Gjuha nahuatl|Nahuatl]], {{ill|Otomi|en|Otomi language}}, Mixtec, Zapotec dhe Mazahua janë gjuhët indigjene me numrin më të madh të folësve në Qytetin e Meksikës.<ref>{{Cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mlen23&c=4169&e=09|title=Población de 5 y más años hablante de lengua indígena por principales lenguas, 2005|publisher=INEGI|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722062155/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mlen23&c=4169&e=09|archive-date=2011-07-22|url-status=dead}}</ref> Sipas regjistrimit të vitit 2020, 2,03% e popullsisë së Qytetit të Meksikës identifikohej si e zezë, afro-meksikane ose me prejardhje afrikane.<ref>{{Cite web|url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/tableros/panorama/|title=Panorama sociodemográfico de México|website=www.inegi.org.mx|language=es|access-date=2021-10-06|archive-date=2021-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126013823/https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/tableros/panorama/|url-status=live}}</ref> Përveç kësaj, Qyteti i Meksikës është shtëpia e komuniteteve të mëdha të ekspatriatëve dhe imigrantëve nga pjesa tjetër e Amerikës së Veriut (SHBA dhe Kanadaja), nga Amerika e Jugut (kryesisht nga Argjentina dhe Kolumbia, por edhe nga Brazili, Kili, Uruguai dhe Venezuela), nga Amerika Qendrore dhe Karaibet (kryesisht nga [[Kubanezët|Kuba]], Guatemala, Salvadori, Haiti dhe [[Hondurasit|Hondurasi]]); nga Evropa (kryesisht nga Spanja, [[Gjermanët|Gjermania]] dhe [[Zviceranët|Zvicra]], por edhe nga [[Çekët|Çekia]], Hungaria, [[Francezët|Franca]], Italia, [[Irlandezët|Irlanda]], [[Holandezët|Holanda]], [[Polakët|Polonia]] dhe [[Rumunët|Rumania]])<ref name="extranjeros">{{Cite web|url=https://www.redalyc.org/pdf/151/15103202.pdf|title=Asociaciones de Inmigrantes Extranjeros en la Ciudad de México. Una Mirada a Fines del Siglo XX|language=es|access-date=2010-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704104421/http://redalyc.uaemex.mx/redalyc/pdf/151/15103202.pdf|archive-date=2009-07-04|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://historiamexicana.colmex.mx/pdf/13/art_13_1938_16335.pdf|title=Los extranjeros en México, la inmigración y el gobierno ¿Tolerancia o intolerancia religiosa?|language=es|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327124211/http://historiamexicana.colmex.mx/pdf/13/art_13_1938_16335.pdf|archive-date=2009-03-27}}</ref> dhe nga bota arabe (kryesisht nga Libani, si dhe vende të tjera si Siria dhe Egjipti).<ref>{{Cite web|url=http://confines.mty.itesm.mx/articulos2/GarciaRE.pdf|title=Los árabes de México. Asimilación y herencia cultural|language=es|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327124211/https://confines.mty.itesm.mx/articulos2/GarciaRE.pdf|archive-date=2009-03-27}}</ref> Qyteti i Meksikës është shtëpia e popullsisë më të madhe të amerikanëve që jetojnë jashtë Shteteve të Bashkuara. Vlerësimet shkojnë deri në 700.000 amerikanë që jetojnë në Qytetin e Meksikës, ndërsa në vitin 1999 Byroja e Çështjeve Konsullore e Shteteve të Bashkuara vlerësoi se mbi 440.000 amerikanë jetonin në Zonën Metropolitane të Qytetit të Meksikës.<ref>{{Cite web|author1=Carl Franz|author2=Lorena Havens|name-list-style=amp|url=http://www.peoplesguide.com/1pages/retire/work/bil-maste/%232americans.html|title=How Many Americans Live in Mexico?|publisher=Peoplesguide.com|language=en|access-date=2010-04-17|archive-date=2007-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070815013459/http://www.peoplesguide.com/1pages/retire/work/bil-maste/%232americans.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.overseasdigest.com/amcit_nu2.htm|title=Private American Citizens Residing Abroad|publisher=Overseasdigest.com|language=en|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100326040310/http://www.overseasdigest.com/amcit_nu2.htm|archive-date=2010-03-26}}</ref> === Shëndeti === [[Skeda:Centro_Médico_Nacional_Siglo_XXI_-_2.jpg|thumb|left|Qendra Mjekësore Kombëtare e Shekullit XXI, e drejtuar nga Instituti Meksikan i Sigurimeve Shoqërore (IMSS)]] Qyteti i Meksikës është shtëpia e disa prej spitaleve private më të mira në vend, duke përfshirë Hospital Ángeles, Hospital ABC dhe Médica Sur. Institucioni kombëtar i kujdesit shëndetësor publik për punonjësit e [[Sektori privat|sektorit privat]], IMSS, ka objektet e tij më të mëdha në Qytetin e Meksikës—përfshirë Qendrën Mjekësore Kombëtare dhe Qendrën Mjekësore La Raza—dhe ka një buxhet vjetor prej mbi 6 miliardë pesos. IMSS-ja dhe institucione të tjera të [[Shëndeti publik|shëndetit publik]], përfshirë ISSSTE-në (Instituti i Sigurimeve Shoqërore për Punonjësit e Sektorit Publik) dhe Ministrinë Kombëtare të Shëndetësisë (SSA), mbajnë objekte të mëdha të specializuara në qytet. Këto përfshijnë Institutet Kombëtare të Kardiologjisë, Nutricionit, Psikiatrisë, Onkologjisë, Pediatrisë dhe Rehabilitimit, ndër të tjera. === Arsimi === [[File:Explanada_de_El_Colegio_de_México.jpg|thumb|El Colegio de México, i kushtuar arsimit të lartë dhe kërkimit në shkencat sociale dhe humane, me theks të veçantë në studimet meksikane dhe latinoamerikane.]] Në mesin e shumë shkollave publike dhe private (K–13), qyteti ofron shkolla [[Multikulturalizmi|multikulturore]], [[Shumëgjuhësia|shumëgjuhëshe]] dhe ndërkombëtare, të ndjekura nga nxënës meksikanë dhe të huaj. Më të njohurat janë Colegio Alemán (shkolla gjermane, me tre kampuse kryesore), Liceo Mexicano Japonés (japoneze), Centro Cultural Coreano en México (koreane), Lycée Franco-Mexicain (frënge), Shkolla Amerikane (ASF Mexico), The Westhill Institute (shkollë amerikane), Edron Academy dhe Greengates School (britanike). Qyteti i Meksikës iu bashkua Rrjetit Global të Qyteteve të Mësuara të UNESCO-s në vitin 2015<ref name="UNESCO UIL-GNLC">{{cite web |title=UNESCO Global Network of Learning cities - Mexico City, Mexico |url=https://www.uil.unesco.org/en/learning-cities/mexico-city |date=2015 |orig-date=2015 |publisher=UNESCO Institute for Lifelong Learning |language=en |access-date=2026-06-02 |archive-date=2026-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104010516/https://www.uil.unesco.org/en/learning-cities/mexico-city |url-status=live }}</ref> dhe u caktua "Qytet i Dizajnit" në vitin 2017.<ref>{{Cite web |title=Mexico City {{!}} Creative Cities Network |url=https://en.unesco.org/creative-cities/mexico-city |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930223743/https://en.unesco.org/creative-cities/mexico-city |archive-date=2023-09-30 |access-date=2025-06-02 |website=en.unesco.org |language=en |url-status=live }}</ref> Në Plaza de las Tres Culturas ndodhet Colegio de Santa Cruz de Tlatelolco, i njohur si shkolla e parë dhe më e vjetër evropiane e arsimit të lartë në [[Amerika|Amerikë]]<ref name="catalog.hathitrust.org" /> dhe si shkolla e parë e madhe e interpretuesve dhe përkthyesve në [[Bota e Re|Botën e Re]].<ref>{{cite book|url=https://books.openedition.org/uop/336?lang=es|title=The Imperial College of Santa Cruz de Tlatelolco|author=Lourdes Arencibia Rodriguez|chapter=The Imperial College of Santa Cruz de Tlatelolco : The First School of Translators and Interpreters in Sixteenth-Century Spanish America1|series=Regards sur la traduction &#124; Perspectives on Translation|date=2017-09-27|pages=263–275|publisher=Les Presses de l'Université d'Ottawa {{!}} University of Ottawa Press|isbn=9780776626208|language=en|access-date=2019-10-10|archive-date=2019-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202204304/https://books.openedition.org/uop/336?lang=es|url-status=live}}</ref> Nga ana tjetër, Universiteti Mbretëror dhe Papnor i Meksikës, tashmë i shfuqizuar, konsiderohet si paraardhësi i UNAM-it; ndodhej në qytet dhe ishte universiteti i tretë më i vjetër në Amerikë. [[File:Mexico_city_Universidad_Nacional_Autónoma_de_México_UNAM.JPG|thumb|left|Kampusi qendror i Qytetit Universitar të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës. Që nga viti 2007 Qyteti Universitar është një Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref name="MexDes"/>]] Universiteti Kombëtar Autonom i Meksikës (UNAM), me seli në Qytetin e Meksikës, është universiteti më i madh në kontinent, me më shumë se 300.000 studentë nga të gjitha shtresat sociale. Tre [[Lista e fituesve të Çmimit Nobel|laureatë të Çmimit Nobel]], disa sipërmarrës meksikanë dhe shumica e presidentëve modernë të [[Meksika|Meksikës]] janë ndër ish-studentët e tij. UNAM kryen 50% të [[Metoda shkencore|kërkimit shkencor]] të Meksikës dhe është i pranishëm në të gjithë vendin me kampuse satelitore, observatorë dhe qendra kërkimore. UNAM u rendit i 74-ti në renditjen Top 200 të universiteteve botërore të botuar nga Times Higher Education (atëherë e quajtur Times Higher Education Supplement) në vitin 2006,<ref>{{cite web |url=http://www.eluniversal.com.mx/nacion/144076.html |title=Times Higher Education Supplement, 2006 |publisher=Eluniversal.com.mx |language=en |access-date=2010-04-17 |archive-date=2007-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809035739/http://www.eluniversal.com.mx/nacion/144076.html |url-status=dead }}</ref> duke e bërë atë universitetin spanjishtfolës më të mirërenditur në botë. Kampusi kryesor i shtrirë i universitetit, i njohur si Ciudad Universitaria (Qyteti Universitar), u shpall Vend i Trashëgimisë Botërore nga UNESCO në vitin 2007.<ref name="MexDes">{{cite journal |last=Tavares Lopez|first=Edgar|date=February 2008 |title=Ciudad Universitaria |journal=México Desconocido |volume=372 |pages=90–92 |language=es }}</ref> Institucioni i dytë më i madh i arsimit të lartë është Instituti Politeknik Kombëtar (IPN), i cili përfshin, ndër shumë qendra të tjera të rëndësishme, Centro de Investigación y de Estudios Avanzados (Cinvestav), ku kryhet kërkim shkencor dhe teknologjik i nivelit të lartë. Ndër institucionet e tjera kryesore të arsimit të lartë në qytet përfshihen Universiteti Autonom Metropolitan (UAM), Shkolla Kombëtare e Antropologjisë dhe Historisë (ENAH), Instituto Tecnológico Autónomo de México (ITAM), Instituto Tecnológico y de Estudios Superiores de Monterrey (3 kampuse), Universidad Panamericana (UP), Universidad La Salle, Universidad Intercontinental (UIC), Universidad del Valle de México (UVM), Universidad Anáhuac, Universiteti Simón Bolívar (USB), Universidad Intercontinental (UIC), Alliant International University, Universidad Iberoamericana, El Colegio de México (Colmex), Escuela Libre de Derecho dhe Centro de Investigación y Docencia Económica (CIDE). Përveç kësaj, {{ill|Universiteti i Kalifornisë|en|University of California}} prestigjioz mban një kampus të njohur si "Casa de California" në qytet.<ref>{{cite web |url=http://www.universityofcalifornia.edu/casa/welcome.html |title=University of California Mexico City |publisher=Universityofcalifornia.edu |language=en |access-date=2011-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613212934/http://www.universityofcalifornia.edu/casa/welcome.html |archive-date=2011-06-13 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref> Universidad Tecnológica de México ndodhet gjithashtu në Qytetin e Meksikës. == Politika == === Struktura politike === [[Skeda:Palacio Nacional 2012-09-29 22-45-57.jpg|thumb|right|Pallati Kombëtar i Meksikës]] [[Skeda:Senado de México 01.jpg|thumb|right|Senati i Republikës]] [[Skeda:LegPalaceDF.JPG|thumb|right|Pallati Legjislativ i San Lázaro]] [[Skeda:Edificio Tlatelolco (S.R.E).JPG|thumb|right|Zyrat e Sekretariatit të Punëve të Jashtme]] [[Skeda:Cámara de Diputados 2012-09-09 03-36-12.jpg|thumb|right|Ndërtesa e Asamblesë Legjislative të Qytetit të Meksikës]] Akti Konstitutiv i Federacionit (''Acta Constitutiva de la Federación'') i 31 janarit 1824 dhe Kushtetuta Federale e 4 tetorit 1824,<ref>{{cite web |url=http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1824index.html |title=Federal Constitution of the United Mexican States (1824) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318225631/http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1824index.html |archive-date=2012-03-18 |language=en}}</ref> përcaktuan organizimin politik dhe administrativ të [[Meksika|Shteteve të Bashkuara të Meksikës]] pas {{ill|Lufta për pavarësinë e Meksikës|en|Mexican War of Independence|lt=Luftës për pavarësinë e Meksikës}}. Për më tepër, Seksioni XXVIII i nenit 50 i dha kongresit të ri të drejtën të zgjedhë se ku do të vendosej qeveria federale. Kjo vendndodhje do të caktohej më pas si tokë federale, me qeverinë federale që vepronte si autoriteti lokal. Dy kandidatët kryesorë për t'u bërë kryeqytet ishin Qyteti i Meksikës dhe Querétaro.<ref>[http://www.juridicas.unam.mx/publica/rev/boletin/cont/85/art/art13.htm Boletín Mexicano de Derecho Comparado] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410153948/http://www.juridicas.unam.mx/publica/rev/boletin/cont/85/art/art13.htm |date=2014-04-10}}. Juridicas.unam.mx. Marrë më 12 prill 2014.</ref> Kryesisht për shkak të bindjes së përfaqësuesit Servando Teresa de Mier, u zgjodh Qyteti i Meksikës, pasi ishte qendra e popullsisë dhe e historisë së vendit, edhe pse Querétaro ishte gjeografikisht më afër qendrës. Zgjedhja u zyrtarizua më 18 nëntor 1824 dhe Kongresi përcaktoi një sipërfaqe prej dy legash katrorë (8.800 akra), me qendër rreth {{ill|Zócalo|en|Zócalo}}. Kjo zonë u nda më pas nga Shteti i Meksikës, duke e detyruar qeverinë e atij shteti të zhvendosej nga Pallati i Inkuizicionit (tani Muzeu i Mjekësisë Meksikane), që ndodhet në qytet, në Texcoco. Kjo zonë nuk përfshinte qendrat e popullsisë të qyteteve Coyoacán, Xochimilco, Mexicaltzingo dhe Tlalpan, të cilat të gjitha mbetën pjesë e Shtetit të Meksikës.<ref name="EncMex2003">{{cite encyclopedia |last=Alvarez |first=Jose Rogelio |encyclopedia=Enciclopedia de Mexico |title=Distrito Federal |year=2003 |publisher=Sabeco International Investment Corp. |volume=IV |language=es |isbn=978-1-56409-063-8 |pages=2293–2314}}</ref> Në vitin 1854 presidenti Antonio López de Santa Anna e zmadhoi sipërfaqen e Qytetit të Meksikës pothuajse tetëfish nga {{Convert|220|to|1700|sqkm|sqmi|-1|abbr=on}} origjinale, duke aneksuar zonat rurale dhe malore për të siguruar kalimet strategjike malore në jug e jugperëndim, me qëllim mbrojtjen e qytetit në rast të një pushtimi të huaj. ({{ill|Lufta Meksikano-Amerikane|en|Mexican–American War}} sapo kishte përfunduar.) Ndryshimet e fundit në kufijtë e Qytetit të Meksikës u bënë midis 1898 dhe 1902, duke e zvogëluar sipërfaqen në {{Convert|1479|sqkm|sqmi|0|abbr=on}} aktuale, duke rregulluar kufirin jugor me shtetin e Morelos. Deri në atë kohë, numri i përgjithshëm i komunave brenda Qytetit të Meksikës ishte njëzet e dy. Në vitin 1941, rrethi i General Anaya u bashkua me Departamentin Qendror, i cili më pas u riemërtua "Qyteti i Meksikës" (duke ringjallur kështu emrin, por jo komunën autonome). Nga viti 1941 deri në 1970, Distrikti Federal përbëhej nga dymbëdhjetë ''delegacione'' dhe Qyteti i Meksikës. Në vitin 1970, Qyteti i Meksikës u nda në katër delegacione të ndryshme: Kuauhtemok, Miguel Hidalgo, Venustiano Carranza dhe Benito Juárez, duke e rritur numrin e delegacioneve në 16. Që atëherë, i gjithë Distrikti Federal, delegacionet e të cilit deri atëherë kishin formuar pothuajse një zonë të vetme urbane, filloi të konsiderohej ''de facto'' sinonim i Qytetit të Meksikës.<ref name="df.gob.mx">[http://www.df.gob.mx/leyes/normatividad.html?materia=1&apartado=15&disp=140 Statuti i Qeverisë së Distriktit Federal] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080313061806/http://www.df.gob.mx/leyes/normatividad.html?materia=1&apartado=15&disp=140 |date=2008-03-13}}</ref> Mungesa e një përcaktimi ''de jure'' krijoi një vakum ligjor që çoi në një sërë diskutimesh të pafrytshme se a e kishte gllabëruar një koncept tjetrin, apo nëse ky i fundit kishte pushuar së ekzistuari plotësisht. Në vitin 1993, situata u zgjidh me një amendim të nenit 44 të {{ill|Kushtetuta e Meksikës|en|Constitution of Mexico|lt=Kushtetutës së Meksikës}}; Qyteti i Meksikës dhe Distrikti Federal u deklaruan si i njëjti entitet. Amendimi u fut më pas në nenin e dytë të Statutit të Qeverisë së Distriktit Federal.<ref name="df.gob.mx" /> === Reforma === Më 29 janar 2016, Qyteti i Meksikës pushoi së qeni ''Distrikti Federal'' (spanjisht: ''Distrito Federal'' ose D.F.) dhe u riemërtua zyrtarisht "Ciudad de México" (ose "CDMX").<ref name="Federal District Now Officially" /> Në atë datë, Qyteti i Meksikës filloi një tranzicion për t'u bërë entiteti i 32-të federal i vendit, duke i dhënë një nivel autonomie të krahasueshëm me atë të një shteti. Do të ketë kushtetutën e vet dhe legjislaturën e vet, ndërsa ''delegaciones''-et e tij tani do të drejtohen nga kryetarë bashkie.<ref name="Federal District Now Officially" /> Megjithatë, për shkak të një klauzole në Kushtetutën Meksikane, pasi është selia e pushteteve të federatës, ai nuk mund të bëhet kurrë shtet, përndryshe kryeqyteti i vendit duhet të zhvendoset diku tjetër.<ref name="UN2" /> Në përgjigje të kërkesave, Qyteti i Meksikës mori një shkallë më të madhe autonomie, me hartimin në vitin 1987 të Statutit të parë të Qeverisjes (''Estatuto de Gobierno'') dhe krijimin e një asambleje përfaqësuesish.<ref>{{cite book |last1=Tavera Fenollosa |first1=Ligia |editor1-last=Rossi |editor1-first=Federico M. |editor2-last=Bülow |editor2-first=Marisa von |title=Social Movement Dynamics: New Perspectives on Theory and Research from Latin America |date=2016-03-03 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-05370-5 |language=en |chapter=Eventful temporality and the unintended outcomes of Mexico's earthquake victims movement}}</ref>{{rp|pages=149–150}} Qyteti ka një Statut të Qeverisjes dhe, që nga ratifikimi i tij më 31 janar 2017, një [[:es:Constitución Política de la Ciudad de México|kushtetutë]],<ref>{{cite web |title=Constitución Política de la Ciudad de México |url=http://www.infodf.org.mx/documentospdf/constitucion_cdmx/Constitucion_%20Politica_CDMX.pdf |access-date=2019-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226004223/http://www.infodf.org.mx/documentospdf/constitucion_cdmx/Constitucion_%20Politica_CDMX.pdf |archive-date=2018-12-26 |language=es}}</ref><ref>{{cite web |title=Constitución Política de la Ciudad de México |url=http://gaceta.diputados.gob.mx/ACCM/GP/20170130-AA.pdf |access-date=2019-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219175548/http://gaceta.diputados.gob.mx/ACCM/GP/20170130-AA.pdf |archive-date=2018-02-19 |date=2019-01-30 |language=es}}</ref> e ngjashme me atë të shteteve të Unionit. Si pjesë e ndryshimeve të fundit në autonomi, buxheti administrohet në nivel lokal; ai propozohet nga {{Interlanguage link|Lista e kryetarëve të qeverisë së Qytetit të Meksikës|en|List of heads of government of Mexico City|lt=kryetari i qeverisë}} dhe miratohet nga {{Interlanguage link|Asambleja Legjislative e Qytetit të Meksikës|en|Congress of Mexico City}}. Megjithatë, është {{Interlanguage link|Kongresi i Unionit|en|Congress of Mexico}} ai që vendos kufirin e sipërm të [[Borxhi qeveritar|borxhit publik]] të brendshëm dhe të jashtëm të emetuar nga qeveria e qytetit.<ref>{{cite web |url = http://www.finanzas.df.gob.mx/documentos/CodigoFinanciero_2007.pdf |title = Codigo Financiero Del Distrito Federal* |access-date = 2010-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070808005758/http://www.finanzas.df.gob.mx/documentos/CodigoFinanciero_2007.pdf |archive-date = 2007-08-08 |url-status = dead |language=es }}</ref> Politika e ndjekur nga administratat e kryetarëve të qeverisë në Qytetin e Meksikës në fund të shekullit të 20-të ka qenë zakonisht më liberale se ajo e pjesës tjetër të vendit,<ref>{{cite book|title=Mexico City|url=https://books.google.com/books?id=IQieDwAAQBAJ&pg=PT133|first=Nicholas|last=Caistor|publisher=Reaktion Books|location=London, England|year=2019|isbn=9781789141108|access-date=2021-10-20|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204608/https://books.google.com/books?id=IQieDwAAQBAJ&pg=PT133#v=onepage&q&f=false|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/transcripts/10080662|title=Mexico Bares Its Liberal Side, and More|work=NPR|date=2007-05-08|access-date=2021-10-20|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020182209/https://www.npr.org/transcripts/10080662|url-status=live|language=en}}</ref> qoftë me mbështetjen e qeverisë federale, siç ishte rasti me miratimin e disa ligjeve gjithëpërfshirëse mjedisore në vitet 1980, qoftë me ligje që u miratuan më pas nga Asambleja Legjislative. Asambleja Legjislative zgjeroi dispozitat për abortin, duke u bërë entiteti i parë federal që e zgjeroi {{Interlanguage link|Aborti në Meksikë|en|abortion in Mexico|lt=abortin në Meksikë}} përtej rasteve të përdhunimit dhe arsyeve ekonomike, për ta lejuar atë me zgjedhjen e nënës përpara javës së 12-të të shtatzënisë.<ref>{{cite news |url = http://www.eluniversal.com.mx/notas/420927.html |title = Aprueba ALDF en lo general reforma sobre el aborto |newspaper = El Universal |date = 2007-04-24 |access-date = 2007-04-25 |archive-date = 2007-04-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070427035819/http://www.eluniversal.com.mx/notas/420927.html |url-status = dead |language=es }}</ref> Në dhjetor 2009, atëherë Distrikti Federal u bë qyteti i parë në Amerikën Latine dhe një nga të paktët qytete në botë që legalizoi [[Martesa brenda të njëjtës gjini|martesën brenda të njëjtës gjini]].<ref name="Guardian - MexicoCityLegalisesSameSexMarriage" /> === Bashkitë dhe lagjet === {{Hatnote|Shih edhe: Bashkitë e Qytetit të Meksikës dhe Lista e lagjeve të Qytetit të Meksikës}} [[File:Boroughs of Mexican Federal District numbered.svg|thumb|16 bashkitë e Qytetit të Meksikës]] Pas reformave politike të vitit 2016, qyteti ndahet për qëllime administrative në 16 bashki ({{Lang|es|demarcaciones territoriales}}, kolokialisht ''alcaldías''), të quajtura më parë ''delegaciones''. Edhe pse nuk janë plotësisht ekuivalente me komunat, bashkitë kanë fituar një autonomi të konsiderueshme.<ref name="cdmxconst">{{cite web|url=https://data.consejeria.cdmx.gob.mx/images/leyes/estatutos/Constitucion_Politica_de_la_Ciudad_de_Mexico_3.pdf|title=Constitution of Mexico City|language=es|publisher=Gobierno de la Ciudad de México|access-date=8 February 2021|archive-date=15 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715022650/https://data.consejeria.cdmx.gob.mx/images/leyes/estatutos/Constitucion_Politica_de_la_Ciudad_de_Mexico_3.pdf|url-status=live}}</ref> Të emëruara më parë nga kreu i qeverisë së Distriktit Federal, autoritetet lokale u zgjodhën për herë të parë drejtpërdrejt me shumicë relative në vitin 2000. Që nga viti 2016, çdo bashki drejtohet nga një kryetar, duke zgjeruar kompetencat e tyre të qeverisjes lokale.<ref name="cdmxconst" /> Bashkitë e Qytetit të Meksikës me popullsinë e tyre të vitit 2020 janë:<ref name="census2020">{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=13 March 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126164521/https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|url-status=live}}</ref> {|cellspacing="8" |- |style="width:50%;"| 1. Álvaro Obregón (pop. 759.137)<br /> 2. Azcapotzalco (pop. 432.205)<br /> 3. {{ill|Benito Juárez|en|Benito Juárez, Mexico City}} (pop. 434.153)<br /> 4. Coyoacán (pop. 614.447)<br /> 5. Cuajimalpa (pop. 217.686)<br /> 6. Kuauhtemok (pop. 545.884)<br /> 7. Gustavo A. Madero (pop. 1.173.351)<br /> 8. Iztacalco (pop. 404.695) |style="width:33%;"| 9. Iztapalapa (pop. 1.835.486)<br /> 10. La Magdalena Contreras (pop. 247.622)<br /> 11. {{ill|Miguel Hidalgo|en|Miguel Hidalgo, Mexico City}} (pop. 414.470)<br /> 12. Milpa Alta (pop. 152.685)<br /> 13. Tláhuac (pop. 392.313)<br /> 14. Tlalpan (pop. 699.928)<br /> 15. Venustiano Carranza (pop. 443.704)<br /> 16. Xochimilco (pop. 442.178) |} Raporti i [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|Indeksit të Zhvillimit Njerëzor]] i vitit 2005<ref name="DISTRITO FEDERAL">{{cite web|url=http://www.undp.org.mx/IMG/pdf/Distrito_Federal.pdf |title=Panorama de la entidad (Panorama of the entity) |language=es |access-date=19 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203130742/http://www.undp.org.mx/IMG/pdf/Distrito_Federal.pdf |archive-date=3 December 2012 }}</ref> tregon se kishte tre bashki me indeks të zhvillimit njerëzor shumë të lartë, 12 me vlerë të lartë të IZhN-së (9 mbi 0,85) dhe një me vlerë mesatare të IZhN-së (pothuajse e lartë). Bashkia e Benito Juárez kishte IZhN-në më të lartë të vendit (0,9510), e ndjekur nga Miguel Hidalgo, që zuri vendin e katërt në nivel kombëtar me një IZhN prej (0,9189), dhe Coyoacán ishte e pesta në nivel kombëtar, me një IZhN prej (0,9169). Cuajimalpa (e 15-ta), Kuauhtemok (e 23-ta) dhe Azcapotzalco (e 25-ta) gjithashtu kishin vlera shumë të larta prej përkatësisht 0,8994, 0,8922 dhe 0,8915.<ref name="DISTRITO FEDERAL" /> Në të kundërt, bashkitë e Xochimilco (e 172-ta), Tláhuac (e 177-ta) dhe Iztapalapa (e 183-ta) paraqitën vlerat më të ulëta të IZhN-së në Qytetin e Meksikës, me vlera prej përkatësisht 0,8481, 0,8473 dhe 0,8464, të cilat janë ende brenda intervalit global të IZhN-së së lartë. E vetmja bashki që nuk kishte IZhN të lartë ishte ajo e Milpa Alta rurale, e cila kishte një IZhN «mesatar» prej 0,7984, shumë më poshtë se ai i të gjitha bashkive të tjera (e 627-ta në nivel kombëtar, ndërsa të tjerat ishin në 200 më të mirat). IZhN-ja e Qytetit të Meksikës për raportin e vitit 2005 ishte 0,9012 (shumë e lartë), dhe vlera e tij e vitit 2010 prej 0,9225 (shumë e lartë), ose (sipas metodologjisë më të re) 0,8307, ishte më e larta në Meksikë.<ref name="DISTRITO FEDERAL" /> === Zbatimi i ligjit === {{Hatnote|Artikulli kryesor: Zbatimi i ligjit në Qytetin e Meksikës}} [[File:FederalPoliceDF.jpg|upright|thumb|left|Selia e Policisë Federale në Qytetin e Meksikës]] Sekretariati i Sigurisë Publike të Qytetit të Meksikës (''Secretaría de Seguridad Pública de la Ciudad de México'' – SSP) drejton një forcë të përbërë prej më shumë se 90.000 oficerësh në Qytetin e Meksikës. SSP-ja ka për detyrë të mbajë rendin publik dhe sigurinë në zemër të Qytetit të Meksikës. Në lagjen historike patrullon gjithashtu policia turistike, me qëllim orientimin dhe shërbimin e turistëve. Këta agjentë mbi kuaj veshin uniforma tradicionale. Policia Hetimore Gjyqësore e Qytetit të Meksikës (''Policía Judicial de la Ciudad de México'' – PJCDMX) është e organizuar nën Zyrën e Prokurorit të Përgjithshëm të Meksikës (''Procuraduría General de Justicia de la Ciudad de México''). PGJCDMX-ja mban 16 rrethe (''delegaciones'') me rreth 3.500 policë gjyqësorë, 1.100 agjentë hetues për prokurorët (''agentes del ministerio público'') dhe gati 1.000 ekspertë ose specialistë të kriminologjisë (''peritos''). Midis viteve 2000 dhe 2004, mesatarisht 478 krime raportoheshin çdo ditë në Qytetin e Meksikës; megjithatë, besohet se shkalla reale e krimit është shumë më e lartë, «pasi shumica e njerëzve hezitojnë të raportojnë krimin».<ref>{{cite news|title=Police say Giuliani helps cut Mexico City crime |url=http://www.signonsandiego.com/news/mexico/20040512-1639-crime-mexico.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040609044928/http://www.signonsandiego.com/news/mexico/20040512-1639-crime-mexico.html |url-status=dead |archive-date=2004-06-09 |newspaper=San Diego Union-Tribune |date=2004-05-12 |access-date=2009-09-15 |language=en }}</ref> Sipas politikave të miratuara nga kryebashkiaku Marcelo Ebrard midis 2009 dhe 2011, Qyteti i Meksikës pësoi një përmirësim të madh të sigurisë, ku normat e krimit të dhunshëm dhe të krimit të vogël ranë ndjeshëm, pavarësisht rritjes së krimit të dhunshëm në pjesë të tjera të vendit. Disa nga politikat e miratuara përfshinin instalimin e 11.000 {{ill|Kamera e sigurisë|en|Security camera|lt=kamerave të sigurisë}} rreth qytetit dhe një zgjerim shumë të madh të forcës policore. Qyteti i Meksikës ka një nga raportet më të larta në botë midis oficerëve të policisë dhe banorëve, me një oficer uniformë për 100 banorë.<ref>{{cite news |url = https://www.theglobeandmail.com/news/world/americas/security-central-in-mexico-citys-makeover/article2084076 |title = Security central in Mexico City's makeover |work = The Globe and Mail |access-date = 2015-05-18 |archive-date = 2017-03-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170323030031/http://www.theglobeandmail.com/news/world/americas/security-central-in-mexico-citys-makeover/article2084076/ |url-status = dead |language=en }}</ref> Që nga viti 1997, popullsia e burgjeve është rritur me më shumë se 500%.<ref name="mueller">{{cite news |url = http://www.digital-development-debates.org/issue-18-cities--mexico-city--punishing-the-informal.html |title = Punishing the informal |work = Digital Development Debates |access-date = 2016-08-31 |archive-date = 2016-09-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160914083812/http://www.digital-development-debates.org/issue-18-cities--mexico-city--punishing-the-informal.html |url-status = live |language=en }}</ref> Shkencëtari politik Markus-Michael Müller argumenton se këto masa godasin kryesisht shitësit informalë të rrugës. Ai e shikon ndëshkimin si «të lidhur me politizimin në rritje të çështjeve të sigurisë dhe të krimit dhe me kriminalizimin e rrjedhshëm të njerëzve që jetojnë në margjinat e shoqërisë urbane, në veçanti të atyre që punojnë në ekonominë informale të qytetit».<ref name="mueller" /> Në vitin 2016, shpeshtësia e [[Femicidi|femicideve]] ishte 3,2 për 100.000 banorë, ndërsa mesatarja kombëtare ishte 4,2.<ref>{{cite news |author=Arturo Páramo |title=Suma la ciudad 39 feminicidios |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/11/16/1128502 |date=2016-11-16 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031633/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/11/16/1128502 |url-status=live |language=es }}</ref> Një raport i qeverisë së qytetit të vitit 2015 zbuloi se dy nga tre gra mbi moshën 15 vjeç në kryeqytet kishin pësuar një formë dhune.<ref>{{cite news |title=Mujeres en la capital están luchando contra el acoso desenfrenado |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/05/11/1092037 |date=2016-05-12 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031636/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/05/11/1092037 |url-status=live |language=es }}</ref> Përveç {{ill|Ngacmimi në rrugë|en|Street harassment|lt=ngacmimit në rrugë}}, një nga vendet ku gratë në Qytetin e Meksikës i nënshtrohen dhunës është në transportin publik dhe përreth tij. Çdo vit, Metroja e Qytetit të Meksikës merr 300 ankesa për [[Ngacmimi seksual|ngacmim seksual]].<ref>{{cite news |title=Así se vive el acoso en el Metro de la CDMX |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2017/03/09/1151067 |date=2017-03-09 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031621/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2017/03/09/1151067 |url-status=live |language=es }}</ref> === Marrëdhëniet ndërkombëtare === {{Hatnote|Shih edhe: Lista e qyteteve binjake dhe motra në Meksikë}} Qyteti i Meksikës është i [[Binjakëzimi|binjakëzuar]] me:<ref name="Acuerdos">{{cite web|title=Acuerdos interinstitucionales registrados por dependencias y municipios de Ciudad de México|url=https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/index.php/entidades/76-distrito-federal|website=sre.gob.mx|publisher=Secretaría de relaciones exteriores|language=es|access-date=2020-06-13|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409042616/https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/index.php/entidades/76-distrito-federal|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Ciudades Hermanas de Cusco|url=https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php|website=aatccusco.com|publisher=Asociación de Agencias de Turismo del Cusco|language=es|access-date=2020-06-13|archive-date=2022-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329013108/https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php|url-status=live}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|Peru}} [[Cusco]], Peru, 1987 * {{flagicon|USA}} [[Çikago]], Shtetet e Bashkuara, 1991<ref>{{cite web|title=Mexico City|url=http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/mexico-city-mexico/|website=chicagosistercities.com|publisher=Chicago Sister Cities International|access-date=2020-06-05|archive-date=2020-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610154307/http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/mexico-city-mexico/|url-status=live|language=en}}</ref> * {{flagicon|Germany}} [[Berlini]], Gjermania, 1993<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaft Mexiko-Stadt |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/mexiko-stadt/ |access-date=2023-09-22 |website=berlin.de |date=2023-09-12 |language=de |archive-date=2023-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926092736/https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/mexiko-stadt/ |url-status=live }}</ref> * {{flagicon|Cuba}} [[Havana]], Kuba, 1997 * {{flagicon|Ecuador}} [[Kuito]], Ekuadori, 1999 * {{flagicon|Honduras}} [[Tegucigalpa]], Hondurasi, 1999 * {{flagicon|Cuba}} San Antonio de los Baños, Kuba, 1999 * {{flagicon|Cuba}} Cerro (Havana), Kuba, 1999 * {{flagicon|Costa Rica}} [[San José (Kosta Rika)|San José]], Kosta Rika, 2000 * {{flagicon|Argentina}} [[Buenos Aires]], Argjentina, 2006 * {{flagicon|Japan}} {{ill|Nagoya|en}}, Japonia, 2007 * {{flagicon|USA}} [[Los Anxheles]], Shtetet e Bashkuara, 2007 * {{flagicon|Spain}} [[Cádiz]], Spanja, 2009 * {{flagicon|China}} [[Pekini]], Kina, 2009 * {{flagicon|Turkey}} [[Stambolli]], Turqia, 2010 * {{flagicon|Kuwait}} [[Kuvajti (qytet)]], Kuvajti, 2011 {{div col end}} == Ekonomia == [[File:Mexico City Reforma Street.jpg|thumb|Paseo de la Reforma është një bulevard i gjerë i projektuar nga Ferdinand von Rosenzweig në vitet 1860 dhe u modelua sipas Champs-Élysées në Paris.<ref>{{cite web|url=https://www.prudentialprivatecapital.com/offices/mexico-city|title=Mexico City CORPORATE FINANCE|website=Prudential Private Capital, Prudential Financial|language=en|access-date=2019-11-18|archive-date=2021-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812131211/https://www.prudentialprivatecapital.com/offices/mexico-city|url-status=live}}</ref>]] Qyteti i Meksikës është një nga qendrat më të rëndësishme ekonomike në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]]. Vetë qyteti prodhon 15,8% të [[Prodhimi i Brendshëm Bruto|produktit të brendshëm bruto]] (PBB) të vendit.<ref name="INEGI">{{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=cuna14&c=1669 |title=Producto interno bruto por entidad federativa. Participación sectorial por entidad federative |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714181238/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=cuna14&c=1669 |archive-date=2007-07-14 }}</ref> Në vitin 2002, Qyteti i Meksikës kishte një rezultat të [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|Indeksit të zhvillimit njerëzor]] prej 0,915,<ref>{{cite web |title=HDR 2006 &#124; Spanish &#124; Human Development Reports (HDR) &#124; United Nations Development Programme (UNDP) |url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2006/chapters/spanish/ |language=es |access-date=2011-04-17 |publisher=Hdr.undp.org |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515142405/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2006/chapters/spanish/ |url-status=dead }}</ref> identik me atë të [[Koreja e Jugut|Koresë së Jugut]]. Në vitin 2007, banorët në dymbëdhjetë për qindëshin më të lartë të zotëruesve të PBB-së për frymë në qytet kishin një të ardhur mesatare të disponueshme prej {{US$|98.517|link=yes}}. Fuqia e lartë shpenzuese e banorëve të Qytetit të Meksikës e bën qytetin tërheqës për kompanitë që ofrojnë prestigj dhe {{ill|Mallrat luksoze|en|Luxury goods|lt=mallra luksoze}}. Sipas një studimi të vitit 2009 të kryer nga PwC, Qyteti i Meksikës kishte një PBB prej 390 miliardë dollarësh, duke e renditur si qytetin e tetë më të pasur në botë dhe më të pasurin në Amerikën Latine.<ref name="ukmediacentre.pwc.com">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |title=Emerging market city economies set to rise rapidly in global GDP rankings says PricewaterhouseCoopers LLP |author=PricewaterhouseCoopers |publisher=UK Media Centre |date=2009-02-11 |language=en |access-date=2009-12-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |archive-date=2011-05-04 }}</ref> Në vitin 2009, vetëm Qyteti i Meksikës do të renditej si ekonomia e 30-të më e madhe në botë.<ref name="emporis">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101008 |title=Emporis |language=en |access-date=2009-01-09 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080317113146/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101008 |archive-date=2008-03-17 }}</ref> Qyteti i Meksikës është kontribuesi më i madh në PBB-në e industrisë së vendit (15,8%) dhe gjithashtu kontribuesi më i madh në PBB-në e sektorit të shërbimeve të vendit (25,3%). Për shkak të hapësirës së kufizuar jo të urbanizuar në jug — shumica e së cilës mbrohet me ligje mjedisore — kontributi i Qytetit të Meksikës në bujqësi është më i vogli nga të gjitha entitetet federale në vend.<ref name="INEGI" /> Reformat ekonomike të presidentit {{ill|Carlos Salinas de Gortari|en}} patën një efekt të jashtëzakonshëm në qytet, pasi një numër biznesesh, përfshirë banka dhe linja ajrore, u privatizuan. Ai gjithashtu nënshkroi [[North American Free Trade Agreement|Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut]] (NAFTA). Kjo çoi në decentralizim<ref name="furness">{{Cite journal |last = Furness |first = Charlie |date = April 2008 |title = Boomtown |journal = Geographical |volume = 80 |issue = 4 |pages = 36–45 |id = 0016741X |language = en }}</ref> dhe në një zhvendosje të bazës ekonomike të Qytetit të Meksikës, nga prodhimi te shërbimet, ndërsa shumica e fabrikave u zhvendosën ose në Shtetin e Meksikës, ose më shpesh në kufirin verior. Nga ana tjetër, ndërtesat e zyrave të korporatave vendosën bazën e tyre në qytet. [[File:MexicoCityStockExchange01.jpg|left|upright|thumb|Bursa e Meksikës]] Qyteti i Meksikës ofron një treg konsumi me pakicë, që varion nga ushqimet bazë deri te mallrat luksoze tepër të shtrenjta. Konsumatorët mund të blejnë në tregje fikse të mbuluara, në tregje të lëvizshme (tianguis), nga shitës rrugësh, nga dyqanet e qendrës në një rrugë të dedikuar për një lloj të caktuar malli, në minimarkete dhe dyqane tradicionale lagjeje, në supermarkete moderne, në dyqane depo dhe me anëtarësim dhe në qendrat tregtare që ato drejtojnë, në magazina, në qendra të mëdha me pakicë dhe në qendra tregtare moderne. Përveç kësaj, ''tianguis'' ose tregjet e lëvizshme ngrenë stenda në rrugët e shumë lagjeve, në varësi të ditës së javës. Të dielat shihet numri më i madh i këtyre tregjeve. Burimi kryesor i prodhimeve të freskëta të qytetit është Central de Abasto. Ky është në vetvete një mini-qytet i vetëmjaftueshëm në rrethin e Iztapalapa, që mbulon një sipërfaqe ekuivalente me disa dhjetëra blloqe qyteti. Tregu me shumicë furnizon shumicën e ''mercados'', supermarketeve dhe restoranteve të qytetit, si dhe njerëzit që vijnë të blejnë prodhimet për vete. Tonelata prodhimesh të freskëta transportohen me kamionë nga i gjithë Meksika çdo ditë. Tregu kryesor i peshkut njihet si La Nueva Viga, në të njëjtin kompleks me Central de Abastos.<ref name="actecon">{{cite web |url=http://www.iztapalapa.gob.mx/htm/0102040000_2005.html |title=Economía reciente, 1990-2005 |publisher=Borough of Iztapapala |location=Mexico City |language=es |trans-title=Ekonomia e fundit, 1990-2005 |access-date=2011-03-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722225432/http://www.iztapalapa.gob.mx/htm/0102040000_2005.html |archive-date=2011-07-22 }}</ref> Tregu i njohur në mbarë botën, Tepito, zë 25 blloqe dhe shet një shumëllojshmëri produktesh. Një ushqim bazë për konsumatorët në qytet është ''mercado'' i gjithëpranishëm. Çdo lagje kryesore e qytetit ka tregun e saj të rregulluar nga rrethi, shpesh edhe më shumë se një. Këto janë objekte të mëdha të konsoliduara që ofrojnë shumicën e produkteve bazë, si prodhime të freskëta dhe mish/shpendë, mallra të thata, tortillería dhe shumë shërbime të tjera si çelësatari, mjekësi bimore, mallra hekurishtesh, mjete qepjeje; dhe një mori stendash që ofrojnë gatim të freskët, të bërë në shtëpi, dhe pije në traditën e aguas frescas dhe atole. Shitësit rrugës bëjnë tregti nga stendat në ''tianguis'' si dhe në grumbullime të pakontrolluara zyrtarisht rreth stacioneve të metrosë dhe spitaleve; në ''plazas comerciales'', ku vendosen shitës të një "teme" të caktuar (p.sh. artikuj shkrimi); fillimisht këto u organizuan për të strehuar shitësit që shisnin më parë në rrugë; ose thjesht nga stenda të improvizuara në një trotuar të qytetit.<ref name="pena">{{cite web |url=http://utminers.utep.edu/spena2/HABITAT%20V23(3)%20INFORMAL%20MARKETS.pdf |title=Informal Markets: Street Vendors in Mexico City |author=Sergio Peña |publisher=Florida State University |year=1999 |language=en |access-date=2016-02-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025356/https://utminers.utep.edu/spena2/HABITAT%20V23%283%29%20INFORMAL%20MARKETS.pdf |archive-date=2016-03-04 }}</ref> Përveç kësaj, ushqime dhe mallra shiten nga njerëz që ecin me shporta, që shtyjnë karroca, nga biçikleta ose pjesa e pasme e kamionëve, ose thjesht nga një pëlhurë ose copë e shtrirë në tokë.<ref>{{cite web |url = http://www3.diputados.gob.mx/camara/content/download/21212/105355/file/ITSDM001%20Comercio%20Ambulante.pdf |publisher = Cámara de Diputados (Mexico), Centro de Estudios Sociales y de Opinión Pública |title = Reporte Temático No. 2: Comercio Ambulante |date = June 2005 |language = es |access-date = 2014-04-09 |archive-date = 2014-04-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140413145720/http://www3.diputados.gob.mx/camara/content/download/21212/105355/file/ITSDM001%20Comercio%20Ambulante.pdf |url-status = live }}</ref> Në qendër të qytetit, shitësit rrugës informalë janë gjithnjë e më shumë objekt i ligjeve dhe ndjekjes penale.<ref name="mueller" /> Tianguis-i javor San Felipe de Jesús raportohet të jetë më i madhi në Amerikën Latine.<ref>{{cite web|url=https://www.maspormas.com/ciudad/tianguis-la-san-felipe-no-podras-recorrerlo-dia/|title=Tianguis de la San Felipe: no podrás recorrerlo en un día|date=2017-01-23|publisher=Máspormás|language=es|access-date=2017-08-21|archive-date=2017-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821090406/https://www.maspormas.com/ciudad/tianguis-la-san-felipe-no-podras-recorrerlo-dia/|url-status=live}}</ref> Qendra historike e Qytetit të Meksikës njihet gjerësisht për shitësit me pakicë të specializuar, shpesh me kosto të ulët. Blloqe ose rrugë të caktuara u dedikohen dyqaneve që shesin një lloj të caktuar mallrash, me zona të dedikuara për mbi 40 kategori si pajisje shtëpiake, llamba dhe materiale elektrike, dollapë dhe banjo, artikuj shtëpiakë, fustane dasmash, jukebox, shtypshkrim, mobilje zyrash dhe kasaforta, libra, fotografi, bizhuteri dhe optikë.<ref>{{cite journal |journal = Km.cero |url = http://guiadelcentrohistorico.mx/sites/default/files/km40_0.pdf |date = November 2011 |title = Calles con vocación |page = 7 |language = es |access-date = 2014-04-09 |archive-date = 2014-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140522233249/http://guiadelcentrohistorico.mx/sites/default/files/km40_0.pdf |url-status = live }}</ref> [[File:Vista_panorámica_del_lago_en_el_Parque_La_Mexicana.jpg|thumb|center|700px|{{ill|Santa Fe|en|Santa Fe, Mexico City}} është një nga qendrat me aktivitetin më të madh ekonomik në qytet.<ref>{{cite journal|url=https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=17104003|title=Santa Fé (México): Megaproyectos para una ciudad dividida|author=Alfonso Valenzuela|date=2007|journal=Cuadernos Geográficos|number=40|pages=53–66|publisher=University of Granada, Spain|language=es|issn=0210-5462|access-date=2019-11-18|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731090003/https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=17104003|url-status=live}}</ref>]] === Turizmi === {{Hatnote|Shih edhe: Barrios Mágicos të Qytetit të Meksikës}} [[File:Turibus Ciudad de Mexico.jpg|thumb|upright|Turibusi kalon nëpër shumë nga atraksionet turistike më të rëndësishme të qytetit.]] Qyteti i Meksikës është një destinacion për shumë turistë të huaj. Qendra historike e Qytetit të Meksikës (''Centro Histórico'') dhe «kopshtet lundruese» të Xochimilcos në rrethin jugor janë shpallur [[Vende të trashëgimisë botërore]] nga [[UNESCO]]. Pikat e referimit në Qendrën historike përfshijnë Plaza de la Constitución ({{ill|Zócalo|en|Zócalo}}), sheshin kryesor qendror, i cili bashkon kontraste epokash: katedralen metropolitane e epokës spanjolle dhe Pallatin Kombëtar, rrënojat e tempullit antik aztek Templo Mayor («Tempulli i Madh») dhe struktura moderne — të gjitha vetëm disa hapa larg njëra-tjetrës. (Templo Mayor u zbulua në vitin 1978, kur punëtorët po gërmonin për të vendosur kabllo elektrike nëntokësore.) Ikona më e dallueshme e Qytetit të Meksikës është Engjëlli i Pavarësisë i artë në avenynë e gjerë dhe elegante Paseo de la Reforma, i projektuar sipas Champs-Élysées në Paris, me urdhër të perandorit Maksimilianit të Meksikës. Kjo aveny u projektua në shekullin e 19-të mbi rrugën kryesore më të vjetër të njohur të [[Amerika|Amerikës]], për të lidhur Pallatin Kombëtar (selinë e qeverisë) me Kështjellën Chapultepec, rezidencën perandorake. Sot, kjo aveny është një distrikt i rëndësishëm financiar, në të cilin ndodhen Bursa Meksikane e Vlerave dhe disa seli korporatash. Një aveny tjetër e rëndësishme është Avenida de los Insurgentes, e cila shtrihet {{Convert|28.8|km|mi|abbr=on}} dhe është një nga avenytë më të gjata në botë. Parku Chapultepec strehon Kështjellën Chapultepec, tani një muze mbi një kodër që mbikëqyr parkun dhe muzetë, monumentet e shumta të tij, kopshtin zoologjik kombëtar dhe Muzeun Kombëtar të Antropologjisë (ku ruhet Guri i Kalendarit Aztek). [[File:Aztec_Stone_of_the_Sun_(2088976462).jpg|thumb|upright|left|Guri i Diellit Aztek në Muzeun Kombëtar të Antropologjisë]] Një tjetër vepër arkitekturore është {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}}, një teatër/muze prej mermeri të bardhë, pesha e të cilit është e tillë sa që ai gradualisht është zhytur në tokën e butë poshtë. Ndërtimi i tij filloi gjatë presidencës së [[Porfirio Díaz]] dhe përfundoi në vitin 1934, pasi u ndërpre nga [[Revolucioni meksikan]] në vitet 1920. Plaza de las Tres Culturas, në këtë shesh ndodhen Colegio de Santa Cruz de Tlatelolco, e cila është shkolla e parë dhe më e vjetër evropiane e arsimit të lartë në [[Amerika|Amerikë]],<ref name="catalog.hathitrust.org">{{Cite book|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/101392426|title=The first college in America: Santa Cruz de Tlatelolco.|location=Washington DC|year=1936|author1=Steck|author2=Francis Borgia|series=Achievement and influence of Santa Cruz de Tlatelolco|access-date=2019-10-10|archive-date=2019-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927215841/https://catalog.hathitrust.org/Record/101392426|url-status=live|language=en}}</ref> dhe vendi arkeologjik i qytet-shtetit të Tlatelolco-s; gjithashtu faltorja dhe {{ill|Bazilika e Zojës së Guadalupës|en|Basilica of Our Lady of Guadalupe}} janë vende të rëndësishme. Ekziston një autobus dykatësh, i njohur si «Turibus», që qarkullon rreth shumicës së këtyre vendeve dhe ka audio të sinkronizuar që përshkruan vendet në disa gjuhë ndërsa kalohen. Për më tepër, sipas Sekretariatit të Turizmit, qyteti ka rreth 170 muze — ndër dhjetë qytetet në botë me numrin më të madh të muzeve<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/cultura/patrimonio/2016/05/17/cdmx-una-de-las-urbes-con-mas-museos-en-el-mundo|title=CDMX, una de las urbes con más museos en el mundo|date=2016-05-17|website=El Universal|access-date=2019-10-11|archive-date=2019-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016231232/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/cultura/patrimonio/2016/05/17/cdmx-una-de-las-urbes-con-mas-museos-en-el-mundo|url-status=live|language=es}}</ref> — mbi 100 galeri arti dhe rreth 30 salla koncertesh, të cilat të gjitha mbajnë një aktivitet kulturor të vazhdueshëm gjatë gjithë vitit. Shumë zona (p.sh. Palacio Nacional dhe Instituti Kombëtar i Kardiologjisë) kanë murale të pikturuara nga [[Diego Rivera]]. Ai dhe bashkëshortja e tij [[Frida Kahlo]] jetuan në Coyoacán, ku disa nga shtëpitë, studiot dhe koleksionet e tyre të artit janë të hapura për publikun. Shtëpia ku [[Leon Trocki]] fillimisht iu dha azil dhe më në fund u vra në vitin 1940 ndodhet gjithashtu në Coyoacán. Përveç kësaj, ka disa ''hacienda'' që tani janë restorante, si San Ángel Inn, Hacienda de Tlalpan, Hacienda de Cortés dhe Hacienda de los Morales. == Transporti == {{Hatnote|Artikulli kryesor: Transporti në Qytetin e Meksikës}} === Aeroportet === [[File:Terminal 2, Mexico City International Airport (Aeropuerto Internacional de la Ciudad de México) Feb 2021.jpg|thumb|Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës (MEX)]] {{Hatnote|Artikulli kryesor: Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës, Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles, Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës}} Që nga viti 2022, Qyteti i Meksikës shërbehet nga tre aeroporte: Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës (MEX), Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles (NLU) dhe Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës (TLC).<ref>{{Cite web |date=2024-03-21 |title=Mexico City’s Airport System Integration Hits Snags |url=https://mexicobusiness.news/aerospace/news/mexico-citys-airport-system-integration-hits-snags |access-date=2026-09-30 |website=Mexico Business |language=en}}</ref> Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës ([[Kodi i aeroportit IATA|kodi i aeroportit IATA]]: MEX), i njohur gjithashtu si Aeroporti Ndërkombëtar Benito Juárez ose ''AICM'', është aeroporti kryesor i Qytetit të Meksikës dhe ndodhet brenda kufijve të qytetit, në rrethin Venustiano Carranza. Ai shërben si qendra kryesore e Aeroméxico (SkyTeam), transportuesi kombëtar i vendit. Është gjithashtu një bazë e madhe operimi për linjat ajrore me kosto të ulët Volaris dhe Viva. Me mbi 44.605.800 pasagjerë në 2025, aeroporti përballon shumicën e fluturimeve vendase dhe ndërkombëtare për Qytetin e Meksikës dhe renditet si aeroporti më i ngarkuar në vend, i treti më i ngarkuar në Amerikën Latine dhe i 15-ti më i ngarkuar në Amerikën e Veriut. Aeroporti shërbehet drejtpërdrejt nga Linja 5 e metrosë së Qytetit të Meksikës në stacionin Terminal Aérea.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Mexico City International Airport (AICM) – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/aeropuerto-internacional-de-la-ciudad-de-mexico-aicm/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> [[File:Aeropuerto Internacional Felipe Ángeles (AIFA) - 1.jpg|thumb|Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles (NLU)]] Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles ([[Kodi i aeroportit IATA|kodi i aeroportit IATA]]: NLU), i njohur më shpesh si ''AIFA'', është aeroporti dytësor i Qytetit të Meksikës dhe u hap në vitin 2022. Ndodhet në Zumpango, Shtetin e Meksikës, {{Convert|48.8|km|mi|sigfig=1}} në veri-verilindje të qendrës historike të Qytetit të Meksikës me makinë.<ref>{{Cite news |title=¿Quién es Felipe Ángeles y por qué el aeropuerto se llama así? (Kush ishte Felipe Ángeles dhe pse aeroporti quhet kështu?) |url=https://www.eluniversal.com.mx/nacion/quien-es-felipe-angeles-y-por-que-el-aeropuerto-se-llama-asi |publisher=El Universal (Mexico City) |date=2021-10-02 |access-date=2022-06-21 |archive-date=2022-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008005537/https://www.eluniversal.com.mx/nacion/quien-es-felipe-angeles-y-por-que-el-aeropuerto-se-llama-asi |url-status=live |language=es}}</ref> Ai shërben si qendra e linjës ajrore shtetërore Mexicana de Aviación. Është gjithashtu një bazë e madhe operimi për linjën ajrore me kosto të ulët Viva. Që nga viti 2023, aeroporti përballon të gjithë trafikun e ngarkesave ajrore për Qytetin e Meksikës, si pasojë e ndërprerjes së të gjitha operacioneve të ngarkesave në AICM. Aeroporti ka një lidhje të drejtpërdrejtë hekurudhore me vetë Qytetin e Meksikës përmes ''Tren Felipe Ángeles'', një nga shërbimet ''Tren Interurbano'' të Qytetit të Meksikës, me trenat që lidhen me stacionin Buenavista.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Felipe Ángeles International Airport – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/felipe-angeles-airport/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës ([[Kodi i aeroportit IATA|kodi i aeroportit IATA]]: TLC), i njohur gjithashtu si Aeroporti Ndërkombëtar Adolfo López Mateos, shërben gjithashtu zonën metropolitane të Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. Ndodhet në Tolukë, Shtetin e Meksikës, 59 kilometra (36 milje) në perëndim të vetë Qytetit të Meksikës dhe 43 kilometra (26 milje) nga rrethi i biznesit {{ill|Santa Fe|en|Santa Fe, Mexico City}}. Ka disa fluturime të ofruara nga linjat ajrore me kosto të ulët Volaris dhe Viva. Stacioni më i afërt hekurudhor që ofron një lidhje me Qytetin e Meksikës është stacioni Metepec në linjën ''El Insurgente'', një nga shërbimet ''Tren Interurbano'' të Qytetit të Meksikës, me trenat që lidhen me stacionin Observatorio.<ref>{{Cite web |date=2026-08-04 |title=CONNECTIVITY - AIT |url=https://aeropuertodetoluca.com.mx/en/connectivity/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> === Sistemi i Mobilitetit të Integruar === Në vitin 2019, dizajneri grafik {{ill|Lance Wyman|en}} u angazhua për të krijuar një hartë të integruar të sistemit multimodal të transportit publik; ai prezantoi një logo të re për Sistemin e Mobilitetit të Integruar (Sistema de Movilidad Integrada), duke përshkruar tetë mënyra të dallueshme transporti. Kreu i qeverisë, [[Claudia Sheinbaum]], tha se marka do të përdorej për një kartë të re të vetme pagese, për të thjeshtuar mbledhjen e tarifave të transportit publik.<ref>{{Cite news |url=https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/presentan-imagen-para-el-sistema-de-movilidad-integrada-de-la-cdmx |title=Presentan imagen para el Sistema de Movilidad Integrada de la CDMX (Prezantohet imazhi për Sistemin e Mobilitetit të Integruar të CDMX) |language=es |author=Suárez, Gerardo |date=2019-04-15 |work=El Universal |access-date=2021-10-23 |archive-date=2022-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606204205/https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/presentan-imagen-para-el-sistema-de-movilidad-integrada-de-la-cdmx |url-status=live}}</ref> === Hekurudhat === {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | perrow = 2 | width = 150 | image1 = FE-10 06.jpg | alt1 = Metroja e Qytetit të Meksikës | caption1 = Metroja e Qytetit të Meksikës | image2 = CRRC-built TE-23 LRV at Xochimilco station in 2024.jpg | alt2 = Tren Ligero | caption2 = Tren Ligero | image3 = Suburbano Train In Tlalnepantla (110665951).jpeg | alt3 = Tren Suburbano | caption3 = Tren Suburbano | image4 = Estación Observatorio del Tren El Insurgente 04.jpg | alt4 = Tren Interurbano | caption4 = Tren Interurbano | footer = }} ==== Metroja ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: Metroja e Qytetit të Meksikës}} Qyteti i Meksikës shërbehet nga Metroja e Qytetit të Meksikës, një sistem metroje prej {{Convert|225.9|km|0|abbr=on}}, i cili është sistemi i dytë më i madh i metrosë në Amerikën e Veriut dhe më i madhi në Amerikën Latine. Pjesët e para u hapën në vitin 1969 dhe ai është zgjeruar në 12 linja me 195 stacione, duke transportuar 4,4 milionë njerëz çdo ditë.<ref>{{cite web |url=http://www.uitp.org/sites/default/files/cck-focus-papers-files/UITP-Statistic%20Brief-Metro-A4-WEB_0.pdf |title=World Metro Figures: Statistics Brief |date=October 2015 |publisher=UITP |page=2 |language=en |access-date=2016-06-18 |archive-date=2016-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160629233425/http://www.uitp.org/sites/default/files/cck-focus-papers-files/UITP-Statistic%20Brief-Metro-A4-WEB_0.pdf |url-status=dead}}</ref> ==== Tren Ligero ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: Treni i lehtë i Xochimilco}} Rrjeti i Tren Ligero (shqip: tren i lehtë) përbëhet nga vetëm një linjë, Treni i lehtë i Xochimilco. Shërbimi nis nga stacioni Tasqueña në rrethin e Coyoacán, ku lidhet me linjën 2 të metrosë së Qytetit të Meksikës, dhe kalon nëpër rrethet e Tlalpan dhe Xochimilco.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Traveling by Light Rail |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/e/getting-around/viajar-en-tren-ligero/?lang=en |access-date=2026-05-31 |website=Mexico City |language=en}}</ref> ==== Tren Suburbano ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: Tren Suburbano}} Tren Suburbano shërben si sistemi kryesor i hekurudhës së udhëtarëve që i shërben zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. Aktualisht përbëhet nga vetëm një linjë, linja 1. Trenat nisen nga Stacioni hekurudhor i Buenavista në rrethin e Kuauhtemok dhe udhëtojnë drejt bashkive të Tlalnepantla, Tultitlán dhe Cuautitlán Izcalli në Shtetin e Meksikës.<ref>{{Cite web |title=Líneas del Tren Suburbano CDMX |url=https://trensuburbano.net/lineas/ |access-date=2026-05-31 |website=Suburbano |language=es |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515233417/https://trensuburbano.net/lineas/ |url-status=live}}</ref> ==== Tren Interurbano ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: Tren Interurbano}} Që nga viti 2026, Qyteti i Meksikës shërbehet nga trena shtesë të hekurudhës së udhëtarëve nën termin ombrellë Tren Interurbano. Këta trena operohen nga Agencia de Trenes y Transporte Público Integrado (ATTRAPI). ''El Insurgente'' niset nga stacioni hekurudhor Observatorio në rrethin e Álvaro Obregón dhe udhëton në perëndim drejt Tolukës në Shtetin e Meksikës. ''Tren Felipe Ángeles'' niset nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe ofron një lidhje të drejtpërdrejtë hekurudhore me Aeroportin Ndërkombëtar Felipe Ángeles. Një shërbim i tretë i Tren Interurbano është aktualisht në ndërtim dhe do të lidhë Qytetin e Meksikës me Pachuca në Shtetin e Hidalgo. Ky shërbim do të niset nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe pritet të fillojë operimin në vitin 2027.<ref>{{Cite web |last=Transportes |first=Secretaría de Infraestructura, Comunicaciones y |title=Tren 'Felipe Ángeles', en su tramo AIFA-Pachuca, transportará diariamente a 107 mil pasajeros |url=http://www.gob.mx/sict/prensa/tren-felipe-angeles-en-su-tramo-aifa-pachuca-transportara-diariamente-a-107-mil-pasajeros |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701023302/http://www.gob.mx/sict/prensa/tren-felipe-angeles-en-su-tramo-aifa-pachuca-transportara-diariamente-a-107-mil-pasajeros |url-status=live}}</ref> [[File:Vista aérea de la Estación Buenavista 02.jpg|thumb|Stacioni hekurudhor i Buenavista]] ==== Trenat kombëtarë të udhëtarëve ==== Deri në vitin 1997, stacioni hekurudhor i Buenavista ishte nyja kryesore e shumë trenave të udhëtarëve në distanca të gjata, të operuar nga Ferrocarriles Nacionales de México (N de M), tani i shpërbërë, i cili lidhte Qytetin e Meksikës me qytete të tjera të mëdha në të gjithë vendin.<ref>{{Cite web |last=Transportes |first=Secretaría de Infraestructura, Comunicaciones y |title=Compañía de los Ferrocarriles Nacionales de México |url=http://www.gob.mx/sict/articulos/compania-de-los-ferrocarriles-nacionales-de-mexico |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701022219/http://www.gob.mx/sict/articulos/compania-de-los-ferrocarriles-nacionales-de-mexico |url-status=live}}</ref> Në vitin 2025 filloi ndërtimi i ''Tren Ciudad de México–Querétaro'' të propozuar, i cili do të jetë një shërbim hekurudhor udhëtarësh që operon nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe lidhet me Santiago de Querétaro. Shërbimi pritet të fillojë në fund të vitit 2027. Ashtu si shërbimet e Tren Interurbano, ky shërbim i ri do të operohet nga Agencia de Trenes y Transporte Público Integrado (ATTRAPI). Në të njëjtin vit filloi ndërtimi i një segmenti midis Querétaro dhe Irapuato, Guanajuato, i cili pritet të jetë pjesë përbërëse e ''Tren Ciudad de México–Guadalajara'' më të madh të propozuar.<ref>{{Cite web |last=República |first=Presidencia de la |title=“La honestidad da resultados”: Presidenta Claudia Sheinbaum destaca que en su gobierno se harán por lo menos 2 mil 377 km de trenes públicos |url=http://www.gob.mx/presidencia/prensa/la-honestidad-da-resultados-presidenta-claudia-sheinbaum-destaca-que-en-su-gobierno-se-haran-por-lo-menos-2-mil-377-km-de-trenes-publicos?idiom=es |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521024647/http://www.gob.mx/presidencia/prensa/la-honestidad-da-resultados-presidenta-claudia-sheinbaum-destaca-que-en-su-gobierno-se-haran-por-lo-menos-2-mil-377-km-de-trenes-publicos?idiom=es |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=República |first=Presidencia de la |title=“Vamos a cumplir”: Presidenta Claudia Sheinbaum supervisa el avance del 8% en la construcción del Tren México-Querétaro |url=http://www.gob.mx/presidencia/prensa/vamos-a-cumplir-presidenta-claudia-sheinbaum-supervisa-el-avance-del-8-en-la-construccion-del-tren-mexico-queretaro |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701025949/http://www.gob.mx/presidencia/prensa/vamos-a-cumplir-presidenta-claudia-sheinbaum-supervisa-el-avance-del-8-en-la-construccion-del-tren-mexico-queretaro |url-status=live}}</ref> === Autobusët === {{Hatnote|Artikulli kryesor: Metrobús, Mexibús, Trolebusët në Qytetin e Meksikës, Red de Transporte de Pasajeros}} {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | perrow = 2 | width = 150 | image1 = Metrobus, Wikimania 2015 by Rzuwig (02).jpg | alt1 = Metrobús | caption1 = Metrobús | image2 = Mexibús Palacios Municipal 01.jpg | alt2 = Mexibús | caption2 = Mexibús | image3 = Trolebús de la Ciudad de México.jpg | alt3 = Trolebús | caption3 = Trolebús | image4 = Nuevos RTP de Yutong.jpg | alt4 = RTP | caption4 = RTP | footer = }} Qyteti i Meksikës ka një rrjet të gjerë autobusësh, i përbërë nga autobusë publikë, {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transport i shpejtë me autobus}} dhe trolebusë. ==== Metrobús ==== Metrobús është rrjeti kryesor i {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transportit të shpejtë me autobus}} në qytet. Linja 1 u hap në vitin 2005 dhe që atëherë është zgjeruar në shtatë linja të ndryshme. Linjat kalojnë përgjatë shumë rrugëve kryesore të qytetit, si Paseo de la Reforma dhe Avenida de los Insurgentes.<ref>{{Cite web |title=Mexico City Bus Rapid Transit {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/partnerships/mexico-city-bus-rapid-transit |access-date=2026-05-31 |website=sdgs.un.org |language=en |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701025520/https://sdgs.un.org/partnerships/mexico-city-bus-rapid-transit |url-status=live}}</ref> ==== Mexibús ==== Mexibús është rrjeti tjetër i {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transportit të shpejtë me autobus}} që shërben qytetin, por ai operon kryesisht në komunat fqinje të Shtetit të Meksikës. Shërbimi u nis në vitin 2010 dhe përbëhet nga katër linja. Këto linja kanë lidhje me Metron e Qytetit të Meksikës në stacionet Ciudad Azteca, Pantitlán dhe La Raza.<ref>{{Cite news |last=Cisneros |first=Stefany |date=2024-07-22 |title=Mexibús, mapa, horarios y líneas - México Desconocido |url=https://www.mexicodesconocido.com.mx/mexibus.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724155817/https://www.mexicodesconocido.com.mx/mexibus.html |archive-date=2025-07-24 |access-date=2026-05-31 |work=México Desconocido |language=es}}</ref> ==== Trolebusët ==== Rrjeti i trolebusëve të Qytetit të Meksikës përbëhet nga tetë linja.<ref>{{Cite web |date=2025-05-25 |title=First 'Interstate' trolleybus opened in Mexico |url=https://www.urban-transport-magazine.com/en/first-interstate-trolleybus-opened-in-mexico/ |access-date=2026-05-31 |website=Urban Transport Magazine |language=en |archive-date=2026-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520005627/https://www.urban-transport-magazine.com/en/first-interstate-trolleybus-opened-in-mexico/ |url-status=live}}</ref> ==== Red de Transporte de Pasajeros ==== Shumica e linjave të tjera të autobusëve urbanë në qytet operojnë si pjesë e Red de Transporte de Pasajeros (RTP).<ref>{{Cite web |last=Vilela |first=Antonio |date=2024-10-14 |title=Mexico City's RTP Adds 50 Electric Vehicles |url=https://latamobility.com/en/mexico-citys-rtp-adds-50-electric-vehicles/ |access-date=2026-05-31 |website=Latam Mobility |language=en |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515013308/https://latamobility.com/en/mexico-citys-rtp-adds-50-electric-vehicles/ |url-status=live}}</ref> ==== Autobusët ndërqytetës ==== [[File:Terminal Central de Autobuses del Norte - Ciudad de México - 2.jpg|thumb|Terminal Central de Autobuses del Norte]] Qyteti i Meksikës shërbehet nga disa stacione ndërqytetëse autobusësh dhe vepron si një nyje kryesore për udhëtimet ndërqytetëse me autobus në vend. Këto terminale autobusësh kanë lidhje të drejtpërdrejta me Metron e Qytetit të Meksikës.<ref>{{Cite web |author=Agencia Digital de Innovación Pública |title=Intercity Buses – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/e/getting-around/intercity-buses/?lang=en |access-date=2026-09-29 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Estas son las 4 terminales de autobús de la CDMX y sus ubicaciones |url=https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2026/3/26/estas-son-las-terminales-de-autobus-de-la-cdmx-sus-ubicaciones-785218.html |access-date=2026-09-29 |website=El Heraldo de México |language=es}}</ref> * Terminal Central de Autobuses del Norte * Terminal Central de Autobuses del Sur (Tasqueña) * Terminal de Autobuses de Pasajeros de Oriente (TAPO) * Terminal Central del Poniente (Observatorio) [[File:Inauguración Tlalpexco-Campos Revolución (60417cb7b69fc936233884).jpg|thumb|Cablebús]] === Cablebús === {{Hatnote|Artikulli kryesor: Cablebús}} Që nga viti 2021, Qyteti i Meksikës shërbehet nga një rrjet {{ill|Teleferiku|en|Aerial lift|lt=teleferikësh}}, i njohur si Cablebús, që shërben zonat më malore dhe me lartësi të madhe të qytetit. Rrjeti përbëhet nga tre linja, ndërsa tre linja shtesë janë në planifikim.<ref>{{Cite web |last=Tam |first=Alphonse |date=2024-10-09 |title=Mexico City's Cablebús Shows Us the Potential of Urban Cable Cars |url=https://itdp.org/2024/10/09/mexico-citys-cablebus-shows-us-the-potential-of-urban-cable-cars/ |access-date=2026-05-31 |website=Institute for Transportation and Development Policy - Promoting sustainable and equitable transportation worldwide |language=en |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701024735/https://itdp.org/2024/10/09/mexico-citys-cablebus-shows-us-the-potential-of-urban-cable-cars/ |url-status=live}}</ref> === Rrugët === Qyteti i Meksikës ka një rrjet të gjerë rrugësh dhe një përdorim relativisht të lartë të makinave private, i vlerësuar në më shumë se 4,5 milionë në vitin 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.eleconomista.com.mx/politica/Cuantos-autos-circulan-en-la-CDMX-diariamente-20160922-0101.html|title=¿Cuántos autos circulan en la CDMX diariamente?|work=El Economista|date=2016-09-22|agency=Notimex|access-date=2022-04-06|language=es|archive-date=2022-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221104153924/https://www.eleconomista.com.mx/politica/Cuantos-autos-circulan-en-la-CDMX-diariamente-20160922-0101.html|url-status=live}}</ref> Ekziston një program mjedisor, i quajtur Një ditë pa makinë («Sot nuk qarkullon»), sipas të cilit automjetet që nuk e kanë kaluar testin e emetimeve kufizohen të qarkullojnë në ditë të caktuara sipas shifrës përfundimtare të [[Targa e regjistrimit të automjetit|targave të regjistrimit]], në një përpjekje për të reduktuar ndotjen dhe mbingarkesën e trafikut.<ref>{{cite web |title = Actualización Del Programa Hoy No Circula (Përditësimi i programit «Hoy No Circula») |url = http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/actualizacion_phnc_dip.pdf |access-date = 2013-09-21 |publisher = Gobierno Del Distrito Federal, Secretaría Del Medio Ambiente, Dirección General De Gestión Ambiental Del Aire, Dirección De Instrumentación De Políticas |page = 19 |language=es |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130923095052/http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/actualizacion_phnc_dip.pdf |archive-date = 2013-09-23 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.meca.org/galleries/files/Mexico06.pdf |title = Mexican Emission Standards based on Federal Tier I Light-duty Vehicles up to 6000 lbs. GVWR |work = meca.org |language=en |access-date = 2016-06-06 |archive-date = 2013-09-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130923072222/http://www.meca.org/galleries/files/Mexico06.pdf |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Programa de Verificación Vehicular. Segundo semestre de 2013. (Programi i verifikimit të automjeteve. Semestri i dytë i 2013)|url=http://www.sma.df.gob.mx/verificentros/index.php?op=inicio |publisher=Gobierno del Distrito Federal, Secretaría del Medio Ambiente |language=es |access-date=2016-02-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305183101/http://www.sma.df.gob.mx/verificentros/index.php?op=inicio |archive-date=2016-03-05 }}</ref> Disa nga [[Udha|rrugët]], rrugët kryesore dhe [[Autoudha|autoudhat]] e dalluara të qytetit përfshijnë Paseo de la Reforma, Avenida de los Insurgentes, Avenida Bucareli, Avenida Juárez, Calle Madero (rrugë këmbësorësh), Circuito Interior Bicentenario, Circuito Exterior Mexiquense dhe Viaducto Miguel Alemán.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Iconic Streets – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/tag/iconic-streets/?lang=en |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> Anillo Periférico është një nga rrugët më të shquara të qytetit, pasi në vitin 2006 u ndërtua një kat i dytë (''el segundo piso'') si metodë për të reduktuar mbingarkesën e trafikut.<ref>{{Cite web |title=El segundo piso de Periférico cumple 20 años (Kati i dytë i Periférico mbush 20 vjet) |url=https://www.eluniversal.com.mx/opinion/mochilazo-en-el-tiempo/el-segundo-piso-de-periferico-cumple-20-anos/ |access-date=2026-09-29 |website=El Universal |language=es}}</ref> === Çiklizmi === {{Hatnote|Artikulli kryesor: Ecobici}} [[File:15-07-12-Mexico-D-F-RalfR-N3S_9031.jpg|thumb|right|Biçikleta në dispozicion për qira në Zona Rosa]] Qeveria lokale e Qytetit të Meksikës mbikëqyr administrimin e Ecobici, sistemit të dytë më të madh të ndarjes së biçikletave në Amerikën e Veriut. I krijuar për të promovuar transportin urban të qëndrueshëm, Ecobici lehtëson aksesin e përshtatshëm në biçikleta si për banorët ashtu edhe për vizitorët. Deri në shtator 2013, sistemi përfshinte 276 stacione të vendosura në mënyrë strategjike në një zonë të gjerë që shtrihej nga Qendra historike e Qytetit të Meksikës deri në Polanco, një rreth i shquar i qytetit. Brenda këtij rrjeti, afërsisht 4.000 biçikleta janë në dispozicion për përdorim publik, duke u mundësuar njerëzve të lëvizin me efikasitet në hapësirën metropolitane dhe të reduktojnë varësinë nga mënyrat tradicionale të transportit të motorizuar.<ref>{{cite news |newspaper = km0 |url = http://www.guiadelcentrohistorico.mx/kmcero/acciones-de-gobierno/nuevas-estaciones-de-ecobici |date = September 2013 |author = Jesús de León Torres |title = Nuevas estaciones de EcoBici (Stacione të reja të EcoBici) |language = es |access-date = 2013-10-20 |archive-date = 2017-08-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170806132705/http://www.guiadelcentrohistorico.mx/kmcero/acciones-de-gobierno/nuevas-estaciones-de-ecobici |url-status = live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.fimevic.df.gob.mx/ciclovia/cartel.htm |title = Untitled Document |work = df.gob.mx |language=es |access-date = 2015-05-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141112160203/http://www.fimevic.df.gob.mx/ciclovia/cartel.htm |archive-date = 2014-11-12 |url-status = dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://transeunte.org/temas/ciclovia-reforma/ |title="Ciclovía Reforma", ''Transeunte'' |language=es |access-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021000458/http://transeunte.org/temas/ciclovia-reforma/ |archive-date=2013-10-21 |url-status=dead }}</ref> == Kultura == === Arti === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Arti meksikan|en|Mexican art}}}} [[Skeda:Al benemerito Benito Juarez, Ciudad de México MEX.jpg|thumb|Monumenti "Për të merituarin Benito Juárez", Qyteti i Meksikës]] Veprat laike të artit të kësaj periudhe përfshijnë statujën e kalorësit të Karlit IV të Spanjës, e njohur lokalisht si ''El Caballito'' ("Kali i vogël"). Kjo vepër, prej bronzi, ishte puna e Manuel Tolsá dhe është vendosur në Plaza Tolsá, përballë Palacio de Mineria (Pallati i Minierave). Pikërisht përballë kësaj ndërtese ndodhet Museo Nacional de Arte (Munal) (Muzeu Kombëtar i Artit). [[Skeda:ReceptHallMUNAL.JPG|thumb|left|upright|Salla e Pritjeve në Museo Nacional de Arte]] Gjatë shekullit XIX, një prodhues i rëndësishëm i artit ishte Academia de San Carlos (Akademia e Arteve San Carlos), e themeluar gjatë kohës koloniale, e cila më vonë u bë Escuela Nacional de Artes Plásticas (Shkolla Kombëtare e Arteve Plastike), duke përfshirë pikturën, skulpturën dhe dizajnin grafik, një nga shkollat e artit të UNAM-it. Shumë nga veprat e prodhuara nga studentët dhe stafi akademik i asaj kohe ekspozohen tani në Museo Nacional de San Carlos (Muzeu Kombëtar i San Carlos). Një nga studentët, José María Velasco, konsiderohet një nga piktorët meksikanë më të mëdhenj të peizazhit të shekullit XIX. Regjimi i [[Porfirio Díaz|Porfirio Díazit]] sponsorizoi artet, veçanërisht ato që ndiqnin shkollën franceze. Artet popullore në formën e karikaturave dhe ilustrimeve lulëzuan, p.sh. ato të José Guadalupe Posada dhe Manuel Manilla. Koleksioni i përhershëm i Muzeut San Carlos përfshin gjithashtu piktura nga mjeshtrat evropianë si Rembrandt, Velázquez, Murillo dhe Rubens. [[Skeda:Monument to Lázaro Cárdenas (outstretched hand welcoming Spanish immigrants), Parque España, col. Condesa, Condesa, Mexico City.jpg|thumb|Monumenti i Lázaro Cárdenas (dora e shtrirë që mirëpret emigrantët spanjollë), Parque España]] Pas [[Revolucioni meksikan|Revolucionit meksikan]], në Qytetin e Meksikës lindi një lëvizje artistike [[Arti pararojë|pararojë]]: [[Piktura Murore|muralizmi]]. Shumë nga veprat e muralistëve {{ill|José Clemente Orozco|en}}, {{ill|David Alfaro Siqueiros|en}} dhe [[Diego Rivera]] ekspozohen në shumë ndërtesa të qytetit, veçanërisht në Pallatin Kombëtar dhe në {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}}. [[Frida Kahlo]], bashkëshortja e Rivera-s, me një shprehje të fortë nacionaliste, ishte gjithashtu një nga piktorët meksikanë më të njohur. Shtëpia e saj është kthyer në një muze që ekspozon shumë nga veprat e saj.<ref>{{Cite web|url=http://www.museofridakahlo.org.mx/en/the-blue-house/#back-top|title=The Blue House – Frida Kahlo Museum|website=www.museofridakahlo.org.mx|language=en|access-date=2018-10-02|archive-date=2018-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102344/http://www.museofridakahlo.org.mx/en/the-blue-house/#back-top|url-status=dead}}</ref> Ish-shtëpia e muzës së Rivera-s, Dolores Olmedo, strehon muzeun me të njëjtin emër. Objekti ndodhet në rrethin Xochimilco, në pjesën jugore të Qytetit të Meksikës, dhe përfshin disa ndërtesa të rrethuara nga lëndina të gjera e të krasitura. Ai strehon një koleksion të madh pikturash dhe vizatimesh të Rivera-s dhe Kahlo-s, si dhe ''Xoloizcuintle'' të gjallë (qeni meksikan pa qime). Ai pret gjithashtu rregullisht ekspozita të përkohshme të vogla por të rëndësishme të artit klasik dhe atij modern (p.sh. Mjeshtrat venecianë dhe artistët bashkëkohorë të Nju Jorkut). Në shekullin XX, shumë artistë emigruan në Qytetin e Meksikës nga rajone të ndryshme të Meksikës, si Leopoldo Méndez, një gdhendës nga Veracruz, i cili mbështeti krijimin e Taller de la Gráfica Popular (Punëtoria Popullore e Grafikës), një punëtori socialiste e krijuar për t'i ndihmuar punëtorët manualë të gjenin një vend për të shprehur artin e tyre. Piktorë të tjerë erdhën nga jashtë, si piktorja [[Katalonia|katalanase]] Remedios Varo dhe të tjerë të mërguar spanjollë e hebrejë. Ishte në gjysmën e dytë të shekullit XX që lëvizja artistike filloi të shkëputej nga tema revolucionare. José Luis Cuevas zgjodhi një stil modernist, në kundërshtim me lëvizjen muraliste të lidhur me politikën sociale. === Muzeumet === [[Skeda:Hochob Campeche - Rekonstruktion des Tempels.jpg|thumb|Një rindërtim i hyrjes së tempullit Hochob në Muzeun Kombëtar të Antropologjisë]] [[Skeda:Museo Soumaya Plaza.jpg|thumb|Museo Soumaya]] Qyteti i Meksikës ka muzeume të shumtë kushtuar artit, duke përfshirë artin kolonial meksikan, artin modern e bashkëkohor dhe artin ndërkombëtar. Museo Tamayo u hap në mesin e viteve 1980 për të strehuar koleksionin e artit bashkëkohor ndërkombëtar të dhuruar nga piktori meksikan Rufino Tamayo. Koleksioni përfshin vepra të Picasso, Klee, Kandinsky, Warhol dhe shumë të tjerë, megjithëse pjesa më e madhe e koleksionit ruhet, ndërkohë që shfaqen ekspozitat e përkohshme. Museo de Arte Moderno është një depo e artistëve meksikanë të shekullit XX, duke përfshirë Rivera, Orozco, Siqueiros, Kahlo, Gerzso, Carrington, Tamayo, dhe pret rregullisht ekspozita të përkohshme të artit modern ndërkombëtar. Në jug të Qytetit të Meksikës, Muzeu Carrillo Gil ekspozon artistë pararojë, siç bën edhe Museo Universitario Arte Contemporáneo, i projektuar nga arkitekti meksikan Teodoro González de León dhe i inauguruar në fund të vitit 2008. Museo Soumaya, i quajtur sipas bashkëshortes së magnatit meksikan [[Carlos Slim]], ka koleksionin privat më të madh të skulpturave origjinale të [[Auguste Rodin|Rodin]] jashtë Francës.<ref>{{Cite web|first1=Jo|last1=Tuckman|date=2011-03-02|title=Mexican billionaire's new museum gives The Thinker much to ponder|url=http://www.theguardian.com/world/2011/mar/02/carlos-slim-mexico-art-museum|access-date=2021-10-30|website=The Guardian|language=en|archive-date=2021-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104064301/https://www.theguardian.com/world/2011/mar/02/carlos-slim-mexico-art-museum|url-status=live}}</ref> Ai ka gjithashtu një koleksion të madh skulpturash të Dalí dhe kohët e fundit filloi të shfaqë vepra në koleksionin e mjeshtrave, duke përfshirë El Greco, Velázquez, Picasso dhe Canaletto. Muzeu inauguroi një objekt të ri me dizajn futurist në 2011, menjëherë në veri të Polanco-s, ndërsa mban një objekt më të vogël në Plaza Loreto, në jug të Qytetit të Meksikës. Colección Júmex është një muze i artit bashkëkohor i vendosur në terrenet e gjera të kompanisë së lëngjeve Jumex, në periferinë industriale veriore të Ecatepec. Ai ka koleksionin privat më të madh të artit bashkëkohor në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]] dhe pret vepra nga koleksioni i tij i përhershëm, si dhe ekspozita udhëtuese. Museo de San Ildefonso, i vendosur në Antiguo Colegio de San Ildefonso në qendrën historike të Qytetit të Meksikës, është një pallat me kolona i shekullit XVII që strehon një muze arti, i cili pret rregullisht ekspozita të nivelit botëror të artit meksikan dhe ndërkombëtar. Museo Nacional de Arte ndodhet gjithashtu në një ish-pallat në qendrën historike. Ai strehon një koleksion të madh veprash nga të gjithë artistët kryesorë meksikanë të 400 viteve të fundit dhe pret gjithashtu ekspozita të ftuara. Jack Kerouac, shkrimtari i njohur amerikan, kaloi periudha të gjata në qytet dhe shkroi këtu vëllimin e tij poetik ''Mexico City Blues'' të vitit 1959. Një tjetër shkrimtar amerikan, [[William S. Burroughs]], jetoi gjithashtu në Colonia Roma, ku aksidentalisht qëlloi për vdekje bashkëshorten e tij. Shumica e muzeumeve të Qytetit të Meksikës mund të vizitohen nga e marta në të dielë, nga ora 10:00 deri në 17:00, megjithëse disa prej tyre kanë orare të zgjatura, si Muzeu i Antropologjisë dhe Historisë, i cili është i hapur deri në orën 19:00. Përveç kësaj, hyrja në shumicën e muzeumeve është falas të dielave. Në disa raste mund të aplikohet një tarifë e modest.<ref>{{Cite web|url=http://www.mexicocity.com.mx/visita.html|title=Ciudad de México.- atractivos turísticos|publisher=Mexicocity.com.mx|language=es|access-date=2010-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225110752/http://www.mexicocity.com.mx/visita.html|archive-date=2009-02-25|url-status=usurped}}</ref> Muzeu i Kujtesës dhe Tolerancës, i inauguruar në 2011, paraqet ngjarje historike të diskriminimit dhe gjenocidit. Ekspozitat e përhershme përfshijnë ato mbi Holokaustin dhe atrocitete të tjera në shkallë të gjerë. Ai strehon gjithashtu ekspozita të përkohshme; njëra mbi [[Tibeti|Tibetin]] u inaugurua nga [[Dalai Lama]] në shtator 2011.<ref>{{Cite web|title=El Dalai Lama inaugura la exposición: Tíbet. Recuerdos de la patria perdida {{!}} La Crónica de Hoy|url=https://www.cronica.com.mx/notas/2011/604782.html|website=www.cronica.com.mx|language=es|access-date=2020-06-01|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308212533/https://www.cronica.com.mx/notas/2011/604782.html|url-status=dead}}</ref> === Muzika, teatri dhe argëtimi === {{Hatnote|Shih më tepër: Muzika e Meksikës dhe Stilet rajonale të muzikës meksikane}} [[Skeda:Teatro de la Ciudad de Mexico.jpg|thumb|upright|Teatri i Qytetit, ndërtuar në 1918]] Në Qytetin e Meksikës veprojnë një numër orkestrash që ofrojnë programe sezonale. Këto përfshijnë Filarmoninë e Qytetit të Meksikës,<ref>{{Cite web|url=http://www.cultura.df.gob.mx/Filarmonica/|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202021052/http://www.cultura.df.gob.mx/Filarmonica/|url-status=dead|title=Mexico City Philharmonic|archive-date=2008-12-02|language=es}}</ref> e cila jep koncerte në Sala Ollin Yoliztli; Orkestrën Simfonike Kombëtare, selia e së cilës është {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}} (Pallati i [[Artet e bukura|Arteve të Bukura]]), një kryevepër e stileve {{ill|Art nouveau|en|Art Nouveau}} dhe art déco; Orkestrën Filarmonike të Universitetit Autonom Kombëtar të Meksikës (OFUNAM),<ref>{{cite web |url = http://www.musicaunam.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070422104348/http://www.musicaunam.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=13 |url-status=dead |archive-date = 2007-04-22 |title = Philharmonic Orchestra of the National Autonomous University of Mexico |publisher = Musicaunam.net |access-date = 2010-04-17 |language = es}}</ref> dhe Orkestrën Simfonike Minería,<ref>{{cite web |url = http://www.sinfonicademineria.org/ |title = Minería Symphony Orchestra |publisher = Sinfonicademineria.org |access-date = 2011-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080705094712/http://www.sinfonicademineria.org/ |archive-date = 2008-07-05 |url-status = dead |language = es}}</ref> të cilat të dyja japin koncerte në Sala Nezahualcóyotl, që ishte salla e parë e koncerteve në formë rrethore në hemisferën perëndimore kur u inaugurua në vitin 1976. Ka gjithashtu shumë ansamble më të vogla që pasurojnë skenën muzikore të qytetit, duke përfshirë Orkestrën Rinore Carlos Chávez, Cuarteto Latinoamericano, Orkestrën e Botës së Re (Orquesta del Nuevo Mundo), Orkestrën Simfonike Politeknike Kombëtare dhe Orkestrën e Dhomës Bellas Artes (Orquesta de Cámara de Bellas Artes). Qyteti i Meksikës është një qendër kryesore e {{ill|Kultura popullore|en|Popular culture|lt=kulturës popullore}} dhe e muzikës. Një mori vendesh presin interpretues në spanjisht dhe në gjuhë të huaja. Këto përfshijnë Auditoriumin Kombëtar me 10.000 vende, i cili programon rregullisht artistë pop dhe rock spanjisht dhe anglisht, si dhe shumë nga ansamblet kryesore të [[Artet skenike|arteve skenike]] në botë; auditoriumi transmeton gjithashtu shfaqje të operës së madhe nga Metropolitan Opera e Nju Jorkut në ekrane gjigante me definicion të lartë. Në vitin 2007, Auditoriumi Kombëtar u zgjodh si vendi më i mirë në botë nga media të zhanreve të ndryshme. Vende të tjera për shfaqje të artistëve pop përfshijnë Teatro Metropolitan me 3.000 vende, Palacio de los Deportes me 15.000 vende, dhe stadiumin më të madh Foro Sol me 50.000 vende, ku artistë të njohur ndërkombëtarë japin koncerte rregullisht. [[Cirque du Soleil]] ka mbajtur disa sezone në Carpa Santa Fe, në lagjen Santa Fe në pjesën perëndimore të qytetit. Ka shumë vende për ansamble muzikore më të vogla dhe interpretues solo. Këto përfshijnë Lunario, Circo Volador dhe Voilá Acoustique. Shtesat e fundit përfshijnë Arena Ciudad de México me 20.000 vende, Pepsi Center World Trade Center me 3.000 vende, dhe Auditorio Blackberry me 2.500 vende. Centro Nacional de las Artes (Qendra Kombëtare e Arteve) ka disa vende për muzikë, teatër dhe vallëzim. Kampusi kryesor i UNAM-it, gjithashtu në pjesën jugore të qytetit, është vendi i Centro Cultural Universitario (CCU; Qendra Kulturore Universitare). CCU-ja gjithashtu strehon Bibliotekën Kombëtare, Universum, Museo de las Ciencias interaktiv,<ref>{{cite web |author = Dgdc-Unam |url = http://www.universum.unam.mx/ |title = Universum, Museo de las Ciencias |publisher = Universum.unam.mx |access-date = 2010-04-17 |archive-date = 2010-04-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100412062821/http://www.universum.unam.mx/ |url-status = live |language = es}}</ref> sallën e koncerteve Sala Nezahualcóyotl, disa teatro dhe kinema, dhe Muzeun e ri Universitar të Artit Bashkëkohor (MUAC).<ref>{{Cite web|url=http://difusion.cultural.unam.mx/index.php?option=com_weblinks&catid=38&Itemid=86|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220023046/http://difusion.cultural.unam.mx/index.php?option=com_weblinks&catid=38&Itemid=86|url-status=dead|title=University Museum of Contemporary Art|archive-date=2014-12-20|language=es}}</ref> Një degë e qendrës kulturore CCU të Universitetit Kombëtar u inaugurua në vitin 2007 në ambientet e ish-Ministrisë së Punëve të Jashtme, e njohur si Tlatelolco, në pjesën veri-qendrore të Qytetit të Meksikës. [[Skeda:Biblioteca Vasconcelos, Ciudad de México, México, 2015-07-20, DD 16-18 HDR.JPG|thumb|Biblioteka Vasconcelos]] Biblioteka José Vasconcelos, një bibliotekë kombëtare, ndodhet në hapësirën e ish-stacionit hekurudhor Buenavista në pjesën veriore të qytetit. Papalote Museo del Niño (Muzeu i Fëmijëve), i cili strehon ekranin më të madh në formë kupole në botë, ndodhet në parkun e pyllëzuar të Chapultepec, pranë Museo Tecnológico, si dhe Aztlán Parque Urbano, një park argëtimi. Parku tematik Six Flags México (parku argëtues më i madh në Amerikën Latine) ndodhet në lagjen Ajusco, në njësinë Tlalpan në pjesën jugore të Qytetit të Meksikës. Gjatë dimrit, sheshi kryesor i {{ill|Zócalo|en|Zócalo}} shndërrohet në një pistë gjigante patinazhi mbi akull, për të cilën thuhet se është më e madhja në botë pas asaj të [[Sheshi i Kuq|Sheshit të Kuq]] të Moskës. Cineteca Nacional (Biblioteka Meksikane e Filmit), pranë periferisë Coyoacán, shfaq një shumëllojshmëri filmash dhe organizon shumë festivale filmi, duke përfshirë Shfaqjen Ndërkombëtare vjetore, si dhe shumë të tjera më të vogla, nga kinemaja skandinave dhe uruguaiane, deri te filmat me temë hebreje dhe LGBT. Cinépolis dhe Cinemex, dy zinxhirët më të mëdhenj të biznesit të filmit, organizojnë gjithashtu disa festivale filmi gjatë vitit, me filma si kombëtarë ashtu edhe ndërkombëtarë. Qyteti i Meksikës ka një numër kinemash IMAX, duke u ofruar banorëve dhe vizitorëve akses në filma që variojnë nga dokumentarë deri te bllokbasterat në këto ekrane të mëdha. === Kuzhina === {{Hatnote|Artikulli kryesor: Kuzhina e Qytetit të Meksikës}} [[File:Street_tacos_in_Mexico_City_(8495923877).jpg|thumb|Tako të rrugës në Qytetin e Meksikës]] Dikur e konsideruar si ushqim i thjeshtë popullor, deri në shekullin e 19-të takoja ishte bërë një standard i kuzhinës së Qytetit të Meksikës. Ndërsa autoritetet përpiqeshin t'i taksnin taqueritë lokale, duke vendosur kërkesa licencimi dhe gjoba, ato regjistruan disa detaje mbi llojet e ushqimeve që shërbeheshin nga këto biznese. Referenca më e shpeshtë ishte për ''tacos de barbacoa''. Përmendeshin gjithashtu ''enchiladas'', ''tacos de minero'' dhe ''gorditas'', bashkë me dyqanet e ostrigave dhe stendat e peshkut të skuqur. Ka dëshmi se disa specialitete rajonale viheshin në dispozicion për migrantët e ardhur së fundmi; të paktën dy dyqane njiheshin se shërbenin pozole, një lloj zierjeje e ngjashme me hominin që është ushqim bazë i [[Guadalajara|Guadalajarës]], Jalisco.<ref>{{Cite book |last=Pilcher |first=Jeffrey M. |title=Planet Taco: A Global History of Mexican Food |page=94 |language=en}}</ref> Qyteti i Meksikës njihet për disa nga peshqit dhe prodhimet e detit më të freskëta në brendësi të Meksikës. Tregu La Nueva Viga është tregu i dytë më i madh i prodhimeve të detit në botë, pas tregut të peshkut Tsukiji në Japoni. Qyteti i Meksikës ofron një shumëllojshmëri kuzhinash: në qytet gjenden restorante të specializuara në kuzhinat rajonale të 31 shteteve të Meksikës, dhe qyteti ka gjithashtu disa degë të restoranteve të njohura ndërkombëtarisht. Këto përfshijnë ''Au Pied de Cochon'' dhe ''Brasserie Lipp'' të Parisit, Philippe (nga Philippe Chow); Nobu, Quintonil, Morimoto; Pámpano, në pronësi të këngëtarit të operës të rritur në Meksikë {{ill|Plácido Domingo|en}}. Ka degë të restorantit japonez Suntory, restorantit italian Alfredo, si dhe të steakhouse-ve të Nju Jorkut Morton's dhe The Palm, dhe BeefBar të Monte Karlos. Tre nga restorantet e nivelit të lartë të Limës, që shërbejnë kuzhinë peruane, kanë degë në Qytetin e Meksikës: La Mar, Segundo Muelle dhe Astrid y Gastón. Për listën e vitit 2023 të ''World's 50 Best Restaurants'' sipas revistës britanike ''Restaurant'', Qyteti i Meksikës u rendit i 13-ti më i miri me restorantin avangardë meksikan Pujol, në pronësi të kuzhinierit meksikan Enrique Olvera.<ref>{{Cite web |url=https://www.eater.com/worlds-50-best-restaurants-awards/23767356/the-worlds-50-best-restaurants-2023-the-list-so-far |title=The World's 50 Best Restaurants 2023: The Full List of Winners |date=2023-06-20 |first=Hillary Dixler |last=Canavan |work=Eater |access-date=2024-05-17 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005070901/https://www.eater.com/worlds-50-best-restaurants-awards/23767356/the-worlds-50-best-restaurants-2023-the-list-so-far |url-status=live |language=en}}</ref> Gjithashtu i njohur është restoranti i fusionit bask-meksikan Biko, i drejtuar dhe në bashkëpronësi nga Bruno Oteiza dhe Mikel Alonso, i cili u rendit jashtë listës në vendin e 59-të, por në vitet e kaluara ishte renditur brenda 50-shes më të mirë.<ref name="2014 awards">Restaurant, [http://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners The World's 50 Best Restaurant Awards: 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521055609/https://www.theworlds50best.com/list/1-50 |date=21 May 2021 }}</ref> Një tjetër që është renditur në listë në vitin 2019 është restoranti Sud 777, në vendin e 58-të.<ref>{{Cite web |url=https://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners#t51-100 |title=The World's 50 Best Restaurants 1–50 2019 |website=theworlds50best.com |access-date=2019-10-01 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025124036/https://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners#t51-100 |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitin 2024, shtatë restorante në qytet u nderuan me yje Michelin.<ref>{{Cite web |url=https://www.bonappetit.com/story/mexico-michelin-guide-restaurants-list-2024 |title=These Are Mexico's First Michelin-Starred Restaurants, 2024 |date=2024-05-15 |access-date=2024-05-18 |first=Sam |last=Stone |work=Bon Appétit |archive-date=2024-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240523165131/https://www.bonappetit.com/story/mexico-michelin-guide-restaurants-list-2024 |url-status=live |language=en}}</ref> Në skajin tjetër të shkallës janë baret e pulques për klasën punëtore, të njohura si ''pulquerías'', një sfidë për turistët për t'i gjetur dhe provuar. === Mediat === [[File:TELEVISA_CHAPULTEPEC.jpg|thumb|Selia e [[Televisa]] në Qytetin e Meksikës]] Qyteti i Meksikës është qendra më e rëndësishme e Meksikës për shtypin dhe industrinë e [[Botuesi|botimit të librave]]. Botohen dhjetëra gazeta të përditshme, duke përfshirë ''El Universal'', ''Excélsior'', ''Reforma'' dhe ''La Jornada''. Gazeta të tjera të rëndësishme përfshijnë ''Milenio'', ''Crónica'', ''El Economista'' dhe ''El Financiero''.<ref name="SIC">{{Cite web |work=Sistema de Información Cultural |publisher=Gobierno de Mexico |language=es |access-date=2020-03-14 |url=https://sic.gob.mx/?table=impresos&disciplina=&estado_id=9 |title=Publicaciones periódicas en Ciudad de México |archive-date=2020-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731042243/https://sic.gob.mx/?table=impresos&disciplina=&estado_id=9 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://libguides.utsa.edu/latamnews |title=Latin American & Mexican Online News |work=Research Guides |publisher=University of Texas at San Antonio Libraries |location=US |archive-date=2020-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307192643/http://libguides.utsa.edu/latamnews |language=en}}</ref> Revistat kryesore përfshijnë ''Expansión'', ''Proceso'', ''Poder'', si dhe dhjetëra botime argëtimi si ''Vanidades'', ''Quién'', Chilango, ''TV Notas'' dhe botime lokale të ''Vogue'', ''GQ'' dhe ''Architectural Digest''. Është gjithashtu një qendër kryesore e industrisë së reklamave. Shumica e firmave ndërkombëtare të reklamave kanë zyra në qytet, duke përfshirë Grey, JWT, Leo Burnett, Euro RSCG, BBDO, Ogilvy, Saatchi & Saatchi dhe McCann Erickson. Shumë firma lokale gjithashtu konkurrojnë në këtë sektor, duke përfshirë Alazraki, Olabuenaga/Chemistri, Terán, Augusto Elías dhe Clemente Cámara, ndër të tjera. Në qytet veprojnë 60 stacione radio dhe shumë rrjete lokale të transmetimit radiofonik komunitare. Dy kompanitë më të mëdha mediatike në botën spanjishtfolëse, [[Televisa]] dhe [[TV Azteca]], e kanë selinë në Qytetin e Meksikës. Televisa shpesh paraqitet si prodhuesi më i madh i përmbajtjes në gjuhën spanjolle.<ref>{{Cite journal |title=Concentración y convergencia de medios en América Latina |first1=Martín |last1=Becerra |first2=Guillermo |last2=Mastrini |journal=Communiquer |volume=20 |year=2017 |issue=20 |pages=104–120 |doi=10.4000/communiquer.2277 |doi-access=free |hdl=11336/76220 |hdl-access=free |language=es}}</ref> Kanalet e tjera lokale televizive përfshijnë: XHDF 1 (Azteca Uno),<ref>{{Cite web |url=https://aztecauno.com/ |title=Azteca Uno – Transmisión EN VIVO |website=aztecauno.com |access-date=2019-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403143727/https://www.aztecauno.com/ |archive-date=2019-04-03 |url-status=dead |language=es}}</ref> XEW 2 (Televisa W),<ref>{{Cite web |url=https://www.televisa.com/ |title=Home |first=Televisa |last=TIM |website=Televisa |access-date=2019-04-05 |archive-date=2019-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408091907/https://www.televisa.com/ |url-status=live |language=es}}</ref> XHCTMX 3, XHTV 4, XHGC 5, XHTDMX 6, XHIMT 7, XEQ 9, XEIPN 11, XHUNAM 20, XHCDM 21, XEIMT 22, XHTRES 28, XHTVM 40 dhe XHHCU 45. === Sporti === [[File:ACMX16.JPG|thumb|Mexico City Arena]] [[Futbolli]] është sporti më popullor dhe më i transmetuar në televizion në Meksikë, i organizuar në formë franshize. Ndër impiantet e tij të rëndësishme në Qytetin e Meksikës përfshihen {{ill|Estadio Azteca|en|Estadio Azteca|lt=Stadiumi Azteca}}, shtëpia e [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Kombëtares meksikane të futbollit]] dhe e gjigantëve [[Club América|América]] dhe [[Cruz Azul]], i cili mund të strehojë 91.653 tifozë, duke e bërë atë stadiumin më të madh në Amerikën Latine. Stadiumi Olimpik në Qytetin Universitar është shtëpia e klubit gjigant të futbollit [[Club Universidad Nacional|Universidad Nacional]], me një kapacitet prej mbi 52.000 ulësesh. Stadiumi i Qytetit të Sporteve, me 33.042 ulëse, ndodhet pranë Qendrës Botërore të Tregtisë së Qytetit të Meksikës, në lagjen Nochebuena, dhe është shtëpia e ekipit historik [[C.F. Atlante|Atlante]]. América, Cruz Azul dhe Universidad Nacional kanë selinë në Qytetin e Meksikës dhe luajnë në Divizionin e Parë; ata janë gjithashtu pjesë, bashkë me gjigantët me bazë në Guadalajara, Club Deportivo Guadalajara, e grupit tradicional të «Katër të Mëdhenjve» të Meksikës. Tre ndeshjet derbi të qytetit janë «Clásico Joven», i luajtur mes América dhe Cruz Azul, dy ekipeve më popullore dhe më të suksesshme të kryeqytetit; «Clásico Capitalino», mes América dhe Universidad Nacional; dhe «Clásico Metropolitano», mes Cruz Azul dhe Universidad Nacional. [[Meksika]] organizoi [[Kampionati Botëror i Futbollit|Kampionatin Botëror të Futbollit]] në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1970|1970]], [[Kampionati Botëror i Futbollit 1986|1986]] dhe në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2026|2026]]. Stadiumi Azteca është stadiumi i parë në historinë e Kampionatit Botëror që ka pritur dy herë finalen. Është gjithashtu i vetmi stadium që e ka pritur turnirin në tre raste.<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |title=FIFA announces hosts cities for FIFA World Cup 2026™ |access-date=2022-12-28 |archive-date=2022-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228153555/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |url-status=live |language=en}}</ref> Qyteti i Meksikës ishte qyteti i parë i Amerikës Latine që priti Lojërat Olimpike, pasi organizoi {{ill|Lojërat Olimpike Verore 1968|en|1968 Summer Olympics}} në 1968, duke mundur kandidaturat e [[Buenos Aires|Buenos Aires]], [[Lion|Lionit]] dhe [[Detroit|Detroitit]]. Qyteti priti {{ill|Lojërat Panamerikane|en|Pan American Games}} e vitit 1955 dhe e vitit 1975, këto të fundit pas tërheqjes së Santiago-s dhe São Paulo-s. Kampionatet Botërore të Kanotazhit në Ujëra të Qeta të ICF u organizuan këtu në 1974 dhe 1994. Lucha libre është një stil meksikan mundjeje dhe një ndër sportet më popullore në të gjithë vendin. Impiantet kryesore në qytet janë Arena México dhe Arena Coliseo. [[File:Autódromo_Hermanos_Rodríguez,_June_4,_2018_SkySat_(cropped).jpg|thumb|Autódromo Hermanos Rodríguez]] Autódromo Hermanos Rodríguez është impianti kryesor për sportet motorike dhe pret Çmimin e Madh të Meksikës të {{ill|Formula 1|en|Formula One}} që nga kthimi i garimit në këtë sport në 2015, me garën e mbajtur në të kaluarën nga 1962 deri në 1970 dhe përsëri nga 1986 deri në 1992. Që nga 2016, qarku pret gjithashtu ePrix-in e Qytetit të Meksikës të Formula E. Nga 1980 deri në 1981 dhe përsëri nga 2002 deri në 2007, qarku priti Gran Premio de México të Champ Car World Series. Duke filluar nga 2005, Seria Nationwide e [[NASCAR]] zhvilloi Telcel-Motorola México 200. Gjithashtu në 2005 u zhvillua për herë të parë garimi Mexico City 250 nga Grand-Am Rolex Sports Car Series. Të dyja garat u hoqën nga kalendarët e serive përkatëse për vitin 2009. Bejzbolli është një sport tjetër që luhet në mënyrë profesionale në qytet. Qyteti i Meksikës është shtëpia e Djajve të Kuq të Qytetit të Meksikës të Ligës Meksikane, e cila konsiderohet një ligë Triple-A nga Major League Baseball. Djajtë i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi në Estadio Alfredo Harp Helú<ref>{{Cite web|url=http://www.mexicodesign.com/estadio-diablos-la-integracion-comunitaria/|title=Estadio Diablos: la integración comunitaria|date=2019-04-05|website=México Design|language=es-MX|access-date=2019-04-08|archive-date=2019-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408190420/http://www.mexicodesign.com/estadio-diablos-la-integracion-comunitaria/|url-status=live}}</ref>, projektuar nga themeluesi i [http://fgp-atelier.com FGP Atelier], arkitekti ndërkombëtar meksikano-amerikan Francisco Gonzalez Pulido, në bashkëpunim me arkitektin vendas Taller ADG. Qyteti i Meksikës ka rreth 10 «Liga të Vogla» për bejzbollistë të rinj. Në 2005, Qyteti i Meksikës u bë qyteti i parë që priti një ndeshje të sezonit të rregullt të {{ill|National Football League|en|National Football League|lt=NFL}} jashtë Shteteve të Bashkuara, pikërisht në Stadiumin Azteca. Turma prej 103.467 personash që ndoqi këtë ndeshje ishte më e madhja ndonjëherë për një ndeshje të sezonit të rregullt në historinë e NFL deri në 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.nfl.com/news/nfl-regular-season-record-crowd-of-105-121-sees-giants-cowboys-09000d5d812c91b4 |title=NFL regular-season-record crowd of 105,121 sees Giants-Cowboys |website=NFL.com |agency=Associated Press |access-date=2015-01-02 |archive-date=2017-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170108005049/http://www.nfl.com/news/story/09000d5d812c91b4/article/nfl-regularseasonrecord-crowd-of-105121-sees-giantscowboys |url-status=live |language=en}}</ref> Qyteti ka pritur gjithashtu disa ndeshje parasezonale të [[National Basketball Association|NBA-së]] dhe ka organizuar Kampionatin Amerikan të FIBA-s të basketbollit, si dhe ndeshje ekspozicioni të Major League Baseball të ardhura nga përtej kufirit verior, në Foro Sol. Në 2017, komisioneri i NBA-së [[Adam Silver]] shprehu interes për të vendosur një ekip zgjerimi të NBA G League në Qytetin e Meksikës që në 2018. Kjo u realizua më 12 dhjetor 2019, kur komisioneri Silver njoftoi në një konferencë shtypi në Mexico City Arena se ekipi i LNBP-së, Capitanes de la Ciudad de México, do t'i bashkohej G League në sezonin 2020–21, sipas një marrëveshjeje pesëvjeçare. Impiante të tjera sportive në Qytetin e Meksikës janë arena e brendshme Palacio de los Deportes, Pishina Olimpike Francisco Márquez, Hipódromo de Las Américas, Velodromi Olimpik Agustin Melgar, si dhe impiante për kalërim dhe gara kuajsh, hokej mbi akull, [[Futbolli regbi|regbi]], futboll amerikan, bejzboll dhe basketboll. Përpara ndalimit të ndeshjeve tradicionale me dema në 2025, të miratuar nga Kongresi i Qytetit të Meksikës, [[Ndeshja e demave|ndeshjet me dema]] mbaheshin çdo të diel gjatë sezonit në Plaza México me 50.000 ulëse, arena më e madhe e ndeshjeve me dema në botë. Fushat e golfit të Qytetit të Meksikës kanë pritur aktivitete të LPGA-së për femra dhe dy Kupa Botërore të Golfit për meshkuj. Fushat në të gjithë qytetin ofrohen si impiante private ashtu edhe publike. {{Multiple image | direction = horizontal | align = center | width1 = 200 | width2 = 220 | width3 = 200 | width4 = 180 | image1 = Mexico city Estadio Azteca estadio banorte fifa world cup 2026 4.JPG | image2 = Estadio Olímpico Universitario - aerial view.jpg | image3 = Sobrevuelos_CDMX_HJ2A6001_(40386252041).jpg | image4 = Estadio_Alfredo_Harp_Helú_(2019).jpg | caption1 = Stadiumi Azteca | caption2 = Stadiumi Olimpik Universitar | caption3 = Stadiumi i Qytetit të Sporteve | caption4 = Stadiumi Alfredo Harp Helú }} == Shih edhe == * Kuzhina e Qytetit të Meksikës * Gentrifikimi i Qytetit të Meksikës * Barrios Mágicos të Qytetit të Meksikës * Grupi i Udhëheqjes për Klimën e Qyteteve të Mëdha * {{ill|Qytetet më të mëdha të Amerikave|en|Largest cities in the Americas}} * Zonat metropolitane të Meksikës * Përmbledhje e Meksikës == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == {{Reflist}} === Burimet === * {{Citation|first=David|last=Lida|title=First Stop in the New World: Mexico City, the Capital of the 21st Century|location=New York|publisher=Riverhead Books|year=2008|isbn=978-1-59448-378-3|language=en}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.openstreetmap.org/relation/1376330 Qyteti i Meksikës në OpenStreetMap] * [https://mexicocity.cdmx.gob.mx/ Qeveria e Qytetit të Meksikës] {{In lang|en}} {{Authority control}} [[Kategoria:Kryeqytete]] [[Kategoria:Kryeqytete në Amerikën Qendrore dhe të Veriut]] [[Kategoria:Qytete në Meksikë]] rgoqm0rlywgccrfvdhe517e0p96w8ff 3057759 3057757 2026-10-17T11:22:21Z Arianit 106 3057759 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kryeqyteti dhe qyteti më i populluar i Meksikës}} {{Ky artikull|kryeqyteti i Meksikës}} {{Use dmy dates|date=July 2024}} {{Infobox settlement | name = Qyteti i Meksikës | official_name = | native_name = {{Small|{{Unbulleted list|{{Lang|es|Ciudad de México}}|{{Lang|nhn|Mexihco Hueyaltepetl}}|{{Lang|yua|U noj kaajil México}}|{{Lang|oto|'Monda}} (otomi)}}}} | native_name_lang = | other_name = | type = [[Kryeqyteti|Kryeqytet]] dhe metropol | image = {{Multiple image | caption_align = center | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/3/2/2 | image1 = Sobrevuelos CDMX HJ2A4913 (25514321687) (cropped).jpg | caption1 = Pamja panoramike e Qytetit të Meksikës me {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}} | image2 = Angel-de-la-Independencia--Mexico-D.F.jpg | caption2 = Engjëlli i Pavarësisë | image3 = Ext 06Museo Soumaya FREE Fernando Romero EnterprisE photo by Adam Wiseman (cropped).jpg | caption3 = Museo Soumaya në Polanco | image4 = Monumento a la Revolución 2 (cropped).jpg | caption4 = Monumento a la Revolución | image5 = CDMX - Paseo de la Reforma.jpg | caption5 = Paseo de la Reforma nga Kështjella Chapultepec | image6 = MX MM PANORÁMICAS DESFILE ZÓCALO.jpg | caption6 = Katedralja dhe Pallati Kombëtar në {{ill|Zócalo|en|Zócalo}} | image7 = Bellas Artes 01.jpg | caption7 = {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}} | image8 = Trajinera en canal Nativitas.jpg | caption8 = Trajinera në Xochimilco | color = black }} | image_flag = <!-- Nga en.wiki: Sipas konsensusit në [[Wikipedia talk:WikiProject Mexico]] (oldid: 1007177146), ky artikull nuk duhet të përdorë flamur, pasi qeveria e qytetit nuk njeh zyrtarisht asnjë të tillë --> | image_shield = Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg | image_blank_emblem = Gobierno de la Ciudad de México.svg | blank_emblem_size = 160px | shield_size = 65px | nicknames = {{Lang|es|La Ciudad de los Palacios}}<br /><small>''(Qyteti i Pallateve)''</small> | motto = {{Lang|es|Capital de la transformación}} <small>''(Kryeqyteti i transformimit)''</small> | anthem = {{Lang|es|Himno de la Ciudad de México}}<ref>{{cite web|url=https://www.cultura.cdmx.gob.mx/comunicacion/nota/182-24|title=Presenta gobierno capitalino Himno de la Ciudad de México, primero en la historia en ser compuesto por una mujer|date=2024-06-20|work=Secretariat of Culture of Mexico City|access-date=2024-06-23|language=es|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624015510/https://www.cultura.cdmx.gob.mx/comunicacion/nota/182-24|url-status=live}}</ref> | image_map = Mexico (city) in Mexico (zoom).svg | map_caption = Qyteti i Meksikës brenda Meksikës | coordinates = {{Coord|19|26|N|99|8|W|type:adm1st_region:MX-CMX|display=it}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Meksika]] | established_title = Themelimi | established_date = {{Unbulleted list| * {{start date|1325|3|13|df=y}}:<br />Mexico-Tenochtitlan<ref>{{cite web |url = http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |title = Secretaría de Relaciones Exteriores – México |publisher = Sre.gob.mx |access-date = 2011-04-17 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110420232605/http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |archive-date = 2011-04-20 |language=es}}</ref> * {{start date|1521|8|13|df=y}}:<br />{{Lang|es|Ciudad de México|italic=no}}<ref>{{cite web |url = http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |title = De la Colonia / 13 agosto de 1521: rendición de México-Tenochtitlan |publisher = Redescolar.ilce.edu.mx |access-date = 2011-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080701210417/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |archive-date = 2008-07-01 |url-status=dead |language=es}}</ref> * {{start date|1824|11|18|df=y}}:<br />{{Lang|es|Distrito Federal|italic=no}}<ref>{{cite web |url = http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |title = Conmemora la Secretaría de Cultura el 185 Aniversario del Decreto de Creación del Distrito Federal |publisher = Cultura.df.gob.mx |access-date = 2011-04-17 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110722225100/http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |archive-date = 2011-07-22 |language=es}}</ref> * {{start date|2016|1|29|df=y}}:<br />Ciudad de México<ref name="Guardian - MexicoRenamesFederalDistrictToMexicoCity">{{cite web |url = https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |title = Mexico City officially changes its name to – Mexico City |work = [[The Guardian]] |first = David |last = Agren |date = 2015-01-29 |access-date = 2016-01-30 |archive-date = 2020-04-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200424045620/https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |url-status = live |language=en}}</ref> }} | founder = {{Unbulleted list| * Tenoch (si Mexico-Tenochtitlan) * [[Hernan Kortes]] (si Qyteti i Meksikës) }} | leader_title = Kreu i qeverisë | leader_name = Clara Brugada ({{ill|Morena|en|Morena (political party)}}) | leader_title1 = Legjislatura | leader_name1 = Kongresi i Qytetit të Meksikës | unit_pref = Metrik | area_footnotes = <ref>{{cite web|title=Resumen |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |access-date=2010-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130091033/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |archive-date=2010-01-30 |language=es}}</ref>{{Ref label|engfactobox|b|}} | area_total_km2 = 1.485 | area_metro_km2 = 7.866 | area_note = Renditet i 32-ti | elevation_m = 2.240 | elevation_max_point = Ajusco | elevation_max_footnotes = <ref>{{cite web|title=Relieve |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |access-date=2010-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302151509/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |archive-date=2011-03-02 |language=es}}</ref> | population_total = 9.209.944 | population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref name="inegi_pop_2020">{{cite web |title=Censo Población y Vivienda 2020 |url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |website=inegi.org.mx |publisher=INEGI |access-date=2021-01-27 |language=es |date=2021-01-25 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214192634/https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |url-status=live }}</ref> | population_density_km2 = auto | population_urban = 23.146.802 | population_metro = 21.804.515 | population_rank = I pari në Amerikën e Veriut<br />I pari në Meksikë | population_density_rank = I pari | population_demonyms = {{Unbulleted list|Capitalino (a)|Mexiqueño (a) (arkaike)|Chilango (a) (bisedore)}} | demographics_type2 = PBB {{Nobold|(nominale, 2024)}} | demographics2_footnotes = <ref name=mex>{{cite web |access-date=2025-05-24 |date=May 2025 |title=Indicadores Regionales de Actividad Económica 2025 |url=https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf |website=Citibanamex |archive-date=2025-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250630005514/https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf |url-status=live |language=es }}</ref><!-- Nga en.wiki: auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --> | demographics2_title1 = [[Kryeqyteti|Kryeqytet]] dhe metropol | demographics2_info1 = MXN 5.041 miliardë | demographics2_title2 = Për frymë<ref>{{cite web|title=Indicadores Regionales de Actividad Económica|date=May 2025|publisher=Banamex|last=Guillermina|first=Rodríguez|page=45|url=https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf|access-date=2025-08-07|archive-date=2025-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20250630005514/https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf|url-status=live|language=es}}</ref> | demographics2_info2 = MXN 547.767 | demographics2_title3 = Metropolitane | demographics2_info3 = MXN 8.134 miliardë | time_zone1 = Zona Centro | utc_offset1 = −06:00 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 00–16 | area_code = 55/56 | area_code_type = Kodi telefonik | iso_code = MX-CMX | custom_label_sec1 = Shenjtori mbrojtës | custom_data_sec1 = Filipi i Jezusit (spanjisht: {{Lang|es|San Felipe de Jesús}}) | custom_label1_sec1 = [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|IZHNJ]] | custom_data1_sec1 = {{Rritje}} 0,876 <span style="color:#090">shumë i lartë</span> <small>Renditet i pari nga 32</small><ref>{{Cite web |date=2023-10-20 |title=GeoHub |url=https://geohub.data.undp.org/maps/265 |access-date=2025-05-31 |website=UNDP GeoHub |language=en}}</ref> | footnotes = UNESCO: Qendra historike e Qytetit të Meksikës dhe Xochimilco (kriteret i, ii, iii, iv, v), ref. 412, dhe kampusi i Qytetit Universitar Qendror të UNAM-it, ref. 1250, në rajonin Amerika Latine dhe Karaibet; trashëgimi kulturore, të regjistruara më 1987 dhe 2007 (sesionet e 11-ta dhe 31-ta).<br />b. Sipërfaqja e Qytetit të Meksikës përfshin zona jourbane në jug. | elevation_max_m = 3.930 | custom_label_sec2 = Klima | custom_data_sec2 = Klimë malore subtropikale (Cwb) | website = {{URL|https://www.cdmx.gob.mx/|cdmx.gob.mx}} | blank_emblem_type = Logoja e qeverisë | mapframe = yes | mapframe-zoom = 8 | mapframe-point = none | mapframe-wikidata = yes }} '''Qyteti i Meksikës'''{{Efn|{{Langx|es|Ciudad de México|lit=Qyteti i Meksikës}},{{Efn|Në spanjishten gadishullore përdoret gjithashtu varianti drejtshkrimor ''Méjico'' përkrah ''México''. Sipas ''Diccionario panhispánico de dudas'' të Akademisë Mbretërore Spanjolle dhe Shoqatës së Akademive të Gjuhës Spanjolle, varianti me J është i saktë; megjithatë, rekomandohet varianti me X, pasi është ai që përdoret në spanjishten meksikane.}}<ref>"México" në ''Diccionario panhispánico de dudas'' nga Akademia Mbretërore Spanjolle dhe Shoqata e Akademive të Gjuhës Spanjolle, Madrid: Santillana. 2005. ISBN 978-8-429-40623-8.</ref> {{IPA|es|sjuˈða(ð) ðe ˈmexiko|local|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Ciudad de México.wav}}, shkurtuar '''CDMX''' {{Bulleted list |{{ill|Nahuatl qendror|en|Central Nahuatl languages}}: {{Lang|nah|Mexihco Hueyaltepetl}}<ref>{{Cite web |title=IHUEYTLANAHUATIL MEXIHCO HUEYALTEPETL "His great tlanahatil |url=https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/n-huatl.pdf |access-date=2024-01-31 |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131211312/https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/n-huatl.pdf |url-status=live |language=nah, es |translator-first=Fausto |translator-last=Aguilar Domínguez |trans-title=Mbretëria e Qytetit të Meksikës |publisher=Qeveria e Qytetit të Meksikës}}</ref> {{IPA|nah|meːˈʃiʔko wejaːlˈtepeːt͡ɬ}} |{{ill|Maja jukateke|en|Yucatec Maya language}}: {{Lang|yua|u noj kaajil México}}<ref>{{Cite web |title=U NOJ A'ALAMAJT'AANIL U NOJ KAAJIL MÉXICO |url=https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/Maya.pdf |access-date=2024-01-31 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228223456/https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/Maya.pdf |url-status=live |language=yua, es |translator-first=Feliciano |translator-last=Sánchez Chan |trans-title=Kushtetuta e Shtetit të Meksikës |publisher=Qeveria e Qytetit të Meksikës}}</ref> |{{ill|Otomi|en|Otomi language}}: {{Lang|ote|'Monda}}{{Citim i duhur|date=July 2025}} }}}} është [[Kryeqyteti|kryeqyteti]] dhe qyteti më i madh i [[Meksika|Meksikës]], si dhe qyteti më i populluar i [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]].<ref>{{cite web |title = Artículo 44 |url = http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |publisher = Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |language = es |access-date = 2010-05-14 |archive-date = 2020-01-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200117163053/http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |url-status = live }}</ref><ref name="Guardian - MexicoRenamesFederalDistrictToMexicoCity" /> Është një nga qendrat kryesore kulturore dhe financiare të botës dhe, sipas renditjes së vitit 2024 të Rrjetit të Kërkimit mbi Globalizimin dhe Qytetet Botërore (GaWC), klasifikohet si {{ill|Qytet botëror Alfa|en|Alpha world city|lt=qytet botëror Alfa}}.<ref>{{cite web |work=Foreign Policy |title = The 2008 Global Cities Index |year = 2008 |url = https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |language = en |access-date = 2009-12-27 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100110131155/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |archive-date = 2010-01-10}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Cities 2024 |url=https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |access-date=2025-04-23 |website=GaWC |language=en |archive-date=2025-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110011505/https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |url-status=live }}</ref> I vendosur në Luginën e Meksikës, mbi {{ill|Rrafshnalta Meksikane|en|Mexican Plateau|lt=Rrafshnaltën Meksikane}} e lartë, qyteti shtrihet në një lartësi prej 2.240 metrash (7.350 këmbë). Ndahet në 16 njësi administrative, ose ''alcaldías'', të cilat ndahen më tej në lagje, ose ''colonias''. Sipas censusit meksikan të 2020, Qyteti i Meksikës i mirëfilltë kishte një popullsi prej 9.209.944 banorësh dhe një sipërfaqe tokësore prej {{Convert|1495|km2|sqmi|sp=us|abbr=off}},<ref name="inegi_pop_2020" /> duke e bërë atë {{ill|Qyteti primat|en|Primate city|lt=qytetin primat}} të Meksikës dhe qytetin e dytë më të madh spanjishtfolës në botë për nga popullsia e qytetit të mirëfilltë, pas [[Lima|Limës]].<ref>{{cite book | first1=Brian W. | last1=Blouet | first2=Olwyn M. | last2=Blouet | title=OECD Reviews of Regional Innovation OECD Reviews of Regional Innovation: 15 Mexican States 2009 | publisher=OECD Publishing | year=2009 | pages=418, 299 | isbn=978-92-64-06012-8 | language=en}}</ref> Sipas përkufizimit më të fundit të rënë dakord nga qeveria federale dhe qeveritë shtetërore, Zona metropolitane e Meksikës kishte një popullsi prej 21.804.515 banorësh, duke e bërë atë zonën metropolitane të 15-të më të madhe në botë dhe {{ill|Aglomerati urban|en|Urban agglomeration|lt=aglomeratin}} e dytë më të madh urban në [[Hemisfera Perëndimore|Hemisferën Perëndimore]], pas [[Sao Paulo|São Paulo]]. <ref>{{cite web |url=https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |year=2019 |title=World Urbanization Prospects 2018 |author=Kombet e Bashkuara |access-date=2021-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211222646/https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |archive-date=2020-02-11 |url-status=live |language=en }}</ref> Në vitin 2011, Zona metropolitane e Meksikës kishte një PBB prej 411 miliardë dollarësh, duke e bërë atë një nga zonat urbane më produktive në botë.<ref>[http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 Global MetroMonitor {{!}} Brookings Institution] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130605135349/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |date=2013-06-05}}. Brookings.edu. Marrë më 12 prill 2014.</ref> Qyteti përbënte 15,8% të PBB-së së Meksikës, ndërsa zona metropolitane rreth 22%.<ref name="GDP">{{cite web |title=Key Economic Facts and Figures |url=http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100426013125/http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |archive-date=2010-04-26 |access-date=2010-08-19 |website=Mexico City Experience |language=en }}</ref> Nëse do të ishte një shtet i pavarur në vitin 2013, Qyteti i Meksikës do të kishte qenë ekonomia e pestë më e madhe në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]].<!-- Nga en.wiki: , pesë herë më e madhe se [[Kosta Rika]] dhe afërsisht e njëjta madhësi si [[Peruja]] --><ref>{{cite magazine |last=Parish Flannery |first=Nathaniel |date=2013-12-23 |title=Mexico City Is Focusing on Tech Sector Development |url=https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/ |url-status=live |magazine=Forbes |archive-url=https://archive.today/20230220020613/https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/?sh=1382733d26a4 |archive-date=2023-02-20 |access-date=2013-12-27 |language=en }}</ref> Qyteti i Meksikës është {{ill|Lista e qyteteve më të vjetra të banuara vazhdimisht|en|List of oldest continuously inhabited cities|lt=kryeqyteti më i vjetër i banuar vazhdimisht në Amerikë}} dhe një nga vetëm dy kryeqytete të themeluara nga [[Popujt indigjenë të Amerikës|popujt indigjenë]].{{Efn|[[Kuito]], kryeqyteti i [[Ekuadori|Ekuadorit]], është kryeqyteti tjetër i tillë.}} Ai nisi si [[Tenochtitlán]], një qytet i meksikëve i ndërtuar rreth vitit 1325 mbi ishuj në {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenin e Tekskokos}}. Pas rrethimit të Tenochtitlánit në vitin 1521, ai u shkatërrua pothuajse plotësisht dhe më pas u rindërtua sipas standardeve urbane spanjolle. Në vitin 1524, komuna e Qytetit të Meksikës u themelua si {{Lang|es|México Tenochtitlán}},<ref name="gobdf" /> dhe nga viti 1585 e tutje njihej zyrtarisht si {{Lang|es|Ciudad de México}}.<ref name="gobdf">{{cite web |author=Qeveria e Distriktit Federal |title=Historia de la Ciudad de México |url=http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091219215021/http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico |archive-date=2009-12-19 |access-date=2009-12-27 |website=df.gob.mx |language=es }}</ref> Gjatë [[Perandoria Spanjolle|periudhës koloniale spanjolle]], qyteti ishte një qendër kryesore politike, administrative dhe financiare.<ref name="UN">{{cite web |author=Kombet e Bashkuara |title=Mexico City, Mexico |url=https://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |access-date=2009-12-27 |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502045456/http://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |archive-date=2010-05-02 }}</ref> Pasi Meksika {{ill|Lufta për pavarësinë e Meksikës|en|Mexican War of Independence|lt=u bë e pavarur}}, territori përreth qytetit u organizua në vitin 1824 si {{ill|Distrikti federal|en|federal district|lt=distrikti federal}} i ri dhe i vetëm i vendit ({{Langx|es|Distrito Federal|links=no}} ose ''DF''). Pas vitesh kërkesash për [[Autonomia|autonomi]] më të madhe politike, banorët fituan të drejtën të zgjedhin si kryetarin e qeverisë ashtu edhe anëtarët e Asambleja Legjislative e Qytetit të Meksikës [[Njëdhomësia|njëdhomëshe]] në vitin 1997. Që atëherë, partitë e majta, së pari Partia e Revolucionit Demokratik, dhe më vonë {{ill|Morena (parti politike)|en|Morena (political party)|lt=Morena}}, kanë kontrolluar të dyja postet.<ref>Daniel C. Schechter, Josephine Quintero. ''Lonely Planet Mexico City, City Guide [With Pullout Map]''. Botimi i tretë. Lonely Planet, 2008. f. 288 (f. 20–21). {{ISBN|978-1-74059-182-9}}.</ref> Qyteti gjithashtu ka miratuar disa politika përparimtare,<ref>{{cite web |last=Gallo |first=Rubén |date=2021-04-06 |title=A Chronicle of Mexico City and Its Multitudes |url=https://www.nytimes.com/2021/04/06/books/review/horizontal-vertigo-mexsico-city-juan-villoro.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055542/https://www.nytimes.com/2021/04/06/books/review/horizontal-vertigo-mexsico-city-juan-villoro.html |archive-date=2023-01-08 |access-date=2023-01-07 |work=The New York Times |language=en }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seattletimes.com/life/travel/my-mexico-city-is-everyones-now/|title=My Mexico City is everyone's now|date=2017-04-27|access-date=2023-01-07|first=Luisita|last=Lopez Torregrosa|location=Qyteti i Meksikës|work=The Seattle Times|archive-date=2023-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055558/https://www.seattletimes.com/life/travel/my-mexico-city-is-everyones-now/|url-status=live|language=en}}</ref> përfshirë abortin legal,<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/10/26/mexicos-quintana-roo-state-decriminalises-abortion|title=Mexico's Quintana Roo state decriminalises abortion|work=Al Jazeera|date=2022-10-26|access-date=2023-01-07|archive-date=2023-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106101005/https://www.aljazeera.com/news/2022/10/26/mexicos-quintana-roo-state-decriminalises-abortion|url-status=live|language=en}}</ref> një formë të kufizuar eutanazie,<ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/latino/people-want-die-will-countries-allow-euthanasia-rcna3307|title=These people want to die. Will their countries allow euthanasia?|first=Albinson|last=Linares|agency=Telemundo|work=NBC News|date=2021-10-21|access-date=2023-01-07|archive-date=2023-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055542/https://www.nbcnews.com/news/latino/people-want-die-will-countries-allow-euthanasia-rcna3307|url-status=live|language=en}}</ref> {{ill|Divorci pa faj|en|No-fault divorce|lt=divorcin pa faj}},<ref>{{cite web |last=Malkin |first=Elisabeth |date=2009-07-21 |title=Express Route to Divorce Has Familiar Delays |url=https://www.nytimes.com/2009/07/22/world/americas/22divorce.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055549/https://www.nytimes.com/2009/07/22/world/americas/22divorce.html |archive-date=2023-01-08 |access-date=2023-01-07 |work=The New York Times |language=en }}</ref> martesën e personave të të njëjtit seks,<ref name="Guardian - MexicoCityLegalisesSameSexMarriage">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2009/dec/22/mexico-city-same-sex-marriage|title=Mexico City legalises same-sex marriage|agency=Associated Press|date=2009-12-22|access-date=2023-01-07|work=The Guardian|archive-date=2022-11-08|archive-url=http://www.theguardian.com/world/2009/dec/22/mexico-city-same-sex-marriage|url-status=live|language=en}}</ref> dhe ndryshimin ligjor të gjinisë.<ref>{{cite web |last=Hogue |first=Tom |date=2023-06-25 |title=Mexico City holds mass celebration for same-sex weddings, gender ID changes |url=https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-holds-mass-celebration-same-sex-weddings-gender-id-changes-2023-06-24/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115025405/https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-holds-mass-celebration-same-sex-weddings-gender-id-changes-2023-06-24/ |archive-date=2023-11-15 |access-date=2023-11-15 |work=Reuters |language=en }}</ref> Më 29 janar 2016, Distrikti Federal u riemërtua zyrtarisht ''Ciudad de México'', ose CDMX. Këto reforma i dhanë qytetit më shumë autonomi dhe ndryshuan aspekte të qeverisjes dhe strukturës së tij politike,<ref name="Federal District Now Officially">{{cite web |last=Richards |first=Tony |date=2016-01-30 |title=Federal District is now officially Mexico City: The change brings more autonomy for the country's capital |url=http://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721155716/http://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |archive-date=2017-07-21 |access-date=2017-07-11 |work=Mexico News Daily |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |agency=Agence France-Presse |date=2016-01-30 |title=From DF to CDMX, Mexico City changes name, status |url=https://newsinfo.inquirer.net/760075/from-df-to-cdmx-mexico-city-changes-name-status |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411160014/https://newsinfo.inquirer.net/760075/from-df-to-cdmx-mexico-city-changes-name-status |archive-date=2022-04-11 |website=Inquirer News |language=en }}</ref> megjithëse një klauzolë {{ill|Kushtetuta e Meksikës|en|Constitution of Mexico|lt=kushtetuese}} ende e pengon atë të bëhet shtet për sa kohë që mbetet kryeqyteti i Meksikës.<ref name="UN2">{{cite web |author= |date=2016-01-28 |title=La Ciudad de México no será estado, sino entidad federal autónoma |url=http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035714/http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |archive-date=2016-03-04 |access-date=2016-02-29 |website=Diario de México |language=es }}</ref> == Nofkat dhe motot == Deri në vitin 2013, ishte e zakonshme t'i referoheshe qytetit me akronimin "DF", që vjen nga {{lang|es|Distrito Federal de México}} (Distrikti Federal). Që nga viti 2013, përdorimi i shkurtimit "CDMX" është bërë më i zakonshëm. Qyteti përmendet gjithashtu bisedorisht thjesht si "México" kur përdoret në një kontekst gjeografik lokal. Ky emërtim përdoret gjithashtu në shenjat rrugore dhe në emrat e autostradave. Emërtimi bisedor për banorët e Qytetit të Meksikës është ''chilango''.<ref>{{cite book|title=Oxford Spanish-English Dictionary|year=1994|language=en}}</ref> Chilango u përdor historikisht në mënyrë përbuzëse nga njerëzit që jetonin jashtë Qytetit të Meksikës për të "nënkuptuar një person të zhurmshëm, arrogant, pa edukatë dhe të vrazhdë".{{Sfn|Lida|2008|p=15}} Nga ana e tyre, ata që jetojnë në Qytetin e Meksikës i quajnë në mënyrë fyese ata që jetojnë diku tjetër si banorë të ''la provincia'' ("provincat", "periferia"), dhe shumë prej tyre e pranojnë me krenari termin chilango.{{Sfn|Lida|2008|p=15}} Banorët e Qytetit të Meksikës quhen zyrtarisht ''capitalinos'' (në lidhje me faktin se qyteti është kryeqyteti i vendit), por "ndoshta sepse capitalino është fjala më e sjellshme, më specifike dhe më e saktë, ajo pothuajse nuk përdoret kurrë".{{Sfn|Lida|2008|p=16}} Qyteti i Meksikës njihej tradicionalisht si ''La Ciudad de los Palacios'' ("Qyteti i Pallateve"), një [[Nofka|nofkë]] që i atribuohet baronit [[Alexander von Humboldt]]. Kur vizitoi qytetin në shekullin e 19-të, ai shkroi një letër drejt Gjermanisë, duke thënë se Qyteti i Meksikës mund t'i bënte konkurrencë çdo qyteti të madh të Evropës. Politiku anglez Charles Latrobe shkroi si vijon: "... shikoni veprat e tyre: digat, ujësjellësat, kishat, rrugët—dhe luksin e ''Qytetit të Pallateve'' që është ngritur mbi rrënojat e ndërtuara me baltë të Tenochtitlanit...", në faqen 84 të Letrës V të ''The Rambler in Mexico''.<ref>{{cite book|title=Diccionario Porrúa. Historia, Biografía y Geografía de México|publisher=Editorial Porrúa, S.A.|location=Mexico City|edition=5th|year=1986|volume=II|page=1638|language=es}}</ref> Gjatë periudhës koloniale, motoja e qytetit ishte "Muy Noble e Insigne, Muy Leal e Imperial" (Shumë fisnike dhe e shquar, shumë besnike dhe perandorake).<ref>{{cite web|url=http://www.esteticas.unam.mx/revista_imagenes/anotaciones/ano_dallal01.html|title=La Ciudad de México: el espectáculo más grande del mundo|author=Alberto Dallal|website=Revista elektronike Imágenes e Institutit të Kërkimeve Estetike të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës|language=es|access-date=2019-11-19|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109073642/http://www.esteticas.unam.mx/revista_imagenes/anotaciones/ano_dallal01.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=La muy noble, muy leal, insigne é imperial ciudad de México, cabeza de los reynos y provincias de Nueva España y en si nombre los señores presidente y vocales que componen la Real Junta de Policía de esta Córte con anuencia del Exmo. Sr. virey de este reyno hacemos saber al piadoso vecindario lo que sigue|author=Ramón Gutiérrez del Mazo (intendenti i Meksikës: 1811–1821)|year=1811|language=es|url=https://books.google.com/books?id=IdygYgEACAAJ|access-date=2020-10-19|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204605/https://books.google.com/books?id=IdygYgEACAAJ|url-status=live}}</ref> Gjatë administrimit të [[Andrés Manuel López Obrador]] (2000–2005) u prezantua një slogan politik: ''la Ciudad de la Esperanza'' (fjalë për fjalë: "Qyteti i Shpresës"). Kjo moto u adoptua shpejt si nofkë e qytetit, por është venitur që kur motoja e re, ''Capital en Movimiento'' ("Kryeqytet në lëvizje"), u adoptua nga administrata e drejtuar nga Marcelo Ebrard; kjo e fundit nuk trajtohet vërtet si nofkë. == Historia == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Historia e Qytetit të Meksikës|en|History of Mexico City}}}} Gjurmët më të vjetra të pranisë njerëzore në zonën e Qytetit të Meksikës janë ato të gruas së Peñónit dhe të tjera të gjetura në San Bartolo Atepehuacan (Gustavo A. Madero). Dikur besohej se ato i përkisnin periudhës së cenolitikut të poshtëm (9.500–7.000 p.e.s.).<ref>Dëshmia përbëhet nga një varrim në rastin e parë dhe nga ashkla litike të lidhura me mbetjet e faunës së zhdukur. Ato vlerësoheshin rreth 10.000 vjet të vjetra. ''Cfr. Acosta Ochoa'', 2007: 9.</ref> Megjithatë, një studim i vitit 2003 e vlerësoi moshën e gruas së Peñónit në 12.700 vjet (moshë kalendarike),<ref>{{cite journal|last1=Gonzalez|first1=Silvia|last2=Jiménez-López|first2=José Concepción|last3=Hedges|first3=Robert|last4=Huddart|first4=David|last5=Ohman|first5=James C|last6=Turner|first6=Alan|last7=Pompa y Padilla|first7=José Antonio|title=Earliest humans in the Americas: new evidence from México|journal=Journal of Human Evolution|language=en|date=March 2003|volume=44|issue=3|doi=10.1016/s0047-2484(03)00004-6|page=381|pmid=12674097|bibcode=2003JHumE..44..379.}}</ref> një nga mbetjet njerëzore më të vjetra të zbuluara në Amerikë. Studimet e ADN-së mitokondriale të saj sugjerojnë se ajo ishte me prejardhje aziatike,<ref>{{cite web|url=http://www.cronica.com.mx/notas/2003/65456.html|title=El ADN de La Mujer del Peñón confirma el origen asiático del hombre americano|website=www.cronica.com.mx|language=es|access-date=2019-09-28|archive-date=2013-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012073700/http://www.cronica.com.mx/notas/2003/65456.html|url-status=dead}}</ref> evropiane<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=44lXDwAAQBAJ&q=pe%C3%B1on+woman+european&pg=PT91|title=Scattered Skeleton in Our Closet|author=Karen Mutton|year=2011|isbn=978-1-935487-41-8|publisher=Adventures Unlimited Press|language=en|access-date=2020-10-19|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204606/https://books.google.com/books?id=44lXDwAAQBAJ&q=pe%C3%B1on+woman+european&pg=PT91#v=snippet&q=pe%C3%B1on%20woman%20european&f=false|url-status=live}}</ref> ose aborigjene australiane.<ref>{{cite news|author=David Epstein|title=First Americans May Have Come From Australia|url=https://www.discovermagazine.com/planet-earth/28-first-americans-may-have-come-from-australia|work=Discover|language=en|date=2005-01-02|access-date=2020-10-17|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018065929/https://www.discovermagazine.com/planet-earth/28-first-americans-may-have-come-from-australia|url-status=live}}</ref> Zona ishte destinacioni i migrimeve të {{ill|Chichimeca|en|lt=Teochichimecas}} gjatë shekujve 8 dhe 13, njerëz që do të krijonin kulturat {{ill|Toltekët|en|Toltec|lt=tolteke}} dhe [[Aztekët|meksika]] (azteke). Këta të fundit arritën rreth shekullit të 14-të dhe u vendosën fillimisht në brigjet e liqenit. === Periudha azteke === {{Kryesor|Tenochtitlán}} [[Skeda:Vista_completa_de_Tenochtitlán.jpg|thumb|left|Qyteti ishte vendi i [[Tenochtitlán|Mexico-Tenochtitlanit]], kryeqytetit aztek.]] Qyteti i [[Tenochtitlán|Mexico-Tenochtitlanit]] u themelua nga populli {{ill|Mexica|en}} në 1325 ose 1327.<ref>{{Cite EB1911 |wstitle=Mexico City |volume=18 |page=346 |language=en |quote=The City of Mexico dates, traditionally, from the year 1325 or 1327}}</ref> Qyteti i vjetër mexica, i njohur sot si Tenochtitlán, u ndërtua mbi një ishull në qendër të sistemit liqenor të brendshëm të Luginës së Meksikës, të cilin e ndan me një qytet-shtet më të vogël të quajtur Tlatelolco.<ref>{{Cite book |last=Berdan |first=Frances F. |title=The Aztecs of Mexico: An Imperial Society |location=New York |publisher=Holt, Rinehart and Winston |year=1982 |pages=10–14 |language=en}}</ref> Sipas legjendës, perëndia kryesore e popullit Mexica, {{ill|Huitzilopochtli|en|Huītzilōpōchtli}}, tregoi vendin ku duhej të ndërtonin shtëpinë e tyre duke paraqitur një [[Shqiponja e malit|shqiponjë të artë]] të ulur mbi një kaktus opuntia, duke gllabëruar një gjarpër me zile.<ref name="Frances F. Berdan 1982, p. 14">{{Cite book |last=Berdan |first=Frances F. |title=The Aztecs of Mexico: An Imperial Society |location=New York |publisher=Holt, Rinehart and Winston |year=1982 |page=14 |language=en}}</ref> Midis 1325 dhe 1521, Tenochtitlani u rrit në madhësi dhe fuqi, duke arritur të dominonte qytet-shtetet e tjera përreth {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}} dhe në Luginën e Meksikës. Kur mbërritën spanjollët, perandoria azteke kishte shtrirë pjesën më të madhe të [[Mezoamerika|Mezoamerikës]], duke prekur si Gjirin e Meksikës ashtu edhe Oqeanin Paqësor.<ref name="Frances F. Berdan 1982, p. 14" /> === Pushtimi spanjoll === [[Skeda:Cortez & La Malinche.jpg|left|thumb|Paneli i kushtuar fushatës së Tenochtitlanit, siç paraqitet në ''Kanavacën e Tlaskalës'' të vitit 1552. Hernan Kortes dhe {{ill|La Malinche|en|lt=Malintzin}} (djathtas) takojnë [[Montezuma II]] në Mexico-Tenochtitlan, më 8 nëntor 1519.]] Pasi zbarkoi në Veracruz, eksploruesi spanjoll [[Hernan Kortes]] (Hernán Cortés) avancoi drejt Tenochtitlanit me ndihmën e shumë popujve të tjerë vendas,<ref name="Ciudad Mexico">{{cite web |url = http://www.ciudadmexico.com.mx/historia.htm |title = Historia de la Ciudad de México |language = es |access-date = 2008-10-14 |archive-date = 2019-05-01 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190501144358/http://ciudadmexico.com.mx/historia.htm |url-status = live }}</ref> duke mbërritur atje më 8 nëntor 1519.<ref name="Marroqui">{{Cite book |title = La Ciudad de Mexico |last = Marroqui |first = Jose Maria |year = 1969 |publisher = Ayuntamiento del Distrito Federal |location = Mexico City |pages = 21–25 |language = es }}</ref> Kortes dhe njerëzit e tij marshuan përgjatë rrugës së ngritur që të çonte në qytet nga Iztapalapa (Ixtapalapa), dhe sundimtari i qytetit, [[Montezuma II]], i përshëndeti spanjollët; shkëmbyen dhurata, por miqësia nuk zgjati shumë.<ref name="pbs1">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_e00.html |title = Conquistadors – Cortés. November 1519, The Most Beautiful Thing in the World |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190426165811/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_e00.html |url-status = live }}</ref> Kortes e vuri Montezuma II nën {{ill|Arresti shtëpiak|en|House arrest|lt=arrest shtëpiak}} në pallatin e të atit, duke shpresuar të sundonte përmes tij.<ref name="pbs2">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_f00.html |title = Conquistadors – Cortés. November, 1519 – Montezuma Arrested |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190418033417/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_f00.html |url-status = live }}</ref> Tensionet u rritën derisa, natën e 30 qershorit 1520 – gjatë një përleshjeje të njohur si "{{ill|La Noche Triste|en}}" – aztekët u ngritën kundër ndërhyrjes spanjolle dhe arritën të zinin ose të dëbonin evropianët dhe aleatët e tyre {{ill|Tlaskaltekët|en|Tlaxcaltec|lt=tlaskaltekë}}.<ref name="pbs4">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_g00.html |title = Conquistadors – Cortés. June 1520 – Massacre at Tenochtitlán |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190422021242/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_g00.html |url-status = live }}</ref> Kortes u riorganizua në Tlaskala. Aztekët menduan se spanjollët ishin larguar përgjithmonë dhe zgjodhën një mbret të ri, Cuitlahuac, por ai vdiq së shpejti; mbreti tjetër ishte Kuauhtemok.<ref name="pbs6">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_h00.html |title = Conquistadors – Cortés. December 1520 – Siege, Starvation & Smallpox |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-05-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190528141631/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_h00.html |url-status = live }}</ref> Kortes nisi një rrethim të Tenochtitlanit në maj 1521. Për tre muaj, qyteti vuajti nga mungesa e ushqimit dhe e ujit, si dhe nga përhapja e [[Lia|lisë]] së sjellë nga evropianët.<ref name="Ciudad Mexico" /> Kortes dhe aleatët e tij zbarkuan forcat në jug të ishullit dhe u hapën rrugë ngadalë përmes qytetit.<ref name="pbs7">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_i00.html |title = Conquistadors – Cortés. The Last Stand: An Aztec Iliad |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190420100622/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_i00.html |url-status = live }}</ref> Kuauhtemok u dorëzua në gusht 1521.<ref name="Ciudad Mexico" /> Spanjollët pothuajse e rrafshuan Tenochtitlanin gjatë rrethimit përfundimtar të pushtimit.<ref name="Marroqui" /> Kortes u vendos fillimisht në Coyoacán, por vendosi ta rindërtonte vendin aztek për të fshirë çdo gjurmë të rendit të vjetër.<ref name="Marroqui" /> Ai nuk e shpalli territorin nën sundimin e vet sovran, por mbeti besnik ndaj kurorës spanjolle. Nënmbreti i parë spanjoll mbërriti në Qytetin e Meksikës katërmbëdhjetë vjet më vonë. Në atë kohë, qyteti ishte kthyer sërish në një [[Qytetshteti|qytet-shtet]], me një fuqi që shtrihej shumë përtej kufijve të tij.<ref name="Enc Mex 2000">{{cite encyclopedia |last = Alvarez |first = Jose Rogelio |encyclopedia = Enciclopedia de Mexico |language = es |title = Mexico, Ciudad de |year = 2000 |publisher = Encyclopædia Britannica |volume = 9 |pages = 5242–5260 }}</ref> Megjithëse spanjollët ruajtën planin bazë të Tenochtitlanit, ata ndërtuan [[Kisha Katolike Romake|kisha katolike]] mbi tempujt e vjetër aztekë dhe përvetësuan për vete pallatet perandorake.<ref name="Enc Mex 2000" /> Tenochtitlani u riemërtua "Meksiko", sepse spanjollët e gjetën fjalën më të lehtë për t'u shqiptuar.<ref name="Marroqui" /> === Rritja e Qytetit kolonial të Meksikës === [[File:Ignacio Serrano - Catedral de México.jpg|thumb|left|Pikturë e shekullit të 18-të e Katedraljes Metropolitane të Qytetit të Meksikës (1571–1813). Katedralja u ndërtua nga spanjollët mbi rrënojat e tempullit kryesor aztek.]] Qyteti kishte qenë kryeqyteti i [[Perandoria Azteke|Perandorisë Azteke]] dhe në epokën koloniale, "Mexico" u bë kryeqyteti i {{ill|Spanja e Re|en|New Spain|lt=Spanjës së Re}}. Mëkëmbësi i Meksikës ose zëvendës-mbreti jetonte në pallatin e mëkëmbësit në sheshin kryesor ose {{ill|Zócalo|en|Zócalo}}. Katedralja Metropolitane e Qytetit të Meksikës, selia e Kryepeshkopatës së Spanjës së Re, u ndërtua në një anë tjetër të Zócalo-s, si dhe pallati i kryepeshkopit, dhe përballë tij ndërtesa që strehonte këshillin e qytetit ose ''ayuntamiento''-n e qytetit. Një pikturë e fundit e shekullit të shtatëmbëdhjetë e Zócalo-s nga Cristóbal de Villalpando paraqet sheshin kryesor, i cili kishte qenë qendra e vjetër ceremoniale azteke. Sheshi qendror ekzistues i aztekëve u shndërrua në mënyrë efektive dhe të përhershme në qendrën ceremoniale dhe selinë e pushtetit gjatë periudhës koloniale, dhe mbetet edhe sot në Meksikën moderne si sheshi qendror i kombit. Rindërtimi i qytetit pas rrethimit të Tenochtitlanit u realizua nga puna e bollshme indigjene në zonën përreth. Murgu françeskan Toribio de Benavente Motolinia, një nga Dymbëdhjetë Apostujt e Meksikës që arritën në Spanjën e Re në 1524, e përshkroi rindërtimin e qytetit si një nga fatkeqësitë ose plagët e periudhës së hershme: <blockquote>Plaga e shtatë ishte ndërtimi i Qytetit të madh të Meksikës, i cili, gjatë viteve të para, përdori më shumë njerëz sesa ndërtimi i Jerusalemit. Turmat e punëtorëve ishin aq të shumta sa mezi mund të lëvizje nëpër rrugë dhe nëpër rrugët e ngritura, megjithëse ato janë shumë të gjera. Shumë vdiqën nga shtypja nën trarë, ose nga rrëzimi prej vendeve të larta, ose gjatë shembjes së ndërtesave të vjetra për të ndërtuar të reja.<ref>Toribio de Benavente Motolinia, ''Motolinia's History of the Indians of New Spain'', përkthyer dhe redaktuar nga Elizabeth Adnros Foster. Wesport: Greenwood Press, (1950) 1973, fq. 41–42</ref></blockquote> [[File:Atlas Van der Hagen-KW1049B13 078-Panorama van- NOVA MEXICO.jpeg|thumb|Qyteti i Meksikës në 1690. Atlas Van der Hagen.]] Tenochtitlani para pushtimit u ndërtua në qendër të sistemit të liqeneve të brendshme, me qytetin e arritshëm me kanoe dhe me rrugë të ngritura e të gjera drejt kontinentit. Rrugët e ngritura u rindërtuan nën sundimin spanjoll me punë indigjene. Qytetet koloniale spanjolle ndërtoheshin sipas një modeli rrjeti, nëse asnjë pengesë gjeografike nuk e pengonte. Në Qytetin e Meksikës, Zócalo (sheshi kryesor) ishte vendi qendror nga i cili rrjeta pastaj shtrihej nga jashtë. Spanjollët jetonin në zonën më afër sheshit kryesor, në atë që njihej si ''traza'', në rrugë të rregullta dhe të mirëstrukturuara. Rezidencat indigjene ishin jashtë asaj zone ekskluzive dhe shtëpitë ishin të vendosura në mënyrë të çrregullt.<ref>Edmundo O'Gorman, ''Reflexiones sobre la distribución urbana coloinal de la ciudad de México'', Mexico 1938, fq. 16 e vazhdim.</ref> Zócalo ishte një qendër tregtie për popullsinë indigjene, duke e bërë të vështirë zbatimin e përpjekjeve spanjolle për ta mbajtur zonën të ndarë.<ref>Magnus Mörner dhe Charles Gibson, "Diego Muñoz Camargo and the Segregation Policy of the Spanish Crown," ''Hispanic American Historical Review'', vëll. 42, fq. 558 e vazhdim.</ref> Herë pas here, Zócalo ishte vendi ku zhvilloheshin festime të mëdha si dhe ekzekutime. Ishte gjithashtu vendi i dy trazirave të mëdha në shekullin e shtatëmbëdhjetë, njëra në 1624, tjetra në 1692.<ref>Ida Altman, Sarah Cline dhe Javier Pescador, ''The Early History of Greater Mexico'', Pearson 2003, fq. 246–249.</ref> Qyteti u rrit bashkë me popullsinë, duke u përplasur me ujërat e liqenit. Ndërsa thellësia e ujit të liqenit luhattej, Qyteti i Meksikës vuante nga përmbytje periodike. Një mobilizim i madh i punës, desagüe, detyroi mijëra indigjenë gjatë periudhës koloniale të punonin në infrastrukturë për të parandaluar përmbytjet. Përmbytjet nuk ishin vetëm një shqetësim, por edhe një rrezik shëndetësor, pasi gjatë periudhave të përmbytjeve mbeturinat njerëzore ndotnin rrugët e qytetit. Duke kulluar zonën, popullsia e mushkonjave u ul, si dhe frekuenca e sëmundjeve që ato përhapnin. Megjithatë, kullimi i ligatinave ndryshoi gjithashtu habitatet e peshqve dhe të zogjve, si dhe zonat e aksesueshme për kultivimin indigjen pranë kryeqytetit.<ref>Noble David Cook, ''Born to Die: Disease and New World Conquest, 1492–1650.'' New York: Cambridge University Press 1998.</ref> Shekulli i 16-të pa një shtim të kishave, shumë prej të cilave mund të shihen edhe sot në qendrën historike.<ref name="Enc Mex 2000" /> Ekonomikisht, Qyteti i Meksikës lulëzoi si rezultat i tregtisë. Ndryshe nga [[Brazili]] ose [[Peruja]], [[Meksika]] kishte kontakt të lehtë me botën e Atlantikut dhe të Paqësorit. Edhe pse kurora spanjolle u përpoq të rregullonte plotësisht gjithë tregtinë në qytet, pati vetëm sukses të pjesshëm.<ref name="Hamnett 1998">{{Cite book |title = Concise History of Mexico. |last = Hamnett |first = Brian R. |year = 1998 |publisher = Cambridge University Press |location = Port Chester, NY |isbn = 978-0-521-58120-2 |url-access = registration |url = https://archive.org/details/concisehistoryof0000hamn |language=en }}</ref> [[File:Palacio de mineria.jpg|thumb|left|Palacio de Minería, Qyteti i Meksikës. Ngritja e minierave të argjendit si profesion dhe fisnikërimi i minatorëve të argjendit ishin një zhvillim i {{ill|Reformat Burbonase|en|Bourbon Reforms|lt=Reformave Burbonase}} të shekullit të 18-të.]] Koncepti i [[Fisnikëria|fisnikërisë]] lulëzoi në Spanjën e Re në një mënyrë që nuk shihej në pjesë të tjera të Amerikave. Spanjollët hasën në një shoqëri në të cilën koncepti i fisnikërisë pasqyronte atë të tyre. Spanjollët respektuan rendin indigjen të fisnikërisë dhe i shtuan atij. Në shekujt që pasuan, zotërimi i një titulli fisnik në Meksikë nuk nënkuptonte se dikush ushtronte pushtet të madh politik, sepse pushteti i dikujt ishte i kufizuar edhe pse akumulimi i pasurisë nuk ishte.<ref name="Ladd 1998">{{Cite book |title = Artes deMexico Palacios de la Nueva España The Mexican Nobility |last = Ladd |first = Doris M |year = 1998 |publisher = Artes de Mexico y del Mundo |location = Mexico City |isbn = 978-968-6533-61-3 |pages = 84–86 |language=es }}</ref> Koncepti i fisnikërisë në Meksikë nuk ishte politik, por mjaft konservator social spanjoll, i bazuar në provimin e vlerës së familjes. Shumica e këtyre familjeve e provuan vlerën e tyre duke fituar pasuri në Spanjën e Re jashtë vetë qytetit, dhe pastaj duke shpenzuar të ardhurat në kryeqytet, duke ndërtuar kisha, duke mbështetur bamirësi dhe duke ndërtuar shtëpi pallatore ekstravagante. Mania për të ndërtuar rezidencën më luksoze të mundshme arriti kulmin në gjysmën e fundit të shekullit të 18-të. Shumë nga këto pallate mund të shihen edhe sot, duke i dhënë Qytetit të Meksikës nofkën "Qyteti i pallateve" që i dha [[Alexander von Humboldt|Alexander von Humboldt]].<ref name="Marroqui" /><ref name="Enc Mex 2000" /><ref name="Ladd 1998" /> {{ill|Grito de Dolores|en|Grito de Dolores}} ("Këlthitja e Dolores"), e njohur gjithashtu si El Grito de la Independencia ("Këlthitja e Pavarësisë"), shënoi fillimin e {{ill|Lufta Meksikane për Pavarësi|en|Mexican War of Independence|lt=Luftës Meksikane për Pavarësi}}. Beteja e Guanajuato-s, angazhimi i parë i madh i kryengritjes, ndodhi katër ditë më vonë. Pas një dekade lufte, pavarësia e Meksikës nga [[Spanja]] u shpall në mënyrë efektive në Deklaratën e Pavarësisë së Perandorisë Meksikane më 27 shtator 1821.<ref name="Iturbide">{{cite web |url = http://www.casaimperial.org/augustin.htm |archive-url = https://web.archive.org/web/20040411084151/http://www.casaimperial.org/augustin.htm |url-status=dead |archive-date = 2004-04-11 |title = Don Agustín de Iturbide |access-date = 2008-10-20 |language=es }}</ref> Agustín de Iturbide shpallet Perandor i Perandorisë së Parë Meksikane nga Kongresi, i kurorëzuar në Katedralen e Meksikës. Distrikti Federal Meksikan u krijua nga qeveria e re dhe me nënshkrimin e kushtetutës së tyre të re, ku koncepti i një distrikti federal u përshtat nga Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara.<ref name="Countries of the World">{{Cite book |first = Thomas E. |last = Weil |chapter = Mexico: Chapter 3B. Evolution of a Nation |title = Countries of the World |publisher = Bureau Development, Inc. |date = 1991-01-01 |language=en }}</ref> Para këtij emërtimi, Qyteti i Meksikës kishte shërbyer si selia e qeverisë si për Shtetin e Meksikës ashtu edhe për kombin në tërësi. Texcoco de Mora dhe më pas Toluca u bënë kryeqytet i Shtetit të Meksikës.<ref>{{Cite book |first = Ashoka |last = Mody |chapter = Infrastructure Delivery |title = Countries of the World |publisher = World Bank Publications |year= 1996 |page = 187 |isbn = 978-0-8213-3520-8 |language=en }}</ref> === Beteja e Qytetit të Meksikës në Luftën Meksikano-Amerikane të 1847 === [[Skeda:Nebel Mexican War 11 Chapultepec Quitman (cropped).jpg|thumb|''Sulmi amerikan mbi Kështjellën Chapultepec'', 1847 nga Carl Nebel dhe Adolphe Jean-Baptiste Bayot]] Gjatë shekullit të 19-të, Qyteti i Meksikës ishte skena qendrore e të gjitha mosmarrëveshjeve politike të vendit. Ai ishte kryeqytet perandorak në dy raste (1821–1823 dhe 1864–1867), si dhe i dy shteteve {{ill|Federalizmi|en|Federalism|lt=federaliste}} dhe i dy shteteve [[Shteti unitar|centraliste]] që pasuan grushtshtete të panumërta gjatë gjysmë shekulli, përpara triumfit të liberalëve pas {{ill|Lufta e Reformës|en|Reform War|lt=Luftës së Reformës}}. Ai ishte gjithashtu objektivi i njërës prej dy pushtimeve franceze të Meksikës ({{ill|Pushtimi i dytë francez i Meksikës|en|Second French intervention in Mexico|lt=1861–1867}}) dhe u pushtua për një vit nga trupat amerikane në kuadër të {{ill|Lufta Meksikano-Amerikane|en|Mexican–American War|lt=Luftës Meksikano-Amerikane}} (1847–1848). Beteja për Qytetin e Meksikës ishte seritë e përleshjeve nga 8 deri më 15 shtator 1847, në rrethinat e përgjithshme të Qytetit të Meksikës gjatë Luftës Meksikano-Amerikane. Përfshihen veprime kryesore në betejat e Molino del Rejit dhe Chapultepec, që kulmuan me rënien e Qytetit të Meksikës. Ushtria amerikane nën Winfield Scott arriti një sukses të madh që i dha fund luftës. Pushtimi amerikan në Distriktin Federal u kundërshtua për herë të parë gjatë Betejës së Churubuskos më 8 gusht, ku Batalioni i Shën Patrikut — i përbërë kryesisht nga emigrantë katolikë irlandezë dhe gjermanë, por edhe kanadezë, anglezë, francezë, italianë, polakë, skocezë, spanjollë, zviceranë dhe meksikanë — luftoi për kauzën meksikane, duke zmbrapsur sulmet amerikane.<ref name="Cerro">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/cerro_gordo.html |title=The Battle of Cerro Gordo |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-date=2007-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023110409/https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/cerro_gordo.html |url-status=dead}}</ref> Pas disfatës së Batalionit të Shën Patrikut, Lufta Meksikano-Amerikane mori fund pasi Shtetet e Bashkuara dislokuan [[Organizimi ushtarak|njësi luftarake]] thellë në [[Meksika|Meksikë]], duke çuar në kapjen e Qytetit të Meksikës dhe të Veracruzit nga [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara|Ushtria amerikane]] me [[Divizioni (njësi ushtarake)|divizionet]] e saj të 1-rë, të 2-të, të 3-të dhe të 4-t. Pushtimi kulmoi me stuhitjen e Kështjellës Chapultepec në vetë qytetin.<ref name="Storming of Chapultepec">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/chapultepec_pillows_attack.html |title=The Storming of Chapultepec (General Pillow's Attack) |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-date=2017-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902101312/https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/chapultepec_pillows_attack.html |url-status=dead}}</ref> Gjatë kësaj beteje, më 13 shtator, divizioni i 4-t, nën komandën e John A. Quitman, udhëhoqi sulmin kundër Chapultepec dhe mori kështjellën. Gjeneralët e ardhshëm të [[Shtetet e Konfederatës së Amerikës|Konfederatës]], George E. Pickett dhe James Longstreet, morën pjesë në sulm. Në mbrojtjen meksikane shërbyen kadetët e përjetësuar më vonë si ''Los Niños Héroes'' ("Heronjtë Fëmijë"). Forcat meksikane u zmbrapsën nga Chapultepec dhe u tërhoqën brenda qytetit. Sulmet ndaj Portave Belén dhe San Cosme erdhën më pas. {{ill|Traktati i Guadalupe Hidalgo|en|treaty of Guadalupe Hidalgo}} u nënshkrua në atë që tani është pjesa më veriore e qytetit.<ref name="treaty">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/wars_end_guadalupe.html |title=Treaty of Guadalupe Hidalgo |author=Richard Griswold del Castillo |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213210803/http://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/wars_end_guadalupe.html |archive-date=2010-02-13 |url-status=dead}}</ref> === Revolucioni meksikan (1910–1920) === [[Skeda:Dead outside National Palace during one of the outbreaks, Mexico City.jpg|thumb|Kufoma përpara Pallatit Kombëtar gjatë Dhjetë Ditëve Tragjike. Fotograf: Manuel Ramos.<ref>{{Cite web |url=http://digitalcollections.smu.edu/cdm/search/collection/mex/searchterm/Ag1996.1039/mode/exact |title=Album, Mexican Revolution |language=en |access-date=2022-03-19 |archive-date=2020-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129211250/http://digitalcollections.smu.edu/cdm/search/collection/mex/searchterm/Ag1996.1039/mode/exact |url-status=live}}</ref>]] Kryeqyteti shpëtoi nga dhuna më e keqe e konfliktit dhjetëvjeçar të [[Revolucioni meksikan|Revolucionit meksikan]]. Episodi më i rëndësishëm i kësaj periudhe për qytetin ishte {{ill|Decena Trágica|en|Decena trágica}} ("Dhjetë Ditët Tragjike") i shkurtit 1913, kur forcat kundërshtare të qeverisë së zgjedhur të {{ill|Francisco I. Madero|en|Francisco I. Madero|lt=Francisco I. Maderos}} kryen një grusht shteti të suksesshëm. Qendra e qytetit u godit nga sulme artilerie nga fortesa ushtarake e ''ciudadela''-s, ose citadela, me viktima të konsiderueshme civile dhe me dobësimin e besimit te qeveria e Maderos.<ref name="redescolar">{{cite web |url=http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/sigloxx/xx_dece.htm |title=La Decena Trágica, febrero de 1913 |language=es |access-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620151846/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/sigloxx/xx_dece.htm |archive-date=2013-06-20 |url-status=dead}}</ref> {{ill|Victoriano Huerta|en|Victoriano Huerta}}, gjeneral kryesor i ushtrisë federale, pa një rast për të marrë pushtetin, duke detyruar Madero dhe Pino Suárez të nënshkruanin dorëheqjet. Të dy u vranë më vonë ndërsa ishin rrugës për në burgun Lecumberri. Rrëzimi i Huertës në korrik 1914 solli hyrjen e ushtrive të {{ill|Pancho Villa|en|Pancho Villa}} dhe [[Emiliano Zapata]], por qyteti nuk përjetoi dhunë. Huerta kishte braktisur kryeqytetin dhe ushtritë pushtuese marshuan brenda. Fraksioni konstitucionalist i Venustiano Carranzës fitoi përfundimisht në luftën civile revolucionare dhe Carranza u vendos në pallatin presidencial. === Shekulli XX deri në ditët e sotme === [[Skeda:Casa_Estudio_Diego_Rivera_y_Frida_Kahlo_(2566206309).jpg|thumb|left|Shtëpia e Fridas Kahlo dhe [[Diego Rivera|Diego Riverës]] në San Ángel, projektuar nga Juan O'Gorman]] Në shekullin XX dominuan rritja fenomenale e qytetit dhe pasojat e saj mjedisore e politike. Në vitin 1900, popullsia e Qytetit të Meksikës ishte rreth 500.000 banorë.<ref name="LaRosa 2005">{{Cite book |title=Atlas and Survey of Latin American History. |editor-last=LaRosa |editor-first=Michael J. |year=2005 |publisher=M.E. Sharpe, Inc. |pages=118–125 |isbn=9780765615978 |language=en}}</ref> Qyteti filloi të rritej me shpejtësi drejt perëndimit në fillim të shekullit XX<ref name="Enc Mex 2000" /> dhe më pas filloi të rritej lart në vitet 1950, me {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}}, e cila u bë qiellgërvishtja e parë e qytetit.<ref name="Ciudad Mexico" /> Zhvillimi i shpejtë i Qytetit të Meksikës si një qendër e arkitekturës moderniste u shfaq më plotësisht në ndërtimin e mesit të viteve 1950 të Ciudad Universitaria, kampusit kryesor të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës. Projektuar nga arkitektët më prestigjiozë të epokës, përfshirë Mario Pani, Eugenio Peschard dhe Enrique del Moral, ndërtesat kanë muralet e artistëve [[Diego Rivera]], David Alfaro Siqueiros dhe José Chávez Morado. Që atëherë është njohur si Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref>{{cite web |title=Central University City Campus of the Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM) |url=https://whc.unesco.org/en/list/1250/ |publisher=UNESCO |access-date=2023-11-11 |archive-date=2023-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029064104/https://whc.unesco.org/en/list/1250 |url-status=live |language=en}}</ref> {{ill|Lojërat Olimpike Verore 1968|en|1968 Summer Olympics|lt=Lojërat Olimpike të vitit 1968}} sollën ndërtimin e objekteve të mëdha sportive.<ref name="Enc Mex 2000" /> Në vitin 1969 u inaugurua Metroja e Qytetit të Meksikës.<ref name="Ciudad Mexico" /> Rritja shpërthyese e popullsisë së qytetit filloi në vitet 1960, duke e bërë popullsinë të kalonte kufijtë e Distriktit Federal drejt Shtetit fqinj të Meksikës, sidomos në veri, veriperëndim dhe verilindje. Midis 1960 dhe 1980 popullsia e qytetit më shumë se u dyfishua, duke arritur pothuajse 9&nbsp;milionë banorë.<ref name="Enc Mex 2000" /> Në vitin 1980, gjysma e të gjitha vendeve të punës industriale në Meksikë ndodheshin në Qytetin e Meksikës. Nën rritje të pandalshme, qeveria e Qytetit të Meksikës mezi përballonte shërbimet. Fshatarët që vazhdonin të derdheshin në qytet për të shpëtuar nga varfëria vetëm sa i shtonin problemet e qytetit. Pasi mungonte strehimi, ata pushtuan tokat përreth qytetit, duke krijuar [[Vendbanimet informale|vendbanime informale]] të mëdha. Banorët e Qytetit të Meksikës përballeshin me probleme të rënda të ndotjes së ajrit dhe [[Ndotja e ujit|ndotjes së ujit]], si dhe me zhytjen e tokës të lidhur me ujërat nëntokësore.<ref name="water">{{Cite book |title=Mexico City's Water Supply: Improving the Outlook for Sustainability. |author=National Research Council Staff |year=1995 |publisher=National Academies Press |location=Washington, DC |page=4 |language=en}}</ref> Ndotja e ajrit dhe e ujit është përmbajtur dhe përmirësuar në disa zona falë programeve qeveritare, rinovimit të automjeteve dhe modernizimit të transportit publik. [[Skeda:Estudiantes sobre cammión quemado (A68).JPG|thumb|Studentë në një autobus të djegur gjatë {{ill|Masakra e Tlatelolcos|en|Tlatelolco massacre|lt=Masakrës së Tlatelolcos}}, 1968]] Qeveria autokratike që sundoi Qytetin e Meksikës që nga Revolucioni tolerohej, kryesisht për shkak të zgjerimit të vazhdueshëm ekonomik pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Kjo ndodhte edhe pse kjo qeveri nuk mund t'i përballonte në mënyrë adekuate problemet e popullsisë dhe të ndotjes. Megjithatë, pakënaqësia dhe protestat filluan në vitet 1960, duke çuar në {{ill|Masakra e Tlatelolcos|en|Tlatelolco massacre|lt=masakrën e një numri të panjohur studentësh protestues}} në Tlatelolco.<ref>{{Cite web |last=Doyle |first=Kate |date=2023-05-29 |title=TLATELOLCO MASSACRE: DECLASSIFIED U.S. DOCUMENTS ON MEXICO AND THE EVENTS OF 1968 |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB10/nsaebb10.htm |url-status=live |publisher=National Security Archive |access-date=2023-05-30 |archive-date=2023-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203130342/https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB10/nsaebb10.htm |language=en}}</ref> Tre vjet më vonë, një demonstratë në avenynë Maestros, organizuar nga ish-anëtarë të lëvizjes studentore të vitit 1968, u shtyp me dhunë nga një grup paramilitar i quajtur "Los Halcones", i përbërë nga anëtarë bandash dhe adoleshentë nga shumë klube sportive që kishin marrë trajnim në SHBA. [[Skeda:Paloma Cordero Nancy Reagan Mexico City 1985 earthquake.jpg|right|thumb|Zonjat e para Paloma Cordero e Meksikës (majtas) dhe [[Nancy Reagan]] e Shteteve të Bashkuara (djathtas) me ambasadorin amerikan në Meksikë, John Gavin, duke vëzhguar dëmet e shkaktuara nga {{ill|Tërmeti i Qytetit të Meksikës i vitit 1985|en|1985 Mexico City earthquake|lt=tërmeti i vitit 1985}}]] Më 19 shtator 1985, në orën 7:19 të mëngjesit sipas orës standarde të qendrës (CST), zona u godit nga {{ill|Tërmeti i Qytetit të Meksikës i vitit 1985|en|1985 Mexico City earthquake}}.<ref name="Campus">{{Cite news |first=Yunnven |last=Campus |title=A 20 años del sismo del 85 |url=http://www.esmas.com/noticierostelevisa/terremoto/475688.html |publisher=Televisa |location=Mexico City |date=2005-09-19 |access-date=2008-10-04 |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922025641/http://www.esmas.com/noticierostelevisa/terremoto/475688.html |archive-date=2008-09-22 }}</ref> Tërmeti doli një katastrofë politike për [[Shteti njëpartiak|qeverinë e shtetit njëpartiak]]. Qeveria meksikane u paralizua nga burokracia dhe korrupsioni i vet, duke i detyruar qytetarët e zakonshëm të krijonin dhe drejtonin vetë përpjekjet e shpëtimit dhe të rindërtonin gjithashtu pjesën më të madhe të banesave që u shkatërruan.<ref name="haber">{{cite encyclopedia |last=Haber |first=Paul Lawrence |encyclopedia=Concise Encyclopedia of Mexico |title=Earthquake of 1985 |year=1995 |publisher=Taylor & Frances Ltd. |pages=179–184 |language=en}}</ref> == Gjeografia == [[Skeda:Mexico city ESA348919.jpg|thumb|Imazh satelitor i Qytetit të Meksikës]] Qyteti i Meksikës ndodhet në Luginën e Meksikës, e quajtur ndonjëherë Pellgu i Meksikës. Kjo luginë ndodhet në {{ill|Brezi Vullkanik Transmeksikan|en|Trans-Mexican Volcanic Belt|lt=Brezin Vullkanik Transmeksikan}}, në rrafshnaltat e larta të Meksikës qendrore-jugore.<ref name="Porrua Cuenca">{{Cite book |title = Diccionario Porrua de Historia, Biografia y Geografia de Mexico 6th ed. – Mexico, Cuenca de |year = 1995 |publisher = Editorial Porrua |location = Qyteti i Meksikës |language = es |isbn = 978-968-452-907-6 |page = 2238 |volume = 3 }}</ref><ref name="case study">{{cite web |url = http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=100 |title = Mexico City: Opportunities and Challenges for Sustainable Management of Urban Water Resources |date = December 2004 |access-date = 2008-11-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081207190625/http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=100 |archive-date = 2008-12-07 |url-status = dead |language = en }}</ref> Ai ka një lartësi minimale prej {{Convert|2200|m|ft|abbr=off|sp=us}} mbi nivelin e detit dhe është i rrethuar nga male dhe vullkane që arrijnë lartësi mbi {{Convert|5000|m|ft|abbr=off|sp=us}}.<ref name="National Research">{{Cite book |title = Mexico City's Water Supply: Improving the Outlook for Sustainability. |author = National Research Council Staff |year = 1995 |publisher = National Academies Press |location = Washington, DC |isbn = 978-0-309-05245-0 |language = en }}</ref> Kjo luginë nuk ka dalje natyrale kullimi për ujërat që rrjedhin nga shpatet malore, gjë që e bën qytetin të ndjeshëm ndaj përmbytjeve. Kullimi u realizua me inxhinieri përmes kanaleve dhe tuneleve duke filluar nga shekulli i 17-të.<ref name="Porrua Cuenca" /><ref name="National Research" /> Qyteti i Meksikës shtrihet kryesisht mbi atë që dikur ishte {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco}}. Aktiviteti sizmik është i shpeshtë atje.<ref name="Yip 2002">{{Cite web |last = Yip |first = Maricela |author2 = Madl, Pierre |title = Air Pollution in Mexico City |page = 16 |publisher = University of Salzburg, Austria |date = 2002-04-16 |url = http://biophysics.sbg.ac.at/mexico/air.htm |access-date = 2008-11-25 |archive-date = 2011-09-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110914131727/http://biophysics.sbg.ac.at/mexico/air.htm |url-status = dead |language = en }}</ref> Liqeni i Tekskokos u thar duke filluar nga shekulli i 17-të. Megjithëse asnjë prej ujërave të liqenit nuk ka mbetur, qyteti shtrihet mbi argjilën shumë të ngopur të shtratit të liqenit. Kjo bazë e butë po shembet për shkak të nxjerrjes së tepërt të ujërave nëntokësore, e quajtur ''{{ill|Ulja e tokës e lidhur me ujërat nëntokësore|en|Groundwater-related subsidence|lt=ulje e tokës e lidhur me ujërat nëntokësore}}''. Që nga fillimi i shekullit të 20-të, qyteti është ulur deri në {{Convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us}} në disa zona, dhe vazhdon të ulet pothuajse {{Convert|50|cm|in}} çdo vit.<ref>{{cite web |url = https://eos.org/research-spotlights/the-looming-crisis-of-sinking-ground-in-mexico-city |title = The Looming Crisis of Sinking Ground in Mexico City |last = O'Hanlon |first = L. |date = 2021-04-22 |website = Eos, Transactions, American Geophysical Union |publisher = John Wiley & Sons, Inc. |access-date = 2022-03-24 |quote = The ground in Mexico City is sinking at a rate of almost 50 centimeters (20 inches) per year... |archive-date = 2022-04-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220402144840/https://eos.org/research-spotlights/the-looming-crisis-of-sinking-ground-in-mexico-city |url-status = live |language = en }}</ref> Kjo ulje po shkakton probleme me menaxhimin e rrjedhjeve dhe të ujërave të ndotura, duke çuar në probleme përmbytjesh, veçanërisht gjatë verës.<ref name="National Research" /><ref name="Yip 2002" /><ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2017/02/17/world/americas/mexico-city-sinking.html?emc=edit_ta_20170217&nl=top-stories&nlid=73270920&ref=headline&_r=0 New York Times: "Mexico City, Parched and Sinking, Faces a Water Crisis" nga Michael Kimmelman] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20170819022154/https://www.nytimes.com/interactive/2017/02/17/world/americas/mexico-city-sinking.html?emc=edit_ta_20170217&nl=top-stories&nlid=73270920&ref=headline&_r=0 |date = 2017-08-19 }} 17 shkurt 2017 (në anglisht)</ref> I gjithë shtrati i liqenit tani është i shtruar dhe shumica e zonave pyjore që mbeten në qytet ndodhen në rrethet jugore të Milpa Alta, Tlalpan dhe Xochimilco.<ref name="Yip 2002" /> {|class="toc" cellpadding="0" cellspacing="2" style="margin:1em auto; width:600px; float:center; padding:0.5em; text-align:left; clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan="4" style=" color:white; font-size:100%; text-align:center; background-color:black;"|Harta gjeofizike të Qytetit të Meksikës |- |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-Relieve.png|120px]] |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-hidro.png|120px]] |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-clima.png|120px]] |- style="text-align:center; background:#e9e9e9;" |Topografia |Hidrologjia |Modelet klimatike |} === Mjedisi === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Menaxhimi i ujit në Zonën Metropolitane të Qytetit të Meksikës|en|Water management in Greater Mexico City}}}} [[Skeda:Xochimilco trajineras.jpg|thumb|Trajinerat në kanalet e Xochimilcos. Xochimilco dhe qendra historike e Qytetit të Meksikës u shpallën [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend i Trashëgimisë Botërore]] në 1987.]] Fillimisht, pjesa më e madhe e luginës shtrihej nën ujërat e {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}}, një sistem liqenesh të ndërlidhur me ujë të kripur dhe të ëmbël. Aztekët ndërtuan diga për të ndarë ujin e ëmbël që përdorej për të rritur kultura në ''chinampa'' dhe për të parandaluar përmbytjet e përsëritura. Këto diga u shkatërruan gjatë rrethimit të Tenochtitlanit, dhe gjatë kohës koloniale spanjollët e kullonin rregullisht liqenin për të parandaluar përmbytjet. Vetëm një pjesë e vogël e liqenit origjinal mbetet, e vendosur jashtë Qytetit të Meksikës, në bashkinë e Atenkos, në Shtetin e Meksikës. Arkitektët Teodoro González de León dhe Alberto Kalach, së bashku me një grup urbanistësh, inxhinierësh dhe biologësh meksikanë, kanë hartuar planin e projektit ''Rikuperimi i Qytetit të Liqeneve''. Nëse miratohet nga qeveria, projekti do të kontribuojë në furnizimin me ujë nga burime natyrore për Luginën e Meksikës, në krijimin e hapësirave të reja natyrore, në një përmirësim të madh të cilësisë së ajrit dhe në një planifikim më të mirë të vendosjes së popullsisë. === Ndotja === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Ndotja e ajrit në Qytetin e Meksikës|en|Air pollution in Mexico City}}}} [[File:AerialViewPhotochemicalSmogMexicoCity_2.jpg|thumb|left|Ndotja e ajrit mbi Qytetin e Meksikës. Cilësia e ajrit është më e dobët gjatë dimrit.]] Deri në vitet 1990, Qyteti i Meksikës kishte fituar famë të keqe si një nga qytetet më të ndotura të botës; megjithatë, që atëherë qyteti është kthyer në një model për uljen drastike të niveleve të ndotjes. Deri në vitin 2014, ndotja nga [[Monoksidi i karbonit|monoksidi i karbonit]] ishte ulur ndjeshëm, ndërsa dioksidi i squfurit dhe dioksidi i azotit ishin në nivele rreth një të tretës së atyre të vitit 1992. Nivelet e ndotësve karakteristikë në Qytetin e Meksikës janë të ngjashme me ato të [[Los Anxheles|Los Anxhelesit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.laweekly.com/news/los-angeles-and-mexico-city-a-tale-of-two-cities-2152222|title=Los Angeles and Mexico City: A Tale of Two Cities|first=Julia|last=Cooke|date=2008-02-27|website=laweekly.com|access-date=2017-09-20|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920103306/http://www.laweekly.com/news/los-angeles-and-mexico-city-a-tale-of-two-cities-2152222|url-status=live|language=en}}</ref> Pavarësisht pastrimit, zona metropolitane mbetet pjesa më e ndotur me [[Ozoni|ozon]] e vendit, me nivele ozoni 2,5 herë mbi kufijtë e sigurt të përcaktuar nga [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|OBSH]].<ref name="harvard">{{Cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2014/10/coming-up-for-air/|title=Coming up for air|work=Harvard Gazette|access-date=2015-12-16|date=2014-10-28|archive-date=2015-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150818144109/http://news.harvard.edu/gazette/story/2014/10/coming-up-for-air/|url-status=live|language=en}}</ref> Për të pastruar ndotjen, qeveritë federale dhe lokale zbatuan plane të shumta, përfshirë monitorimin dhe raportimin e vazhdueshëm të kushteve mjedisore, të tilla si ozoni dhe [[NOx|oksidet e azotit]].<ref name="clean">{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna28391130|title=Mexico City cleans up its reputation for smog|date=2008-12-26|access-date=2019-11-11|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923224721/http://www.nbcnews.com/id/28391130|url-status=live|language=en}}</ref> Kur nivelet e këtyre dy ndotësve arritën nivele kritike, u zbatuan masa emergjente, të cilat përfshinin mbylljen e fabrikave, ndryshimin e orareve të shkollave dhe zgjatjen e programit ''Një ditë pa makinë'' në dy ditë në javë.<ref name="clean" /> Qeveria gjithashtu vendosi përmirësime të teknologjisë industriale, një kontroll të rreptë të emetimeve të automjeteve dy herë në vit dhe riformulimin e benzinës dhe të [[Nafta|karburantit dizel]].<ref name="clean" /> Prezantimi i Metrobús, një sistem i {{ill|Transiti i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transitit të shpejtë me autobus}}, dhe i Ecobici për ndarjen e biçkletave, ishin ndër përpjekjet për të nxitur forma alternative dhe më të gjelbra të transportit.<ref name="harvard" /> === Parqet dhe rekreacioni === [[Skeda:Sobrevuelos CDMX HJ2A5116 (26515134738).jpg|thumb|[[:en:Chapultepec|Chapultepec]] ishte një park i rëndësishëm gjatë [[Perandoria Azteke|Perandorisë Azteke]], hyrja në të kishte qenë e kufizuar vetëm për fisnikërinë e saj; ai u shpall i hapur për publikun me dekret të [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit V]] në vitin 1530.<ref name="NY Times 1987-12-13">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1987/12/13/travel/chapultepec-park-mexico-in-microcosm.html|title=Chapultepec Park: Mexico in Microcosm|website=[[The New York Times]]|author=Larry Rother|date=1987-12-13|access-date=2019-11-18|archive-date=2019-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191118032228/https://www.nytimes.com/1987/12/13/travel/chapultepec-park-mexico-in-microcosm.html|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chapultepec.org.mx/web2010/chapultepec/historia/historia.php|title=Historia del Bosque de Chapultepec (Historia e Pyllit të Chapultepec)|publisher=Dirección del Bosque de Chapultepec|location=Qyteti i Meksikës|language=es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114082249/http://www.chapultepec.org.mx/web2010/chapultepec/historia/historia.php|archive-date=2010-11-14}}</ref> Ai është një nga parqet urbane më të mëdha në botë.<ref name="NY Times 1987-12-13" />]] [[:en:Chapultepec|Chapultepec]], parku publik më ikonik i qytetit, ka një histori që shkon prapa te perandorët aztekë, të cilët e përdornin zonën si vendpushim. Ndodhet në jug të rrethit [[:en:Polanco|Polanco]] dhe strehon [[:en:Chapultepec Zoo|Kopshtin Zoologjik të Chapultepec]], kopshtin zoologjik kryesor të qytetit, disa pellgje dhe shtatë muze, përfshirë Muzeun Kombëtar të Antropologjisë. Parqe të tjera ikonike të qytetit përfshijnë [[:en:Alameda Central|Alameda Central]], e cila njihet si parku publik më i vjetër në [[Amerika|Amerikë]].<ref>{{cite book|last1=Meade|first1=Julie|title=Moon Mexico City|date=2016|publisher=Avalon Publishing|isbn=9781631214097|url=https://books.google.com/books?id=BELXCwAAQBAJ&pg=PT113|language=en|quote=Just west of Bellas Artes, the Alameda Central is the largest green space in the center of the city and the oldest public park in the Americas.|access-date=2019-11-18|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204607/https://books.google.com/books?id=BELXCwAAQBAJ&pg=PT113#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Three Kings Day in Mexico, a holiday in flux|url=http://latimesblogs.latimes.com/laplaza/2011/01/mexico-city-holidays-safety-crowds-revitalization-ebrard.html|website=LA Times Blogs – La Plaza|date=2011-01-06|quote=Consider the scene this week at the Alameda Central, the downtown Mexico City park historians describe as the oldest planned urban green space in the Americas.|access-date=2019-11-18|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228061252/http://latimesblogs.latimes.com/laplaza/2011/01/mexico-city-holidays-safety-crowds-revitalization-ebrard.html|url-status=live|language=en}}</ref> Parque México dhe Parque España në rrethin modern [[:en:Condesa|Condesa]]; Parque Hundido dhe ''Parque de los Venados'' në [[:en:Colonia del Valle|Colonia del Valle]], dhe Parque Lincoln në Polanco.<ref>{{cite news|newspaper=El Universal|url=http://www.eluniversaldf.mx/benitojuarez/nota18622.html|title=5 parques representativos del DF (5 parqe ikonike të Qytetit të Meksikës)|author=Lidia Arista|date=2011-01-16|access-date=2013-10-02|archive-date=2013-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130527090127/http://www.eluniversaldf.mx/benitojuarez/nota18622.html|url-status=dead|language=es}}</ref> Ka shumë parqe më të vogla në të gjithë qytetin. Shumica janë "sheshe" të vogla që zënë dy ose tre blloqe katrore midis rretheve rezidenciale ose tregtare. Disa parqe të tjera më të mëdha, si Bosque de Tlalpan dhe Viveros de Coyoacán, dhe në lindje Alameda Oriente, ofrojnë shumë aktivitete rekreative. Në veriperëndim të qytetit ndodhet një rezervat i madh ekologjik, Bosque de Aragón. Në juglindje ndodhet [[:en:Xochimilco Ecological Park and Plant Market|Parku Ekologjik dhe Tregu i Bimëve i Xochimilco]], një [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend i Trashëgimisë Botërore]]. Në perëndim të rrethit [[:en:Santa Fe, Mexico City|Santa Fe]] ndodhen pyjet e pishës të [[:en:Desierto de los Leones National Park|Parkut Kombëtar Desierto de los Leones]]. Parqet argëtuese përfshijnë [[:en:Six Flags México|Six Flags México]], në lagjen Ajusco, i cili është më i madhi në Amerikën Latine. Në qytet mbahen panaire sezonale të shumta. Qyteti i Meksikës ka tre kopshte zoologjike: Kopshti Zoologjik i Chapultepec, [[:es:Zoológico de San Juan de Aragón|Kopshti Zoologjik San Juan de Aragón]] dhe [[:en:Zoológico Los Coyotes|Kopshti Zoologjik Los Coyotes]]. Kopshti Zoologjik i Chapultepec ndodhet në seksionin e parë të Parkut Chapultepec, në Miguel Hidalgo. Ai u hap në vitin 1924.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222123052/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Historia del zoológico|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Vizitorët mund të shohin rreth 243 ekzemplarë të specieve të ndryshme, duke përfshirë kangurë, panda gjigante, gorilla, karakalë, hienë, hipopotamë, jaguarë, gjirafa, lemurë, luanë, ndër të tjera.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222122547/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Colección animal|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Kopshti Zoologjik San Juan de Aragón ndodhet pranë Parkut San Juan de Aragón, në Gustavo A. Madero. Në këtë kopsht zoologjik, i hapur në vitin 1964,<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004113006/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-10-04|title=Historia del zoológico|date=2015-10-04|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> ka specie që janë në rrezik zhdukjeje, si jaguari dhe ujku meksikan. Ndër banorët e tjerë janë shqiponja e artë, antilokapra, delja e maleve, karakara, zebrat, elefanti afrikan, ara, hipopotami, ndër të tjera.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004211309/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-10-04|title=Colección animal|date=2015-10-04|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Kopshti Zoologjik Los Coyotes është një kopsht zoologjik prej 27,68 akre (11,2 ha) që ndodhet në jug të Qytetit të Meksikës, në Coyoacán. Ai u inaugurua më 2 shkurt 1999.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222094602/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Historia del zoológico|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Ai ka më shumë se 301 ekzemplarë të 51 specieve të faunës së egër, vendase ose endemike të zonës, duke përfshirë shqiponja, aksolotl, kojotë, ara, rrëqebuj, ujq meksikanë, rakunë, puma, teporingo, dhelpra dhe drerë bishtbardhë.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222114313/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Colección animal|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> === Klima === [[Skeda:Lightning in Mexico 04.jpg|thumb|left|Rrufeja në sfondin e Torre Mayor]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ Të dhëna klimatike për Qytetin e Meksikës |- ! Muaji !! Janar !! Shkurt !! Mars !! Prill !! Maj !! Qershor !! Korrik !! Gusht !! Shtator !! Tetor !! Nëntor !! Dhjetor |- ! Maksimumi mesatar (°C) | 21 || 23 || 25 || 26 || 26 || 24 || 23 || 23 || 23 || 22 || 21 || 20 |- ! Minimumi mesatar (°C) | 6 || 7 || 9 || 11 || 12 || 13 || 12 || 12 || 12 || 11 || 8 || 6 |- ! Reshjet (mm) | 5 || 5 || 10 || 15 || 40 || 140 || 160 || 150 || 120 || 50 || 10 || 5 |} Qyteti i Meksikës ka një klimë subtropikale malore ({{ill|Klasifikimi i klimës Köppen|en|Köppen climate classification|lt=klasifikimi i klimës Köppen}} ''Cwb''), për shkak të vendndodhjes tropikale, por edhe lartësisë së madhe mbidetare. Rajoni i poshtëm i luginës merr më pak reshje sesa rajonet e sipërme të jugut; bashkitë e poshtme të Iztapalapa, Iztacalco, Venustiano Carranza dhe pjesa lindore e Gustavo A. Madero janë zakonisht më të thata dhe më të ngrohta sesa bashkitë e sipërme jugore të Tlalpan dhe Milpa Alta, një rajon malor me [[Pisha|pisha]] dhe [[Dushku|dushqe]], i njohur si vargmali i Ajusco. Temperatura mesatare vjetore varion nga {{convert|12|to|16|C|F|0}}, në varësi të lartësisë mbidetare të bashkisë. Temperatura rrallë bie nën {{convert|3|C|0}} ose ngrihet mbi {{convert|30|C|0}}.<ref name="weatherspark">{{cite web |title = Average Weather for Mexico City |url = http://weatherspark.com/averages/32574/Mexico-City-Distrito-Federal |publisher = Weather Spark |access-date = 2013-10-29 |archive-date = 2016-11-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161105013644/https://weatherspark.com/averages/32574/Mexico-City-Distrito-Federal |url-status = live |language = en }}</ref> Në Observatorin e Tacubaya, temperatura më e ulët e regjistruar ndonjëherë ishte {{convert|-4.4|C|0}} më 13 shkurt 1960, ndërsa temperatura më e lartë e regjistruar ishte {{convert|34.7|C}} më 25 maj 2024.<ref>{{cite web|url=https://www.eleconomista.com.mx/politica/CDMX-rompe-por-segundo-dia-consecutivo-record-de-calor-alcanza-los-34.7-celsius-20240525-0034.html|title=CDMX rompe por segundo día consecutivo récord de calor; alcanza los 34.7° celsius|date=2024-05-25|access-date=2024-05-26|language=es|work=El Economista|archive-date=2024-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526152006/https://www.eleconomista.com.mx/politica/CDMX-rompe-por-segundo-dia-consecutivo-record-de-calor-alcanza-los-34.7-celsius-20240525-0034.html|url-status=live}}</ref> Reshjet në përgjithësi janë shumë të përqendruara në muajt e verës dhe përfshijnë [[Breshëri|breshër]] të dendur. Dëbora bie rrallë në qytet, megjithëse disi më shpesh në majat e maleve përreth. Gjatë historisë së tij, Lugina Qendrore e Meksikës ka qenë e mësuar me disa reshje dëbore në dekadë (përfshirë një periudhë midis 1878 dhe 1895, në të cilën çdo vit—përveç 1880—pati reshje dëbore), kryesisht borë e efektit të liqenit.<ref name="Clima-CDMX" /> Efektet e kullimit të {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}} dhe të {{ill|Ngrohja globale|en|Global warming|lt=ngrohjes globale}} kanë reduktuar ndjeshëm reshjet e dëborës pas reshjeve të lehta të dëborës më 12 shkurt 1907.<ref>{{cite news |title=Snow in Mexico City |work=The Baltimore Sun |location=Baltimore, Maryland, SHBA |date=1907-02-13 |page=2 |language=en}}</ref> Që nga viti 1908, dëbora ka rënë vetëm tri herë: borë më 14 shkurt 1920;<ref>{{cite news |title=Snow Falls in Mexico City |work=The Baltimore Sun |location=Baltimore, Maryland, SHBA |page=1 |language=en}}</ref> reshje të lehta dëbore më 14 mars 1940;<ref>{{cite news |title=Snowfall Startles Mexico City |work=The New York Times |date=1940-03-15 |page=3 |language=en}}</ref> dhe më 12 janar 1967, kur {{convert|8|cm|0|sp=us}} dëborë ranë mbi qytet, më shumë se çdo herë tjetër e regjistruar.<ref>{{cite news |title=6 Die As Snow Storm Covers Mexico City |work=The New York Times |date=1967-01-12 |page=13 |language=en}}</ref> Stuhia e dëborës e vitit 1967 përkoi me funksionimin e ''Sistemit të Kullimit të Thellë'', që rezultoi në kullimin e plotë të asaj që kishte mbetur nga Liqeni i Tekskokos.<ref name="Clima-CDMX">{{Cite book|last=Jáuregui Ostos |first=Ernesto |title=El clima de la Ciudad de México |year=2000 |publisher=Instituto de Geografía de la UNAM |isbn=978-968-856-819-4 |language=es |location=México, D.F.}}</ref><ref name="DAMsxix">{{Cite book|last=Escobar Ohmstede |first=Antonio |title=Desastres agrícolas en México: Siglo XIX Tomo 2 (1822–1900) |year=2004 |publisher=Fondo de Cultura Económica (FCE); Centro de Investigaciones y Estudios Superiores en Antropología Social (CIESAS) |editor=Juan Manuel Pérez Zevallos |isbn=978-968-16-7188-4 |language=es |location=México, D.F.}}</ref> Pas zhdukjes së Liqenit të Tekskokos, nuk ka rënë më kurrë dëborë mbi Qytetin e Meksikës.<ref name="Clima-CDMX" /> Rajoni i Luginës së Meksikës pranon sisteme [[Kundërcikloni|anticiklonike]]. Erërat e dobëta të këtyre sistemeve nuk lejojnë shpërndarjen, jashtë pellgut, të [[Ndotja e ajrit|ndotësve të ajrit]] që prodhohen nga 50.000 industri dhe 4 milionë automjete që veprojnë brenda dhe përreth zonës metropolitane.<ref>{{cite web |url = http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/proaire_2002-2010.pdf |title = Program to improve air quality in the Metropolitan zone of the valley of Mexico – 2002. Secretaría del Medio Ambiente del Distrito Federal, SMA (2002) Programa para Mejorar la Calidad del Aire de la Zona Metropolitana del Valle de México, Gobierno del Distrito Federal |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070126231119/http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/proaire_2002-2010.pdf |archive-date = 2007-01-26 |language = es }}</ref> Zona merr rreth {{convert|820|mm|in|0|sp=us}} reshje vjetore, të përqendruara nga maji deri në tetor, ndërsa gjatë pjesës tjetër të vitit ka reshje shumë të pakta ose aspak.<ref name="National Research" /> Zona ka dy stinë kryesore. Vera e lagësht zgjat nga maji deri në tetor, kur erërat sjellin lagështi tropikale nga deti, dhe muaji më i lagësht është korriku. Dimri i freskët dhe me diell zgjat nga nëntori deri në prill, kur ajri është relativisht më i thatë, dhe muaji më i thatë është dhjetori. Kjo stinë ndahet në një periudhë të ftohtë dimërore dhe një periudhë të ngrohtë pranverore. Periudha e ftohtë shtrihet nga nëntori deri në shkurt, kur {{ill|Masa ajrore|en|Air mass|lt=masat ajrore polare}} shtyhen nga veriu dhe e mbajnë ajrin mjaft të thatë. Periudha e ngrohtë zgjat nga marsi deri në maj, kur erërat subtropikale përsëri mbizotërojnë, por ende nuk mbartin lagështi të mjaftueshme që të krijohet shi.<ref name="Lafragua 2003">{{Cite web |last=Lafregua |first=J |author2=Gutierrez, A |author3=Aguilar E |author4=Aparicio J |author5=Mejia R |author6=Santillan O |author7=Suarez MA |author8=Preciado M |title=Balance hídrico del Valle de Mexico |publisher=Anuario IMTA |year=2003 |url=http://www.imta.gob.mx/instituto/historial-proyectos/th/2003/HDR1-Balance.pdf |access-date=2008-12-01 |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216230728/http://www.imta.gob.mx/instituto/historial-proyectos/th/2003/HDR1-Balance.pdf |archive-date=2008-12-16}}</ref> {{Weather box |location = Qyteti i Meksikës (Tacubaya), normale 1991–2020, ekstreme 1877–2024 |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 28.2 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.9 |Apr record high C = 33.7 |May record high C = 34.7 |Jun record high C = 33.5 |Jul record high C = 29.6 |Aug record high C = 29.4 |Sep record high C = 28.6 |Oct record high C = 29.2 |Nov record high C = 31.5 |Dec record high C = 29.4 |year record high C = 34.7 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 24.3 |Mar high C = 26.1 |Apr high C = 27.5 |May high C = 27.2 |Jun high C = 25.8 |Jul high C = 24.7 |Aug high C = 24.6 |Sep high C = 23.7 |Oct high C = 23.5 |Nov high C = 22.8 |Dec high C = 22.4 |year high C = 24.6 |Jan mean C = 15.4 |Feb mean C = 16.9 |Mar mean C = 18.6 |Apr mean C = 20.3 |May mean C = 20.4 |Jun mean C = 19.8 |Jul mean C = 18.8 |Aug mean C = 18.9 |Sep mean C = 18.4 |Oct mean C = 17.6 |Nov mean C = 16.4 |Dec mean C = 15.4 |year mean C = 18.1 |Jan low C = 8.5 |Feb low C = 9.5 |Mar low C = 11.1 |Apr low C = 13.1 |May low C = 13.7 |Jun low C = 13.8 |Jul low C = 13.0 |Aug low C = 13.2 |Sep low C = 13.1 |Oct low C = 11.8 |Nov low C = 9.9 |Dec low C = 8.5 |year low C = 11.6 |Jan record low C = −4.2 |Feb record low C = −4.4 |Mar record low C = -4.0 |Apr record low C = −0.6 |May record low C = 3.7 |Jun record low C = 0.0 |Jul record low C = 1.0 |Aug record low C = 1.0 |Sep record low C = 1.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.0 |year record low C = −4.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 11.9 |Feb precipitation mm = 5.7 |Mar precipitation mm = 11.8 |Apr precipitation mm = 24.2 |May precipitation mm = 59.4 |Jun precipitation mm = 132.5 |Jul precipitation mm = 174.0 |Aug precipitation mm = 175.6 |Sep precipitation mm = 158.1 |Oct precipitation mm = 71.3 |Nov precipitation mm = 17.4 |Dec precipitation mm = 5.0 |year precipitation mm = 846.9 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 2.7 |Feb precipitation days = 2.1 |Mar precipitation days = 3.8 |Apr precipitation days = 6.7 |May precipitation days = 11.1 |Jun precipitation days = 16.3 |Jul precipitation days = 21.8 |Aug precipitation days = 20.8 |Sep precipitation days = 18.2 |Oct precipitation days = 10.1 |Nov precipitation days = 3.7 |Dec precipitation days = 1.2 |year precipitation days = 118.5 |Jan humidity = 54.0 |Feb humidity = 48.0 |Mar humidity = 43.5 |Apr humidity = 45.2 |May humidity = 52.8 |Jun humidity = 63.7 |Jul humidity = 69.6 |Aug humidity = 69.2 |Sep humidity = 69.9 |Oct humidity = 64.0 |Nov humidity = 57.1 |Dec humidity = 55.3 |year humidity = 57.7 |Jan sun = 233.4 |Feb sun = 232.5 |Mar sun = 262.3 |Apr sun = 238.6 |May sun = 232.2 |Jun sun = 180.9 |Jul sun = 178.6 |Aug sun = 176.9 |Sep sun = 148.3 |Oct sun = 190.9 |Nov sun = 224.4 |Dec sun = 226.9 |year sun = 2525.8 |source 1 = Servicio Meteorológico Nacional<ref name="SMN normales">{{cite web | url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/df/nor9120_09048.TXT | title = Estado de Ciudad de México-Estación: Tacubaya Central (OBS) | work = Normales Climatologicas 1991–2020 | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | language = es | access-date = 2025-09-30 | archive-date = 2023-08-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230825204315/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/df/nor9120_09048.TXT | url-status = dead }}</ref><ref name="SMN extremes">{{cite web | url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Max-Extr/00009/00009048.TXT | title = Extreme Temperatures and Precipitation for Tacubaya Central (OBS) | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | language = es | access-date = 2021-10-15 | archive-date = 2021-10-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211015225015/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Max-Extr/00009/00009048.TXT }}</ref> |source 2 = [[Organizata Botërore e Meteorologjisë]] (lagështia dhe dielli 1981–2010)<ref name="WMO"> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20211015224024/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-IV/Mexico/WMONORMALES_Mexico.xlsx | archive-date = 2021-10-15 | url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-IV/Mexico/WMONORMALES_Mexico.xlsx | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 | publisher = World Meteorological Organization | language = en | access-date = 2021-10-15}}</ref><ref>{{cite web |access-date=2024-05-27 |date=2024-05-25 |title=76680: Mexico Central, D. F. (Mexico) |url=https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=76680&ano=2024&mes=5&day=26&hora=18&min=0&ndays=30 |website=www.ogimet.com |language=en |archive-date=2024-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527183545/https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=76680&ano=2024&mes=5&day=26&hora=18&min=0&ndays=30 |url-status=live }}</ref> }} == Demografia == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:1em; text-align:right" |- | 1900 || 541.516<ref name=florecimiento>{{cite book|url=https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QadCqlDWJVTvMtOjIlh5_-223w279HssBwxOhiRfmwh8_dVM-bJRmYteqBlkqzLZLdp16rUR_2S6vIvxOjzxfLSx1SX6AbcHUlPmxg7ST2UJnRHa34DgKFvipygfrdnJG9_SveELjUb23ZBN6KJqp8-GqllMElJB8dmoxSgRfYEzbvmN2ysSuFrrHnWRKLQx51iX9S2WCCye3A7mNbPSPKuEWjWWFwHOYyZvqMfEs2e7YMvCHUcqb0hnjGNSkVsiJoy5xRtqB9-qHWDf1wkN7ijxFWOSlQ|title=El Florecimiento de México|year=1906|page=24|publisher=Tipografía de Bouligny & Schmidt Sucs|language=es}}</ref> |- | 1950 || 3.365.081 |- | 1960 || 5.479.184 |- | 1970 || 8.830.947 |- | 1980 || 13.027.620 |- | 1990 || 15.642.318 |- | 2000 || 18.457.027 |- | 2010 || 20.136.681 |- | 2019 || 21.671.908 |- | colspan="2" | <small>për aglomeracionin e Qytetit të Meksikës<ref>{{Cite web|url=http://worldpopulationreview.com/world-cities/mexico-city-population/|website=worldpopulationreview.com|title=Mexico City Population|language=en|access-date=2014-01-06|archive-date=2014-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106103422/http://worldpopulationreview.com/world-cities/mexico-city-population/|url-status=live}}</ref></small> |} Historikisht, dhe që nga kohët [[Epoka parakolumbiane|parakolumbiane]], Lugina e Meksikës ka qenë një nga zonat më të dendura të populluara në Meksikë. Kur u krijua Distrikti Federal në vitin 1824, zona urbane e Qytetit të Meksikës shtrihej përafërsisht deri në zonën e bashkisë Kuauhtemok të sotme. Gjatë epokës së {{ill|Porfiriato|en|Porfiriato}}, në fillim të shekullit XX, klasa e pasur dhe klasa e mesme filluan të migrojnë drejt perëndimit dhe jugut të periferisë së qytetit.<ref name=santafe>{{cite book|chapter=2.10|title=La constitución urbana y espacial de la ZEDEC Santa Fe: origen y desarrollo producto de la reestructuración urbana, y símbolo del proyecto neoliberal mexicano|year=2014|last=Kunz|first=Gustavo|publisher=Universidad Iberoamericana|location=Mexico City|url=https://www.bib.uia.mx/ciudad/siglo21/Kunz.pdf|language=es|archive-date=2023-05-06|access-date=2025-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506054754/http://www.bib.uia.mx/ciudad/siglo21/Kunz.pdf|url-status=live}}</ref> Kjo çoi në një ndarje klasore midis klasave të larta dhe të ulëta të Qytetit të Meksikës.<ref name=thesis>{{cite thesis|publisher=University of California|url=https://escholarship.org/content/qt7vd7j9g6/qt7vd7j9g6_noSplash_255143fb593331e093d89f5ace04cd8c.pdf|title=The Politics of Immediacy: Citizenship, Infrastructure and Sustainable Mobility in Mexico City|date=2017|pages=17,42|first=Oscar|last=Sosa López|location=Berkeley|language=en|archive-date=2024-11-18|access-date=2025-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20241118113953/https://escholarship.org/content/qt7vd7j9g6/qt7vd7j9g6_noSplash_255143fb593331e093d89f5ace04cd8c.pdf|url-status=live}}</ref> Lagjet e pasura si Colonia Roma, Polanco dhe Anzures ndodheshin në anën perëndimore të qytetit, pranë qendrës historike të Qytetit të Meksikës, ndërsa lagjet e klasës punëtore ndodheshin në anën lindore, mbi shtratin e dikurshëm të {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}}.<ref>{{cite web|date=2018-04-26|last=Vitz|first=Matthew|title=A City on a Lake: Urban Political Ecology and the Growth of Mexico City|publisher=Duke University Press|page=8|url=https://history.ucsd.edu/doc/review/current/mv/a-1-1.pdf|language=en|access-date=2025-11-26|archive-date=2025-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20251203225934/https://history.ucsd.edu/doc/review/current/mv/a-1-1.pdf|url-status=live}}</ref> Gjatë shekullit XX, kjo çoi në krijimin e vendbanimeve më pak të zhvilluara si Iztapalapa dhe Tláhuac në lindje.<ref name=thesis/> Sipas regjistrimit të vitit 1921, 54,78% e popullsisë së qytetit konsiderohej mestizo (indigjenë të përzier me evropianë), 22,79% konsideroheshin evropianë dhe 18,74% konsideroheshin indigjenë.<ref>{{cite web |url = http://www.houstonculture.org/hispanic/census.html |title = The Hispanic Experience – Indigenous Identity in Mexico |publisher = Houstonculture.org |language=en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2009-08-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090804090647/http://www.houstonculture.org/hispanic/census.html |url-status = live }}</ref>{{Failed verification|date=October 2024}} Deri në vitet 1990, Distrikti Federal ishte entiteti federal më i populluar në Meksikë, por që atëherë popullsia e tij ka mbetur e qëndrueshme, rreth 8,7 milionë banorë. Rritja e qytetit është shtrirë përtej kufijve të vetë qytetit, duke përfshirë 59 bashki të Shtetit të Meksikës dhe 1 në shtetin e Hidalgo.<ref name="CONAPOzm2005">[https://web.archive.org/web/20090506013007/http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm Consejo Nacional de Población, México; Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005]. Marrë më 27 shtator 2008. {{Cite web |url=http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm |title=Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005 |language=es |access-date=2009-02-22 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206100054/http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm |url-status=dead }}</ref> Me një popullsi prej afërsisht 19,8 milionë banorësh (2008),<ref name="CONAPOProy2">{{cite web|url=http://www.conapo.gob.mx/00cifras/5.htm |title=Consejo Nacional de Población, México; Proyecciones de la Población de México 2005–2050 |language=es |access-date=2007-10-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012092602/http://www.conapo.gob.mx/00cifras/5.htm |archive-date=2007-10-12 }} Popullsia totale e parashikuar e Qytetit të Meksikës dhe 60 bashkive të tjera të ''Zona metropolitana del Valle de México'', sipas përcaktimit të vitit 2005. Marrë më 27 shtator 2008.</ref> ai është një nga konurbacionet më të populluara në botë. Megjithatë, norma vjetore e rritjes së Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës është shumë më e ulët se ajo e aglomeracioneve të tjera të mëdha urbane në Meksikë,<ref name="Sintesis" /> një fenomen që i atribuohet me gjasë politikës mjedisore të decentralizimit. Norma e migracionit neto e Qytetit të Meksikës nga viti 1995 deri në vitin 2000 ishte negative.<ref name="NetMigrationRateInStates - TasaDeMigraciónNeta">{{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mpob62&c=3883&e=09 |title=Tasa de emigración, inmigración y migración neta de las entidades federativas |publisher=Inegi.gob.mx |language=es |access-date=2010-04-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510155316/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mpob62&c=3883&e=09 |archive-date=2013-05-10 }}</ref> === Zona metropolitane === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Zona metropolitane e Luginës së Meksikës|en|Greater Mexico City}}}} [[Skeda:Mexico_City_Metropolitan_Area_Map.svg|thumb|right|Zona metropolitane e Luginës së Meksikës dhe Qyteti i Meksikës]] Zona metropolitane, Zona metropolitane e Luginës së Meksikës (''Zona Metropolitana del Valle de México'' ose ''ZMVM'' në spanjisht), përbëhet nga vetë Qyteti i Meksikës së bashku me 60 komuna në Shtetin e Meksikës dhe një në shtetin e Hidalgos. Me një popullsi prej 21.804.515 banorësh (regjistrimi i vitit 2020), Zona metropolitane e Luginës së Meksikës është njëkohësisht zona metropolitane më e madhe dhe më e dendur në vend. Prej rreth 21,8 milionë banorëve, 9,2 milionë jetojnë në vetë Qytetin e Meksikës<ref name="inegi_pop_2020" /> dhe 12,4 milionë në Shtetin e Meksikës (rreth 75% e popullsisë së shtetit), duke përfshirë komunat e mëposhtme:<ref name="inegi_pop_2020" /> * Ecatepec de Morelos ({{Abbr|pop.|popullsia}} 1.645.352) * Nezahualcóyotl ({{Abbr|pop.|popullsia}} 1.077.208) * Naucalpan ({{Abbr|pop.|popullsia}} 834.434) * Chimalhuacán ({{Abbr|pop.|popullsia}} 705.193) * Tlalnepantla de Baz ({{Abbr|pop.|popullsia}} 672.202) ==== Megalopolisi ==== [[Skeda:Megapolis Mexico Nombres.svg|thumb|Megalopolisi i Qytetit të Meksikës sipas përcaktimit përpara vitit 2019. Që atëherë përfshihet edhe shteti i Querétaros.]] Zona metropolitane e Luginës së Meksikës, nga ana tjetër, bën pjesë në një {{ill|Megalopoli|en|Megalopolis|lt=megalopol}} edhe më të madh, të njohur zyrtarisht si ''Corona regional del centro de México'' (Megalopolisi i Qytetit të Meksikës), me një popullsi prej 33,4 milionë banorësh, më shumë se një e katërta e popullsisë së vendit sipas regjistrimit të vitit 2020. Megalopoli, sipas përcaktimit të Komisionit të Mjedisit të Megalopolit (''CAMe''), përfshin Qytetin e Meksikës dhe shtetet e Meksikës, Hidalgo, Puebla, Tlaxcala, Morelos dhe, që nga viti 2019, edhe Querétaro,<ref name="qro-mega">{{cite news |title=Querétaro ya será parte de la megalópolis (Querétaro do të jetë pjesë e megalopolisit) |url=https://www.diariodequeretaro.com.mx/local/queretaro-ya-sera-parte-de-la-megalopolis-4363398.html |access-date=2023-08-20 |publisher=Diario de Querétaro |date=2019-10-25 |archive-date=2023-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820141049/https://www.diariodequeretaro.com.mx/local/queretaro-ya-sera-parte-de-la-megalopolis-4363398.html |url-status=live |language=es }}</ref> duke përfshirë kështu zonat metropolitane të Qytetit të Meksikës, Pueblës, Querétaros, Tolukës, [[Kuernavaka|Kuernavakës]], Pachucas dhe të tjera.<ref name="mega-came">{{cite web |author1=Comisión Ambiental de la Megalópolis |title=La megalópolis de la ZMVM (Megalopolisi i Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës) |url=https://www.gob.mx/comisionambiental/articulos/la-megalopolis-de-la-zmvm?idiom=es |website=Gobierno de Mexico |publisher=Comisión Ambiental de la Megalópolis |access-date=2023-08-20 |language=es |date=September 2018 |archive-date=2023-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820141047/https://www.gob.mx/comisionambiental/articulos/la-megalopolis-de-la-zmvm?idiom=es |url-status=live }}</ref> ==== Rritja ==== Zona metropolitane e Luginës së Meksikës ishte zona metropolitane me rritjen më të shpejtë në vend deri në fund të viteve 1980. Që atëherë, politikat qeveritare kanë mbështetur decentralizimin me qëllim reduktimin e ndotjes në Zonën metropolitane të Luginës së Meksikës. Ndonëse vazhdon të rritet, norma vjetore e rritjes është ulur dhe është më e ulët se ajo e Zonës metropolitane të Guadalajarës dhe e Zonës metropolitane të Monterrey-t.<ref name="Sintesis">[http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/conteos/conteo2005/sintesis.pps Síntesis de Resultados del Conteo 2005] (në spanjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209124039/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/conteos/conteo2005/sintesis.pps |date=2007-02-09 }} INEGI</ref> Shkalla neto e migracionit të vetë Qytetit të Meksikës nga viti 1995 deri në vitin 2000 ishte negative,<ref name="NetMigrationRateInStates - TasaDeMigraciónNeta" /> gjë që nënkupton se banorët po zhvendosen drejt periferive të zonës metropolitane ose drejt shteteve të tjera të Meksikës. Për më tepër, disa periferi të brendshme po humbin popullsi në favor të periferive të jashtme, çka tregon zgjerimin e vazhdueshëm të Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. {{Wide image|Panorama of Mexico City from Torre Latinoamericana.jpg|2200px|align-cap=center|Pamje panoramike e Qytetit të Meksikës nga {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}}}} === Feja === [[Skeda:Día_de_la_virgen.jpg|thumb|{{ill|Bazilika e Zojës së Guadalupës|en|Basilica of Our Lady of Guadalupe}} në La Villa de Guadalupe, vendi kryesor i pelegrinazhit katolik në Amerikë. Aty ruhet imazhi origjinal i [[Zoja e Guadalupës|Zojës së Guadalupës]].]] Shumica (82%) e banorëve të Qytetit të Meksikës janë katolikë, paksa më pak se përqindja kombëtare prej 87% sipas regjistrimit të vitit 2010, duke e bërë atë denominacionin më të madh [[Krishtërimi|të krishterë]], ndonëse ka qenë në rënie gjatë dekadave të fundit.<ref>[http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/df/poblacion/diversidad.aspx?tema=me&e=09 Volumen y porcentaje de la población de 5 y más años católica por entidad federativa, 2010] (në spanjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507144955/http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/df/poblacion/diversidad.aspx?tema=me&e=09 |date=2012-05-07 }} INEGI</ref> Shumë fe dhe filozofi të tjera praktikohen gjithashtu në qytet: shumë grupe të ndryshme [[Protestantizmi|protestante]], lloje të ndryshme komunitetesh hebreje, grupe [[Budizmi|budiste]], islame dhe grupe të tjera [[Spiritualiteti|shpirtërore]] dhe filozofike. Ka gjithashtu një numër në rritje personash jofetarë, qoftë agnostikë apo ateistë.<ref>{{cite book |last1=Mora Duro |first1=Carlos Nazario |title=Encyclopedia of Latin American Religions |chapter=Agnostics and Atheists in Mexico |date=2019 |pages=66–70 |doi=10.1007/978-3-319-27078-4_369 |isbn=978-3-319-27077-7 |language=en }}</ref> Shenjtori mbrojtës i Qytetit të Meksikës është shën Filipi i Jezusit, një misionar katolik meksikan që u bë një nga njëzet e gjashtë martirët e Japonisë.<ref>{{cite book |last=Morgan |first=Ronald J. |title=Spanish American Saints and the Rhetoric of Identity, 1600–1810 |location=Tucson |publisher=University of Arizona Press |year=2002 |pages=143–169 |language=en }}</ref> Arkidioqeza Katolike Romake e Meksikës është arkidioqeza më e madhe në botë.<ref>{{cite web |website=Crux |access-date=2019-10-01 |url=https://cruxnow.com/church-in-the-americas/2019/09/30/three-new-dioceses-carved-out-of-archdiocese-of-mexico/ |title=Three new dioceses carved out of Archdiocese of Mexico |date=2019-09-30 |agency=Catholic News Service |first=David |last=Agren |archive-date=2022-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115143905/https://cruxnow.com/church-in-the-americas/2019/09/30/three-new-dioceses-carved-out-of-archdiocese-of-mexico |url-status=live |language=en }}</ref> Janë dy katedrale katolike në qytet, Katedralja Metropolitane e Qytetit të Meksikës dhe Katedralja e Iztapalapës, dhe tre kisha të mëparshme katolike që tani janë katedralet e riteve të tjera: Katedralja San José de Gracia (kishë anglikane), Katedralja Porta Coeli (kishë katolike greke melkite) dhe Katedralja Valvanera (kishë maronite). === Grupet etnike === Popujt indigjenë nga zona të ndryshme të Meksikës, që përfaqësojnë rreth 18,74% të popullsisë së qytetit, kanë migruar drejt kryeqytetit në kërkim të mundësive më të mira ekonomike. [[Gjuha nahuatl|Nahuatl]], {{ill|Otomi|en|Otomi language}}, Mixtec, Zapotec dhe Mazahua janë gjuhët indigjene me numrin më të madh të folësve në Qytetin e Meksikës.<ref>{{Cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mlen23&c=4169&e=09|title=Población de 5 y más años hablante de lengua indígena por principales lenguas, 2005|publisher=INEGI|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722062155/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mlen23&c=4169&e=09|archive-date=2011-07-22|url-status=dead}}</ref> Sipas regjistrimit të vitit 2020, 2,03% e popullsisë së Qytetit të Meksikës identifikohej si e zezë, afro-meksikane ose me prejardhje afrikane.<ref>{{Cite web|url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/tableros/panorama/|title=Panorama sociodemográfico de México|website=www.inegi.org.mx|language=es|access-date=2021-10-06|archive-date=2021-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126013823/https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/tableros/panorama/|url-status=live}}</ref> Përveç kësaj, Qyteti i Meksikës është shtëpia e komuniteteve të mëdha të ekspatriatëve dhe imigrantëve nga pjesa tjetër e Amerikës së Veriut (SHBA dhe Kanadaja), nga Amerika e Jugut (kryesisht nga Argjentina dhe Kolumbia, por edhe nga Brazili, Kili, Uruguai dhe Venezuela), nga Amerika Qendrore dhe Karaibet (kryesisht nga [[Kubanezët|Kuba]], Guatemala, Salvadori, Haiti dhe [[Hondurasit|Hondurasi]]); nga Evropa (kryesisht nga Spanja, [[Gjermanët|Gjermania]] dhe [[Zviceranët|Zvicra]], por edhe nga [[Çekët|Çekia]], Hungaria, [[Francezët|Franca]], Italia, [[Irlandezët|Irlanda]], [[Holandezët|Holanda]], [[Polakët|Polonia]] dhe [[Rumunët|Rumania]])<ref name="extranjeros">{{Cite web|url=https://www.redalyc.org/pdf/151/15103202.pdf|title=Asociaciones de Inmigrantes Extranjeros en la Ciudad de México. Una Mirada a Fines del Siglo XX|language=es|access-date=2010-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704104421/http://redalyc.uaemex.mx/redalyc/pdf/151/15103202.pdf|archive-date=2009-07-04|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://historiamexicana.colmex.mx/pdf/13/art_13_1938_16335.pdf|title=Los extranjeros en México, la inmigración y el gobierno ¿Tolerancia o intolerancia religiosa?|language=es|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327124211/http://historiamexicana.colmex.mx/pdf/13/art_13_1938_16335.pdf|archive-date=2009-03-27}}</ref> dhe nga bota arabe (kryesisht nga Libani, si dhe vende të tjera si Siria dhe Egjipti).<ref>{{Cite web|url=http://confines.mty.itesm.mx/articulos2/GarciaRE.pdf|title=Los árabes de México. Asimilación y herencia cultural|language=es|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327124211/https://confines.mty.itesm.mx/articulos2/GarciaRE.pdf|archive-date=2009-03-27}}</ref> Qyteti i Meksikës është shtëpia e popullsisë më të madhe të amerikanëve që jetojnë jashtë Shteteve të Bashkuara. Vlerësimet shkojnë deri në 700.000 amerikanë që jetojnë në Qytetin e Meksikës, ndërsa në vitin 1999 Byroja e Çështjeve Konsullore e Shteteve të Bashkuara vlerësoi se mbi 440.000 amerikanë jetonin në Zonën Metropolitane të Qytetit të Meksikës.<ref>{{Cite web|author1=Carl Franz|author2=Lorena Havens|name-list-style=amp|url=http://www.peoplesguide.com/1pages/retire/work/bil-maste/%232americans.html|title=How Many Americans Live in Mexico?|publisher=Peoplesguide.com|language=en|access-date=2010-04-17|archive-date=2007-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070815013459/http://www.peoplesguide.com/1pages/retire/work/bil-maste/%232americans.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.overseasdigest.com/amcit_nu2.htm|title=Private American Citizens Residing Abroad|publisher=Overseasdigest.com|language=en|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100326040310/http://www.overseasdigest.com/amcit_nu2.htm|archive-date=2010-03-26}}</ref> === Shëndeti === [[Skeda:Centro_Médico_Nacional_Siglo_XXI_-_2.jpg|thumb|left|Qendra Mjekësore Kombëtare e Shekullit XXI, e drejtuar nga Instituti Meksikan i Sigurimeve Shoqërore (IMSS)]] Qyteti i Meksikës është shtëpia e disa prej spitaleve private më të mira në vend, duke përfshirë Hospital Ángeles, Hospital ABC dhe Médica Sur. Institucioni kombëtar i kujdesit shëndetësor publik për punonjësit e [[Sektori privat|sektorit privat]], IMSS, ka objektet e tij më të mëdha në Qytetin e Meksikës—përfshirë Qendrën Mjekësore Kombëtare dhe Qendrën Mjekësore La Raza—dhe ka një buxhet vjetor prej mbi 6 miliardë pesos. IMSS-ja dhe institucione të tjera të [[Shëndeti publik|shëndetit publik]], përfshirë ISSSTE-në (Instituti i Sigurimeve Shoqërore për Punonjësit e Sektorit Publik) dhe Ministrinë Kombëtare të Shëndetësisë (SSA), mbajnë objekte të mëdha të specializuara në qytet. Këto përfshijnë Institutet Kombëtare të Kardiologjisë, Nutricionit, Psikiatrisë, Onkologjisë, Pediatrisë dhe Rehabilitimit, ndër të tjera. === Arsimi === [[File:Explanada_de_El_Colegio_de_México.jpg|thumb|El Colegio de México, i kushtuar arsimit të lartë dhe kërkimit në shkencat sociale dhe humane, me theks të veçantë në studimet meksikane dhe latinoamerikane.]] Në mesin e shumë shkollave publike dhe private (K–13), qyteti ofron shkolla [[Multikulturalizmi|multikulturore]], [[Shumëgjuhësia|shumëgjuhëshe]] dhe ndërkombëtare, të ndjekura nga nxënës meksikanë dhe të huaj. Më të njohurat janë Colegio Alemán (shkolla gjermane, me tre kampuse kryesore), Liceo Mexicano Japonés (japoneze), Centro Cultural Coreano en México (koreane), Lycée Franco-Mexicain (frënge), Shkolla Amerikane (ASF Mexico), The Westhill Institute (shkollë amerikane), Edron Academy dhe Greengates School (britanike). Qyteti i Meksikës iu bashkua Rrjetit Global të Qyteteve të Mësuara të UNESCO-s në vitin 2015<ref name="UNESCO UIL-GNLC">{{cite web |title=UNESCO Global Network of Learning cities - Mexico City, Mexico |url=https://www.uil.unesco.org/en/learning-cities/mexico-city |date=2015 |orig-date=2015 |publisher=UNESCO Institute for Lifelong Learning |language=en |access-date=2026-06-02 |archive-date=2026-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104010516/https://www.uil.unesco.org/en/learning-cities/mexico-city |url-status=live }}</ref> dhe u caktua "Qytet i Dizajnit" në vitin 2017.<ref>{{Cite web |title=Mexico City {{!}} Creative Cities Network |url=https://en.unesco.org/creative-cities/mexico-city |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930223743/https://en.unesco.org/creative-cities/mexico-city |archive-date=2023-09-30 |access-date=2025-06-02 |website=en.unesco.org |language=en |url-status=live }}</ref> Në Plaza de las Tres Culturas ndodhet Colegio de Santa Cruz de Tlatelolco, i njohur si shkolla e parë dhe më e vjetër evropiane e arsimit të lartë në [[Amerika|Amerikë]]<ref name="catalog.hathitrust.org" /> dhe si shkolla e parë e madhe e interpretuesve dhe përkthyesve në [[Bota e Re|Botën e Re]].<ref>{{cite book|url=https://books.openedition.org/uop/336?lang=es|title=The Imperial College of Santa Cruz de Tlatelolco|author=Lourdes Arencibia Rodriguez|chapter=The Imperial College of Santa Cruz de Tlatelolco : The First School of Translators and Interpreters in Sixteenth-Century Spanish America1|series=Regards sur la traduction &#124; Perspectives on Translation|date=2017-09-27|pages=263–275|publisher=Les Presses de l'Université d'Ottawa {{!}} University of Ottawa Press|isbn=9780776626208|language=en|access-date=2019-10-10|archive-date=2019-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202204304/https://books.openedition.org/uop/336?lang=es|url-status=live}}</ref> Nga ana tjetër, Universiteti Mbretëror dhe Papnor i Meksikës, tashmë i shfuqizuar, konsiderohet si paraardhësi i UNAM-it; ndodhej në qytet dhe ishte universiteti i tretë më i vjetër në Amerikë. [[File:Mexico_city_Universidad_Nacional_Autónoma_de_México_UNAM.JPG|thumb|left|Kampusi qendror i Qytetit Universitar të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës. Që nga viti 2007 Qyteti Universitar është një Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref name="MexDes"/>]] Universiteti Kombëtar Autonom i Meksikës (UNAM), me seli në Qytetin e Meksikës, është universiteti më i madh në kontinent, me më shumë se 300.000 studentë nga të gjitha shtresat sociale. Tre [[Lista e fituesve të Çmimit Nobel|laureatë të Çmimit Nobel]], disa sipërmarrës meksikanë dhe shumica e presidentëve modernë të [[Meksika|Meksikës]] janë ndër ish-studentët e tij. UNAM kryen 50% të [[Metoda shkencore|kërkimit shkencor]] të Meksikës dhe është i pranishëm në të gjithë vendin me kampuse satelitore, observatorë dhe qendra kërkimore. UNAM u rendit i 74-ti në renditjen Top 200 të universiteteve botërore të botuar nga Times Higher Education (atëherë e quajtur Times Higher Education Supplement) në vitin 2006,<ref>{{cite web |url=http://www.eluniversal.com.mx/nacion/144076.html |title=Times Higher Education Supplement, 2006 |publisher=Eluniversal.com.mx |language=en |access-date=2010-04-17 |archive-date=2007-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809035739/http://www.eluniversal.com.mx/nacion/144076.html |url-status=dead }}</ref> duke e bërë atë universitetin spanjishtfolës më të mirërenditur në botë. Kampusi kryesor i shtrirë i universitetit, i njohur si Ciudad Universitaria (Qyteti Universitar), u shpall Vend i Trashëgimisë Botërore nga UNESCO në vitin 2007.<ref name="MexDes">{{cite journal |last=Tavares Lopez|first=Edgar|date=February 2008 |title=Ciudad Universitaria |journal=México Desconocido |volume=372 |pages=90–92 |language=es }}</ref> Institucioni i dytë më i madh i arsimit të lartë është Instituti Politeknik Kombëtar (IPN), i cili përfshin, ndër shumë qendra të tjera të rëndësishme, Centro de Investigación y de Estudios Avanzados (Cinvestav), ku kryhet kërkim shkencor dhe teknologjik i nivelit të lartë. Ndër institucionet e tjera kryesore të arsimit të lartë në qytet përfshihen Universiteti Autonom Metropolitan (UAM), Shkolla Kombëtare e Antropologjisë dhe Historisë (ENAH), Instituto Tecnológico Autónomo de México (ITAM), Instituto Tecnológico y de Estudios Superiores de Monterrey (3 kampuse), Universidad Panamericana (UP), Universidad La Salle, Universidad Intercontinental (UIC), Universidad del Valle de México (UVM), Universidad Anáhuac, Universiteti Simón Bolívar (USB), Universidad Intercontinental (UIC), Alliant International University, Universidad Iberoamericana, El Colegio de México (Colmex), Escuela Libre de Derecho dhe Centro de Investigación y Docencia Económica (CIDE). Përveç kësaj, {{ill|Universiteti i Kalifornisë|en|University of California}} prestigjioz mban një kampus të njohur si "Casa de California" në qytet.<ref>{{cite web |url=http://www.universityofcalifornia.edu/casa/welcome.html |title=University of California Mexico City |publisher=Universityofcalifornia.edu |language=en |access-date=2011-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613212934/http://www.universityofcalifornia.edu/casa/welcome.html |archive-date=2011-06-13 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref> Universidad Tecnológica de México ndodhet gjithashtu në Qytetin e Meksikës. == Politika == === Struktura politike === [[Skeda:Palacio Nacional 2012-09-29 22-45-57.jpg|thumb|right|Pallati Kombëtar i Meksikës]] [[Skeda:Senado de México 01.jpg|thumb|right|Senati i Republikës]] [[Skeda:LegPalaceDF.JPG|thumb|right|Pallati Legjislativ i San Lázaro]] [[Skeda:Edificio Tlatelolco (S.R.E).JPG|thumb|right|Zyrat e Sekretariatit të Punëve të Jashtme]] [[Skeda:Cámara de Diputados 2012-09-09 03-36-12.jpg|thumb|right|Ndërtesa e Asamblesë Legjislative të Qytetit të Meksikës]] Akti Konstitutiv i Federacionit (''Acta Constitutiva de la Federación'') i 31 janarit 1824 dhe Kushtetuta Federale e 4 tetorit 1824,<ref>{{cite web |url=http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1824index.html |title=Federal Constitution of the United Mexican States (1824) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318225631/http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1824index.html |archive-date=2012-03-18 |language=en}}</ref> përcaktuan organizimin politik dhe administrativ të [[Meksika|Shteteve të Bashkuara të Meksikës]] pas {{ill|Lufta për pavarësinë e Meksikës|en|Mexican War of Independence|lt=Luftës për pavarësinë e Meksikës}}. Për më tepër, Seksioni XXVIII i nenit 50 i dha kongresit të ri të drejtën të zgjedhë se ku do të vendosej qeveria federale. Kjo vendndodhje do të caktohej më pas si tokë federale, me qeverinë federale që vepronte si autoriteti lokal. Dy kandidatët kryesorë për t'u bërë kryeqytet ishin Qyteti i Meksikës dhe Querétaro.<ref>[http://www.juridicas.unam.mx/publica/rev/boletin/cont/85/art/art13.htm Boletín Mexicano de Derecho Comparado] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410153948/http://www.juridicas.unam.mx/publica/rev/boletin/cont/85/art/art13.htm |date=2014-04-10}}. Juridicas.unam.mx. Marrë më 12 prill 2014.</ref> Kryesisht për shkak të bindjes së përfaqësuesit Servando Teresa de Mier, u zgjodh Qyteti i Meksikës, pasi ishte qendra e popullsisë dhe e historisë së vendit, edhe pse Querétaro ishte gjeografikisht më afër qendrës. Zgjedhja u zyrtarizua më 18 nëntor 1824 dhe Kongresi përcaktoi një sipërfaqe prej dy legash katrorë (8.800 akra), me qendër rreth {{ill|Zócalo|en|Zócalo}}. Kjo zonë u nda më pas nga Shteti i Meksikës, duke e detyruar qeverinë e atij shteti të zhvendosej nga Pallati i Inkuizicionit (tani Muzeu i Mjekësisë Meksikane), që ndodhet në qytet, në Texcoco. Kjo zonë nuk përfshinte qendrat e popullsisë të qyteteve Coyoacán, Xochimilco, Mexicaltzingo dhe Tlalpan, të cilat të gjitha mbetën pjesë e Shtetit të Meksikës.<ref name="EncMex2003">{{cite encyclopedia |last=Alvarez |first=Jose Rogelio |encyclopedia=Enciclopedia de Mexico |title=Distrito Federal |year=2003 |publisher=Sabeco International Investment Corp. |volume=IV |language=es |isbn=978-1-56409-063-8 |pages=2293–2314}}</ref> Në vitin 1854 presidenti Antonio López de Santa Anna e zmadhoi sipërfaqen e Qytetit të Meksikës pothuajse tetëfish nga {{Convert|220|to|1700|sqkm|sqmi|-1|abbr=on}} origjinale, duke aneksuar zonat rurale dhe malore për të siguruar kalimet strategjike malore në jug e jugperëndim, me qëllim mbrojtjen e qytetit në rast të një pushtimi të huaj. ({{ill|Lufta Meksikano-Amerikane|en|Mexican–American War}} sapo kishte përfunduar.) Ndryshimet e fundit në kufijtë e Qytetit të Meksikës u bënë midis 1898 dhe 1902, duke e zvogëluar sipërfaqen në {{Convert|1479|sqkm|sqmi|0|abbr=on}} aktuale, duke rregulluar kufirin jugor me shtetin e Morelos. Deri në atë kohë, numri i përgjithshëm i komunave brenda Qytetit të Meksikës ishte njëzet e dy. Në vitin 1941, rrethi i General Anaya u bashkua me Departamentin Qendror, i cili më pas u riemërtua "Qyteti i Meksikës" (duke ringjallur kështu emrin, por jo komunën autonome). Nga viti 1941 deri në 1970, Distrikti Federal përbëhej nga dymbëdhjetë ''delegacione'' dhe Qyteti i Meksikës. Në vitin 1970, Qyteti i Meksikës u nda në katër delegacione të ndryshme: Kuauhtemok, Miguel Hidalgo, Venustiano Carranza dhe Benito Juárez, duke e rritur numrin e delegacioneve në 16. Që atëherë, i gjithë Distrikti Federal, delegacionet e të cilit deri atëherë kishin formuar pothuajse një zonë të vetme urbane, filloi të konsiderohej ''de facto'' sinonim i Qytetit të Meksikës.<ref name="df.gob.mx">[http://www.df.gob.mx/leyes/normatividad.html?materia=1&apartado=15&disp=140 Statuti i Qeverisë së Distriktit Federal] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080313061806/http://www.df.gob.mx/leyes/normatividad.html?materia=1&apartado=15&disp=140 |date=2008-03-13}}</ref> Mungesa e një përcaktimi ''de jure'' krijoi një vakum ligjor që çoi në një sërë diskutimesh të pafrytshme se a e kishte gllabëruar një koncept tjetrin, apo nëse ky i fundit kishte pushuar së ekzistuari plotësisht. Në vitin 1993, situata u zgjidh me një amendim të nenit 44 të {{ill|Kushtetuta e Meksikës|en|Constitution of Mexico|lt=Kushtetutës së Meksikës}}; Qyteti i Meksikës dhe Distrikti Federal u deklaruan si i njëjti entitet. Amendimi u fut më pas në nenin e dytë të Statutit të Qeverisë së Distriktit Federal.<ref name="df.gob.mx" /> === Reforma === Më 29 janar 2016, Qyteti i Meksikës pushoi së qeni ''Distrikti Federal'' (spanjisht: ''Distrito Federal'' ose D.F.) dhe u riemërtua zyrtarisht "Ciudad de México" (ose "CDMX").<ref name="Federal District Now Officially" /> Në atë datë, Qyteti i Meksikës filloi një tranzicion për t'u bërë entiteti i 32-të federal i vendit, duke i dhënë një nivel autonomie të krahasueshëm me atë të një shteti. Do të ketë kushtetutën e vet dhe legjislaturën e vet, ndërsa ''delegaciones''-et e tij tani do të drejtohen nga kryetarë bashkie.<ref name="Federal District Now Officially" /> Megjithatë, për shkak të një klauzole në Kushtetutën Meksikane, pasi është selia e pushteteve të federatës, ai nuk mund të bëhet kurrë shtet, përndryshe kryeqyteti i vendit duhet të zhvendoset diku tjetër.<ref name="UN2" /> Në përgjigje të kërkesave, Qyteti i Meksikës mori një shkallë më të madhe autonomie, me hartimin në vitin 1987 të Statutit të parë të Qeverisjes (''Estatuto de Gobierno'') dhe krijimin e një asambleje përfaqësuesish.<ref>{{cite book |last1=Tavera Fenollosa |first1=Ligia |editor1-last=Rossi |editor1-first=Federico M. |editor2-last=Bülow |editor2-first=Marisa von |title=Social Movement Dynamics: New Perspectives on Theory and Research from Latin America |date=2016-03-03 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-05370-5 |language=en |chapter=Eventful temporality and the unintended outcomes of Mexico's earthquake victims movement}}</ref>{{rp|pages=149–150}} Qyteti ka një Statut të Qeverisjes dhe, që nga ratifikimi i tij më 31 janar 2017, një [[:es:Constitución Política de la Ciudad de México|kushtetutë]],<ref>{{cite web |title=Constitución Política de la Ciudad de México |url=http://www.infodf.org.mx/documentospdf/constitucion_cdmx/Constitucion_%20Politica_CDMX.pdf |access-date=2019-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226004223/http://www.infodf.org.mx/documentospdf/constitucion_cdmx/Constitucion_%20Politica_CDMX.pdf |archive-date=2018-12-26 |language=es}}</ref><ref>{{cite web |title=Constitución Política de la Ciudad de México |url=http://gaceta.diputados.gob.mx/ACCM/GP/20170130-AA.pdf |access-date=2019-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219175548/http://gaceta.diputados.gob.mx/ACCM/GP/20170130-AA.pdf |archive-date=2018-02-19 |date=2019-01-30 |language=es}}</ref> e ngjashme me atë të shteteve të Unionit. Si pjesë e ndryshimeve të fundit në autonomi, buxheti administrohet në nivel lokal; ai propozohet nga {{Interlanguage link|Lista e kryetarëve të qeverisë së Qytetit të Meksikës|en|List of heads of government of Mexico City|lt=kryetari i qeverisë}} dhe miratohet nga {{Interlanguage link|Asambleja Legjislative e Qytetit të Meksikës|en|Congress of Mexico City}}. Megjithatë, është {{Interlanguage link|Kongresi i Unionit|en|Congress of Mexico}} ai që vendos kufirin e sipërm të [[Borxhi qeveritar|borxhit publik]] të brendshëm dhe të jashtëm të emetuar nga qeveria e qytetit.<ref>{{cite web |url = http://www.finanzas.df.gob.mx/documentos/CodigoFinanciero_2007.pdf |title = Codigo Financiero Del Distrito Federal* |access-date = 2010-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070808005758/http://www.finanzas.df.gob.mx/documentos/CodigoFinanciero_2007.pdf |archive-date = 2007-08-08 |url-status = dead |language=es }}</ref> Politika e ndjekur nga administratat e kryetarëve të qeverisë në Qytetin e Meksikës në fund të shekullit të 20-të ka qenë zakonisht më liberale se ajo e pjesës tjetër të vendit,<ref>{{cite book|title=Mexico City|url=https://books.google.com/books?id=IQieDwAAQBAJ&pg=PT133|first=Nicholas|last=Caistor|publisher=Reaktion Books|location=London, England|year=2019|isbn=9781789141108|access-date=2021-10-20|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204608/https://books.google.com/books?id=IQieDwAAQBAJ&pg=PT133#v=onepage&q&f=false|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/transcripts/10080662|title=Mexico Bares Its Liberal Side, and More|work=NPR|date=2007-05-08|access-date=2021-10-20|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020182209/https://www.npr.org/transcripts/10080662|url-status=live|language=en}}</ref> qoftë me mbështetjen e qeverisë federale, siç ishte rasti me miratimin e disa ligjeve gjithëpërfshirëse mjedisore në vitet 1980, qoftë me ligje që u miratuan më pas nga Asambleja Legjislative. Asambleja Legjislative zgjeroi dispozitat për abortin, duke u bërë entiteti i parë federal që e zgjeroi {{Interlanguage link|Aborti në Meksikë|en|abortion in Mexico|lt=abortin në Meksikë}} përtej rasteve të përdhunimit dhe arsyeve ekonomike, për ta lejuar atë me zgjedhjen e nënës përpara javës së 12-të të shtatzënisë.<ref>{{cite news |url = http://www.eluniversal.com.mx/notas/420927.html |title = Aprueba ALDF en lo general reforma sobre el aborto |newspaper = El Universal |date = 2007-04-24 |access-date = 2007-04-25 |archive-date = 2007-04-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070427035819/http://www.eluniversal.com.mx/notas/420927.html |url-status = dead |language=es }}</ref> Në dhjetor 2009, atëherë Distrikti Federal u bë qyteti i parë në Amerikën Latine dhe një nga të paktët qytete në botë që legalizoi [[Martesa brenda të njëjtës gjini|martesën brenda të njëjtës gjini]].<ref name="Guardian - MexicoCityLegalisesSameSexMarriage" /> === Bashkitë dhe lagjet === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Bashkitë e Qytetit të Meksikës|en|Boroughs of Mexico City}} dhe {{ill|Lista e lagjeve të Qytetit të Meksikës|en|List of neighborhoods in Mexico City}}}} [[File:Boroughs of Mexican Federal District numbered.svg|thumb|16 bashkitë e Qytetit të Meksikës]] Pas reformave politike të vitit 2016, qyteti ndahet për qëllime administrative në 16 bashki ({{Lang|es|demarcaciones territoriales}}, kolokialisht ''alcaldías''), të quajtura më parë ''delegaciones''. Edhe pse nuk janë plotësisht ekuivalente me komunat, bashkitë kanë fituar një autonomi të konsiderueshme.<ref name="cdmxconst">{{cite web|url=https://data.consejeria.cdmx.gob.mx/images/leyes/estatutos/Constitucion_Politica_de_la_Ciudad_de_Mexico_3.pdf|title=Constitution of Mexico City|language=es|publisher=Gobierno de la Ciudad de México|access-date=8 February 2021|archive-date=15 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715022650/https://data.consejeria.cdmx.gob.mx/images/leyes/estatutos/Constitucion_Politica_de_la_Ciudad_de_Mexico_3.pdf|url-status=live}}</ref> Të emëruara më parë nga kreu i qeverisë së Distriktit Federal, autoritetet lokale u zgjodhën për herë të parë drejtpërdrejt me shumicë relative në vitin 2000. Që nga viti 2016, çdo bashki drejtohet nga një kryetar, duke zgjeruar kompetencat e tyre të qeverisjes lokale.<ref name="cdmxconst" /> Bashkitë e Qytetit të Meksikës me popullsinë e tyre të vitit 2020 janë:<ref name="census2020">{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 - SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=13 March 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126164521/https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|url-status=live}}</ref> {|cellspacing="8" |- |style="width:50%;"| 1. Álvaro Obregón (pop. 759.137)<br /> 2. Azcapotzalco (pop. 432.205)<br /> 3. {{ill|Benito Juárez|en|Benito Juárez, Mexico City}} (pop. 434.153)<br /> 4. Coyoacán (pop. 614.447)<br /> 5. Cuajimalpa (pop. 217.686)<br /> 6. Kuauhtemok (pop. 545.884)<br /> 7. Gustavo A. Madero (pop. 1.173.351)<br /> 8. Iztacalco (pop. 404.695) |style="width:33%;"| 9. Iztapalapa (pop. 1.835.486)<br /> 10. La Magdalena Contreras (pop. 247.622)<br /> 11. {{ill|Miguel Hidalgo|en|Miguel Hidalgo, Mexico City}} (pop. 414.470)<br /> 12. Milpa Alta (pop. 152.685)<br /> 13. Tláhuac (pop. 392.313)<br /> 14. Tlalpan (pop. 699.928)<br /> 15. Venustiano Carranza (pop. 443.704)<br /> 16. Xochimilco (pop. 442.178) |} Raporti i [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|Indeksit të Zhvillimit Njerëzor]] i vitit 2005<ref name="DISTRITO FEDERAL">{{cite web|url=http://www.undp.org.mx/IMG/pdf/Distrito_Federal.pdf |title=Panorama de la entidad (Panorama of the entity) |language=es |access-date=19 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203130742/http://www.undp.org.mx/IMG/pdf/Distrito_Federal.pdf |archive-date=3 December 2012 }}</ref> tregon se kishte tre bashki me indeks të zhvillimit njerëzor shumë të lartë, 12 me vlerë të lartë të IZhN-së (9 mbi 0,85) dhe një me vlerë mesatare të IZhN-së (pothuajse e lartë). Bashkia e Benito Juárez kishte IZhN-në më të lartë të vendit (0,9510), e ndjekur nga Miguel Hidalgo, që zuri vendin e katërt në nivel kombëtar me një IZhN prej (0,9189), dhe Coyoacán ishte e pesta në nivel kombëtar, me një IZhN prej (0,9169). Cuajimalpa (e 15-ta), Kuauhtemok (e 23-ta) dhe Azcapotzalco (e 25-ta) gjithashtu kishin vlera shumë të larta prej përkatësisht 0,8994, 0,8922 dhe 0,8915.<ref name="DISTRITO FEDERAL" /> Në të kundërt, bashkitë e Xochimilco (e 172-ta), Tláhuac (e 177-ta) dhe Iztapalapa (e 183-ta) paraqitën vlerat më të ulëta të IZhN-së në Qytetin e Meksikës, me vlera prej përkatësisht 0,8481, 0,8473 dhe 0,8464, të cilat janë ende brenda intervalit global të IZhN-së së lartë. E vetmja bashki që nuk kishte IZhN të lartë ishte ajo e Milpa Alta rurale, e cila kishte një IZhN «mesatar» prej 0,7984, shumë më poshtë se ai i të gjitha bashkive të tjera (e 627-ta në nivel kombëtar, ndërsa të tjerat ishin në 200 më të mirat). IZhN-ja e Qytetit të Meksikës për raportin e vitit 2005 ishte 0,9012 (shumë e lartë), dhe vlera e tij e vitit 2010 prej 0,9225 (shumë e lartë), ose (sipas metodologjisë më të re) 0,8307, ishte më e larta në Meksikë.<ref name="DISTRITO FEDERAL" /> === Zbatimi i ligjit === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Zbatimi i ligjit në Qytetin e Meksikës|en|Law enforcement in Mexico City}}}} [[File:FederalPoliceDF.jpg|upright|thumb|left|Selia e Policisë Federale në Qytetin e Meksikës]] Sekretariati i Sigurisë Publike të Qytetit të Meksikës (''Secretaría de Seguridad Pública de la Ciudad de México'' – SSP) drejton një forcë të përbërë prej më shumë se 90.000 oficerësh në Qytetin e Meksikës. SSP-ja ka për detyrë të mbajë rendin publik dhe sigurinë në zemër të Qytetit të Meksikës. Në lagjen historike patrullon gjithashtu policia turistike, me qëllim orientimin dhe shërbimin e turistëve. Këta agjentë mbi kuaj veshin uniforma tradicionale. Policia Hetimore Gjyqësore e Qytetit të Meksikës (''Policía Judicial de la Ciudad de México'' – PJCDMX) është e organizuar nën Zyrën e Prokurorit të Përgjithshëm të Meksikës (''Procuraduría General de Justicia de la Ciudad de México''). PGJCDMX-ja mban 16 rrethe (''delegaciones'') me rreth 3.500 policë gjyqësorë, 1.100 agjentë hetues për prokurorët (''agentes del ministerio público'') dhe gati 1.000 ekspertë ose specialistë të kriminologjisë (''peritos''). Midis viteve 2000 dhe 2004, mesatarisht 478 krime raportoheshin çdo ditë në Qytetin e Meksikës; megjithatë, besohet se shkalla reale e krimit është shumë më e lartë, «pasi shumica e njerëzve hezitojnë të raportojnë krimin».<ref>{{cite news|title=Police say Giuliani helps cut Mexico City crime |url=http://www.signonsandiego.com/news/mexico/20040512-1639-crime-mexico.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040609044928/http://www.signonsandiego.com/news/mexico/20040512-1639-crime-mexico.html |url-status=dead |archive-date=2004-06-09 |newspaper=San Diego Union-Tribune |date=2004-05-12 |access-date=2009-09-15 |language=en }}</ref> Sipas politikave të miratuara nga kryebashkiaku Marcelo Ebrard midis 2009 dhe 2011, Qyteti i Meksikës pësoi një përmirësim të madh të sigurisë, ku normat e krimit të dhunshëm dhe të krimit të vogël ranë ndjeshëm, pavarësisht rritjes së krimit të dhunshëm në pjesë të tjera të vendit. Disa nga politikat e miratuara përfshinin instalimin e 11.000 {{ill|Kamera e sigurisë|en|Security camera|lt=kamerave të sigurisë}} rreth qytetit dhe një zgjerim shumë të madh të forcës policore. Qyteti i Meksikës ka një nga raportet më të larta në botë midis oficerëve të policisë dhe banorëve, me një oficer uniformë për 100 banorë.<ref>{{cite news |url = https://www.theglobeandmail.com/news/world/americas/security-central-in-mexico-citys-makeover/article2084076 |title = Security central in Mexico City's makeover |work = The Globe and Mail |access-date = 2015-05-18 |archive-date = 2017-03-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170323030031/http://www.theglobeandmail.com/news/world/americas/security-central-in-mexico-citys-makeover/article2084076/ |url-status = dead |language=en }}</ref> Që nga viti 1997, popullsia e burgjeve është rritur me më shumë se 500%.<ref name="mueller">{{cite news |url = http://www.digital-development-debates.org/issue-18-cities--mexico-city--punishing-the-informal.html |title = Punishing the informal |work = Digital Development Debates |access-date = 2016-08-31 |archive-date = 2016-09-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160914083812/http://www.digital-development-debates.org/issue-18-cities--mexico-city--punishing-the-informal.html |url-status = live |language=en }}</ref> Shkencëtari politik Markus-Michael Müller argumenton se këto masa godasin kryesisht shitësit informalë të rrugës. Ai e shikon ndëshkimin si «të lidhur me politizimin në rritje të çështjeve të sigurisë dhe të krimit dhe me kriminalizimin e rrjedhshëm të njerëzve që jetojnë në margjinat e shoqërisë urbane, në veçanti të atyre që punojnë në ekonominë informale të qytetit».<ref name="mueller" /> Në vitin 2016, shpeshtësia e [[Femicidi|femicideve]] ishte 3,2 për 100.000 banorë, ndërsa mesatarja kombëtare ishte 4,2.<ref>{{cite news |author=Arturo Páramo |title=Suma la ciudad 39 feminicidios |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/11/16/1128502 |date=2016-11-16 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031633/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/11/16/1128502 |url-status=live |language=es }}</ref> Një raport i qeverisë së qytetit të vitit 2015 zbuloi se dy nga tre gra mbi moshën 15 vjeç në kryeqytet kishin pësuar një formë dhune.<ref>{{cite news |title=Mujeres en la capital están luchando contra el acoso desenfrenado |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/05/11/1092037 |date=2016-05-12 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031636/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/05/11/1092037 |url-status=live |language=es }}</ref> Përveç {{ill|Ngacmimi në rrugë|en|Street harassment|lt=ngacmimit në rrugë}}, një nga vendet ku gratë në Qytetin e Meksikës i nënshtrohen dhunës është në transportin publik dhe përreth tij. Çdo vit, Metroja e Qytetit të Meksikës merr 300 ankesa për [[Ngacmimi seksual|ngacmim seksual]].<ref>{{cite news |title=Así se vive el acoso en el Metro de la CDMX |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2017/03/09/1151067 |date=2017-03-09 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031621/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2017/03/09/1151067 |url-status=live |language=es }}</ref> === Marrëdhëniet ndërkombëtare === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e qyteteve binjake dhe motra në Meksikë|en|List of twin towns and sister cities in Mexico}}}} Qyteti i Meksikës është i [[Binjakëzimi|binjakëzuar]] me:<ref name="Acuerdos">{{cite web|title=Acuerdos interinstitucionales registrados por dependencias y municipios de Ciudad de México|url=https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/index.php/entidades/76-distrito-federal|website=sre.gob.mx|publisher=Secretaría de relaciones exteriores|language=es|access-date=2020-06-13|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409042616/https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/index.php/entidades/76-distrito-federal|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Ciudades Hermanas de Cusco|url=https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php|website=aatccusco.com|publisher=Asociación de Agencias de Turismo del Cusco|language=es|access-date=2020-06-13|archive-date=2022-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329013108/https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php|url-status=live}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|Peru}} [[Cusco]], Peru, 1987 * {{flagicon|USA}} [[Çikago]], Shtetet e Bashkuara, 1991<ref>{{cite web|title=Mexico City|url=http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/mexico-city-mexico/|website=chicagosistercities.com|publisher=Chicago Sister Cities International|access-date=2020-06-05|archive-date=2020-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610154307/http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/mexico-city-mexico/|url-status=live|language=en}}</ref> * {{flagicon|Germany}} [[Berlini]], Gjermania, 1993<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaft Mexiko-Stadt |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/mexiko-stadt/ |access-date=2023-09-22 |website=berlin.de |date=2023-09-12 |language=de |archive-date=2023-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926092736/https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/mexiko-stadt/ |url-status=live }}</ref> * {{flagicon|Cuba}} [[Havana]], Kuba, 1997 * {{flagicon|Ecuador}} [[Kuito]], Ekuadori, 1999 * {{flagicon|Honduras}} [[Tegucigalpa]], Hondurasi, 1999 * {{flagicon|Cuba}} San Antonio de los Baños, Kuba, 1999 * {{flagicon|Cuba}} Cerro (Havana), Kuba, 1999 * {{flagicon|Costa Rica}} [[San José (Kosta Rika)|San José]], Kosta Rika, 2000 * {{flagicon|Argentina}} [[Buenos Aires]], Argjentina, 2006 * {{flagicon|Japan}} {{ill|Nagoya|en}}, Japonia, 2007 * {{flagicon|USA}} [[Los Anxheles]], Shtetet e Bashkuara, 2007 * {{flagicon|Spain}} [[Cádiz]], Spanja, 2009 * {{flagicon|China}} [[Pekini]], Kina, 2009 * {{flagicon|Turkey}} [[Stambolli]], Turqia, 2010 * {{flagicon|Kuwait}} [[Kuvajti (qytet)]], Kuvajti, 2011 {{div col end}} == Ekonomia == [[File:Mexico City Reforma Street.jpg|thumb|Paseo de la Reforma është një bulevard i gjerë i projektuar nga Ferdinand von Rosenzweig në vitet 1860 dhe u modelua sipas Champs-Élysées në Paris.<ref>{{cite web|url=https://www.prudentialprivatecapital.com/offices/mexico-city|title=Mexico City CORPORATE FINANCE|website=Prudential Private Capital, Prudential Financial|language=en|access-date=2019-11-18|archive-date=2021-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812131211/https://www.prudentialprivatecapital.com/offices/mexico-city|url-status=live}}</ref>]] Qyteti i Meksikës është një nga qendrat më të rëndësishme ekonomike në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]]. Vetë qyteti prodhon 15,8% të [[Prodhimi i Brendshëm Bruto|produktit të brendshëm bruto]] (PBB) të vendit.<ref name="INEGI">{{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=cuna14&c=1669 |title=Producto interno bruto por entidad federativa. Participación sectorial por entidad federative |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714181238/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=cuna14&c=1669 |archive-date=2007-07-14 }}</ref> Në vitin 2002, Qyteti i Meksikës kishte një rezultat të [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|Indeksit të zhvillimit njerëzor]] prej 0,915,<ref>{{cite web |title=HDR 2006 &#124; Spanish &#124; Human Development Reports (HDR) &#124; United Nations Development Programme (UNDP) |url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2006/chapters/spanish/ |language=es |access-date=2011-04-17 |publisher=Hdr.undp.org |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515142405/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2006/chapters/spanish/ |url-status=dead }}</ref> identik me atë të [[Koreja e Jugut|Koresë së Jugut]]. Në vitin 2007, banorët në dymbëdhjetë për qindëshin më të lartë të zotëruesve të PBB-së për frymë në qytet kishin një të ardhur mesatare të disponueshme prej {{US$|98.517|link=yes}}. Fuqia e lartë shpenzuese e banorëve të Qytetit të Meksikës e bën qytetin tërheqës për kompanitë që ofrojnë prestigj dhe {{ill|Mallrat luksoze|en|Luxury goods|lt=mallra luksoze}}. Sipas një studimi të vitit 2009 të kryer nga PwC, Qyteti i Meksikës kishte një PBB prej 390 miliardë dollarësh, duke e renditur si qytetin e tetë më të pasur në botë dhe më të pasurin në Amerikën Latine.<ref name="ukmediacentre.pwc.com">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |title=Emerging market city economies set to rise rapidly in global GDP rankings says PricewaterhouseCoopers LLP |author=PricewaterhouseCoopers |publisher=UK Media Centre |date=2009-02-11 |language=en |access-date=2009-12-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |archive-date=2011-05-04 }}</ref> Në vitin 2009, vetëm Qyteti i Meksikës do të renditej si ekonomia e 30-të më e madhe në botë.<ref name="emporis">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101008 |title=Emporis |language=en |access-date=2009-01-09 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080317113146/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101008 |archive-date=2008-03-17 }}</ref> Qyteti i Meksikës është kontribuesi më i madh në PBB-në e industrisë së vendit (15,8%) dhe gjithashtu kontribuesi më i madh në PBB-në e sektorit të shërbimeve të vendit (25,3%). Për shkak të hapësirës së kufizuar jo të urbanizuar në jug — shumica e së cilës mbrohet me ligje mjedisore — kontributi i Qytetit të Meksikës në bujqësi është më i vogli nga të gjitha entitetet federale në vend.<ref name="INEGI" /> Reformat ekonomike të presidentit {{ill|Carlos Salinas de Gortari|en}} patën një efekt të jashtëzakonshëm në qytet, pasi një numër biznesesh, përfshirë banka dhe linja ajrore, u privatizuan. Ai gjithashtu nënshkroi [[North American Free Trade Agreement|Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut]] (NAFTA). Kjo çoi në decentralizim<ref name="furness">{{Cite journal |last = Furness |first = Charlie |date = April 2008 |title = Boomtown |journal = Geographical |volume = 80 |issue = 4 |pages = 36–45 |id = 0016741X |language = en }}</ref> dhe në një zhvendosje të bazës ekonomike të Qytetit të Meksikës, nga prodhimi te shërbimet, ndërsa shumica e fabrikave u zhvendosën ose në Shtetin e Meksikës, ose më shpesh në kufirin verior. Nga ana tjetër, ndërtesat e zyrave të korporatave vendosën bazën e tyre në qytet. [[File:MexicoCityStockExchange01.jpg|left|upright|thumb|Bursa e Meksikës]] Qyteti i Meksikës ofron një treg konsumi me pakicë, që varion nga ushqimet bazë deri te mallrat luksoze tepër të shtrenjta. Konsumatorët mund të blejnë në tregje fikse të mbuluara, në tregje të lëvizshme (tianguis), nga shitës rrugësh, nga dyqanet e qendrës në një rrugë të dedikuar për një lloj të caktuar malli, në minimarkete dhe dyqane tradicionale lagjeje, në supermarkete moderne, në dyqane depo dhe me anëtarësim dhe në qendrat tregtare që ato drejtojnë, në magazina, në qendra të mëdha me pakicë dhe në qendra tregtare moderne. Përveç kësaj, ''tianguis'' ose tregjet e lëvizshme ngrenë stenda në rrugët e shumë lagjeve, në varësi të ditës së javës. Të dielat shihet numri më i madh i këtyre tregjeve. Burimi kryesor i prodhimeve të freskëta të qytetit është Central de Abasto. Ky është në vetvete një mini-qytet i vetëmjaftueshëm në rrethin e Iztapalapa, që mbulon një sipërfaqe ekuivalente me disa dhjetëra blloqe qyteti. Tregu me shumicë furnizon shumicën e ''mercados'', supermarketeve dhe restoranteve të qytetit, si dhe njerëzit që vijnë të blejnë prodhimet për vete. Tonelata prodhimesh të freskëta transportohen me kamionë nga i gjithë Meksika çdo ditë. Tregu kryesor i peshkut njihet si La Nueva Viga, në të njëjtin kompleks me Central de Abastos.<ref name="actecon">{{cite web |url=http://www.iztapalapa.gob.mx/htm/0102040000_2005.html |title=Economía reciente, 1990-2005 |publisher=Borough of Iztapapala |location=Mexico City |language=es |trans-title=Ekonomia e fundit, 1990-2005 |access-date=2011-03-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722225432/http://www.iztapalapa.gob.mx/htm/0102040000_2005.html |archive-date=2011-07-22 }}</ref> Tregu i njohur në mbarë botën, Tepito, zë 25 blloqe dhe shet një shumëllojshmëri produktesh. Një ushqim bazë për konsumatorët në qytet është ''mercado'' i gjithëpranishëm. Çdo lagje kryesore e qytetit ka tregun e saj të rregulluar nga rrethi, shpesh edhe më shumë se një. Këto janë objekte të mëdha të konsoliduara që ofrojnë shumicën e produkteve bazë, si prodhime të freskëta dhe mish/shpendë, mallra të thata, tortillería dhe shumë shërbime të tjera si çelësatari, mjekësi bimore, mallra hekurishtesh, mjete qepjeje; dhe një mori stendash që ofrojnë gatim të freskët, të bërë në shtëpi, dhe pije në traditën e aguas frescas dhe atole. Shitësit rrugës bëjnë tregti nga stendat në ''tianguis'' si dhe në grumbullime të pakontrolluara zyrtarisht rreth stacioneve të metrosë dhe spitaleve; në ''plazas comerciales'', ku vendosen shitës të një "teme" të caktuar (p.sh. artikuj shkrimi); fillimisht këto u organizuan për të strehuar shitësit që shisnin më parë në rrugë; ose thjesht nga stenda të improvizuara në një trotuar të qytetit.<ref name="pena">{{cite web |url=http://utminers.utep.edu/spena2/HABITAT%20V23(3)%20INFORMAL%20MARKETS.pdf |title=Informal Markets: Street Vendors in Mexico City |author=Sergio Peña |publisher=Florida State University |year=1999 |language=en |access-date=2016-02-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025356/https://utminers.utep.edu/spena2/HABITAT%20V23%283%29%20INFORMAL%20MARKETS.pdf |archive-date=2016-03-04 }}</ref> Përveç kësaj, ushqime dhe mallra shiten nga njerëz që ecin me shporta, që shtyjnë karroca, nga biçikleta ose pjesa e pasme e kamionëve, ose thjesht nga një pëlhurë ose copë e shtrirë në tokë.<ref>{{cite web |url = http://www3.diputados.gob.mx/camara/content/download/21212/105355/file/ITSDM001%20Comercio%20Ambulante.pdf |publisher = Cámara de Diputados (Mexico), Centro de Estudios Sociales y de Opinión Pública |title = Reporte Temático No. 2: Comercio Ambulante |date = June 2005 |language = es |access-date = 2014-04-09 |archive-date = 2014-04-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140413145720/http://www3.diputados.gob.mx/camara/content/download/21212/105355/file/ITSDM001%20Comercio%20Ambulante.pdf |url-status = live }}</ref> Në qendër të qytetit, shitësit rrugës informalë janë gjithnjë e më shumë objekt i ligjeve dhe ndjekjes penale.<ref name="mueller" /> Tianguis-i javor San Felipe de Jesús raportohet të jetë më i madhi në Amerikën Latine.<ref>{{cite web|url=https://www.maspormas.com/ciudad/tianguis-la-san-felipe-no-podras-recorrerlo-dia/|title=Tianguis de la San Felipe: no podrás recorrerlo en un día|date=2017-01-23|publisher=Máspormás|language=es|access-date=2017-08-21|archive-date=2017-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821090406/https://www.maspormas.com/ciudad/tianguis-la-san-felipe-no-podras-recorrerlo-dia/|url-status=live}}</ref> Qendra historike e Qytetit të Meksikës njihet gjerësisht për shitësit me pakicë të specializuar, shpesh me kosto të ulët. Blloqe ose rrugë të caktuara u dedikohen dyqaneve që shesin një lloj të caktuar mallrash, me zona të dedikuara për mbi 40 kategori si pajisje shtëpiake, llamba dhe materiale elektrike, dollapë dhe banjo, artikuj shtëpiakë, fustane dasmash, jukebox, shtypshkrim, mobilje zyrash dhe kasaforta, libra, fotografi, bizhuteri dhe optikë.<ref>{{cite journal |journal = Km.cero |url = http://guiadelcentrohistorico.mx/sites/default/files/km40_0.pdf |date = November 2011 |title = Calles con vocación |page = 7 |language = es |access-date = 2014-04-09 |archive-date = 2014-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140522233249/http://guiadelcentrohistorico.mx/sites/default/files/km40_0.pdf |url-status = live }}</ref> [[File:Vista_panorámica_del_lago_en_el_Parque_La_Mexicana.jpg|thumb|center|700px|{{ill|Santa Fe|en|Santa Fe, Mexico City}} është një nga qendrat me aktivitetin më të madh ekonomik në qytet.<ref>{{cite journal|url=https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=17104003|title=Santa Fé (México): Megaproyectos para una ciudad dividida|author=Alfonso Valenzuela|date=2007|journal=Cuadernos Geográficos|number=40|pages=53–66|publisher=University of Granada, Spain|language=es|issn=0210-5462|access-date=2019-11-18|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731090003/https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=17104003|url-status=live}}</ref>]] === Turizmi === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Barrios Mágicos të Qytetit të Meksikës|en|Barrios Mágicos of Mexico City}}}} [[File:Turibus Ciudad de Mexico.jpg|thumb|upright|Turibusi kalon nëpër shumë nga atraksionet turistike më të rëndësishme të qytetit.]] Qyteti i Meksikës është një destinacion për shumë turistë të huaj. Qendra historike e Qytetit të Meksikës (''Centro Histórico'') dhe «kopshtet lundruese» të Xochimilcos në rrethin jugor janë shpallur [[Vende të trashëgimisë botërore]] nga [[UNESCO]]. Pikat e referimit në Qendrën historike përfshijnë Plaza de la Constitución ({{ill|Zócalo|en|Zócalo}}), sheshin kryesor qendror, i cili bashkon kontraste epokash: katedralen metropolitane e epokës spanjolle dhe Pallatin Kombëtar, rrënojat e tempullit antik aztek Templo Mayor («Tempulli i Madh») dhe struktura moderne — të gjitha vetëm disa hapa larg njëra-tjetrës. (Templo Mayor u zbulua në vitin 1978, kur punëtorët po gërmonin për të vendosur kabllo elektrike nëntokësore.) Ikona më e dallueshme e Qytetit të Meksikës është Engjëlli i Pavarësisë i artë në avenynë e gjerë dhe elegante Paseo de la Reforma, i projektuar sipas Champs-Élysées në Paris, me urdhër të perandorit Maksimilianit të Meksikës. Kjo aveny u projektua në shekullin e 19-të mbi rrugën kryesore më të vjetër të njohur të [[Amerika|Amerikës]], për të lidhur Pallatin Kombëtar (selinë e qeverisë) me Kështjellën Chapultepec, rezidencën perandorake. Sot, kjo aveny është një distrikt i rëndësishëm financiar, në të cilin ndodhen Bursa Meksikane e Vlerave dhe disa seli korporatash. Një aveny tjetër e rëndësishme është Avenida de los Insurgentes, e cila shtrihet {{Convert|28.8|km|mi|abbr=on}} dhe është një nga avenytë më të gjata në botë. Parku Chapultepec strehon Kështjellën Chapultepec, tani një muze mbi një kodër që mbikëqyr parkun dhe muzetë, monumentet e shumta të tij, kopshtin zoologjik kombëtar dhe Muzeun Kombëtar të Antropologjisë (ku ruhet Guri i Kalendarit Aztek). [[File:Aztec_Stone_of_the_Sun_(2088976462).jpg|thumb|upright|left|Guri i Diellit Aztek në Muzeun Kombëtar të Antropologjisë]] Një tjetër vepër arkitekturore është {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}}, një teatër/muze prej mermeri të bardhë, pesha e të cilit është e tillë sa që ai gradualisht është zhytur në tokën e butë poshtë. Ndërtimi i tij filloi gjatë presidencës së [[Porfirio Díaz]] dhe përfundoi në vitin 1934, pasi u ndërpre nga [[Revolucioni meksikan]] në vitet 1920. Plaza de las Tres Culturas, në këtë shesh ndodhen Colegio de Santa Cruz de Tlatelolco, e cila është shkolla e parë dhe më e vjetër evropiane e arsimit të lartë në [[Amerika|Amerikë]],<ref name="catalog.hathitrust.org">{{Cite book|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/101392426|title=The first college in America: Santa Cruz de Tlatelolco.|location=Washington DC|year=1936|author1=Steck|author2=Francis Borgia|series=Achievement and influence of Santa Cruz de Tlatelolco|access-date=2019-10-10|archive-date=2019-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927215841/https://catalog.hathitrust.org/Record/101392426|url-status=live|language=en}}</ref> dhe vendi arkeologjik i qytet-shtetit të Tlatelolco-s; gjithashtu faltorja dhe {{ill|Bazilika e Zojës së Guadalupës|en|Basilica of Our Lady of Guadalupe}} janë vende të rëndësishme. Ekziston një autobus dykatësh, i njohur si «Turibus», që qarkullon rreth shumicës së këtyre vendeve dhe ka audio të sinkronizuar që përshkruan vendet në disa gjuhë ndërsa kalohen. Për më tepër, sipas Sekretariatit të Turizmit, qyteti ka rreth 170 muze — ndër dhjetë qytetet në botë me numrin më të madh të muzeve<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/cultura/patrimonio/2016/05/17/cdmx-una-de-las-urbes-con-mas-museos-en-el-mundo|title=CDMX, una de las urbes con más museos en el mundo|date=2016-05-17|website=El Universal|access-date=2019-10-11|archive-date=2019-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016231232/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/cultura/patrimonio/2016/05/17/cdmx-una-de-las-urbes-con-mas-museos-en-el-mundo|url-status=live|language=es}}</ref> — mbi 100 galeri arti dhe rreth 30 salla koncertesh, të cilat të gjitha mbajnë një aktivitet kulturor të vazhdueshëm gjatë gjithë vitit. Shumë zona (p.sh. Palacio Nacional dhe Instituti Kombëtar i Kardiologjisë) kanë murale të pikturuara nga [[Diego Rivera]]. Ai dhe bashkëshortja e tij [[Frida Kahlo]] jetuan në Coyoacán, ku disa nga shtëpitë, studiot dhe koleksionet e tyre të artit janë të hapura për publikun. Shtëpia ku [[Leon Trocki]] fillimisht iu dha azil dhe më në fund u vra në vitin 1940 ndodhet gjithashtu në Coyoacán. Përveç kësaj, ka disa ''hacienda'' që tani janë restorante, si San Ángel Inn, Hacienda de Tlalpan, Hacienda de Cortés dhe Hacienda de los Morales. == Transporti == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Transporti në Qytetin e Meksikës|en|Transportation in Mexico City}}}} === Aeroportet === [[File:Terminal 2, Mexico City International Airport (Aeropuerto Internacional de la Ciudad de México) Feb 2021.jpg|thumb|Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës (MEX)]] {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës|en|Mexico City International Airport}}, {{ill|Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles|en|Felipe Ángeles International Airport}}, {{ill|Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës|en|Toluca International Airport}}}} Që nga viti 2022, Qyteti i Meksikës shërbehet nga tre aeroporte: Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës (MEX), Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles (NLU) dhe Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës (TLC).<ref>{{Cite web |date=2024-03-21 |title=Mexico City’s Airport System Integration Hits Snags |url=https://mexicobusiness.news/aerospace/news/mexico-citys-airport-system-integration-hits-snags |access-date=2026-09-30 |website=Mexico Business |language=en}}</ref> Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës ([[Kodi i aeroportit IATA|kodi i aeroportit IATA]]: MEX), i njohur gjithashtu si Aeroporti Ndërkombëtar Benito Juárez ose ''AICM'', është aeroporti kryesor i Qytetit të Meksikës dhe ndodhet brenda kufijve të qytetit, në rrethin Venustiano Carranza. Ai shërben si qendra kryesore e Aeroméxico (SkyTeam), transportuesi kombëtar i vendit. Është gjithashtu një bazë e madhe operimi për linjat ajrore me kosto të ulët Volaris dhe Viva. Me mbi 44.605.800 pasagjerë në 2025, aeroporti përballon shumicën e fluturimeve vendase dhe ndërkombëtare për Qytetin e Meksikës dhe renditet si aeroporti më i ngarkuar në vend, i treti më i ngarkuar në Amerikën Latine dhe i 15-ti më i ngarkuar në Amerikën e Veriut. Aeroporti shërbehet drejtpërdrejt nga Linja 5 e metrosë së Qytetit të Meksikës në stacionin Terminal Aérea.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Mexico City International Airport (AICM) – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/aeropuerto-internacional-de-la-ciudad-de-mexico-aicm/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> [[File:Aeropuerto Internacional Felipe Ángeles (AIFA) - 1.jpg|thumb|Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles (NLU)]] Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles ([[Kodi i aeroportit IATA|kodi i aeroportit IATA]]: NLU), i njohur më shpesh si ''AIFA'', është aeroporti dytësor i Qytetit të Meksikës dhe u hap në vitin 2022. Ndodhet në Zumpango, Shtetin e Meksikës, {{Convert|48.8|km|mi|sigfig=1}} në veri-verilindje të qendrës historike të Qytetit të Meksikës me makinë.<ref>{{Cite news |title=¿Quién es Felipe Ángeles y por qué el aeropuerto se llama así? (Kush ishte Felipe Ángeles dhe pse aeroporti quhet kështu?) |url=https://www.eluniversal.com.mx/nacion/quien-es-felipe-angeles-y-por-que-el-aeropuerto-se-llama-asi |publisher=El Universal (Mexico City) |date=2021-10-02 |access-date=2022-06-21 |archive-date=2022-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008005537/https://www.eluniversal.com.mx/nacion/quien-es-felipe-angeles-y-por-que-el-aeropuerto-se-llama-asi |url-status=live |language=es}}</ref> Ai shërben si qendra e linjës ajrore shtetërore Mexicana de Aviación. Është gjithashtu një bazë e madhe operimi për linjën ajrore me kosto të ulët Viva. Që nga viti 2023, aeroporti përballon të gjithë trafikun e ngarkesave ajrore për Qytetin e Meksikës, si pasojë e ndërprerjes së të gjitha operacioneve të ngarkesave në AICM. Aeroporti ka një lidhje të drejtpërdrejtë hekurudhore me vetë Qytetin e Meksikës përmes ''Tren Felipe Ángeles'', një nga shërbimet ''Tren Interurbano'' të Qytetit të Meksikës, me trenat që lidhen me stacionin Buenavista.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Felipe Ángeles International Airport – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/felipe-angeles-airport/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës ([[Kodi i aeroportit IATA|kodi i aeroportit IATA]]: TLC), i njohur gjithashtu si Aeroporti Ndërkombëtar Adolfo López Mateos, shërben gjithashtu zonën metropolitane të Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. Ndodhet në Tolukë, Shtetin e Meksikës, 59 kilometra (36 milje) në perëndim të vetë Qytetit të Meksikës dhe 43 kilometra (26 milje) nga rrethi i biznesit {{ill|Santa Fe|en|Santa Fe, Mexico City}}. Ka disa fluturime të ofruara nga linjat ajrore me kosto të ulët Volaris dhe Viva. Stacioni më i afërt hekurudhor që ofron një lidhje me Qytetin e Meksikës është stacioni Metepec në linjën ''El Insurgente'', një nga shërbimet ''Tren Interurbano'' të Qytetit të Meksikës, me trenat që lidhen me stacionin Observatorio.<ref>{{Cite web |date=2026-08-04 |title=CONNECTIVITY - AIT |url=https://aeropuertodetoluca.com.mx/en/connectivity/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> === Sistemi i Mobilitetit të Integruar === Në vitin 2019, dizajneri grafik {{ill|Lance Wyman|en}} u angazhua për të krijuar një hartë të integruar të sistemit multimodal të transportit publik; ai prezantoi një logo të re për Sistemin e Mobilitetit të Integruar (Sistema de Movilidad Integrada), duke përshkruar tetë mënyra të dallueshme transporti. Kreu i qeverisë, [[Claudia Sheinbaum]], tha se marka do të përdorej për një kartë të re të vetme pagese, për të thjeshtuar mbledhjen e tarifave të transportit publik.<ref>{{Cite news |url=https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/presentan-imagen-para-el-sistema-de-movilidad-integrada-de-la-cdmx |title=Presentan imagen para el Sistema de Movilidad Integrada de la CDMX (Prezantohet imazhi për Sistemin e Mobilitetit të Integruar të CDMX) |language=es |author=Suárez, Gerardo |date=2019-04-15 |work=El Universal |access-date=2021-10-23 |archive-date=2022-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606204205/https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/presentan-imagen-para-el-sistema-de-movilidad-integrada-de-la-cdmx |url-status=live}}</ref> === Hekurudhat === {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | perrow = 2 | width = 150 | image1 = FE-10 06.jpg | alt1 = Metroja e Qytetit të Meksikës | caption1 = Metroja e Qytetit të Meksikës | image2 = CRRC-built TE-23 LRV at Xochimilco station in 2024.jpg | alt2 = Tren Ligero | caption2 = Tren Ligero | image3 = Suburbano Train In Tlalnepantla (110665951).jpeg | alt3 = Tren Suburbano | caption3 = Tren Suburbano | image4 = Estación Observatorio del Tren El Insurgente 04.jpg | alt4 = Tren Interurbano | caption4 = Tren Interurbano | footer = }} ==== Metroja ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Metroja e Qytetit të Meksikës|en|Mexico City Metro}}}} Qyteti i Meksikës shërbehet nga Metroja e Qytetit të Meksikës, një sistem metroje prej {{Convert|225.9|km|0|abbr=on}}, i cili është sistemi i dytë më i madh i metrosë në Amerikën e Veriut dhe më i madhi në Amerikën Latine. Pjesët e para u hapën në vitin 1969 dhe ai është zgjeruar në 12 linja me 195 stacione, duke transportuar 4,4 milionë njerëz çdo ditë.<ref>{{cite web |url=http://www.uitp.org/sites/default/files/cck-focus-papers-files/UITP-Statistic%20Brief-Metro-A4-WEB_0.pdf |title=World Metro Figures: Statistics Brief |date=October 2015 |publisher=UITP |page=2 |language=en |access-date=2016-06-18 |archive-date=2016-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160629233425/http://www.uitp.org/sites/default/files/cck-focus-papers-files/UITP-Statistic%20Brief-Metro-A4-WEB_0.pdf |url-status=dead}}</ref> ==== Tren Ligero ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Treni i lehtë i Xochimilco|en|Xochimilco Light Rail}}}} Rrjeti i Tren Ligero (shqip: tren i lehtë) përbëhet nga vetëm një linjë, Treni i lehtë i Xochimilco. Shërbimi nis nga stacioni Tasqueña në rrethin e Coyoacán, ku lidhet me linjën 2 të metrosë së Qytetit të Meksikës, dhe kalon nëpër rrethet e Tlalpan dhe Xochimilco.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Traveling by Light Rail |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/e/getting-around/viajar-en-tren-ligero/?lang=en |access-date=2026-05-31 |website=Mexico City |language=en}}</ref> ==== Tren Suburbano ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Tren Suburbano|en|Tren Suburbano}}}} Tren Suburbano shërben si sistemi kryesor i hekurudhës së udhëtarëve që i shërben zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. Aktualisht përbëhet nga vetëm një linjë, linja 1. Trenat nisen nga Stacioni hekurudhor i Buenavista në rrethin e Kuauhtemok dhe udhëtojnë drejt bashkive të Tlalnepantla, Tultitlán dhe Cuautitlán Izcalli në Shtetin e Meksikës.<ref>{{Cite web |title=Líneas del Tren Suburbano CDMX |url=https://trensuburbano.net/lineas/ |access-date=2026-05-31 |website=Suburbano |language=es |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515233417/https://trensuburbano.net/lineas/ |url-status=live}}</ref> ==== Tren Interurbano ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Tren Interurbano|en|Tren Interurbano}}}} Që nga viti 2026, Qyteti i Meksikës shërbehet nga trena shtesë të hekurudhës së udhëtarëve nën termin ombrellë Tren Interurbano. Këta trena operohen nga Agencia de Trenes y Transporte Público Integrado (ATTRAPI). ''El Insurgente'' niset nga stacioni hekurudhor Observatorio në rrethin e Álvaro Obregón dhe udhëton në perëndim drejt Tolukës në Shtetin e Meksikës. ''Tren Felipe Ángeles'' niset nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe ofron një lidhje të drejtpërdrejtë hekurudhore me Aeroportin Ndërkombëtar Felipe Ángeles. Një shërbim i tretë i Tren Interurbano është aktualisht në ndërtim dhe do të lidhë Qytetin e Meksikës me Pachuca në Shtetin e Hidalgo. Ky shërbim do të niset nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe pritet të fillojë operimin në vitin 2027.<ref>{{Cite web |last=Transportes |first=Secretaría de Infraestructura, Comunicaciones y |title=Tren 'Felipe Ángeles', en su tramo AIFA-Pachuca, transportará diariamente a 107 mil pasajeros |url=http://www.gob.mx/sict/prensa/tren-felipe-angeles-en-su-tramo-aifa-pachuca-transportara-diariamente-a-107-mil-pasajeros |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701023302/http://www.gob.mx/sict/prensa/tren-felipe-angeles-en-su-tramo-aifa-pachuca-transportara-diariamente-a-107-mil-pasajeros |url-status=live}}</ref> [[File:Vista aérea de la Estación Buenavista 02.jpg|thumb|Stacioni hekurudhor i Buenavista]] ==== Trenat kombëtarë të udhëtarëve ==== Deri në vitin 1997, stacioni hekurudhor i Buenavista ishte nyja kryesore e shumë trenave të udhëtarëve në distanca të gjata, të operuar nga Ferrocarriles Nacionales de México (N de M), tani i shpërbërë, i cili lidhte Qytetin e Meksikës me qytete të tjera të mëdha në të gjithë vendin.<ref>{{Cite web |last=Transportes |first=Secretaría de Infraestructura, Comunicaciones y |title=Compañía de los Ferrocarriles Nacionales de México |url=http://www.gob.mx/sict/articulos/compania-de-los-ferrocarriles-nacionales-de-mexico |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701022219/http://www.gob.mx/sict/articulos/compania-de-los-ferrocarriles-nacionales-de-mexico |url-status=live}}</ref> Në vitin 2025 filloi ndërtimi i ''Tren Ciudad de México–Querétaro'' të propozuar, i cili do të jetë një shërbim hekurudhor udhëtarësh që operon nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe lidhet me Santiago de Querétaro. Shërbimi pritet të fillojë në fund të vitit 2027. Ashtu si shërbimet e Tren Interurbano, ky shërbim i ri do të operohet nga Agencia de Trenes y Transporte Público Integrado (ATTRAPI). Në të njëjtin vit filloi ndërtimi i një segmenti midis Querétaro dhe Irapuato, Guanajuato, i cili pritet të jetë pjesë përbërëse e ''Tren Ciudad de México–Guadalajara'' më të madh të propozuar.<ref>{{Cite web |last=República |first=Presidencia de la |title=“La honestidad da resultados”: Presidenta Claudia Sheinbaum destaca que en su gobierno se harán por lo menos 2 mil 377 km de trenes públicos |url=http://www.gob.mx/presidencia/prensa/la-honestidad-da-resultados-presidenta-claudia-sheinbaum-destaca-que-en-su-gobierno-se-haran-por-lo-menos-2-mil-377-km-de-trenes-publicos?idiom=es |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521024647/http://www.gob.mx/presidencia/prensa/la-honestidad-da-resultados-presidenta-claudia-sheinbaum-destaca-que-en-su-gobierno-se-haran-por-lo-menos-2-mil-377-km-de-trenes-publicos?idiom=es |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=República |first=Presidencia de la |title=“Vamos a cumplir”: Presidenta Claudia Sheinbaum supervisa el avance del 8% en la construcción del Tren México-Querétaro |url=http://www.gob.mx/presidencia/prensa/vamos-a-cumplir-presidenta-claudia-sheinbaum-supervisa-el-avance-del-8-en-la-construccion-del-tren-mexico-queretaro |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701025949/http://www.gob.mx/presidencia/prensa/vamos-a-cumplir-presidenta-claudia-sheinbaum-supervisa-el-avance-del-8-en-la-construccion-del-tren-mexico-queretaro |url-status=live}}</ref> === Autobusët === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Metrobús|en|Mexico City Metrobús}}, {{ill|Mexibús|en|Mexibús}}, {{ill|Trolebusët në Qytetin e Meksikës|en|Trolleybuses in Mexico City}}, {{ill|Red de Transporte de Pasajeros|en|Red de Transporte de Pasajeros}}}} {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | perrow = 2 | width = 150 | image1 = Metrobus, Wikimania 2015 by Rzuwig (02).jpg | alt1 = Metrobús | caption1 = Metrobús | image2 = Mexibús Palacios Municipal 01.jpg | alt2 = Mexibús | caption2 = Mexibús | image3 = Trolebús de la Ciudad de México.jpg | alt3 = Trolebús | caption3 = Trolebús | image4 = Nuevos RTP de Yutong.jpg | alt4 = RTP | caption4 = RTP | footer = }} Qyteti i Meksikës ka një rrjet të gjerë autobusësh, i përbërë nga autobusë publikë, {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transport i shpejtë me autobus}} dhe trolebusë. ==== Metrobús ==== Metrobús është rrjeti kryesor i {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transportit të shpejtë me autobus}} në qytet. Linja 1 u hap në vitin 2005 dhe që atëherë është zgjeruar në shtatë linja të ndryshme. Linjat kalojnë përgjatë shumë rrugëve kryesore të qytetit, si Paseo de la Reforma dhe Avenida de los Insurgentes.<ref>{{Cite web |title=Mexico City Bus Rapid Transit {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/partnerships/mexico-city-bus-rapid-transit |access-date=2026-05-31 |website=sdgs.un.org |language=en |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701025520/https://sdgs.un.org/partnerships/mexico-city-bus-rapid-transit |url-status=live}}</ref> ==== Mexibús ==== Mexibús është rrjeti tjetër i {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transportit të shpejtë me autobus}} që shërben qytetin, por ai operon kryesisht në komunat fqinje të Shtetit të Meksikës. Shërbimi u nis në vitin 2010 dhe përbëhet nga katër linja. Këto linja kanë lidhje me Metron e Qytetit të Meksikës në stacionet Ciudad Azteca, Pantitlán dhe La Raza.<ref>{{Cite news |last=Cisneros |first=Stefany |date=2024-07-22 |title=Mexibús, mapa, horarios y líneas - México Desconocido |url=https://www.mexicodesconocido.com.mx/mexibus.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724155817/https://www.mexicodesconocido.com.mx/mexibus.html |archive-date=2025-07-24 |access-date=2026-05-31 |work=México Desconocido |language=es}}</ref> ==== Trolebusët ==== Rrjeti i trolebusëve të Qytetit të Meksikës përbëhet nga tetë linja.<ref>{{Cite web |date=2025-05-25 |title=First 'Interstate' trolleybus opened in Mexico |url=https://www.urban-transport-magazine.com/en/first-interstate-trolleybus-opened-in-mexico/ |access-date=2026-05-31 |website=Urban Transport Magazine |language=en |archive-date=2026-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520005627/https://www.urban-transport-magazine.com/en/first-interstate-trolleybus-opened-in-mexico/ |url-status=live}}</ref> ==== Red de Transporte de Pasajeros ==== Shumica e linjave të tjera të autobusëve urbanë në qytet operojnë si pjesë e Red de Transporte de Pasajeros (RTP).<ref>{{Cite web |last=Vilela |first=Antonio |date=2024-10-14 |title=Mexico City's RTP Adds 50 Electric Vehicles |url=https://latamobility.com/en/mexico-citys-rtp-adds-50-electric-vehicles/ |access-date=2026-05-31 |website=Latam Mobility |language=en |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515013308/https://latamobility.com/en/mexico-citys-rtp-adds-50-electric-vehicles/ |url-status=live}}</ref> ==== Autobusët ndërqytetës ==== [[File:Terminal Central de Autobuses del Norte - Ciudad de México - 2.jpg|thumb|Terminal Central de Autobuses del Norte]] Qyteti i Meksikës shërbehet nga disa stacione ndërqytetëse autobusësh dhe vepron si një nyje kryesore për udhëtimet ndërqytetëse me autobus në vend. Këto terminale autobusësh kanë lidhje të drejtpërdrejta me Metron e Qytetit të Meksikës.<ref>{{Cite web |author=Agencia Digital de Innovación Pública |title=Intercity Buses – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/e/getting-around/intercity-buses/?lang=en |access-date=2026-09-29 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Estas son las 4 terminales de autobús de la CDMX y sus ubicaciones |url=https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2026/3/26/estas-son-las-terminales-de-autobus-de-la-cdmx-sus-ubicaciones-785218.html |access-date=2026-09-29 |website=El Heraldo de México |language=es}}</ref> * Terminal Central de Autobuses del Norte * Terminal Central de Autobuses del Sur (Tasqueña) * Terminal de Autobuses de Pasajeros de Oriente (TAPO) * Terminal Central del Poniente (Observatorio) [[File:Inauguración Tlalpexco-Campos Revolución (60417cb7b69fc936233884).jpg|thumb|Cablebús]] === Cablebús === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Cablebús|en|Cablebús}}}} Që nga viti 2021, Qyteti i Meksikës shërbehet nga një rrjet {{ill|Teleferiku|en|Aerial lift|lt=teleferikësh}}, i njohur si Cablebús, që shërben zonat më malore dhe me lartësi të madhe të qytetit. Rrjeti përbëhet nga tre linja, ndërsa tre linja shtesë janë në planifikim.<ref>{{Cite web |last=Tam |first=Alphonse |date=2024-10-09 |title=Mexico City's Cablebús Shows Us the Potential of Urban Cable Cars |url=https://itdp.org/2024/10/09/mexico-citys-cablebus-shows-us-the-potential-of-urban-cable-cars/ |access-date=2026-05-31 |website=Institute for Transportation and Development Policy - Promoting sustainable and equitable transportation worldwide |language=en |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701024735/https://itdp.org/2024/10/09/mexico-citys-cablebus-shows-us-the-potential-of-urban-cable-cars/ |url-status=live}}</ref> === Rrugët === Qyteti i Meksikës ka një rrjet të gjerë rrugësh dhe një përdorim relativisht të lartë të makinave private, i vlerësuar në më shumë se 4,5 milionë në vitin 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.eleconomista.com.mx/politica/Cuantos-autos-circulan-en-la-CDMX-diariamente-20160922-0101.html|title=¿Cuántos autos circulan en la CDMX diariamente?|work=El Economista|date=2016-09-22|agency=Notimex|access-date=2022-04-06|language=es|archive-date=2022-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221104153924/https://www.eleconomista.com.mx/politica/Cuantos-autos-circulan-en-la-CDMX-diariamente-20160922-0101.html|url-status=live}}</ref> Ekziston një program mjedisor, i quajtur Një ditë pa makinë («Sot nuk qarkullon»), sipas të cilit automjetet që nuk e kanë kaluar testin e emetimeve kufizohen të qarkullojnë në ditë të caktuara sipas shifrës përfundimtare të [[Targa e regjistrimit të automjetit|targave të regjistrimit]], në një përpjekje për të reduktuar ndotjen dhe mbingarkesën e trafikut.<ref>{{cite web |title = Actualización Del Programa Hoy No Circula (Përditësimi i programit «Hoy No Circula») |url = http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/actualizacion_phnc_dip.pdf |access-date = 2013-09-21 |publisher = Gobierno Del Distrito Federal, Secretaría Del Medio Ambiente, Dirección General De Gestión Ambiental Del Aire, Dirección De Instrumentación De Políticas |page = 19 |language=es |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130923095052/http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/actualizacion_phnc_dip.pdf |archive-date = 2013-09-23 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.meca.org/galleries/files/Mexico06.pdf |title = Mexican Emission Standards based on Federal Tier I Light-duty Vehicles up to 6000 lbs. GVWR |work = meca.org |language=en |access-date = 2016-06-06 |archive-date = 2013-09-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130923072222/http://www.meca.org/galleries/files/Mexico06.pdf |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Programa de Verificación Vehicular. Segundo semestre de 2013. (Programi i verifikimit të automjeteve. Semestri i dytë i 2013)|url=http://www.sma.df.gob.mx/verificentros/index.php?op=inicio |publisher=Gobierno del Distrito Federal, Secretaría del Medio Ambiente |language=es |access-date=2016-02-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305183101/http://www.sma.df.gob.mx/verificentros/index.php?op=inicio |archive-date=2016-03-05 }}</ref> Disa nga [[Udha|rrugët]], rrugët kryesore dhe [[Autoudha|autoudhat]] e dalluara të qytetit përfshijnë Paseo de la Reforma, Avenida de los Insurgentes, Avenida Bucareli, Avenida Juárez, Calle Madero (rrugë këmbësorësh), Circuito Interior Bicentenario, Circuito Exterior Mexiquense dhe Viaducto Miguel Alemán.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Iconic Streets – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/tag/iconic-streets/?lang=en |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> Anillo Periférico është një nga rrugët më të shquara të qytetit, pasi në vitin 2006 u ndërtua një kat i dytë (''el segundo piso'') si metodë për të reduktuar mbingarkesën e trafikut.<ref>{{Cite web |title=El segundo piso de Periférico cumple 20 años (Kati i dytë i Periférico mbush 20 vjet) |url=https://www.eluniversal.com.mx/opinion/mochilazo-en-el-tiempo/el-segundo-piso-de-periferico-cumple-20-anos/ |access-date=2026-09-29 |website=El Universal |language=es}}</ref> === Çiklizmi === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Ecobici|en|Ecobici (Mexico City)}}}} [[File:15-07-12-Mexico-D-F-RalfR-N3S_9031.jpg|thumb|right|Biçikleta në dispozicion për qira në Zona Rosa]] Qeveria lokale e Qytetit të Meksikës mbikëqyr administrimin e Ecobici, sistemit të dytë më të madh të ndarjes së biçikletave në Amerikën e Veriut. I krijuar për të promovuar transportin urban të qëndrueshëm, Ecobici lehtëson aksesin e përshtatshëm në biçikleta si për banorët ashtu edhe për vizitorët. Deri në shtator 2013, sistemi përfshinte 276 stacione të vendosura në mënyrë strategjike në një zonë të gjerë që shtrihej nga Qendra historike e Qytetit të Meksikës deri në Polanco, një rreth i shquar i qytetit. Brenda këtij rrjeti, afërsisht 4.000 biçikleta janë në dispozicion për përdorim publik, duke u mundësuar njerëzve të lëvizin me efikasitet në hapësirën metropolitane dhe të reduktojnë varësinë nga mënyrat tradicionale të transportit të motorizuar.<ref>{{cite news |newspaper = km0 |url = http://www.guiadelcentrohistorico.mx/kmcero/acciones-de-gobierno/nuevas-estaciones-de-ecobici |date = September 2013 |author = Jesús de León Torres |title = Nuevas estaciones de EcoBici (Stacione të reja të EcoBici) |language = es |access-date = 2013-10-20 |archive-date = 2017-08-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170806132705/http://www.guiadelcentrohistorico.mx/kmcero/acciones-de-gobierno/nuevas-estaciones-de-ecobici |url-status = live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.fimevic.df.gob.mx/ciclovia/cartel.htm |title = Untitled Document |work = df.gob.mx |language=es |access-date = 2015-05-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141112160203/http://www.fimevic.df.gob.mx/ciclovia/cartel.htm |archive-date = 2014-11-12 |url-status = dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://transeunte.org/temas/ciclovia-reforma/ |title="Ciclovía Reforma", ''Transeunte'' |language=es |access-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021000458/http://transeunte.org/temas/ciclovia-reforma/ |archive-date=2013-10-21 |url-status=dead }}</ref> == Kultura == === Arti === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Arti meksikan|en|Mexican art}}}} [[Skeda:Al benemerito Benito Juarez, Ciudad de México MEX.jpg|thumb|Monumenti "Për të merituarin Benito Juárez", Qyteti i Meksikës]] Veprat laike të artit të kësaj periudhe përfshijnë statujën e kalorësit të Karlit IV të Spanjës, e njohur lokalisht si ''El Caballito'' ("Kali i vogël"). Kjo vepër, prej bronzi, ishte puna e Manuel Tolsá dhe është vendosur në Plaza Tolsá, përballë Palacio de Mineria (Pallati i Minierave). Pikërisht përballë kësaj ndërtese ndodhet Museo Nacional de Arte (Munal) (Muzeu Kombëtar i Artit). [[Skeda:ReceptHallMUNAL.JPG|thumb|left|upright|Salla e Pritjeve në Museo Nacional de Arte]] Gjatë shekullit XIX, një prodhues i rëndësishëm i artit ishte Academia de San Carlos (Akademia e Arteve San Carlos), e themeluar gjatë kohës koloniale, e cila më vonë u bë Escuela Nacional de Artes Plásticas (Shkolla Kombëtare e Arteve Plastike), duke përfshirë pikturën, skulpturën dhe dizajnin grafik, një nga shkollat e artit të UNAM-it. Shumë nga veprat e prodhuara nga studentët dhe stafi akademik i asaj kohe ekspozohen tani në Museo Nacional de San Carlos (Muzeu Kombëtar i San Carlos). Një nga studentët, José María Velasco, konsiderohet një nga piktorët meksikanë më të mëdhenj të peizazhit të shekullit XIX. Regjimi i [[Porfirio Díaz|Porfirio Díazit]] sponsorizoi artet, veçanërisht ato që ndiqnin shkollën franceze. Artet popullore në formën e karikaturave dhe ilustrimeve lulëzuan, p.sh. ato të José Guadalupe Posada dhe Manuel Manilla. Koleksioni i përhershëm i Muzeut San Carlos përfshin gjithashtu piktura nga mjeshtrat evropianë si Rembrandt, Velázquez, Murillo dhe Rubens. [[Skeda:Monument to Lázaro Cárdenas (outstretched hand welcoming Spanish immigrants), Parque España, col. Condesa, Condesa, Mexico City.jpg|thumb|Monumenti i Lázaro Cárdenas (dora e shtrirë që mirëpret emigrantët spanjollë), Parque España]] Pas [[Revolucioni meksikan|Revolucionit meksikan]], në Qytetin e Meksikës lindi një lëvizje artistike [[Arti pararojë|pararojë]]: [[Piktura Murore|muralizmi]]. Shumë nga veprat e muralistëve {{ill|José Clemente Orozco|en}}, {{ill|David Alfaro Siqueiros|en}} dhe [[Diego Rivera]] ekspozohen në shumë ndërtesa të qytetit, veçanërisht në Pallatin Kombëtar dhe në {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}}. [[Frida Kahlo]], bashkëshortja e Rivera-s, me një shprehje të fortë nacionaliste, ishte gjithashtu një nga piktorët meksikanë më të njohur. Shtëpia e saj është kthyer në një muze që ekspozon shumë nga veprat e saj.<ref>{{Cite web|url=http://www.museofridakahlo.org.mx/en/the-blue-house/#back-top|title=The Blue House – Frida Kahlo Museum|website=www.museofridakahlo.org.mx|language=en|access-date=2018-10-02|archive-date=2018-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102344/http://www.museofridakahlo.org.mx/en/the-blue-house/#back-top|url-status=dead}}</ref> Ish-shtëpia e muzës së Rivera-s, Dolores Olmedo, strehon muzeun me të njëjtin emër. Objekti ndodhet në rrethin Xochimilco, në pjesën jugore të Qytetit të Meksikës, dhe përfshin disa ndërtesa të rrethuara nga lëndina të gjera e të krasitura. Ai strehon një koleksion të madh pikturash dhe vizatimesh të Rivera-s dhe Kahlo-s, si dhe ''Xoloizcuintle'' të gjallë (qeni meksikan pa qime). Ai pret gjithashtu rregullisht ekspozita të përkohshme të vogla por të rëndësishme të artit klasik dhe atij modern (p.sh. Mjeshtrat venecianë dhe artistët bashkëkohorë të Nju Jorkut). Në shekullin XX, shumë artistë emigruan në Qytetin e Meksikës nga rajone të ndryshme të Meksikës, si Leopoldo Méndez, një gdhendës nga Veracruz, i cili mbështeti krijimin e Taller de la Gráfica Popular (Punëtoria Popullore e Grafikës), një punëtori socialiste e krijuar për t'i ndihmuar punëtorët manualë të gjenin një vend për të shprehur artin e tyre. Piktorë të tjerë erdhën nga jashtë, si piktorja [[Katalonia|katalanase]] Remedios Varo dhe të tjerë të mërguar spanjollë e hebrejë. Ishte në gjysmën e dytë të shekullit XX që lëvizja artistike filloi të shkëputej nga tema revolucionare. José Luis Cuevas zgjodhi një stil modernist, në kundërshtim me lëvizjen muraliste të lidhur me politikën sociale. === Muzeumet === [[Skeda:Hochob Campeche - Rekonstruktion des Tempels.jpg|thumb|Një rindërtim i hyrjes së tempullit Hochob në Muzeun Kombëtar të Antropologjisë]] [[Skeda:Museo Soumaya Plaza.jpg|thumb|Museo Soumaya]] Qyteti i Meksikës ka muzeume të shumtë kushtuar artit, duke përfshirë artin kolonial meksikan, artin modern e bashkëkohor dhe artin ndërkombëtar. Museo Tamayo u hap në mesin e viteve 1980 për të strehuar koleksionin e artit bashkëkohor ndërkombëtar të dhuruar nga piktori meksikan Rufino Tamayo. Koleksioni përfshin vepra të Picasso, Klee, Kandinsky, Warhol dhe shumë të tjerë, megjithëse pjesa më e madhe e koleksionit ruhet, ndërkohë që shfaqen ekspozitat e përkohshme. Museo de Arte Moderno është një depo e artistëve meksikanë të shekullit XX, duke përfshirë Rivera, Orozco, Siqueiros, Kahlo, Gerzso, Carrington, Tamayo, dhe pret rregullisht ekspozita të përkohshme të artit modern ndërkombëtar. Në jug të Qytetit të Meksikës, Muzeu Carrillo Gil ekspozon artistë pararojë, siç bën edhe Museo Universitario Arte Contemporáneo, i projektuar nga arkitekti meksikan Teodoro González de León dhe i inauguruar në fund të vitit 2008. Museo Soumaya, i quajtur sipas bashkëshortes së magnatit meksikan [[Carlos Slim]], ka koleksionin privat më të madh të skulpturave origjinale të [[Auguste Rodin|Rodin]] jashtë Francës.<ref>{{Cite web|first1=Jo|last1=Tuckman|date=2011-03-02|title=Mexican billionaire's new museum gives The Thinker much to ponder|url=http://www.theguardian.com/world/2011/mar/02/carlos-slim-mexico-art-museum|access-date=2021-10-30|website=The Guardian|language=en|archive-date=2021-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104064301/https://www.theguardian.com/world/2011/mar/02/carlos-slim-mexico-art-museum|url-status=live}}</ref> Ai ka gjithashtu një koleksion të madh skulpturash të Dalí dhe kohët e fundit filloi të shfaqë vepra në koleksionin e mjeshtrave, duke përfshirë El Greco, Velázquez, Picasso dhe Canaletto. Muzeu inauguroi një objekt të ri me dizajn futurist në 2011, menjëherë në veri të Polanco-s, ndërsa mban një objekt më të vogël në Plaza Loreto, në jug të Qytetit të Meksikës. Colección Júmex është një muze i artit bashkëkohor i vendosur në terrenet e gjera të kompanisë së lëngjeve Jumex, në periferinë industriale veriore të Ecatepec. Ai ka koleksionin privat më të madh të artit bashkëkohor në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]] dhe pret vepra nga koleksioni i tij i përhershëm, si dhe ekspozita udhëtuese. Museo de San Ildefonso, i vendosur në Antiguo Colegio de San Ildefonso në qendrën historike të Qytetit të Meksikës, është një pallat me kolona i shekullit XVII që strehon një muze arti, i cili pret rregullisht ekspozita të nivelit botëror të artit meksikan dhe ndërkombëtar. Museo Nacional de Arte ndodhet gjithashtu në një ish-pallat në qendrën historike. Ai strehon një koleksion të madh veprash nga të gjithë artistët kryesorë meksikanë të 400 viteve të fundit dhe pret gjithashtu ekspozita të ftuara. Jack Kerouac, shkrimtari i njohur amerikan, kaloi periudha të gjata në qytet dhe shkroi këtu vëllimin e tij poetik ''Mexico City Blues'' të vitit 1959. Një tjetër shkrimtar amerikan, [[William S. Burroughs]], jetoi gjithashtu në Colonia Roma, ku aksidentalisht qëlloi për vdekje bashkëshorten e tij. Shumica e muzeumeve të Qytetit të Meksikës mund të vizitohen nga e marta në të dielë, nga ora 10:00 deri në 17:00, megjithëse disa prej tyre kanë orare të zgjatura, si Muzeu i Antropologjisë dhe Historisë, i cili është i hapur deri në orën 19:00. Përveç kësaj, hyrja në shumicën e muzeumeve është falas të dielave. Në disa raste mund të aplikohet një tarifë e modest.<ref>{{Cite web|url=http://www.mexicocity.com.mx/visita.html|title=Ciudad de México.- atractivos turísticos|publisher=Mexicocity.com.mx|language=es|access-date=2010-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225110752/http://www.mexicocity.com.mx/visita.html|archive-date=2009-02-25|url-status=usurped}}</ref> Muzeu i Kujtesës dhe Tolerancës, i inauguruar në 2011, paraqet ngjarje historike të diskriminimit dhe gjenocidit. Ekspozitat e përhershme përfshijnë ato mbi Holokaustin dhe atrocitete të tjera në shkallë të gjerë. Ai strehon gjithashtu ekspozita të përkohshme; njëra mbi [[Tibeti|Tibetin]] u inaugurua nga [[Dalai Lama]] në shtator 2011.<ref>{{Cite web|title=El Dalai Lama inaugura la exposición: Tíbet. Recuerdos de la patria perdida {{!}} La Crónica de Hoy|url=https://www.cronica.com.mx/notas/2011/604782.html|website=www.cronica.com.mx|language=es|access-date=2020-06-01|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308212533/https://www.cronica.com.mx/notas/2011/604782.html|url-status=dead}}</ref> === Muzika, teatri dhe argëtimi === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Muzika e Meksikës|en|Music of Mexico}} dhe {{ill|Stilet rajonale të muzikës meksikane|en|Regional styles of Mexican music}}}} [[Skeda:Teatro de la Ciudad de Mexico.jpg|thumb|upright|Teatri i Qytetit, ndërtuar në 1918]] Në Qytetin e Meksikës veprojnë një numër orkestrash që ofrojnë programe sezonale. Këto përfshijnë Filarmoninë e Qytetit të Meksikës,<ref>{{Cite web|url=http://www.cultura.df.gob.mx/Filarmonica/|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202021052/http://www.cultura.df.gob.mx/Filarmonica/|url-status=dead|title=Mexico City Philharmonic|archive-date=2008-12-02|language=es}}</ref> e cila jep koncerte në Sala Ollin Yoliztli; Orkestrën Simfonike Kombëtare, selia e së cilës është {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}} (Pallati i [[Artet e bukura|Arteve të Bukura]]), një kryevepër e stileve {{ill|Art nouveau|en|Art Nouveau}} dhe art déco; Orkestrën Filarmonike të Universitetit Autonom Kombëtar të Meksikës (OFUNAM),<ref>{{cite web |url = http://www.musicaunam.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070422104348/http://www.musicaunam.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=13 |url-status=dead |archive-date = 2007-04-22 |title = Philharmonic Orchestra of the National Autonomous University of Mexico |publisher = Musicaunam.net |access-date = 2010-04-17 |language = es}}</ref> dhe Orkestrën Simfonike Minería,<ref>{{cite web |url = http://www.sinfonicademineria.org/ |title = Minería Symphony Orchestra |publisher = Sinfonicademineria.org |access-date = 2011-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080705094712/http://www.sinfonicademineria.org/ |archive-date = 2008-07-05 |url-status = dead |language = es}}</ref> të cilat të dyja japin koncerte në Sala Nezahualcóyotl, që ishte salla e parë e koncerteve në formë rrethore në hemisferën perëndimore kur u inaugurua në vitin 1976. Ka gjithashtu shumë ansamble më të vogla që pasurojnë skenën muzikore të qytetit, duke përfshirë Orkestrën Rinore Carlos Chávez, Cuarteto Latinoamericano, Orkestrën e Botës së Re (Orquesta del Nuevo Mundo), Orkestrën Simfonike Politeknike Kombëtare dhe Orkestrën e Dhomës Bellas Artes (Orquesta de Cámara de Bellas Artes). Qyteti i Meksikës është një qendër kryesore e {{ill|Kultura popullore|en|Popular culture|lt=kulturës popullore}} dhe e muzikës. Një mori vendesh presin interpretues në spanjisht dhe në gjuhë të huaja. Këto përfshijnë Auditoriumin Kombëtar me 10.000 vende, i cili programon rregullisht artistë pop dhe rock spanjisht dhe anglisht, si dhe shumë nga ansamblet kryesore të [[Artet skenike|arteve skenike]] në botë; auditoriumi transmeton gjithashtu shfaqje të operës së madhe nga Metropolitan Opera e Nju Jorkut në ekrane gjigante me definicion të lartë. Në vitin 2007, Auditoriumi Kombëtar u zgjodh si vendi më i mirë në botë nga media të zhanreve të ndryshme. Vende të tjera për shfaqje të artistëve pop përfshijnë Teatro Metropolitan me 3.000 vende, Palacio de los Deportes me 15.000 vende, dhe stadiumin më të madh Foro Sol me 50.000 vende, ku artistë të njohur ndërkombëtarë japin koncerte rregullisht. [[Cirque du Soleil]] ka mbajtur disa sezone në Carpa Santa Fe, në lagjen Santa Fe në pjesën perëndimore të qytetit. Ka shumë vende për ansamble muzikore më të vogla dhe interpretues solo. Këto përfshijnë Lunario, Circo Volador dhe Voilá Acoustique. Shtesat e fundit përfshijnë Arena Ciudad de México me 20.000 vende, Pepsi Center World Trade Center me 3.000 vende, dhe Auditorio Blackberry me 2.500 vende. Centro Nacional de las Artes (Qendra Kombëtare e Arteve) ka disa vende për muzikë, teatër dhe vallëzim. Kampusi kryesor i UNAM-it, gjithashtu në pjesën jugore të qytetit, është vendi i Centro Cultural Universitario (CCU; Qendra Kulturore Universitare). CCU-ja gjithashtu strehon Bibliotekën Kombëtare, Universum, Museo de las Ciencias interaktiv,<ref>{{cite web |author = Dgdc-Unam |url = http://www.universum.unam.mx/ |title = Universum, Museo de las Ciencias |publisher = Universum.unam.mx |access-date = 2010-04-17 |archive-date = 2010-04-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100412062821/http://www.universum.unam.mx/ |url-status = live |language = es}}</ref> sallën e koncerteve Sala Nezahualcóyotl, disa teatro dhe kinema, dhe Muzeun e ri Universitar të Artit Bashkëkohor (MUAC).<ref>{{Cite web|url=http://difusion.cultural.unam.mx/index.php?option=com_weblinks&catid=38&Itemid=86|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220023046/http://difusion.cultural.unam.mx/index.php?option=com_weblinks&catid=38&Itemid=86|url-status=dead|title=University Museum of Contemporary Art|archive-date=2014-12-20|language=es}}</ref> Një degë e qendrës kulturore CCU të Universitetit Kombëtar u inaugurua në vitin 2007 në ambientet e ish-Ministrisë së Punëve të Jashtme, e njohur si Tlatelolco, në pjesën veri-qendrore të Qytetit të Meksikës. [[Skeda:Biblioteca Vasconcelos, Ciudad de México, México, 2015-07-20, DD 16-18 HDR.JPG|thumb|Biblioteka Vasconcelos]] Biblioteka José Vasconcelos, një bibliotekë kombëtare, ndodhet në hapësirën e ish-stacionit hekurudhor Buenavista në pjesën veriore të qytetit. Papalote Museo del Niño (Muzeu i Fëmijëve), i cili strehon ekranin më të madh në formë kupole në botë, ndodhet në parkun e pyllëzuar të Chapultepec, pranë Museo Tecnológico, si dhe Aztlán Parque Urbano, një park argëtimi. Parku tematik Six Flags México (parku argëtues më i madh në Amerikën Latine) ndodhet në lagjen Ajusco, në njësinë Tlalpan në pjesën jugore të Qytetit të Meksikës. Gjatë dimrit, sheshi kryesor i {{ill|Zócalo|en|Zócalo}} shndërrohet në një pistë gjigante patinazhi mbi akull, për të cilën thuhet se është më e madhja në botë pas asaj të [[Sheshi i Kuq|Sheshit të Kuq]] të Moskës. Cineteca Nacional (Biblioteka Meksikane e Filmit), pranë periferisë Coyoacán, shfaq një shumëllojshmëri filmash dhe organizon shumë festivale filmi, duke përfshirë Shfaqjen Ndërkombëtare vjetore, si dhe shumë të tjera më të vogla, nga kinemaja skandinave dhe uruguaiane, deri te filmat me temë hebreje dhe LGBT. Cinépolis dhe Cinemex, dy zinxhirët më të mëdhenj të biznesit të filmit, organizojnë gjithashtu disa festivale filmi gjatë vitit, me filma si kombëtarë ashtu edhe ndërkombëtarë. Qyteti i Meksikës ka një numër kinemash IMAX, duke u ofruar banorëve dhe vizitorëve akses në filma që variojnë nga dokumentarë deri te bllokbasterat në këto ekrane të mëdha. === Kuzhina === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kuzhina e Qytetit të Meksikës|en|Cuisine of Mexico City}}}} [[File:Street_tacos_in_Mexico_City_(8495923877).jpg|thumb|Tako të rrugës në Qytetin e Meksikës]] Dikur e konsideruar si ushqim i thjeshtë popullor, deri në shekullin e 19-të takoja ishte bërë një standard i kuzhinës së Qytetit të Meksikës. Ndërsa autoritetet përpiqeshin t'i taksnin taqueritë lokale, duke vendosur kërkesa licencimi dhe gjoba, ato regjistruan disa detaje mbi llojet e ushqimeve që shërbeheshin nga këto biznese. Referenca më e shpeshtë ishte për ''tacos de barbacoa''. Përmendeshin gjithashtu ''enchiladas'', ''tacos de minero'' dhe ''gorditas'', bashkë me dyqanet e ostrigave dhe stendat e peshkut të skuqur. Ka dëshmi se disa specialitete rajonale viheshin në dispozicion për migrantët e ardhur së fundmi; të paktën dy dyqane njiheshin se shërbenin pozole, një lloj zierjeje e ngjashme me hominin që është ushqim bazë i [[Guadalajara|Guadalajarës]], Jalisco.<ref>{{Cite book |last=Pilcher |first=Jeffrey M. |title=Planet Taco: A Global History of Mexican Food |page=94 |language=en}}</ref> Qyteti i Meksikës njihet për disa nga peshqit dhe prodhimet e detit më të freskëta në brendësi të Meksikës. Tregu La Nueva Viga është tregu i dytë më i madh i prodhimeve të detit në botë, pas tregut të peshkut Tsukiji në Japoni. Qyteti i Meksikës ofron një shumëllojshmëri kuzhinash: në qytet gjenden restorante të specializuara në kuzhinat rajonale të 31 shteteve të Meksikës, dhe qyteti ka gjithashtu disa degë të restoranteve të njohura ndërkombëtarisht. Këto përfshijnë ''Au Pied de Cochon'' dhe ''Brasserie Lipp'' të Parisit, Philippe (nga Philippe Chow); Nobu, Quintonil, Morimoto; Pámpano, në pronësi të këngëtarit të operës të rritur në Meksikë {{ill|Plácido Domingo|en}}. Ka degë të restorantit japonez Suntory, restorantit italian Alfredo, si dhe të steakhouse-ve të Nju Jorkut Morton's dhe The Palm, dhe BeefBar të Monte Karlos. Tre nga restorantet e nivelit të lartë të Limës, që shërbejnë kuzhinë peruane, kanë degë në Qytetin e Meksikës: La Mar, Segundo Muelle dhe Astrid y Gastón. Për listën e vitit 2023 të ''World's 50 Best Restaurants'' sipas revistës britanike ''Restaurant'', Qyteti i Meksikës u rendit i 13-ti më i miri me restorantin avangardë meksikan Pujol, në pronësi të kuzhinierit meksikan Enrique Olvera.<ref>{{Cite web |url=https://www.eater.com/worlds-50-best-restaurants-awards/23767356/the-worlds-50-best-restaurants-2023-the-list-so-far |title=The World's 50 Best Restaurants 2023: The Full List of Winners |date=2023-06-20 |first=Hillary Dixler |last=Canavan |work=Eater |access-date=2024-05-17 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005070901/https://www.eater.com/worlds-50-best-restaurants-awards/23767356/the-worlds-50-best-restaurants-2023-the-list-so-far |url-status=live |language=en}}</ref> Gjithashtu i njohur është restoranti i fusionit bask-meksikan Biko, i drejtuar dhe në bashkëpronësi nga Bruno Oteiza dhe Mikel Alonso, i cili u rendit jashtë listës në vendin e 59-të, por në vitet e kaluara ishte renditur brenda 50-shes më të mirë.<ref name="2014 awards">Restaurant, [http://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners The World's 50 Best Restaurant Awards: 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521055609/https://www.theworlds50best.com/list/1-50 |date=21 May 2021 }}</ref> Një tjetër që është renditur në listë në vitin 2019 është restoranti Sud 777, në vendin e 58-të.<ref>{{Cite web |url=https://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners#t51-100 |title=The World's 50 Best Restaurants 1–50 2019 |website=theworlds50best.com |access-date=2019-10-01 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025124036/https://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners#t51-100 |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitin 2024, shtatë restorante në qytet u nderuan me yje Michelin.<ref>{{Cite web |url=https://www.bonappetit.com/story/mexico-michelin-guide-restaurants-list-2024 |title=These Are Mexico's First Michelin-Starred Restaurants, 2024 |date=2024-05-15 |access-date=2024-05-18 |first=Sam |last=Stone |work=Bon Appétit |archive-date=2024-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240523165131/https://www.bonappetit.com/story/mexico-michelin-guide-restaurants-list-2024 |url-status=live |language=en}}</ref> Në skajin tjetër të shkallës janë baret e pulques për klasën punëtore, të njohura si ''pulquerías'', një sfidë për turistët për t'i gjetur dhe provuar. === Mediat === [[File:TELEVISA_CHAPULTEPEC.jpg|thumb|Selia e [[Televisa]] në Qytetin e Meksikës]] Qyteti i Meksikës është qendra më e rëndësishme e Meksikës për shtypin dhe industrinë e [[Botuesi|botimit të librave]]. Botohen dhjetëra gazeta të përditshme, duke përfshirë ''El Universal'', ''Excélsior'', ''Reforma'' dhe ''La Jornada''. Gazeta të tjera të rëndësishme përfshijnë ''Milenio'', ''Crónica'', ''El Economista'' dhe ''El Financiero''.<ref name="SIC">{{Cite web |work=Sistema de Información Cultural |publisher=Gobierno de Mexico |language=es |access-date=2020-03-14 |url=https://sic.gob.mx/?table=impresos&disciplina=&estado_id=9 |title=Publicaciones periódicas en Ciudad de México |archive-date=2020-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731042243/https://sic.gob.mx/?table=impresos&disciplina=&estado_id=9 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://libguides.utsa.edu/latamnews |title=Latin American & Mexican Online News |work=Research Guides |publisher=University of Texas at San Antonio Libraries |location=US |archive-date=2020-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307192643/http://libguides.utsa.edu/latamnews |language=en}}</ref> Revistat kryesore përfshijnë ''Expansión'', ''Proceso'', ''Poder'', si dhe dhjetëra botime argëtimi si ''Vanidades'', ''Quién'', Chilango, ''TV Notas'' dhe botime lokale të ''Vogue'', ''GQ'' dhe ''Architectural Digest''. Është gjithashtu një qendër kryesore e industrisë së reklamave. Shumica e firmave ndërkombëtare të reklamave kanë zyra në qytet, duke përfshirë Grey, JWT, Leo Burnett, Euro RSCG, BBDO, Ogilvy, Saatchi & Saatchi dhe McCann Erickson. Shumë firma lokale gjithashtu konkurrojnë në këtë sektor, duke përfshirë Alazraki, Olabuenaga/Chemistri, Terán, Augusto Elías dhe Clemente Cámara, ndër të tjera. Në qytet veprojnë 60 stacione radio dhe shumë rrjete lokale të transmetimit radiofonik komunitare. Dy kompanitë më të mëdha mediatike në botën spanjishtfolëse, [[Televisa]] dhe [[TV Azteca]], e kanë selinë në Qytetin e Meksikës. Televisa shpesh paraqitet si prodhuesi më i madh i përmbajtjes në gjuhën spanjolle.<ref>{{Cite journal |title=Concentración y convergencia de medios en América Latina |first1=Martín |last1=Becerra |first2=Guillermo |last2=Mastrini |journal=Communiquer |volume=20 |year=2017 |issue=20 |pages=104–120 |doi=10.4000/communiquer.2277 |doi-access=free |hdl=11336/76220 |hdl-access=free |language=es}}</ref> Kanalet e tjera lokale televizive përfshijnë: XHDF 1 (Azteca Uno),<ref>{{Cite web |url=https://aztecauno.com/ |title=Azteca Uno – Transmisión EN VIVO |website=aztecauno.com |access-date=2019-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403143727/https://www.aztecauno.com/ |archive-date=2019-04-03 |url-status=dead |language=es}}</ref> XEW 2 (Televisa W),<ref>{{Cite web |url=https://www.televisa.com/ |title=Home |first=Televisa |last=TIM |website=Televisa |access-date=2019-04-05 |archive-date=2019-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408091907/https://www.televisa.com/ |url-status=live |language=es}}</ref> XHCTMX 3, XHTV 4, XHGC 5, XHTDMX 6, XHIMT 7, XEQ 9, XEIPN 11, XHUNAM 20, XHCDM 21, XEIMT 22, XHTRES 28, XHTVM 40 dhe XHHCU 45. === Sporti === [[File:ACMX16.JPG|thumb|Mexico City Arena]] [[Futbolli]] është sporti më popullor dhe më i transmetuar në televizion në Meksikë, i organizuar në formë franshize. Ndër impiantet e tij të rëndësishme në Qytetin e Meksikës përfshihen {{ill|Estadio Azteca|en|Estadio Azteca|lt=Stadiumi Azteca}}, shtëpia e [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Kombëtares meksikane të futbollit]] dhe e gjigantëve [[Club América|América]] dhe [[Cruz Azul]], i cili mund të strehojë 91.653 tifozë, duke e bërë atë stadiumin më të madh në Amerikën Latine. Stadiumi Olimpik në Qytetin Universitar është shtëpia e klubit gjigant të futbollit [[Club Universidad Nacional|Universidad Nacional]], me një kapacitet prej mbi 52.000 ulësesh. Stadiumi i Qytetit të Sporteve, me 33.042 ulëse, ndodhet pranë Qendrës Botërore të Tregtisë së Qytetit të Meksikës, në lagjen Nochebuena, dhe është shtëpia e ekipit historik [[C.F. Atlante|Atlante]]. América, Cruz Azul dhe Universidad Nacional kanë selinë në Qytetin e Meksikës dhe luajnë në Divizionin e Parë; ata janë gjithashtu pjesë, bashkë me gjigantët me bazë në Guadalajara, Club Deportivo Guadalajara, e grupit tradicional të «Katër të Mëdhenjve» të Meksikës. Tre ndeshjet derbi të qytetit janë «Clásico Joven», i luajtur mes América dhe Cruz Azul, dy ekipeve më popullore dhe më të suksesshme të kryeqytetit; «Clásico Capitalino», mes América dhe Universidad Nacional; dhe «Clásico Metropolitano», mes Cruz Azul dhe Universidad Nacional. [[Meksika]] organizoi [[Kampionati Botëror i Futbollit|Kampionatin Botëror të Futbollit]] në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1970|1970]], [[Kampionati Botëror i Futbollit 1986|1986]] dhe në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2026|2026]]. Stadiumi Azteca është stadiumi i parë në historinë e Kampionatit Botëror që ka pritur dy herë finalen. Është gjithashtu i vetmi stadium që e ka pritur turnirin në tre raste.<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |title=FIFA announces hosts cities for FIFA World Cup 2026™ |access-date=2022-12-28 |archive-date=2022-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228153555/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |url-status=live |language=en}}</ref> Qyteti i Meksikës ishte qyteti i parë i Amerikës Latine që priti Lojërat Olimpike, pasi organizoi {{ill|Lojërat Olimpike Verore 1968|en|1968 Summer Olympics}} në 1968, duke mundur kandidaturat e [[Buenos Aires|Buenos Aires]], [[Lion|Lionit]] dhe [[Detroit|Detroitit]]. Qyteti priti {{ill|Lojërat Panamerikane|en|Pan American Games}} e vitit 1955 dhe e vitit 1975, këto të fundit pas tërheqjes së Santiago-s dhe São Paulo-s. Kampionatet Botërore të Kanotazhit në Ujëra të Qeta të ICF u organizuan këtu në 1974 dhe 1994. Lucha libre është një stil meksikan mundjeje dhe një ndër sportet më popullore në të gjithë vendin. Impiantet kryesore në qytet janë Arena México dhe Arena Coliseo. [[File:Autódromo_Hermanos_Rodríguez,_June_4,_2018_SkySat_(cropped).jpg|thumb|Autódromo Hermanos Rodríguez]] Autódromo Hermanos Rodríguez është impianti kryesor për sportet motorike dhe pret Çmimin e Madh të Meksikës të {{ill|Formula 1|en|Formula One}} që nga kthimi i garimit në këtë sport në 2015, me garën e mbajtur në të kaluarën nga 1962 deri në 1970 dhe përsëri nga 1986 deri në 1992. Që nga 2016, qarku pret gjithashtu ePrix-in e Qytetit të Meksikës të Formula E. Nga 1980 deri në 1981 dhe përsëri nga 2002 deri në 2007, qarku priti Gran Premio de México të Champ Car World Series. Duke filluar nga 2005, Seria Nationwide e [[NASCAR]] zhvilloi Telcel-Motorola México 200. Gjithashtu në 2005 u zhvillua për herë të parë garimi Mexico City 250 nga Grand-Am Rolex Sports Car Series. Të dyja garat u hoqën nga kalendarët e serive përkatëse për vitin 2009. Bejzbolli është një sport tjetër që luhet në mënyrë profesionale në qytet. Qyteti i Meksikës është shtëpia e Djajve të Kuq të Qytetit të Meksikës të Ligës Meksikane, e cila konsiderohet një ligë Triple-A nga Major League Baseball. Djajtë i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi në Estadio Alfredo Harp Helú<ref>{{Cite web|url=http://www.mexicodesign.com/estadio-diablos-la-integracion-comunitaria/|title=Estadio Diablos: la integración comunitaria|date=2019-04-05|website=México Design|language=es-MX|access-date=2019-04-08|archive-date=2019-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408190420/http://www.mexicodesign.com/estadio-diablos-la-integracion-comunitaria/|url-status=live}}</ref>, projektuar nga themeluesi i [http://fgp-atelier.com FGP Atelier], arkitekti ndërkombëtar meksikano-amerikan Francisco Gonzalez Pulido, në bashkëpunim me arkitektin vendas Taller ADG. Qyteti i Meksikës ka rreth 10 «Liga të Vogla» për bejzbollistë të rinj. Në 2005, Qyteti i Meksikës u bë qyteti i parë që priti një ndeshje të sezonit të rregullt të {{ill|National Football League|en|National Football League|lt=NFL}} jashtë Shteteve të Bashkuara, pikërisht në Stadiumin Azteca. Turma prej 103.467 personash që ndoqi këtë ndeshje ishte më e madhja ndonjëherë për një ndeshje të sezonit të rregullt në historinë e NFL deri në 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.nfl.com/news/nfl-regular-season-record-crowd-of-105-121-sees-giants-cowboys-09000d5d812c91b4 |title=NFL regular-season-record crowd of 105,121 sees Giants-Cowboys |website=NFL.com |agency=Associated Press |access-date=2015-01-02 |archive-date=2017-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170108005049/http://www.nfl.com/news/story/09000d5d812c91b4/article/nfl-regularseasonrecord-crowd-of-105121-sees-giantscowboys |url-status=live |language=en}}</ref> Qyteti ka pritur gjithashtu disa ndeshje parasezonale të [[National Basketball Association|NBA-së]] dhe ka organizuar Kampionatin Amerikan të FIBA-s të basketbollit, si dhe ndeshje ekspozicioni të Major League Baseball të ardhura nga përtej kufirit verior, në Foro Sol. Në 2017, komisioneri i NBA-së [[Adam Silver]] shprehu interes për të vendosur një ekip zgjerimi të NBA G League në Qytetin e Meksikës që në 2018. Kjo u realizua më 12 dhjetor 2019, kur komisioneri Silver njoftoi në një konferencë shtypi në Mexico City Arena se ekipi i LNBP-së, Capitanes de la Ciudad de México, do t'i bashkohej G League në sezonin 2020–21, sipas një marrëveshjeje pesëvjeçare. Impiante të tjera sportive në Qytetin e Meksikës janë arena e brendshme Palacio de los Deportes, Pishina Olimpike Francisco Márquez, Hipódromo de Las Américas, Velodromi Olimpik Agustin Melgar, si dhe impiante për kalërim dhe gara kuajsh, hokej mbi akull, [[Futbolli regbi|regbi]], futboll amerikan, bejzboll dhe basketboll. Përpara ndalimit të ndeshjeve tradicionale me dema në 2025, të miratuar nga Kongresi i Qytetit të Meksikës, [[Ndeshja e demave|ndeshjet me dema]] mbaheshin çdo të diel gjatë sezonit në Plaza México me 50.000 ulëse, arena më e madhe e ndeshjeve me dema në botë. Fushat e golfit të Qytetit të Meksikës kanë pritur aktivitete të LPGA-së për femra dhe dy Kupa Botërore të Golfit për meshkuj. Fushat në të gjithë qytetin ofrohen si impiante private ashtu edhe publike. {{Multiple image | direction = horizontal | align = center | width1 = 200 | width2 = 220 | width3 = 200 | width4 = 180 | image1 = Mexico city Estadio Azteca estadio banorte fifa world cup 2026 4.JPG | image2 = Estadio Olímpico Universitario - aerial view.jpg | image3 = Sobrevuelos_CDMX_HJ2A6001_(40386252041).jpg | image4 = Estadio_Alfredo_Harp_Helú_(2019).jpg | caption1 = Stadiumi Azteca | caption2 = Stadiumi Olimpik Universitar | caption3 = Stadiumi i Qytetit të Sporteve | caption4 = Stadiumi Alfredo Harp Helú }} == Shih edhe == * Kuzhina e Qytetit të Meksikës * Gentrifikimi i Qytetit të Meksikës * Barrios Mágicos të Qytetit të Meksikës * Grupi i Udhëheqjes për Klimën e Qyteteve të Mëdha * {{ill|Qytetet më të mëdha të Amerikave|en|Largest cities in the Americas}} * Zonat metropolitane të Meksikës * Përmbledhje e Meksikës == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == {{Reflist}} === Burimet === * {{Citation|first=David|last=Lida|title=First Stop in the New World: Mexico City, the Capital of the 21st Century|location=New York|publisher=Riverhead Books|year=2008|isbn=978-1-59448-378-3|language=en}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.openstreetmap.org/relation/1376330 Qyteti i Meksikës në OpenStreetMap] * [https://mexicocity.cdmx.gob.mx/ Qeveria e Qytetit të Meksikës] {{In lang|en}} {{Authority control}} [[Kategoria:Kryeqytete]] [[Kategoria:Kryeqytete në Amerikën Qendrore dhe të Veriut]] [[Kategoria:Qytete në Meksikë]] [[Kategoria:Qyteti i Meksikës]] byw1pt2a9jy1y2ey7x31m3dx2wf7p7f 3057760 3057759 2026-10-17T11:22:55Z Arianit 106 3057760 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kryeqyteti dhe qyteti më i populluar i Meksikës}} {{Use dmy dates|date=July 2024}} {{Infobox settlement | name = Qyteti i Meksikës | official_name = | native_name = {{Small|{{Unbulleted list|{{lang|es|Ciudad de México}}|{{lang|nhn|Mexihco Hueyaltepetl}}|{{lang|yua|U noj kaajil México}}|{{lang|oto|'Monda}} (otomi)}}}} | native_name_lang = | other_name = | type = [[Kryeqyteti|Kryeqytet]] dhe metropol | image = {{Multiple image | caption_align = center | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/3/2/2 | image1 = Sobrevuelos CDMX HJ2A4913 (25514321687) (cropped).jpg | caption1 = Pamja panoramike e Qytetit të Meksikës me {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}} | image2 = Angel-de-la-Independencia--Mexico-D.F.jpg | caption2 = Engjëlli i Pavarësisë | image3 = Ext 06Museo Soumaya FREE Fernando Romero EnterprisE photo by Adam Wiseman (cropped).jpg | caption3 = Museo Soumaya në Polanco | image4 = Monumento a la Revolución 2 (cropped).jpg | caption4 = Monumento a la Revolución | image5 = CDMX - Paseo de la Reforma.jpg | caption5 = Paseo de la Reforma nga Kështjella Chapultepec | image6 = MX MM PANORÁMICAS DESFILE ZÓCALO.jpg | caption6 = Katedralja dhe Pallati Kombëtar në {{ill|Zócalo|en|Zócalo}} | image7 = Bellas Artes 01.jpg | caption7 = {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}} | image8 = Trajinera en canal Nativitas.jpg | caption8 = Trajinera në Xochimilco | color = black }} | image_flag = <!-- Nga en.wiki: Sipas konsensusit në [[Wikipedia talk:WikiProject Mexico]] (oldid: 1007177146), ky artikull nuk duhet të përdorë flamur, pasi qeveria e qytetit nuk njeh zyrtarisht asnjë të tillë --> | image_shield = Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg | image_blank_emblem = Gobierno de la Ciudad de México.svg | blank_emblem_size = 160px | shield_size = 65px | nicknames = {{lang|es|La Ciudad de los Palacios}}<br /><small>''(Qyteti i Pallateve)''</small> | motto = {{lang|es|Capital de la transformación}} <small>''(Kryeqyteti i transformimit)''</small> | anthem = {{lang|es|Himno de la Ciudad de México}}<ref>{{cite web|url=https://www.cultura.cdmx.gob.mx/comunicacion/nota/182-24|title=Presenta gobierno capitalino Himno de la Ciudad de México, primero en la historia en ser compuesto por una mujer|date=2024-06-20|work=Secretariat of Culture of Mexico City|access-date=2024-06-23|language=es|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624015510/https://www.cultura.cdmx.gob.mx/comunicacion/nota/182-24|url-status=live}}</ref> | image_map = Mexico (city) in Mexico (zoom).svg | map_caption = Qyteti i Meksikës brenda Meksikës | coordinates = {{Coord|19|26|N|99|8|W|type:adm1st_region:MX-CMX|display=it}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Meksika]] | established_title = Themelimi | established_date = {{Unbulleted list| * {{start date|1325|3|13|df=y}}:<br />Mexico-Tenochtitlan<ref>{{cite web |url = http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |title = Secretaría de Relaciones Exteriores – México |publisher = Sre.gob.mx |access-date = 2011-04-17 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110420232605/http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm |archive-date = 2011-04-20 |language=es}}</ref> * {{start date|1521|8|13|df=y}}:<br />{{lang|es|Ciudad de México|italic=no}}<ref>{{cite web |url = http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |title = De la Colonia / 13 agosto de 1521: rendición de México-Tenochtitlan |publisher = Redescolar.ilce.edu.mx |access-date = 2011-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080701210417/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm |archive-date = 2008-07-01 |url-status=dead |language=es}}</ref> * {{start date|1824|11|18|df=y}}:<br />{{lang|es|Distrito Federal|italic=no}}<ref>{{cite web |url = http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |title = Conmemora la Secretaría de Cultura el 185 Aniversario del Decreto de Creación del Distrito Federal |publisher = Cultura.df.gob.mx |access-date = 2011-04-17 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110722225100/http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09- |archive-date = 2011-07-22 |language=es}}</ref> * {{start date|2016|1|29|df=y}}:<br />Ciudad de México<ref name="Guardian – MexicoRenamesFederalDistrictToMexicoCity">{{cite web |url = https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |title = Mexico City officially changes its name to – Mexico City |work = [[The Guardian]] |first = David |last = Agren |date = 2015-01-29 |access-date = 2016-01-30 |archive-date = 2020-04-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200424045620/https://www.theguardian.com/world/2016/jan/29/mexico-city-name-change-federal-district-df |url-status = live |language=en}}</ref> }} | founder = {{Unbulleted list| * Tenoch (si Mexico-Tenochtitlan) * [[Hernan Kortes]] (si Qyteti i Meksikës) }} | leader_title = Kreu i qeverisë | leader_name = Clara Brugada ({{ill|Morena|en|Morena (political party)}}) | leader_title1 = Legjislatura | leader_name1 = Kongresi i Qytetit të Meksikës | unit_pref = Metrik | area_footnotes = <ref>{{cite web|title=Resumen |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |access-date=2010-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130091033/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09 |archive-date=2010-01-30 |language=es}}</ref>{{Ref label|engfactobox|b|}} | area_total_km2 = 1.485 | area_metro_km2 = 7.866 | area_note = Renditet i 32-ti | elevation_m = 2.240 | elevation_max_point = Ajusco | elevation_max_footnotes = <ref>{{cite web|title=Relieve |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |publisher=Cuentame INEGI |access-date=2010-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302151509/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09 |archive-date=2011-03-02 |language=es}}</ref> | population_total = 9.209.944 | population_as_of = 2020 | population_footnotes = <ref name="inegi_pop_2020">{{cite web |title=Censo Población y Vivienda 2020 |url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |website=inegi.org.mx |publisher=INEGI |access-date=2021-01-27 |language=es |date=2021-01-25 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214192634/https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |url-status=live }}</ref> | population_density_km2 = auto | population_urban = 23.146.802 | population_metro = 21.804.515 | population_rank = I pari në Amerikën e Veriut<br />I pari në Meksikë | population_density_rank = I pari | population_demonyms = {{Unbulleted list|Capitalino (a)|Mexiqueño (a) (arkaike)|Chilango (a) (bisedore)}} | demographics_type2 = PBB {{Nobold|(nominale, 2024)}} | demographics2_footnotes = <ref name=mex>{{cite web |access-date=2025-05-24 |date=May 2025 |title=Indicadores Regionales de Actividad Económica 2025 |url=https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf |website=Citibanamex |archive-date=2025-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250630005514/https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf |url-status=live |language=es }}</ref><!-- Nga en.wiki: auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --> | demographics2_title1 = [[Kryeqyteti|Kryeqytet]] dhe metropol | demographics2_info1 = MXN 5.041 miliardë | demographics2_title2 = Për frymë<ref>{{cite web|title=Indicadores Regionales de Actividad Económica|date=May 2025|publisher=Banamex|last=Guillermina|first=Rodríguez|page=45|url=https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf|access-date=2025-08-07|archive-date=2025-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20250630005514/https://www.banamex.com/sitios/analisis-financiero/pdf/revistas//IRAE/IRAE2025.pdf|url-status=live|language=es}}</ref> | demographics2_info2 = MXN 547.767 | demographics2_title3 = Metropolitane | demographics2_info3 = MXN 8.134 miliardë | time_zone1 = Zona Centro | utc_offset1 = −06:00 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 00–16 | area_code = 55/56 | area_code_type = Kodi telefonik | iso_code = MX-CMX | custom_label_sec1 = Shenjtori mbrojtës | custom_data_sec1 = Filipi i Jezusit (spanjisht: {{lang|es|San Felipe de Jesús}}) | custom_label1_sec1 = [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|IZHNJ]] | custom_data1_sec1 = {{Rritje}} 0,876 <span style="color:#090">shumë i lartë</span> <small>Renditet i pari nga 32</small><ref>{{Cite web |date=2023-10-20 |title=GeoHub |url=https://geohub.data.undp.org/maps/265 |access-date=2025-05-31 |website=UNDP GeoHub |language=en}}</ref> | footnotes = UNESCO: Qendra historike e Qytetit të Meksikës dhe Xochimilco (kriteret i, ii, iii, iv, v), ref. 412, dhe kampusi i Qytetit Universitar Qendror të UNAM-it, ref. 1250, në rajonin Amerika Latine dhe Karaibet; trashëgimi kulturore, të regjistruara më 1987 dhe 2007 (sesionet e 11-ta dhe 31-ta).<br />b. Sipërfaqja e Qytetit të Meksikës përfshin zona jourbane në jug. | elevation_max_m = 3.930 | custom_label_sec2 = Klima | custom_data_sec2 = Klimë malore subtropikale (Cwb) | website = {{URL|https://www.cdmx.gob.mx/|cdmx.gob.mx}} | blank_emblem_type = Logoja e qeverisë | mapframe = yes | mapframe-zoom = 8 | mapframe-point = none | mapframe-wikidata = yes }} '''Qyteti i Meksikës'''{{Efn|{{Langx|es|Ciudad de México|lit=Qyteti i Meksikës}},{{Efn|Në spanjishten gadishullore përdoret gjithashtu varianti drejtshkrimor ''Méjico'' përkrah ''México''. Sipas ''Diccionario panhispánico de dudas'' të Akademisë Mbretërore Spanjolle dhe Shoqatës së Akademive të Gjuhës Spanjolle, varianti me J është i saktë; megjithatë, rekomandohet varianti me X, pasi është ai që përdoret në spanjishten meksikane.}}<ref>"México" në ''Diccionario panhispánico de dudas'' nga Akademia Mbretërore Spanjolle dhe Shoqata e Akademive të Gjuhës Spanjolle, Madrid: Santillana. 2005. ISBN 978-8-429-40623-8.</ref> {{IPA|es|sjuˈða(ð) ðe ˈmexiko|local|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Ciudad de México.wav}}, shkurtuar '''CDMX''' {{Bulleted list |{{ill|Nahuatl qendror|en|Central Nahuatl languages}}: {{lang|nah|Mexihco Hueyaltepetl}}<ref>{{Cite web |title=IHUEYTLANAHUATIL MEXIHCO HUEYALTEPETL "His great tlanahatil |url=https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/n-huatl.pdf |access-date=2024-01-31 |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131211312/https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/n-huatl.pdf |url-status=live |language=nah, es |translator-first=Fausto |translator-last=Aguilar Domínguez |trans-title=Mbretëria e Qytetit të Meksikës |publisher=Qeveria e Qytetit të Meksikës}}</ref> {{IPA|nah|meːˈʃiʔko wejaːlˈtepeːt͡ɬ}} |{{ill|Maja jukateke|en|Yucatec Maya language}}: {{lang|yua|u noj kaajil México}}<ref>{{Cite web |title=U NOJ A'ALAMAJT'AANIL U NOJ KAAJIL MÉXICO |url=https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/Maya.pdf |access-date=2024-01-31 |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228223456/https://comisiondebusqueda.cdmx.gob.mx/storage/app/media/uploaded-files/Maya.pdf |url-status=live |language=yua, es |translator-first=Feliciano |translator-last=Sánchez Chan |trans-title=Kushtetuta e Shtetit të Meksikës |publisher=Qeveria e Qytetit të Meksikës}}</ref> |{{ill|Otomi|en|Otomi language}}: {{lang|ote|'Monda}}{{Citim i duhur|date=July 2025}} }}}} është [[kryeqyteti]] dhe qyteti më i madh i [[Meksika|Meksikës]], si dhe qyteti më i populluar i [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]].<ref>{{cite web |title = Artículo 44 |url = http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |publisher = Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |language = es |access-date = 2010-05-14 |archive-date = 2020-01-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200117163053/http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf |url-status = live }}</ref><ref name="Guardian – MexicoRenamesFederalDistrictToMexicoCity" /> Është një nga qendrat kryesore kulturore dhe financiare të botës dhe, sipas renditjes së vitit 2024 të Rrjetit të Kërkimit mbi Globalizimin dhe Qytetet Botërore (GaWC), klasifikohet si {{ill|Qytet botëror Alfa|en|Alpha world city|lt=qytet botëror Alfa}}.<ref>{{cite web |work=Foreign Policy |title = The 2008 Global Cities Index |year = 2008 |url = https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |language = en |access-date = 2009-12-27 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100110131155/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |archive-date = 2010-01-10}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Cities 2024 |url=https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |access-date=2025-04-23 |website=GaWC |language=en |archive-date=2025-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110011505/https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |url-status=live }}</ref> I vendosur në Luginën e Meksikës, mbi {{ill|Rrafshnalta Meksikane|en|Mexican Plateau|lt=Rrafshnaltën Meksikane}} e lartë, qyteti shtrihet në një lartësi prej 2.240 metrash (7.350 këmbë). Ndahet në 16 njësi administrative, ose ''alcaldías'', të cilat ndahen më tej në lagje, ose ''colonias''. Sipas censusit meksikan të 2020, Qyteti i Meksikës i mirëfilltë kishte një popullsi prej 9.209.944 banorësh dhe një sipërfaqe tokësore prej {{Convert|1495|km2|sqmi|sp=us|abbr=off}},<ref name="inegi_pop_2020" /> duke e bërë atë {{ill|Qyteti primat|en|Primate city|lt=qytetin primat}} të Meksikës dhe qytetin e dytë më të madh spanjishtfolës në botë për nga popullsia e qytetit të mirëfilltë, pas [[Lima|Limës]].<ref>{{cite book | first1=Brian W. | last1=Blouet | first2=Olwyn M. | last2=Blouet | title=OECD Reviews of Regional Innovation OECD Reviews of Regional Innovation: 15 Mexican States 2009 | publisher=OECD Publishing | year=2009 | pages=418, 299 | isbn=978-92-64-06012-8 | language=en}}</ref> Sipas përkufizimit më të fundit të rënë dakord nga qeveria federale dhe qeveritë shtetërore, Zona metropolitane e Meksikës kishte një popullsi prej 21.804.515 banorësh, duke e bërë atë zonën metropolitane të 15-të më të madhe në botë dhe {{ill|Aglomerati urban|en|Urban agglomeration|lt=aglomeratin}} e dytë më të madh urban në [[Hemisfera Perëndimore|Hemisferën Perëndimore]], pas [[Sao Paulo|São Paulo]]. <ref>{{cite web |url=https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |year=2019 |title=World Urbanization Prospects 2018 |author=Kombet e Bashkuara |access-date=2021-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211222646/https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |archive-date=2020-02-11 |url-status=live |language=en }}</ref> Në vitin 2011, Zona metropolitane e Meksikës kishte një PBB prej 411 miliardë dollarësh, duke e bërë atë një nga zonat urbane më produktive në botë.<ref>[http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 Global MetroMonitor {{!}} Brookings Institution] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130605135349/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |date=2013-06-05}}. Brookings.edu. Marrë më 12 prill 2014.</ref> Qyteti përbënte 15,8% të PBB-së së Meksikës, ndërsa zona metropolitane rreth 22%.<ref name="GDP">{{cite web |title=Key Economic Facts and Figures |url=http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100426013125/http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/ |archive-date=2010-04-26 |access-date=2010-08-19 |website=Mexico City Experience |language=en }}</ref> Nëse do të ishte një shtet i pavarur në vitin 2013, Qyteti i Meksikës do të kishte qenë ekonomia e pestë më e madhe në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]].<!-- Nga en.wiki: , pesë herë më e madhe se [[Kosta Rika]] dhe afërsisht e njëjta madhësi si [[Peruja]] --><ref>{{cite magazine |last=Parish Flannery |first=Nathaniel |date=2013-12-23 |title=Mexico City Is Focusing on Tech Sector Development |url=https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/ |url-status=live |magazine=Forbes |archive-url=https://archive.today/20230220020613/https://www.forbes.com/sites/nathanielparishflannery/2013/12/23/mexico-city-is-focusing-on-tech-sector-development/?sh=1382733d26a4 |archive-date=2023-02-20 |access-date=2013-12-27 |language=en }}</ref> Qyteti i Meksikës është {{ill|Lista e qyteteve më të vjetra të banuara vazhdimisht|en|List of oldest continuously inhabited cities|lt=kryeqyteti më i vjetër i banuar vazhdimisht në Amerikë}} dhe një nga vetëm dy kryeqytete të themeluara nga [[Popujt indigjenë të Amerikës|popujt indigjenë]].{{Efn|[[Kuito]], kryeqyteti i [[Ekuadori]]t, është kryeqyteti tjetër i tillë.}} Ai nisi si [[Tenochtitlán]], një qytet i meksikëve i ndërtuar rreth vitit 1325 mbi ishuj në {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenin e Tekskokos}}. Pas rrethimit të Tenochtitlánit në vitin 1521, ai u shkatërrua pothuajse plotësisht dhe më pas u rindërtua sipas standardeve urbane spanjolle. Në vitin 1524, komuna e Qytetit të Meksikës u themelua si {{lang|es|México Tenochtitlán}},<ref name="gobdf" /> dhe nga viti 1585 e tutje njihej zyrtarisht si {{lang|es|Ciudad de México}}.<ref name="gobdf">{{cite web |author=Qeveria e Distriktit Federal |title=Historia de la Ciudad de México |url=http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091219215021/http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico |archive-date=2009-12-19 |access-date=2009-12-27 |website=df.gob.mx |language=es }}</ref> Gjatë [[Perandoria Spanjolle|periudhës koloniale spanjolle]], qyteti ishte një qendër kryesore politike, administrative dhe financiare.<ref name="UN">{{cite web |author=Kombet e Bashkuara |title=Mexico City, Mexico |url=https://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |access-date=2009-12-27 |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502045456/http://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp |archive-date=2010-05-02 }}</ref> Pasi Meksika {{ill|Lufta për pavarësinë e Meksikës|en|Mexican War of Independence|lt=u bë e pavarur}}, territori përreth qytetit u organizua në vitin 1824 si {{ill|Distrikti federal|en|federal district|lt=distrikti federal}} i ri dhe i vetëm i vendit ({{Langx|es|Distrito Federal|links=no}} ose ''DF''). Pas vitesh kërkesash për [[Autonomia|autonomi]] më të madhe politike, banorët fituan të drejtën të zgjedhin si kryetarin e qeverisë ashtu edhe anëtarët e Asambleja Legjislative e Qytetit të Meksikës [[Njëdhomësia|njëdhomëshe]] në vitin 1997. Që atëherë, partitë e majta, së pari Partia e Revolucionit Demokratik, dhe më vonë {{ill|Morena (parti politike)|en|Morena (political party)|lt=Morena}}, kanë kontrolluar të dyja postet.<ref>Daniel C. Schechter, Josephine Quintero. ''Lonely Planet Mexico City, City Guide [With Pullout Map]''. Botimi i tretë. Lonely Planet, 2008. f. 288 (f. 20–21). {{ISBN|978-1-74059-182-9}}.</ref> Qyteti gjithashtu ka miratuar disa politika përparimtare,<ref>{{cite web |last=Gallo |first=Rubén |date=2021-04-06 |title=A Chronicle of Mexico City and Its Multitudes |url=https://www.nytimes.com/2021/04/06/books/review/horizontal-vertigo-mexsico-city-juan-villoro.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055542/https://www.nytimes.com/2021/04/06/books/review/horizontal-vertigo-mexsico-city-juan-villoro.html |archive-date=2023-01-08 |access-date=2023-01-07 |work=The New York Times |language=en }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seattletimes.com/life/travel/my-mexico-city-is-everyones-now/|title=My Mexico City is everyone's now|date=2017-04-27|access-date=2023-01-07|first=Luisita|last=Lopez Torregrosa|location=Qyteti i Meksikës|work=The Seattle Times|archive-date=2023-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055558/https://www.seattletimes.com/life/travel/my-mexico-city-is-everyones-now/|url-status=live|language=en}}</ref> përfshirë abortin legal,<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/10/26/mexicos-quintana-roo-state-decriminalises-abortion|title=Mexico's Quintana Roo state decriminalises abortion|work=Al Jazeera|date=2022-10-26|access-date=2023-01-07|archive-date=2023-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106101005/https://www.aljazeera.com/news/2022/10/26/mexicos-quintana-roo-state-decriminalises-abortion|url-status=live|language=en}}</ref> një formë të kufizuar eutanazie,<ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/latino/people-want-die-will-countries-allow-euthanasia-rcna3307|title=These people want to die. Will their countries allow euthanasia?|first=Albinson|last=Linares|agency=Telemundo|work=NBC News|date=2021-10-21|access-date=2023-01-07|archive-date=2023-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055542/https://www.nbcnews.com/news/latino/people-want-die-will-countries-allow-euthanasia-rcna3307|url-status=live|language=en}}</ref> {{ill|Divorci pa faj|en|No-fault divorce|lt=divorcin pa faj}},<ref>{{cite web |last=Malkin |first=Elisabeth |date=2009-07-21 |title=Express Route to Divorce Has Familiar Delays |url=https://www.nytimes.com/2009/07/22/world/americas/22divorce.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108055549/https://www.nytimes.com/2009/07/22/world/americas/22divorce.html |archive-date=2023-01-08 |access-date=2023-01-07 |work=The New York Times |language=en }}</ref> martesën e personave të të njëjtit seks,<ref name="Guardian – MexicoCityLegalisesSameSexMarriage">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2009/dec/22/mexico-city-same-sex-marriage|title=Mexico City legalises same-sex marriage|agency=Associated Press|date=2009-12-22|access-date=2023-01-07|work=The Guardian|archive-date=2022-11-08|archive-url=http://www.theguardian.com/world/2009/dec/22/mexico-city-same-sex-marriage|url-status=live|language=en}}</ref> dhe ndryshimin ligjor të gjinisë.<ref>{{cite web |last=Hogue |first=Tom |date=2023-06-25 |title=Mexico City holds mass celebration for same-sex weddings, gender ID changes |url=https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-holds-mass-celebration-same-sex-weddings-gender-id-changes-2023-06-24/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115025405/https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-holds-mass-celebration-same-sex-weddings-gender-id-changes-2023-06-24/ |archive-date=2023-11-15 |access-date=2023-11-15 |work=Reuters |language=en }}</ref> Më 29 janar 2016, Distrikti Federal u riemërtua zyrtarisht ''Ciudad de México'', ose CDMX. Këto reforma i dhanë qytetit më shumë autonomi dhe ndryshuan aspekte të qeverisjes dhe strukturës së tij politike,<ref name="Federal District Now Officially">{{cite web |last=Richards |first=Tony |date=2016-01-30 |title=Federal District is now officially Mexico City: The change brings more autonomy for the country's capital |url=http://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721155716/http://mexiconewsdaily.com/news/federal-district-is-now-officially-mexico-city/ |archive-date=2017-07-21 |access-date=2017-07-11 |work=Mexico News Daily |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |agency=Agence France-Presse |date=2016-01-30 |title=From DF to CDMX, Mexico City changes name, status |url=https://newsinfo.inquirer.net/760075/from-df-to-cdmx-mexico-city-changes-name-status |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411160014/https://newsinfo.inquirer.net/760075/from-df-to-cdmx-mexico-city-changes-name-status |archive-date=2022-04-11 |website=Inquirer News |language=en }}</ref> megjithëse një klauzolë {{ill|Kushtetuta e Meksikës|en|Constitution of Mexico|lt=kushtetuese}} ende e pengon atë të bëhet shtet për sa kohë që mbetet kryeqyteti i Meksikës.<ref name="UN2">{{cite web |author= |date=2016-01-28 |title=La Ciudad de México no será estado, sino entidad federal autónoma |url=http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035714/http://www.diariodemexico.com.mx/la-ciudad-mexico-no-sera-estado-sino-entidad-federal-autonoma/ |archive-date=2016-03-04 |access-date=2016-02-29 |website=Diario de México |language=es }}</ref> == Nofkat dhe motot == Deri në vitin 2013, ishte e zakonshme t'i referoheshe qytetit me akronimin "DF", që vjen nga {{lang|es|Distrito Federal de México}} (Distrikti Federal). Që nga viti 2013, përdorimi i shkurtimit "CDMX" është bërë më i zakonshëm. Qyteti përmendet gjithashtu bisedorisht thjesht si "México" kur përdoret në një kontekst gjeografik lokal. Ky emërtim përdoret gjithashtu në shenjat rrugore dhe në emrat e autostradave. Emërtimi bisedor për banorët e Qytetit të Meksikës është ''chilango''.<ref>{{cite book|title=Oxford Spanish-English Dictionary|year=1994|language=en}}</ref> Chilango u përdor historikisht në mënyrë përbuzëse nga njerëzit që jetonin jashtë Qytetit të Meksikës për të "nënkuptuar një person të zhurmshëm, arrogant, pa edukatë dhe të vrazhdë".{{Sfn|Lida|2008|p=15}} Nga ana e tyre, ata që jetojnë në Qytetin e Meksikës i quajnë në mënyrë fyese ata që jetojnë diku tjetër si banorë të ''la provincia'' ("provincat", "periferia"), dhe shumë prej tyre e pranojnë me krenari termin chilango.{{Sfn|Lida|2008|p=15}} Banorët e Qytetit të Meksikës quhen zyrtarisht ''capitalinos'' (në lidhje me faktin se qyteti është kryeqyteti i vendit), por "ndoshta sepse capitalino është fjala më e sjellshme, më specifike dhe më e saktë, ajo pothuajse nuk përdoret kurrë".{{Sfn|Lida|2008|p=16}} Qyteti i Meksikës njihej tradicionalisht si ''La Ciudad de los Palacios'' ("Qyteti i Pallateve"), një [[Nofka|nofkë]] që i atribuohet baronit [[Alexander von Humboldt]]. Kur vizitoi qytetin në shekullin e 19-të, ai shkroi një letër drejt Gjermanisë, duke thënë se Qyteti i Meksikës mund t'i bënte konkurrencë çdo qyteti të madh të Evropës. Politiku anglez Charles Latrobe shkroi si vijon: "... shikoni veprat e tyre: digat, ujësjellësat, kishat, rrugët—dhe luksin e ''Qytetit të Pallateve'' që është ngritur mbi rrënojat e ndërtuara me baltë të Tenochtitlanit...", në faqen 84 të Letrës V të ''The Rambler in Mexico''.<ref>{{cite book|title=Diccionario Porrúa. Historia, Biografía y Geografía de México|publisher=Editorial Porrúa, S.A.|location=Mexico City|edition=5th|year=1986|volume=II|page=1638|language=es}}</ref> Gjatë periudhës koloniale, motoja e qytetit ishte "Muy Noble e Insigne, Muy Leal e Imperial" (Shumë fisnike dhe e shquar, shumë besnike dhe perandorake).<ref>{{cite web|url=http://www.esteticas.unam.mx/revista_imagenes/anotaciones/ano_dallal01.html|title=La Ciudad de México: el espectáculo más grande del mundo|author=Alberto Dallal|website=Revista elektronike Imágenes e Institutit të Kërkimeve Estetike të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës|language=es|access-date=2019-11-19|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109073642/http://www.esteticas.unam.mx/revista_imagenes/anotaciones/ano_dallal01.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=La muy noble, muy leal, insigne é imperial ciudad de México, cabeza de los reynos y provincias de Nueva España y en si nombre los señores presidente y vocales que componen la Real Junta de Policía de esta Córte con anuencia del Exmo. Sr. virey de este reyno hacemos saber al piadoso vecindario lo que sigue|author=Ramón Gutiérrez del Mazo (intendenti i Meksikës: 1811–1821)|year=1811|language=es|url=https://books.google.com/books?id=IdygYgEACAAJ|access-date=2020-10-19|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204605/https://books.google.com/books?id=IdygYgEACAAJ|url-status=live}}</ref> Gjatë administrimit të [[Andrés Manuel López Obrador]] (2000–2005) u prezantua një slogan politik: ''la Ciudad de la Esperanza'' (fjalë për fjalë: "Qyteti i Shpresës"). Kjo moto u adoptua shpejt si nofkë e qytetit, por është venitur që kur motoja e re, ''Capital en Movimiento'' ("Kryeqytet në lëvizje"), u adoptua nga administrata e drejtuar nga Marcelo Ebrard; kjo e fundit nuk trajtohet vërtet si nofkë. == Historia == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Historia e Qytetit të Meksikës|en|History of Mexico City}}}} Gjurmët më të vjetra të pranisë njerëzore në zonën e Qytetit të Meksikës janë ato të gruas së Peñónit dhe të tjera të gjetura në San Bartolo Atepehuacan (Gustavo A. Madero). Dikur besohej se ato i përkisnin periudhës së cenolitikut të poshtëm (9.500–7.000 p.e.s.).<ref>Dëshmia përbëhet nga një varrim në rastin e parë dhe nga ashkla litike të lidhura me mbetjet e faunës së zhdukur. Ato vlerësoheshin rreth 10.000 vjet të vjetra. ''Cfr. Acosta Ochoa'', 2007: 9.</ref> Megjithatë, një studim i vitit 2003 e vlerësoi moshën e gruas së Peñónit në 12.700 vjet (moshë kalendarike),<ref>{{cite journal|last1=Gonzalez|first1=Silvia|last2=Jiménez-López|first2=José Concepción|last3=Hedges|first3=Robert|last4=Huddart|first4=David|last5=Ohman|first5=James C|last6=Turner|first6=Alan|last7=Pompa y Padilla|first7=José Antonio|title=Earliest humans in the Americas: new evidence from México|journal=Journal of Human Evolution|language=en|date=March 2003|volume=44|issue=3|doi=10.1016/s0047-2484(03)00004-6|page=381|pmid=12674097|bibcode=2003JHumE..44..379.}}</ref> një nga mbetjet njerëzore më të vjetra të zbuluara në Amerikë. Studimet e ADN-së mitokondriale të saj sugjerojnë se ajo ishte me prejardhje aziatike,<ref>{{cite web|url=http://www.cronica.com.mx/notas/2003/65456.html|title=El ADN de La Mujer del Peñón confirma el origen asiático del hombre americano|website=www.cronica.com.mx|language=es|access-date=2019-09-28|archive-date=2013-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012073700/http://www.cronica.com.mx/notas/2003/65456.html|url-status=dead}}</ref> evropiane<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=44lXDwAAQBAJ&q=pe%C3%B1on+woman+european&pg=PT91|title=Scattered Skeleton in Our Closet|author=Karen Mutton|year=2011|isbn=978-1-935487-41-8|publisher=Adventures Unlimited Press|language=en|access-date=2020-10-19|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204606/https://books.google.com/books?id=44lXDwAAQBAJ&q=pe%C3%B1on+woman+european&pg=PT91#v=snippet&q=pe%C3%B1on%20woman%20european&f=false|url-status=live}}</ref> ose aborigjene australiane.<ref>{{cite news|author=David Epstein|title=First Americans May Have Come From Australia|url=https://www.discovermagazine.com/planet-earth/28-first-americans-may-have-come-from-australia|work=Discover|language=en|date=2005-01-02|access-date=2020-10-17|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018065929/https://www.discovermagazine.com/planet-earth/28-first-americans-may-have-come-from-australia|url-status=live}}</ref> Zona ishte destinacioni i migrimeve të {{ill|Chichimeca|en|lt=Teochichimecas}} gjatë shekujve 8 dhe 13, njerëz që do të krijonin kulturat {{ill|Toltekët|en|Toltec|lt=tolteke}} dhe [[Aztekët|meksika]] (azteke). Këta të fundit arritën rreth shekullit të 14-të dhe u vendosën fillimisht në brigjet e liqenit. === Periudha azteke === {{Kryesor|Tenochtitlán}} [[Skeda:Vista completa de Tenochtitlán.jpg|thumb|left|Qyteti ishte vendi i [[Tenochtitlán|Mexico-Tenochtitlanit]], kryeqytetit aztek.]] Qyteti i [[Tenochtitlán|Mexico-Tenochtitlanit]] u themelua nga populli {{ill|Mexica|en}} në 1325 ose 1327.<ref>{{Cite EB1911 |wstitle=Mexico City |volume=18 |page=346 |language=en |quote=The City of Mexico dates, traditionally, from the year 1325 or 1327}}</ref> Qyteti i vjetër mexica, i njohur sot si Tenochtitlán, u ndërtua mbi një ishull në qendër të sistemit liqenor të brendshëm të Luginës së Meksikës, të cilin e ndan me një qytet-shtet më të vogël të quajtur Tlatelolco.<ref>{{Cite book |last=Berdan |first=Frances F. |title=The Aztecs of Mexico: An Imperial Society |location=New York |publisher=Holt, Rinehart and Winston |year=1982 |pages=10–14 |language=en}}</ref> Sipas legjendës, perëndia kryesore e popullit Mexica, {{ill|Huitzilopochtli|en|Huītzilōpōchtli}}, tregoi vendin ku duhej të ndërtonin shtëpinë e tyre duke paraqitur një [[Shqiponja e malit|shqiponjë të artë]] të ulur mbi një kaktus opuntia, duke gllabëruar një gjarpër me zile.<ref name="Frances F. Berdan 1982, p. 14">{{Cite book |last=Berdan |first=Frances F. |title=The Aztecs of Mexico: An Imperial Society |location=New York |publisher=Holt, Rinehart and Winston |year=1982 |page=14 |language=en}}</ref> Midis 1325 dhe 1521, Tenochtitlani u rrit në madhësi dhe fuqi, duke arritur të dominonte qytet-shtetet e tjera përreth {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}} dhe në Luginën e Meksikës. Kur mbërritën spanjollët, perandoria azteke kishte shtrirë pjesën më të madhe të [[Mezoamerika|Mezoamerikës]], duke prekur si Gjirin e Meksikës ashtu edhe Oqeanin Paqësor.<ref name="Frances F. Berdan 1982, p. 14" /> === Pushtimi spanjoll === [[Skeda:Cortez & La Malinche.jpg|left|thumb|Paneli i kushtuar fushatës së Tenochtitlanit, siç paraqitet në ''Kanavacën e Tlaskalës'' të vitit 1552. Hernan Kortes dhe {{ill|La Malinche|en|lt=Malintzin}} (djathtas) takojnë [[Montezuma II]] në Mexico-Tenochtitlan, më 8 nëntor 1519.]] Pasi zbarkoi në Veracruz, eksploruesi spanjoll [[Hernan Kortes]] (Hernán Cortés) avancoi drejt Tenochtitlanit me ndihmën e shumë popujve të tjerë vendas,<ref name="Ciudad Mexico">{{cite web |url = http://www.ciudadmexico.com.mx/historia.htm |title = Historia de la Ciudad de México |language = es |access-date = 2008-10-14 |archive-date = 2019-05-01 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190501144358/http://ciudadmexico.com.mx/historia.htm |url-status = live }}</ref> duke mbërritur atje më 8 nëntor 1519.<ref name="Marroqui">{{Cite book |title = La Ciudad de Mexico |last = Marroqui |first = Jose Maria |year = 1969 |publisher = Ayuntamiento del Distrito Federal |location = Mexico City |pages = 21–25 |language = es }}</ref> Kortes dhe njerëzit e tij marshuan përgjatë rrugës së ngritur që të çonte në qytet nga Iztapalapa (Ixtapalapa), dhe sundimtari i qytetit, [[Montezuma II]], i përshëndeti spanjollët; shkëmbyen dhurata, por miqësia nuk zgjati shumë.<ref name="pbs1">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_e00.html |title = Conquistadors – Cortés. November 1519, The Most Beautiful Thing in the World |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190426165811/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_e00.html |url-status = live }}</ref> Kortes e vuri Montezuma II nën {{ill|Arresti shtëpiak|en|House arrest|lt=arrest shtëpiak}} në pallatin e të atit, duke shpresuar të sundonte përmes tij.<ref name="pbs2">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_f00.html |title = Conquistadors – Cortés. November, 1519 – Montezuma Arrested |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190418033417/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_f00.html |url-status = live }}</ref> Tensionet u rritën derisa, natën e 30 qershorit 1520 – gjatë një përleshjeje të njohur si "{{ill|La Noche Triste|en}}" – aztekët u ngritën kundër ndërhyrjes spanjolle dhe arritën të zinin ose të dëbonin evropianët dhe aleatët e tyre {{ill|Tlaskaltekët|en|Tlaxcaltec|lt=tlaskaltekë}}.<ref name="pbs4">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_g00.html |title = Conquistadors – Cortés. June 1520 – Massacre at Tenochtitlán |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190422021242/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_g00.html |url-status = live }}</ref> Kortes u riorganizua në Tlaskala. Aztekët menduan se spanjollët ishin larguar përgjithmonë dhe zgjodhën një mbret të ri, Cuitlahuac, por ai vdiq së shpejti; mbreti tjetër ishte Kuauhtemok.<ref name="pbs6">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_h00.html |title = Conquistadors – Cortés. December 1520 – Siege, Starvation & Smallpox |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-05-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190528141631/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_h00.html |url-status = live }}</ref> Kortes nisi një rrethim të Tenochtitlanit në maj 1521. Për tre muaj, qyteti vuajti nga mungesa e ushqimit dhe e ujit, si dhe nga përhapja e [[Lia|lisë]] së sjellë nga evropianët.<ref name="Ciudad Mexico" /> Kortes dhe aleatët e tij zbarkuan forcat në jug të ishullit dhe u hapën rrugë ngadalë përmes qytetit.<ref name="pbs7">{{cite web |url = https://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_i00.html |title = Conquistadors – Cortés. The Last Stand: An Aztec Iliad |publisher = PBS |language = en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2019-04-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190420100622/http://www.pbs.org/conquistadors/cortes/cortes_i00.html |url-status = live }}</ref> Kuauhtemok u dorëzua në gusht 1521.<ref name="Ciudad Mexico" /> Spanjollët pothuajse e rrafshuan Tenochtitlanin gjatë rrethimit përfundimtar të pushtimit.<ref name="Marroqui" /> Kortes u vendos fillimisht në Coyoacán, por vendosi ta rindërtonte vendin aztek për të fshirë çdo gjurmë të rendit të vjetër.<ref name="Marroqui" /> Ai nuk e shpalli territorin nën sundimin e vet sovran, por mbeti besnik ndaj kurorës spanjolle. Nënmbreti i parë spanjoll mbërriti në Qytetin e Meksikës katërmbëdhjetë vjet më vonë. Në atë kohë, qyteti ishte kthyer sërish në një [[Qytetshteti|qytet-shtet]], me një fuqi që shtrihej shumë përtej kufijve të tij.<ref name="Enc Mex 2000">{{cite encyclopedia |last = Alvarez |first = Jose Rogelio |encyclopedia = Enciclopedia de Mexico |language = es |title = Mexico, Ciudad de |year = 2000 |publisher = Encyclopædia Britannica |volume = 9 |pages = 5242–5260 }}</ref> Megjithëse spanjollët ruajtën planin bazë të Tenochtitlanit, ata ndërtuan [[Kisha Katolike Romake|kisha katolike]] mbi tempujt e vjetër aztekë dhe përvetësuan për vete pallatet perandorake.<ref name="Enc Mex 2000" /> Tenochtitlani u riemërtua "Meksiko", sepse spanjollët e gjetën fjalën më të lehtë për t'u shqiptuar.<ref name="Marroqui" /> === Rritja e Qytetit kolonial të Meksikës === [[Skeda:Ignacio Serrano - Catedral de México.jpg|thumb|left|Pikturë e shekullit të 18-të e Katedraljes Metropolitane të Qytetit të Meksikës (1571–1813). Katedralja u ndërtua nga spanjollët mbi rrënojat e tempullit kryesor aztek.]] Qyteti kishte qenë kryeqyteti i [[Perandoria Azteke|Perandorisë Azteke]] dhe në epokën koloniale, "Mexico" u bë kryeqyteti i {{ill|Spanja e Re|en|New Spain|lt=Spanjës së Re}}. Mëkëmbësi i Meksikës ose zëvendës-mbreti jetonte në pallatin e mëkëmbësit në sheshin kryesor ose {{ill|Zócalo|en|Zócalo}}. Katedralja Metropolitane e Qytetit të Meksikës, selia e Kryepeshkopatës së Spanjës së Re, u ndërtua në një anë tjetër të Zócalo-s, si dhe pallati i kryepeshkopit, dhe përballë tij ndërtesa që strehonte këshillin e qytetit ose ''ayuntamiento''-n e qytetit. Një pikturë e fundit e shekullit të shtatëmbëdhjetë e Zócalo-s nga Cristóbal de Villalpando paraqet sheshin kryesor, i cili kishte qenë qendra e vjetër ceremoniale azteke. Sheshi qendror ekzistues i aztekëve u shndërrua në mënyrë efektive dhe të përhershme në qendrën ceremoniale dhe selinë e pushtetit gjatë periudhës koloniale, dhe mbetet edhe sot në Meksikën moderne si sheshi qendror i kombit. Rindërtimi i qytetit pas rrethimit të Tenochtitlanit u realizua nga puna e bollshme indigjene në zonën përreth. Murgu françeskan Toribio de Benavente Motolinia, një nga Dymbëdhjetë Apostujt e Meksikës që arritën në Spanjën e Re në 1524, e përshkroi rindërtimin e qytetit si një nga fatkeqësitë ose plagët e periudhës së hershme: <blockquote>Plaga e shtatë ishte ndërtimi i Qytetit të madh të Meksikës, i cili, gjatë viteve të para, përdori më shumë njerëz sesa ndërtimi i Jerusalemit. Turmat e punëtorëve ishin aq të shumta sa mezi mund të lëvizje nëpër rrugë dhe nëpër rrugët e ngritura, megjithëse ato janë shumë të gjera. Shumë vdiqën nga shtypja nën trarë, ose nga rrëzimi prej vendeve të larta, ose gjatë shembjes së ndërtesave të vjetra për të ndërtuar të reja.<ref>Toribio de Benavente Motolinia, ''Motolinia's History of the Indians of New Spain'', përkthyer dhe redaktuar nga Elizabeth Adnros Foster. Wesport: Greenwood Press, (1950) 1973, fq. 41–42</ref></blockquote> [[Skeda:Atlas Van der Hagen-KW1049B13 078-Panorama van- NOVA MEXICO.jpeg|thumb|Qyteti i Meksikës në 1690. Atlas Van der Hagen.]] Tenochtitlani para pushtimit u ndërtua në qendër të sistemit të liqeneve të brendshme, me qytetin e arritshëm me kanoe dhe me rrugë të ngritura e të gjera drejt kontinentit. Rrugët e ngritura u rindërtuan nën sundimin spanjoll me punë indigjene. Qytetet koloniale spanjolle ndërtoheshin sipas një modeli rrjeti, nëse asnjë pengesë gjeografike nuk e pengonte. Në Qytetin e Meksikës, Zócalo (sheshi kryesor) ishte vendi qendror nga i cili rrjeta pastaj shtrihej nga jashtë. Spanjollët jetonin në zonën më afër sheshit kryesor, në atë që njihej si ''traza'', në rrugë të rregullta dhe të mirëstrukturuara. Rezidencat indigjene ishin jashtë asaj zone ekskluzive dhe shtëpitë ishin të vendosura në mënyrë të çrregullt.<ref>Edmundo O'Gorman, ''Reflexiones sobre la distribución urbana coloinal de la ciudad de México'', Mexico 1938, fq. 16 e vazhdim.</ref> Zócalo ishte një qendër tregtie për popullsinë indigjene, duke e bërë të vështirë zbatimin e përpjekjeve spanjolle për ta mbajtur zonën të ndarë.<ref>Magnus Mörner dhe Charles Gibson, "Diego Muñoz Camargo and the Segregation Policy of the Spanish Crown," ''Hispanic American Historical Review'', vëll. 42, fq. 558 e vazhdim.</ref> Herë pas here, Zócalo ishte vendi ku zhvilloheshin festime të mëdha si dhe ekzekutime. Ishte gjithashtu vendi i dy trazirave të mëdha në shekullin e shtatëmbëdhjetë, njëra në 1624, tjetra në 1692.<ref>Ida Altman, Sarah Cline dhe Javier Pescador, ''The Early History of Greater Mexico'', Pearson 2003, fq. 246–249.</ref> Qyteti u rrit bashkë me popullsinë, duke u përplasur me ujërat e liqenit. Ndërsa thellësia e ujit të liqenit luhattej, Qyteti i Meksikës vuante nga përmbytje periodike. Një mobilizim i madh i punës, desagüe, detyroi mijëra indigjenë gjatë periudhës koloniale të punonin në infrastrukturë për të parandaluar përmbytjet. Përmbytjet nuk ishin vetëm një shqetësim, por edhe një rrezik shëndetësor, pasi gjatë periudhave të përmbytjeve mbeturinat njerëzore ndotnin rrugët e qytetit. Duke kulluar zonën, popullsia e mushkonjave u ul, si dhe frekuenca e sëmundjeve që ato përhapnin. Megjithatë, kullimi i ligatinave ndryshoi gjithashtu habitatet e peshqve dhe të zogjve, si dhe zonat e aksesueshme për kultivimin indigjen pranë kryeqytetit.<ref>Noble David Cook, ''Born to Die: Disease and New World Conquest, 1492–1650.'' New York: Cambridge University Press 1998.</ref> Shekulli i 16-të pa një shtim të kishave, shumë prej të cilave mund të shihen edhe sot në qendrën historike.<ref name="Enc Mex 2000" /> Ekonomikisht, Qyteti i Meksikës lulëzoi si rezultat i tregtisë. Ndryshe nga [[Brazili]] ose [[Peruja]], [[Meksika]] kishte kontakt të lehtë me botën e Atlantikut dhe të Paqësorit. Edhe pse kurora spanjolle u përpoq të rregullonte plotësisht gjithë tregtinë në qytet, pati vetëm sukses të pjesshëm.<ref name="Hamnett 1998">{{Cite book |title = Concise History of Mexico. |last = Hamnett |first = Brian R. |year = 1998 |publisher = Cambridge University Press |location = Port Chester, NY |isbn = 978-0-521-58120-2 |url-access = registration |url = https://archive.org/details/concisehistoryof0000hamn |language=en }}</ref> [[Skeda:Palacio de mineria.jpg|thumb|left|Palacio de Minería, Qyteti i Meksikës. Ngritja e minierave të argjendit si profesion dhe fisnikërimi i minatorëve të argjendit ishin një zhvillim i {{ill|Reformat Burbonase|en|Bourbon Reforms|lt=Reformave Burbonase}} të shekullit të 18-të.]] Koncepti i [[Fisnikëria|fisnikërisë]] lulëzoi në Spanjën e Re në një mënyrë që nuk shihej në pjesë të tjera të Amerikave. Spanjollët hasën në një shoqëri në të cilën koncepti i fisnikërisë pasqyronte atë të tyre. Spanjollët respektuan rendin indigjen të fisnikërisë dhe i shtuan atij. Në shekujt që pasuan, zotërimi i një titulli fisnik në Meksikë nuk nënkuptonte se dikush ushtronte pushtet të madh politik, sepse pushteti i dikujt ishte i kufizuar edhe pse akumulimi i pasurisë nuk ishte.<ref name="Ladd 1998">{{Cite book |title = Artes deMexico Palacios de la Nueva España The Mexican Nobility |last = Ladd |first = Doris M |year = 1998 |publisher = Artes de Mexico y del Mundo |location = Mexico City |isbn = 978-968-6533-61-3 |pages = 84–86 |language=es }}</ref> Koncepti i fisnikërisë në Meksikë nuk ishte politik, por mjaft konservator social spanjoll, i bazuar në provimin e vlerës së familjes. Shumica e këtyre familjeve e provuan vlerën e tyre duke fituar pasuri në Spanjën e Re jashtë vetë qytetit, dhe pastaj duke shpenzuar të ardhurat në kryeqytet, duke ndërtuar kisha, duke mbështetur bamirësi dhe duke ndërtuar shtëpi pallatore ekstravagante. Mania për të ndërtuar rezidencën më luksoze të mundshme arriti kulmin në gjysmën e fundit të shekullit të 18-të. Shumë nga këto pallate mund të shihen edhe sot, duke i dhënë Qytetit të Meksikës nofkën "Qyteti i pallateve" që i dha [[Alexander von Humboldt]].<ref name="Marroqui" /><ref name="Enc Mex 2000" /><ref name="Ladd 1998" /> {{ill|Grito de Dolores|en|Grito de Dolores}} ("Këlthitja e Dolores"), e njohur gjithashtu si El Grito de la Independencia ("Këlthitja e Pavarësisë"), shënoi fillimin e {{ill|Lufta Meksikane për Pavarësi|en|Mexican War of Independence|lt=Luftës Meksikane për Pavarësi}}. Beteja e Guanajuato-s, angazhimi i parë i madh i kryengritjes, ndodhi katër ditë më vonë. Pas një dekade lufte, pavarësia e Meksikës nga [[Spanja]] u shpall në mënyrë efektive në Deklaratën e Pavarësisë së Perandorisë Meksikane më 27 shtator 1821.<ref name="Iturbide">{{cite web |url = http://www.casaimperial.org/augustin.htm |archive-url = https://web.archive.org/web/20040411084151/http://www.casaimperial.org/augustin.htm |url-status=dead |archive-date = 2004-04-11 |title = Don Agustín de Iturbide |access-date = 2008-10-20 |language=es }}</ref> Agustín de Iturbide shpallet Perandor i Perandorisë së Parë Meksikane nga Kongresi, i kurorëzuar në Katedralen e Meksikës. Distrikti Federal Meksikan u krijua nga qeveria e re dhe me nënshkrimin e kushtetutës së tyre të re, ku koncepti i një distrikti federal u përshtat nga Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara.<ref name="Countries of the World">{{Cite book |first = Thomas E. |last = Weil |chapter = Mexico: Chapter 3B. Evolution of a Nation |title = Countries of the World |publisher = Bureau Development, Inc. |date = 1991-01-01 |language=en }}</ref> Para këtij emërtimi, Qyteti i Meksikës kishte shërbyer si selia e qeverisë si për Shtetin e Meksikës ashtu edhe për kombin në tërësi. Texcoco de Mora dhe më pas Toluca u bënë kryeqytet i Shtetit të Meksikës.<ref>{{Cite book |first = Ashoka |last = Mody |chapter = Infrastructure Delivery |title = Countries of the World |publisher = World Bank Publications |year= 1996 |page = 187 |isbn = 978-0-8213-3520-8 |language=en }}</ref> === Beteja e Qytetit të Meksikës në Luftën Meksikano-Amerikane të 1847 === [[Skeda:Nebel Mexican War 11 Chapultepec Quitman (cropped).jpg|thumb|''Sulmi amerikan mbi Kështjellën Chapultepec'', 1847 nga Carl Nebel dhe Adolphe Jean-Baptiste Bayot]] Gjatë shekullit të 19-të, Qyteti i Meksikës ishte skena qendrore e të gjitha mosmarrëveshjeve politike të vendit. Ai ishte kryeqytet perandorak në dy raste (1821–1823 dhe 1864–1867), si dhe i dy shteteve {{ill|Federalizmi|en|Federalism|lt=federaliste}} dhe i dy shteteve [[Shteti unitar|centraliste]] që pasuan grushtshtete të panumërta gjatë gjysmë shekulli, përpara triumfit të liberalëve pas {{ill|Lufta e Reformës|en|Reform War|lt=Luftës së Reformës}}. Ai ishte gjithashtu objektivi i njërës prej dy pushtimeve franceze të Meksikës ({{ill|Pushtimi i dytë francez i Meksikës|en|Second French intervention in Mexico|lt=1861–1867}}) dhe u pushtua për një vit nga trupat amerikane në kuadër të {{ill|Lufta Meksikano-Amerikane|en|Mexican–American War|lt=Luftës Meksikano-Amerikane}} (1847–1848). Beteja për Qytetin e Meksikës ishte seritë e përleshjeve nga 8 deri më 15 shtator 1847, në rrethinat e përgjithshme të Qytetit të Meksikës gjatë Luftës Meksikano-Amerikane. Përfshihen veprime kryesore në betejat e Molino del Rejit dhe Chapultepec, që kulmuan me rënien e Qytetit të Meksikës. Ushtria amerikane nën Winfield Scott arriti një sukses të madh që i dha fund luftës. Pushtimi amerikan në Distriktin Federal u kundërshtua për herë të parë gjatë Betejës së Churubuskos më 8 gusht, ku Batalioni i Shën Patrikut — i përbërë kryesisht nga emigrantë katolikë irlandezë dhe gjermanë, por edhe kanadezë, anglezë, francezë, italianë, polakë, skocezë, spanjollë, zviceranë dhe meksikanë — luftoi për kauzën meksikane, duke zmbrapsur sulmet amerikane.<ref name="Cerro">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/cerro_gordo.html |title=The Battle of Cerro Gordo |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-date=2007-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023110409/https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/cerro_gordo.html |url-status=dead}}</ref> Pas disfatës së Batalionit të Shën Patrikut, Lufta Meksikano-Amerikane mori fund pasi Shtetet e Bashkuara dislokuan [[Organizimi ushtarak|njësi luftarake]] thellë në [[Meksika|Meksikë]], duke çuar në kapjen e Qytetit të Meksikës dhe të Veracruzit nga [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara|Ushtria amerikane]] me [[Divizioni (njësi ushtarake)|divizionet]] e saj të 1-rë, të 2-të, të 3-të dhe të 4-t. Pushtimi kulmoi me stuhitjen e Kështjellës Chapultepec në vetë qytetin.<ref name="Storming of Chapultepec">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/chapultepec_pillows_attack.html |title=The Storming of Chapultepec (General Pillow's Attack) |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-date=2017-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902101312/https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/chapultepec_pillows_attack.html |url-status=dead}}</ref> Gjatë kësaj beteje, më 13 shtator, divizioni i 4-t, nën komandën e John A. Quitman, udhëhoqi sulmin kundër Chapultepec dhe mori kështjellën. Gjeneralët e ardhshëm të [[Shtetet e Konfederatës së Amerikës|Konfederatës]], George E. Pickett dhe James Longstreet, morën pjesë në sulm. Në mbrojtjen meksikane shërbyen kadetët e përjetësuar më vonë si ''Los Niños Héroes'' ("Heronjtë Fëmijë"). Forcat meksikane u zmbrapsën nga Chapultepec dhe u tërhoqën brenda qytetit. Sulmet ndaj Portave Belén dhe San Cosme erdhën më pas. {{ill|Traktati i Guadalupe Hidalgo|en|treaty of Guadalupe Hidalgo}} u nënshkrua në atë që tani është pjesa më veriore e qytetit.<ref name="treaty">{{cite web |url=https://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/wars_end_guadalupe.html |title=Treaty of Guadalupe Hidalgo |author=Richard Griswold del Castillo |website=PBS |language=en |access-date=2008-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213210803/http://www.pbs.org/kera/usmexicanwar/war/wars_end_guadalupe.html |archive-date=2010-02-13 |url-status=dead}}</ref> === Revolucioni meksikan (1910–1920) === [[Skeda:Dead outside National Palace during one of the outbreaks, Mexico City.jpg|thumb|Kufoma përpara Pallatit Kombëtar gjatë Dhjetë Ditëve Tragjike. Fotograf: Manuel Ramos.<ref>{{Cite web |url=http://digitalcollections.smu.edu/cdm/search/collection/mex/searchterm/Ag1996.1039/mode/exact |title=Album, Mexican Revolution |language=en |access-date=2022-03-19 |archive-date=2020-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129211250/http://digitalcollections.smu.edu/cdm/search/collection/mex/searchterm/Ag1996.1039/mode/exact |url-status=live}}</ref>]] Kryeqyteti shpëtoi nga dhuna më e keqe e konfliktit dhjetëvjeçar të [[Revolucioni meksikan|Revolucionit meksikan]]. Episodi më i rëndësishëm i kësaj periudhe për qytetin ishte {{ill|Decena Trágica|en|Decena trágica}} ("Dhjetë Ditët Tragjike") i shkurtit 1913, kur forcat kundërshtare të qeverisë së zgjedhur të {{ill|Francisco I. Madero|en|Francisco I. Madero|lt=Francisco I. Maderos}} kryen një grusht shteti të suksesshëm. Qendra e qytetit u godit nga sulme artilerie nga fortesa ushtarake e ''ciudadela''-s, ose citadela, me viktima të konsiderueshme civile dhe me dobësimin e besimit te qeveria e Maderos.<ref name="redescolar">{{cite web |url=http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/sigloxx/xx_dece.htm |title=La Decena Trágica, febrero de 1913 |language=es |access-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620151846/http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/sigloxx/xx_dece.htm |archive-date=2013-06-20 |url-status=dead}}</ref> {{ill|Victoriano Huerta|en|Victoriano Huerta}}, gjeneral kryesor i ushtrisë federale, pa një rast për të marrë pushtetin, duke detyruar Madero dhe Pino Suárez të nënshkruanin dorëheqjet. Të dy u vranë më vonë ndërsa ishin rrugës për në burgun Lecumberri. Rrëzimi i Huertës në korrik 1914 solli hyrjen e ushtrive të {{ill|Pancho Villa|en|Pancho Villa}} dhe [[Emiliano Zapata]], por qyteti nuk përjetoi dhunë. Huerta kishte braktisur kryeqytetin dhe ushtritë pushtuese marshuan brenda. Fraksioni konstitucionalist i Venustiano Carranzës fitoi përfundimisht në luftën civile revolucionare dhe Carranza u vendos në pallatin presidencial. === Shekulli XX deri në ditët e sotme === [[Skeda:Casa Estudio Diego Rivera y Frida Kahlo (2566206309).jpg|thumb|left|Shtëpia e Fridas Kahlo dhe [[Diego Rivera|Diego Riverës]] në San Ángel, projektuar nga Juan O'Gorman]] Në shekullin XX dominuan rritja fenomenale e qytetit dhe pasojat e saj mjedisore e politike. Në vitin 1900, popullsia e Qytetit të Meksikës ishte rreth 500.000 banorë.<ref name="LaRosa 2005">{{Cite book |title=Atlas and Survey of Latin American History. |editor-last=LaRosa |editor-first=Michael J. |year=2005 |publisher=M.E. Sharpe, Inc. |pages=118–125 |isbn=978-0-7656-1597-8 |language=en}}</ref> Qyteti filloi të rritej me shpejtësi drejt perëndimit në fillim të shekullit XX<ref name="Enc Mex 2000" /> dhe më pas filloi të rritej lart në vitet 1950, me {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}}, e cila u bë qiellgërvishtja e parë e qytetit.<ref name="Ciudad Mexico" /> Zhvillimi i shpejtë i Qytetit të Meksikës si një qendër e arkitekturës moderniste u shfaq më plotësisht në ndërtimin e mesit të viteve 1950 të Ciudad Universitaria, kampusit kryesor të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës. Projektuar nga arkitektët më prestigjiozë të epokës, përfshirë Mario Pani, Eugenio Peschard dhe Enrique del Moral, ndërtesat kanë muralet e artistëve [[Diego Rivera]], David Alfaro Siqueiros dhe José Chávez Morado. Që atëherë është njohur si Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref>{{cite web |title=Central University City Campus of the Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM) |url=https://whc.unesco.org/en/list/1250/ |publisher=UNESCO |access-date=2023-11-11 |archive-date=2023-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029064104/https://whc.unesco.org/en/list/1250 |url-status=live |language=en}}</ref> {{ill|Lojërat Olimpike Verore 1968|en|1968 Summer Olympics|lt=Lojërat Olimpike të vitit 1968}} sollën ndërtimin e objekteve të mëdha sportive.<ref name="Enc Mex 2000" /> Në vitin 1969 u inaugurua Metroja e Qytetit të Meksikës.<ref name="Ciudad Mexico" /> Rritja shpërthyese e popullsisë së qytetit filloi në vitet 1960, duke e bërë popullsinë të kalonte kufijtë e Distriktit Federal drejt Shtetit fqinj të Meksikës, sidomos në veri, veriperëndim dhe verilindje. Midis 1960 dhe 1980 popullsia e qytetit më shumë se u dyfishua, duke arritur pothuajse 9&nbsp;milionë banorë.<ref name="Enc Mex 2000" /> Në vitin 1980, gjysma e të gjitha vendeve të punës industriale në Meksikë ndodheshin në Qytetin e Meksikës. Nën rritje të pandalshme, qeveria e Qytetit të Meksikës mezi përballonte shërbimet. Fshatarët që vazhdonin të derdheshin në qytet për të shpëtuar nga varfëria vetëm sa i shtonin problemet e qytetit. Pasi mungonte strehimi, ata pushtuan tokat përreth qytetit, duke krijuar [[Vendbanimet informale|vendbanime informale]] të mëdha. Banorët e Qytetit të Meksikës përballeshin me probleme të rënda të ndotjes së ajrit dhe [[Ndotja e ujit|ndotjes së ujit]], si dhe me zhytjen e tokës të lidhur me ujërat nëntokësore.<ref name="water">{{Cite book |title=Mexico City's Water Supply: Improving the Outlook for Sustainability. |author=National Research Council Staff |year=1995 |publisher=National Academies Press |location=Washington, DC |page=4 |language=en}}</ref> Ndotja e ajrit dhe e ujit është përmbajtur dhe përmirësuar në disa zona falë programeve qeveritare, rinovimit të automjeteve dhe modernizimit të transportit publik. [[Skeda:Estudiantes sobre cammión quemado (A68).JPG|thumb|Studentë në një autobus të djegur gjatë {{ill|Masakra e Tlatelolcos|en|Tlatelolco massacre|lt=Masakrës së Tlatelolcos}}, 1968]] Qeveria autokratike që sundoi Qytetin e Meksikës që nga Revolucioni tolerohej, kryesisht për shkak të zgjerimit të vazhdueshëm ekonomik pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Kjo ndodhte edhe pse kjo qeveri nuk mund t'i përballonte në mënyrë adekuate problemet e popullsisë dhe të ndotjes. Megjithatë, pakënaqësia dhe protestat filluan në vitet 1960, duke çuar në {{ill|Masakra e Tlatelolcos|en|Tlatelolco massacre|lt=masakrën e një numri të panjohur studentësh protestues}} në Tlatelolco.<ref>{{Cite web |last=Doyle |first=Kate |date=2023-05-29 |title=TLATELOLCO MASSACRE: DECLASSIFIED U.S. DOCUMENTS ON MEXICO AND THE EVENTS OF 1968 |url=https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB10/nsaebb10.htm |url-status=live |publisher=National Security Archive |access-date=2023-05-30 |archive-date=2023-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203130342/https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB10/nsaebb10.htm |language=en}}</ref> Tre vjet më vonë, një demonstratë në avenynë Maestros, organizuar nga ish-anëtarë të lëvizjes studentore të vitit 1968, u shtyp me dhunë nga një grup paramilitar i quajtur "Los Halcones", i përbërë nga anëtarë bandash dhe adoleshentë nga shumë klube sportive që kishin marrë trajnim në SHBA. [[Skeda:Paloma Cordero Nancy Reagan Mexico City 1985 earthquake.jpg|right|thumb|Zonjat e para Paloma Cordero e Meksikës (majtas) dhe [[Nancy Reagan]] e Shteteve të Bashkuara (djathtas) me ambasadorin amerikan në Meksikë, John Gavin, duke vëzhguar dëmet e shkaktuara nga {{ill|Tërmeti i Qytetit të Meksikës i vitit 1985|en|1985 Mexico City earthquake|lt=tërmeti i vitit 1985}}]] Më 19 shtator 1985, në orën 7:19 të mëngjesit sipas orës standarde të qendrës (CST), zona u godit nga {{ill|Tërmeti i Qytetit të Meksikës i vitit 1985|en|1985 Mexico City earthquake}}.<ref name="Campus">{{Cite news |first=Yunnven |last=Campus |title=A 20 años del sismo del 85 |url=http://www.esmas.com/noticierostelevisa/terremoto/475688.html |publisher=Televisa |location=Mexico City |date=2005-09-19 |access-date=2008-10-04 |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922025641/http://www.esmas.com/noticierostelevisa/terremoto/475688.html |archive-date=2008-09-22 }}</ref> Tërmeti doli një katastrofë politike për [[Shteti njëpartiak|qeverinë e shtetit njëpartiak]]. Qeveria meksikane u paralizua nga burokracia dhe korrupsioni i vet, duke i detyruar qytetarët e zakonshëm të krijonin dhe drejtonin vetë përpjekjet e shpëtimit dhe të rindërtonin gjithashtu pjesën më të madhe të banesave që u shkatërruan.<ref name="haber">{{cite encyclopedia |last=Haber |first=Paul Lawrence |encyclopedia=Concise Encyclopedia of Mexico |title=Earthquake of 1985 |year=1995 |publisher=Taylor & Frances Ltd. |pages=179–184 |language=en}}</ref> == Gjeografia == [[Skeda:Mexico city ESA348919.jpg|thumb|Imazh satelitor i Qytetit të Meksikës]] Qyteti i Meksikës ndodhet në Luginën e Meksikës, e quajtur ndonjëherë Pellgu i Meksikës. Kjo luginë ndodhet në {{ill|Brezi Vullkanik Transmeksikan|en|Trans-Mexican Volcanic Belt|lt=Brezin Vullkanik Transmeksikan}}, në rrafshnaltat e larta të Meksikës qendrore-jugore.<ref name="Porrua Cuenca">{{Cite book |title = Diccionario Porrua de Historia, Biografia y Geografia de Mexico 6th ed. – Mexico, Cuenca de |year = 1995 |publisher = Editorial Porrua |location = Qyteti i Meksikës |language = es |isbn = 978-968-452-907-6 |page = 2238 |volume = 3 }}</ref><ref name="case study">{{cite web |url = http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=100 |title = Mexico City: Opportunities and Challenges for Sustainable Management of Urban Water Resources |date = December 2004 |access-date = 2008-11-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081207190625/http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=100 |archive-date = 2008-12-07 |url-status = dead |language = en }}</ref> Ai ka një lartësi minimale prej {{Convert|2200|m|ft|abbr=off|sp=us}} mbi nivelin e detit dhe është i rrethuar nga male dhe vullkane që arrijnë lartësi mbi {{Convert|5000|m|ft|abbr=off|sp=us}}.<ref name="National Research">{{Cite book |title = Mexico City's Water Supply: Improving the Outlook for Sustainability. |author = National Research Council Staff |year = 1995 |publisher = National Academies Press |location = Washington, DC |isbn = 978-0-309-05245-0 |language = en }}</ref> Kjo luginë nuk ka dalje natyrale kullimi për ujërat që rrjedhin nga shpatet malore, gjë që e bën qytetin të ndjeshëm ndaj përmbytjeve. Kullimi u realizua me inxhinieri përmes kanaleve dhe tuneleve duke filluar nga shekulli i 17-të.<ref name="Porrua Cuenca" /><ref name="National Research" /> Qyteti i Meksikës shtrihet kryesisht mbi atë që dikur ishte {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco}}. Aktiviteti sizmik është i shpeshtë atje.<ref name="Yip 2002">{{Cite web |last = Yip |first = Maricela |author2 = Madl, Pierre |title = Air Pollution in Mexico City |page = 16 |publisher = University of Salzburg, Austria |date = 2002-04-16 |url = http://biophysics.sbg.ac.at/mexico/air.htm |access-date = 2008-11-25 |archive-date = 2011-09-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110914131727/http://biophysics.sbg.ac.at/mexico/air.htm |url-status = dead |language = en }}</ref> Liqeni i Tekskokos u thar duke filluar nga shekulli i 17-të. Megjithëse asnjë prej ujërave të liqenit nuk ka mbetur, qyteti shtrihet mbi argjilën shumë të ngopur të shtratit të liqenit. Kjo bazë e butë po shembet për shkak të nxjerrjes së tepërt të ujërave nëntokësore, e quajtur ''{{ill|Ulja e tokës e lidhur me ujërat nëntokësore|en|Groundwater-related subsidence|lt=ulje e tokës e lidhur me ujërat nëntokësore}}''. Që nga fillimi i shekullit të 20-të, qyteti është ulur deri në {{Convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us}} në disa zona, dhe vazhdon të ulet pothuajse {{Convert|50|cm|in}} çdo vit.<ref>{{cite web |url = https://eos.org/research-spotlights/the-looming-crisis-of-sinking-ground-in-mexico-city |title = The Looming Crisis of Sinking Ground in Mexico City |last = O'Hanlon |first = L. |date = 2021-04-22 |website = Eos, Transactions, American Geophysical Union |publisher = John Wiley & Sons, Inc. |access-date = 2022-03-24 |quote = The ground in Mexico City is sinking at a rate of almost 50 centimeters (20 inches) per year... |archive-date = 2022-04-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220402144840/https://eos.org/research-spotlights/the-looming-crisis-of-sinking-ground-in-mexico-city |url-status = live |language = en }}</ref> Kjo ulje po shkakton probleme me menaxhimin e rrjedhjeve dhe të ujërave të ndotura, duke çuar në probleme përmbytjesh, veçanërisht gjatë verës.<ref name="National Research" /><ref name="Yip 2002" /><ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2017/02/17/world/americas/mexico-city-sinking.html?emc=edit_ta_20170217&nl=top-stories&nlid=73270920&ref=headline&_r=0 New York Times: "Mexico City, Parched and Sinking, Faces a Water Crisis" nga Michael Kimmelman] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20170819022154/https://www.nytimes.com/interactive/2017/02/17/world/americas/mexico-city-sinking.html?emc=edit_ta_20170217&nl=top-stories&nlid=73270920&ref=headline&_r=0 |date = 2017-08-19 }} 17 shkurt 2017 (në anglisht)</ref> I gjithë shtrati i liqenit tani është i shtruar dhe shumica e zonave pyjore që mbeten në qytet ndodhen në rrethet jugore të Milpa Alta, Tlalpan dhe Xochimilco.<ref name="Yip 2002" /> {|class="toc" cellpadding="0" cellspacing="2" style="margin:1em auto; width:600px; float:center; padding:0.5em; text-align:left; clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan="4" style=" color:white; font-size:100%; text-align:center; background-color:black;"|Harta gjeofizike të Qytetit të Meksikës |- |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-Relieve.png|120px]] |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-hidro.png|120px]] |style="text-align:center; vertical-align:center; background:white;"|[[Skeda:MX-DF-clima.png|120px]] |- style="text-align:center; background:#e9e9e9;" |Topografia |Hidrologjia |Modelet klimatike |} === Mjedisi === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Menaxhimi i ujit në Zonën Metropolitane të Qytetit të Meksikës|en|Water management in Greater Mexico City}}}} [[Skeda:Xochimilco trajineras.jpg|thumb|Trajinerat në kanalet e Xochimilcos. Xochimilco dhe qendra historike e Qytetit të Meksikës u shpallën [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend i Trashëgimisë Botërore]] në 1987.]] Fillimisht, pjesa më e madhe e luginës shtrihej nën ujërat e {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}}, një sistem liqenesh të ndërlidhur me ujë të kripur dhe të ëmbël. Aztekët ndërtuan diga për të ndarë ujin e ëmbël që përdorej për të rritur kultura në ''chinampa'' dhe për të parandaluar përmbytjet e përsëritura. Këto diga u shkatërruan gjatë rrethimit të Tenochtitlanit, dhe gjatë kohës koloniale spanjollët e kullonin rregullisht liqenin për të parandaluar përmbytjet. Vetëm një pjesë e vogël e liqenit origjinal mbetet, e vendosur jashtë Qytetit të Meksikës, në bashkinë e Atenkos, në Shtetin e Meksikës. Arkitektët Teodoro González de León dhe Alberto Kalach, së bashku me një grup urbanistësh, inxhinierësh dhe biologësh meksikanë, kanë hartuar planin e projektit ''Rikuperimi i Qytetit të Liqeneve''. Nëse miratohet nga qeveria, projekti do të kontribuojë në furnizimin me ujë nga burime natyrore për Luginën e Meksikës, në krijimin e hapësirave të reja natyrore, në një përmirësim të madh të cilësisë së ajrit dhe në një planifikim më të mirë të vendosjes së popullsisë. === Ndotja === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Ndotja e ajrit në Qytetin e Meksikës|en|Air pollution in Mexico City}}}} [[Skeda:AerialViewPhotochemicalSmogMexicoCity 2.jpg|thumb|left|Ndotja e ajrit mbi Qytetin e Meksikës. Cilësia e ajrit është më e dobët gjatë dimrit.]] Deri në vitet 1990, Qyteti i Meksikës kishte fituar famë të keqe si një nga qytetet më të ndotura të botës; megjithatë, që atëherë qyteti është kthyer në një model për uljen drastike të niveleve të ndotjes. Deri në vitin 2014, ndotja nga [[monoksidi i karbonit]] ishte ulur ndjeshëm, ndërsa dioksidi i squfurit dhe dioksidi i azotit ishin në nivele rreth një të tretës së atyre të vitit 1992. Nivelet e ndotësve karakteristikë në Qytetin e Meksikës janë të ngjashme me ato të [[Los Anxheles]]it.<ref>{{Cite web|url=http://www.laweekly.com/news/los-angeles-and-mexico-city-a-tale-of-two-cities-2152222|title=Los Angeles and Mexico City: A Tale of Two Cities|first=Julia|last=Cooke|date=2008-02-27|website=laweekly.com|access-date=2017-09-20|archive-date=2017-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920103306/http://www.laweekly.com/news/los-angeles-and-mexico-city-a-tale-of-two-cities-2152222|url-status=live|language=en}}</ref> Pavarësisht pastrimit, zona metropolitane mbetet pjesa më e ndotur me [[Ozoni|ozon]] e vendit, me nivele ozoni 2,5 herë mbi kufijtë e sigurt të përcaktuar nga [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|OBSH]].<ref name="harvard">{{Cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2014/10/coming-up-for-air/|title=Coming up for air|work=Harvard Gazette|access-date=2015-12-16|date=2014-10-28|archive-date=2015-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150818144109/http://news.harvard.edu/gazette/story/2014/10/coming-up-for-air/|url-status=live|language=en}}</ref> Për të pastruar ndotjen, qeveritë federale dhe lokale zbatuan plane të shumta, përfshirë monitorimin dhe raportimin e vazhdueshëm të kushteve mjedisore, të tilla si ozoni dhe [[NOx|oksidet e azotit]].<ref name="clean">{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna28391130|title=Mexico City cleans up its reputation for smog|date=2008-12-26|access-date=2019-11-11|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923224721/http://www.nbcnews.com/id/28391130|url-status=live|language=en}}</ref> Kur nivelet e këtyre dy ndotësve arritën nivele kritike, u zbatuan masa emergjente, të cilat përfshinin mbylljen e fabrikave, ndryshimin e orareve të shkollave dhe zgjatjen e programit ''Një ditë pa makinë'' në dy ditë në javë.<ref name="clean" /> Qeveria gjithashtu vendosi përmirësime të teknologjisë industriale, një kontroll të rreptë të emetimeve të automjeteve dy herë në vit dhe riformulimin e benzinës dhe të [[Nafta|karburantit dizel]].<ref name="clean" /> Prezantimi i Metrobús, një sistem i {{ill|Transiti i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transitit të shpejtë me autobus}}, dhe i Ecobici për ndarjen e biçkletave, ishin ndër përpjekjet për të nxitur forma alternative dhe më të gjelbra të transportit.<ref name="harvard" /> === Parqet dhe rekreacioni === [[Skeda:Sobrevuelos CDMX HJ2A5116 (26515134738).jpg|thumb|[[:en:Chapultepec|Chapultepec]] ishte një park i rëndësishëm gjatë [[Perandoria Azteke|Perandorisë Azteke]], hyrja në të kishte qenë e kufizuar vetëm për fisnikërinë e saj; ai u shpall i hapur për publikun me dekret të [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit V]] në vitin 1530.<ref name="NY Times 1987-12-13">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1987/12/13/travel/chapultepec-park-mexico-in-microcosm.html|title=Chapultepec Park: Mexico in Microcosm|website=[[The New York Times]]|author=Larry Rother|date=1987-12-13|access-date=2019-11-18|archive-date=2019-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191118032228/https://www.nytimes.com/1987/12/13/travel/chapultepec-park-mexico-in-microcosm.html|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chapultepec.org.mx/web2010/chapultepec/historia/historia.php|title=Historia del Bosque de Chapultepec (Historia e Pyllit të Chapultepec)|publisher=Dirección del Bosque de Chapultepec|location=Qyteti i Meksikës|language=es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114082249/http://www.chapultepec.org.mx/web2010/chapultepec/historia/historia.php|archive-date=2010-11-14}}</ref> Ai është një nga parqet urbane më të mëdha në botë.<ref name="NY Times 1987-12-13" />]] [[:en:Chapultepec|Chapultepec]], parku publik më ikonik i qytetit, ka një histori që shkon prapa te perandorët aztekë, të cilët e përdornin zonën si vendpushim. Ndodhet në jug të rrethit [[:en:Polanco|Polanco]] dhe strehon [[:en:Chapultepec Zoo|Kopshtin Zoologjik të Chapultepec]], kopshtin zoologjik kryesor të qytetit, disa pellgje dhe shtatë muze, përfshirë Muzeun Kombëtar të Antropologjisë. Parqe të tjera ikonike të qytetit përfshijnë [[:en:Alameda Central|Alameda Central]], e cila njihet si parku publik më i vjetër në [[Amerika|Amerikë]].<ref>{{cite book|last1=Meade|first1=Julie|title=Moon Mexico City|date=2016|publisher=Avalon Publishing|isbn=978-1-63121-409-7|url=https://books.google.com/books?id=BELXCwAAQBAJ&pg=PT113|language=en|quote=Just west of Bellas Artes, the Alameda Central is the largest green space in the center of the city and the oldest public park in the Americas.|access-date=2019-11-18|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204607/https://books.google.com/books?id=BELXCwAAQBAJ&pg=PT113#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Three Kings Day in Mexico, a holiday in flux|url=http://latimesblogs.latimes.com/laplaza/2011/01/mexico-city-holidays-safety-crowds-revitalization-ebrard.html|website=LA Times Blogs – La Plaza|date=2011-01-06|quote=Consider the scene this week at the Alameda Central, the downtown Mexico City park historians describe as the oldest planned urban green space in the Americas.|access-date=2019-11-18|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228061252/http://latimesblogs.latimes.com/laplaza/2011/01/mexico-city-holidays-safety-crowds-revitalization-ebrard.html|url-status=live|language=en}}</ref> Parque México dhe Parque España në rrethin modern [[:en:Condesa|Condesa]]; Parque Hundido dhe ''Parque de los Venados'' në [[:en:Colonia del Valle|Colonia del Valle]], dhe Parque Lincoln në Polanco.<ref>{{cite news|newspaper=El Universal|url=http://www.eluniversaldf.mx/benitojuarez/nota18622.html|title=5 parques representativos del DF (5 parqe ikonike të Qytetit të Meksikës)|author=Lidia Arista|date=2011-01-16|access-date=2013-10-02|archive-date=2013-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130527090127/http://www.eluniversaldf.mx/benitojuarez/nota18622.html|url-status=dead|language=es}}</ref> Ka shumë parqe më të vogla në të gjithë qytetin. Shumica janë "sheshe" të vogla që zënë dy ose tre blloqe katrore midis rretheve rezidenciale ose tregtare. Disa parqe të tjera më të mëdha, si Bosque de Tlalpan dhe Viveros de Coyoacán, dhe në lindje Alameda Oriente, ofrojnë shumë aktivitete rekreative. Në veriperëndim të qytetit ndodhet një rezervat i madh ekologjik, Bosque de Aragón. Në juglindje ndodhet [[:en:Xochimilco Ecological Park and Plant Market|Parku Ekologjik dhe Tregu i Bimëve i Xochimilco]], një [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend i Trashëgimisë Botërore]]. Në perëndim të rrethit [[:en:Santa Fe, Mexico City|Santa Fe]] ndodhen pyjet e pishës të [[:en:Desierto de los Leones National Park|Parkut Kombëtar Desierto de los Leones]]. Parqet argëtuese përfshijnë [[:en:Six Flags México|Six Flags México]], në lagjen Ajusco, i cili është më i madhi në Amerikën Latine. Në qytet mbahen panaire sezonale të shumta. Qyteti i Meksikës ka tre kopshte zoologjike: Kopshti Zoologjik i Chapultepec, [[:es:Zoológico de San Juan de Aragón|Kopshti Zoologjik San Juan de Aragón]] dhe [[:en:Zoológico Los Coyotes|Kopshti Zoologjik Los Coyotes]]. Kopshti Zoologjik i Chapultepec ndodhet në seksionin e parë të Parkut Chapultepec, në Miguel Hidalgo. Ai u hap në vitin 1924.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222123052/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Historia del zoológico|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Vizitorët mund të shohin rreth 243 ekzemplarë të specieve të ndryshme, duke përfshirë kangurë, panda gjigante, gorilla, karakalë, hienë, hipopotamë, jaguarë, gjirafa, lemurë, luanë, ndër të tjera.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222122547/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_chapultepec/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Colección animal|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Kopshti Zoologjik San Juan de Aragón ndodhet pranë Parkut San Juan de Aragón, në Gustavo A. Madero. Në këtë kopsht zoologjik, i hapur në vitin 1964,<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004113006/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-10-04|title=Historia del zoológico|date=2015-10-04|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> ka specie që janë në rrezik zhdukjeje, si jaguari dhe ujku meksikan. Ndër banorët e tjerë janë shqiponja e artë, antilokapra, delja e maleve, karakara, zebrat, elefanti afrikan, ara, hipopotami, ndër të tjera.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004211309/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_aragon/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-10-04|title=Colección animal|date=2015-10-04|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Kopshti Zoologjik Los Coyotes është një kopsht zoologjik prej 27,68 akre (11,2&nbsp;ha) që ndodhet në jug të Qytetit të Meksikës, në Coyoacán. Ai u inaugurua më 2 shkurt 1999.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222094602/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/quienes-somos/historia-del-zoologico|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Historia del zoológico|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> Ai ka më shumë se 301 ekzemplarë të 51 specieve të faunës së egër, vendase ose endemike të zonës, duke përfshirë shqiponja, aksolotl, kojotë, ara, rrëqebuj, ujq meksikanë, rakunë, puma, teporingo, dhelpra dhe drerë bishtbardhë.<ref>{{cite web|url=http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/aprende/coleccion-animal|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222114313/http://www.sedema.df.gob.mx/zoo_coyotes/index.php/aprende/coleccion-animal|url-status=dead|archive-date=2015-12-22|title=Colección animal|date=2015-12-22|access-date=2018-06-28|language=es}}</ref> === Klima === [[Skeda:Lightning in Mexico 04.jpg|thumb|left|Rrufeja në sfondin e Torre Mayor]] {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+ Të dhëna klimatike për Qytetin e Meksikës |- ! Muaji !! Janar !! Shkurt !! Mars !! Prill !! Maj !! Qershor !! Korrik !! Gusht !! Shtator !! Tetor !! Nëntor !! Dhjetor |- ! Maksimumi mesatar (°C) | 21 || 23 || 25 || 26 || 26 || 24 || 23 || 23 || 23 || 22 || 21 || 20 |- ! Minimumi mesatar (°C) | 6 || 7 || 9 || 11 || 12 || 13 || 12 || 12 || 12 || 11 || 8 || 6 |- ! Reshjet (mm) | 5 || 5 || 10 || 15 || 40 || 140 || 160 || 150 || 120 || 50 || 10 || 5 |} Qyteti i Meksikës ka një klimë subtropikale malore ({{ill|Klasifikimi i klimës Köppen|en|Köppen climate classification|lt=klasifikimi i klimës Köppen}} ''Cwb''), për shkak të vendndodhjes tropikale, por edhe lartësisë së madhe mbidetare. Rajoni i poshtëm i luginës merr më pak reshje sesa rajonet e sipërme të jugut; bashkitë e poshtme të Iztapalapa, Iztacalco, Venustiano Carranza dhe pjesa lindore e Gustavo A. Madero janë zakonisht më të thata dhe më të ngrohta sesa bashkitë e sipërme jugore të Tlalpan dhe Milpa Alta, një rajon malor me [[pisha]] dhe [[Dushku|dushqe]], i njohur si vargmali i Ajusco. Temperatura mesatare vjetore varion nga {{convert|12|to|16|C|F|0}}, në varësi të lartësisë mbidetare të bashkisë. Temperatura rrallë bie nën {{convert|3|C|0}} ose ngrihet mbi {{convert|30|C|0}}.<ref name="weatherspark">{{cite web |title = Average Weather for Mexico City |url = http://weatherspark.com/averages/32574/Mexico-City-Distrito-Federal |publisher = Weather Spark |access-date = 2013-10-29 |archive-date = 2016-11-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161105013644/https://weatherspark.com/averages/32574/Mexico-City-Distrito-Federal |url-status = live |language = en }}</ref> Në Observatorin e Tacubaya, temperatura më e ulët e regjistruar ndonjëherë ishte {{convert|-4.4|C|0}} më 13 shkurt 1960, ndërsa temperatura më e lartë e regjistruar ishte {{convert|34.7|C}} më 25 maj 2024.<ref>{{cite web|url=https://www.eleconomista.com.mx/politica/CDMX-rompe-por-segundo-dia-consecutivo-record-de-calor-alcanza-los-34.7-celsius-20240525-0034.html|title=CDMX rompe por segundo día consecutivo récord de calor; alcanza los 34.7° celsius|date=2024-05-25|access-date=2024-05-26|language=es|work=El Economista|archive-date=2024-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526152006/https://www.eleconomista.com.mx/politica/CDMX-rompe-por-segundo-dia-consecutivo-record-de-calor-alcanza-los-34.7-celsius-20240525-0034.html|url-status=live}}</ref> Reshjet në përgjithësi janë shumë të përqendruara në muajt e verës dhe përfshijnë [[Breshëri|breshër]] të dendur. Dëbora bie rrallë në qytet, megjithëse disi më shpesh në majat e maleve përreth. Gjatë historisë së tij, Lugina Qendrore e Meksikës ka qenë e mësuar me disa reshje dëbore në dekadë (përfshirë një periudhë midis 1878 dhe 1895, në të cilën çdo vit—përveç 1880—pati reshje dëbore), kryesisht borë e efektit të liqenit.<ref name="Clima-CDMX" /> Efektet e kullimit të {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}} dhe të {{ill|Ngrohja globale|en|Global warming|lt=ngrohjes globale}} kanë reduktuar ndjeshëm reshjet e dëborës pas reshjeve të lehta të dëborës më 12 shkurt 1907.<ref>{{cite news |title=Snow in Mexico City |work=The Baltimore Sun |location=Baltimore, Maryland, SHBA |date=1907-02-13 |page=2 |language=en}}</ref> Që nga viti 1908, dëbora ka rënë vetëm tri herë: borë më 14 shkurt 1920;<ref>{{cite news |title=Snow Falls in Mexico City |work=The Baltimore Sun |location=Baltimore, Maryland, SHBA |page=1 |language=en}}</ref> reshje të lehta dëbore më 14 mars 1940;<ref>{{cite news |title=Snowfall Startles Mexico City |work=The New York Times |date=1940-03-15 |page=3 |language=en}}</ref> dhe më 12 janar 1967, kur {{convert|8|cm|0|sp=us}} dëborë ranë mbi qytet, më shumë se çdo herë tjetër e regjistruar.<ref>{{cite news |title=6 Die As Snow Storm Covers Mexico City |work=The New York Times |date=1967-01-12 |page=13 |language=en}}</ref> Stuhia e dëborës e vitit 1967 përkoi me funksionimin e ''Sistemit të Kullimit të Thellë'', që rezultoi në kullimin e plotë të asaj që kishte mbetur nga Liqeni i Tekskokos.<ref name="Clima-CDMX">{{Cite book|last=Jáuregui Ostos |first=Ernesto |title=El clima de la Ciudad de México |year=2000 |publisher=Instituto de Geografía de la UNAM |isbn=978-968-856-819-4 |language=es |location=México, D.F.}}</ref><ref name="DAMsxix">{{Cite book|last=Escobar Ohmstede |first=Antonio |title=Desastres agrícolas en México: Siglo XIX Tomo 2 (1822–1900) |year=2004 |publisher=Fondo de Cultura Económica (FCE); Centro de Investigaciones y Estudios Superiores en Antropología Social (CIESAS) |editor=Juan Manuel Pérez Zevallos |isbn=978-968-16-7188-4 |language=es |location=México, D.F.}}</ref> Pas zhdukjes së Liqenit të Tekskokos, nuk ka rënë më kurrë dëborë mbi Qytetin e Meksikës.<ref name="Clima-CDMX" /> Rajoni i Luginës së Meksikës pranon sisteme [[Kundërcikloni|anticiklonike]]. Erërat e dobëta të këtyre sistemeve nuk lejojnë shpërndarjen, jashtë pellgut, të [[Ndotja e ajrit|ndotësve të ajrit]] që prodhohen nga 50.000 industri dhe 4 milionë automjete që veprojnë brenda dhe përreth zonës metropolitane.<ref>{{cite web |url = http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/proaire_2002-2010.pdf |title = Program to improve air quality in the Metropolitan zone of the valley of Mexico – 2002. Secretaría del Medio Ambiente del Distrito Federal, SMA (2002) Programa para Mejorar la Calidad del Aire de la Zona Metropolitana del Valle de México, Gobierno del Distrito Federal |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070126231119/http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/proaire_2002-2010.pdf |archive-date = 2007-01-26 |language = es }}</ref> Zona merr rreth {{convert|820|mm|in|0|sp=us}} reshje vjetore, të përqendruara nga maji deri në tetor, ndërsa gjatë pjesës tjetër të vitit ka reshje shumë të pakta ose aspak.<ref name="National Research" /> Zona ka dy stinë kryesore. Vera e lagësht zgjat nga maji deri në tetor, kur erërat sjellin lagështi tropikale nga deti, dhe muaji më i lagësht është korriku. Dimri i freskët dhe me diell zgjat nga nëntori deri në prill, kur ajri është relativisht më i thatë, dhe muaji më i thatë është dhjetori. Kjo stinë ndahet në një periudhë të ftohtë dimërore dhe një periudhë të ngrohtë pranverore. Periudha e ftohtë shtrihet nga nëntori deri në shkurt, kur {{ill|Masa ajrore|en|Air mass|lt=masat ajrore polare}} shtyhen nga veriu dhe e mbajnë ajrin mjaft të thatë. Periudha e ngrohtë zgjat nga marsi deri në maj, kur erërat subtropikale përsëri mbizotërojnë, por ende nuk mbartin lagështi të mjaftueshme që të krijohet shi.<ref name="Lafragua 2003">{{Cite web |last=Lafregua |first=J |author2=Gutierrez, A |author3=Aguilar E |author4=Aparicio J |author5=Mejia R |author6=Santillan O |author7=Suarez MA |author8=Preciado M |title=Balance hídrico del Valle de Mexico |publisher=Anuario IMTA |year=2003 |url=http://www.imta.gob.mx/instituto/historial-proyectos/th/2003/HDR1-Balance.pdf |access-date=2008-12-01 |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216230728/http://www.imta.gob.mx/instituto/historial-proyectos/th/2003/HDR1-Balance.pdf |archive-date=2008-12-16}}</ref> {{Weather box |location = Qyteti i Meksikës (Tacubaya), normale 1991–2020, ekstreme 1877–2024 |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 28.2 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.9 |Apr record high C = 33.7 |May record high C = 34.7 |Jun record high C = 33.5 |Jul record high C = 29.6 |Aug record high C = 29.4 |Sep record high C = 28.6 |Oct record high C = 29.2 |Nov record high C = 31.5 |Dec record high C = 29.4 |year record high C = 34.7 |Jan high C = 22.4 |Feb high C = 24.3 |Mar high C = 26.1 |Apr high C = 27.5 |May high C = 27.2 |Jun high C = 25.8 |Jul high C = 24.7 |Aug high C = 24.6 |Sep high C = 23.7 |Oct high C = 23.5 |Nov high C = 22.8 |Dec high C = 22.4 |year high C = 24.6 |Jan mean C = 15.4 |Feb mean C = 16.9 |Mar mean C = 18.6 |Apr mean C = 20.3 |May mean C = 20.4 |Jun mean C = 19.8 |Jul mean C = 18.8 |Aug mean C = 18.9 |Sep mean C = 18.4 |Oct mean C = 17.6 |Nov mean C = 16.4 |Dec mean C = 15.4 |year mean C = 18.1 |Jan low C = 8.5 |Feb low C = 9.5 |Mar low C = 11.1 |Apr low C = 13.1 |May low C = 13.7 |Jun low C = 13.8 |Jul low C = 13.0 |Aug low C = 13.2 |Sep low C = 13.1 |Oct low C = 11.8 |Nov low C = 9.9 |Dec low C = 8.5 |year low C = 11.6 |Jan record low C = −4.2 |Feb record low C = −4.4 |Mar record low C = -4.0 |Apr record low C = −0.6 |May record low C = 3.7 |Jun record low C = 0.0 |Jul record low C = 1.0 |Aug record low C = 1.0 |Sep record low C = 1.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.0 |year record low C = −4.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 11.9 |Feb precipitation mm = 5.7 |Mar precipitation mm = 11.8 |Apr precipitation mm = 24.2 |May precipitation mm = 59.4 |Jun precipitation mm = 132.5 |Jul precipitation mm = 174.0 |Aug precipitation mm = 175.6 |Sep precipitation mm = 158.1 |Oct precipitation mm = 71.3 |Nov precipitation mm = 17.4 |Dec precipitation mm = 5.0 |year precipitation mm = 846.9 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 2.7 |Feb precipitation days = 2.1 |Mar precipitation days = 3.8 |Apr precipitation days = 6.7 |May precipitation days = 11.1 |Jun precipitation days = 16.3 |Jul precipitation days = 21.8 |Aug precipitation days = 20.8 |Sep precipitation days = 18.2 |Oct precipitation days = 10.1 |Nov precipitation days = 3.7 |Dec precipitation days = 1.2 |year precipitation days = 118.5 |Jan humidity = 54.0 |Feb humidity = 48.0 |Mar humidity = 43.5 |Apr humidity = 45.2 |May humidity = 52.8 |Jun humidity = 63.7 |Jul humidity = 69.6 |Aug humidity = 69.2 |Sep humidity = 69.9 |Oct humidity = 64.0 |Nov humidity = 57.1 |Dec humidity = 55.3 |year humidity = 57.7 |Jan sun = 233.4 |Feb sun = 232.5 |Mar sun = 262.3 |Apr sun = 238.6 |May sun = 232.2 |Jun sun = 180.9 |Jul sun = 178.6 |Aug sun = 176.9 |Sep sun = 148.3 |Oct sun = 190.9 |Nov sun = 224.4 |Dec sun = 226.9 |year sun = 2525.8 |source 1 = Servicio Meteorológico Nacional<ref name="SMN normales">{{cite web | url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/df/nor9120_09048.TXT | title = Estado de Ciudad de México-Estación: Tacubaya Central (OBS) | work = Normales Climatologicas 1991–2020 | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | language = es | access-date = 2025-09-30 | archive-date = 2023-08-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230825204315/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/df/nor9120_09048.TXT | url-status = dead }}</ref><ref name="SMN extremes">{{cite web | url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Max-Extr/00009/00009048.TXT | title = Extreme Temperatures and Precipitation for Tacubaya Central (OBS) | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | language = es | access-date = 2021-10-15 | archive-date = 2021-10-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211015225015/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Max-Extr/00009/00009048.TXT }}</ref> |source 2 = [[Organizata Botërore e Meteorologjisë]] (lagështia dhe dielli 1981–2010)<ref name="WMO">{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20211015224024/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-IV/Mexico/WMONORMALES_Mexico.xlsx | archive-date = 2021-10-15 | url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-IV/Mexico/WMONORMALES_Mexico.xlsx | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 | publisher = World Meteorological Organization | language = en | access-date = 2021-10-15}}</ref><ref>{{cite web |access-date=2024-05-27 |date=2024-05-25 |title=76680: Mexico Central, D. F. (Mexico) |url=https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=76680&ano=2024&mes=5&day=26&hora=18&min=0&ndays=30 |website=www.ogimet.com |language=en |archive-date=2024-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527183545/https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=76680&ano=2024&mes=5&day=26&hora=18&min=0&ndays=30 |url-status=live }}</ref> }} == Demografia == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:1em; text-align:right" |- | 1900 || 541.516<ref name=florecimiento>{{cite book|url=https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QadCqlDWJVTvMtOjIlh5_-223w279HssBwxOhiRfmwh8_dVM-bJRmYteqBlkqzLZLdp16rUR_2S6vIvxOjzxfLSx1SX6AbcHUlPmxg7ST2UJnRHa34DgKFvipygfrdnJG9_SveELjUb23ZBN6KJqp8-GqllMElJB8dmoxSgRfYEzbvmN2ysSuFrrHnWRKLQx51iX9S2WCCye3A7mNbPSPKuEWjWWFwHOYyZvqMfEs2e7YMvCHUcqb0hnjGNSkVsiJoy5xRtqB9-qHWDf1wkN7ijxFWOSlQ|title=El Florecimiento de México|year=1906|page=24|publisher=Tipografía de Bouligny & Schmidt Sucs|language=es}}</ref> |- | 1950 || 3.365.081 |- | 1960 || 5.479.184 |- | 1970 || 8.830.947 |- | 1980 || 13.027.620 |- | 1990 || 15.642.318 |- | 2000 || 18.457.027 |- | 2010 || 20.136.681 |- | 2019 || 21.671.908 |- | colspan="2" | <small>për aglomeracionin e Qytetit të Meksikës<ref>{{Cite web|url=http://worldpopulationreview.com/world-cities/mexico-city-population/|website=worldpopulationreview.com|title=Mexico City Population|language=en|access-date=2014-01-06|archive-date=2014-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106103422/http://worldpopulationreview.com/world-cities/mexico-city-population/|url-status=live}}</ref></small> |} Historikisht, dhe që nga kohët [[Epoka parakolumbiane|parakolumbiane]], Lugina e Meksikës ka qenë një nga zonat më të dendura të populluara në Meksikë. Kur u krijua Distrikti Federal në vitin 1824, zona urbane e Qytetit të Meksikës shtrihej përafërsisht deri në zonën e bashkisë Kuauhtemok të sotme. Gjatë epokës së {{ill|Porfiriato|en|Porfiriato}}, në fillim të shekullit XX, klasa e pasur dhe klasa e mesme filluan të migrojnë drejt perëndimit dhe jugut të periferisë së qytetit.<ref name=santafe>{{cite book|chapter=2.10|title=La constitución urbana y espacial de la ZEDEC Santa Fe: origen y desarrollo producto de la reestructuración urbana, y símbolo del proyecto neoliberal mexicano|year=2014|last=Kunz|first=Gustavo|publisher=Universidad Iberoamericana|location=Mexico City|url=https://www.bib.uia.mx/ciudad/siglo21/Kunz.pdf|language=es|archive-date=2023-05-06|access-date=2025-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506054754/http://www.bib.uia.mx/ciudad/siglo21/Kunz.pdf|url-status=live}}</ref> Kjo çoi në një ndarje klasore midis klasave të larta dhe të ulëta të Qytetit të Meksikës.<ref name=thesis>{{cite thesis|publisher=University of California|url=https://escholarship.org/content/qt7vd7j9g6/qt7vd7j9g6_noSplash_255143fb593331e093d89f5ace04cd8c.pdf|title=The Politics of Immediacy: Citizenship, Infrastructure and Sustainable Mobility in Mexico City|date=2017|pages=17,42|first=Oscar|last=Sosa López|location=Berkeley|language=en|archive-date=2024-11-18|access-date=2025-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20241118113953/https://escholarship.org/content/qt7vd7j9g6/qt7vd7j9g6_noSplash_255143fb593331e093d89f5ace04cd8c.pdf|url-status=live}}</ref> Lagjet e pasura si Colonia Roma, Polanco dhe Anzures ndodheshin në anën perëndimore të qytetit, pranë qendrës historike të Qytetit të Meksikës, ndërsa lagjet e klasës punëtore ndodheshin në anën lindore, mbi shtratin e dikurshëm të {{ill|Liqeni i Tekskokos|en|Lake Texcoco|lt=Liqenit të Tekskokos}}.<ref>{{cite web|date=2018-04-26|last=Vitz|first=Matthew|title=A City on a Lake: Urban Political Ecology and the Growth of Mexico City|publisher=Duke University Press|page=8|url=https://history.ucsd.edu/doc/review/current/mv/a-1-1.pdf|language=en|access-date=2025-11-26|archive-date=2025-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20251203225934/https://history.ucsd.edu/doc/review/current/mv/a-1-1.pdf|url-status=live}}</ref> Gjatë shekullit XX, kjo çoi në krijimin e vendbanimeve më pak të zhvilluara si Iztapalapa dhe Tláhuac në lindje.<ref name=thesis /> Sipas regjistrimit të vitit 1921, 54,78% e popullsisë së qytetit konsiderohej mestizo (indigjenë të përzier me evropianë), 22,79% konsideroheshin evropianë dhe 18,74% konsideroheshin indigjenë.<ref>{{cite web |url = http://www.houstonculture.org/hispanic/census.html |title = The Hispanic Experience – Indigenous Identity in Mexico |publisher = Houstonculture.org |language=en |access-date = 2011-04-17 |archive-date = 2009-08-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090804090647/http://www.houstonculture.org/hispanic/census.html |url-status = live }}</ref>{{Failed verification|date=October 2024}} Deri në vitet 1990, Distrikti Federal ishte entiteti federal më i populluar në Meksikë, por që atëherë popullsia e tij ka mbetur e qëndrueshme, rreth 8,7 milionë banorë. Rritja e qytetit është shtrirë përtej kufijve të vetë qytetit, duke përfshirë 59 bashki të Shtetit të Meksikës dhe 1 në shtetin e Hidalgo.<ref name="CONAPOzm2005">[https://web.archive.org/web/20090506013007/http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm Consejo Nacional de Población, México; Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005]. Marrë më 27 shtator 2008. {{Cite web |url=http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm |title=Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005 |language=es |access-date=2009-02-22 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206100054/http://www.conapo.gob.mx/publicaciones/dzm2005/index.htm |url-status=dead }}</ref> Me një popullsi prej afërsisht 19,8 milionë banorësh (2008),<ref name="CONAPOProy2">{{cite web|url=http://www.conapo.gob.mx/00cifras/5.htm |title=Consejo Nacional de Población, México; Proyecciones de la Población de México 2005–2050 |language=es |access-date=2007-10-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012092602/http://www.conapo.gob.mx/00cifras/5.htm |archive-date=2007-10-12 }} Popullsia totale e parashikuar e Qytetit të Meksikës dhe 60 bashkive të tjera të ''Zona metropolitana del Valle de México'', sipas përcaktimit të vitit 2005. Marrë më 27 shtator 2008.</ref> ai është një nga konurbacionet më të populluara në botë. Megjithatë, norma vjetore e rritjes së Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës është shumë më e ulët se ajo e aglomeracioneve të tjera të mëdha urbane në Meksikë,<ref name="Sintesis" /> një fenomen që i atribuohet me gjasë politikës mjedisore të decentralizimit. Norma e migracionit neto e Qytetit të Meksikës nga viti 1995 deri në vitin 2000 ishte negative.<ref name="NetMigrationRateInStates – TasaDeMigraciónNeta">{{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mpob62&c=3883&e=09 |title=Tasa de emigración, inmigración y migración neta de las entidades federativas |publisher=Inegi.gob.mx |language=es |access-date=2010-04-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510155316/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mpob62&c=3883&e=09 |archive-date=2013-05-10 }}</ref> === Zona metropolitane === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Zona metropolitane e Luginës së Meksikës|en|Greater Mexico City}}}} [[Skeda:Mexico City Metropolitan Area Map.svg|thumb|right|Zona metropolitane e Luginës së Meksikës dhe Qyteti i Meksikës]] Zona metropolitane, Zona metropolitane e Luginës së Meksikës (''Zona Metropolitana del Valle de México'' ose ''ZMVM'' në spanjisht), përbëhet nga vetë Qyteti i Meksikës së bashku me 60 komuna në Shtetin e Meksikës dhe një në shtetin e Hidalgos. Me një popullsi prej 21.804.515 banorësh (regjistrimi i vitit 2020), Zona metropolitane e Luginës së Meksikës është njëkohësisht zona metropolitane më e madhe dhe më e dendur në vend. Prej rreth 21,8 milionë banorëve, 9,2 milionë jetojnë në vetë Qytetin e Meksikës<ref name="inegi_pop_2020" /> dhe 12,4 milionë në Shtetin e Meksikës (rreth 75% e popullsisë së shtetit), duke përfshirë komunat e mëposhtme:<ref name="inegi_pop_2020" /> * Ecatepec de Morelos ({{Abbr|pop.|popullsia}} 1.645.352) * Nezahualcóyotl ({{Abbr|pop.|popullsia}} 1.077.208) * Naucalpan ({{Abbr|pop.|popullsia}} 834.434) * Chimalhuacán ({{Abbr|pop.|popullsia}} 705.193) * Tlalnepantla de Baz ({{Abbr|pop.|popullsia}} 672.202) ==== Megalopolisi ==== [[Skeda:Megapolis Mexico Nombres.svg|thumb|Megalopolisi i Qytetit të Meksikës sipas përcaktimit përpara vitit 2019. Që atëherë përfshihet edhe shteti i Querétaros.]] Zona metropolitane e Luginës së Meksikës, nga ana tjetër, bën pjesë në një {{ill|Megalopoli|en|Megalopolis|lt=megalopol}} edhe më të madh, të njohur zyrtarisht si ''Corona regional del centro de México'' (Megalopolisi i Qytetit të Meksikës), me një popullsi prej 33,4 milionë banorësh, më shumë se një e katërta e popullsisë së vendit sipas regjistrimit të vitit 2020. Megalopoli, sipas përcaktimit të Komisionit të Mjedisit të Megalopolit (''CAMe''), përfshin Qytetin e Meksikës dhe shtetet e Meksikës, Hidalgo, Puebla, Tlaxcala, Morelos dhe, që nga viti 2019, edhe Querétaro,<ref name="qro-mega">{{cite news |title=Querétaro ya será parte de la megalópolis (Querétaro do të jetë pjesë e megalopolisit) |url=https://www.diariodequeretaro.com.mx/local/queretaro-ya-sera-parte-de-la-megalopolis-4363398.html |access-date=2023-08-20 |publisher=Diario de Querétaro |date=2019-10-25 |archive-date=2023-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820141049/https://www.diariodequeretaro.com.mx/local/queretaro-ya-sera-parte-de-la-megalopolis-4363398.html |url-status=live |language=es }}</ref> duke përfshirë kështu zonat metropolitane të Qytetit të Meksikës, Pueblës, Querétaros, Tolukës, [[Kuernavaka|Kuernavakës]], Pachucas dhe të tjera.<ref name="mega-came">{{cite web |author1=Comisión Ambiental de la Megalópolis |title=La megalópolis de la ZMVM (Megalopolisi i Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës) |url=https://www.gob.mx/comisionambiental/articulos/la-megalopolis-de-la-zmvm?idiom=es |website=Gobierno de Mexico |publisher=Comisión Ambiental de la Megalópolis |access-date=2023-08-20 |language=es |date=September 2018 |archive-date=2023-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820141047/https://www.gob.mx/comisionambiental/articulos/la-megalopolis-de-la-zmvm?idiom=es |url-status=live }}</ref> ==== Rritja ==== Zona metropolitane e Luginës së Meksikës ishte zona metropolitane me rritjen më të shpejtë në vend deri në fund të viteve 1980. Që atëherë, politikat qeveritare kanë mbështetur decentralizimin me qëllim reduktimin e ndotjes në Zonën metropolitane të Luginës së Meksikës. Ndonëse vazhdon të rritet, norma vjetore e rritjes është ulur dhe është më e ulët se ajo e Zonës metropolitane të Guadalajarës dhe e Zonës metropolitane të Monterrey-t.<ref name="Sintesis">[http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/conteos/conteo2005/sintesis.pps Síntesis de Resultados del Conteo 2005] (në spanjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209124039/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/conteos/conteo2005/sintesis.pps |date=2007-02-09 }} INEGI</ref> Shkalla neto e migracionit të vetë Qytetit të Meksikës nga viti 1995 deri në vitin 2000 ishte negative,<ref name="NetMigrationRateInStates – TasaDeMigraciónNeta" /> gjë që nënkupton se banorët po zhvendosen drejt periferive të zonës metropolitane ose drejt shteteve të tjera të Meksikës. Për më tepër, disa periferi të brendshme po humbin popullsi në favor të periferive të jashtme, çka tregon zgjerimin e vazhdueshëm të Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. {{Wide image|Panorama of Mexico City from Torre Latinoamericana.jpg|2200px|align-cap=center|Pamje panoramike e Qytetit të Meksikës nga {{ill|Torre Latinoamericana|en|Torre Latinoamericana}}}} === Feja === [[Skeda:Día de la virgen.jpg|thumb|{{ill|Bazilika e Zojës së Guadalupës|en|Basilica of Our Lady of Guadalupe}} në La Villa de Guadalupe, vendi kryesor i pelegrinazhit katolik në Amerikë. Aty ruhet imazhi origjinal i [[Zoja e Guadalupës|Zojës së Guadalupës]].]] Shumica (82%) e banorëve të Qytetit të Meksikës janë katolikë, paksa më pak se përqindja kombëtare prej 87% sipas regjistrimit të vitit 2010, duke e bërë atë denominacionin më të madh [[Krishtërimi|të krishterë]], ndonëse ka qenë në rënie gjatë dekadave të fundit.<ref>[http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/df/poblacion/diversidad.aspx?tema=me&e=09 Volumen y porcentaje de la población de 5 y más años católica por entidad federativa, 2010] (në spanjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507144955/http://cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/df/poblacion/diversidad.aspx?tema=me&e=09 |date=2012-05-07 }} INEGI</ref> Shumë fe dhe filozofi të tjera praktikohen gjithashtu në qytet: shumë grupe të ndryshme [[Protestantizmi|protestante]], lloje të ndryshme komunitetesh hebreje, grupe [[Budizmi|budiste]], islame dhe grupe të tjera [[Spiritualiteti|shpirtërore]] dhe filozofike. Ka gjithashtu një numër në rritje personash jofetarë, qoftë agnostikë apo ateistë.<ref>{{cite book |last1=Mora Duro |first1=Carlos Nazario |title=Encyclopedia of Latin American Religions |chapter=Agnostics and Atheists in Mexico |date=2019 |pages=66–70 |doi=10.1007/978-3-319-27078-4_369 |isbn=978-3-319-27077-7 |language=en }}</ref> Shenjtori mbrojtës i Qytetit të Meksikës është shën Filipi i Jezusit, një misionar katolik meksikan që u bë një nga njëzet e gjashtë martirët e Japonisë.<ref>{{cite book |last=Morgan |first=Ronald J. |title=Spanish American Saints and the Rhetoric of Identity, 1600–1810 |location=Tucson |publisher=University of Arizona Press |year=2002 |pages=143–169 |language=en }}</ref> Arkidioqeza Katolike Romake e Meksikës është arkidioqeza më e madhe në botë.<ref>{{cite web |website=Crux |access-date=2019-10-01 |url=https://cruxnow.com/church-in-the-americas/2019/09/30/three-new-dioceses-carved-out-of-archdiocese-of-mexico/ |title=Three new dioceses carved out of Archdiocese of Mexico |date=2019-09-30 |agency=Catholic News Service |first=David |last=Agren |archive-date=2022-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115143905/https://cruxnow.com/church-in-the-americas/2019/09/30/three-new-dioceses-carved-out-of-archdiocese-of-mexico |url-status=live |language=en }}</ref> Janë dy katedrale katolike në qytet, Katedralja Metropolitane e Qytetit të Meksikës dhe Katedralja e Iztapalapës, dhe tre kisha të mëparshme katolike që tani janë katedralet e riteve të tjera: Katedralja San José de Gracia (kishë anglikane), Katedralja Porta Coeli (kishë katolike greke melkite) dhe Katedralja Valvanera (kishë maronite). === Grupet etnike === Popujt indigjenë nga zona të ndryshme të Meksikës, që përfaqësojnë rreth 18,74% të popullsisë së qytetit, kanë migruar drejt kryeqytetit në kërkim të mundësive më të mira ekonomike. [[Gjuha nahuatl|Nahuatl]], {{ill|Otomi|en|Otomi language}}, Mixtec, Zapotec dhe Mazahua janë gjuhët indigjene me numrin më të madh të folësve në Qytetin e Meksikës.<ref>{{Cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mlen23&c=4169&e=09|title=Población de 5 y más años hablante de lengua indígena por principales lenguas, 2005|publisher=INEGI|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722062155/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mlen23&c=4169&e=09|archive-date=2011-07-22|url-status=dead}}</ref> Sipas regjistrimit të vitit 2020, 2,03% e popullsisë së Qytetit të Meksikës identifikohej si e zezë, afro-meksikane ose me prejardhje afrikane.<ref>{{Cite web|url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/tableros/panorama/|title=Panorama sociodemográfico de México|website=www.inegi.org.mx|language=es|access-date=2021-10-06|archive-date=2021-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126013823/https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/tableros/panorama/|url-status=live}}</ref> Përveç kësaj, Qyteti i Meksikës është shtëpia e komuniteteve të mëdha të ekspatriatëve dhe imigrantëve nga pjesa tjetër e Amerikës së Veriut (SHBA dhe Kanadaja), nga Amerika e Jugut (kryesisht nga Argjentina dhe Kolumbia, por edhe nga Brazili, Kili, Uruguai dhe Venezuela), nga Amerika Qendrore dhe Karaibet (kryesisht nga [[Kubanezët|Kuba]], Guatemala, Salvadori, Haiti dhe [[Hondurasit|Hondurasi]]); nga Evropa (kryesisht nga Spanja, [[Gjermanët|Gjermania]] dhe [[Zviceranët|Zvicra]], por edhe nga [[Çekët|Çekia]], Hungaria, [[Francezët|Franca]], Italia, [[Irlandezët|Irlanda]], [[Holandezët|Holanda]], [[Polakët|Polonia]] dhe [[Rumunët|Rumania]])<ref name="extranjeros">{{Cite web|url=https://www.redalyc.org/pdf/151/15103202.pdf|title=Asociaciones de Inmigrantes Extranjeros en la Ciudad de México. Una Mirada a Fines del Siglo XX|language=es|access-date=2010-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704104421/http://redalyc.uaemex.mx/redalyc/pdf/151/15103202.pdf|archive-date=2009-07-04|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://historiamexicana.colmex.mx/pdf/13/art_13_1938_16335.pdf|title=Los extranjeros en México, la inmigración y el gobierno ¿Tolerancia o intolerancia religiosa?|language=es|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327124211/http://historiamexicana.colmex.mx/pdf/13/art_13_1938_16335.pdf|archive-date=2009-03-27}}</ref> dhe nga bota arabe (kryesisht nga Libani, si dhe vende të tjera si Siria dhe Egjipti).<ref>{{Cite web|url=http://confines.mty.itesm.mx/articulos2/GarciaRE.pdf|title=Los árabes de México. Asimilación y herencia cultural|language=es|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327124211/https://confines.mty.itesm.mx/articulos2/GarciaRE.pdf|archive-date=2009-03-27}}</ref> Qyteti i Meksikës është shtëpia e popullsisë më të madhe të amerikanëve që jetojnë jashtë Shteteve të Bashkuara. Vlerësimet shkojnë deri në 700.000 amerikanë që jetojnë në Qytetin e Meksikës, ndërsa në vitin 1999 Byroja e Çështjeve Konsullore e Shteteve të Bashkuara vlerësoi se mbi 440.000 amerikanë jetonin në Zonën Metropolitane të Qytetit të Meksikës.<ref>{{Cite web|author1=Carl Franz|author2=Lorena Havens|name-list-style=amp|url=http://www.peoplesguide.com/1pages/retire/work/bil-maste/%232americans.html|title=How Many Americans Live in Mexico?|publisher=Peoplesguide.com|language=en|access-date=2010-04-17|archive-date=2007-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070815013459/http://www.peoplesguide.com/1pages/retire/work/bil-maste/%232americans.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.overseasdigest.com/amcit_nu2.htm|title=Private American Citizens Residing Abroad|publisher=Overseasdigest.com|language=en|access-date=2010-04-17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100326040310/http://www.overseasdigest.com/amcit_nu2.htm|archive-date=2010-03-26}}</ref> === Shëndeti === [[Skeda:Centro Médico Nacional Siglo XXI - 2.jpg|thumb|left|Qendra Mjekësore Kombëtare e Shekullit XXI, e drejtuar nga Instituti Meksikan i Sigurimeve Shoqërore (IMSS)]] Qyteti i Meksikës është shtëpia e disa prej spitaleve private më të mira në vend, duke përfshirë Hospital Ángeles, Hospital ABC dhe Médica Sur. Institucioni kombëtar i kujdesit shëndetësor publik për punonjësit e [[Sektori privat|sektorit privat]], IMSS, ka objektet e tij më të mëdha në Qytetin e Meksikës—përfshirë Qendrën Mjekësore Kombëtare dhe Qendrën Mjekësore La Raza—dhe ka një buxhet vjetor prej mbi 6 miliardë pesos. IMSS-ja dhe institucione të tjera të [[Shëndeti publik|shëndetit publik]], përfshirë ISSSTE-në (Instituti i Sigurimeve Shoqërore për Punonjësit e Sektorit Publik) dhe Ministrinë Kombëtare të Shëndetësisë (SSA), mbajnë objekte të mëdha të specializuara në qytet. Këto përfshijnë Institutet Kombëtare të Kardiologjisë, Nutricionit, Psikiatrisë, Onkologjisë, Pediatrisë dhe Rehabilitimit, ndër të tjera. === Arsimi === [[Skeda:Explanada de El Colegio de México.jpg|thumb|El Colegio de México, i kushtuar arsimit të lartë dhe kërkimit në shkencat sociale dhe humane, me theks të veçantë në studimet meksikane dhe latinoamerikane.]] Në mesin e shumë shkollave publike dhe private (K–13), qyteti ofron shkolla [[Multikulturalizmi|multikulturore]], [[Shumëgjuhësia|shumëgjuhëshe]] dhe ndërkombëtare, të ndjekura nga nxënës meksikanë dhe të huaj. Më të njohurat janë Colegio Alemán (shkolla gjermane, me tre kampuse kryesore), Liceo Mexicano Japonés (japoneze), Centro Cultural Coreano en México (koreane), Lycée Franco-Mexicain (frënge), Shkolla Amerikane (ASF Mexico), The Westhill Institute (shkollë amerikane), Edron Academy dhe Greengates School (britanike). Qyteti i Meksikës iu bashkua Rrjetit Global të Qyteteve të Mësuara të UNESCO-s në vitin 2015<ref name="UNESCO UIL-GNLC">{{cite web |title=UNESCO Global Network of Learning cities – Mexico City, Mexico |url=https://www.uil.unesco.org/en/learning-cities/mexico-city |date=2015 |orig-date=2015 |publisher=UNESCO Institute for Lifelong Learning |language=en |access-date=2026-06-02 |archive-date=2026-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104010516/https://www.uil.unesco.org/en/learning-cities/mexico-city |url-status=live }}</ref> dhe u caktua "Qytet i Dizajnit" në vitin 2017.<ref>{{Cite web |title=Mexico City {{!}} Creative Cities Network |url=https://en.unesco.org/creative-cities/mexico-city |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930223743/https://en.unesco.org/creative-cities/mexico-city |archive-date=2023-09-30 |access-date=2025-06-02 |website=en.unesco.org |language=en |url-status=live }}</ref> Në Plaza de las Tres Culturas ndodhet Colegio de Santa Cruz de Tlatelolco, i njohur si shkolla e parë dhe më e vjetër evropiane e arsimit të lartë në [[Amerika|Amerikë]]<ref name="catalog.hathitrust.org" /> dhe si shkolla e parë e madhe e interpretuesve dhe përkthyesve në [[Bota e Re|Botën e Re]].<ref>{{cite book|url=https://books.openedition.org/uop/336?lang=es|title=The Imperial College of Santa Cruz de Tlatelolco|author=Lourdes Arencibia Rodriguez|chapter=The Imperial College of Santa Cruz de Tlatelolco : The First School of Translators and Interpreters in Sixteenth-Century Spanish America1|series=Regards sur la traduction &#124; Perspectives on Translation|date=2017-09-27|pages=263–275|publisher=Les Presses de l'Université d'Ottawa {{!}} University of Ottawa Press|isbn=978-0-7766-2620-8|language=en|access-date=2019-10-10|archive-date=2019-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202204304/https://books.openedition.org/uop/336?lang=es|url-status=live}}</ref> Nga ana tjetër, Universiteti Mbretëror dhe Papnor i Meksikës, tashmë i shfuqizuar, konsiderohet si paraardhësi i UNAM-it; ndodhej në qytet dhe ishte universiteti i tretë më i vjetër në Amerikë. [[Skeda:Mexico city Universidad Nacional Autónoma de México UNAM.JPG|thumb|left|Kampusi qendror i Qytetit Universitar të Universitetit Kombëtar Autonom të Meksikës. Që nga viti 2007 Qyteti Universitar është një Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref name="MexDes" />]] Universiteti Kombëtar Autonom i Meksikës (UNAM), me seli në Qytetin e Meksikës, është universiteti më i madh në kontinent, me më shumë se 300.000 studentë nga të gjitha shtresat sociale. Tre [[Lista e fituesve të Çmimit Nobel|laureatë të Çmimit Nobel]], disa sipërmarrës meksikanë dhe shumica e presidentëve modernë të [[Meksika|Meksikës]] janë ndër ish-studentët e tij. UNAM kryen 50% të [[Metoda shkencore|kërkimit shkencor]] të Meksikës dhe është i pranishëm në të gjithë vendin me kampuse satelitore, observatorë dhe qendra kërkimore. UNAM u rendit i 74-ti në renditjen Top 200 të universiteteve botërore të botuar nga Times Higher Education (atëherë e quajtur Times Higher Education Supplement) në vitin 2006,<ref>{{cite web |url=http://www.eluniversal.com.mx/nacion/144076.html |title=Times Higher Education Supplement, 2006 |publisher=Eluniversal.com.mx |language=en |access-date=2010-04-17 |archive-date=2007-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809035739/http://www.eluniversal.com.mx/nacion/144076.html |url-status=dead }}</ref> duke e bërë atë universitetin spanjishtfolës më të mirërenditur në botë. Kampusi kryesor i shtrirë i universitetit, i njohur si Ciudad Universitaria (Qyteti Universitar), u shpall Vend i Trashëgimisë Botërore nga UNESCO në vitin 2007.<ref name="MexDes">{{cite journal |last=Tavares Lopez|first=Edgar|date=February 2008 |title=Ciudad Universitaria |journal=México Desconocido |volume=372 |pages=90–92 |language=es }}</ref> Institucioni i dytë më i madh i arsimit të lartë është Instituti Politeknik Kombëtar (IPN), i cili përfshin, ndër shumë qendra të tjera të rëndësishme, Centro de Investigación y de Estudios Avanzados (Cinvestav), ku kryhet kërkim shkencor dhe teknologjik i nivelit të lartë. Ndër institucionet e tjera kryesore të arsimit të lartë në qytet përfshihen Universiteti Autonom Metropolitan (UAM), Shkolla Kombëtare e Antropologjisë dhe Historisë (ENAH), Instituto Tecnológico Autónomo de México (ITAM), Instituto Tecnológico y de Estudios Superiores de Monterrey (3 kampuse), Universidad Panamericana (UP), Universidad La Salle, Universidad Intercontinental (UIC), Universidad del Valle de México (UVM), Universidad Anáhuac, Universiteti Simón Bolívar (USB), Universidad Intercontinental (UIC), Alliant International University, Universidad Iberoamericana, El Colegio de México (Colmex), Escuela Libre de Derecho dhe Centro de Investigación y Docencia Económica (CIDE). Përveç kësaj, {{ill|Universiteti i Kalifornisë|en|University of California}} prestigjioz mban një kampus të njohur si "Casa de California" në qytet.<ref>{{cite web |url=http://www.universityofcalifornia.edu/casa/welcome.html |title=University of California Mexico City |publisher=Universityofcalifornia.edu |language=en |access-date=2011-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613212934/http://www.universityofcalifornia.edu/casa/welcome.html |archive-date=2011-06-13 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref> Universidad Tecnológica de México ndodhet gjithashtu në Qytetin e Meksikës. == Politika == === Struktura politike === [[Skeda:Palacio Nacional 2012-09-29 22-45-57.jpg|thumb|right|Pallati Kombëtar i Meksikës]] [[Skeda:Senado de México 01.jpg|thumb|right|Senati i Republikës]] [[Skeda:LegPalaceDF.JPG|thumb|right|Pallati Legjislativ i San Lázaro]] [[Skeda:Edificio Tlatelolco (S.R.E).JPG|thumb|right|Zyrat e Sekretariatit të Punëve të Jashtme]] [[Skeda:Cámara de Diputados 2012-09-09 03-36-12.jpg|thumb|right|Ndërtesa e Asamblesë Legjislative të Qytetit të Meksikës]] Akti Konstitutiv i Federacionit (''Acta Constitutiva de la Federación'') i 31 janarit 1824 dhe Kushtetuta Federale e 4 tetorit 1824,<ref>{{cite web |url=http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1824index.html |title=Federal Constitution of the United Mexican States (1824) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318225631/http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1824index.html |archive-date=2012-03-18 |language=en}}</ref> përcaktuan organizimin politik dhe administrativ të [[Meksika|Shteteve të Bashkuara të Meksikës]] pas {{ill|Lufta për pavarësinë e Meksikës|en|Mexican War of Independence|lt=Luftës për pavarësinë e Meksikës}}. Për më tepër, Seksioni XXVIII i nenit 50 i dha kongresit të ri të drejtën të zgjedhë se ku do të vendosej qeveria federale. Kjo vendndodhje do të caktohej më pas si tokë federale, me qeverinë federale që vepronte si autoriteti lokal. Dy kandidatët kryesorë për t'u bërë kryeqytet ishin Qyteti i Meksikës dhe Querétaro.<ref>[http://www.juridicas.unam.mx/publica/rev/boletin/cont/85/art/art13.htm Boletín Mexicano de Derecho Comparado] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410153948/http://www.juridicas.unam.mx/publica/rev/boletin/cont/85/art/art13.htm |date=2014-04-10}}. Juridicas.unam.mx. Marrë më 12 prill 2014.</ref> Kryesisht për shkak të bindjes së përfaqësuesit Servando Teresa de Mier, u zgjodh Qyteti i Meksikës, pasi ishte qendra e popullsisë dhe e historisë së vendit, edhe pse Querétaro ishte gjeografikisht më afër qendrës. Zgjedhja u zyrtarizua më 18 nëntor 1824 dhe Kongresi përcaktoi një sipërfaqe prej dy legash katrorë (8.800 akra), me qendër rreth {{ill|Zócalo|en|Zócalo}}. Kjo zonë u nda më pas nga Shteti i Meksikës, duke e detyruar qeverinë e atij shteti të zhvendosej nga Pallati i Inkuizicionit (tani Muzeu i Mjekësisë Meksikane), që ndodhet në qytet, në Texcoco. Kjo zonë nuk përfshinte qendrat e popullsisë të qyteteve Coyoacán, Xochimilco, Mexicaltzingo dhe Tlalpan, të cilat të gjitha mbetën pjesë e Shtetit të Meksikës.<ref name="EncMex2003">{{cite encyclopedia |last=Alvarez |first=Jose Rogelio |encyclopedia=Enciclopedia de Mexico |title=Distrito Federal |year=2003 |publisher=Sabeco International Investment Corp. |volume=IV |language=es |isbn=978-1-56409-063-8 |pages=2293–2314}}</ref> Në vitin 1854 presidenti Antonio López de Santa Anna e zmadhoi sipërfaqen e Qytetit të Meksikës pothuajse tetëfish nga {{Convert|220|to|1700|sqkm|sqmi|-1|abbr=on}} origjinale, duke aneksuar zonat rurale dhe malore për të siguruar kalimet strategjike malore në jug e jugperëndim, me qëllim mbrojtjen e qytetit në rast të një pushtimi të huaj. ({{ill|Lufta Meksikano-Amerikane|en|Mexican–American War}} sapo kishte përfunduar.) Ndryshimet e fundit në kufijtë e Qytetit të Meksikës u bënë midis 1898 dhe 1902, duke e zvogëluar sipërfaqen në {{Convert|1479|sqkm|sqmi|0|abbr=on}} aktuale, duke rregulluar kufirin jugor me shtetin e Morelos. Deri në atë kohë, numri i përgjithshëm i komunave brenda Qytetit të Meksikës ishte njëzet e dy. Në vitin 1941, rrethi i General Anaya u bashkua me Departamentin Qendror, i cili më pas u riemërtua "Qyteti i Meksikës" (duke ringjallur kështu emrin, por jo komunën autonome). Nga viti 1941 deri në 1970, Distrikti Federal përbëhej nga dymbëdhjetë ''delegacione'' dhe Qyteti i Meksikës. Në vitin 1970, Qyteti i Meksikës u nda në katër delegacione të ndryshme: Kuauhtemok, Miguel Hidalgo, Venustiano Carranza dhe Benito Juárez, duke e rritur numrin e delegacioneve në 16. Që atëherë, i gjithë Distrikti Federal, delegacionet e të cilit deri atëherë kishin formuar pothuajse një zonë të vetme urbane, filloi të konsiderohej ''de facto'' sinonim i Qytetit të Meksikës.<ref name="df.gob.mx">[http://www.df.gob.mx/leyes/normatividad.html?materia=1&apartado=15&disp=140 Statuti i Qeverisë së Distriktit Federal] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080313061806/http://www.df.gob.mx/leyes/normatividad.html?materia=1&apartado=15&disp=140 |date=2008-03-13}}</ref> Mungesa e një përcaktimi ''de jure'' krijoi një vakum ligjor që çoi në një sërë diskutimesh të pafrytshme se a e kishte gllabëruar një koncept tjetrin, apo nëse ky i fundit kishte pushuar së ekzistuari plotësisht. Në vitin 1993, situata u zgjidh me një amendim të nenit 44 të {{ill|Kushtetuta e Meksikës|en|Constitution of Mexico|lt=Kushtetutës së Meksikës}}; Qyteti i Meksikës dhe Distrikti Federal u deklaruan si i njëjti entitet. Amendimi u fut më pas në nenin e dytë të Statutit të Qeverisë së Distriktit Federal.<ref name="df.gob.mx" /> === Reforma === Më 29 janar 2016, Qyteti i Meksikës pushoi së qeni ''Distrikti Federal'' (spanjisht: ''Distrito Federal'' ose D.F.) dhe u riemërtua zyrtarisht "Ciudad de México" (ose "CDMX").<ref name="Federal District Now Officially" /> Në atë datë, Qyteti i Meksikës filloi një tranzicion për t'u bërë entiteti i 32-të federal i vendit, duke i dhënë një nivel autonomie të krahasueshëm me atë të një shteti. Do të ketë kushtetutën e vet dhe legjislaturën e vet, ndërsa ''delegaciones''-et e tij tani do të drejtohen nga kryetarë bashkie.<ref name="Federal District Now Officially" /> Megjithatë, për shkak të një klauzole në Kushtetutën Meksikane, pasi është selia e pushteteve të federatës, ai nuk mund të bëhet kurrë shtet, përndryshe kryeqyteti i vendit duhet të zhvendoset diku tjetër.<ref name="UN2" /> Në përgjigje të kërkesave, Qyteti i Meksikës mori një shkallë më të madhe autonomie, me hartimin në vitin 1987 të Statutit të parë të Qeverisjes (''Estatuto de Gobierno'') dhe krijimin e një asambleje përfaqësuesish.<ref>{{cite book |last1=Tavera Fenollosa |first1=Ligia |editor1-last=Rossi |editor1-first=Federico M. |editor2-last=Bülow |editor2-first=Marisa von |title=Social Movement Dynamics: New Perspectives on Theory and Research from Latin America |date=2016-03-03 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-05370-5 |language=en |chapter=Eventful temporality and the unintended outcomes of Mexico's earthquake victims movement}}</ref>{{rp|pages=149–150}} Qyteti ka një Statut të Qeverisjes dhe, që nga ratifikimi i tij më 31 janar 2017, një [[:es:Constitución Política de la Ciudad de México|kushtetutë]],<ref>{{cite web |title=Constitución Política de la Ciudad de México |url=http://www.infodf.org.mx/documentospdf/constitucion_cdmx/Constitucion_%20Politica_CDMX.pdf |access-date=2019-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226004223/http://www.infodf.org.mx/documentospdf/constitucion_cdmx/Constitucion_%20Politica_CDMX.pdf |archive-date=2018-12-26 |language=es}}</ref><ref>{{cite web |title=Constitución Política de la Ciudad de México |url=http://gaceta.diputados.gob.mx/ACCM/GP/20170130-AA.pdf |access-date=2019-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219175548/http://gaceta.diputados.gob.mx/ACCM/GP/20170130-AA.pdf |archive-date=2018-02-19 |date=2019-01-30 |language=es}}</ref> e ngjashme me atë të shteteve të Unionit. Si pjesë e ndryshimeve të fundit në autonomi, buxheti administrohet në nivel lokal; ai propozohet nga {{Interlanguage link|Lista e kryetarëve të qeverisë së Qytetit të Meksikës|en|List of heads of government of Mexico City|lt=kryetari i qeverisë}} dhe miratohet nga {{Interlanguage link|Asambleja Legjislative e Qytetit të Meksikës|en|Congress of Mexico City}}. Megjithatë, është {{Interlanguage link|Kongresi i Unionit|en|Congress of Mexico}} ai që vendos kufirin e sipërm të [[Borxhi qeveritar|borxhit publik]] të brendshëm dhe të jashtëm të emetuar nga qeveria e qytetit.<ref>{{cite web |url = http://www.finanzas.df.gob.mx/documentos/CodigoFinanciero_2007.pdf |title = Codigo Financiero Del Distrito Federal* |access-date = 2010-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070808005758/http://www.finanzas.df.gob.mx/documentos/CodigoFinanciero_2007.pdf |archive-date = 2007-08-08 |url-status = dead |language=es }}</ref> Politika e ndjekur nga administratat e kryetarëve të qeverisë në Qytetin e Meksikës në fund të shekullit të 20-të ka qenë zakonisht më liberale se ajo e pjesës tjetër të vendit,<ref>{{cite book|title=Mexico City|url=https://books.google.com/books?id=IQieDwAAQBAJ&pg=PT133|first=Nicholas|last=Caistor|publisher=Reaktion Books|location=London, England|year=2019|isbn=978-1-78914-110-8|access-date=2021-10-20|archive-date=2023-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231018204608/https://books.google.com/books?id=IQieDwAAQBAJ&pg=PT133#v=onepage&q&f=false|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/transcripts/10080662|title=Mexico Bares Its Liberal Side, and More|work=NPR|date=2007-05-08|access-date=2021-10-20|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020182209/https://www.npr.org/transcripts/10080662|url-status=live|language=en}}</ref> qoftë me mbështetjen e qeverisë federale, siç ishte rasti me miratimin e disa ligjeve gjithëpërfshirëse mjedisore në vitet 1980, qoftë me ligje që u miratuan më pas nga Asambleja Legjislative. Asambleja Legjislative zgjeroi dispozitat për abortin, duke u bërë entiteti i parë federal që e zgjeroi {{Interlanguage link|Aborti në Meksikë|en|abortion in Mexico|lt=abortin në Meksikë}} përtej rasteve të përdhunimit dhe arsyeve ekonomike, për ta lejuar atë me zgjedhjen e nënës përpara javës së 12-të të shtatzënisë.<ref>{{cite news |url = http://www.eluniversal.com.mx/notas/420927.html |title = Aprueba ALDF en lo general reforma sobre el aborto |newspaper = El Universal |date = 2007-04-24 |access-date = 2007-04-25 |archive-date = 2007-04-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070427035819/http://www.eluniversal.com.mx/notas/420927.html |url-status = dead |language=es }}</ref> Në dhjetor 2009, atëherë Distrikti Federal u bë qyteti i parë në Amerikën Latine dhe një nga të paktët qytete në botë që legalizoi [[Martesa brenda të njëjtës gjini|martesën brenda të njëjtës gjini]].<ref name="Guardian – MexicoCityLegalisesSameSexMarriage" /> === Bashkitë dhe lagjet === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Bashkitë e Qytetit të Meksikës|en|Boroughs of Mexico City}} dhe {{ill|Lista e lagjeve të Qytetit të Meksikës|en|List of neighborhoods in Mexico City}}}} [[Skeda:Boroughs of Mexican Federal District numbered.svg|thumb|16 bashkitë e Qytetit të Meksikës]] Pas reformave politike të vitit 2016, qyteti ndahet për qëllime administrative në 16 bashki ({{lang|es|demarcaciones territoriales}}, kolokialisht ''alcaldías''), të quajtura më parë ''delegaciones''. Edhe pse nuk janë plotësisht ekuivalente me komunat, bashkitë kanë fituar një autonomi të konsiderueshme.<ref name="cdmxconst">{{cite web|url=https://data.consejeria.cdmx.gob.mx/images/leyes/estatutos/Constitucion_Politica_de_la_Ciudad_de_Mexico_3.pdf|title=Constitution of Mexico City|language=es|publisher=Gobierno de la Ciudad de México|access-date=8 February 2021|archive-date=15 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715022650/https://data.consejeria.cdmx.gob.mx/images/leyes/estatutos/Constitucion_Politica_de_la_Ciudad_de_Mexico_3.pdf|url-status=live}}</ref> Të emëruara më parë nga kreu i qeverisë së Distriktit Federal, autoritetet lokale u zgjodhën për herë të parë drejtpërdrejt me shumicë relative në vitin 2000. Që nga viti 2016, çdo bashki drejtohet nga një kryetar, duke zgjeruar kompetencat e tyre të qeverisjes lokale.<ref name="cdmxconst" /> Bashkitë e Qytetit të Meksikës me popullsinë e tyre të vitit 2020 janë:<ref name="census2020">{{cite web|url=https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|title=Censo de Población y Vivienda 2020 – SCITEL|language=es|publisher=INEGI|access-date=13 March 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126164521/https://www.inegi.org.mx/app/scitel/Default?ev=9|url-status=live}}</ref> {|cellspacing="8" |- |style="width:50%;"| 1. Álvaro Obregón (pop. 759.137)<br /> 2. Azcapotzalco (pop. 432.205)<br /> 3. {{ill|Benito Juárez|en|Benito Juárez, Mexico City}} (pop. 434.153)<br /> 4. Coyoacán (pop. 614.447)<br /> 5. Cuajimalpa (pop. 217.686)<br /> 6. Kuauhtemok (pop. 545.884)<br /> 7. Gustavo A. Madero (pop. 1.173.351)<br /> 8. Iztacalco (pop. 404.695) |style="width:33%;"| 9. Iztapalapa (pop. 1.835.486)<br /> 10. La Magdalena Contreras (pop. 247.622)<br /> 11. {{ill|Miguel Hidalgo|en|Miguel Hidalgo, Mexico City}} (pop. 414.470)<br /> 12. Milpa Alta (pop. 152.685)<br /> 13. Tláhuac (pop. 392.313)<br /> 14. Tlalpan (pop. 699.928)<br /> 15. Venustiano Carranza (pop. 443.704)<br /> 16. Xochimilco (pop. 442.178) |} Raporti i [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|Indeksit të Zhvillimit Njerëzor]] i vitit 2005<ref name="DISTRITO FEDERAL">{{cite web|url=http://www.undp.org.mx/IMG/pdf/Distrito_Federal.pdf |title=Panorama de la entidad (Panorama of the entity) |language=es |access-date=19 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203130742/http://www.undp.org.mx/IMG/pdf/Distrito_Federal.pdf |archive-date=3 December 2012 }}</ref> tregon se kishte tre bashki me indeks të zhvillimit njerëzor shumë të lartë, 12 me vlerë të lartë të IZhN-së (9 mbi 0,85) dhe një me vlerë mesatare të IZhN-së (pothuajse e lartë). Bashkia e Benito Juárez kishte IZhN-në më të lartë të vendit (0,9510), e ndjekur nga Miguel Hidalgo, që zuri vendin e katërt në nivel kombëtar me një IZhN prej (0,9189), dhe Coyoacán ishte e pesta në nivel kombëtar, me një IZhN prej (0,9169). Cuajimalpa (e 15-ta), Kuauhtemok (e 23-ta) dhe Azcapotzalco (e 25-ta) gjithashtu kishin vlera shumë të larta prej përkatësisht 0,8994, 0,8922 dhe 0,8915.<ref name="DISTRITO FEDERAL" /> Në të kundërt, bashkitë e Xochimilco (e 172-ta), Tláhuac (e 177-ta) dhe Iztapalapa (e 183-ta) paraqitën vlerat më të ulëta të IZhN-së në Qytetin e Meksikës, me vlera prej përkatësisht 0,8481, 0,8473 dhe 0,8464, të cilat janë ende brenda intervalit global të IZhN-së së lartë. E vetmja bashki që nuk kishte IZhN të lartë ishte ajo e Milpa Alta rurale, e cila kishte një IZhN «mesatar» prej 0,7984, shumë më poshtë se ai i të gjitha bashkive të tjera (e 627-ta në nivel kombëtar, ndërsa të tjerat ishin në 200 më të mirat). IZhN-ja e Qytetit të Meksikës për raportin e vitit 2005 ishte 0,9012 (shumë e lartë), dhe vlera e tij e vitit 2010 prej 0,9225 (shumë e lartë), ose (sipas metodologjisë më të re) 0,8307, ishte më e larta në Meksikë.<ref name="DISTRITO FEDERAL" /> === Zbatimi i ligjit === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Zbatimi i ligjit në Qytetin e Meksikës|en|Law enforcement in Mexico City}}}} [[Skeda:FederalPoliceDF.jpg|upright|thumb|left|Selia e Policisë Federale në Qytetin e Meksikës]] Sekretariati i Sigurisë Publike të Qytetit të Meksikës (''Secretaría de Seguridad Pública de la Ciudad de México'' – SSP) drejton një forcë të përbërë prej më shumë se 90.000 oficerësh në Qytetin e Meksikës. SSP-ja ka për detyrë të mbajë rendin publik dhe sigurinë në zemër të Qytetit të Meksikës. Në lagjen historike patrullon gjithashtu policia turistike, me qëllim orientimin dhe shërbimin e turistëve. Këta agjentë mbi kuaj veshin uniforma tradicionale. Policia Hetimore Gjyqësore e Qytetit të Meksikës (''Policía Judicial de la Ciudad de México'' – PJCDMX) është e organizuar nën Zyrën e Prokurorit të Përgjithshëm të Meksikës (''Procuraduría General de Justicia de la Ciudad de México''). PGJCDMX-ja mban 16 rrethe (''delegaciones'') me rreth 3.500 policë gjyqësorë, 1.100 agjentë hetues për prokurorët (''agentes del ministerio público'') dhe gati 1.000 ekspertë ose specialistë të kriminologjisë (''peritos''). Midis viteve 2000 dhe 2004, mesatarisht 478 krime raportoheshin çdo ditë në Qytetin e Meksikës; megjithatë, besohet se shkalla reale e krimit është shumë më e lartë, «pasi shumica e njerëzve hezitojnë të raportojnë krimin».<ref>{{cite news|title=Police say Giuliani helps cut Mexico City crime |url=http://www.signonsandiego.com/news/mexico/20040512-1639-crime-mexico.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040609044928/http://www.signonsandiego.com/news/mexico/20040512-1639-crime-mexico.html |url-status=dead |archive-date=2004-06-09 |newspaper=San Diego Union-Tribune |date=2004-05-12 |access-date=2009-09-15 |language=en }}</ref> Sipas politikave të miratuara nga kryebashkiaku Marcelo Ebrard midis 2009 dhe 2011, Qyteti i Meksikës pësoi një përmirësim të madh të sigurisë, ku normat e krimit të dhunshëm dhe të krimit të vogël ranë ndjeshëm, pavarësisht rritjes së krimit të dhunshëm në pjesë të tjera të vendit. Disa nga politikat e miratuara përfshinin instalimin e 11.000 {{ill|Kamera e sigurisë|en|Security camera|lt=kamerave të sigurisë}} rreth qytetit dhe një zgjerim shumë të madh të forcës policore. Qyteti i Meksikës ka një nga raportet më të larta në botë midis oficerëve të policisë dhe banorëve, me një oficer uniformë për 100 banorë.<ref>{{cite news |url = https://www.theglobeandmail.com/news/world/americas/security-central-in-mexico-citys-makeover/article2084076 |title = Security central in Mexico City's makeover |work = The Globe and Mail |access-date = 2015-05-18 |archive-date = 2017-03-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170323030031/http://www.theglobeandmail.com/news/world/americas/security-central-in-mexico-citys-makeover/article2084076/ |url-status = dead |language=en }}</ref> Që nga viti 1997, popullsia e burgjeve është rritur me më shumë se 500%.<ref name="mueller">{{cite news |url = http://www.digital-development-debates.org/issue-18-cities--mexico-city--punishing-the-informal.html |title = Punishing the informal |work = Digital Development Debates |access-date = 2016-08-31 |archive-date = 2016-09-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160914083812/http://www.digital-development-debates.org/issue-18-cities--mexico-city--punishing-the-informal.html |url-status = live |language=en }}</ref> Shkencëtari politik Markus-Michael Müller argumenton se këto masa godasin kryesisht shitësit informalë të rrugës. Ai e shikon ndëshkimin si «të lidhur me politizimin në rritje të çështjeve të sigurisë dhe të krimit dhe me kriminalizimin e rrjedhshëm të njerëzve që jetojnë në margjinat e shoqërisë urbane, në veçanti të atyre që punojnë në ekonominë informale të qytetit».<ref name="mueller" /> Në vitin 2016, shpeshtësia e [[Femicidi|femicideve]] ishte 3,2 për 100.000 banorë, ndërsa mesatarja kombëtare ishte 4,2.<ref>{{cite news |author=Arturo Páramo |title=Suma la ciudad 39 feminicidios |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/11/16/1128502 |date=2016-11-16 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031633/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/11/16/1128502 |url-status=live |language=es }}</ref> Një raport i qeverisë së qytetit të vitit 2015 zbuloi se dy nga tre gra mbi moshën 15 vjeç në kryeqytet kishin pësuar një formë dhune.<ref>{{cite news |title=Mujeres en la capital están luchando contra el acoso desenfrenado |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/05/11/1092037 |date=2016-05-12 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031636/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2016/05/11/1092037 |url-status=live |language=es }}</ref> Përveç {{ill|Ngacmimi në rrugë|en|Street harassment|lt=ngacmimit në rrugë}}, një nga vendet ku gratë në Qytetin e Meksikës i nënshtrohen dhunës është në transportin publik dhe përreth tij. Çdo vit, Metroja e Qytetit të Meksikës merr 300 ankesa për [[Ngacmimi seksual|ngacmim seksual]].<ref>{{cite news |title=Así se vive el acoso en el Metro de la CDMX |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/2017/03/09/1151067 |date=2017-03-09 |newspaper=Excélsior |access-date=2019-10-07 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007031621/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/2017/03/09/1151067 |url-status=live |language=es }}</ref> === Marrëdhëniet ndërkombëtare === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e qyteteve binjake dhe motra në Meksikë|en|List of twin towns and sister cities in Mexico}}}} Qyteti i Meksikës është i [[Binjakëzimi|binjakëzuar]] me:<ref name="Acuerdos">{{cite web|title=Acuerdos interinstitucionales registrados por dependencias y municipios de Ciudad de México|url=https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/index.php/entidades/76-distrito-federal|website=sre.gob.mx|publisher=Secretaría de relaciones exteriores|language=es|access-date=2020-06-13|archive-date=2022-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409042616/https://coordinacionpolitica.sre.gob.mx/index.php/entidades/76-distrito-federal|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Ciudades Hermanas de Cusco|url=https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php|website=aatccusco.com|publisher=Asociación de Agencias de Turismo del Cusco|language=es|access-date=2020-06-13|archive-date=2022-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329013108/https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php|url-status=live}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|Peru}} [[Cusco]], Peru, 1987 * {{flagicon|USA}} [[Çikago]], Shtetet e Bashkuara, 1991<ref>{{cite web|title=Mexico City|url=http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/mexico-city-mexico/|website=chicagosistercities.com|publisher=Chicago Sister Cities International|access-date=2020-06-05|archive-date=2020-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610154307/http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/mexico-city-mexico/|url-status=live|language=en}}</ref> * {{flagicon|Germany}} [[Berlini]], Gjermania, 1993<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaft Mexiko-Stadt |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/mexiko-stadt/ |access-date=2023-09-22 |website=berlin.de |date=2023-09-12 |language=de |archive-date=2023-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926092736/https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/mexiko-stadt/ |url-status=live }}</ref> * {{flagicon|Cuba}} [[Havana]], Kuba, 1997 * {{flagicon|Ecuador}} [[Kuito]], Ekuadori, 1999 * {{flagicon|Honduras}} [[Tegucigalpa]], Hondurasi, 1999 * {{flagicon|Cuba}} San Antonio de los Baños, Kuba, 1999 * {{flagicon|Cuba}} Cerro (Havana), Kuba, 1999 * {{flagicon|Costa Rica}} [[San José (Kosta Rika)|San José]], Kosta Rika, 2000 * {{flagicon|Argentina}} [[Buenos Aires]], Argjentina, 2006 * {{flagicon|Japan}} {{ill|Nagoya|en}}, Japonia, 2007 * {{flagicon|USA}} [[Los Anxheles]], Shtetet e Bashkuara, 2007 * {{flagicon|Spain}} [[Cádiz]], Spanja, 2009 * {{flagicon|China}} [[Pekini]], Kina, 2009 * {{flagicon|Turkey}} [[Stambolli]], Turqia, 2010 * {{flagicon|Kuwait}} [[Kuvajti (qytet)]], Kuvajti, 2011 {{div col end}} == Ekonomia == [[Skeda:Mexico City Reforma Street.jpg|thumb|Paseo de la Reforma është një bulevard i gjerë i projektuar nga Ferdinand von Rosenzweig në vitet 1860 dhe u modelua sipas Champs-Élysées në Paris.<ref>{{cite web|url=https://www.prudentialprivatecapital.com/offices/mexico-city|title=Mexico City CORPORATE FINANCE|website=Prudential Private Capital, Prudential Financial|language=en|access-date=2019-11-18|archive-date=2021-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812131211/https://www.prudentialprivatecapital.com/offices/mexico-city|url-status=live}}</ref>]] Qyteti i Meksikës është një nga qendrat më të rëndësishme ekonomike në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]]. Vetë qyteti prodhon 15,8% të [[Prodhimi i Brendshëm Bruto|produktit të brendshëm bruto]] (PBB) të vendit.<ref name="INEGI">{{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=cuna14&c=1669 |title=Producto interno bruto por entidad federativa. Participación sectorial por entidad federative |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714181238/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=cuna14&c=1669 |archive-date=2007-07-14 }}</ref> Në vitin 2002, Qyteti i Meksikës kishte një rezultat të [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|Indeksit të zhvillimit njerëzor]] prej 0,915,<ref>{{cite web |title=HDR 2006 &#124; Spanish &#124; Human Development Reports (HDR) &#124; United Nations Development Programme (UNDP) |url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2006/chapters/spanish/ |language=es |access-date=2011-04-17 |publisher=Hdr.undp.org |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515142405/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2006/chapters/spanish/ |url-status=dead }}</ref> identik me atë të [[Koreja e Jugut|Koresë së Jugut]]. Në vitin 2007, banorët në dymbëdhjetë për qindëshin më të lartë të zotëruesve të PBB-së për frymë në qytet kishin një të ardhur mesatare të disponueshme prej {{US$|98.517|link=yes}}. Fuqia e lartë shpenzuese e banorëve të Qytetit të Meksikës e bën qytetin tërheqës për kompanitë që ofrojnë prestigj dhe {{ill|Mallrat luksoze|en|Luxury goods|lt=mallra luksoze}}. Sipas një studimi të vitit 2009 të kryer nga PwC, Qyteti i Meksikës kishte një PBB prej 390 miliardë dollarësh, duke e renditur si qytetin e tetë më të pasur në botë dhe më të pasurin në Amerikën Latine.<ref name="ukmediacentre.pwc.com">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |title=Emerging market city economies set to rise rapidly in global GDP rankings says PricewaterhouseCoopers LLP |author=PricewaterhouseCoopers |publisher=UK Media Centre |date=2009-02-11 |language=en |access-date=2009-12-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |archive-date=2011-05-04 }}</ref> Në vitin 2009, vetëm Qyteti i Meksikës do të renditej si ekonomia e 30-të më e madhe në botë.<ref name="emporis">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101008 |title=Emporis |language=en |access-date=2009-01-09 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080317113146/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101008 |archive-date=2008-03-17 }}</ref> Qyteti i Meksikës është kontribuesi më i madh në PBB-në e industrisë së vendit (15,8%) dhe gjithashtu kontribuesi më i madh në PBB-në e sektorit të shërbimeve të vendit (25,3%). Për shkak të hapësirës së kufizuar jo të urbanizuar në jug — shumica e së cilës mbrohet me ligje mjedisore — kontributi i Qytetit të Meksikës në bujqësi është më i vogli nga të gjitha entitetet federale në vend.<ref name="INEGI" /> Reformat ekonomike të presidentit {{ill|Carlos Salinas de Gortari|en}} patën një efekt të jashtëzakonshëm në qytet, pasi një numër biznesesh, përfshirë banka dhe linja ajrore, u privatizuan. Ai gjithashtu nënshkroi [[North American Free Trade Agreement|Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut]] (NAFTA). Kjo çoi në decentralizim<ref name="furness">{{Cite journal |last = Furness |first = Charlie |date = April 2008 |title = Boomtown |journal = Geographical |volume = 80 |issue = 4 |pages = 36–45 |id = 0016741X |language = en }}</ref> dhe në një zhvendosje të bazës ekonomike të Qytetit të Meksikës, nga prodhimi te shërbimet, ndërsa shumica e fabrikave u zhvendosën ose në Shtetin e Meksikës, ose më shpesh në kufirin verior. Nga ana tjetër, ndërtesat e zyrave të korporatave vendosën bazën e tyre në qytet. [[Skeda:MexicoCityStockExchange01.jpg|left|upright|thumb|Bursa e Meksikës]] Qyteti i Meksikës ofron një treg konsumi me pakicë, që varion nga ushqimet bazë deri te mallrat luksoze tepër të shtrenjta. Konsumatorët mund të blejnë në tregje fikse të mbuluara, në tregje të lëvizshme (tianguis), nga shitës rrugësh, nga dyqanet e qendrës në një rrugë të dedikuar për një lloj të caktuar malli, në minimarkete dhe dyqane tradicionale lagjeje, në supermarkete moderne, në dyqane depo dhe me anëtarësim dhe në qendrat tregtare që ato drejtojnë, në magazina, në qendra të mëdha me pakicë dhe në qendra tregtare moderne. Përveç kësaj, ''tianguis'' ose tregjet e lëvizshme ngrenë stenda në rrugët e shumë lagjeve, në varësi të ditës së javës. Të dielat shihet numri më i madh i këtyre tregjeve. Burimi kryesor i prodhimeve të freskëta të qytetit është Central de Abasto. Ky është në vetvete një mini-qytet i vetëmjaftueshëm në rrethin e Iztapalapa, që mbulon një sipërfaqe ekuivalente me disa dhjetëra blloqe qyteti. Tregu me shumicë furnizon shumicën e ''mercados'', supermarketeve dhe restoranteve të qytetit, si dhe njerëzit që vijnë të blejnë prodhimet për vete. Tonelata prodhimesh të freskëta transportohen me kamionë nga i gjithë Meksika çdo ditë. Tregu kryesor i peshkut njihet si La Nueva Viga, në të njëjtin kompleks me Central de Abastos.<ref name="actecon">{{cite web |url=http://www.iztapalapa.gob.mx/htm/0102040000_2005.html |title=Economía reciente, 1990–2005 |publisher=Borough of Iztapapala |location=Mexico City |language=es |trans-title=Ekonomia e fundit, 1990–2005 |access-date=2011-03-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722225432/http://www.iztapalapa.gob.mx/htm/0102040000_2005.html |archive-date=2011-07-22 }}</ref> Tregu i njohur në mbarë botën, Tepito, zë 25 blloqe dhe shet një shumëllojshmëri produktesh. Një ushqim bazë për konsumatorët në qytet është ''mercado'' i gjithëpranishëm. Çdo lagje kryesore e qytetit ka tregun e saj të rregulluar nga rrethi, shpesh edhe më shumë se një. Këto janë objekte të mëdha të konsoliduara që ofrojnë shumicën e produkteve bazë, si prodhime të freskëta dhe mish/shpendë, mallra të thata, tortillería dhe shumë shërbime të tjera si çelësatari, mjekësi bimore, mallra hekurishtesh, mjete qepjeje; dhe një mori stendash që ofrojnë gatim të freskët, të bërë në shtëpi, dhe pije në traditën e aguas frescas dhe atole. Shitësit rrugës bëjnë tregti nga stendat në ''tianguis'' si dhe në grumbullime të pakontrolluara zyrtarisht rreth stacioneve të metrosë dhe spitaleve; në ''plazas comerciales'', ku vendosen shitës të një "teme" të caktuar (p.sh. artikuj shkrimi); fillimisht këto u organizuan për të strehuar shitësit që shisnin më parë në rrugë; ose thjesht nga stenda të improvizuara në një trotuar të qytetit.<ref name="pena">{{cite web |url=http://utminers.utep.edu/spena2/HABITAT%20V23(3)%20INFORMAL%20MARKETS.pdf |title=Informal Markets: Street Vendors in Mexico City |author=Sergio Peña |publisher=Florida State University |year=1999 |language=en |access-date=2016-02-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025356/https://utminers.utep.edu/spena2/HABITAT%20V23%283%29%20INFORMAL%20MARKETS.pdf |archive-date=2016-03-04 }}</ref> Përveç kësaj, ushqime dhe mallra shiten nga njerëz që ecin me shporta, që shtyjnë karroca, nga biçikleta ose pjesa e pasme e kamionëve, ose thjesht nga një pëlhurë ose copë e shtrirë në tokë.<ref>{{cite web |url = http://www3.diputados.gob.mx/camara/content/download/21212/105355/file/ITSDM001%20Comercio%20Ambulante.pdf |publisher = Cámara de Diputados (Mexico), Centro de Estudios Sociales y de Opinión Pública |title = Reporte Temático No. 2: Comercio Ambulante |date = June 2005 |language = es |access-date = 2014-04-09 |archive-date = 2014-04-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140413145720/http://www3.diputados.gob.mx/camara/content/download/21212/105355/file/ITSDM001%20Comercio%20Ambulante.pdf |url-status = live }}</ref> Në qendër të qytetit, shitësit rrugës informalë janë gjithnjë e më shumë objekt i ligjeve dhe ndjekjes penale.<ref name="mueller" /> Tianguis-i javor San Felipe de Jesús raportohet të jetë më i madhi në Amerikën Latine.<ref>{{cite web|url=https://www.maspormas.com/ciudad/tianguis-la-san-felipe-no-podras-recorrerlo-dia/|title=Tianguis de la San Felipe: no podrás recorrerlo en un día|date=2017-01-23|publisher=Máspormás|language=es|access-date=2017-08-21|archive-date=2017-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821090406/https://www.maspormas.com/ciudad/tianguis-la-san-felipe-no-podras-recorrerlo-dia/|url-status=live}}</ref> Qendra historike e Qytetit të Meksikës njihet gjerësisht për shitësit me pakicë të specializuar, shpesh me kosto të ulët. Blloqe ose rrugë të caktuara u dedikohen dyqaneve që shesin një lloj të caktuar mallrash, me zona të dedikuara për mbi 40 kategori si pajisje shtëpiake, llamba dhe materiale elektrike, dollapë dhe banjo, artikuj shtëpiakë, fustane dasmash, jukebox, shtypshkrim, mobilje zyrash dhe kasaforta, libra, fotografi, bizhuteri dhe optikë.<ref>{{cite journal |journal = Km.cero |url = http://guiadelcentrohistorico.mx/sites/default/files/km40_0.pdf |date = November 2011 |title = Calles con vocación |page = 7 |language = es |access-date = 2014-04-09 |archive-date = 2014-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140522233249/http://guiadelcentrohistorico.mx/sites/default/files/km40_0.pdf |url-status = live }}</ref> [[Skeda:Vista panorámica del lago en el Parque La Mexicana.jpg|thumb|center|700px|{{ill|Santa Fe|en|Santa Fe, Mexico City}} është një nga qendrat me aktivitetin më të madh ekonomik në qytet.<ref>{{cite journal|url=https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=17104003|title=Santa Fé (México): Megaproyectos para una ciudad dividida|author=Alfonso Valenzuela|date=2007|journal=Cuadernos Geográficos|number=40|pages=53–66|publisher=University of Granada, Spain|language=es|issn=0210-5462|access-date=2019-11-18|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731090003/https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=17104003|url-status=live}}</ref>]] === Turizmi === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Barrios Mágicos të Qytetit të Meksikës|en|Barrios Mágicos of Mexico City}}}} [[Skeda:Turibus Ciudad de Mexico.jpg|thumb|upright|Turibusi kalon nëpër shumë nga atraksionet turistike më të rëndësishme të qytetit.]] Qyteti i Meksikës është një destinacion për shumë turistë të huaj. Qendra historike e Qytetit të Meksikës (''Centro Histórico'') dhe «kopshtet lundruese» të Xochimilcos në rrethin jugor janë shpallur [[Vende të trashëgimisë botërore]] nga [[UNESCO]]. Pikat e referimit në Qendrën historike përfshijnë Plaza de la Constitución ({{ill|Zócalo|en|Zócalo}}), sheshin kryesor qendror, i cili bashkon kontraste epokash: katedralen metropolitane e epokës spanjolle dhe Pallatin Kombëtar, rrënojat e tempullit antik aztek Templo Mayor («Tempulli i Madh») dhe struktura moderne — të gjitha vetëm disa hapa larg njëra-tjetrës. (Templo Mayor u zbulua në vitin 1978, kur punëtorët po gërmonin për të vendosur kabllo elektrike nëntokësore.) Ikona më e dallueshme e Qytetit të Meksikës është Engjëlli i Pavarësisë i artë në avenynë e gjerë dhe elegante Paseo de la Reforma, i projektuar sipas Champs-Élysées në Paris, me urdhër të perandorit Maksimilianit të Meksikës. Kjo aveny u projektua në shekullin e 19-të mbi rrugën kryesore më të vjetër të njohur të [[Amerika|Amerikës]], për të lidhur Pallatin Kombëtar (selinë e qeverisë) me Kështjellën Chapultepec, rezidencën perandorake. Sot, kjo aveny është një distrikt i rëndësishëm financiar, në të cilin ndodhen Bursa Meksikane e Vlerave dhe disa seli korporatash. Një aveny tjetër e rëndësishme është Avenida de los Insurgentes, e cila shtrihet {{Convert|28.8|km|mi|abbr=on}} dhe është një nga avenytë më të gjata në botë. Parku Chapultepec strehon Kështjellën Chapultepec, tani një muze mbi një kodër që mbikëqyr parkun dhe muzetë, monumentet e shumta të tij, kopshtin zoologjik kombëtar dhe Muzeun Kombëtar të Antropologjisë (ku ruhet Guri i Kalendarit Aztek). [[Skeda:Aztec Stone of the Sun (2088976462).jpg|thumb|upright|left|Guri i Diellit Aztek në Muzeun Kombëtar të Antropologjisë]] Një tjetër vepër arkitekturore është {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}}, një teatër/muze prej mermeri të bardhë, pesha e të cilit është e tillë sa që ai gradualisht është zhytur në tokën e butë poshtë. Ndërtimi i tij filloi gjatë presidencës së [[Porfirio Díaz]] dhe përfundoi në vitin 1934, pasi u ndërpre nga [[Revolucioni meksikan]] në vitet 1920. Plaza de las Tres Culturas, në këtë shesh ndodhen Colegio de Santa Cruz de Tlatelolco, e cila është shkolla e parë dhe më e vjetër evropiane e arsimit të lartë në [[Amerika|Amerikë]],<ref name="catalog.hathitrust.org">{{Cite book|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/101392426|title=The first college in America: Santa Cruz de Tlatelolco.|location=Washington DC|year=1936|author1=Steck|author2=Francis Borgia|series=Achievement and influence of Santa Cruz de Tlatelolco|access-date=2019-10-10|archive-date=2019-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927215841/https://catalog.hathitrust.org/Record/101392426|url-status=live|language=en}}</ref> dhe vendi arkeologjik i qytet-shtetit të Tlatelolco-s; gjithashtu faltorja dhe {{ill|Bazilika e Zojës së Guadalupës|en|Basilica of Our Lady of Guadalupe}} janë vende të rëndësishme. Ekziston një autobus dykatësh, i njohur si «Turibus», që qarkullon rreth shumicës së këtyre vendeve dhe ka audio të sinkronizuar që përshkruan vendet në disa gjuhë ndërsa kalohen. Për më tepër, sipas Sekretariatit të Turizmit, qyteti ka rreth 170 muze — ndër dhjetë qytetet në botë me numrin më të madh të muzeve<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/cultura/patrimonio/2016/05/17/cdmx-una-de-las-urbes-con-mas-museos-en-el-mundo|title=CDMX, una de las urbes con más museos en el mundo|date=2016-05-17|website=El Universal|access-date=2019-10-11|archive-date=2019-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016231232/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/cultura/patrimonio/2016/05/17/cdmx-una-de-las-urbes-con-mas-museos-en-el-mundo|url-status=live|language=es}}</ref> — mbi 100 galeri arti dhe rreth 30 salla koncertesh, të cilat të gjitha mbajnë një aktivitet kulturor të vazhdueshëm gjatë gjithë vitit. Shumë zona (p.sh. Palacio Nacional dhe Instituti Kombëtar i Kardiologjisë) kanë murale të pikturuara nga [[Diego Rivera]]. Ai dhe bashkëshortja e tij [[Frida Kahlo]] jetuan në Coyoacán, ku disa nga shtëpitë, studiot dhe koleksionet e tyre të artit janë të hapura për publikun. Shtëpia ku [[Leon Trocki]] fillimisht iu dha azil dhe më në fund u vra në vitin 1940 ndodhet gjithashtu në Coyoacán. Përveç kësaj, ka disa ''hacienda'' që tani janë restorante, si San Ángel Inn, Hacienda de Tlalpan, Hacienda de Cortés dhe Hacienda de los Morales. == Transporti == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Transporti në Qytetin e Meksikës|en|Transportation in Mexico City}}}} === Aeroportet === [[Skeda:Terminal 2, Mexico City International Airport (Aeropuerto Internacional de la Ciudad de México) Feb 2021.jpg|thumb|Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës (MEX)]] {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës|en|Mexico City International Airport}}, {{ill|Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles|en|Felipe Ángeles International Airport}}, {{ill|Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës|en|Toluca International Airport}}}} Që nga viti 2022, Qyteti i Meksikës shërbehet nga tre aeroporte: Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës (MEX), Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles (NLU) dhe Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës (TLC).<ref>{{Cite web |date=2024-03-21 |title=Mexico City’s Airport System Integration Hits Snags |url=https://mexicobusiness.news/aerospace/news/mexico-citys-airport-system-integration-hits-snags |access-date=2026-09-30 |website=Mexico Business |language=en}}</ref> Aeroporti Ndërkombëtar i Qytetit të Meksikës ([[kodi i aeroportit IATA]]: MEX), i njohur gjithashtu si Aeroporti Ndërkombëtar Benito Juárez ose ''AICM'', është aeroporti kryesor i Qytetit të Meksikës dhe ndodhet brenda kufijve të qytetit, në rrethin Venustiano Carranza. Ai shërben si qendra kryesore e Aeroméxico (SkyTeam), transportuesi kombëtar i vendit. Është gjithashtu një bazë e madhe operimi për linjat ajrore me kosto të ulët Volaris dhe Viva. Me mbi 44.605.800 pasagjerë në 2025, aeroporti përballon shumicën e fluturimeve vendase dhe ndërkombëtare për Qytetin e Meksikës dhe renditet si aeroporti më i ngarkuar në vend, i treti më i ngarkuar në Amerikën Latine dhe i 15-ti më i ngarkuar në Amerikën e Veriut. Aeroporti shërbehet drejtpërdrejt nga Linja 5 e metrosë së Qytetit të Meksikës në stacionin Terminal Aérea.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Mexico City International Airport (AICM) – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/aeropuerto-internacional-de-la-ciudad-de-mexico-aicm/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> [[Skeda:Aeropuerto Internacional Felipe Ángeles (AIFA) - 1.jpg|thumb|Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles (NLU)]] Aeroporti Ndërkombëtar Felipe Ángeles ([[kodi i aeroportit IATA]]: NLU), i njohur më shpesh si ''AIFA'', është aeroporti dytësor i Qytetit të Meksikës dhe u hap në vitin 2022. Ndodhet në Zumpango, Shtetin e Meksikës, {{Convert|48.8|km|mi|sigfig=1}} në veri-verilindje të qendrës historike të Qytetit të Meksikës me makinë.<ref>{{Cite news |title=¿Quién es Felipe Ángeles y por qué el aeropuerto se llama así? (Kush ishte Felipe Ángeles dhe pse aeroporti quhet kështu?) |url=https://www.eluniversal.com.mx/nacion/quien-es-felipe-angeles-y-por-que-el-aeropuerto-se-llama-asi |publisher=El Universal (Mexico City) |date=2021-10-02 |access-date=2022-06-21 |archive-date=2022-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008005537/https://www.eluniversal.com.mx/nacion/quien-es-felipe-angeles-y-por-que-el-aeropuerto-se-llama-asi |url-status=live |language=es}}</ref> Ai shërben si qendra e linjës ajrore shtetërore Mexicana de Aviación. Është gjithashtu një bazë e madhe operimi për linjën ajrore me kosto të ulët Viva. Që nga viti 2023, aeroporti përballon të gjithë trafikun e ngarkesave ajrore për Qytetin e Meksikës, si pasojë e ndërprerjes së të gjitha operacioneve të ngarkesave në AICM. Aeroporti ka një lidhje të drejtpërdrejtë hekurudhore me vetë Qytetin e Meksikës përmes ''Tren Felipe Ángeles'', një nga shërbimet ''Tren Interurbano'' të Qytetit të Meksikës, me trenat që lidhen me stacionin Buenavista.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Felipe Ángeles International Airport – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/venues/felipe-angeles-airport/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> Aeroporti Ndërkombëtar i Tolukës ([[kodi i aeroportit IATA]]: TLC), i njohur gjithashtu si Aeroporti Ndërkombëtar Adolfo López Mateos, shërben gjithashtu zonën metropolitane të Zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. Ndodhet në Tolukë, Shtetin e Meksikës, 59 kilometra (36 milje) në perëndim të vetë Qytetit të Meksikës dhe 43 kilometra (26 milje) nga rrethi i biznesit {{ill|Santa Fe|en|Santa Fe, Mexico City}}. Ka disa fluturime të ofruara nga linjat ajrore me kosto të ulët Volaris dhe Viva. Stacioni më i afërt hekurudhor që ofron një lidhje me Qytetin e Meksikës është stacioni Metepec në linjën ''El Insurgente'', një nga shërbimet ''Tren Interurbano'' të Qytetit të Meksikës, me trenat që lidhen me stacionin Observatorio.<ref>{{Cite web |date=2026-08-04 |title=CONNECTIVITY – AIT |url=https://aeropuertodetoluca.com.mx/en/connectivity/ |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> === Sistemi i Mobilitetit të Integruar === Në vitin 2019, dizajneri grafik {{ill|Lance Wyman|en}} u angazhua për të krijuar një hartë të integruar të sistemit multimodal të transportit publik; ai prezantoi një logo të re për Sistemin e Mobilitetit të Integruar (Sistema de Movilidad Integrada), duke përshkruar tetë mënyra të dallueshme transporti. Kreu i qeverisë, [[Claudia Sheinbaum]], tha se marka do të përdorej për një kartë të re të vetme pagese, për të thjeshtuar mbledhjen e tarifave të transportit publik.<ref>{{Cite news |url=https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/presentan-imagen-para-el-sistema-de-movilidad-integrada-de-la-cdmx |title=Presentan imagen para el Sistema de Movilidad Integrada de la CDMX (Prezantohet imazhi për Sistemin e Mobilitetit të Integruar të CDMX) |language=es |author=Suárez, Gerardo |date=2019-04-15 |work=El Universal |access-date=2021-10-23 |archive-date=2022-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606204205/https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/presentan-imagen-para-el-sistema-de-movilidad-integrada-de-la-cdmx |url-status=live}}</ref> === Hekurudhat === {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | perrow = 2 | width = 150 | image1 = FE-10 06.jpg | alt1 = Metroja e Qytetit të Meksikës | caption1 = Metroja e Qytetit të Meksikës | image2 = CRRC-built TE-23 LRV at Xochimilco station in 2024.jpg | alt2 = Tren Ligero | caption2 = Tren Ligero | image3 = Suburbano Train In Tlalnepantla (110665951).jpeg | alt3 = Tren Suburbano | caption3 = Tren Suburbano | image4 = Estación Observatorio del Tren El Insurgente 04.jpg | alt4 = Tren Interurbano | caption4 = Tren Interurbano | footer = }} ==== Metroja ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Metroja e Qytetit të Meksikës|en|Mexico City Metro}}}} Qyteti i Meksikës shërbehet nga Metroja e Qytetit të Meksikës, një sistem metroje prej {{Convert|225.9|km|0|abbr=on}}, i cili është sistemi i dytë më i madh i metrosë në Amerikën e Veriut dhe më i madhi në Amerikën Latine. Pjesët e para u hapën në vitin 1969 dhe ai është zgjeruar në 12 linja me 195 stacione, duke transportuar 4,4 milionë njerëz çdo ditë.<ref>{{cite web |url=http://www.uitp.org/sites/default/files/cck-focus-papers-files/UITP-Statistic%20Brief-Metro-A4-WEB_0.pdf |title=World Metro Figures: Statistics Brief |date=October 2015 |publisher=UITP |page=2 |language=en |access-date=2016-06-18 |archive-date=2016-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160629233425/http://www.uitp.org/sites/default/files/cck-focus-papers-files/UITP-Statistic%20Brief-Metro-A4-WEB_0.pdf |url-status=dead}}</ref> ==== Tren Ligero ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Treni i lehtë i Xochimilco|en|Xochimilco Light Rail}}}} Rrjeti i Tren Ligero (shqip: tren i lehtë) përbëhet nga vetëm një linjë, Treni i lehtë i Xochimilco. Shërbimi nis nga stacioni Tasqueña në rrethin e Coyoacán, ku lidhet me linjën 2 të metrosë së Qytetit të Meksikës, dhe kalon nëpër rrethet e Tlalpan dhe Xochimilco.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Traveling by Light Rail |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/e/getting-around/viajar-en-tren-ligero/?lang=en |access-date=2026-05-31 |website=Mexico City |language=en}}</ref> ==== Tren Suburbano ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Tren Suburbano|en|Tren Suburbano}}}} Tren Suburbano shërben si sistemi kryesor i hekurudhës së udhëtarëve që i shërben zonës metropolitane të Luginës së Meksikës. Aktualisht përbëhet nga vetëm një linjë, linja 1. Trenat nisen nga Stacioni hekurudhor i Buenavista në rrethin e Kuauhtemok dhe udhëtojnë drejt bashkive të Tlalnepantla, Tultitlán dhe Cuautitlán Izcalli në Shtetin e Meksikës.<ref>{{Cite web |title=Líneas del Tren Suburbano CDMX |url=https://trensuburbano.net/lineas/ |access-date=2026-05-31 |website=Suburbano |language=es |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515233417/https://trensuburbano.net/lineas/ |url-status=live}}</ref> ==== Tren Interurbano ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Tren Interurbano|en|Tren Interurbano}}}} Që nga viti 2026, Qyteti i Meksikës shërbehet nga trena shtesë të hekurudhës së udhëtarëve nën termin ombrellë Tren Interurbano. Këta trena operohen nga Agencia de Trenes y Transporte Público Integrado (ATTRAPI). ''El Insurgente'' niset nga stacioni hekurudhor Observatorio në rrethin e Álvaro Obregón dhe udhëton në perëndim drejt Tolukës në Shtetin e Meksikës. ''Tren Felipe Ángeles'' niset nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe ofron një lidhje të drejtpërdrejtë hekurudhore me Aeroportin Ndërkombëtar Felipe Ángeles. Një shërbim i tretë i Tren Interurbano është aktualisht në ndërtim dhe do të lidhë Qytetin e Meksikës me Pachuca në Shtetin e Hidalgo. Ky shërbim do të niset nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe pritet të fillojë operimin në vitin 2027.<ref>{{Cite web |last=Transportes |first=Secretaría de Infraestructura, Comunicaciones y |title=Tren 'Felipe Ángeles', en su tramo AIFA-Pachuca, transportará diariamente a 107 mil pasajeros |url=http://www.gob.mx/sict/prensa/tren-felipe-angeles-en-su-tramo-aifa-pachuca-transportara-diariamente-a-107-mil-pasajeros |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701023302/http://www.gob.mx/sict/prensa/tren-felipe-angeles-en-su-tramo-aifa-pachuca-transportara-diariamente-a-107-mil-pasajeros |url-status=live}}</ref> [[Skeda:Vista aérea de la Estación Buenavista 02.jpg|thumb|Stacioni hekurudhor i Buenavista]] ==== Trenat kombëtarë të udhëtarëve ==== Deri në vitin 1997, stacioni hekurudhor i Buenavista ishte nyja kryesore e shumë trenave të udhëtarëve në distanca të gjata, të operuar nga Ferrocarriles Nacionales de México (N de M), tani i shpërbërë, i cili lidhte Qytetin e Meksikës me qytete të tjera të mëdha në të gjithë vendin.<ref>{{Cite web |last=Transportes |first=Secretaría de Infraestructura, Comunicaciones y |title=Compañía de los Ferrocarriles Nacionales de México |url=http://www.gob.mx/sict/articulos/compania-de-los-ferrocarriles-nacionales-de-mexico |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701022219/http://www.gob.mx/sict/articulos/compania-de-los-ferrocarriles-nacionales-de-mexico |url-status=live}}</ref> Në vitin 2025 filloi ndërtimi i ''Tren Ciudad de México–Querétaro'' të propozuar, i cili do të jetë një shërbim hekurudhor udhëtarësh që operon nga stacioni hekurudhor i Buenavista dhe lidhet me Santiago de Querétaro. Shërbimi pritet të fillojë në fund të vitit 2027. Ashtu si shërbimet e Tren Interurbano, ky shërbim i ri do të operohet nga Agencia de Trenes y Transporte Público Integrado (ATTRAPI). Në të njëjtin vit filloi ndërtimi i një segmenti midis Querétaro dhe Irapuato, Guanajuato, i cili pritet të jetë pjesë përbërëse e ''Tren Ciudad de México–Guadalajara'' më të madh të propozuar.<ref>{{Cite web |last=República |first=Presidencia de la |title=“La honestidad da resultados”: Presidenta Claudia Sheinbaum destaca que en su gobierno se harán por lo menos 2 mil 377&nbsp;km de trenes públicos |url=http://www.gob.mx/presidencia/prensa/la-honestidad-da-resultados-presidenta-claudia-sheinbaum-destaca-que-en-su-gobierno-se-haran-por-lo-menos-2-mil-377-km-de-trenes-publicos?idiom=es |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521024647/http://www.gob.mx/presidencia/prensa/la-honestidad-da-resultados-presidenta-claudia-sheinbaum-destaca-que-en-su-gobierno-se-haran-por-lo-menos-2-mil-377-km-de-trenes-publicos?idiom=es |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=República |first=Presidencia de la |title=“Vamos a cumplir”: Presidenta Claudia Sheinbaum supervisa el avance del 8% en la construcción del Tren México-Querétaro |url=http://www.gob.mx/presidencia/prensa/vamos-a-cumplir-presidenta-claudia-sheinbaum-supervisa-el-avance-del-8-en-la-construccion-del-tren-mexico-queretaro |access-date=2026-05-31 |website=gob.mx |language=es |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701025949/http://www.gob.mx/presidencia/prensa/vamos-a-cumplir-presidenta-claudia-sheinbaum-supervisa-el-avance-del-8-en-la-construccion-del-tren-mexico-queretaro |url-status=live}}</ref> === Autobusët === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Metrobús|en|Mexico City Metrobús}}, {{ill|Mexibús|en|Mexibús}}, {{ill|Trolebusët në Qytetin e Meksikës|en|Trolleybuses in Mexico City}}, {{ill|Red de Transporte de Pasajeros|en|Red de Transporte de Pasajeros}}}} {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | perrow = 2 | width = 150 | image1 = Metrobus, Wikimania 2015 by Rzuwig (02).jpg | alt1 = Metrobús | caption1 = Metrobús | image2 = Mexibús Palacios Municipal 01.jpg | alt2 = Mexibús | caption2 = Mexibús | image3 = Trolebús de la Ciudad de México.jpg | alt3 = Trolebús | caption3 = Trolebús | image4 = Nuevos RTP de Yutong.jpg | alt4 = RTP | caption4 = RTP | footer = }} Qyteti i Meksikës ka një rrjet të gjerë autobusësh, i përbërë nga autobusë publikë, {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transport i shpejtë me autobus}} dhe trolebusë. ==== Metrobús ==== Metrobús është rrjeti kryesor i {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transportit të shpejtë me autobus}} në qytet. Linja 1 u hap në vitin 2005 dhe që atëherë është zgjeruar në shtatë linja të ndryshme. Linjat kalojnë përgjatë shumë rrugëve kryesore të qytetit, si Paseo de la Reforma dhe Avenida de los Insurgentes.<ref>{{Cite web |title=Mexico City Bus Rapid Transit {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/partnerships/mexico-city-bus-rapid-transit |access-date=2026-05-31 |website=sdgs.un.org |language=en |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701025520/https://sdgs.un.org/partnerships/mexico-city-bus-rapid-transit |url-status=live}}</ref> ==== Mexibús ==== Mexibús është rrjeti tjetër i {{ill|Transport i shpejtë me autobus|en|Bus rapid transit|lt=transportit të shpejtë me autobus}} që shërben qytetin, por ai operon kryesisht në komunat fqinje të Shtetit të Meksikës. Shërbimi u nis në vitin 2010 dhe përbëhet nga katër linja. Këto linja kanë lidhje me Metron e Qytetit të Meksikës në stacionet Ciudad Azteca, Pantitlán dhe La Raza.<ref>{{Cite news |last=Cisneros |first=Stefany |date=2024-07-22 |title=Mexibús, mapa, horarios y líneas – México Desconocido |url=https://www.mexicodesconocido.com.mx/mexibus.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724155817/https://www.mexicodesconocido.com.mx/mexibus.html |archive-date=2025-07-24 |access-date=2026-05-31 |work=México Desconocido |language=es}}</ref> ==== Trolebusët ==== Rrjeti i trolebusëve të Qytetit të Meksikës përbëhet nga tetë linja.<ref>{{Cite web |date=2025-05-25 |title=First 'Interstate' trolleybus opened in Mexico |url=https://www.urban-transport-magazine.com/en/first-interstate-trolleybus-opened-in-mexico/ |access-date=2026-05-31 |website=Urban Transport Magazine |language=en |archive-date=2026-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520005627/https://www.urban-transport-magazine.com/en/first-interstate-trolleybus-opened-in-mexico/ |url-status=live}}</ref> ==== Red de Transporte de Pasajeros ==== Shumica e linjave të tjera të autobusëve urbanë në qytet operojnë si pjesë e Red de Transporte de Pasajeros (RTP).<ref>{{Cite web |last=Vilela |first=Antonio |date=2024-10-14 |title=Mexico City's RTP Adds 50 Electric Vehicles |url=https://latamobility.com/en/mexico-citys-rtp-adds-50-electric-vehicles/ |access-date=2026-05-31 |website=Latam Mobility |language=en |archive-date=2026-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515013308/https://latamobility.com/en/mexico-citys-rtp-adds-50-electric-vehicles/ |url-status=live}}</ref> ==== Autobusët ndërqytetës ==== [[Skeda:Terminal Central de Autobuses del Norte - Ciudad de México - 2.jpg|thumb|Terminal Central de Autobuses del Norte]] Qyteti i Meksikës shërbehet nga disa stacione ndërqytetëse autobusësh dhe vepron si një nyje kryesore për udhëtimet ndërqytetëse me autobus në vend. Këto terminale autobusësh kanë lidhje të drejtpërdrejta me Metron e Qytetit të Meksikës.<ref>{{Cite web |author=Agencia Digital de Innovación Pública |title=Intercity Buses – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/e/getting-around/intercity-buses/?lang=en |access-date=2026-09-29 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Estas son las 4 terminales de autobús de la CDMX y sus ubicaciones |url=https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2026/3/26/estas-son-las-terminales-de-autobus-de-la-cdmx-sus-ubicaciones-785218.html |access-date=2026-09-29 |website=El Heraldo de México |language=es}}</ref> * Terminal Central de Autobuses del Norte * Terminal Central de Autobuses del Sur (Tasqueña) * Terminal de Autobuses de Pasajeros de Oriente (TAPO) * Terminal Central del Poniente (Observatorio) [[Skeda:Inauguración Tlalpexco-Campos Revolución (60417cb7b69fc936233884).jpg|thumb|Cablebús]] === Cablebús === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Cablebús|en|Cablebús}}}} Që nga viti 2021, Qyteti i Meksikës shërbehet nga një rrjet {{ill|Teleferiku|en|Aerial lift|lt=teleferikësh}}, i njohur si Cablebús, që shërben zonat më malore dhe me lartësi të madhe të qytetit. Rrjeti përbëhet nga tre linja, ndërsa tre linja shtesë janë në planifikim.<ref>{{Cite web |last=Tam |first=Alphonse |date=2024-10-09 |title=Mexico City's Cablebús Shows Us the Potential of Urban Cable Cars |url=https://itdp.org/2024/10/09/mexico-citys-cablebus-shows-us-the-potential-of-urban-cable-cars/ |access-date=2026-05-31 |website=Institute for Transportation and Development Policy – Promoting sustainable and equitable transportation worldwide |language=en |archive-date=2026-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701024735/https://itdp.org/2024/10/09/mexico-citys-cablebus-shows-us-the-potential-of-urban-cable-cars/ |url-status=live}}</ref> === Rrugët === Qyteti i Meksikës ka një rrjet të gjerë rrugësh dhe një përdorim relativisht të lartë të makinave private, i vlerësuar në më shumë se 4,5 milionë në vitin 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.eleconomista.com.mx/politica/Cuantos-autos-circulan-en-la-CDMX-diariamente-20160922-0101.html|title=¿Cuántos autos circulan en la CDMX diariamente?|work=El Economista|date=2016-09-22|agency=Notimex|access-date=2022-04-06|language=es|archive-date=2022-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221104153924/https://www.eleconomista.com.mx/politica/Cuantos-autos-circulan-en-la-CDMX-diariamente-20160922-0101.html|url-status=live}}</ref> Ekziston një program mjedisor, i quajtur Një ditë pa makinë («Sot nuk qarkullon»), sipas të cilit automjetet që nuk e kanë kaluar testin e emetimeve kufizohen të qarkullojnë në ditë të caktuara sipas shifrës përfundimtare të [[Targa e regjistrimit të automjetit|targave të regjistrimit]], në një përpjekje për të reduktuar ndotjen dhe mbingarkesën e trafikut.<ref>{{cite web |title = Actualización Del Programa Hoy No Circula (Përditësimi i programit «Hoy No Circula») |url = http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/actualizacion_phnc_dip.pdf |access-date = 2013-09-21 |publisher = Gobierno Del Distrito Federal, Secretaría Del Medio Ambiente, Dirección General De Gestión Ambiental Del Aire, Dirección De Instrumentación De Políticas |page = 19 |language=es |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130923095052/http://www.sma.df.gob.mx/sma/download/archivos/actualizacion_phnc_dip.pdf |archive-date = 2013-09-23 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.meca.org/galleries/files/Mexico06.pdf |title = Mexican Emission Standards based on Federal Tier I Light-duty Vehicles up to 6000 lbs. GVWR |work = meca.org |language=en |access-date = 2016-06-06 |archive-date = 2013-09-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130923072222/http://www.meca.org/galleries/files/Mexico06.pdf |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Programa de Verificación Vehicular. Segundo semestre de 2013. (Programi i verifikimit të automjeteve. Semestri i dytë i 2013)|url=http://www.sma.df.gob.mx/verificentros/index.php?op=inicio |publisher=Gobierno del Distrito Federal, Secretaría del Medio Ambiente |language=es |access-date=2016-02-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305183101/http://www.sma.df.gob.mx/verificentros/index.php?op=inicio |archive-date=2016-03-05 }}</ref> Disa nga [[Udha|rrugët]], rrugët kryesore dhe [[autoudha]]t e dalluara të qytetit përfshijnë Paseo de la Reforma, Avenida de los Insurgentes, Avenida Bucareli, Avenida Juárez, Calle Madero (rrugë këmbësorësh), Circuito Interior Bicentenario, Circuito Exterior Mexiquense dhe Viaducto Miguel Alemán.<ref>{{Cite web |last=Pública |first=Agencia Digital de Innovación |title=Iconic Streets – Mexico City |url=https://mexicocity.cdmx.gob.mx/tag/iconic-streets/?lang=en |access-date=2026-09-30 |language=en}}</ref> Anillo Periférico është një nga rrugët më të shquara të qytetit, pasi në vitin 2006 u ndërtua një kat i dytë (''el segundo piso'') si metodë për të reduktuar mbingarkesën e trafikut.<ref>{{Cite web |title=El segundo piso de Periférico cumple 20 años (Kati i dytë i Periférico mbush 20 vjet) |url=https://www.eluniversal.com.mx/opinion/mochilazo-en-el-tiempo/el-segundo-piso-de-periferico-cumple-20-anos/ |access-date=2026-09-29 |website=El Universal |language=es}}</ref> === Çiklizmi === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Ecobici|en|Ecobici (Mexico City)}}}} [[Skeda:15-07-12-Mexico-D-F-RalfR-N3S 9031.jpg|thumb|right|Biçikleta në dispozicion për qira në Zona Rosa]] Qeveria lokale e Qytetit të Meksikës mbikëqyr administrimin e Ecobici, sistemit të dytë më të madh të ndarjes së biçikletave në Amerikën e Veriut. I krijuar për të promovuar transportin urban të qëndrueshëm, Ecobici lehtëson aksesin e përshtatshëm në biçikleta si për banorët ashtu edhe për vizitorët. Deri në shtator 2013, sistemi përfshinte 276 stacione të vendosura në mënyrë strategjike në një zonë të gjerë që shtrihej nga Qendra historike e Qytetit të Meksikës deri në Polanco, një rreth i shquar i qytetit. Brenda këtij rrjeti, afërsisht 4.000 biçikleta janë në dispozicion për përdorim publik, duke u mundësuar njerëzve të lëvizin me efikasitet në hapësirën metropolitane dhe të reduktojnë varësinë nga mënyrat tradicionale të transportit të motorizuar.<ref>{{cite news |newspaper = km0 |url = http://www.guiadelcentrohistorico.mx/kmcero/acciones-de-gobierno/nuevas-estaciones-de-ecobici |date = September 2013 |author = Jesús de León Torres |title = Nuevas estaciones de EcoBici (Stacione të reja të EcoBici) |language = es |access-date = 2013-10-20 |archive-date = 2017-08-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170806132705/http://www.guiadelcentrohistorico.mx/kmcero/acciones-de-gobierno/nuevas-estaciones-de-ecobici |url-status = live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.fimevic.df.gob.mx/ciclovia/cartel.htm |title = Untitled Document |work = df.gob.mx |language=es |access-date = 2015-05-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141112160203/http://www.fimevic.df.gob.mx/ciclovia/cartel.htm |archive-date = 2014-11-12 |url-status = dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://transeunte.org/temas/ciclovia-reforma/ |title="Ciclovía Reforma", ''Transeunte'' |language=es |access-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021000458/http://transeunte.org/temas/ciclovia-reforma/ |archive-date=2013-10-21 |url-status=dead }}</ref> == Kultura == === Arti === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Arti meksikan|en|Mexican art}}}} [[Skeda:Al benemerito Benito Juarez, Ciudad de México MEX.jpg|thumb|Monumenti "Për të merituarin Benito Juárez", Qyteti i Meksikës]] Veprat laike të artit të kësaj periudhe përfshijnë statujën e kalorësit të Karlit IV të Spanjës, e njohur lokalisht si ''El Caballito'' ("Kali i vogël"). Kjo vepër, prej bronzi, ishte puna e Manuel Tolsá dhe është vendosur në Plaza Tolsá, përballë Palacio de Mineria (Pallati i Minierave). Pikërisht përballë kësaj ndërtese ndodhet Museo Nacional de Arte (Munal) (Muzeu Kombëtar i Artit). [[Skeda:ReceptHallMUNAL.JPG|thumb|left|upright|Salla e Pritjeve në Museo Nacional de Arte]] Gjatë shekullit XIX, një prodhues i rëndësishëm i artit ishte Academia de San Carlos (Akademia e Arteve San Carlos), e themeluar gjatë kohës koloniale, e cila më vonë u bë Escuela Nacional de Artes Plásticas (Shkolla Kombëtare e Arteve Plastike), duke përfshirë pikturën, skulpturën dhe dizajnin grafik, një nga shkollat e artit të UNAM-it. Shumë nga veprat e prodhuara nga studentët dhe stafi akademik i asaj kohe ekspozohen tani në Museo Nacional de San Carlos (Muzeu Kombëtar i San Carlos). Një nga studentët, José María Velasco, konsiderohet një nga piktorët meksikanë më të mëdhenj të peizazhit të shekullit XIX. Regjimi i [[Porfirio Díaz]]it sponsorizoi artet, veçanërisht ato që ndiqnin shkollën franceze. Artet popullore në formën e karikaturave dhe ilustrimeve lulëzuan, p.sh. ato të José Guadalupe Posada dhe Manuel Manilla. Koleksioni i përhershëm i Muzeut San Carlos përfshin gjithashtu piktura nga mjeshtrat evropianë si Rembrandt, Velázquez, Murillo dhe Rubens. [[Skeda:Monument to Lázaro Cárdenas (outstretched hand welcoming Spanish immigrants), Parque España, col. Condesa, Condesa, Mexico City.jpg|thumb|Monumenti i Lázaro Cárdenas (dora e shtrirë që mirëpret emigrantët spanjollë), Parque España]] Pas [[Revolucioni meksikan|Revolucionit meksikan]], në Qytetin e Meksikës lindi një lëvizje artistike [[Arti pararojë|pararojë]]: [[Piktura Murore|muralizmi]]. Shumë nga veprat e muralistëve {{ill|José Clemente Orozco|en}}, {{ill|David Alfaro Siqueiros|en}} dhe [[Diego Rivera]] ekspozohen në shumë ndërtesa të qytetit, veçanërisht në Pallatin Kombëtar dhe në {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}}. [[Frida Kahlo]], bashkëshortja e Rivera-s, me një shprehje të fortë nacionaliste, ishte gjithashtu një nga piktorët meksikanë më të njohur. Shtëpia e saj është kthyer në një muze që ekspozon shumë nga veprat e saj.<ref>{{Cite web|url=http://www.museofridakahlo.org.mx/en/the-blue-house/#back-top|title=The Blue House – Frida Kahlo Museum|website=www.museofridakahlo.org.mx|language=en|access-date=2018-10-02|archive-date=2018-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002102344/http://www.museofridakahlo.org.mx/en/the-blue-house/#back-top|url-status=dead}}</ref> Ish-shtëpia e muzës së Rivera-s, Dolores Olmedo, strehon muzeun me të njëjtin emër. Objekti ndodhet në rrethin Xochimilco, në pjesën jugore të Qytetit të Meksikës, dhe përfshin disa ndërtesa të rrethuara nga lëndina të gjera e të krasitura. Ai strehon një koleksion të madh pikturash dhe vizatimesh të Rivera-s dhe Kahlo-s, si dhe ''Xoloizcuintle'' të gjallë (qeni meksikan pa qime). Ai pret gjithashtu rregullisht ekspozita të përkohshme të vogla por të rëndësishme të artit klasik dhe atij modern (p.sh. Mjeshtrat venecianë dhe artistët bashkëkohorë të Nju Jorkut). Në shekullin XX, shumë artistë emigruan në Qytetin e Meksikës nga rajone të ndryshme të Meksikës, si Leopoldo Méndez, një gdhendës nga Veracruz, i cili mbështeti krijimin e Taller de la Gráfica Popular (Punëtoria Popullore e Grafikës), një punëtori socialiste e krijuar për t'i ndihmuar punëtorët manualë të gjenin një vend për të shprehur artin e tyre. Piktorë të tjerë erdhën nga jashtë, si piktorja [[Katalonia|katalanase]] Remedios Varo dhe të tjerë të mërguar spanjollë e hebrejë. Ishte në gjysmën e dytë të shekullit XX që lëvizja artistike filloi të shkëputej nga tema revolucionare. José Luis Cuevas zgjodhi një stil modernist, në kundërshtim me lëvizjen muraliste të lidhur me politikën sociale. === Muzeumet === [[Skeda:Hochob Campeche - Rekonstruktion des Tempels.jpg|thumb|Një rindërtim i hyrjes së tempullit Hochob në Muzeun Kombëtar të Antropologjisë]] [[Skeda:Museo Soumaya Plaza.jpg|thumb|Museo Soumaya]] Qyteti i Meksikës ka muzeume të shumtë kushtuar artit, duke përfshirë artin kolonial meksikan, artin modern e bashkëkohor dhe artin ndërkombëtar. Museo Tamayo u hap në mesin e viteve 1980 për të strehuar koleksionin e artit bashkëkohor ndërkombëtar të dhuruar nga piktori meksikan Rufino Tamayo. Koleksioni përfshin vepra të Picasso, Klee, Kandinsky, Warhol dhe shumë të tjerë, megjithëse pjesa më e madhe e koleksionit ruhet, ndërkohë që shfaqen ekspozitat e përkohshme. Museo de Arte Moderno është një depo e artistëve meksikanë të shekullit XX, duke përfshirë Rivera, Orozco, Siqueiros, Kahlo, Gerzso, Carrington, Tamayo, dhe pret rregullisht ekspozita të përkohshme të artit modern ndërkombëtar. Në jug të Qytetit të Meksikës, Muzeu Carrillo Gil ekspozon artistë pararojë, siç bën edhe Museo Universitario Arte Contemporáneo, i projektuar nga arkitekti meksikan Teodoro González de León dhe i inauguruar në fund të vitit 2008. Museo Soumaya, i quajtur sipas bashkëshortes së magnatit meksikan [[Carlos Slim]], ka koleksionin privat më të madh të skulpturave origjinale të [[Auguste Rodin|Rodin]] jashtë Francës.<ref>{{Cite web|first1=Jo|last1=Tuckman|date=2011-03-02|title=Mexican billionaire's new museum gives The Thinker much to ponder|url=http://www.theguardian.com/world/2011/mar/02/carlos-slim-mexico-art-museum|access-date=2021-10-30|website=The Guardian|language=en|archive-date=2021-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104064301/https://www.theguardian.com/world/2011/mar/02/carlos-slim-mexico-art-museum|url-status=live}}</ref> Ai ka gjithashtu një koleksion të madh skulpturash të Dalí dhe kohët e fundit filloi të shfaqë vepra në koleksionin e mjeshtrave, duke përfshirë El Greco, Velázquez, Picasso dhe Canaletto. Muzeu inauguroi një objekt të ri me dizajn futurist në 2011, menjëherë në veri të Polanco-s, ndërsa mban një objekt më të vogël në Plaza Loreto, në jug të Qytetit të Meksikës. Colección Júmex është një muze i artit bashkëkohor i vendosur në terrenet e gjera të kompanisë së lëngjeve Jumex, në periferinë industriale veriore të Ecatepec. Ai ka koleksionin privat më të madh të artit bashkëkohor në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]] dhe pret vepra nga koleksioni i tij i përhershëm, si dhe ekspozita udhëtuese. Museo de San Ildefonso, i vendosur në Antiguo Colegio de San Ildefonso në qendrën historike të Qytetit të Meksikës, është një pallat me kolona i shekullit XVII që strehon një muze arti, i cili pret rregullisht ekspozita të nivelit botëror të artit meksikan dhe ndërkombëtar. Museo Nacional de Arte ndodhet gjithashtu në një ish-pallat në qendrën historike. Ai strehon një koleksion të madh veprash nga të gjithë artistët kryesorë meksikanë të 400 viteve të fundit dhe pret gjithashtu ekspozita të ftuara. Jack Kerouac, shkrimtari i njohur amerikan, kaloi periudha të gjata në qytet dhe shkroi këtu vëllimin e tij poetik ''Mexico City Blues'' të vitit 1959. Një tjetër shkrimtar amerikan, [[William S. Burroughs]], jetoi gjithashtu në Colonia Roma, ku aksidentalisht qëlloi për vdekje bashkëshorten e tij. Shumica e muzeumeve të Qytetit të Meksikës mund të vizitohen nga e marta në të dielë, nga ora 10:00 deri në 17:00, megjithëse disa prej tyre kanë orare të zgjatura, si Muzeu i Antropologjisë dhe Historisë, i cili është i hapur deri në orën 19:00. Përveç kësaj, hyrja në shumicën e muzeumeve është falas të dielave. Në disa raste mund të aplikohet një tarifë e modest.<ref>{{Cite web|url=http://www.mexicocity.com.mx/visita.html|title=Ciudad de México.- atractivos turísticos|publisher=Mexicocity.com.mx|language=es|access-date=2010-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225110752/http://www.mexicocity.com.mx/visita.html|archive-date=2009-02-25|url-status=usurped}}</ref> Muzeu i Kujtesës dhe Tolerancës, i inauguruar në 2011, paraqet ngjarje historike të diskriminimit dhe gjenocidit. Ekspozitat e përhershme përfshijnë ato mbi Holokaustin dhe atrocitete të tjera në shkallë të gjerë. Ai strehon gjithashtu ekspozita të përkohshme; njëra mbi [[Tibeti]]n u inaugurua nga [[Dalai Lama]] në shtator 2011.<ref>{{Cite web|title=El Dalai Lama inaugura la exposición: Tíbet. Recuerdos de la patria perdida {{!}} La Crónica de Hoy|url=https://www.cronica.com.mx/notas/2011/604782.html|website=www.cronica.com.mx|language=es|access-date=2020-06-01|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308212533/https://www.cronica.com.mx/notas/2011/604782.html|url-status=dead}}</ref> === Muzika, teatri dhe argëtimi === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Muzika e Meksikës|en|Music of Mexico}} dhe {{ill|Stilet rajonale të muzikës meksikane|en|Regional styles of Mexican music}}}} [[Skeda:Teatro de la Ciudad de Mexico.jpg|thumb|upright|Teatri i Qytetit, ndërtuar në 1918]] Në Qytetin e Meksikës veprojnë një numër orkestrash që ofrojnë programe sezonale. Këto përfshijnë Filarmoninë e Qytetit të Meksikës,<ref>{{Cite web|url=http://www.cultura.df.gob.mx/Filarmonica/|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202021052/http://www.cultura.df.gob.mx/Filarmonica/|url-status=dead|title=Mexico City Philharmonic|archive-date=2008-12-02|language=es}}</ref> e cila jep koncerte në Sala Ollin Yoliztli; Orkestrën Simfonike Kombëtare, selia e së cilës është {{ill|Palacio de Bellas Artes|en|Palacio de Bellas Artes}} (Pallati i [[Artet e bukura|Arteve të Bukura]]), një kryevepër e stileve {{ill|Art nouveau|en|Art Nouveau}} dhe art déco; Orkestrën Filarmonike të Universitetit Autonom Kombëtar të Meksikës (OFUNAM),<ref>{{cite web |url = http://www.musicaunam.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070422104348/http://www.musicaunam.net/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=13 |url-status=dead |archive-date = 2007-04-22 |title = Philharmonic Orchestra of the National Autonomous University of Mexico |publisher = Musicaunam.net |access-date = 2010-04-17 |language = es}}</ref> dhe Orkestrën Simfonike Minería,<ref>{{cite web |url = http://www.sinfonicademineria.org/ |title = Minería Symphony Orchestra |publisher = Sinfonicademineria.org |access-date = 2011-04-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080705094712/http://www.sinfonicademineria.org/ |archive-date = 2008-07-05 |url-status = dead |language = es}}</ref> të cilat të dyja japin koncerte në Sala Nezahualcóyotl, që ishte salla e parë e koncerteve në formë rrethore në hemisferën perëndimore kur u inaugurua në vitin 1976. Ka gjithashtu shumë ansamble më të vogla që pasurojnë skenën muzikore të qytetit, duke përfshirë Orkestrën Rinore Carlos Chávez, Cuarteto Latinoamericano, Orkestrën e Botës së Re (Orquesta del Nuevo Mundo), Orkestrën Simfonike Politeknike Kombëtare dhe Orkestrën e Dhomës Bellas Artes (Orquesta de Cámara de Bellas Artes). Qyteti i Meksikës është një qendër kryesore e {{ill|Kultura popullore|en|Popular culture|lt=kulturës popullore}} dhe e muzikës. Një mori vendesh presin interpretues në spanjisht dhe në gjuhë të huaja. Këto përfshijnë Auditoriumin Kombëtar me 10.000 vende, i cili programon rregullisht artistë pop dhe rock spanjisht dhe anglisht, si dhe shumë nga ansamblet kryesore të [[Artet skenike|arteve skenike]] në botë; auditoriumi transmeton gjithashtu shfaqje të operës së madhe nga Metropolitan Opera e Nju Jorkut në ekrane gjigante me definicion të lartë. Në vitin 2007, Auditoriumi Kombëtar u zgjodh si vendi më i mirë në botë nga media të zhanreve të ndryshme. Vende të tjera për shfaqje të artistëve pop përfshijnë Teatro Metropolitan me 3.000 vende, Palacio de los Deportes me 15.000 vende, dhe stadiumin më të madh Foro Sol me 50.000 vende, ku artistë të njohur ndërkombëtarë japin koncerte rregullisht. [[Cirque du Soleil]] ka mbajtur disa sezone në Carpa Santa Fe, në lagjen Santa Fe në pjesën perëndimore të qytetit. Ka shumë vende për ansamble muzikore më të vogla dhe interpretues solo. Këto përfshijnë Lunario, Circo Volador dhe Voilá Acoustique. Shtesat e fundit përfshijnë Arena Ciudad de México me 20.000 vende, Pepsi Center World Trade Center me 3.000 vende, dhe Auditorio Blackberry me 2.500 vende. Centro Nacional de las Artes (Qendra Kombëtare e Arteve) ka disa vende për muzikë, teatër dhe vallëzim. Kampusi kryesor i UNAM-it, gjithashtu në pjesën jugore të qytetit, është vendi i Centro Cultural Universitario (CCU; Qendra Kulturore Universitare). CCU-ja gjithashtu strehon Bibliotekën Kombëtare, Universum, Museo de las Ciencias interaktiv,<ref>{{cite web |author = Dgdc-Unam |url = http://www.universum.unam.mx/ |title = Universum, Museo de las Ciencias |publisher = Universum.unam.mx |access-date = 2010-04-17 |archive-date = 2010-04-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100412062821/http://www.universum.unam.mx/ |url-status = live |language = es}}</ref> sallën e koncerteve Sala Nezahualcóyotl, disa teatro dhe kinema, dhe Muzeun e ri Universitar të Artit Bashkëkohor (MUAC).<ref>{{Cite web|url=http://difusion.cultural.unam.mx/index.php?option=com_weblinks&catid=38&Itemid=86|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220023046/http://difusion.cultural.unam.mx/index.php?option=com_weblinks&catid=38&Itemid=86|url-status=dead|title=University Museum of Contemporary Art|archive-date=2014-12-20|language=es}}</ref> Një degë e qendrës kulturore CCU të Universitetit Kombëtar u inaugurua në vitin 2007 në ambientet e ish-Ministrisë së Punëve të Jashtme, e njohur si Tlatelolco, në pjesën veri-qendrore të Qytetit të Meksikës. [[Skeda:Biblioteca Vasconcelos, Ciudad de México, México, 2015-07-20, DD 16-18 HDR.JPG|thumb|Biblioteka Vasconcelos]] Biblioteka José Vasconcelos, një bibliotekë kombëtare, ndodhet në hapësirën e ish-stacionit hekurudhor Buenavista në pjesën veriore të qytetit. Papalote Museo del Niño (Muzeu i Fëmijëve), i cili strehon ekranin më të madh në formë kupole në botë, ndodhet në parkun e pyllëzuar të Chapultepec, pranë Museo Tecnológico, si dhe Aztlán Parque Urbano, një park argëtimi. Parku tematik Six Flags México (parku argëtues më i madh në Amerikën Latine) ndodhet në lagjen Ajusco, në njësinë Tlalpan në pjesën jugore të Qytetit të Meksikës. Gjatë dimrit, sheshi kryesor i {{ill|Zócalo|en|Zócalo}} shndërrohet në një pistë gjigante patinazhi mbi akull, për të cilën thuhet se është më e madhja në botë pas asaj të [[Sheshi i Kuq|Sheshit të Kuq]] të Moskës. Cineteca Nacional (Biblioteka Meksikane e Filmit), pranë periferisë Coyoacán, shfaq një shumëllojshmëri filmash dhe organizon shumë festivale filmi, duke përfshirë Shfaqjen Ndërkombëtare vjetore, si dhe shumë të tjera më të vogla, nga kinemaja skandinave dhe uruguaiane, deri te filmat me temë hebreje dhe LGBT. Cinépolis dhe Cinemex, dy zinxhirët më të mëdhenj të biznesit të filmit, organizojnë gjithashtu disa festivale filmi gjatë vitit, me filma si kombëtarë ashtu edhe ndërkombëtarë. Qyteti i Meksikës ka një numër kinemash IMAX, duke u ofruar banorëve dhe vizitorëve akses në filma që variojnë nga dokumentarë deri te bllokbasterat në këto ekrane të mëdha. === Kuzhina === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kuzhina e Qytetit të Meksikës|en|Cuisine of Mexico City}}}} [[Skeda:Street tacos in Mexico City (8495923877).jpg|thumb|Tako të rrugës në Qytetin e Meksikës]] Dikur e konsideruar si ushqim i thjeshtë popullor, deri në shekullin e 19-të takoja ishte bërë një standard i kuzhinës së Qytetit të Meksikës. Ndërsa autoritetet përpiqeshin t'i taksnin taqueritë lokale, duke vendosur kërkesa licencimi dhe gjoba, ato regjistruan disa detaje mbi llojet e ushqimeve që shërbeheshin nga këto biznese. Referenca më e shpeshtë ishte për ''tacos de barbacoa''. Përmendeshin gjithashtu ''enchiladas'', ''tacos de minero'' dhe ''gorditas'', bashkë me dyqanet e ostrigave dhe stendat e peshkut të skuqur. Ka dëshmi se disa specialitete rajonale viheshin në dispozicion për migrantët e ardhur së fundmi; të paktën dy dyqane njiheshin se shërbenin pozole, një lloj zierjeje e ngjashme me hominin që është ushqim bazë i [[Guadalajara|Guadalajarës]], Jalisco.<ref>{{Cite book |last=Pilcher |first=Jeffrey M. |title=Planet Taco: A Global History of Mexican Food |page=94 |language=en}}</ref> Qyteti i Meksikës njihet për disa nga peshqit dhe prodhimet e detit më të freskëta në brendësi të Meksikës. Tregu La Nueva Viga është tregu i dytë më i madh i prodhimeve të detit në botë, pas tregut të peshkut Tsukiji në Japoni. Qyteti i Meksikës ofron një shumëllojshmëri kuzhinash: në qytet gjenden restorante të specializuara në kuzhinat rajonale të 31 shteteve të Meksikës, dhe qyteti ka gjithashtu disa degë të restoranteve të njohura ndërkombëtarisht. Këto përfshijnë ''Au Pied de Cochon'' dhe ''Brasserie Lipp'' të Parisit, Philippe (nga Philippe Chow); Nobu, Quintonil, Morimoto; Pámpano, në pronësi të këngëtarit të operës të rritur në Meksikë {{ill|Plácido Domingo|en}}. Ka degë të restorantit japonez Suntory, restorantit italian Alfredo, si dhe të steakhouse-ve të Nju Jorkut Morton's dhe The Palm, dhe BeefBar të Monte Karlos. Tre nga restorantet e nivelit të lartë të Limës, që shërbejnë kuzhinë peruane, kanë degë në Qytetin e Meksikës: La Mar, Segundo Muelle dhe Astrid y Gastón. Për listën e vitit 2023 të ''World's 50 Best Restaurants'' sipas revistës britanike ''Restaurant'', Qyteti i Meksikës u rendit i 13-ti më i miri me restorantin avangardë meksikan Pujol, në pronësi të kuzhinierit meksikan Enrique Olvera.<ref>{{Cite web |url=https://www.eater.com/worlds-50-best-restaurants-awards/23767356/the-worlds-50-best-restaurants-2023-the-list-so-far |title=The World's 50 Best Restaurants 2023: The Full List of Winners |date=2023-06-20 |first=Hillary Dixler |last=Canavan |work=Eater |access-date=2024-05-17 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005070901/https://www.eater.com/worlds-50-best-restaurants-awards/23767356/the-worlds-50-best-restaurants-2023-the-list-so-far |url-status=live |language=en}}</ref> Gjithashtu i njohur është restoranti i fusionit bask-meksikan Biko, i drejtuar dhe në bashkëpronësi nga Bruno Oteiza dhe Mikel Alonso, i cili u rendit jashtë listës në vendin e 59-të, por në vitet e kaluara ishte renditur brenda 50-shes më të mirë.<ref name="2014 awards">Restaurant, [http://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners The World's 50 Best Restaurant Awards: 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521055609/https://www.theworlds50best.com/list/1-50 |date=21 May 2021 }}</ref> Një tjetër që është renditur në listë në vitin 2019 është restoranti Sud 777, në vendin e 58-të.<ref>{{Cite web |url=https://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners#t51-100 |title=The World's 50 Best Restaurants 1–50 2019 |website=theworlds50best.com |access-date=2019-10-01 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025124036/https://www.theworlds50best.com/list/1-50-winners#t51-100 |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitin 2024, shtatë restorante në qytet u nderuan me yje Michelin.<ref>{{Cite web |url=https://www.bonappetit.com/story/mexico-michelin-guide-restaurants-list-2024 |title=These Are Mexico's First Michelin-Starred Restaurants, 2024 |date=2024-05-15 |access-date=2024-05-18 |first=Sam |last=Stone |work=Bon Appétit |archive-date=2024-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240523165131/https://www.bonappetit.com/story/mexico-michelin-guide-restaurants-list-2024 |url-status=live |language=en}}</ref> Në skajin tjetër të shkallës janë baret e pulques për klasën punëtore, të njohura si ''pulquerías'', një sfidë për turistët për t'i gjetur dhe provuar. === Mediat === [[Skeda:TELEVISA CHAPULTEPEC.jpg|thumb|Selia e [[Televisa]] në Qytetin e Meksikës]] Qyteti i Meksikës është qendra më e rëndësishme e Meksikës për shtypin dhe industrinë e [[Botuesi|botimit të librave]]. Botohen dhjetëra gazeta të përditshme, duke përfshirë ''El Universal'', ''Excélsior'', ''Reforma'' dhe ''La Jornada''. Gazeta të tjera të rëndësishme përfshijnë ''Milenio'', ''Crónica'', ''El Economista'' dhe ''El Financiero''.<ref name="SIC">{{Cite web |work=Sistema de Información Cultural |publisher=Gobierno de Mexico |language=es |access-date=2020-03-14 |url=https://sic.gob.mx/?table=impresos&disciplina=&estado_id=9 |title=Publicaciones periódicas en Ciudad de México |archive-date=2020-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731042243/https://sic.gob.mx/?table=impresos&disciplina=&estado_id=9 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://libguides.utsa.edu/latamnews |title=Latin American & Mexican Online News |work=Research Guides |publisher=University of Texas at San Antonio Libraries |location=US |archive-date=2020-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307192643/http://libguides.utsa.edu/latamnews |language=en}}</ref> Revistat kryesore përfshijnë ''Expansión'', ''Proceso'', ''Poder'', si dhe dhjetëra botime argëtimi si ''Vanidades'', ''Quién'', Chilango, ''TV Notas'' dhe botime lokale të ''Vogue'', ''GQ'' dhe ''Architectural Digest''. Është gjithashtu një qendër kryesore e industrisë së reklamave. Shumica e firmave ndërkombëtare të reklamave kanë zyra në qytet, duke përfshirë Grey, JWT, Leo Burnett, Euro RSCG, BBDO, Ogilvy, Saatchi & Saatchi dhe McCann Erickson. Shumë firma lokale gjithashtu konkurrojnë në këtë sektor, duke përfshirë Alazraki, Olabuenaga/Chemistri, Terán, Augusto Elías dhe Clemente Cámara, ndër të tjera. Në qytet veprojnë 60 stacione radio dhe shumë rrjete lokale të transmetimit radiofonik komunitare. Dy kompanitë më të mëdha mediatike në botën spanjishtfolëse, [[Televisa]] dhe [[TV Azteca]], e kanë selinë në Qytetin e Meksikës. Televisa shpesh paraqitet si prodhuesi më i madh i përmbajtjes në gjuhën spanjolle.<ref>{{Cite journal |title=Concentración y convergencia de medios en América Latina |first1=Martín |last1=Becerra |first2=Guillermo |last2=Mastrini |journal=Communiquer |volume=20 |year=2017 |issue=20 |pages=104–120 |doi=10.4000/communiquer.2277 |doi-access=free |hdl=11336/76220 |hdl-access=free |language=es}}</ref> Kanalet e tjera lokale televizive përfshijnë: XHDF 1 (Azteca Uno),<ref>{{Cite web |url=https://aztecauno.com/ |title=Azteca Uno – Transmisión EN VIVO |website=aztecauno.com |access-date=2019-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403143727/https://www.aztecauno.com/ |archive-date=2019-04-03 |url-status=dead |language=es}}</ref> XEW 2 (Televisa W),<ref>{{Cite web |url=https://www.televisa.com/ |title=Home |first=Televisa |last=TIM |website=Televisa |access-date=2019-04-05 |archive-date=2019-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408091907/https://www.televisa.com/ |url-status=live |language=es}}</ref> XHCTMX 3, XHTV 4, XHGC 5, XHTDMX 6, XHIMT 7, XEQ 9, XEIPN 11, XHUNAM 20, XHCDM 21, XEIMT 22, XHTRES 28, XHTVM 40 dhe XHHCU 45. === Sporti === [[Skeda:ACMX16.JPG|thumb|Mexico City Arena]] [[Futbolli]] është sporti më popullor dhe më i transmetuar në televizion në Meksikë, i organizuar në formë franshize. Ndër impiantet e tij të rëndësishme në Qytetin e Meksikës përfshihen {{ill|Estadio Azteca|en|Estadio Azteca|lt=Stadiumi Azteca}}, shtëpia e [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Kombëtares meksikane të futbollit]] dhe e gjigantëve [[Club América|América]] dhe [[Cruz Azul]], i cili mund të strehojë 91.653 tifozë, duke e bërë atë stadiumin më të madh në Amerikën Latine. Stadiumi Olimpik në Qytetin Universitar është shtëpia e klubit gjigant të futbollit [[Club Universidad Nacional|Universidad Nacional]], me një kapacitet prej mbi 52.000 ulësesh. Stadiumi i Qytetit të Sporteve, me 33.042 ulëse, ndodhet pranë Qendrës Botërore të Tregtisë së Qytetit të Meksikës, në lagjen Nochebuena, dhe është shtëpia e ekipit historik [[C.F. Atlante|Atlante]]. América, Cruz Azul dhe Universidad Nacional kanë selinë në Qytetin e Meksikës dhe luajnë në Divizionin e Parë; ata janë gjithashtu pjesë, bashkë me gjigantët me bazë në Guadalajara, Club Deportivo Guadalajara, e grupit tradicional të «Katër të Mëdhenjve» të Meksikës. Tre ndeshjet derbi të qytetit janë «Clásico Joven», i luajtur mes América dhe Cruz Azul, dy ekipeve më popullore dhe më të suksesshme të kryeqytetit; «Clásico Capitalino», mes América dhe Universidad Nacional; dhe «Clásico Metropolitano», mes Cruz Azul dhe Universidad Nacional. [[Meksika]] organizoi [[Kampionati Botëror i Futbollit|Kampionatin Botëror të Futbollit]] në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1970|1970]], [[Kampionati Botëror i Futbollit 1986|1986]] dhe në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2026|2026]]. Stadiumi Azteca është stadiumi i parë në historinë e Kampionatit Botëror që ka pritur dy herë finalen. Është gjithashtu i vetmi stadium që e ka pritur turnirin në tre raste.<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |title=FIFA announces hosts cities for FIFA World Cup 2026™ |access-date=2022-12-28 |archive-date=2022-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228153555/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifa-to-announce-host-cities-for-fifa-world-cup-2026 |url-status=live |language=en}}</ref> Qyteti i Meksikës ishte qyteti i parë i Amerikës Latine që priti Lojërat Olimpike, pasi organizoi {{ill|Lojërat Olimpike Verore 1968|en|1968 Summer Olympics}} në 1968, duke mundur kandidaturat e [[Buenos Aires]], [[Lion]]it dhe [[Detroit]]it. Qyteti priti {{ill|Lojërat Panamerikane|en|Pan American Games}} e vitit 1955 dhe e vitit 1975, këto të fundit pas tërheqjes së Santiago-s dhe São Paulo-s. Kampionatet Botërore të Kanotazhit në Ujëra të Qeta të ICF u organizuan këtu në 1974 dhe 1994. Lucha libre është një stil meksikan mundjeje dhe një ndër sportet më popullore në të gjithë vendin. Impiantet kryesore në qytet janë Arena México dhe Arena Coliseo. [[Skeda:Autódromo Hermanos Rodríguez, June 4, 2018 SkySat (cropped).jpg|thumb|Autódromo Hermanos Rodríguez]] Autódromo Hermanos Rodríguez është impianti kryesor për sportet motorike dhe pret Çmimin e Madh të Meksikës të {{ill|Formula 1|en|Formula One}} që nga kthimi i garimit në këtë sport në 2015, me garën e mbajtur në të kaluarën nga 1962 deri në 1970 dhe përsëri nga 1986 deri në 1992. Që nga 2016, qarku pret gjithashtu ePrix-in e Qytetit të Meksikës të Formula E. Nga 1980 deri në 1981 dhe përsëri nga 2002 deri në 2007, qarku priti Gran Premio de México të Champ Car World Series. Duke filluar nga 2005, Seria Nationwide e [[NASCAR]] zhvilloi Telcel-Motorola México 200. Gjithashtu në 2005 u zhvillua për herë të parë garimi Mexico City 250 nga Grand-Am Rolex Sports Car Series. Të dyja garat u hoqën nga kalendarët e serive përkatëse për vitin 2009. Bejzbolli është një sport tjetër që luhet në mënyrë profesionale në qytet. Qyteti i Meksikës është shtëpia e Djajve të Kuq të Qytetit të Meksikës të Ligës Meksikane, e cila konsiderohet një ligë Triple-A nga Major League Baseball. Djajtë i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi në Estadio Alfredo Harp Helú<ref>{{Cite web|url=http://www.mexicodesign.com/estadio-diablos-la-integracion-comunitaria/|title=Estadio Diablos: la integración comunitaria|date=2019-04-05|website=México Design|language=es-MX|access-date=2019-04-08|archive-date=2019-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408190420/http://www.mexicodesign.com/estadio-diablos-la-integracion-comunitaria/|url-status=live}}</ref>, projektuar nga themeluesi i [http://fgp-atelier.com/ FGP Atelier], arkitekti ndërkombëtar meksikano-amerikan Francisco Gonzalez Pulido, në bashkëpunim me arkitektin vendas Taller ADG. Qyteti i Meksikës ka rreth 10 «Liga të Vogla» për bejzbollistë të rinj. Në 2005, Qyteti i Meksikës u bë qyteti i parë që priti një ndeshje të sezonit të rregullt të {{ill|National Football League|en|National Football League|lt=NFL}} jashtë Shteteve të Bashkuara, pikërisht në Stadiumin Azteca. Turma prej 103.467 personash që ndoqi këtë ndeshje ishte më e madhja ndonjëherë për një ndeshje të sezonit të rregullt në historinë e NFL deri në 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.nfl.com/news/nfl-regular-season-record-crowd-of-105-121-sees-giants-cowboys-09000d5d812c91b4 |title=NFL regular-season-record crowd of 105,121 sees Giants-Cowboys |website=NFL.com |agency=Associated Press |access-date=2015-01-02 |archive-date=2017-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170108005049/http://www.nfl.com/news/story/09000d5d812c91b4/article/nfl-regularseasonrecord-crowd-of-105121-sees-giantscowboys |url-status=live |language=en}}</ref> Qyteti ka pritur gjithashtu disa ndeshje parasezonale të [[National Basketball Association|NBA-së]] dhe ka organizuar Kampionatin Amerikan të FIBA-s të basketbollit, si dhe ndeshje ekspozicioni të Major League Baseball të ardhura nga përtej kufirit verior, në Foro Sol. Në 2017, komisioneri i NBA-së [[Adam Silver]] shprehu interes për të vendosur një ekip zgjerimi të NBA G League në Qytetin e Meksikës që në 2018. Kjo u realizua më 12 dhjetor 2019, kur komisioneri Silver njoftoi në një konferencë shtypi në Mexico City Arena se ekipi i LNBP-së, Capitanes de la Ciudad de México, do t'i bashkohej G League në sezonin 2020–21, sipas një marrëveshjeje pesëvjeçare. Impiante të tjera sportive në Qytetin e Meksikës janë arena e brendshme Palacio de los Deportes, Pishina Olimpike Francisco Márquez, Hipódromo de Las Américas, Velodromi Olimpik Agustin Melgar, si dhe impiante për kalërim dhe gara kuajsh, hokej mbi akull, [[Futbolli regbi|regbi]], futboll amerikan, bejzboll dhe basketboll. Përpara ndalimit të ndeshjeve tradicionale me dema në 2025, të miratuar nga Kongresi i Qytetit të Meksikës, [[Ndeshja e demave|ndeshjet me dema]] mbaheshin çdo të diel gjatë sezonit në Plaza México me 50.000 ulëse, arena më e madhe e ndeshjeve me dema në botë. Fushat e golfit të Qytetit të Meksikës kanë pritur aktivitete të LPGA-së për femra dhe dy Kupa Botërore të Golfit për meshkuj. Fushat në të gjithë qytetin ofrohen si impiante private ashtu edhe publike. {{Multiple image | direction = horizontal | align = center | width1 = 200 | width2 = 220 | width3 = 200 | width4 = 180 | image1 = Mexico city Estadio Azteca estadio banorte fifa world cup 2026 4.JPG | image2 = Estadio Olímpico Universitario - aerial view.jpg | image3 = Sobrevuelos CDMX HJ2A6001 (40386252041).jpg | image4 = Estadio Alfredo Harp Helú (2019).jpg | caption1 = Stadiumi Azteca | caption2 = Stadiumi Olimpik Universitar | caption3 = Stadiumi i Qytetit të Sporteve | caption4 = Stadiumi Alfredo Harp Helú }} == Shih edhe == * Kuzhina e Qytetit të Meksikës * Gentrifikimi i Qytetit të Meksikës * Barrios Mágicos të Qytetit të Meksikës * Grupi i Udhëheqjes për Klimën e Qyteteve të Mëdha * {{ill|Qytetet më të mëdha të Amerikave|en|Largest cities in the Americas}} * Zonat metropolitane të Meksikës * Përmbledhje e Meksikës == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == {{Reflist}} === Burimet === * {{Citation|first=David|last=Lida|title=First Stop in the New World: Mexico City, the Capital of the 21st Century|location=New York|publisher=Riverhead Books|year=2008|isbn=978-1-59448-378-3|language=en}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.openstreetmap.org/relation/1376330 Qyteti i Meksikës në OpenStreetMap] * [https://mexicocity.cdmx.gob.mx/ Qeveria e Qytetit të Meksikës] {{In lang|en}} {{Authority control}} [[Kategoria:Kryeqytete]] [[Kategoria:Kryeqytete në Amerikën Qendrore dhe të Veriut]] [[Kategoria:Qytete në Meksikë]] [[Kategoria:Qyteti i Meksikës]] 7kr3xy4gfrzm9svwdp6gq7eq8pnt487 Kampionati Botëror i Futbollit 2018 0 95901 3057681 3050861 2026-10-16T21:26:07Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Bel-Tun_(26).jpg|Bel-Tun_(26).jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] me arsyetimin: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Spartacus statue in Moscow|]]. 3057681 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = FIFA Kupa e Botës | year = 2018 | other_titles = {{lang|ru|Чемпионат мира по футболу FIFA 2018}}<br />''Chempionat mira po futbolu FIFA 2018'' | image = 2018 FIFA World Cup Russia (Wordmark).svg | size = 250px | caption = | country = [[Rusia]] | dates = {{Nowrap|14 qershor – 15 korrik}} | num_teams = 32 | confederations = 5 | venues = 12 | cities = 11 | champion = FRA | count = 2 | second = CRO | third = BEL | fourth = ENG | matches = 64 | goals = 169 | attendance = {{#expr: <!--Group A-->+ 78011 + 27015 + 64468 + 42678 + 41970 + 36823 <!--Group B-->+ 62548 + 43866 + 78011 + 42718 + 41685 + 33973 <!--Group C-->+ 41279 + 40502 + 40727 + 32789 + 78011 + 44073 <!--Group D-->+ 44190 + 31136 + 43319 + 40904 + 64468 + 43472 <!--Group E-->+ 41432 + 43109 + 64468 + 33167 + 44190 + 43319 <!--Group F-->+ 78011 + 42300 + 43472 + 44287 + 41835 + 33061 <!--Group G-->+ 43257 + 41064 + 44190 + 43319 + 33973 + 37168 <!--Group H-->+ 40842 + 44190 + 32572 + 42873 + 42189 + 41970 <!--Round of 16-->+ 42873 + 44287 + 78011 + 40851 + 41970 + 41466 + 64042 + 44190 <!--Quarter-finals-->+ 43319 + 42873 + 39991 + 44287 <!--Semi-finals-->+ 64286 + 78011 <!--Third place-->+ 64406 <!--Final-->+ 78011}} | top_scorer = {{flamuri|Anglia}} [[Harry Kane]] {{nowrap|(6 gola)}} | player = {{flamuri|Kroacia}} [[Luka Modrić]] | goalkeeper = {{flamuri|Belgjika}} [[Thibaut Courtois]] | young_player = {{flamuri|Franca}} [[Kylian Mbappé]] | fair_play = {{fb|ESP}} | prevseason =[[Kampionati Botëror i Futbollit 2014|2014]] | nextseason =[[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|2022]] }} '''2018 FIFA Kupa e Botës''' ishte edicioni i 21të i [[FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës]], një turnament ndërkombëtar [[Futbolli|futbolli]] që zhvillohet një herë në katër vite dhe që luhet midis ekipeve kombëtare anëtar të [[FIFA]]-s. U zhvillua në [[Rusia|Rusi]] nga 14 qershor 2018 e deri më 15 korrik 2018.<ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/shqip/sporti/2018/06/13/orari-i-ndeshjeve-te-boterorit-rusi-2018-992057|title=Orari i ndeshjeve të Botërorit "Rusi 2018"|publisher=trt.net.tr|language=sq|date=13 qershor 2018|accessdate=27 tetor 2018}}</ref> Ishte edicioni i parë i Kupës së Botës që u zhvillua në [[Evropa lindore|Evropën lindore]], dhe edicioni i 11të i zhvilluar në [[Evropa|Evropë]].<ref>{{cite web|url=http://www.idividi.com.mk/Shqip/Bote/645234/index.html|title=Rusia nikoqire e Mundialit në vitin 2018, ndërsa Katari në vitin 2022|publisher=Individi.com.mk|language=sq|date=2 dhjetor 2010|accessdate=27 tetor 2018}}</ref> Ky edicion i Kupës së Botës rezultoi të ishte më i kushtueshmi në histori me shpenzimet për organizimin e tij që arritën rreth 14.2 miljard [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|$]]. Gjithashtu ishte edhe edicioni i parë ku u vendos edhe përdorimi i sistemit [[Video assistant referee]] (VAR).<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2018/03/03/fifa-vendos-var-do-te-perdoret-ne-boteror/|title=FIFA vendos: VAR do të përdoret në Botëror|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=3 mars 2018|accessdate=27 tetor 2018}}</ref> Në turnament moren pjesë 32 skuadra, 31 prej të cilave siguruan pjesmarrjen nga [[Kualifikueset e 2018 FIFA Kupës së Botës|fazat kualifikuese]], kurse [[Kombëtarja ruse e futbollit|vendi mikpritës]] u kualifikua automatikisht. Njëzet nga 32 ekipet pjesmarrëse kishin luajtur gjithashtu edhe në turnamentin e vitit [[2014 FIFA Kupa e Botës|2014]], kurse [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islanda]] dhe [[Kombëtarja panamaneze e futbollit|Panamaja]] bënë debutimin e tyre në një Kupë Bote. Gjithsej u luajtën 64 ndeshje në 12 stadiume në 11 qytete të ndryshme.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/rusia-2018-zhvillohet-ne-11-qytete-12-stadiume-pamjet-dhe-kapacitet-e-stadiumeve-ku-te-zhvillohet-kampionati-boteror-foto/|title=‘Rusia 2018’ zhvillohet në 11 qytete, 12 stadiume – Pamjet dhe kapacitet e stadiumeve ku do të zhvillohet Kampionati Botëror (Foto)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=1 dhjetor 2017|accessdate=27 tetor 2018}}</ref> [[Finalja e 2018 FIFA Kupës së Botës|Finalja]] u zhvillua më 15 korrik në [[Stadiumi Luzhniki|Stadiumin Luzhniki]] në [[Moska|Moskë]], ndërmjet [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]] dhe [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]]. Franca fitoi ndeshjen 4–2 për të fituar trofeun e tyre të dytë në histori, duke u bërë trofeu i katërt rresht që fitohet nga një ekip evropian.<ref>{{cite web|url=http://tesheshi.com/franca-fiton-boterorin-e-dyte-por-bota-mrekullohet-me-kroacine/|title=Franca fiton Botërorin e dytë, por bota mrekullohet me Kroacinë|publisher=Te Shehi|language=sq|date=15 korrik 2018|accessdate=27 tetor 2018}}</ref> ==Përzgjedhja e vendit pritës== {{main|Kandidatura e Rusë për 2018 FIFA Kupën e Botës}} [[Skeda:Russia 2018 World Cup.jpeg|parapamje|Personeli rus duke festuar dhënjen e të drejtës për të oranizuar Kupën e Botës 2018 më 2 dhjetor 2010.]] [[Skeda:Vladimir Putin FIFA World Cup Trophy Tour kick-off ceremony.jpg|parapamje|Presidenti [[Vladimir Putin]] duke mbajtur [[Trofeu i FIFA Kupës së Botës|trofeun e FIFA Kupës së Botës]] në një ceremoni para fillimit të turnamentit në Moskë më 9 shtator 2017.]] [[File:Russia 100 Rubles 2018 FIFA World Cup.jpg|parapamje|upright|Kartmodheda 100 [[Rubla ruse|rubla ruse]] e bërë për të festuar Kupën e Botës 2018. Paraqet një figurë të portierit soviet [[Lev Yashin]]]] Procedura e kandidaturës për të organizuar Kupën e Botës 2018 dhe [[2022 FIFA Kupa e Botës|2022]] filloi në janar 2009, dhe vendet e interesuara kishin kohë deri më 2 shkurt 2009 për t'u regjistruar për kandidaturë.<ref>{{cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/soccerinsider/2009/01/future_world_cups.html|title=Future World Cups|trans-title=Kupat e arshme të botës|first=Steve|last=Goff|publisher=The Washington Post|language=en|date=16 janar 2009|access-date=16 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430153000/http://voices.washingtonpost.com/soccerinsider/2009/01/future_world_cups.html|archive-date=30 prill 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430153000/http://voices.washingtonpost.com/soccerinsider/2009/01/future_world_cups.html |date=30 prill 2011 }}</ref> Për edicionin e 2018-tës ishin fillimisht nëntë kandidatura, por [[Meksika]] më vonë u tërhoq nga procedura,<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1109321.html|title=Mexico withdraws FIFA World Cup bid|trans-title=Meksika tërhiqet nga kandidatura e FIFA Kupës së Botës|access-date=10 shkurt 2011|publisher=FIFA|language=en|date=29 shtator 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430035641/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1109321.html|archive-date=30 prill 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430035641/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1109321.html |date=30 prill 2011 }} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1109321.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=30 prill 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430035641/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=1109321.html|url-status=dead}}</ref> kurse kandidatura e [[Indonezia|Indonezisë]] u refuzua nga FIFA në shkurt 2010 pasi qeveria indonezia kishte dështuar të dërgonte një letër që mbështeste kandidaturën e tyre. Gjatë procesit, tre jo-kombe të [[UEFA]]-s ([[Australia]], [[Japonia]] dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]) hoqën dorë gradualisht nga kandidatura për edicionin e 2018-tës, kurse kombet e UEFA-s hoqën dorë nga edicioni i 2022-shit. Si përfundim ngelën vetëm katër kandidatura për Kupën e Botës 2018, dy prej të cilave ishin kandidatura të përbashkëta: Anglia, Rusia, Holanda/Belgjika dhe Portugalia/Spanja. 22 anëtarët e komitetit ekzekutiv të FIFA-s u mblodhën më 2 dhjetor 2010 në [[Zyrihu|Zyrih]] për të votuar vendet organizatore të dy turnamenteve të ardhshme.<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/bodies/media/newsid=983481.html|title=Combined bidding confirmed|trans-title=Kandidaturat e përbashkëta konfirmohen|publisher=FIFA|language=en|date=20 dhjetor 2008|access-date=20 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122070321/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/bodies/media/newsid%3D983481.html|archive-date=22 janar 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122070321/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/bodies/media/newsid%3D983481.html |date=22 janar 2009 }} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/bodies/media/newsid%3D983481.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=22 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122070321/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/bodies/media/newsid%3D983481.html|url-status=dead}}</ref> Rusia fitoi të drejtën për të organizuar Kupën e Botës 2018 në raundin e dytë të votimit. Kandidatura e Portugalisë/Spanjës u rendit e dyta kurse e Holandës/Belgjikës e treta. Anglia, e cila po kandidonte për të organizuar turnamentin për herë të dytë në histori, u eliminua në raundin e parë.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/9250585.stm|title=England miss out to Russia in 2018 World Cup Vote|trans-title=Anglia eliminohet në favor të Rusë në votimin për Kupën e Botës 2018|access-date=2 dhjetor 2010|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203045541/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/9250585.stm|archive-date=3 dhjetor 2010}}</ref> Rezultatet e votimit ishin si më poshtë:<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2010/dec/01/world-cup-2018-2022-zurich|location=Londër|publisher=The Guardian|language=en|first1=Paul|last1=Doyle|first2=Steve|last2=Busfield|title=World Cup 2018 and 2022 decision day – live!|date=2 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226062244/https://www.theguardian.com/football/blog/2010/dec/01/world-cup-2018-2022-zurich|archive-date=26 dhjetor 2016}}</ref> {|class="wikitable" |+Kandidatura e FIFA-s 2018 (12 vota shumica) !rowspan=2|Kandidaturat !colspan=2|Votat |- !Raundi 1 !Raundi 2 |- |'''Rusia''' |style="text-align:center"|9 |{{yes|13}} |- |Portugalia / Spanja |style="text-align:center"|7 |style="text-align:center"|7 |- |Belgjika / Holanda |style="text-align:center"|4 |style="text-align:center"|2 |- |Anglia |style="text-align:center"|2 |Eliminuar |} ===Kritikat=== [[Federata Angleze e Futbollit]] dhe të tjerë ngritën shqetësimin e rryshfeteve nga ana e palës ruse dhe korrupsion nga antarët e FIFA-s. Ata pretenduan se katër antar të komitetit ekzekutiv kishin kërkuar rryshfet për të votuar për Anglinë, kurse [[Sepp Blatter]] tha se vendimi për të shpallur Rusinë fituese ishte marrë para se votimi të kryhej.<ref>{{cite web|url=https://sports.vice.com/en_ca/article/3kzxzv/what-we-know-about-corruption-in-the-2018-and-2022-world-cup-bids|title=What We Know About Corruption in the 2018 And 2022 World Cup Bids|trans-title=Çfarë dimë në rreth korrupsionit në kandidaturat e Kupës së Botës 2018 dhe 2022|publisher=Vice.com|language=en|date=27 qershor 2017|last=Gordon|first=Aaron|access-date=31 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180115001654/https://sports.vice.com/en_ca/article/3kzxzv/what-we-know-about-corruption-in-the-2018-and-2022-world-cup-bids|archive-date=15 janar 2018}}</ref> Një hetim i brëndëshëm, i quajtur si 2014 [[Garcia Report]] i kryer nga [[Michael J. Garcia]], u tërhoq nga publikimi në shtyp nga [[Hans-Joachim Eckert]], kryetari i FIFA-s i gjykimit mbi çështjet etike. Në vend të kesaj Eckert nxorri një përmbledhje të shkurtër, dhe refuzimi i FIFA-s për të publikuar hetimin e plotë solli dorëheqjen e Garcias në shenjë proteste.<ref>{{cite web|title=Michael Garcia: FIFA investigator resigns in World Cup report row|trans-title=Michael Garcia: Hetuesi i FIFA-s dorëhiqet mes raportit të Kupës së Botës|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/30522170|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 dhjetor 2014|access-date=17 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115222149/http://www.bbc.com/sport/0/football/30522170|archive-date=15 janar 2016}}</ref> Për shkak të polemikave, Federata Angleze refuzoi të pranone teorinë e Eckert që shfajsonte Rusinë, me [[Greg Dyke]] që bëri thirrje për ri-ekzaminimin e çështjes kurse [[David Bernstein]] bëri thirrje për të bojkotuar turnamentin.<ref>{{cite web|title=Former FA chairman David Bernstein calls for 2018 World Cup boycott|trans-title=Ish presidenti i Federatës Angleze David Bernstein bën thirrje për bojkotim të Kupës së Botë 2018|publisher=The Guardian|language=en|date=17 dhjetor 2014|access-date=31 maj 2018|url=https://www.theguardian.com/football/2014/nov/17/david-bernstein-fa-world-cup-2018-2022-fifa-uefa-boycott|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426011958/https://www.theguardian.com/football/2014/nov/17/david-bernstein-fa-world-cup-2018-2022-fifa-uefa-boycott|archive-date=26 prill 2018}}</ref><ref>{{cite news|title=Qatar World Cup organizers ready to fight for 2022|trans-title=Organizatorët e Katarit për Kupën e Botës gati të luftojnë për 2022-shin|agency=Reuters|language=en|date=3 qershor 2015|access-date=31 maj 2018|url=https://www.reuters.com/article/us-soccer-fifa-qatar/qatar-world-cup-organizers-ready-to-fight-for-2022-idUSKBN0OJ06C20150603|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426013532/https://www.reuters.com/article/us-soccer-fifa-qatar/qatar-world-cup-organizers-ready-to-fight-for-2022-idUSKBN0OJ06C20150603|archive-date=26 prill 2018}}</ref> ==Skuadrat== ===Kualifikimi=== {{main|Kualifikueset e 2018 FIFA Kupës së Botës}} Për herë të parë në historinë e Kupës së Botës, të gjithë shtetet e disponueshme – të 209 shtetet anëtare të FIFA-s duke hequr shtetin e kualifikuar automatikisht Rusinë – aplikuan për të hyrë në fazat kualifikuese.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/road-to-russia-with-new-milestone-2507253|title=Road to Russia with new milestone|trans-title=Rruga për në Rusi me një arritje të re|publisher=FIFA|language=en|date=15 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321054553/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|archive-date=21 mars 2015}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=21 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321054553/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|url-status=dead}}</ref> [[Kombëtarja zimbabvjane e futbollit|Zimbabveja]] dhe [[Kombëtarja indoneziane e futbollit|Indonezia]] u skualifikuan para se të luanin ndeshjet e tyre të para,<ref name="zimbabwe">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/zimbabwe-expelled-from-the-preliminary-competition-of-the-2018-fifa-wo-2557911|title=Zimbabwe expelled from the preliminary competition of the 2018 FIFA World Cup Russia|trans-title=Zimbabveja përjashtohet nga kompedicioni preeliminator i Kupës së Botës 2018 në Rusi|publisher=FIFA|language=en|date=12 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116134259/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=3/news=zimbabwe-expelled-from-the-preliminary-competition-of-the-2018-fifa-wo-2557911.html/index.html|archive-date=16 dhjetor 2017}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=3/news=zimbabwe-expelled-from-the-preliminary-competition-of-the-2018-fifa-wo-2557911.html/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=16 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116134259/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=3/news=zimbabwe-expelled-from-the-preliminary-competition-of-the-2018-fifa-wo-2557911.html/index.html|url-status=dead}}</ref><ref name="indonesia">{{cite news|url=https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-world-indonesia/indonesia-excluded-from-2018-world-cup-qualifiers-idUKKBN0OJ11420150603|title=Indonesia excluded from 2018 World Cup qualifiers|trans-title=Indonezia përjashtohet nga kualifikueset e Kupës së Botës 2018|agency=Reuters|language=en|date=3 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301142102/http://www.the-afc.com/media-releases/impact-of-football-association-of-indonesia-suspension|archive-date=1 mars 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301142102/http://www.the-afc.com/media-releases/impact-of-football-association-of-indonesia-suspension |date=1 mars 2016 }}</ref> kurse [[Kombëtarja Gjibraltarase e futbollit|Gjibraltari]] dhe [[Kombëtarja kosovare e futbollit|Kosova]], të cilat ju bashkuan FIFA-s më 13 maj 2016, shënuan pjesmarrjen e tyre të parë.<ref>{{cite web|url=https://www.rt.com/sport/343028-kosovo-gibraltar-fifa-members/|title=Kosovo & Gibraltar become eligible for 2018 World Cup Qualifying|trans-title=Kosova dhe Gjibraltari të disponueshëm për kualifikueset e Kupës së Botës 2018|publisher=RT|language=en|location=Rusia|access-date=14 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160609225943/https://www.rt.com/sport/343028-kosovo-gibraltar-fifa-members/|archive-date=9 qershor 2016}}</ref> Ndeshja e parë kualifikuese u zhvillua më 12 mars 2015 në [[Dili]] midis [[Timori Lindor]] dhe [[Kombëtarja mongoleze e futbollit|Mongolisë]], si pjesë e fushatës kualifikuese afrikane,<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=3/news=long-road-to-russia-begins-in-dili-2557346.html|title=Long road to Russia begins in Dili|trans-title=Rruga e gjatë për në Rusi fillon në Dili|publisher=FIFA|language=en|date=11 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116134405/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=3/news=long-road-to-russia-begins-in-dili-2557346.html|archive-date=16 dhjetor 2017}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=3/news=long-road-to-russia-begins-in-dili-2557346.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=16 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116134405/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=3/news=long-road-to-russia-begins-in-dili-2557346.html|url-status=dead}}</ref> kurse shorti i fazës kryesore kualifikuese u hodh në pallatin Konstantinovsky të [[Shën Petersburgu|Shën Petersburgut]], më 25 korrik 2015.<ref>{{cite web|title=FIFA World Cup Preliminary Draw: 1 week to go|trans-title=Shorti paraeliminator i FIFA Kupës së Botës: 1 javë e mbetur|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=7/news=fifa-world-cuptm-preliminary-draw-1-week-to-go-2665858.html|publisher=FIFA|language=en|date=18 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116133826/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=7/news=fifa-world-cuptm-preliminary-draw-1-week-to-go-2665858.html|archive-date=16 dhjetor 2017}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=7/news=fifa-world-cuptm-preliminary-draw-1-week-to-go-2665858.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=16 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116133826/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=7/news=fifa-world-cuptm-preliminary-draw-1-week-to-go-2665858.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Organising Committee for the FIFA World Cup extends its responsibilities to cover 2018 and 2022|trans-title=Komiteti organizativ për FIFA Kupës e Botës zgjeron përgjegjësit e tij për të mbuluar 2018 dhe 2022|url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=2035763/index.html|publisher=FIFA|language=en|date=19 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018005611/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=2035763/index.html|archive-date=18 tetor 2014}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=2035763/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=18 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018005611/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=2035763/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Konstantinovsky Palace to stage Preliminary Draw of the 2018 FIFA World Cup|trans-title=Pallati Konstantinovsky për të pritur shortin paraeliminator të 2018 FIFA Kupës së Botës|url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2455314/index.html|publisher=FIFA|language=en|date=10 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231062541/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2455314/index.html|archive-date=31 dhjetor 2014}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2455314/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=27 tetor 2018|archive-date=31 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231062541/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2455314/index.html|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:2018 FIFA World Cup qualification map.png|thumb|majtas|upright=1.5|{{legend|#0000ff|Kualifikuar}} {{legend|#ffbf00|Nuk u kualifikua}} {{legend|#000000|Skualifikuar}} {{legend|#cccccc|Nuk është pjesë e FIFA-s}}]] Nga 32 ekipet e kualifikuara për të luajtur në 2018 FIFA Kupën e Botës, 20 prej tyre kishin luajtur edhe në [[2014 FIFA Kupa e Botës|edicionin e kaluar]]. Islanda dhe Panamaja u kualifikuan për herë të parë, me të parën që u bë shteti me popullsinë më të vogël që luan në një Kupë Bote.<ref>{{cite news|author=T.A.W.|title=How Iceland (population: 330,000) qualified for the World Cup|trans-title=Si Islanda (popullsia: 330,000) u kualifikua për në Kupën e Botës|url=https://www.economist.com/blogs/gametheory/2017/11/dark-norses|access-date=13 dhjetor 2017|publisher=[[The Economist]]|language=en|date=12 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113051656/https://www.economist.com/blogs/gametheory/2017/11/dark-norses|archive-date=13 dhjetor 2017}}</ref> Ekipe të tjera që rikthehen pas disa mungesave janë: Egjipti, rikthehet në turnament për herë të parë që nga viti 1990, Maroku, që për herë të fundit garoi në 1998, Peruja, rikthim që nga 1982 dhe Senegali, e cila konkuronte për herë të dytë pasi arriti çerek-finalet në edicionin e [[2002 FIFA Kupa e Botës|2002]]-shit. Ishte gjithashtu hera e parë që tre shtete nordike ([[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarka]], Islanda dhe [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedia]] dhe katër shtete arabe (Egjipti, Maroku, Arabia Saudite dhe Tunizia) kualifikohen për një Kupë Botë.<ref>{{cite news|title=In first, 4 Arab countries qualify for FIFA World Cup Finals|trans-title=Për herë të parë 4 shtete arabe kualifikohen për në FIFA Kupën e Botës|url=https://www.timesofisrael.com/in-first-4-arab-countries-qualify-for-fifa-world-cup-finals/|access-date=13 tetor 2017|publisher=[[The Times of Israel]]|language=en|date=12 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113165925/https://www.timesofisrael.com/in-first-4-arab-countries-qualify-for-fifa-world-cup-finals/|archive-date=13 tetor 2017}}</ref> Shtetet me reputacion që dështuan të siguronin pjesmarrjen ishin katër herë kampionët e botës [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] (për herë të parë që nga [[1958 FIFA Kupa e Botës|1958]]), tre herë finalistët dhe vendi i tretë në edicionin e 2014-tës [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] (për herë të parë që nga [[2002 FIFA Kupa e Botës|2002]]), katër herë kampionët e Afrikës [[Kombëtarja kamerunase e futbollit|Kameruni]], dy herë fituesi i [[Copa América]] dhe finalisti i [[2017 FIFA Kupa e Konfederatave|2017 FIFA Kupës së Konfederatave]] [[Kombëtarja kiljane e futbollit|Kili]], fituesi i [[2016 OFC Kupa e Kombeve|2016 OFC Kupës së Kombeve]] [[Kombëtarja zelandeze e futbollit|Zelanda e Re]] dhe fituesit e [[2017 CONCACAF Kupa Gold|2017 CONCACAF Kupës Gold]] [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shtetet e Bashkuara të Amerikës]] (për herë të parë që nga [[1986 FIFA Kupa e Botës|1986]]). Shtete të tjera me repucation që deshtuan të siguronin pjesmarrjen ishin [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Gana]] dhe [[Kombëtarja fildishtase e futbollit|Bregu i Fildishtë]]; të dyja këto ekipe kishin luajtur në tre edicionet e fundit.<ref>{{cite news|first=Jim|last=Reineking|title=FIFA World Cup 2018: Notable teams that failed to qualify|trans-title=2018 FIFA Kupa e Botës: Ekipe të shquara që dështuan të kualifikoheshin|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2018/06/11/world-cup-2018-notable-teams-failed-qualify-usmnt-italy/675930002/|publisher=USA Today|language=en|access-date=27 qershor 2018|date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614054145/https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2018/06/11/world-cup-2018-notable-teams-failed-qualify-usmnt-italy/675930002/|archive-date=14 qershor 2018}}</ref> ''Shënim: Numrat në krah të djathtë të ekipeve tregojnë pozicionin në renditjen botërore të FIFA-s''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html|title=FIFA/Coca-Cola World Ranking|trans-title=FIFA/Coca-Coca Renditja Botërore|publisher=FIFA|language=en|date=7 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180608084924/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/index.html|archive-date=8 qershor 2018}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=25 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625101558/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/index.html|language=en|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin}} {{col-4}} ;[[Kualifikueset e 2018 FIFA Kupa e Botës (AFC)|AFC]] (5) * {{flamuri|Australia}} [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australia]] (36) * {{flamuri|Irani}} [[Kombëtarja iraniane e futbollit|Irani]] (37) * {{flamuri|Japonia}} [[Kombëtarja japoneze e futbollit|Japonia]] (61) * {{flamuri|Arabia Saudite}} [[Kombëtarja saudite e futbollit|Arabia Saudite]] (67) * {{flamuri|Koreja e Jugut}} [[Kombëtarja koreano-jugore e futbollit|Koreja e Jugut]] (57) ;[[Kualifikueset e 2018 FIFA Kupa e Botës (CAF)|CAF]] (5) * {{flamuri|Egjipti}} [[Kombëtarja egjiptiane e futbollit|Egjipti]] (45) * {{flamuri|Maroku}} [[Kombëtarja marokane e futbollit|Maroku]] (41) * {{flamuri|Nigeria}} [[Kombëtarja nigeriane e futbollit|Nigeria]] (48) * {{flamuri|Senegali}} [[Kombëtarja senegaleze e futbollit|Senegali]] (27) * {{flamuri|Tunizia}} [[Kombëtarja tuniziane e futbollit|Tunizia]] (21) {{col-4}} ;[[Kualifikueset e 2018 FIFA Kupa e Botës (OFC)|OFC]] (0) * ''Asnjë e kualifikuar'' {{col-4}} ;[[Kualifikueset e 2018 FIFA Kupa e Botës (CONCACAF)|CONCACAF]] (4) * {{flamuri|Kosta Rika}} [[Kombëtarja kosta-rikane e futbollit|Kosta Rika]] (23) * {{flamuri|Meksika}} [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksika]] (15) * {{flamuri|Panamaja}} [[Kombëtarja panameze e futbollit|Panamaja]] (55) ;[[Kualifikueset e 2014 FIFA Kupa e Botës (CONMEBOL)|CONMEBOL]] (6) * {{flamuri|Argjentina}} [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentina]] (5) * {{flamuri|Brazili}} [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] (2) * {{flamuri|Kolumbia}} [[Kombëtarja kolumbiane e futbollit|Kolumbia]] (16) * {{flagicon|Peru}} [[Kombëtarja peruane e futbollit|Peruja]] (11) * {{flamuri|Uruguaji}} [[Kombëtarja uruguajiane e futbollit|Uruguaji]] (14) {{col-4}} ;[[Kualifikueset e 2018 FIFA Kupa e Botës (UEFA)|UEFA]] (13) * {{flamuri|Anglia}} [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]] (12) * {{flamuri|Belgjika}} [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]] (3) * {{flamuri|Danimarka}} [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarka]] (12) * {{flamuri|Franca}} [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] (7) * {{flamuri|Gjermania}} [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]] (2) * {{flamuri|Islanda}} [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islanda]] (22) * {{flamuri|Kroacia}} [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] (20) * {{flamuri|Polonia}} [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonia]] (8) * {{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] (4) * {{flamuri|Rusia}} [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusia]] (19) (vendi mikpritës) * {{flamuri|Serbia}} [[Kombëtarja serbe e futbollit|Serbia]] (34) * {{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] (10) * {{flamuri|Suedia}} [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedia]] (24) * {{flamuri|Zvicra}} [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicra]] (6) {{Col-end}} ===Shorti=== {{main|Shorti i 2018 FIFA Kupës së Botës}} [[Skeda:Fabio Cannavaro 2017.jpg|thumb|djathtas|[[Fabio Cannavaro]], fituesi i Kupës së Botës me Italinë, në Moskë në shortin e FIFA Kupës së Botës 2018.]] Shorti u mbajt më 1 dhjetor 2017 në orën 18:00 (ora e Moskës) në pallatin State Kremlin në [[Moska|Moskë]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/12/01/hidhet-shorti-i-boterorit-2018-ndeshja-hapese-rusi-arabi-saudite/|title=Hidhet shorti i Botërorit 2018, ndeshja hapëse Rusi-Arabi Saudite|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=1 dhjetor 2017|accessdate=28 tetor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/site/live-shorti-i-boterorit-rusi-2018-mberrijne-ne-kremlin-emrat-e-njohur-te-futbollit/|title=Hidhet shorti i Botërorit/ Argjentina në grup ‘ferri’, 32 skuadra mësojnë kundërshtarët (Video)|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=1 dhjetor 2017|accessdate=28 tetor 2018}}</ref> Të 32 ekipet u ndan në 8 grupe me nga 4 secila, duke zgjedhur nga një ekip nga të katër vazot. Për shortin, ekipet u ndanë në katër vazo bazuar në pozicionin e tyre në renditjen botërore të FIFA-s në tetor 2017. Vazoja 1 mban vendin organizator Rusinë (e cila hyri automatikisht) dhe shtatë ekipet më të mira, kurse vazoja 2 mban tetë ekipet e tjera më të mira edhe kështu me rradhë.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=9/news=oc-for-fifa-competitions-approves-procedures-for-the-final-draw-of-the-2907924.html|title=OC for FIFA Competitions approves procedures for the Final Draw of the 2018 FIFA World Cup|publisher=FIFA|language=en|date=14 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110171903/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=9/news=oc-for-fifa-competitions-approves-procedures-for-the-final-draw-of-the-2907924.html|archive-date=10 tetor 2017}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=9/news=oc-for-fifa-competitions-approves-procedures-for-the-final-draw-of-the-2907924.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=24 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624153521/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=9/news=oc-for-fifa-competitions-approves-procedures-for-the-final-draw-of-the-2907924.html|language=en|url-status=dead}}</ref> Ky short ishte i ndryshëm nga herët e tjera pasi vetëm vazoja 1 u bazua në renditjen e FIFA-s kurse vazot e tjera u bazuan në konsideratat gjeografike. Megjithatë, ekipet nga e njëjta konfederatë nuk u shortuan midis njëra-tjetrës për fazën e grupeve, përjashtuar vetëm dy ekipe të UEFA-s që mund të binin në të njëjtin grup. {| class="wikitable" |- !width=25%| Vazo 1 !width=25%| Vazo 2 !width=25%| Vazo 3 !width=25%| Vazo 4 |- | {{flamuri|Rusia}} [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusia]] (65) ''(vëndi pritës)''<br /> {{flamuri|Gjermania}} [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]] (1)<br /> {{flamuri|Brazili}} [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] (2)<br /> {{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] (3)<br /> {{flamuri|Argjentina}} [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentina]] (4)<br /> {{flamuri|Belgjika}} [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]] (5)<br /> {{flamuri|Polonia}} [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonia]] (6)<br /> {{flamuri|Franca}} [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] (7) | {{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] (8)<br /> {{flagicon|Peru}} [[Kombëtarja peruane e futbollit|Peruja]] (10)<br /> {{flamuri|Zvicra}} [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicra]] (6) (11)<br /> {{flamuri|Anglia}} [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]] (12)<br /> {{flamuri|Kolumbia}} [[Kombëtarja kolumbiane e futbollit|Kolumbia]] (13)<br /> {{flamuri|Meksika}} [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksika]] (16)<br /> {{flamuri|Uruguaji}} [[Kombëtarja uruguajiane e futbollit|Uruguaji]] (17)<br /> {{flamuri|Kroacia}} [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] (18) | {{flamuri|Danimarka}} [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarka]] (19)<br /> {{flamuri|Islanda}} [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islanda]] (21)<br /> {{flamuri|Kosta Rika}} [[Kombëtarja kosta-rikane e futbollit|Kosta Rika]] (22)<br /> {{flamuri|Suedia}} [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedia]] (25)<br /> {{flamuri|Tunizia}} [[Kombëtarja tuniziane e futbollit|Tunizia]] (28)<br /> {{flamuri|Egjipti}} [[Kombëtarja egjiptiane e futbollit|Egjipti]] (30)<br /> {{flamuri|Senegali}} [[Kombëtarja senegaleze e futbollit|Senegali]] (32)<br /> {{flamuri|Irani}} [[Kombëtarja iraniane e futbollit|Irani]] (34) | {{flamuri|Serbia}} [[Kombëtarja serbe e futbollit|Serbia]] (38)<br /> {{flamuri|Nigeria}} [[Kombëtarja nigeriane e futbollit|Nigeria]] (41)<br /> {{flamuri|Australia}} [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australia]] (43)<br /> {{flamuri|Japonia}} [[Kombëtarja japoneze e futbollit|Japonia]] (44)<br /> {{flamuri|Maroku}} [[Kombëtarja marokjene e futbollit|Maroku]] (48)<br /> {{flamuri|Panamaja}} [[Kombëtarja panameze e futbollit|Panamaja]] (49)<br /> {{flamuri|Koreja e Jugut}} [[Kombëtarja koreano-jugore e futbollit|Koreja e Jugut]] (62)<br /> {{flamuri|Arabia Saudite}} [[Kombëtarja saudite e futbollit|Arabia Saudite]] (63) |} ===Skuadrat=== {{main|Skuadrat e 2018 FIFA Kupës së Botës}} [[Skeda:Croatia's post-match huddle after the 2018 FIFA World Cup Final.jpg|thumb|Lojtarët e [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] pas [[2018 Finalja e FIFA Kupës së Botës|finales së Kupës së Botës]] kundër Francës.]] Fillimisht, çdo ekip duhej të prezantonte një list me 30 lojtarë, por në shkurt 2018, lista u rrit deri në 35 lojtarë.<ref>{{cite web|title=Organising Committee for FIFA Competitions: Updates on the FIFA World Cup and women's tournaments|trans-title=Komiteti organizativ për kompedicionet e FIFA-s: Përditsime rreth FIFA Kupës së Botës dhe turnamentet e grave|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=2/news=organising-committee-for-fifa-competitions-updates-on-the-fifa-world-cuptm-and-w.html?_branch_match_id=448017612148252632|publisher=FIFA|language=en|access-date=9 shkurt 2018|date=8 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209063851/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=2/news=organising-committee-for-fifa-competitions-updates-on-the-fifa-world-cuptm-and-w.html?_branch_match_id=448017612148252632|archive-date=9 shkurt 2018}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=2/news=organising-committee-for-fifa-competitions-updates-on-the-fifa-world-cuptm-and-w.html?_branch_match_id=448017612148252632|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=9 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209063851/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2018/m=2/news=organising-committee-for-fifa-competitions-updates-on-the-fifa-world-cuptm-and-w.html?_branch_match_id=448017612148252632|url-status=dead}}</ref> Pas ekipit fillestar, skuadrat duhej të emëronin një ekip final me 23 lojtarë (tre prej tyre detyrimisht portierë) deri më 4 qershor. Lojtarët që mund të pësonin një dëmtim serioz mund të zëvëndësoheshin 24 orë para ndeshjes së parë të ekipit dhe këto zëvëndësues mund edhe të mos ishin detyrimisht pjesë e ekipit fillestar.<ref name="regulations">{{cite web|url=https://resources.fifa.com/image/upload/2018-fifa-world-cup-russiatm-regulations-2843519.pdf?cloudid=ejmfg94ac7hypl9zmsys|title=Regulations – 2018 FIFA World Cup Russia|trans-title=Rregullat – 2018 FIFA Kupa e Botës Rusia|publisher=FIFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712134322/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/84/35/19/regulationsfwc2018en_neutral.pdf|archive-date=12 korrik 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712134322/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/84/35/19/regulationsfwc2018en_neutral.pdf |date=12 korrik 2017 }}</ref> 35 lojtarët e përfshirë në ekipin fillestar duhej ti nënshtroheshin një testi të detyrushëm nga 21 deri më 27 maj 2018, me përjashtim të atyrë që luajtën në [[2018 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|2018 Finalen e UEFA Ligës së Kampioneve]] që u zhvillua më 26 maj.<ref>{{cite web|url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/87/91/00/circularno.1578-restperiodsfortheplayersontheprovisionallist_neutral.pdf|title=Rest periods for the players on the provisional list for the 2018 FIFA World Cup Russia|trans-title=Periudha e pushimeve për lojtarët në listën fillestare për 2018 FIFA Kupën e Botës|publisher=FIFA|language=en|date=30 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418165115/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/87/91/00/circularno.1578-restperiodsfortheplayersontheprovisionallist_neutral.pdf|archive-date=18 prill 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418165115/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/87/91/00/circularno.1578-restperiodsfortheplayersontheprovisionallist_neutral.pdf |date=18 prill 2017 }} {{Cite web|url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/87/91/00/circularno.1578-restperiodsfortheplayersontheprovisionallist_neutral.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=18 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418165115/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/87/91/00/circularno.1578-restperiodsfortheplayersontheprovisionallist_neutral.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418165115/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/87/91/00/circularno.1578-restperiodsfortheplayersontheprovisionallist_neutral.pdf |date=18 prill 2017 }}</ref> ==Gjyqtarët== {{main|Gjyqtarët e 2018 FIFA Kupës së Botës}} Më 29 mars 2018, [[FIFA]] publikoi listën e 36 gjyqtarëve dhe 63 ndihmësve për të drejtuar ndeshjet.<ref>{{cite web|url=https://resources.fifa.com/image/upload/statistical-kit-referees.pdf?cloudid=vkt8rnt7f87o4uq56cww|title=2018 FIFA World Cup – Statistical Kit – Referees|trans-title=2018 FIFA Kupa e Botës – Statistikat – Gjyqtarët|publisher=FIFA|language=en|access-date=11 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093505/https://resources.fifa.com/image/upload/statistical-kit-referees.pdf?cloudid=vkt8rnt7f87o4uq56cww|archive-date=24 qershor 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624093505/https://resources.fifa.com/image/upload/statistical-kit-referees.pdf?cloudid=vkt8rnt7f87o4uq56cww |date=24 qershor 2018 }}</ref> Më 30 prill 2018, FIFA gjithashtu publikoi edhe listën e 13 gjyqtarëve që do të ishin pjesë e VAR (video assistant referee), me synimin për të ndihmuar në rastet e dyshimta.<ref>{{cite web|url=http://resources.fifa.com/image/upload/russia-2018-list-of-video-match-officials.pdf?cloudid=dlf1vsqmmpucihtftsu0|title=World Cup 2018 List of video match officials|trans-title=Kupa e Botës 2018 Lista e gjyqtarëve të VAR|publisher=FIFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430181949/http://resources.fifa.com/image/upload/russia-2018-list-of-video-match-officials.pdf?cloudid=dlf1vsqmmpucihtftsu0|archive-date=30 prill 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180430181949/http://resources.fifa.com/image/upload/russia-2018-list-of-video-match-officials.pdf?cloudid=dlf1vsqmmpucihtftsu0 |date=30 prill 2018 }}</ref> Gjyqtari [[Fahad Al-Mirdasi]] i Arabisë Saudite u hoq nga lista më 30 maj 2018 me tentativën e trukimit të ndeshjeve,<ref>{{cite web|url=https://bbc.com/sport/football/44136512|title=World Cup 2018: Referee Fahad Al Mirdasi 'banned over match-fixing attempt in Saudi Arabia'|trans-title=Kupa e Botës 2018: Gjyqtari Fahad Al Mirdasi i dënuar me tentativ trukimi të ndeshjes në Arabinë Saudite|publisher=BBC Sport|language=en|date=16 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525140820/https://www.bbc.com/sport/football/44136512|archive-date=25 maj 2018}}</ref> sëbashku me dy ndihmësit e tij, Mohammed Al-Abakry dhe Abdulah Al-Shalwai. Ai nuk u zëvëndësua nga një gjyqtar tjetër, por nga dy ndihmësa, Hasan Al Mahri i Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Hiroshi Yamauchi i Japonisë, të cilët u shtuan në listë.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/fifa-statement-on-the-situation-of-the-saudi-arabian-referee-fahad-al-mirdasi|title=FIFA statement on the situation of the Saudi Arabian referee Fahad AL MIRDASI|trans-title=Deklarata e FIFA-s rreth situatës së gjyqtarit arab Fahad Al Mirdasi|publisher=FIFA|language=en|date=30 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180601111503/https://www.fifa.com/worldcup/news/fifa-statement-on-the-situation-of-the-saudi-arabian-referee-fahad-al-mirdasi|archive-date=1 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://img.fifa.com/image/upload/a51h8gler97tck1jfsul.pdf|title=Updated: List of FIFA match officials for the 2018 FIFA World Cup|trans-title=Përditsim: Lista e zyrtarëve të ndeshjeve të FIFA-s për 2018 FIFA Kupën e Botës|publisher=FIFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180601111503/https://img.fifa.com/image/upload/a51h8gler97tck1jfsul.pdf|archive-date=1 qershor 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180601111503/https://img.fifa.com/image/upload/a51h8gler97tck1jfsul.pdf |date=1 qershor 2018 }} {{Cite web|url=https://img.fifa.com/image/upload/a51h8gler97tck1jfsul.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=1 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180601111503/https://img.fifa.com/image/upload/a51h8gler97tck1jfsul.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180601111503/https://img.fifa.com/image/upload/a51h8gler97tck1jfsul.pdf |date=1 qershor 2018 }}</ref> Ndihmës gjyqtari [[Marwa Range]] i Kenjas hoqi dorë pasi [[BBC]] publikoi një hetim të kryer nga një gazetar ganez që implikonte Rangen në një skandal rryshfeti.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44396127|title=Betraying the Game: African officials filmed taking cash|trans-title=Tradhëtari lojën: Zytarët afrikan filmohen duke marrë para|date=7 qershor 2018|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=20 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610112701/https://www.bbc.com/sport/football/44396127|archive-date=10 qershor 2018}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" |- ! colspan="4" |Lista e zyrtarëve |- !Konfederata !Gjyqtarët !Ndihmës-gjyqtar !Video assistant referee |- | rowspan="5" |[[Konfederata Aziate e Futbollit|AFC]] |[[Alireza Faghani]] ([[Federata Iraniane e Futbollit|Irani]]) |Reza Sokhandan ([[Federata Iraniane e Futbollit|Irani]])<br />Mohammadreza Mansouri ([[Federata Iraniane e Futbollit|Irani]]) | rowspan="5" |[[Abdulrahman Al-Jassim]] ([[Federata Katarase e Futbollit|Katari]]) |- |[[Ravshan Irmatov]] ([[Federata Uzbekistaneze e Futbollit|Uzbekistani]]) |[[Abdukhamidullo Rasulov]] ([[Federata Uzbekistaneze e Futbollit|Uzbekistani]])<br />Jakhongir Saidov ([[Federata Uzbekistaneze e Futbollit|Uzbekistani]]) |- |[[Mohammed Abdulla Hassan Mohamed]] ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) |Mohamed Al Hammadi ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]])<br />Hasan Al Mahri ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) |- |[[Ryuji Sato]] ([[Federata Japoneze e Futbollit|Japonia]]) |Toru Sagara ([[Federata Japoneze e Futbollit|Japonia]])<br />Hiroshi Yamauchi ([[Federata Japoneze e Futbollit|Japonia]]) |- |[[Nawaf Shukralla]] ([[Federata Bahraineze e Futbollit|Bahraini]]) |Yaser Tulefat ([[Federata Bahraineze e Futbollit|Bahraini]])<br />Taleb Al Maari ([[Federata Katarase e Futbollit|Katari]]) |- | rowspan="6" |[[Konfederata Afrikane e Futbollit|CAF]] |[[Mehdi Abid Charef]] ([[Federata Algjeriane e Futbollit|Algeria]]) |Anouar Hmila ([[Federata Tuniziane e Futbollit|Tunizia]]) | rowspan="6" | |- |[[Malang Diedhiou]] ([[Federata Senegaleze e Futbollit|Senegali]]) |Djibril Camara ([[Federata Senegaleze e Futbollit|Senegali]])<br />El Hadji Samba ([[Federata Senegaleze e Futbollit|Senegali]]) |- |[[Bakary Gassama]] ([[Gambia Football Federation|Gambia]]) |Jean Claude Birumushahu ([[Federata Burundase e Futbollit|Burundi]])<br />Abdelhak Etchiali ([[Federata Algjeriane e Futbollit|Algeria]]) |- |[[Gehad Grisha]] ([[Egyptian Football Association|Egypt]]) |Redouane Achik ([[Federata Marokjene e Futbollit|Maroku]])<br />Waleed Ahmed ([[Federata Sudaneze e Futbollit|Sudani]]) |- |[[Janny Sikazwe]] ([[Federata Zambiane e Futbollit|Zambia]]) |Jerson Dos Santos ([[Federata Angoleze e Futbollit|Angola]])<br />Zakhele Siwela ([[Federata Afrikanojugore e Futbollit|South Africa]]) |- |[[Bamlak Tessema Weyesa]] ([[Federata Etiopiane e Futbollit|Etiopia]]) | |- | rowspan="6" |[[CONCACAF]] |[[Joel Aguilar]] ([[Federata Salvadorase e Futbollit|El Salvador]]) |Juan Zumba ([[Federata Salvadorase e Futbollit|El Salvador]])<br />Juan Carlos Mora ([[Federata Kostarikane e Futbollit|Kosta Rika]]) | rowspan="6" | |- |[[Mark Geiger]] ([[Federata Amerikane e Futbollit|Shtetet e Bashkuara]]) |Frank Anderson ([[Federata Amerikane e Futbollit|Shtetet e Bashkuara]])<br />[[Joe Fletcher (gjyqtar)|Joe Fletcher]] ([[Federata Kanadeze e Futbollit|Kanada]]) |- |[[Jair Marrufo]] ([[Federata Amerikane e Futbollit|Shtetet e Bashkuara]]) |Corey Rockwell ([[Federata Amerikane e Futbollit|Shtetet e Bashkuara]]) |- |[[Ricardo Montero (gjyqtar)|Ricardo Montero]] ([[Federata Kostarikane e Futbollit|Kosta Rika]]) | |- |[[John Pitti]] ([[Federata Panameze e Futbollit|Panamaja]]) |Gabriel Victoria ([[Federata Panameze e Futbollit|Panamaja]]) |- |[[César Arturo Ramos]] ([[Federata Meksikane e Futbollit|Meksika]]) |Marvin Torrentera ([[Federata Meksikane e Futbollit|Meksika]])<br />Miguel Hernández ([[Federata Meksikane e Futbollit|Meksika]]) |- | rowspan="6" |[[CONMEBOL]] |[[Julio Bascuñán]] ([[Federata Kiljane e Futbollit|Kili]]) |Carlos Astroza ([[Federata Kiljane e Futbollit|Kili]])<br />Christian Schiemann ([[Federata Kiljane e Futbollit|Kili]]) | rowspan="6" |[[Wilton Sampaio]] ([[Federata Braziliane e Futbollit|Brazili]])<br />[[Gery Vargas]] ([[Federata Boilviane e Futbollit|Bolivia]])<br />[[Mauro Vigliano]] ([[Federata Argjentinase e Futbollit|Argjentina]]) |- |[[Enrique Cáceres]] ([[Federata Paraguajinane e Futbollit|Paraguaji]]) |Eduardo Cardozo ([[Federata Paraguajinane e Futbollit|Paraguaji]])<br />Juan Zorrilla ([[Federata Paraguajinane e Futbollit|Paraguaji]]) |- |[[Andrés Cunha]] ([[Federata Uruguajiane e Futbollit|Uruguaji]]) |Nicolás Tarán ([[Federata Uruguajiane e Futbollit|Uruguaji]])<br />[[Mauricio Espinosa]] ([[Federata Uruguajiane e Futbollit|Uruguaji]]) |- |[[Néstor Pitana]] ([[Federata Argjentinase e Futbollit|Argjentina]]) |Hernán Maidana ([[Federata Argjentinase e Futbollit|Argjentina]])<br />Juan Pablo Belatti ([[Federata Argjentinase e Futbollit|Argjentina]]) |- |[[Sandro Ricci]] ([[Federata Braziliane e Futbollit|Brazili]]) |Emerson de Carvalho ([[Federata Braziliane e Futbollit|Brazili]])<br />Marcelo Van Gasse ([[Federata Braziliane e Futbollit|Brazili]]) |- |[[Wilmar Roldán]] ([[Federata Kolumbiane e Futbollit|Kolumbia]]) |Alexander Guzmán ([[Federata Kolumbiane e Futbollit|Kolumbia]])<br />Cristian de la Cruz ([[Federata Kolumbiane e Futbollit|Kolumbia]]) |- | rowspan="2" |[[Konfederata Oqeanike e Futbollit|OFC]] |[[Matthew Conger]] ([[Federata Zelandeze e Futbollit|Zelanda e Re]]) |Simon Lount ([[Federata Zelandeze e Futbollit|Zelanda e Re]])<br />Tevita Makasini ([[Federata Tongeze e Futbollit|Tonga]]) | rowspan="2" | |- |[[Norbert Hauata]] ([[Federata Tahitiane e Futbollit|Tahiti]]) |Bertrand Brial ([[New Caledonian Football Federation|Kaledonia e Re]]) |- | rowspan="10" |[[UEFA]] |[[Felix Brych]] ([[Federata Gjermane e Futbollit|Gjermania]]) |Mark Borsch ([[Federata Gjermane e Futbollit|Gjermania]])<br />Stefan Lupp ([[Federata Gjermane e Futbollit|Gjermania]]) | rowspan="10" |[[Bastian Dankert]] ([[Federata Gjermane e Futbollit|Gjermania]])<br />[[Artur Soares Dias]] ([[Federata Portugeze e Futbollit|Portugalia]])<br />[[Paweł Gil]] ([[Federata Polake e Futbollit|Polonia]])<br />[[Massimiliano Irrati]] ([[Federata Italiane e Futbollit|Italia]])<br />[[Tiago Martins (referee)|Tiago Martins]] ([[Federata Portugeze e Futbollit|Portugalia]])<br />[[Danny Makkelie]] ([[Federata Holandeze e Futbollit|Holanda]])<br />[[Daniele Orsato]] ([[Federata Italiane e Futbollit|Italia]])<br />[[Paolo Valeri]] ([[Federata Italiane e Futbollit|Italia]])<br />[[Felix Zwayer]] ([[Federata Gjermane e Futbollit|Gjermania]]) |- |[[Cüneyt Çakır]] ([[Federata Turke e Futbollit|Turqia]]) |Bahattin Duran ([[Federata Turke e Futbollit|Turqia]])<br />Tarık Ongun ([[Federata Turke e Futbollit|Turqia]]) |- |[[Sergei Karasev]] ([[Federata Ruse e Futbollit|Rusia]]) |Anton Averianov ([[Federata Ruse e Futbollit|Rusia]])<br />Tikhon Kalugin ([[Federata Ruse e Futbollit|Rusia]]) |- |[[Björn Kuipers]] ([[Federata Holandeze e Futbollit|Holanda]]) |Sander van Roekel ([[Federata Holandeze e Futbollit|Holanda]])<br />Erwin Zeinstra ([[Federata Holandeze e Futbollit|Holanda]]) |- |[[Szymon Marciniak]] ([[Federata Polake e Futbollit|Polonia]]) |Paweł Sokolnicki ([[Federata Polake e Futbollit|Polonia]])<br />Tomasz Listkiewicz ([[Federata Polake e Futbollit|Polonia]]) |- |[[Antonio Mateu Lahoz]] ([[Federata Spanjolle e Spanjës|Spanja]]) |Pau Cebrián Devís ([[Federata Spanjolle e Spanjës|Spanja]])<br />Roberto Díaz Pérez ([[Federata Spanjolle e Spanjës|Spanja]]) |- |[[Milorad Mažić]] ([[Federata Serbe e Futbollit|Serbia]]) |Milovan Ristić ([[Federata Serbe e Futbollit|Serbia]])<br />Dalibor Đurđević ([[Federata Serbe e Futbollit|Serbia]]) |- |[[Gianluca Rocchi]] ([[Federata Italiane e Futbollit|Italia]]) |Elenito Di Liberatore ([[Federata Italiane e Futbollit|Italia]])<br />Mauro Tonolini ([[Federata Italiane e Futbollit|Italia]]) |- |[[Damir Skomina]] ([[Federata Sllovene e Futbollit|Sllovenia]]) |Jure Praprotnik ([[Federata Sllovene e Futbollit|Sllovenia]])<br />Robert Vukan ([[Federata Sllovene e Futbollit|Sllovenia]]) |- |[[Clément Turpin]] ([[Federata Franceze e Futbollit|FrancA]]) |Cyril Gringore ([[Federata Franceze e Futbollit|Franca]])<br />Nicolas Danos ([[Federata Franceze e Futbollit|FrancA]]) |} ===Video assistant referee=== Pak pas vendimit të [[International Football Association Board|Bordit të Shqoqatës Ndërkombëtare të Futbollit]] për të vendosur sistemin "Video assistant referee" (VAR) në [[Ligjet e Lojës (futboll)|ligjet e lojës]], më 16 mars 2018, këshill i FIFA-s mori vendimin e pritshëm për të miratuar përdorimin e VAR për herë të parë në një edicion të FIFA Kupës së Botës.<ref>{{cite web|url=https://insporti.com/konfirmohet-zyrtarisht-perdoret-var-ne-boterorin-ne-rusi/|title=Konfirmohet zyrtarisht a përdoret VAR në Botërorin në Rusi|publisher=Insporti.com|language=sq|date=3 mars 2018|accessdate=28 tetor 2018|archive-date=16 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200116043828/https://insporti.com/konfirmohet-zyrtarisht-perdoret-var-ne-boterorin-ne-rusi/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116043828/https://insporti.com/konfirmohet-zyrtarisht-perdoret-var-ne-boterorin-ne-rusi/ |date=16 janar 2020 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/historike-teknologjia-ne-rusi-2018-fifa-do-te-perdore-var-in-ne-boteror/|title=Historike/ Teknologjia në “Rusi 2018”, FIFA do të përdorë “VAR-in” në Botëror|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=22 janar 2018|accessdate=28 tetor 2018}}</ref> Ndërhyrjet e VAR në çdo ndeshje u kryen nga një zyrë e vetme në Moskë, e cila merr video direkt të ndeshjeve dhe janë në kontakt me radio me gjyqtarët e ndeshjeve.<ref name="VAR">{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/78795/teknologjia-var-do-te-perdoret-ne-boteror-per-kater-raste/|title=Teknologjia VAR do të përdoret në Botëror për katër raste|publisher=Koha.net|language=sq|date=3 mars 2018|accessdate=28 tetor 2018}}</ref> Sistemet ishin në vend për të komunikuar informacione në lidhje me VAR dhe ishin të dukshme në ekranet e çdo stadiumi për tifozët e pranishëm.<ref name="VAR"/> VAR kishte një ndikim të rëndësishëm në disa ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://lajmi.net/var-vendimtar-ne-boteror-ja-cfare-thote-fifa/|title=VAR vendimtar në Botëror, ja çfarë thotë FIFA|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=30 qershor 2018|accessdate=28 tetor 2018}}</ref> Më 15 qershor 2018, goli i [[Diego Costa|Diego Kostës]] kundër Portugalisë u bë goli i parë pas vendimit të VAR; penalltia e parë me vendim të VAR ju dha Francës në ndeshjen ndaj Australisë një ditë më vonë dhe u shënua nga [[Antoine Griezmann]].<ref>{{cite web|url=http://www.mapo.al/video-perla-e-ronaldos-dhe-tregolesh-portugali-spanje-dhuron-spektakel/|title=Video / Perla e Ronaldos dhe tregolësh, Portugali-Spanjë dhuron spektakël|publisher=Mapo.al|language=sq|date=15 qershor 2018|accessdate=28 tetor 2018|archive-date=20 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620005946/http://www.mapo.al/video-perla-e-ronaldos-dhe-tregolesh-portugali-spanje-dhuron-spektakel/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://joq.al/artikull/385736.html|title=Franca mposht Australinë falë teknologjisë|publisher=JOQ.al|language=sq|date=16 qershor 2018|accessdate=28 tetor 2018}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Një numër rekord penalltishë u dhanë gjatë turnamentit, me VAR që luajti një rol të rëndësishëm.<ref>{{cite web|url=https://insporti.com/rekord-i-penalltive-ne-boterorin-rusia-2018/|title=Rekord i penalltive në Botërorin “Rusia 2018”|publisher=Insporti.com|language=sq|date=26 qershor 2018|accessdate=28 tetor 2018|archive-date=16 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200116052043/https://insporti.com/rekord-i-penalltive-ne-boterorin-rusia-2018/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116052043/https://insporti.com/rekord-i-penalltive-ne-boterorin-rusia-2018/ |date=16 janar 2020 }}</ref> Përgjithshisht, VAR u vlerësua dhe kritikua nga komentatorë dhe analistë.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.ie/world-news/and-finally/12-very-different-opinions-on-var-at-the-world-cup-to-help-you-make-your-mind-up-37017583.html|title=12 very different opinions on VAR at the World Cup to help you make your mind up|trans-title=12 opsione të ndryshme mbi VAR-in në Kupën e Botës që do tju ndihmojnë ta ndanin mendjen|last=McLean|first=Max|website=The Irish Independent|language=en|date=16 qershor 2018|access-date=27 qershor 2018}}</ref> FIFA e quajti vendosjen e VAR në turnament një sukses që në javën e parë të përdorimit.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/fifa-var-nje-sukses-kampionatit-boteror-perkunder-polemikave/|title=FIFA: VAR, një sukses i Kampionatit Botëror përkundër polemikave|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=29 qershor 2018|accessdate=28 tetor 2018}}</ref> ==Qytetet== {{Commons|Stadiums of FIFA World Cup 2018|Stadiumet e FIFA Kupës së Botës 2018}} Rusia propozoi këto qytete për të zhvilluar turnamentin: [[Kaliningradi]]n, [[Kazani, Rusi|Kazanin]], [[Moska|Moskën]], [[Nizhny Novgorod]]in, [[Rostov-në-Don|Rostovin]], [[Shën Petersburgu]]n, [[Samara|Samarën]], [[Saransk]]un, [[Soçi]]n, [[Volgograd]]in, [[Yaroslavl]]in dhe [[Jekaterinburg]]un.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/74/52/b5ruse.pdf|title=2018 FIFA World Cup Bid Evaluation Report: Russia|trans-title=Reporti i Kanditaturës së 2018 FIFA Kupës së Botës: Rusia|publisher=FIFA|language=en|access-date=10 dhjetor 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20101214044951/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/74/52/b5ruse.pdf|archive-date=14 dhjetor 2010}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/74/52/b5ruse.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=14 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101214044951/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/74/52/b5ruse.pdf|url-status=dead}}</ref> Shumica e qyteteve janë në [[Rusia Evropiane|Rusinë Evropiane]] kurse qytete si Soçi dhe Jekaterinburgu ndodhen aftër kufirit Evropë-Azi, për të paksuar kohën e udhëtimit për skuadrat.<ref>{{cite book|title=National Geographic Atlas|trans-title=Atlas Kombëtar i Gjeografisë|publisher=[[National Geographic Society]]|language=en|year=2011|page=59}}</ref><ref>{{cite web|url=http://welcome2018.com/en/places/ekaterinburg/2561411/|title=The border between Europe and Asia|trans-title=Kufiri midis Evropës dhe Azisë|website=welcome2018.com|language=en|access-date=23 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623113303/http://welcome2018.com/en/places/ekaterinburg/2561411/|archive-date=23 qershor 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180623113303/http://welcome2018.com/en/places/ekaterinburg/2561411/ |date=23 qershor 2018 }}</ref> Vlersimi i raportit të kanditaturës thoshte: "Kandidatura ruse propozon 13 qytete dhe 16 stadiume, duke kaluar kështu kriteret minimale të FIFA-s. Tre nga këto 16 stadiume do të rindërtohen, kurse 13 të tjerat do të ndërtohen".<ref>{{cite web|last=Marikar|first=Hafiz|title=Russia to host next FIFA World Cup|trans-title=Rusia të mikprese Kupën e ardhshme të Botës|url=http://www.dailynews.lk/?q=sports/russia-host-next-fifa-world-cup|publisher=Dailynews.lk|language=en|accessdate=23 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809164003/http://www.dailynews.lk/?q=sports%2Frussia-host-next-fifa-world-cup|archive-date=9 gusht 2014}}</ref> Në tetor 2011, Rusia uli numrin e stadiumeve nga 16 në 14. Ndërtimi i stadiumit të propozuar [[Podolsk]] në rajonin e Moskës u anullua nga qeveria rajonale, dhe gjithashtu në kryeqytet, stadiumi [[Otkrytiye Arena]] po konkuronte me [[Stadiumi Dynamo|Stadiumin Dynamo]] se kush do të ndërtohej i pari.<ref>{{cite web|url=http://www.izvestia.ru/news/503276|title=Почему у России осталось только 14 стадионов к ЧМ-2018 – Известия|trans-title=Pse janë vetëm 14 stadiume për Rusinë në Kupën e Botës 2018|publisher=Izvestia|language=ru|date=7 tetor 2011|access-date=8 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008034435/http://www.izvestia.ru/news/503276|archive-date=8 tetor 2011}}</ref> Zgjedhja finale e stadiumeve pritëse u zyrtarizua më 29 shtator 2012. Numri i qytete u paksua sërisht duke shkuar 11 kurse numri i stadiumeve ra në 12; Krasnodari dhe Yaroslavl u hoqën nga lista. Nga 12 stadiumet e përdorura për turnamentin, 3 prej tyre (Luzhniki, Jekaterinburgu dhe Soçi) ju nënshtruan një rinovim madhor kurse nëntë stadiumet e tjera ishin të reja. 11.8 miljard $ u përdorën për të pritur turnamentin.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=1711717/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_media_statements|title=2018 FIFA World Cup to be played in 11 Host Cities|trans-title=2018 FIFA Kupa e Botës do të luhet në 11 qytete pritëse|publisher=FIFA|language=en|date=29 shtator 2012|access-date=29 shtator 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140708201259/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=1711717/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_media_statements|archive-date=8 korrik 2014}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=1711717/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_media_statements|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=8 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708201259/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=1711717/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_media_statements|url-status=dead}}</ref> Sepp Blatter në korrik 2014 deklaroi se, duke parë shqetësimet në përfundimin e stadiumeve të Rusisë, numri i stadiumeve për të zhvilluar turnamentin mund të ulej nga 12 në 10. Ai gjithashtu shtoi: "Neve nuk do të jemi në një situatë, si në rast të një, dy ose tre stadiume në [[2010 FIFA Kupa e Botës|Afrikën e Jugut]], ku qëndron një problem se çfarë do të bëhet me këto stadiume".<ref name="saakov">{{cite news|first=Rafael|last=Saakov|title=Russia 2018: Major challenges for next World Cup hosts|trans-title=Rusia 2018: Sfida të mëdhaja për pritësit e ardhshëm të Kupës së Botës|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-28409784|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 korrik 2014|access-date=29 korrik 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140728161154/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-28409784|archivedate=28 korrik 2014}}</ref> [[Skeda:EstadioCentral2017-01-26.jpg|thumb|Rindërtimi i Stadiumit Qëndror të Jekaterinburgut në janar 2017.]] Në tetor 2014, në vizitën e parë zyrtare në Rusi, komiteti inspektues i FIFA-s dhe kryetari i saj Chris Unger vizituan Shën Petersburgun, Soçin, Kazanin dhe Moskën. Ata ishin të kënaqur me punimet.<ref>{{cite news|first=Dmitriy|last=Rogovitskiy|title=Russia on track for World Cup 2018, say FIFA inspectors|trans-title=Rusia në rrugë për Kupën e Botës 2018, thonë inspektorët e FIFA-s|url=http://uk.reuters.com/article/2014/10/21/uk-soccer-world-russia-inspection-idUKKCN0IA23420141021|agency=Reuters|language=en|date=21 tetor 2014|access-date=29 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141029132143/http://uk.reuters.com/article/2014/10/21/uk-soccer-world-russia-inspection-idUKKCN0IA23420141021|archive-date=29 tetor 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029132143/http://uk.reuters.com/article/2014/10/21/uk-soccer-world-russia-inspection-idUKKCN0IA23420141021 |date=29 tetor 2014 }} {{Cite web|url=http://uk.reuters.com/article/2014/10/21/uk-soccer-world-russia-inspection-idUKKCN0IA23420141021|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=29 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141029132143/http://uk.reuters.com/article/2014/10/21/uk-soccer-world-russia-inspection-idUKKCN0IA23420141021|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029132143/http://uk.reuters.com/article/2014/10/21/uk-soccer-world-russia-inspection-idUKKCN0IA23420141021 |date=29 tetor 2014 }}</ref> Më 8 tetor 2015, FIFA dhe komiteti lokal organizativ ranë dakord për vendosjen e emrave zyrtar të stadiumeve ku do të zhvillohej turnamenti.<ref>{{cite web|date=8 tetor 2015|title=Stadium names for the 2018 FIFA World Cup Russia confirmed|trans-title=Emrat e stadiumeve për 2018 FIFA Kupën e Botës Rusi të konfirmuara|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=10/news=stadium-names-for-the-2018-fifa-world-cup-russiatm-confirmed-2709881.html|publisher=FIFA|language=en|access-date=28 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111152009/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=10/news=stadium-names-for-the-2018-fifa-world-cup-russiatm-confirmed-2709881.html|archive-date=11 nëntor 2017|url-status=dead}} {{Cite web|title=Kopje e arkivuar|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=10/news=stadium-names-for-the-2018-fifa-world-cup-russiatm-confirmed-2709881.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111152009/https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=10/news=stadium-names-for-the-2018-fifa-world-cup-russiatm-confirmed-2709881.html|archive-date=11 nëntor 2017|access-date=28 tetor 2018|language=en}}</ref> Nga 12 stadiumet e vendosura – Stadiumi Luzhniki në Moskë dhe ai i Shën Petersburgut – ishin dy stadiumet me kapacitetin më të madh dhe u përdorën më shumë gjatë turnamentit. Të dyja pritën nga shtatë ndeshje. Soçi, Kazani, Nizhny Novgorodi dhe Samara pritën nga gjashtë ndeshje, përfshirë nga një çerek-finale secila, kurse [[Stadiumi Otkrytiye]] dhe ai i Rostovit pritën pesë ndeshje, përfshirë nga një ndeshje të raundit të 16-tave secila. Volgogradi, Kaliningradi, Jekaterinburgu dhe Saranski pritën vetëm katër ndeshje, asnjëra prej tyre pjesë e fazës me eliminim direkt. ===Stadiumet=== Gjithsej u ndërtuan dhe rindërtuan dymbëdhjetë stadiume në njëmbëdhjetë qytete të Rusisë për FIFA Kupën e Botës.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/0/world-cup-2018-stadium-guide-summers-tournament/|title=World Cup 2018 stadiums: A guide to the venues of this summer's tournament|trans-title=Stadiumet e Kupës së Botës 2018: Një guidë për vëndet e këtij turnamenti të verës|date=30 maj 2018|publisher=The Telegraph|language=en|access-date=14 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614052503/https://www.telegraph.co.uk/world-cup/0/world-cup-2018-stadium-guide-summers-tournament/|archive-date=14 qershor 2018}}</ref> *Kaliningrad: [[Stadiumi Kaliningrad]] – Fillimet e punimeve nisën në shtator 2015 kurse ndeshja përuruese u zhvillua më 11 prill 2018. *Kazan: [[Kazan Arena]] – Stadiumi u ndërtua në vitin 2013 për Universiaden verore. Që atëherë ka pritur 2015 Kampionatin Botëror të Lojërave Ujore dhe 2017 FIFA Kupën e Konfederatave. Stadiumi shërben si shtëpia e [[FC Rubin Kazan|Rubin Kazanit]]. *Moska: [[Stadiumi Luzhniki]] – Stadimi më i madh që u mbyll në vitin 2013 për tu rinovuar. Rinovimi i tij përfundoi në nëntor 2017. *Moska: [[Stadiumi Spartaku]] – Stadiumi është shtëpia i klubit me të njëjtin emër [[F.K. Spartak Moska|Spartak Moska]]. Në përputhje me kërkesat e FIFA-s, gjatë zhvillimit të Kupës së Botës u quajt Stadiumi Spartaku në vend të emrit të zakonshëm Otkritie Arena. Ndeshja përuruese u luajt më 5 shtator 2014. *Nizhny Novgorod: [[Stadiumi Nizhny Novgorod]] – Ndërtimi i stadiumit nisi në vitin 2015. Projekti përfundoi në dhjetor 2017.<ref>{{cite web|title=Стадион на 45000 зрительских мест к Чемпионату мира по футболу в Нижнем Новгороде|trans-title=Stadium për 45,000 spektatorë për Kupën e Botës në Nizhny Novgorod|work=stroytransgaz.ru|language=en|access-date=31 maj 2018|url=http://www.stroytransgaz.ru/projects/sport_ifrastructure/3102/?sphrase_id=38432|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930214338/http://www.stroytransgaz.ru/projects/sport_ifrastructure/3102/?sphrase_id=38432|archive-date=30 shtator 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170930214338/http://www.stroytransgaz.ru/projects/sport_ifrastructure/3102/?sphrase_id=38432 |date=30 shtator 2017 }}</ref> *Rostov-në-Don: Rostov Arena – Stadiumi është me vendndodhje në bankën e majtë të lumit Don. Ndërtimi i stadiumit përfundoi më 22 dhjetor 2017. *Shën Petersburg: Stadiumi Shën Petersburg – Ndërtimi i stadiumit filloi në vitin 2007. Projekti përfundoi zyrtarisht më 29 dhjetor 2016.<ref>{{cite web|url=http://www.fontanka.ru/2016/12/29/126/|title=Стадион на Крестовском ввели в эксплуатацию|trans-title=Stadiumi në Krestovsky i vendosur në veprim|date=29 dhjetor 2016|access-date=31 maj 2018|publisher=fontanka.ru|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220102428/http://www.fontanka.ru/2016/12/29/126/|archive-date=20 shkurt 2017}}</ref> Stadiumi ka pritur ndeshje të 2017 FIFA Kupës së Konfederatave dhe do të shërbej gjithashtu edhe si stadium për [[UEFA Euro 2020]]. *Samara: Samara Arena – Ndërtimi filloi zyrtarisht më 21 korrik 2014. Projekti përfundoi në 21 prill 2018. * Saransk: Mordovia Arena – Stadiumi u programua të ndërtohej në vitin 2012 në kohë për Spartakiadën ruse, por plani ndryshoi. Hapja u shty për në vitin 2017. Ndeshja e parë në këtë stadium u zhvillua më 21 prill 2018. * Soçi: Stadiumi Fisht – Stadiumi priti ceremoninë hapëse dhe mbyëllesë të [[2014 Lojërat Dimërore|2014 Lojërave Dimërore]]. Më pas u rinovua në përgatitjet për 2017 FIFA Kupën e Konfederatave dhe 2018 Kupën e Botës. * Volgograd: Volgograd Arena. Zona kryesore ku stadiumi u ndërtua ishte zona e shkatërruar e [[Stadiumi Qëndror (Volgograd)|Stadiumit Qëndror]]. Stadiumi përfundoi më 3 prill 2018.<ref>{{cite news|title=Стадион ЧМ-2018 по футболу в Волгограде введен в эксплуатацию|trans-title=The 2018 World Cup in Volgograd was put into operation|trans-title=Kupa e Botës 2018 në Volgograd u vendos në operim|agency=RIA Novosti|language=ru|date=3 prill 2018|access-date=31 maj 2018|url=https://rsport.ria.ru/football/20180403/1134968398.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403234738/https://rsport.ria.ru/football/20180403/1134968398.html|archive-date=3 prill 2018}}</ref> * Jekaterinburg: Ekaterinburg Arena. Stadiumi qëndror i Jaketerinburgut u rinvua për Kupën e Botës. Stadiumi ka një kapacitet prej 35,000 spektatorësh. Projekti i rinovimit përfundoi në dhjetor 2017. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=2|[[Moska]] ![[Shën Petersburg]] ![[Soçi]] |- |[[Stadiumi Luzhniki]] |[[Otkritie Arena]]<br />'''{{small|(Stadiumi Spartaku)}}''' |[[Stadiumi Krestovsky]]<br />'''{{small|(Stadiumi Shën Petersburg)}}''' |[[Stadiumi Olimpik Fisht]]<br />'''{{small|(Stadiumi Fisht)}}''' |- |Kapaciteti: '''78,011'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=810/index.html|title=Luzhniki Stadium|trans-title=Stadiumi Luzhniki|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116193913/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=810/index.html|archive-date=16 tetor 2017}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=810/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=14 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180114091614/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=810/index.html|language=en|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''44,190'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5030706/index.html|title=Spartak Stadium|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614171629/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5030706/index.html|archive-date=14 qershor 2018}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5030706/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=14 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614171629/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5030706/index.html|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''64,468'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031303/index.html|title=Saint Petersburg Stadium|trans-title=Stadiumi Shën Petersburg|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206005821/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031303/index.html|archive-date=6 dhjetor 2017}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031303/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=6 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206005821/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031303/index.html|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''44,287'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031302/index.html|title=Fisht Stadium|trans-title=Stadiumi Fisht|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083459/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031302/index.html|archive-date=15 qershor 2018}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031302/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083459/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031302/index.html|url-status=dead}}</ref> |- |[[Skeda:Moscow-Exterior of Luzhniki Stadium (2).jpg|230px]] |[[Skeda:Stadium Otkrytiye Arena1.jpg|230px]] |[[Skeda:Krestovsky Stadium.jpg|230px]] |[[Skeda:Fisht Stadium in January 2018.jpg|200px]] |- ![[Volgograd]] !rowspan=8 colspan=2|[[Skeda:European Russia location map (2014–2022, Crimea disputed).svg|400px]] ![[Rostov-on-Don]] |- |[[Volgograd Arena]] |[[Rostov Arena]] |- |Kapaciteti: '''43,713'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000569/index.html|title=Volgograd Arena|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015020710/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000569/index.html|archive-date=15 tetor 2017}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000569/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=28 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228232431/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000569/index.html|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''43,472'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000547/index.html|title=Rostov Arena|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083318/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000547/index.html|archive-date=15 qershor 2018}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000547/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083318/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000547/index.html|url-status=dead}}</ref> |- |[[Skeda:Volgograd Arena 2018-06-25 before match Saudi Arabia vs Egypt Outside 01.jpeg|230px]] |[[Skeda:Rostov Arena (2).jpg|230px]] |- ![[Nizhny Novgorod]] ![[Kazani, Rusi|Kazan]] |- |[[Stadiumi Nizhny Novgorod]] |[[Kazan Arena]] |- |Kapaciteti: '''43,319'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001165/index.html|title=Nizhny Novgorod Stadium|trans-title=Stadiumi Nizhny Novgorod|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083412/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001165/index.html|archive-date=15 qershor 2018}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001165/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083412/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001165/index.html|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''42,873'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5028773/index.html|title=Kazan Arena|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083439/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5028773/index.html|archive-date=15 qershor 2018}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5028773/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083439/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5028773/index.html|url-status=dead}}</ref> |- |[[Skeda:Стадион Нижний Новгород, 23 июня 2018.jpg|200px]] |[[Skeda:Общий вид стадиона.jpg|250px]] |- ![[Samara]] ![[Saransk]] ![[Kaliningrad]] ![[Jekaterinburg]] |- |[[Samara Arena]] |[[Mordovia Arena]] |[[Kaliningrad Stadium]] |[[Stadiumi Qëndror (Jekaterinburg)|Stadiumi Qëndror]]<br />'''{{small|(Ekaterinburg Arena)}}''' |- |Kapaciteti: '''41,970'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001246/index.html|title=Samara Arena|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163614/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001246/index.html|archive-date=12 qershor 2018}} {{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001246/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163614/https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5001246/index.html|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''41,685'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031301/index.html|title=Mordovia Arena|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514213744/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031301/index.html|archive-date=14 maj 2018}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031301/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=14 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514213744/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031301/index.html|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''33,973'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000437/index.html|title=Kaliningrad Stadium|trans-title=Stadiumi Kaliningrad|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008114652/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000437/index.html|archive-date=8 tetor 2017}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000437/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=20 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170520054954/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5000437/index.html|language=en|url-status=dead}}</ref> |Kapaciteti: '''33,061'''<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031304/index.html|title=Ekaterinburg Arena|publisher=FIFA|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331173605/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031304/index.html|archive-date=31 mars 2018}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031304/index.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=10 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110153814/http://www.fifa.com/worldcup/destination/stadiums/stadium=5031304/index.html|language=en|url-status=dead}}</ref> |- |[[Skeda:Samara arena.png|230px]] |[[Skeda:MordoviaArenaStadium.jpg|225px]] |[[Skeda:Kaliningrad stadium - 2018-04-07.jpg|250px]] |[[Skeda:Japan-Senegal in Yekaterinburg (FIFA World Cup 2018) 06.jpg|185px]] |} ===Kampet e skuadrave=== Kampet u përdorën nga 32 skuadrat kombëtare për qëndrim dhe stërvitje para dhe gjatë turnamentit të Kupës së Botës. Më 9 shkurt 2018, FIFA publikoi kampet për çdo ekip pjesmarrës.<ref>{{cite web|title=Team Base Camps for 2018 FIFA World Cup confirmed|trans-title=Kampet për ekipet për 2018 FIFA Kupën e Botës konfirmohen|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2018/m=2/news=team-base-camps-for-2018-fifa-world-cuptm-confirmed.html|publisher=FIFA|language=en|date=9 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181446/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2018/m=2/news=team-base-camps-for-2018-fifa-world-cuptm-confirmed.html|archive-date=10 shkurt 2018}} {{Cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2018/m=2/news=team-base-camps-for-2018-fifa-world-cuptm-confirmed.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 tetor 2018|archive-date=10 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181446/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2018/m=2/news=team-base-camps-for-2018-fifa-world-cuptm-confirmed.html|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin}} {{col-4}} * Arabia Saudite: Shën Petersburgu * Anglia: [[Repino, Shën Petersburg|Repino]], Shën Petersburg<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44455055|title=World Cup 2018: Life inside the England bubble – what they can expect in Repino|trans-title=Kupa e Botës 2018: Jeta brënda flluskës së Anglisë – çfarë presin ata në Repino|last=McNulty|first=Phil|date=12 qershor 2018|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615013217/https://www.bbc.com/sport/football/44455055|archive-date=15 qershor 2018}}</ref> * Argjentina: [[Bronnitsy]], [[Moska|Moskë]] * Australia: [[Kazani, Rusi|Kazan]], [[Tatarstani|Republika e Tatarstanit]] * Belgjika: [[Rrethi Krasnogorsky, Moskë|Krasnogorsky]], Moskë * Brazili: [[Soçi]], [[Krasnodar Krai]] * Danimarka: [[Anapa]], Krasnodar Krai * Egjipti: [[Grozny]], [[Çeçenia|Republika Çeçene]] {{col-4}} * Franca: [[Istra, Istrinsky District, Moscow Oblast|Istra]], Moscow Oblast * Gjermania: [[Vatutinki]], [[Moska|Moskë]]<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-ger-luxury/soccer-no-tropical-paradise-no-problem-for-germany-says-midfielder-kroos-idUSKBN1JA222|title=Soccer: No tropical paradise? No problem for Germany, says midfielder Kroos|trans-title=Futboll? Jo parajsë tropikale? Jo problem për Gjermaninë, thotë mesfushori Kroos|last=Grohmann|first=Karolos|date=14 qershor 2018|agency=Reuters|language=en|access-date=7 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707230410/https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-ger-luxury/soccer-no-tropical-paradise-no-problem-for-germany-says-midfielder-kroos-idUSKBN1JA222|archive-date=7 korrik 2018}}</ref> * Islanda: [[Gelendzhik]], Krasnodar Krai * Irani: Bakovka, Moskë * Kolombia: [[Rrethi Verkhneuslonsky|Verkhneuslonsky]], Republika e Tatarstanit * Kosta Rika: [[Shën Petersburgu|Shën Petersburg]] * Koreja e Jugut: Shën Petersburg * Kroatia: [[Roshchino, Leningrad Oblast|Roshchino]], [[Leningrad Oblast]]<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com.au/feature/croatia-defender-pivaric-says-he-has-excellent-1st-impression-of-training-base-493455|title=Croatia defender Pivaric says he has 'excellent' 1st impression of training base|trans-title=Mbrojtësi i Kroacisë Pivaric thotë se ai ka përshtypje të 'shkëlqyeshme' për bazën stërvitore|date=12 qershor 2018|website=Fourfourtwo.com|language=en|access-date=15 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615061812/https://www.fourfourtwo.com.au/feature/croatia-defender-pivaric-says-he-has-excellent-1st-impression-of-training-base-493455|archive-date=15 qershor 2018}}</ref> {{col-4}} * Japonia: Kazan, Republika e Tatarstanit * Meksika: [[Khimki]], Moskë * Maroku: [[Voronezh]] * Nigeria: [[Yessentuki]], [[Stavropol Krai]] * Panamaja: [[Saransk]], [[Republika e Mordovia]]s * Peruja: Moskë * Polonia: Soçi, Krasnodar Krai * Portugalia: [[Ramenskoye, Moscow Oblast|Ramenskoye]], Moskë {{col-4}} * Rusia: Khimki, Moskë * Senegali: [[Kaluga]], [[Kaluga Oblast]] * Serbia: [[Svetlogorsk, Kaliningrad Oblast|Svetlogorsk]], [[Kaliningrad Oblast]] * Spain: [[Krasnodar]], Krasnodar Krai * Suedia : Gelendzhik, Krasnodar Krai * Tunizia: Pervomayskoye, Moscow Oblast * Uruguaji: [[Bor, Nizhny Novgorod Oblast|Bor]], [[Nizhny Novgorod Oblast]] * Zvicra: [[Tolyatti|Togliatti]], [[Samara Oblast]] {{Col-end}} ==Përgatitja dhe shpenzimet== ===Buxheti=== ===Infrastruktura=== ===Vullnetarët=== ===Transporti=== Shërbime të transportit publik falas ju dhanë biletë-mbajtësve gjatë Kupës së Botës, përfshirë edhe transportin e trenit në 11 qytetet ku u zhvillua turnamenti. Një tjetër lloj transporti ishte edhe ai me autobuz.<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2018/mar/27/world-cup-2018-russia-tickets-travel|title=World Cup 2018: what is a Fan ID and do I need one to watch games in Russia?|trans-title=Kupa e Botës 2018: çfarë është një Id tifozi dhe a më duhet një për të parë ndeshjet në Rusi?|last=Ames|first=Nick|date=27 mars 2018|website=The Guardian|language=en|access-date=10 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331062047/https://www.theguardian.com/football/2018/mar/27/world-cup-2018-russia-tickets-travel|archive-date=31 mars 2018}}</ref><ref name=":2">{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2018-06-08/fans-russia-world-cup-dream-crushed-by-visa-rejection/9850796|title=Aussie soccer fan's World Cup dream crushed by new Russian visa rejection|trans-title=Ëndërra e tifozit australian për të parë Kupën e Botës shkatërrohet nga rufuzimi rus i vizës|last=Wildie|first=Tom|date=8 qershor 2018|publisher=ABC News|language=en|access-date=10 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180609224845/http://www.abc.net.au/news/2018-06-08/fans-russia-world-cup-dream-crushed-by-visa-rejection/9850796|archive-date=9 qershor 2018}}</ref><ref name=":3">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-44332038|title=What World Cup fans going to Russia should know|trans-title=Çfarë duhet të dinë tifozët e Kupës së Botës që po ikin në Rusi|date=6 qershor 2018|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=10 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610061428/https://www.bbc.co.uk/news/uk-44332038|archive-date=10 qershor 2018}}</ref> ==Kalendari== ==Ceremonia hapëse== ==Faza e grupeve== ===Grupi A=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date) -->|update=complete|win_RUS=2|draw_RUS=0|loss_RUS=1|gf_RUS=8|ga_RUS=4|status_RUS=H|win_KSA=1|draw_KSA=0|loss_KSA=2|gf_KSA=2|ga_KSA=7|win_EGY=0|draw_EGY=0|loss_EGY=3|gf_EGY=2|ga_EGY=6|win_URU=3|draw_URU=0|loss_URU=0|gf_URU=5|ga_URU=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=URU|team2=RUS|team3=KSA|team4=EGY <!--Country definitions-->|name_RUS={{fb|RUS}}|name_KSA={{fb|KSA}}|name_EGY={{fb|Egypt}}|name_URU={{fb|URU}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ===Grupi B=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings 2|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date)-->|update=complete|win_POR=1|draw_POR=2|loss_POR=0|gf_POR=5|ga_POR=4|win_ESP=1|draw_ESP=2|loss_ESP=0|gf_ESP=6|ga_ESP=5|win_MAR=0|draw_MAR=1|loss_MAR=2|gf_MAR=2|ga_MAR=4|win_IRN=1|draw_IRN=1|loss_IRN=1|gf_IRN=2|ga_IRN=2 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=ESP|team2=POR|team3=IRN|team4=MAR <!--Country definitions-->|name_POR={{fb|POR}}|name_ESP={{fb|ESP}}|name_MAR={{fb|MAR}}|name_IRN={{fb|IRN}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ===Grupi C=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings 3|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date)-->|update=complete|win_FRA=2|draw_FRA=1|loss_FRA=0|gf_FRA=3|ga_FRA=1|win_AUS=0|draw_AUS=1|loss_AUS=2|gf_AUS=2|ga_AUS=5|win_PER=1|draw_PER=0|loss_PER=2|gf_PER=2|ga_PER=2|win_DEN=1|draw_DEN=2|loss_DEN=0|gf_DEN=2|ga_DEN=1 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=FRA|team2=DEN|team3=PER|team4=AUS <!--Country definitions-->|name_FRA={{fb|FRA|1974}}|name_AUS={{fb|Australia}}|name_PER={{fb|PER}}|name_DEN={{fb|DEN}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ===Grupi D=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings 4|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date)-->|update=complete|win_ARG=1|draw_ARG=1|loss_ARG=1|gf_ARG=3|ga_ARG=5|win_ISL=0|draw_ISL=1|loss_ISL=2|gf_ISL=2|ga_ISL=5|win_CRO=3|draw_CRO=0|loss_CRO=0|gf_CRO=7|ga_CRO=1|win_NGA=1|draw_NGA=0|loss_NGA=2|gf_NGA=3|ga_NGA=4 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=CRO|team2=ARG|team3=NGA|team4=ISL <!--Country definitions-->|name_ARG={{fb|ARG}}|name_ISL={{fb|ISL}}|name_CRO={{fb|CRO}}|name_NGA={{fb|NGA}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ===Grupi E=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings 5|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date)-->|update=complete|win_BRA=2|draw_BRA=1|loss_BRA=0|gf_BRA=5|ga_BRA=1|win_SUI=1|draw_SUI=2|loss_SUI=0|gf_SUI=5|ga_SUI=4|win_CRC=0|draw_CRC=1|loss_CRC=2|gf_CRC=2|ga_CRC=5|win_SRB=1|draw_SRB=0|loss_SRB=2|gf_SRB=2|ga_SRB=4 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=BRA|team2=SUI|team3=SRB|team4=CRC <!--Country definitions-->|name_BRA={{fb|BRA}}|name_SUI={{fb|SUI}}|name_CRC={{fb|CRC}}|name_SRB={{fb|SRB}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ===Grupi F=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings 6|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date)-->|update=complete|win_GER=1|draw_GER=0|loss_GER=2|gf_GER=2|ga_GER=4|win_MEX=2|draw_MEX=0|loss_MEX=1|gf_MEX=3|ga_MEX=4|win_SWE=2|draw_SWE=0|loss_SWE=1|gf_SWE=5|ga_SWE=2|win_KOR=1|draw_KOR=0|loss_KOR=2|gf_KOR=3|ga_KOR=3 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=SWE|team2=MEX|team3=KOR|team4=GER <!--Country definitions-->|name_GER={{fb|GER}}|name_MEX={{fb|MEX}}|name_SWE={{fb|SWE}}|name_KOR={{fb|KOR}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ===Grupi G=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings 7|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date)-->|update=complete|win_BEL=3|draw_BEL=0|loss_BEL=0|gf_BEL=9|ga_BEL=2|win_PAN=0|draw_PAN=0|loss_PAN=3|gf_PAN=2|ga_PAN=11|win_TUN=1|draw_TUN=0|loss_TUN=2|gf_TUN=5|ga_TUN=8|win_ENG=2|draw_ENG=0|loss_ENG=1|gf_ENG=8|ga_ENG=3 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=BEL|team2=ENG|team3=TUN|team4=PAN <!--Country definitions-->|name_BEL={{fb|BEL}}|name_PAN={{fb|PAN}}|name_TUN={{fb|Tunisia}}|name_ENG={{fb|ENG}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ===Grupi H=== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL|section=standings 8|teamwidth=180|class_rules=[[2018 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=[https://www.fifa.com/worldcup/groups/index.html FIFA] <!--UPDATE standings below (including date)-->|update=complete|win_POL=1|draw_POL=0|loss_POL=2|gf_POL=2|ga_POL=5|win_SEN=1|draw_SEN=1|loss_SEN=1|gf_SEN=4|ga_SEN=4|win_COL=2|draw_COL=0|loss_COL=1|gf_COL=5|ga_COL=2|win_JPN=1|draw_JPN=1|loss_JPN=1|gf_JPN=4|ga_JPN=4 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)-->|team1=COL|team2=JPN|team3=SEN|team4=POL|hth_JPN=[[2018 FIFA World Cup Group H#Discipline|Fair play points]]: Japan −4, Senegal −6.|hth_SEN=JPN <!--Country definitions-->|name_POL={{fb|POL}}|name_SEN={{fb|SEN}}|name_COL={{fb|Colombia}}|name_JPN={{fb|JPN}} <!--Update qualifications below-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|col_KO=green1|text_KO=Përparon në fazën e eliminimit}} ==Faza me eliminim== ===Raundi i 16-tave=== ===Çerek-finalet 2018=== ===Gjysëm-finalet=== ===Vendi i tretë=== ===Finalja=== {{main|Finalja e 2018 FIFA Kupës së Botës}} {{Football box |date=15 korrik 2018 |time=18:00 [[Ora e Moskës|MSK]] ([[UTC+03:00|UTC+3]]) |team1=[[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] {{flamuri|Franca}} |score=4–2 |report=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331552/ |team2={{flamuri|Kroacia}} [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] |goals1= *[[Mario Mandžukić|Mandžukić]] {{goal|18|o.g.}} *[[Antoine Griezmann|Griezmann]] {{goal|38|pen.}} *[[Paul Pogba|Pogba]] {{goal|59}} *[[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|65}} |goals2= *[[Ivan Perišić|Perišić]] {{goal|28}} *[[Mario Mandžukić|Mandžukić]] {{goal|69}} |stadium=[[Stadiumi Luzhniki]], [[Moska|Moskë]] |attendance=78,011<ref name="match report">{{cite web|url=https://resources.fifa.com/image/upload/eng-64-0715-fra-cro-fulltime-pdf-2986102.pdf?cloudid=ahrvofztw0aucrsywr2c|title=Match report – Final – France v Croatia|trans-title=Raporti i ndeshjes – Finalja – Franca v Kroacia|publisher=FIFA|language=en|format=PDF|date=15 korrik 2018|access-date=15 korrik 2018|archive-date=15 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715211046/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-64-0715-fra-cro-fulltime-pdf-2986102.pdf?cloudid=ahrvofztw0aucrsywr2c|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180715211046/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-64-0715-fra-cro-fulltime-pdf-2986102.pdf?cloudid=ahrvofztw0aucrsywr2c |date=15 korrik 2018 }}</ref> |referee=[[Néstor Pitana]] ([[Federata argjentinasee futbollit|Argjentina]]) }} ==Statistikat== ===Golashënuesit=== ===Disiplina=== ===Çmimet=== ====Dream Team==== ====Shpërblimet==== ==Marketingu== ===Marka=== ===Maskota=== ===Biletat=== ===Topi i ndeshjes=== ===Mallrat=== ===Kënga zyrtare=== ==Polemikat== ===Zgjedhja e vendit pritës=== ===Përgjigja e helmimit të Skripal=== ==Vështrimi kritik== ==Të drejtat e transmetimit== ==Sponsorizimi== ==Shiko gjithashtu== ==Shënime== == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons|2018 FIFA Kupa e Botës}} * [https://web.archive.org/web/20190519154512/https://www.fifa.com/worldcup/ Uebfaqja e FIFA.com 2018] * [http://welcome2018.com/en/ Welcome2018.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922074509/http://welcome2018.com/en/ |date=22 shtator 2017 }} {{Kampionatët Botëror e Futbollit}} [[Kategoria:2018 FIFA Kupa e Botës]] [[Kategoria:Kampionati Botëror i Futbollit|*]] 6yvg8uwpy74a431t8c60p27opejjlue Diskutim:Korporata Energjetike e Kosovës 1 109481 3057700 2471002 2026-10-17T00:59:36Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057700 wikitext text/x-wiki ne artikulle shkruan se kemi dy bazene te qymyrit ne kosove por shfrytzimi behet veten ne bazenin e Prishtines. kjo nuk qendron sepse minierat ekzistuese shtrihen ne poellgun qymyrmbajtes te fushes se Kosoves e jo te bazenit te Prishtines. == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Korporata Energjetike e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057699 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://bhkcigre.ba/Documents/monografije/SEERC_CIGRE_History_Knjiga_arhiv.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 02:59 (CEST) rf84r3yip9jzytc9079zp41r6uprv93 Klementi IV 0 136049 3057633 2870521 2026-10-16T14:06:49Z Margott 57253 /* Lidhje të jashtme */ 3057633 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader | name = Papa Klementi IV | image = [[Skeda:Pope Clement IV.jpg|264px|center]] | caption = Portreti i Klementit IV me stemën e tij | title = Papa i 183-të i Kishës Katolike | nëntitulli = | coat of arms = | elected = [[5 shkurt]] [[1265]] | shugurimi peshkopal = | shenjtërimi = | kurorëzimi = [[15 shkurt]] [[1265]] | fundi papatit = [[29 nëntor]] [[1268]] | motto = | kardinalë = | paraardhësi = [[papa Urbani IV]] | pasardhësi = [[papa Gregori X]] | name i lindjes = Guy Foulques ose Foucois | birth_place = Saint-Gilles-du-Gard, [[Mbretëria e Francës|Francë]] | birth_date = [[23 nëntor]] [[1190]] | death_place = Viterbo | death_date = [[29 nëntor]] [[1268]] | buried = Shën Françesku, Viterbo | signature = }} '''Papa Klementi IV''' (lindur si Guy Foulques ose Foucois në [[23 nëntor]] [[1190]] në Saint-Gilles-du-Gard të [[Tuluza|Kontesë së Tuluzës]], [[Mbretëria e Francës]] - vdekur në [[29 nëntor]] [[1268]] në [[Viterbo]]) ishte [[Lista e papëve|papa i 183-të i Kishës Katolike]].<ref name="EdP">{{lang-en}} - [http://www.newadvent.org/cathen/12272b.htm Enciklopedia katolike e papëve]</ref> Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më [[5 shkurt]] [[1265]] dhe deri më [[29 nëntor]] [[1268]]. Paraardhës i tij ishte [[papa Urbani IV]], ndërsa pasardhësi [[papa Gregori X]]. == Shiko edhe == * [[Lista e papëve]] * [[Vatikani]] == Referenca == <references/> == Lidhje të jashtme == * {{lang-en}} [http://www.guardian.co.uk/news/datablog/2013/feb/13/popes-full-list Lista e të gjithë papëve] nga gazeta Guardian. {{s-start}} {{s-rel|ca}} {{s-bef|before=[[papa Urbani IV]]}} {{s-ttl|title=Papë|years=[[5 shkurt]] [[1265]] – [[29 nëntor]] [[1268]]}} {{s-aft|after=[[papa Gregori X]]}} {{s-end}} {{Lista e Papëve}} [[Kategoria:Papë]] [[Kategoria:Lindje 1190]] [[Kategoria:Udhëheqës fetarë të krishterë]] [[Kategoria:Francezë]] [[Kategoria:Vdekje 1268]] [[Kategoria:Katolicizëm]] {{Cung|Kisha katolike}} n2cng8wkrxpaperrlb2vk8r7okawswb Përdoruesi diskutim:Klein Muçi 3 137905 3057664 3057594 2026-10-16T17:27:01Z Qendrimi15 122927 /* Stampa:Infobox snooker player */ pjesë e re 3057664 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) :::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST) ==Stampa:Carte communes limitrophes== It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! We have recently updated the whole infrastructure related to French location templates, as we said we would do. Tell me if you notice anything unusual. Cheerio! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2026 14:36 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) == Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST) :@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin "Redakto/Edit" (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST) == Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova == Greetings Mr. Klein Muçi Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance. Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, Mr. Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST) :@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings, :I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized. :In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well. :Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST) == Sharat == hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-31112-89|&#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST) :@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) == Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''<sup>[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]</sup> 28 maj 2026 02:54 (CEST) :@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST) :Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''<sup>[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]</sup> 1 qershor 2026 17:21 (CEST) == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) == Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ? == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) == Përshëndetje! Sapo rishkrova plotësisht artikullin "Mehmet Konjuhi", por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar? Çfarë ndryshova dhe pse: 1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864. 2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht: - "Jugoslovenska država i Albanci", vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup - Vladan Jovanović, "Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929", Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46 - Pavle Dželetović Ivanov, "Kačaci Kosova i Metohije", Beograd 1990, f. 153–154 - Bujar Dugolli & Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020 3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen. Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST) == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) == Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == redaktimet e Smallem-it == Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 gusht 2026 17:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == Growth/Newsletters/36 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]] ''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.'' === Recent releases === ====Account creation experiments==== Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results. * An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]]) * A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) *A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]] *We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a "reveal password" option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase). ====Revise Tone structured task==== [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone. In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis. ====Automated mentor list cleanup==== Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees). Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active. We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]]. ====Growth features for Wikidata==== Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel. === Work in progress === [[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]] ====Home==== The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage. Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment. === Research === The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community: * [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]] * [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 18 gusht 2026 15:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=30870183 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 gusht 2026 22:52 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 shtator 2026 20:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == The Wikipedia Adventure == Hej Klein, kur te kesh kohe, si mund ta kthejme The Wikipedia Adventure. Nuk e kuptova cfare ka ndodhe, a mund te riperdoret perkthimi qe ishte? Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 10 shtator 2026 21:34 (CEST) :E tërë arkitektura e TWA është fshirë pasi përmbante faqe shumë të vjetëruara që sillnin probleme me kodin. Vetë EnWiki ka vite që nuk e përdor. Do të shoh nëse mund të rikrijojmë ndonjë version të ngjashëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2026 11:04 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shtator 2026 17:30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == Books & Bytes – Issue 76 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 76, July–August 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: The Chronicle of Higher Education * New Partnership Manager joins the team * Spotlight: TWL page on Meta <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 23 shtator 2026 13:45 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=31063353 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 shtator 2026 13:55 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shtator 2026 12:48 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> == Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 tetor 2026 22:19) == pershendetje dua te publikoj artikullin e krenarit me patjeter. si mundem me ndihmon dot te lutem? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 22:19 (CEST) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]]! :Besoj se bëhet fjalë për artikullin e Krenar Dungës. Personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të ndihmojë më shumë në këtë drejtim, si një administrator që merret me përmbajtjen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2026 11:35 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 5 tetor 2026 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == Redaktim == Pershendetje i nderuar! Nese keni mundesi a mundeni ta kotrolloni dhe redaktoni biografine e Qendrim Rijanit pasi qe ka disa ndryshme qe presim redaktim. [[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]] ([[Përdoruesi diskutim:W41ter Wh!t3|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:48 (CEST) :@[[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]], përshëndetje! Mbase @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ose @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të jenë përdorues më të përshtatshëm për t'u marrë me kontrollin. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:10 (CEST) ::{{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 20:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2026 09:39 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == Sockpuppet i dyshuar == Kërkoj hapjen e një hetimi Sockpuppet Investigation (SPI) për llogaritë [[Përdoruesi:AdemHalimi007]], [[Përdoruesi:Ilmihajdini]] dhe [[Përdoruesi:DemiPrinCe007]], me qëllim që të verifikohet nëse ato kontrollohen nga i njëjti person. Kërkoj që, nëse konsiderohet e arsyeshme, një përdorues me privilegjin CheckUser të kryejë kontrollet përkatëse, në përputhje me politikat e Wikipedia-s për privatësinë dhe përdorimin e shumë llogarive kjo nëse mund të kryhet sa më shpejt, ka filluar përsëri krijimi i artikujve me qëllim komercial/reklamues nga llogari të shumfishta që dyshoj se nga i njëjti person (në veçanti për biografi të personave nga rrjeti shoqëror [[TikTok]], të cilëve aktualish i'u mungon shquarësia për të pasur artikull siç e kam cekur më detajisht te diskutimi i mëparshëm poshtë). Po të vë në dijeni se sipas llogarive të tij në internet, vet Adem Halimi ka nofkën DemiPrince, figurë e njohur për ofrimin e shërbimeve me qëllim përfitimi komercial, i cili tani po krijon artikuj në WikiShqip për klientët e tij (gjë që në vetvete bie ndesh me parimet dhe politikat e Wikipedias, dhe është konflikt interesi i padiskutueshëm - COI), që në këtë rast direkt shfaq dyshime. Diskutim i ndërlidhur me temën që mund të jetë relevant: [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur Ri-krijimi i artikujve të grisur], unë pata bllokur llogarinë AdemHalimi007 për 14 ditë, pasi ai vazhdonte krijimin e faqeve reklamuese edhe pas njoftimeve disa herë. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 03:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], përshëndetje! SqWiki, si komunitet i vogël, nuk ka Checkuser të vetin. Duhet kryer një kërkesë në Meta te faqja [[m:Steward requests/Checkuser|Steward requests/Checkuser]]. Udhëzimet për kryerjen e kërkesës gjenden brenda faqes. Nëse nevojitet aprovimi im paraprak për nisjen e kërkesës, unë jam dakord. Mund të shprehen dhe administratorët e tjerë më tutje meqe i ke etiketuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] e kuptoj shqetesimin. Edhe une jam dakord per nisjen e kerkeses per hetimin e llogarive. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 tetor 2026 13:06 (CEST) :::Faleminderit Klein dhe Vyolltsa për këshillën dhe mbështetje, kërkesën e parashtrova [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests këtu]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 22:30 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests kemi konfirmimin] se 4 llogari janë të ndërlidhura, 4 llogari kukull të të njëjtit person. Manipulim përmes llogarive të shumëfishta. Pres të ndërmerren veprime nga ju në këtë rast, sipas kërkesës që parashtrova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 23:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], @[[Përdoruesi:Ilmihajdini|Ilmihajdini]], @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]], llogaritë e shumëfishta të padeklaruara, sidomos ato krijuar në rastet e shpëtimit të saksioneve të bllokimit, janë të ndaluara. Të lutem, <u>mund të ndërpresësh të gjitha redaktimet</u> nga cilado prej tyre e të na sqarosh në lidhje me këtë? Do të propozoja rikthimin e tyre deri në një sqarim të dytë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:22 (CEST) ::::::Pershendetje i nderuar jo nuk jena i njejti person mund ta vertetojm qysh te kini qef [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:25 (CEST) :::::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], te kërkesa e fundit në arkivin në Meta [[m:Steward requests/Checkuser/2026-10]] gjendet pikërisht konfirmimi teknik i kryer nga një kontrollues i huaj, i pavarur, me anë të hulumtimit të IP-ve që llogaritë përdoren nga i njëjti individ. Nëse pretendon se konfirmimi është i gabuar duhet të diskutosh me kontrolluesin në fjalë për ndryshimin e atij vendimi. Në të kundërt, të ftoj të ndalosh përdorimin e llogarive të shumëfishta dhe të dialogosh hap pas hapi me administratorët @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] për shquarësinë e artikujve që po krijon (të cilat gjithashtu po krijohen në mënyrën e gabuar, për shembull, mbiemrat e biografive nisin përgjithësisht me shkronjë të vogël). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:35 (CEST) Në atë rast [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein]], unë kam një propozim për [[Përdoruesi:AdemHalimi007|përdoruesin]]: *Të zgjedhë njërën nga 4 llogaritë që dëshiron të mbajë. Llogaria e zgjedhur nuk duhet të përdorë emër të kombinuar me një nofkë komerciale, pasi përfaqëson një biznes. *3 Llogaritë e mbetura të bllokohen përgjithmonë. *Të mos përdorë që nga tani më shumë se 1, të vetmen llogari në Wikipedia. *Të mos përdorë Inteligjencë Artificiale në diskutime. *T’i ndalohet krijimi i artikujve biografikë për shqiptarë (biografi shqiptare) për një periudhë të caktuar (të paktën 1 vit), lejohen biografitë e huaja. Përdoruesi ta rilexojë atë që kemi diskutuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur këtu] dhe t’i respektojë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Politika_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB politikat] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Udh%C3%ABzime_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB udhëzimet], të cilat vlejnë njësoj për të gjithë ne, pa përjashtime. Në këtë mënyrë do mundej me korrektësi të vazhdojë redaktimin, pa kryer dëme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 00:39 (CEST) :3 llogaritë e përmendura më sipër janë bllokuar nga krijimi i faqeve të reja deri në përfundimin e diskutimeve të hapura. Dëshmia e Checkuser ngre shqetësim. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 tetor 2026 09:18 (CEST) == Stampa:Infobox snooker player == A mund të kontrolloni nëse kjo [[Stampa:Infobox snooker player|stampë]] është e saktë apo jo? [[Përdoruesi:Qendrimi15|Qendrimi15]] ([[Përdoruesi diskutim:Qendrimi15|diskutimet]]) 16 tetor 2026 19:27 (CEST) j6wla9odlxtyeq9umk4vmiahhypfayh Seit Qemali 0 138322 3057636 2855806 2026-10-16T14:08:14Z Margott 57253 /* Biografia */ rregullime te vogla 3057636 wikitext text/x-wiki '''Seit Qemali''' ([[Kaninë]], [[1881]] - [[1944]]) qe prefekt i Vlorës gjatë pushtimit italian në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], botues dhe veprimtar shoqëror<ref>{{Cito web|url=http://www.idituri.com/seit-qemali-ngriti-flamurin-shqiptar-me-26-nentor-1912-ne-llogara/|title=Seit Qemali ngriti flamurin shqiptar, më 26 nëntor 1912, në Llogara|date=16 nëntor 2012|publisher=idituri.com|last=Shaska|first=Fahri|access-date=6 mars 2018|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029144057/https://www.idituri.com/seit-qemali-ngriti-flamurin-shqiptar-me-26-nentor-1912-ne-llogara/|url-status=dead|language=sq}}</ref>. == Biografia == Më 1905 ai u arrestua nga autoritetet osmane pasi përhapte libra shqip. Qemali ishte anëtar i Klubit atdhetar “Labëria” 1908. Ai mori pjesë në kryengritjet antiosmane 1911 – 1912. Luftoi kundër shovinistëve grekë më 1913 – 1914, si dhe kundër forcave rebele të Haxhi Qamilit. Ishte drejtor i gazetës “Politika” dhe “Atdheu”. Ai u arrestua nga nazistët gjermanë dhe vdiq në kampet e përqendrimit. == Referime == <references /> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1881]] [[Kategoria:Vdekje 1944]] [[Kategoria:Prefektë të Vlorës]] dcnv42ro730rqjknkwc3sxg6trqdefc Nata 0 170946 3057639 2948222 2026-10-16T14:11:27Z Margott 57253 /* Kultura */ 3057639 wikitext text/x-wiki [[Skeda:In_the_photo_there_is_one_Perseid,_Milky_Way_and_Andromega_galaxy_and_light_pollution_on_the_horizon_-_Luhasoo_bog_in_Estonia.jpg|alt=The night sky over a lake|parapamje| [[Qielli i nates|Qielli i natës]] mbi një moçal në Estoni, me [[Ndotje e lehte|ndotje nga drita]] e dukshme në [[Horizonti|horizont]]]] '''Nata''' (e shkruar në mënyrë jokonvencionale (në [[anglisht]]) si "nite") është periudha e [[Errësira|errësirës]] së [[wiktionary:ambient|ambientit]] nga [[perëndimi i diellit]] deri në lindjen e [[Lindja e diellit|diellit]] gjatë çdo dite 24-orëshe, kur [[Dielli]] është nën horizont. [[Koha]] e saktë kur fillon dhe mbaron nata varet nga vendndodhja dhe ndryshon gjatë gjithë vitit, bazuar në faktorë të tillë si [[stina]] dhe [[gjerësia gjeografike]]. Fjala mund të përdoret në një kuptim social si koha midis [[Ora e gjumit|kohës së gjumit]] dhe [[Mëngjesi (periudhë)|mëngjesit]]. Në komunikimin e përbashkët, është një lamtumirë (nganjëherë zgjatet në "[[wiktionary:good night|natën e mirë]]"), kryesisht kur dikush do të flejë ose do të largohet.<ref>{{Cite web|title=Definition of good night|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/good+night|access-date=2019-12-31|website=merriam-webster.com|language=en}}</ref> '''Nata astronomike''' është periudha midis [[Muzgu|muzgut]] astronomik dhe [[Agimi|agimit]] astronomik kur Dielli është midis 18 dhe 90 gradë nën horizont dhe nuk ndriçon qiellin. Siç shihet nga gjerësia gjeografike midis rreth 48,56° dhe 65,73° në veri ose në jug të [[Ekuatori|ekuatorit]], errësira e plotë nuk ndodh rreth [[Solstici veror|solsticit veror]], sepse, megjithëse Dielli perëndon, ai nuk është kurrë më shumë se 18° nën horizont në [[Kulminacioni|kulminacionin]] më të ulët, -90 ° Këndet e diellit ndodhin në [[Tropiku i kancerit|Tropikun e Gaforres]] në [[solstici i dhjetorit|solsticin e dhjetorit]] dhe [[Tropiku i Bricjapit|në Tropikun e Bricjapit]] në [[solstici i qershorit|solsticin e qershorit]] dhe në ekuator në [[Ekuinoksi|ekuinokset]]. Dhe siç shihet nga gjerësia gjeografike më e madhe se 72° në veri ose në jug të ekuatorit, errësira e plotë nuk ndodh në të dy ekuinokset sepse, megjithëse Dielli perëndon, ai nuk është kurrë më shumë se 18° nën horizont. E kundërta e natës është [[dita]] (ose "[[Gjatë ditës|koha e ditës (daytime)]]", për ta dalluar atë nga "dita" që i referohet një periudhe 24-orëshe). [[Muzgu]] është periudha e natës pas perëndimit të diellit ose para lindjes së diellit kur Dielli ende ndriçon qiellin kur është nën horizont. Në çdo kohë të caktuar, njëra anë e [[Toka|Tokës]] laget nga [[rrezet e diellit]] (ditën), ndërsa ana tjetër është në [[Hija e Tokës|errësirë]] të shkaktuar nga Toka që bllokon rrezet e diellit. Pjesa qendrore e hijes quhet [[Umbra|ombra]], ku nata është më e errët. Ndriçimi natyror gjatë natës sigurohet ende nga një kombinim i [[Drita e hënës|dritës së hënës]], [[Planetshine|dritës planetare]], [[Drita e Yjeve|dritës së yjeve]], [[Drita zodiakale|dritës zodiakale]], [[gegenschein]] dhe [[Shkëlqimi i ajrit|shkëlqimit të ajrit]]. Në disa rrethana, [[Aurora polare|aurora]], [[Vetëtima|rrufeja]] dhe [[bilumineshenca|biolumineshenca]] mund të japin njëfarë ndriçimi. [[Shkëlqim qielli|Shkëlqimi]] i siguruar nga ndriçimi artificial nganjëherë quhet [[Ndotje e lehte|ndotje nga drita]] sepse mund të ndërhyjë në [[Astronomi vëzhguese|astronominë vëzhguese]] dhe [[Ekosistemi|ekosistemet]]. == Kohëzgjatja dhe gjeografia == Në Tokë, një natë mesatare është më e shkurtër se [[Gjatë ditës|dita]] për shkak të dy faktorëve. Së pari, disku i dukshëm i [[Dielli|Diellit]] nuk është një pikë, por ka një [[Diametri këndor|diametër këndor]] prej rreth 32 [[Minuta dhe sekonda e harkut|minuta harkore]] (32'). Së dyti, [[Përthyerja atmosferike|atmosfera thyen]] rrezet e diellit në mënyrë që një pjesë e saj të arrijë në tokë kur Dielli është nën horizont rreth 34'. Kombinimi i këtyre dy faktorëve do të thotë që drita arrin në tokë kur qendra e diskut diellor është nën [[Horizonti|horizont]] rreth 50'. Pa këto efekte, dita dhe nata do të kishin të njëjtën gjatësi në të dy [[Ekuinoksi|ekuinokset]], momentet kur Dielli duket se kontakton [[Ekuatori qiellor|ekuatorin qiellor]]. Në ekuinokset, dita në fakt zgjat pothuajse 14 minuta më shumë se nata në [[Ekuatori|ekuator]], dhe madje edhe më gjatë drejt [[Poli gjeografik|poleve]]. [[Skeda:Nile_River_Delta_at_Night.JPG|majtas|parapamje| [[Pellgu|Pellgu i kullimit]] të lumit [[Nili|Nil]] dhe [[Delta e Nilit|deltës]] gjatë natës]] [[Solstiku|Solstici]] i [[Solstici veror|verës]] dhe [[Solstici dimëror|dimrit]] shënojnë përkatësisht netët më të shkurtra dhe më të gjata. Sa më afër të jetë një vendndodhje ose me [[Poli i Veriut|Polin e Veriut]] ose me [[Poli i Jugut|Polin e Jugut]], aq më i gjerë është diapazoni i variacionit në kohëzgjatjen e natës. Edhe pse dita dhe nata pothuajse barazohen në gjatësi në ekuinoks, raporti i natës me ditën ndryshon më shpejt në [[Rajonet polare|gjerësi gjeografike të larta]] sesa në [[Zona tropike|gjerësi të ulëta]] para dhe pas një ekuinoksi. Në [[Hemisfera veriore|hemisferën veriore]], [[Danimarka]] përjeton netë më të shkurtra në [[Qershori|qershor]] sesa [[India]]. Në [[Hemisfera jugore|hemisferën jugore]], [[Antarktiku|Antarktida]] sheh netë më të gjata në qershor se [[Kili]]. Të dy hemisferat përjetojnë të njëjtat modele të gjatësisë së natës në të njëjtat gjerësi gjeografike, por ciklet janë 6 muaj larg, kështu që njëra hemisferë përjeton netë të gjata ([[Dimri|dimër]]) ndërsa tjetra po përjeton netë të shkurtra ([[Vera (stinë)|verë]]). Në rajonin brenda secilit [[Rrethi polar|rreth polar]], ndryshimi në orët e ditës është aq ekstrem sa që një pjesë e verës sheh një periudhë [[Dita Polare|pa natë]] që ndërhyn midis ditëve të njëpasnjëshme, ndërsa një pjesë e dimrit sheh një periudhë [[Nata polare|pa intervenim të ditës]] midis netëve të njëpasnjëshme.<ref>{{Cite web|title=Day Length|url=http://www.arctic.uoguelph.ca/cpe/environments/sky/features/sun_moon/daylight.htm|archive-url=https://archive.today/20210527214520/http://www.arctic.uoguelph.ca/cpe/environments/sky/features/sun_moon/daylight.htm|archive-date=27 maj 2021|access-date=27 maj 2021|website=[[University Of Guelph]]|language=sq}}</ref> == Përtej Tokës == [[Skeda:Waning_Moon.jpg|parapamje| [[Hëna në rënie|Hëna që po pakësohet]]]] Fenomeni i ditës dhe natës është për shkak të rrotullimit të një [[Objektet astronomike|trupi qiellor]] rreth boshtit të tij, duke krijuar një iluzion të lindjes dhe perëndimit të diellit. Trupa të ndryshëm rrotullohen me ritme shumë të ndryshme, disa shumë më shpejt se [[Toka]] dhe të tjerë jashtëzakonisht ngadalë, duke çuar në ditë dhe netë shumë të gjata. Planeti [[Venera|Venus]] rrotullohet një herë në 224,7 ditë - deri tani periudha më e ngadaltë e rrotullimit të çdo planeti kryesor. Në të kundërt, [[Ditë siderale|dita anësore e]] gjigantit të gazit [[Jupiteri|Jupiter]] është vetëm 9 orë e 56 minuta.<ref>{{Cite web|last=Seidelmann, P. K.|last2=Abalakin, V. K.|last3=Bursa, M.|last4=Davies, M. E.|last5=de Burgh, C.|last6=Lieske, J. H.|last7=Oberst, J.|last8=Simon, J. L.|last9=Standish, E. M.|display-authors=4|date=2001|title=Report of the IAU/IAG Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites: 2000|url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226062355/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm%0A%20|archive-date=26 dhjetor 2018|access-date=2007-02-02|publisher=HNSKY Planetarium Program|language=en}}</ref> Gjatësia e periudhës orbitale të një planeti përcakton edhe gjatësinë e ciklit të tij ditë-natë - Venusi ka një periudhë rrotullimi prej 224.7 ditësh, por një cikël ditë-natë është vetëm 116.75 ditë për shkak të rrotullimit të saj [[Lëvizja retrograde|retrogradë]] dhe lëvizjes orbitale rreth Diellit. Mërkuri ka ciklin më të gjatë ditë-natë si rezultat i rezonancës së tij 3:2 midis periudhës së tij orbitale dhe periudhës së rrotullimit - kjo rezonancë i jep atij një cikël ditë-natë që është 176 ditë. Një planet mund të përjetojë ndryshime të mëdha të temperaturës midis ditës dhe natës, siç është [[Merkuri (planet)|Mërkuri]], planeti më afër diellit. Ky është një konsideratë për sa i përket [[Banueshmëria planetare|banueshmërisë planetare]] ose mundësisë së [[Jeta jashtëtokësore|jetës jashtëtokësore]]. == Efektet në jetë == === Biologjike === Zhdukja e dritës së diellit, burimi kryesor [[Energjia|i energjisë]] për [[Jeta|jetën]] në Tokë, ka efekte dramatike në [[Morfologji (biologji)|morfologjinë]], [[Fiziologjia|fiziologjinë]] dhe [[Sjellja|sjelljen]] e pothuajse çdo organizmi. Disa kafshë [[Gjumi|flenë]] gjatë natës, ndërsa [[Kafshët e natës|kafshët e tjera të natës]], duke përfshirë [[Heterocera|molën]] dhe [[Kriket (insekt)|kriket]], janë aktive gjatë kësaj kohe. Efektet e ditës dhe të natës nuk shihen vetëm në [[Kafshët|mbretërinë e kafshëve]]{{Snd}}[[bimët]] gjithashtu kanë evoluar përshtatje për të përballuar më së miri mungesën e dritës së diellit gjatë kësaj kohe. Për shembull, [[Metabolizmi i acidit Crassulacean|metabolizmi i acidit crassulacean]] është një lloj unik i [[Fiksimi i karbonit|fiksimit të karbonit]] që lejon disa bimë [[Fotosinteza|fotosintetike]] të ruajnë [[Dioksidi i karbonit|dioksidin e karbonit]] në indet e tyre si [[Acidi organik|acide organike]] gjatë natës, të cilat më pas mund të përdoren gjatë ditës për të sintetizuar [[karbohidratet]]. Kjo u lejon atyre të mbajnë [[Stoma|stomatat]] e tyre të mbyllura gjatë ditës, duke parandaluar [[Transpirimi|transpirimin]] e [[Uji|ujit]] kur ai është i çmuar. === Sociale === {{Shih|Jeta e natës|Kronologjia e teknologjisë së ndriçimit}} [[Skeda:Mayfair,_London,_UK_-_panoramio_(8).jpg|djathtas|parapamje| [[Rruga Regent|Regent Street]], Londër, Angli, në orën 10:00{{Nbsp}}pasdite]] Drita e parë elektrike konstante u demonstrua në 1835.<ref>{{Cite web|last=Matulka|first=Rebecca|last2=Wood|first2=Daniel|date=22 nëntor 2013|title=The History of the Light Bulb|url=https://www.energy.gov/articles/history-light-bulb|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525021030/https://www.energy.gov/articles/history-light-bulb|archive-date=25 maj 2021|access-date=25 maj 2021|website=Department of Energy|language=en}}</ref> Ndërsa [[ndriçimi]] artificial është përmirësuar, veçanërisht pas [[Revolucioni industrial|Revolucionit Industrial]], aktiviteti gjatë natës është rritur dhe është bërë një pjesë e rëndësishme e [[Ekonomia|ekonomisë]] në shumicën e vendeve. Shumë institucione, të tilla si [[Klub nate|klubet e natës]], [[Bar (vendbanim)|baret]], [[Dyqan komoditeti|dyqanet e komoditetit]], restorantet e ushqimit të shpejtë, [[Stacioni i mbushjes|pikat e karburantit]], objektet e shpërndarjes dhe [[Stacioni i policisë|stacionet e policisë]] tani funksionojnë 24 orë në ditë ose qëndrojnë të hapura deri në orën 1 ose 2&nbsp;am Edhe pa dritë artificiale, [[drita e hënës]] ndonjëherë bën të mundur udhëtimin ose punën jashtë natës. [[Jeta e natës]] është një term kolektiv për [[Argëtimi|argëtimin]] që është i disponueshëm dhe përgjithësisht më i popullarizuar nga mbrëmja e vonë deri në orët e para të mëngjesit.<ref>{{Cite web|title=Nightlife – Definition of nightlife by Merriam-Webster|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/nightlife|website=merriam-webster.com|language=en}}</ref> Ai përfshin [[Pub|bare]], bare, klube nate, [[Partia|festa]], [[Muzika|muzikë]] live, [[Koncert|koncerte]], [[kabare]], [[Teatri|teatër]], [[Kino|kinema]] dhe shfaqje. Këto vende shpesh kërkojnë një [[Ngarkesa e mbulimit|tarifë mbuluese]] për pranim. Argëtimi i jetës së natës shpesh është më i orientuar drejt [[Mosha madhore|të rriturve]] sesa argëtimi gjatë ditës. === Kulturore dhe psikologjike === [[Skeda:Peter_Nicolai_Arbo_-_Natten_-_Nasjonalmuseet_-_NG.M.03666.jpg|djathtas|parapamje| [[Jott|Nótt]], personifikimi i natës në [[Mitologjia nordike|mitologjinë norvegjeze]], kalëron kalin e saj në këtë pikturë të 1887 nga [[Peter Nicolai Arbo]].]] [[Skeda:Józef_Chełmoński._Noc_na_Ukrainie.1877.jpg|parapamje|{{Lang|pl|Noc na Ukrainie}} (''[[Ukraina]] gjatë natës''){{Snd}} një [[Pikturë me vaj|fotografi]] që paraqet një atmosferë specifike të natës së dimrit në Ukrainën [[Shekulli XIX|e shekullit XIX]] nga [[Józef Marian Chełmoński|Józef Chełmoński]], 1877 [[Pikturë me vaj|vaj në kanavacë]], {{Nowrap|69 × 129 cm}} ([[Muzeu Kombëtar në Varshavë]], Poloni)]] [[Skeda:Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project.jpg|parapamje| Piktura e [[Vincent van Gogh]] e vitit 1889 ''[[Nata me yje]]''<ref>[https://www.moma.org/learn/moma_learning/vincent-van-gogh-the-starry-night-1889/ moma learning]. [[MoMA]]. Retrieved May 23, 2021.</ref>]] Nata shoqërohet shpesh me rrezikun dhe të keqen, për shkak të lidhjes psikologjike të errësirës gjithëpërfshirëse të natës me [[Frika|frikën]] nga e panjohura dhe pengimin e errësirës ndaj një sistemi të madh shqisor (shqisën e [[Perceptimi vizual|të parit]]). Nata lidhet natyrshëm me cenueshmërinë dhe rrezikun për mbijetesën fizike të njeriut. Kriminelët, kafshët dhe rreziqe të tjera të mundshme mund të fshihen nga errësira. [[Mesnata]] ka një rëndësi të veçantë në imagjinatën dhe kulturën njerëzore. [[Arti i Paleolitit të Sipërm|Arti i paleolitit të sipërm]] u zbulua se tregonte (nga [[Andre Leroi-Gourhan|André Leroi-Gourhan]]) një model zgjedhjesh ku portretizimi i kafshëve që përjetoheshin si të rrezikshme ndodheshin në një distancë nga hyrja e një shpelle që banonte në një sërë vendesh të ndryshme shpellash.<ref>{{Cite book|last=Leroi-Gourhan|url=https://books.google.com/books?id=Nl2yAwAAQBAJ&q=dating+of+hunter+gatherer+period+prehistoric|title=Art for the Living, in, The Oxford Handbook of the Archaeology and Anthropology of Hunter-Gatherers|last2=Lewis-Williams|first2=JD|date=24 prill 2014|publisher=OUP Oxford|isbn=9780191025266|editor-last=Zvelebil|editor-first=Marek|publication-date=24 prill 2014|format=Ebook|access-date=26 maj 2021|editor-last2=Jordan|editor-first2=Peter|editor-last3=Cummings|editor-first3=Vicki|language=en}} The source doesn't state whether the location "painted in the depths" had natural light or no natural light.</ref> Besimi në [[Magjia (e mbinatyrshme)|magji]] shpesh përfshin idenë se magjia dhe magjistarët janë më të fuqishëm gjatë natës. Seancat e [[Spiritualizmi|spiritualizmit]] zakonisht zhvillohen afër mesnatës. Në mënyrë të ngjashme, krijesat mitike dhe folklorike si [[Vampiri|vampirët]], [[fantazmë|fantazmat]] dhe [[Njeriu ujk|ujqërit]] përshkruhen si më aktive gjatë natës. Pothuajse në të gjitha kulturat, historitë legjendare paralajmërojnë për rreziqet e natës. Rëndësia kulturore e natës në [[Islami|Islam]] ndryshon nga ajo në kulturën perëndimore. [[Kurani]] u shpall gjatë [[Nata e Kadrit|Natës së Kadrit]], natës më domethënëse sipas Islamit. [[Muhammedi|Muhamedi]] bëri udhëtimin e tij të famshëm nga Meka në Jerusalem dhe më pas në parajsë gjatë natës. Një profet tjetër, [[Abrahami]], arriti të kuptojë qenien supreme në krye të universit gjatë natës. Njerëzit që preferojnë aktivitetin e natës quhen [[Bufi i natës (person)|bufat e natës]].<ref>{{Cite book|last=Klein|first=Stefan|title=Time|url=https://archive.org/details/timeusersguide0000klei|year=2008|page=[https://archive.org/details/timeusersguide0000klei/page/20 20]|language=en}}</ref> == Shiko gjithashtu == * [[Hija e Tokës]] * [[Rregulloret e aviacionit të natës në SHBA]] * [[Qielli i nates]] * [[Nokturn ;l'l;|Nokturn]] * [[Paradoksi i Olbers]] == Leximi më tej == === Kultura === * {{Cite web|title=International Night Studies Network|url=https://nightologists.hypotheses.org/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515070643/https://nightologists.hypotheses.org/|archive-date=15 maj 2021|access-date=23 maj 2021|website=the CISAN-UNAM (México), the Center for Interdisciplinary Research on Montreal, McGill (Canada), the Institut de Géoarchitecture and the IDA-Brest (France)}} * {{Cite book|last=Shaw|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=l3JUDwAAQBAJ|title=The Nocturnal City|date=2 shkurt 2018|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=9781317197225|publication-date=2 shkurt 2018|format=Ebook|quote="...This book looks at the relationship between night and society in contemporary cities.."|access-date=23 maj 2021|via=[[Google Books]]}} == Referime == [[Kategoria:Pjesë të një dite]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Njësi të kohës]] i3nrncupazfzkg831anj0q1r6tbfwsj Holokausti në Shqipëri 0 179866 3057640 2948717 2026-10-16T14:16:23Z Margott 57253 /* Referime */ rregullova gjuhen qe mungonte 3057640 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Map_of_Albania_during_WWII.png|thumb|285px|Harta e Shqipërisë gjatë Luftës së Dytë Botërore, me territor të aneksuar nga shteti i treguar me ngjyrë të verdhë.]] '''Holokausti në Shqipëri''' përbëhej nga vrasje, dëbime dhe krime kundër njerëzimit përkushtuar [[Çifutët|hebrenjve]], [[Sllavët|sllavëve]], [[Romët|romëve]] dhe minoriteteve tjera në [[Shqipëria natyrale|Shqipërinë e Madhe]] nga gjermanët, italianët dhe forcat bashkëpunëtore shqiptare në kohën kur shteti ishte nën pushtim italian dhe gjerman gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore.]] Gjatë luftës, 2,000 hebrenj kërkuan strehim në Shqipëri. Shumica e refugjatëve hebrenj u trajtuan mirë nga popullata lokale [[Shqiptarët|shqiptare]], pavarësisht faktit se vendi ishte i pushtuar së pari nga [[Mbretëria e Italisë|Italia Fashiste]], dhe pastaj nga [[Gjermania Naziste]]. Shqiptarët, me një traditë të mikpritjes të njohur si ''[[besa]]'', shpesh strehuan refugjatët hebrenj në fshatrat malore, dhe i transportuan ata në portet e [[Deti Adriatik|Adriatikut]] nga ku shkonin në Itali. Hebrenjtë e tjerë iu bashkuan lëvizjeve të rezistencës në vend. Për 500 hebrenjtë që jetuan në [[Kosova|Kosovën]] e dominuar nga shqiptarët, eksperienca ishte pak më ndryshe dhe shumë nuk i mbijetuan luftës. Me kapitullimin e Italisë në shtator të vitit 1943, forcat gjermane pushtuan Shqipërinë, Kosovën dhe territoret e tjera që i ishin aneksuar vendit. Në vitin 1944, u formua divizioni shqiptar ''Waffen-SS'', i cili arrestoi dhe dorëzoi 281 hebrenj nga Kosova gjermanëve, të cilët u dëbuan në kampin e përqendrimit Bergen-Belsen, ku shumë prej tyre u vranë. Në fund të vitit 1944, forcat gjermane u larguan nga Shqipëria dhe në fuqi erdhën [[Komunizmi|komunistët]] të udhëhequr nga [[Enver Hoxha]]. Në të njëjtën kohë, forcat boshtore në regjionet e aneksuara shqiptare të Kosovës dhe Maqedoninë perëndimore u mundën nga Partizanët Jugosllavë, të cilët në mënyrë të vazhdueshme inkorporuan këto zona në federatë e re jugosllave të njohur si [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë]]. Një total prej afërsisht 600 hebrenjve u vranë në Shqipëri, dhe pjesë e aneksuar shqiptare të Kosovës e në Maqedoninë perëndimore gjatë luftës. Pasi që 1,800 hebrenj ishin në Shqipëri në përfundim të luftës, vlerësohet se vendi doli nga Lufta e Dytë Botërore me një popullsi hebreje 11 herë më të madhe sesa në fillim. Shumica e tyre emigruan në Izrael, por disa qindra qëndruan aty deri në rënien e komunizmit në fillim të viteve të 1990-ta. Në vitin 1995, [[Shqipëria|Republika e Shqipërisë]] u deklarua si ''Më i Drejti Ndër Shtete'' për rolin që luajti në shpëtimin e refugjatëve hebrenj në vend gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në vitin 2011, 69 shqiptar u njohën si ''Më të Drejtit Ndër Kombe'' për këtë subjekt. == Prapavija == Bazuar në regjistrimin e vitit 1930, 24 hebrenj jetuan në [[Mbretëria Shqiptare|Shqipëri]]. Në vitin 1937, komuniteti hebrenj, i cili atëherë numëronte afërsisht 300, u njoh zyrtarisht në vend. Me rritjen e nazizmit, një numër i hebrenjve gjermanë dhe austriakë kërkuan azil në Shqipëri, dhe ambasada shqiptare në [[Berlini|Berlin]] vazhdoi të lëshonte viza hebrenjve deri në fund të vitit 1938, kohë kur asnjë vend evropian nuk e bënte këtë.{{sfn|Elsie|2010|p=218}} Para fillimit të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës]] shumica e [[Shqiptarët|shqiptarëve]] nuk kanë pasur kurrë kontakt me hebrenj për shkak të numrit të vogël të tyre në vend. Si rezultat i kësaj, [[antisemitizmi]] ishte më i vogël në Shqipëri sesa në shtetet tjera.{{sfn|Mojzes|2011|pp=93–94}} Para luftës, shumica e [[Çifutët në Shqipëri|hebrenjve shqiptarë]] jetonin në [[Korça|Korçë]], në pjesë juglindore të vendit.{{sfn|Gilbert|2009|p=222}} Komuniteti hebre në Kosovë, pjesë e Mbretërisë Jugosllave, numëronte afërsisht 500.{{sfn|Mojzes|2011|p=93}} [[Skeda:Ahmet-Zogu-1895---1961.jpg|right|thumb|254x254px|Mbreti [[Mbreti Zogu I|Zog I]] u shkarkua si udhëheqës i Shqipërisë kur vendi u pushtua nga Italia në prill të vitit 1939.]] Vendi më i pazhvilluar në Evropë, Shqipëria iu nënshtrua ekonomisë [[Mbretëria e Italisë|italiane]] dhe pati influenca politike gjatë viteve 1930-ta. Më 25 mars 1939, diktatori italian [[Benito Mussolini]] i dha ultimatum Mbretit [[Mbreti Zogu I|Zogu I]] për pranim të ushtrisë [[Protektoriat|protektorate]] në Shqipëri.{{sfn|Bideleux|Jeffries|2007|pp=30–31}} Kur Mbreti Zog refuzoi ta pranonte, italianët e [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtuan]] më 7 prill 1939 dhe e shkarkuan atë. Pas kësaj, ata riformuan shtetin shqiptar si protektorat i Mbretërisë së Italisë,{{sfn|Fischer|1999|pp=21–57}} pastaj vendos një regjim ''[[kuisling]]'' në krye me pronarin më të madh të tokave në vend, [[Shefqet bej Vërlaci|Shefqet Vërlaci]]n. U themelua një "asamble kombëtare", e cila shpejt votoi për një bashkim të plotë ekonomik dhe politik të Shqipërisë me Mbretërinë Italiane, të udhëhequr nga Mbreti [[Viktor Emanueli III]].{{sfn|Bideleux|Jeffries|2007|p=31}} Nën drejtimin e gjeneralit [[Francesco Jacomoni di San Savino|Francesco Jacomoni]], administrata italiane zbatoi ligje që ndaloi imigrimin e hebrenjve në Shqipëri dhe udhëhoqi dëbimin e të gjithë hebrenjve të huaj në vend.{{sfn|Perez|2013|p=26}} Brenda një muaji të pushtimit italian, u formua [[Partia Fashiste Shqiptare|Partia Fashiste e Shqipërisë]].{{Sfn|Lemkin|2008|p=102}} Ajo miratoi ligjet që ndalonin hebrenjtë të bashkoheshin dhe i përjashtoi nga disa profesione si edukimi.{{Sfn|Frank|2010|p=97}} E përbërë nga shqiptarë dhe italianë që jetonin në Shqipëri,{{Sfn|Fischer|1999|pp=45–46}} partia ekzistonte si degë e Partisë Fashiste Italiane ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Partito Nazionale Fascista'', ose PNF) dhe anëtarët kërkoheshin të betoheshin për besnikëri ndaj Musolinit.{{Sfn|Lemkin|2008|p=102}} Të gjithë shqiptarët që shërbenin okupatorët italian u kërkuan t'i bashkoheshin, dhe kështu u bë e vetmja parti politike e ligjshme në vend.{{Sfn|Bideleux|Jeffries|2007|p=31}} Me vazhdimin e luftës, Italia e transformoi Mbretërinë Shqiptare në [[Shqipëria natyrale|Shqipërinë e Madhe]], një protektorat i Italisë që përfshinte shumicën e Kosovës dhe një pjesë perëndimore të Maqedonisë e cila u ndarë nga Jugosllavia pas pushtimit të fuqive të boshtit në vitin 1941.{{Sfn|Mojzes|2011|p=93}} Shqiptarët e Kosovës e mirëpritën me entuziazëm okupimin italian. Nën ligjet italiane, shqiptarët në Kosovë kontrollonin rajonin dhe ishin të nxitur të hapnin shkolla shqipe, gjë që ishte e ndaluar nën ligjin jugosllav.{{Sfn|Judah|2002|pp=27–28}} Ata po ashtu merrnin shtetësi shqiptare nga autoritetet italiane dhe lejoheshin të valonin [[Flamuri i Shqipërisë|flamurin shqiptar]].{{Sfn|Ramet|2006|p=141}} Sidoqoftë, italianët mbanin qindra mijëra trupa në Shqipëri dhe në zonat përreth. Burimet jugosllave diktuan se ishin rreth 20,000 ushtarë italianë dhe 5,000 policë dhe mbrojtës kufiri në pjesë e aneksuar shqiptare të Maqedonisë.{{Sfn|Tomasevich|2001|p=152}} Në të njëjtën kohë, autoritetet italiane ushtarake paralajmëruan se së paku 10 pengje do të vritet për çdo ushtar italian të vrarë ose të plagosur në këto regjione.{{Sfn|Rodogno|2006|p=345}} == Holokausti == [[Skeda:WannseeList.jpg|right|thumb|295x295px|Një listë e hebrenjve evropian hartuar në Konferencën e Wannsee-it në janar të vitit 1942. Shqipëria listohet nga gjermanët si vend ku banojnë 200 hebrenj.]] === 1939–43 === Pas pushtimit të Jugosllavisë, komuniteti hebre në Shqipëri u rrit si me hebrenj nga Maqedonia dhe Serbia veriore, ashtu edhe me refugjatë hebrenj nga Gjermania, Austria dhe Polonia, që vinin në pjesë shqiptare të aneksuar e që kontrollohej nga Italia, në Kosovë, dhe të vendosur në qytete si [[Prishtina]], [[Prizreni]] dhe [[Ferizaji]].{{Sfn|Mojzes|2011|p=93}} Rreth 1,000 refugjatë arritën, referuar burimeve gjermane të një organizate hebreje e cila ishte përgjegjëse për kontrabandën e hebrenjve. Refugjatët nuk e përjetuan persekutimin në atë nivel që e përjetonin hebrenjtë që ndodheshin në territoret nën kontrollin gjerman, sepse italianët i konsideronin ata si pjesë e rëndësishme e ekonomisë dhe "përfaqësim të interesave italiane jashtë".{{Sfn|Rodogno|2006|p=387}} Megjithatë, italianët arrestuan rreth 150 refugjatë hebrenj dhe i transferuan në [[Berati|Berat]], ku iu dha një mundësi për të fituar të holla.{{Sfn|Mojzes|2011|p=93}} Po ashtu u arrestuan 192 hebrenj nga zona e aneksuar nga italianët [[Boka e Kotorit]] të cilët u transferuan në kampin nazist të përqendrimit në Shqipëri më 27 ose 28 korrik 1941, para se të transferoheshin në kampet në Itali.{{Sfn|Tomasevich|2001|p=597}} Rreth 2,000 hebrenj kërkuan azil në Shqipëri gjatë luftës.{{Sfn|''Deutsche Welle''|27 December 2012}}{{Sfn|''Voice of America''|7 December 2010}} Popullata lokale shqiptare ishte shumë mbrojtëse ndaj refugjatëve hebrenj. Shumë u transportuan në portet e [[Deti Adriatik|Adriatikut]] prej ku udhëtuan në Itali. Hebrenjtë e tjerë u fshehën në fshatrat malore, përderisa disa iu bashkuan lëvizjeve të rezistencës nëpër tërë vendin.{{sfn|Mojzes|2011|p=94}} Trajtimi shqiptar i hebrenjve ishte në pajtim me traditën e mikpritjes dhe besën shqiptare.{{sfn|''Voice of America''|7 December 2010}} Pavarësisht kësaj, edhe në Shqipëri pati instanca mizorie ndaj hebrenjve dhe në disa raste sulmoheshin dhe vritëshin nga shqiptarë për shkak të pasurive materiale.{{sfn|Mojzes|2011|p=94}} Në janar të vitin 1942, gjermanët deklaruan në Konferencën e Wannsee-it se Shqipëria mbante 200 hebrenj.{{Sfn|Arad|Gutman|Margaliot|1999|p=254}} Në të njëjtin muaj, hebrenjtë u internuan nga italianët në një kamp në Prishtinë.{{Sfn|Israeli|2013|p=38}} Megjithëse ata frikoheshin se kampin do ta marrin gjermanët, komandanti italian i kampit premtoi se kjo nuk do të ndodhte asnjëherë. Sidoqoftë, me 14 mars italianët bllokuan kampin dhe arrestuan hebrenjtë që mbaheshin aty. Disa iu dorëzuan forcave gjermane dhe u transportuan në kampin në ''Sajmishte'' afër [[Beogradi|Beogradit,]] ku u vranë.{{Sfn|Mojzes|2011|p=94}} Të tjerët, së bashku me [[Serbët|serbë]]t, u dërguan në një kamp në Berat, ku qëndruan deri në kapitullimin e Italisë.{{Sfn|Israeli|2013|p=38}} Është deklaruar se rreth 500 hebrenj u internuan në kampet në Berat, [[Kruja|Krujë]] and [[Kavaja|Kavajë]] gjatë okupimit italian.{{Sfn|Perez|2013|p=27}} === 1943–45 === Kur Italia iu dorëzua Aleatëve në shtator të vitit 1943, të gjithë kampet në Shqipëri u shpërbënë.{{Sfn|Mojzes|2011|p=94}} Pak pas kësaj, gjermanët hynë dhe pushtuan Shqipërinë, dhe shumica e ushtarëve italianë iu dorëzuan gjermanëve.{{sfn|Vickers|1999|p=152}} Forcat gjermane filluan të shënjestronin për asgjësim të gjithë hebrenjve të gjallë në Shqipëri dhe në zonat shqiptare nën Jugosllavi.{{Sfn|Mojzes|2009|p=94}} Komuniteti hebre në [[Maqedonia (rajon)|Maqedoninë]] perëndimore, që kishte mbetur nën pushtimin italian, u shënjestruan dhe disa grupe të hebrenjve që u dërguan në kampet e asgjësimit. Pronat dhe pasuritë e tyre u morën më vonë nga shumë organizata, institucione dhe individë.{{sfn|Laqueur|Baumel|2001|p=712}} Gjermanët e angazhuan administratën shqiptare të riorganizohet pak pas pushtimit të vendit. Më 15 shtator, Komiteti Kombëtar Shqiptar u themeluan nën mbështetjen gjermane. Ai u qeveris derisa u themeluan një Këshill i Regjencës dhe u njoh nga gjermanët si qeveri zyrtare e vendit më 3 nëntor 1943. [[Xhaferr Deva|Xhafer Deva]], një shqiptar i Kosovës, u caktua [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Minister i Punëve të Brendshme]] i Shqipërisë.{{sfn|Tomasevich|2001|p=152}} Deva më vonë themeloi aleancën e bashkuar naziste [[Lidhja e Dytë e Prizrenit|Lidhjen e Dytë të Prizrenit]] në Kosovë, e cila e deklaroi ''[[Xhihadi|xhihad]]in'' (luftën e shenjtë) kundër [[Sllavët|sllavëve]], ciganëve dhe hebrenjve dhe kërkoi të krijonte një Shqipëri të Madhe të pastër. Lidhja e pati mbështetjen e [[Haxhì|Haxh]] [[Muhamed Amin al-Hyseini|Emin el-Hyseini]], Mufti i Jerusalemit. Si udhëheqës mbështetës i nazizmit, ai shtyu në zbatimin e ''Zgjidhjes Finale''.{{sfn|Frank|2010|p=97}} Me një administratë në vend, gjermanët kërkuan nga autoritetet shqiptare një listë hebrenjsh për dëbim.{{sfn|Green|2 April 2013}} Sidoqoftë, autoritet lokale nuk u pajtuan dhe madje falsifikuan dokumentat e familjeve hebreje.{{sfn|''Deutsche Welle''|27 December 2012}} Situata në Kosovën e dominuar me shqiptarë ishte mjaft ndryshe.{{Sfn|Elsie|2010|p=219}} Atje, Deva filloi rekrutimin e shqiptarëve në divisionin ''Waffen-SS''.{{Sfn|Fischer|1999|p=215}} [[SS Skënderbeu|Divisioni i 21-të Malor i Armëve SS ''Skendërbeu'' (i pari shqiptar)]] u formua më 1 maj 1944.{{Sfn|Nafziger|1992|p=21}} I përbërë nga shqiptarët, ai u emërua sipas heroit kombëtar [[Skënderbeu|Gjergj Kastriotit]], i cili luftoi turqit osmanë në shekullin e 15-të.{{Sfn|Judah|2002|p=28}} Anëtarët bën një betim religjioz duke përdorur [[Kurani|Kuran]]in, duke u zotuar për "xhihad kundër jobesimtarëve".{{Sfn|Simeunović|Dolnik|2013|p=94}} Divisioni pati rreth 6,500 burra në kohën e krijimit{{Sfn|Cohen|1996|p=100}} dhe ishte i njohur për vrasje, plaqkitje, dhe grabitje në zonat e dominuara me serbë më shumë sesa që merrte pjesë si aleat i gjermanëve në luftë.{{Sfn|Mojzes|2011|pp=94–95}} Më 14 maj,{{Sfn|Perez|2013|p=27}} anëtarët e divisionit bastisën shtëpitë hebreje në Prishtinë, arrestuan 281 hebrenj vendas dhe të huaj, dhe pastaj ua dorëzuan gjermanëve.{{Sfn|Judah|2002|p=29}}{{Sfn|Fischer|1999|p=187}}{{Sfn|Elsie|2010|p=219}} Më 23 qershor, 249 prej tyre u dërguan në kampin e përqendrimit në Bergen-Belsen, ku shumë prej tyre u vranë.{{Sfn|Perez|2013|pp=27–28}} Me fitoren e Aleancës në Ballkan, Deva bëri përpjekje të blinte armë nga ushtarët gjermanë në mënyrë që të organizonte "zgjidhjen finale" të popullsisë sllave në Kosovë. Por nga kjo nuk ndodhi asgjë pasi që Partizanët Jugosllavë parandaluan çfarëdo ngjarje të përmasave të mëdha për pastrimin e Ballkanit nga sllavët.{{Sfn|Yeomans|2006|p=31}} Shqiptarët e Kosovës ishin përgjithësisht më pak mikpritës ndaj hebrenjve në krahasim me pjesët e tjera të Shqipërisë. Për shkak të eksperiencave të tyre me serbët dhe [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]], ata kishin tendencë të ishin më pak shoqëror ndaj jo-shqiptarëve. Si rezultat i kësaj shumë prej tyre mbështetën gjermanët.{{Sfn|Mojzes|2011|p=94}} Thuhet se shqiptarët e Kosovës i mbrojtën hebrenjtë pasi forcat gjermane hynë në territoret që autoritet italiane i kontrollonin gjatë luftës, por mbrojtja që hebrenjtë patën në Kosovë në vitet e para të luftës ishte më shumë meritë e autoriteteve italiane sesa popullsisë vendase.{{Sfn|Mojzes|2011|p=94}} Është deklaruar se 210 hebrenj u zhdukën në Kosovë gjatë luftës.{{Sfn|Cohen|1996|p=83}} Një raport zyrtar i shtetit jugosllav publikoi në vitin 1964 74 fatalitete të hebrenjve të kohës së luftës në këtë regjion.{{Sfn|Frank|2010|pp=97–98}} Përafërsisht 600 hebrenj u vranë në Shqipëri, Kosovë dhe në territoret nën Shqipëri gjatë luftës.{{Sfn|Green|2 April 2013}} Një numër shumë më i madh i tyre, disa qindra refugjatë, u fshehën dhe mbijetuan me ndihmën e popullatës lokale shqiptare.{{Sfn|Laqueur|Baumel|2001|p=1}} == Pasojat == [[Skeda:HODŽA_druhá_míza.jpg|right|thumb|Udhëheqësi i partizanëve shqiptar [[Enver Hoxha]] e ktheu Shqipërinë në një vend komunist pas humbjes së forcave gjermane në vitin 1944. Rregulla e tij ishte në shtypjen e religjionit. Si rezultat, qindra hebrenj që mbetën në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore emigruan në Izrael kur u shemb regjimi komunist në fillim të viteve të 90-ta.]] Nga tetori në nëntor të vitit 1944, Partizanët Jugosllavë, mbështetën edhe Aleancën Perëndimore edhe [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]], dhe me ndihmën e forcave të reja antifashiste të regjimit bullgar dhe dy brigadave të partizanëve shqiptarë, e rimorën regjionin e Kosovës pasi gjermanët u tërhoqën.{{sfn|Tomasevich|2001|p=156}} Kjo zonë u ri-inkorporua në [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Republikën Federative Socialiste të Jugosllavisë]].{{sfn|Frank|2010|p=97}} Me humbje të garantuar, gjermanët e tërhequr ndihmuan bashkëpunëtorët shqiptarë ta linin vendin kur forcat [[Komunizmi|komunist]]e të afroheshin. Megjithatë, shumë nga ta dështuan dhe u ekzekutuan nga komunistët.{{sfn|Fischer|1999|p=237}} Më 28 nëntor 1944, forcat komuniste nën [[Enver Hoxha|Enver Hoxhë]]n shpallën fitore në Shqipëri.{{sfn|Elsie|2010|p=194}} Hoxha zbatoi qeverisjen totalitare staliniane e cila dëboi nga vendi religjionin.{{sfn|Plaut|1996|p=180}} Është deklaruar se në fund të Luftës së Dytë Botërore në Shqipëri ishin rreth 1,800 hebrenj,{{sfn|Fischer|1999|p=187}} 11 herë më shumë sesa që ishin në fillim të luftës.{{sfn|Elsie|2010|p=219}} Komuniteti hebrenj në Kosovë asnjëherë nuk u shërua plotësisht nga lufta.{{sfn|Frank|2010|p=99}} Disa hebrenj mbetën në regjion dhe shumë emigruan në [[Izraeli|Izrael]] gjatë periudhës komuniste.{{sfn|Frank|2010|p=97}} Ngjashëm, shumica e hebrenjve në Shqipëri vendosën të emigrojnë me ardhjen e komunizmit, por afërsisht 300 mbetën aty deri në fillim të viteve të 90-ta.{{sfn|Ehrlich|2009|p=945}} Regjistrimi zyrtar shqiptar i prillit të vitit 1989 regjistroi 73 hebrenj.{{sfn|Elsie|2010|p=219}} Me rënien e komunizmit, Shqipëria ndryshoi qëndrim ndaj religjionit dhe udhëtimeve të jashtme, gjë që rezultoi me emigrimin e gjithë hebrenjve për në Izrael. Nga dhjetori i vitit 1990 në qershor të vitit 1991, 350 shqiptar hebrenj u zhvendosën nga Shqipërin në Izrael në atë që quhej "''Operation Flying Carpet''".{{sfn|Plaut|1996|p=181}} Shumica prej 60 hebrenjve të mbetur në vend u larguan në vitin 1997, pas shpërthimit të dhunës politike.{{sfn|Elsie|2010|p=194}} [[Shqipëria|Republika shqiptare]] u njoh si ''Kombi më i Drejtë ''në Muzeun Memorial të Holokaustit të SHBAve në [[Uashington D.C.|Washington, D.C.]] më 2 shkurt 1995.{{sfn|Ehrlich|2009|p=945}} Në vitin 2011, 69 shqiptarë u njohën nga Yad Vashem si ''Më të Drejtit Ndër Kombe'' për ndihmën ndaj hebrenjve për mbijetim ndaj [[Holokausti|holokaust]]it.{{sfn|Green|2 April 2013}} E vetmja hapësirë publike në Shqipëri që i dedikohet Holokaustit është një pjesë e vogël në [[Muzeu Historik Kombëtar|Muzeun Historik Kombëtar]] në Tiranë. I përbërë nga fotografi, tekste, harta, dhe dokumente të tjera të kohës së luftës, ai u hap me 29 nëntor 2004.{{sfn|Perez|2013|pp=40–41}} == Shënime == {{Reflist|20em}} == Referime == ; Libra {{refbegin}} * {{cite book |last1=Arad |first1=Yitsḥaḳ |last2=Gutman |first2=Yisrael |last3=Margaliot |first3=Abraham |year=1999 |title=Documents on the Holocaust: Selected Sources on the Destruction of the Jews of Germany and Austria, Poland, and the Soviet Union |publisher=University of Nebraska Press |location=[[Lincoln, Nebraska]] |language=en |isbn=978-0-8032-5937-9 |url=http://books.google.ca/books?id=4_4PlAy7kdwC}} * {{cite book |last1=Bideleux |last2=Jeffries |first1=Robert |first2=Ian |year=2007 |title=The Balkans: A Post-Communist History |publisher=Routledge |location=[[London]] |language=en |isbn=978-0-203-96911-3 |url=http://books.google.ca/books?id=5jrHOKsU9pEC}} * {{cite book |last=Cohen |first=Philip J. |author-link=Philip J. Cohen |year=1996 |title=Serbia's Secret War: Propaganda and the Deceit of History |publisher=Texas A&M University Press |location=[[College Station, Texas]] |language=en |isbn=978-0-89096-760-7 |url=http://books.google.com/books?id=Fz1PW_wnHYMC}} * {{cite book |last=Ehrlich |first=Mark Avrum |year=2009 |title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences and Culture |volume=1 |publisher=ABC-CLIO |location=[[Santa Barbara, California]] |language=en |isbn=978-1-85109-874-3 |url=http://books.google.ca/books?id=NoPZu79hqaEC}} * {{cite book |last=Elsie |first=Robert |author-link=Robert Elsie |year=2010 |title=Historical Dictionary of Albania |publisher=Scarecrow Press |location=[[Lanham, Maryland]] |language=en |isbn=978-0-8108-7380-3 |url=http://books.google.ca/books?id=haFlGXIg8uoC}} * {{cite book |last=Fischer |first=Bernd Jürgen |author-link=Bernd Jürgen Fischer |year=1999 |title=Albania at War, 1939–1945 |publisher=Purdue Research Foundation |location=[[West Lafayette, Indiana]] |language=en |isbn=1-55753-141-2 |url=http://books.google.ca/books?id=vTZnAAAAMAAJ}} * {{cite book |last=Frank |first=Chaim |editor1-last=Petersen |editor1-first=Hans-Christian |editor2-last=Salzborn |editor2-first=Samuel |year=2010 |title=Antisemitism in Eastern Europe: History and Present in Comparison |publisher=Peter Lang |location=[[Bern]] |language=en |isbn=978-3-631-59828-3 |url=http://books.google.ca/books?id=k6sqlTGHpsAC}} * {{cite book |last=Gilbert |first=Martin |author-link=Martin Gilbert |year=2009 |title=The Routledge Atlas of the Holocaust |publisher=Routledge |location=[[London]] |language=en |isbn=0-415-48481-2 |url=http://books.google.ca/books?id=GaAtH_yKTHAC}} * {{cite book |last=Israeli |first=Raphael |author-link=Raphael Israeli |year=2013 |title=The Death Camps of Croatia: Visions and Revisions, 1941–1945 |publisher=Transaction Publishers |location=[[New Brunswick, New Jersey]] |language=en |isbn=978-1-4128-4975-3 |url=http://books.google.ca/books?id=M66fG2bhi1AC}} * {{cite book |last=Judah |first=Tim |author-link=Tim Judah |year=2002 |title=Kosovo: War and Revenge |publisher=Yale University Press |location=[[New Haven, Connecticut]] |language=en |isbn=978-0-300-09725-2 |url=http://books.google.ca/books?id=sVf1na3FN_UC}} * {{cite book |last1=Laqueur |last2=Baumel |first1=Walter Ze'ev |first2=Judith Tydor |year=2001 |title=The Holocaust Encyclopedia |publisher=[[Yale University Press]] |location=New Haven, Connecticut |language=en |isbn=978-0-300-08432-0 |url=http://books.google.ca/books?id=nPbr0XzlTzcC}} * {{cite book |first=Raphael |last=Lemkin |author-link=Raphael Lemkin |year=2008 |title=Axis Rule in Occupied Europe |publisher=The Lawbook Exchange |location=[[Clark, New Jersey]] |language=en |isbn=978-1-58477-901-8 |url=http://books.google.com/books?id=y0in2wOY-W0C}} * {{cite book |last=Mojzes |first=Paul |editor1-last=Jacobs |editor1-first=Steven L. |year=2009 |title=Confronting Genocide: Judaism, Christianity, Islam |publisher=Lexington Books |location=[[Lanham, Maryland]] |language=en |isbn=978-0-7391-3590-7 |url=http://books.google.ca/books?id=H2UdOMWoQ2MC}} * {{cite book |last=Mojzes |first=Paul |year=2011 |title=Balkan Genocides: Holocaust and Ethnic Cleansing in the 20th Century |publisher=Rowman & Littlefield |location=[[Lanham, Maryland]] |language=en |isbn=978-1-4422-0665-6 |url=http://books.google.ca/books?id=KwW2O7v7CUcC}} * {{cite book |last=Perez |first=Daniel |editor1-last=Himka |editor1-first=John-Paul |editor2-last=Michlic |editor2-first=Joanna Beata |year=2013 |title=Bringing the Dark Past to Light: The Reception of the Holocaust in Postcommunist Europe |publisher=Nebraska University Press |location=[[Lincoln, Nebraska]] |language=en |isbn=978-0-8032-4647-8 |url=http://books.google.ca/books?id=Ya7RMPN9-ZsC}} * {{cite book |last=Plaut |first=Joshua Eli |year=1996 |title=Greek Jewry in the Twentieth Century, 1913–1983: Patterns of Jewish Survival in the Greek Provinces Before and After the Holocaust |publisher=Associated University Presses |location=[[Cranbury, New Jersey]] |language=en |isbn=978-0-8386-3911-5 |url=http://books.google.ca/books?id=VpWK_N3qnNQC}} * {{cite book |last1=Simeunović |first1=Dragan |last2=Dolnik |first2=Adam |editor1-last=Cross |editor1-first=Sharyl |editor2-last=Kentera |editor2-first=Savo |editor3-last=Nation |editor3-first=R. Craig |editor4-last=Vukadinović |editor4-first=Radovan |year=2013 |title=Shaping South East Europe's Security Community for the Twenty-First Century: Trust, Partnership, Integration |language=en |chapter=Security Threats of Violent Islamist Extremism |publisher=Palgrave Macmillan |location=[[Basingstoke]], England |isbn=978-1-137-01020-9 |url=http://books.google.ca/books?id=X6MOMYYeULUC}} * {{cite book |last=Ramet |first=Sabrina P. |year=2006 |title=The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005 |publisher=Indiana University Press |location=[[Bloomington, Indiana]] |language=en |isbn=978-0-253-34656-8 |url=http://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC}} * {{cite book |last=Rodogno |first=Davide |year=2006 |title=Fascism's European Empire: Italian Occupation During the Second World War |publisher=Cambridge University Press |location=[[Cambridge]] |language=en |isbn=978-0-521-84515-1 |url=http://books.google.ca/books?id=ZcUNELPsQQsC}} * {{cite book |last=Tomasevich |first=Jozo |author-link=Jozo Tomasevich |year=2001 |title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration |publisher=Stanford University Press |location=[[San Francisco, California]] |language=en |isbn=978-0-8047-3615-2 |url=http://books.google.com/?id=fqUSGevFe5MC}} * {{cite book |last=Vickers |first=Miranda |year=1999 |title=The Albanians: A Modern History |publisher=I.B. Tauris |location=[[London]] |language=en |isbn=978-1-86064-541-9 |url=http://books.google.ca/books?id=IzI0uOZ2j6gC}} * {{cite book |last=Yeomans |first=Rory |editor1-last=Blamires |editor1-first=Cyprian |editor2-last=Jackson |editor2-first=Paul |year=2006 |title=World Fascism: A Historical Encyclopedia |language=en |chapter=Albania |volume=1 |publisher=ABC-CLIO |location=[[Santa Barbara, California]] |isbn=978-1-57607-940-9 |url=http://books.google.ca/books?id=nvD2rZSVau4C}} {{refend}} ;Gazeta {{refbegin}} * {{cite journal |last=Nafziger |first=George |year=1992 |title=Organizational History of the German SS Formations 1939–1945 |language=en |publisher=Combined Arms Research Library Digital Library |url=http://usacac.army.mil/cac2/CGSC/CARL/nafziger/939GXWA.pdf |accessdate=7 mars 2014 |archive-date=7 mars 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307230813/http://usacac.army.mil/cac2/CGSC/CARL/nafziger/939GXWA.pdf |url-status=dead |journal=}} {{refend}} ;Faqe interneti {{refbegin}} * {{cite news |newspaper=[[Deutsche Welle]] |date=27 dhjetor 2012 |title=Albanians saved Jews from deportation in WWII |language=en |url=http://www.dw.de/albanians-saved-jews-from-deportation-in-wwii/a-16481404 |ref={{sfnRef|''Deutsche Welle''|27 December 2012}}}} * {{cite news |last=Green |first=David B. |date=2 prill 2013 |title=Jewish Albanians Gain a Foothold |language=en |newspaper=[[Haaretz]] |url=http://www.haaretz.com/news/features/this-day-in-jewish-history/this-day-in-jewish-history-jewish-albanians-gain-a-foothold.premium-1.512974 |ref={{SfnRef|Green|2 April 2013}}}} * {{cite news |newspaper=[[Voice of America]] |date=7 dhjetor 2010 |title=Muslims Save Jews in Untold WWll Story |language=en |url=http://www.voanews.com/content/muslims-save-jews-in-untold-wwll-story-111517964/132021.html |ref={{sfnRef|''Voice of America''|7 December 2010}} |access-date=4 prill 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722154518/http://www.voanews.com/content/muslims-save-jews-in-untold-wwll-story-111517964/132021.html |archive-date=22 korrik 2016 |url-status=dead}} {{refend}} == Lidhjet e jashtme == * [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/albania.html Albania] the Jewish Virtual Library [[Kategoria:Historia judeje]] [[Kategoria:Masakra naziste]] [[Kategoria:Shqipëria në Luftën e Dytë Botërore]] [[Kategoria:Holokausti]] i7cytkfmk7ln4z8hnrtvfwgwws08qef Guareña 0 182885 3057628 2570139 2026-10-16T13:37:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057628 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Guareña | native_name = | settlement_type = [[Komunat e Spanjës|Komunë]] | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = <!--Administrimi territorial--> |Komuniteti autonom ={{flag|Extremadura}} |Provinca = [[Provinca Badajoz|Badajoz]] |Kamarka = [[Las Vegas Altas]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 283.3 | population_total = 7289 |Dendësia = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 285 | population_demonym = |Kodi Postar = 6470 |Prefiksi = [[+34]] (Spain) + 924 (Badajoz) | established_date = |Partia = PSOE |Kryetari = Rafael Santiago Carballo López | website = {{URL|[http://www.guarena.es/ http://www.guarena.es]}} | image_map = | map_caption = |CoordAddon = region:ES_type:city | gjer_g= 38 | gjer_m= 51 | gjer_s= 36 | gjer_dr = N | gjat_g= 6 | gjat_m= 6 | gjat_s= 6 | gjat_dr = W }} '''Guareña''' është një [[Komunat e Spanjës|komunë]] në [[Spanja|Spanjë]], e vendosur në qarkun [[Las Vegas Altas]], të provincës [[Provinca Badajoz|Badajoz]], në [[Extremadura]]. Guareña ka 7289 banorë (2012), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 283.3&nbsp;km<sup>2</sup>. == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{commonscat|Guareña}} * [https://web.archive.org/web/20100922104405/http://guarena.es/ http://www.guarena.es Webfaqja zyrtare] [[Kategoria:Komunat e Spanjës|Guareña]] {{Spanja-cung}} q0qbrnfla115tev5jpp0jpyf73def8p Diskutim:Guareña 1 183005 3057629 1609130 2026-10-16T13:37:08Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057629 wikitext text/x-wiki {{WPSpanja}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Guareña]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057628 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100922104405/http://guarena.es/ për lidhjen http://www.guarena.es/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 15:37 (CEST) ch8fi88y88utbgbxhhxuc3tgfnh6k5q Langreo 0 183360 3057706 2306570 2026-10-17T02:46:46Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057706 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Langreo | native_name = | settlement_type = [[Komunat e Spanjës|Komunë]] | image_skyline = Llangreu_valle.jpg | image_caption = The town of Langreo at the Nalón Valley | image_flag = Bandera Llangreu 2.svg | image_seal = Escudu Llangreu.svg <!--Administrimi territorial--> |Komuniteti autonom ={{flag|Asturias}} |Provinca = [[Asturias]] |Kamarka = [[Nalón (qark)|Nalón]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 82.46 | population_total = 45397 |Dendësia = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 1021 | population_demonym = Langreanos |Kodi Postar = |Prefiksi = 33930(District of La Felguera)33900(District of Sama)33920(District of Riaño)33909(District of Ciaño)33934(District of Lada) | established_date = |Partia = [[Spanish Socialist Workers' Party|PSOE]] |Kryetari = María Esther Díaz | website = {{URL|http://www.langreo.as/}} | image_map =Llangreu Asturies map.svg | map_caption = |CoordAddon = region:ES_type:city | gjer_g= 43 | gjer_m= 18 | gjer_s= | gjer_dr = N | gjat_g= 5 | gjat_m= 41 | gjat_s= | gjat_dr = W }} '''Langreo''' është një [[Komunat e Spanjës|komunë]] në [[Spanja|Spanjë]], e vendosur në qarkun [[Nalón (qark)|Nalón]], të provincës [[Asturias]], në [[Asturias]]. Langreo ka 45397 banorë (2010), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 82.46&nbsp;km<sup>2</sup>. == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{commonscat|Langreo}} * [https://web.archive.org/web/20101209090303/http://www.langreo.as/ Webfaqja zyrtare] [[Kategoria:Komunat e Spanjës|Langreo]] {{Spanja-cung}} [[en:Langreo|Langreo]] rzjnprdo53jpmqas55d5o1xhct6r90y Diskutim:Langreo 1 183624 3057707 1610062 2026-10-17T02:46:47Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057707 wikitext text/x-wiki {{WPSpanja}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Langreo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057706 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101209090303/http://www.langreo.as/ për lidhjen http://www.langreo.as/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 04:46 (CEST) 38unftg7bjijodalg6gdxa40ni2mmwg Wikipedia:Buletini Teknik 4 196848 3057712 3056822 2026-10-17T04:17:13Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 3 ditë te faqja [[Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi 2]] 3057712 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Stampa:Community hubs/styles.css" /> <templatestyles src="Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css" /> <div class="header"> <div class="main-grid"> <div>[[Skeda:Wiki-tech-logo.svg|100px|link=|alt=Stema e Buletinit Teknik]]</div> <div><div class="title">Buletini Teknik</div></div> <div>{{Hub archives|root=Wikipedia:Buletini Teknik|bot=MajavahBot|age=3}}</div> </div> <div class="hub-intro"> <div class="hub-lead">'''Buletini Teknik''' shfaq njoftimet për zhvillimet më të fundit teknike. Faqja përditësohet vetë nga [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] sa herë që ka njoftime të reja.</div> <div class="hub-cards"> <div class="hub-card"> <div class="hub-card-title">Njoftimet në faqen tuaj</div> Nëse doni t'i merrni këto njoftime edhe në faqen tuaj të diskutimit, abonohuni sipas udhëzimeve [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|këtu]]. </div> <div class="hub-card hub-card-note"> <div class="hub-card-title">Nëse faqja zhvendoset</div> Përveç lidhjes më lart, bëni ndryshimin e nevojshëm edhe te [[m:Distribution list/Technical Village Pumps distribution list|lista e shpërndarjes]] në Meta, që njoftimet të vijnë në adresën e re. </div> </div> </div> {{Shortcut|WP:BT}} </div> __TOC__ {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi %(counter)d |algo = old(3d) |counter = 2 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> in96mq7e8bec9qaw0lswdidnausxt8u Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Evropën Jugore 0 215167 3057679 3044923 2026-10-16T20:42:23Z Kent Wang 193409 Zëvendësim i figurës dhe përditësim i tekstit alternativ: Exterior of Palácio Nacional da Pena 0421.jpg 3057679 wikitext text/x-wiki [[UNESCO]] (Organizata për Edukim, Shkencë dhe Kulturë e Kombeve të Bashkuara)  ka caktuar 168 [[vende të Trashëgimisë Botërore]] në të gjitha 17 shteteve sovrane (gjithashtu të quajtur si "[[Shtet i pavarur|shtete palë]]") të [[Evropa Jugore|Evropës Jugore]]: [[Shqipëria]], [[Andorra]], [[Bosnja dhe Hercegovina]], [[Bullgaria]], [[Kroacia]], [[Qiproja|Qipro]], [[Greqia]], [[Italia]], [[Republika e Maqedonisë|Maqedonia]], [[Malta]], [[mali i Zi]], [[Portugalia|Portugali]], [[San Marino]], [[Serbia|Serbi]], [[Sllovenia|Slloveni]], [[Spanja|Spanjë]], [[Turqia|Turqi]] dhe [[Vatikani|Vatikan]], si dhe një vend në territorin britanik të [[Gjibraltari|Gjibraltarit]].<ref name="UNESCO Regions">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/&order=region|World Heritage List: Europe and North America|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 mars 2017}}</ref> Dy vendet kryesore sipas numrit të vendeve të Trashëgimisë Botërore janë të vendosura në këtë rajon: Italia me 51 vende dhe Spanja me 44 vende (40 vende pa përfshirë ato në Ishujt Kanarie). Shtatë vende janë të ndara në mes të disa shteteve: Artet shkëmbore prehistorike në Luginën Côa dhe Siega Verde (Portugali dhe Spanjë), Hekurudha Rhaetian në Albula / Bernina (Itali dhe [[Zvicra|Zvicër]]), Monte San Giorgio (Itali dhe Zvicër) etj.<ref name="list">{{Cito web|url=http://whc.unesco.org/en/list|title=World Heritage List|accessdate=23 maj 2013|publisher=[[UNESCO]]}}</ref> Vendet e para nga rajoni ishin regjistruar në vitin 1979 një vit pas konceptimit të listës, dhe përfshinë gjashtë vende në ish-[[Jugosllavia|Jugosllavi,]] dhe një vend në Itali.<ref name="SitebyYear">{{Cito web|url=http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&l=en&action=stat&mode=table#s4|title=Number of World Heritage properties inscribed each Year|accessdate=8 shtator 2011|publisher=[[UNESCO]]}}</ref><ref name="origlist">{{Cite web|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0003/000347/034793eb.pdf|format=PDF|title=Intergovernmental Committee for the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, Second Session, Final Report|publisher=[[UNESCO]]|date=5–8 shtator 1978|location=[[Washington, D.C.]]|pp=7–8|accessdate=8 shtator 2011}}</ref> Çdo vit, Komiteti i Trashëgimisë Botërore i UNESCO-s mund të shkruajë vende të reja në listë, ose të heq vende të cilat nuk i plotësojnë kriteret. Përzgjedhja bazohet në dhjetë [[Vende të trashëgimisë botërore|dhjetë kritere]]: gjashtë për [[Trashëgimia kulturore|trashëgiminë kulturore]] (i&ndash;vi) dhe katër për të trashëgimisë natyrore (vii&ndash;x).<ref name="criteria">{{Cito web|url=http://whc.unesco.org/en/criteria|title=The Criteria for Selection|accessdate=10 shtator 2011|publisher=[[UNESCO]]}}</ref> Disa vende, të përcaktuara "vende të përziera", përfaqësojnë trashëgiminë kulturore dhe natyrore. Në Evropën Jugore, ka 150 vende kulturore, 12 natyrore dhe 7 të përziera. Komiteti i Trashëgimisë Botërore gjithashtu mund të specifikojë se një vend është i [[Lista e Trashëgimive Botërore në rrezik|rrezikuar]], duke cituar "kushtet që kërcënojnë karakteristikat për të cilat një pasuri është regjistruar në Listën e Trashëgimisë Botërore". Një nga vendet (Monumentet Mesjetare në Kosovë) në Evropën Jugore është renditur si e rrezikuar dhe katër vende ([[Dubrovniku|Qyteti i Vjetër i Dubrovnikut]], Rajoni Natyror dhe Kulturo-Historik i Kotorrit, Parku Kombëtar i Plitvicës dhe [[Butrinti]]) ishin më parë të listuara. Listimi i vendeve me rrezik të mundshëm është konsideruar nga UNESCO në disa raste të tjera.<ref name="dangerlist">{{Cito web|url=http://whc.unesco.org/en/158/|title=World Heritage in Danger|accessdate=28 maj 2010|publisher=[[UNESCO]]}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/247|title=Decision - 28COM 15B.75|accessdate=23 tetor 2011|publisher=[[UNESCO]]}}</ref> == Legjenda == Tabela mund të renditet sipas kolonës duke klikuar në pjesën e sipërme [[Skeda:Sort_both.gif]] të kolonës përkatëse; alfanumerikisht për shtyllat: Vendi, Sipërfaqja dhe Viti; Sipas shtetit palë për kolonën Vendndodhja; dhe sipas llojit të kritereve për kolonën e kritereve. Vendet ndërkufitare renditen në pjesën e poshtme : '''Vendi'''; emërtuar sipas përcaktimit zyrtar të Komisionit të Trashëgimisë Botërore : '''Vendndodhja'''; në nivel qyteti, rajoni apo provincës dhe gjeo-koordinatat : '''Kriteret'''; siç përcaktohet nga Komiteti i Trashëgimisë Botërore : : '''Sipërfaqja '''në hektarë dhe akër. Nëse është në dispozicion është shënuar edhe madhësia e zonës të ndërmjetme. Një vlerë zero nënkupton që asnjë informacion nuk është publikuar nga UNESCO : '''Viti''', gjatë të cilit vendi është regjistruar në Listën e Trashëgimisë Botërore : '''Përshkrimi'''; informacion i shkurtër për vendin, duke përfshirë arsyet për kualifikimin si një vend i rrezikuar, nëse është e aplikueshme == Vendet == {{Legend|#D0E7FF|* Vend i trashëgimisë botërore ndërkufitar/ose që ndahet nga më shumë se një shtet|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|† Në rrezik|outline=silver}} {|class="wikitable sortable" ! scope="col" | Vendi ! class="unsortable" style="width:150px;" scope="col"| Fotografia ! scope="col" | Vendndodhja ! scope="col" | [[World Heritage Site#Selection criteria|Kriteret]] ! scope="col"| Sipërfaqja<br />hektar (akër) ! scope="col"| Viti ! scope="col" class="unsortable" | Përshkrimi ! scope="col" class="unsortable" | Refs |- ! scope="row" | [[Pallati i Caserta|Pallati Mbretëror i Caserta]] i shekullit XVIII me Parkun, [[Ujësjellësi i Vanvitellit]] dhe kompleksin [[San Leucio]] | [[File:Caserta, fuente de Diana y Acteón. 30.JPG|150x150px|alt=A row of water basins leading to a large palace building.]] | {{sort|Italia|Provincat [[Provinca e Kazertës|Caserta]], [[Provinca e Beneventos|Benevento]], [[Campania]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|41|4|24|N|14|19|35|E|region:IT_type:landmark|name=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv) | {{convert|87|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|111|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/549|title=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Akropoli (Athinë)|Akropolisi]], Athinë | [[File:View of the Acropolis Athens (pixinn.net).jpg|150x150px|alt=Ruins of a white temple with columns on a rock above a city.]] | {{sort|Greqia|[[Atika (rajoni administrativ)|Attica]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|58|15|N|23|43|34|E|region:GR_type:landmark|name=Acropolis, Athens}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|3.04|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|117|ha|abbr=values}} | align="center" | 1987 | Një koleksion i kryeveprave arkitektonike masive, por krejtësisht të balancuara, në harmoni me peizazhin natyror, Akropoli i Athinës është një nga shprehjet më të rëndësishme të estetikës klasike greke. Ajo u përfundua në shekullin e 5 pes dhe ka ushtruar një ndikim të thellë në arkitekturën në mbarë botën.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/404|title=Acropolis, Athens|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/404|title=Acropolis, Athens|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Alhambra]], [[Generalife]] dhe [[Albayzín]], [[Granada]] | [[File:La Alhambra .jpg|150x150px|alt=A courtyard with a gallery and a basin supported by lion sculptures.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Granada]], [[Andalusia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|37|10|36|N|3|35|40|W|region:ES_type:landmark|name=Alhambra, Generalife and Albayzín, Granada}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1994 | Të tre vendet janë mbetjet e ndikimit maurik në Spanjën jugore. Kështjella Alhambra dhe pallati Generalife u ndërtuan nga sundimtarët e Emiratit të Granadës. Qarku Albayzín përmban shembuj të arkitekturës mauriane vernacular dhe u shtua në listë në vitin 1994. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/314|title=Alhambra, Generalife and Albayzín, Granada|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Douro DOC|Rajoni i Verës Alto Douro]] | [[File:Douro, Vinha e Vasilhas.jpg|150x150px|alt=A river with terraced vineyards.]] | {{sort|Portugalia|Nën-rajoni Douro, Provinca Trás-os-Montes e Alto Douro, {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|41|6|6|N|7|47|56|W|region:PT_type:landmark|name=Alto Douro Wine Region}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv)(v) | {{convert|24600|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|225400|ha|abbr=values}} | align="center" | 2001 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1046|title=Alto Douro Wine Region|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Arab-Norman Palermo dhe katedralja e kishave e Cefalù dhe Monreale]] | [[File:Palermo-San-Cataldo-bjs-1.jpg|150x150px]] | {{sort|Sicily|[[Provinca e Palermos]], [[Sicili]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|38|6|39|N|13|21|11|E|region:IT_type:landmark|name=Arab-Norman Palermo and the Cathedral Churches of Cefalú and Monreale}}</small>}} | Kulturor:<br/> (ii)(iv) | {{convert|6.24|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|483|ha|abbr=values}} | align="center" | 2015 | Sundimtarët e rinj normanë filluan të ndërtonin ndërtime të ndryshme në atë që quhet stili arabo-norman. Ata inkorporuan praktikat më të mira të arkitekturës arabe dhe bizantine në artin e tyre. |<ref>”Le genie architectural des Normands a su s’adapter aux lieux en prenant ce qu’il y a de meilleur dans le savoir-faire des batisseurs arabes et byzantins”, ''Les Normands en Sicile'', p.14</ref> |- ! scope="row" | [[Peizazhi kulturor Aranjuez]] | [[File:Palacio Real de Aranjuez - 130921 115527.jpg|150x150px|alt=A large palace building with white and orange walls.]] | {{sort|Spanja|[[Aranjuez]], [[Komuniteti i Madridit]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|2|11|N|3|36|34|W|region:ES_type:landmark|name=Aranjuez Cultural Landscape}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|2048|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|16605|ha|abbr=values}} | align="center" | 2001 | Peizazhi rreth Pallatit Mbretëror të Aranjuezit u zhvillua nga familja mbretërore spanjolle gjatë një rrjedhe prej tre shekujsh dhe përmban ide të reja hortikulturore dhe dizajni. Zona ishte pronë ekskluzive e familjes mbretërore deri në shekullin e 19, kur u zhvillua qyteti civil modern. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1044|title=Aranjuez Cultural Landscape|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Zona Arkeologjike dhe Bazilika Patriarkale e  [[Aquileia]] | [[File:Aqui-ost.JPG|150x150px|alt=Roman stone church.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Udines]], [[Friuli-Venezia Giulia]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|46|6|N|13|22|3|E|region:IT_type:landmark|name=Archaeological Area and the Patriarchal Basilica of Aquileia}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv)(vi) | {{convert|155|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1998 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/825|title=Archaeological Area and the Patriarchal Basilica of Aquileia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Zona Arkeologjike e Agrigento]] | [[File:Valle dei templi (tone-mapping) II.jpg|150x150px|alt=Ruins of a classical temple with columns.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Agrigento]], [[Sicily]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|37|17|23|N|13|35|36|E|region:IT_type:landmark|name=Archaeological Area of Agrigento}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv) | {{convert|934|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|1869|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/831|title=Archaeological Area of Agrigento|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Zonat arkeologjike të [[Pompeii|Pompei]], [[Herculaneum]] dhe [[Oplontis|Torre Annunziata]] | [[File:Ancient Roman Pompeii - Pompeji - Campania - Italy - July 10th 2013 - 32.jpg|150x150px|alt=A street with ruined houses.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Napolit]], [[Kampania]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|40|45|0|N|14|29|0|E|region:IT_type:landmark|name=Archaeological Areas of Pompei, Herculaneum and Torre Annunziata}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv)(v) | {{convert|98|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|24|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/829|title=Archaeological Areas of Pompei, Herculaneum and Torre Annunziata|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Ansambli Arkeologjik i [[Tarraco|Tárraco]] | [[File:Amphitheatre of Tarragona 01.jpg|150x150px|alt=Ruins of an amphitheatre near the sea.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Tarragona]], [[Catalonia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|41|6|53|N|1|15|34|E|region:ES_type:landmark|name=Archaeological Ensemble of Tárraco}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii) | {{convert|100|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 2000 | Qyteti i shquar romak i Tárraco në vendin e Tarragona-së sotme shërbeu si kryeqyteti i provincave të Hispania Citerior dhe më vonë Hispania Tarraconensis. Amfiteatri u ndërtua në shekullin e 2-të. Shumica e mbetjeve janë vetëm fragmente ose të ruajtura nën ndërtesa më moderne. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/875rev|title=Archaeological Ensemble of Tárraco|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Ansambli Arkeologjik i Merida]] | [[File:Teatro Romano de Mérida (Badajoz, España) 02.jpg|150x150px|alt=Ruins of an amphitheatre near the sea.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Badajoz]], [[Extremadura]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|38|54|58|N|6|20|16|W|region:ES_type:landmark|name=Archaeological Ensemble of Mérida}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1993 | Merida u themelua në 25 pes nga romakët si Emerita Augusta dhe ishte kryeqyteti i provincës Lusitania. Mbetjet nga epoka romake përfshijnë një urë, ujësjellës, amfiteatër, teatër, cirk dhe forum. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/664|title=Archaeological Ensemble of Mérida|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Zona Arkeologjike e Aigai (emri modern [[Vergina]]) | [[File:Facade of Philip II tomb Vergina Greece.jpg|150x150px|alt=Facade of an underground structure with a painting above the door.]] | {{sort|Greqia|[[Imathia]], [[Maqedonia Qendrore]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|40|28|17|N|22|19|6|E|region:GR_type:landmark|name=Archaeological Site of Aigai (modern name Vergina)}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii) | {{convert|1421|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|4812|ha|abbr=values}} | align="center" | 1996 | Qyteti i lashtë i Aigai ishte kryeqyteti i parë i Mbretërisë së Maqedonisë. Përveç pallatit monumental, të zbukuruar me mozaikë dhe stuko të pikturuara, vendi përmban një terren varrimi me më shumë se 300 varre të lashta, njëra prej të cilave është identifikuar si ajo e Filipit II të Maqedonisë, babai i Aleksandrit të Madh.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/780|title=Archaeological Site of Aigai (modern name Vergina)|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/780|title=Archaeological Site of Aigai (modern name Vergina)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vendi Arkeologjik i Atapuerca]] | {{center|[[File:Dolina-Pano-3.jpg|150x150px|alt=Archaeological excavation site in red earth.]]}} | {{sort|Spanja|[[Provinca Burgos]], [[Castile and León]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|22|17|N|3|32|50|W|region:ES_type:landmark|name=Archaeological Site of Atapuerca}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(v) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2000 | Shpellat në malet Atapuerca përmbajnë mbetjet fosile të qenieve më të hershme të zbuluara në Evropë që datojnë pothuajse një milion vjet më parë. Sima de los Huesos ose "gropa e eshtrave" përmban koleksionin më të madh botëror të fosileve hominide. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/989|title=Archaeological Site of Atapuerca|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vendi arkeologjik i Delfit]] | [[File:Delphi Composite.jpg|150x150px|alt=Ruins of an amphitheatre in a mountain landscape.]] | {{sort|Greqia|[[Phocis]], [[Greqia Qendrore]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|38|28|53|N|22|29|46|E|region:GR_type:landmark|name=Archaeological Site of Delphi}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|51|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|14314|ha|abbr=values}} | align="center" | 1987 | Shenjtorja pan-helenike e Delfit, vendi i orakullit të Apollonit, ishte qendra shpirtërore e botës greke. I vendosur në një mjedis të mrekullueshëm natyror në këmbët e malit Parnassus, ishte një simbol i unitetit kulturor grek nga shekulli i VIII para dhe pas.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/393|title=Archaeological Site of Delphi|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/393|title=Archaeological Site of Delphi|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vendi arkeologjik i Mystras]] | {{center|[[File:GR-mystras-oberstadt-treppen.jpg|150x150px|alt=A complex of buildings partially in ruins in a mountain landscape.]]}} | {{sort|Greqia|[[Laconia]], [[Peloponnese (region)|Peloponnese]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|4|50|N|22|22|0|E|region:GR_type:landmark|name=Archaeological Site of Mystras}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv) | {{convert|54|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|1203|ha|abbr=values}} | align="center" | 1989 | I njohur gjerësisht si "Wonder of the Morea", qyteti mesjetar i mirënjohur i Mystrasit luajti një rol qendror në vitet e fundit të Perandorisë Bizantine. E ndërtuar në një kodër të pjerrët në këmbët e malit Tayget, ishte fortesa e fundit bizantine që të binte në sundimin e osmanëve, duke e mbajtur deri në vitin 1461.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/511|title=Archaeological Site of Mystras|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/511|title=Archaeological Site of Mystras|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vendi Arkeologjik i Olimpias]] | [[File:Olympie Temple Zeus.JPG|150x150px|alt=Ruins of buildings and a column.]] | {{sort|Greqia|[[Elis (regional unit)|Elis]], Western [[Peloponnese]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|39|0|N|21|40|0|E|region:GR_type:landmark|name=Archaeological Site of Olympia}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|106|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|1458|ha|abbr=values}} | align="center" | 1989 | Vendi i Olimpia, e ndërtuar në brigjet e lumit Alpheios në Peloponez, ishte vendndodhja e Lojërave Olimpike të lashta duke filluar në 776 para Krishtit. Përveç tempujve dhe shenjtërive të shumta, ajo përmban mbetjet e disa strukturave sportive, të tilla si stadiumi i tij i famshëm.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/517|title=Archaeological Site of Olympia|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/517|title=Archaeological Site of Olympia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Vende arkeologjike të [[Mycenae]] dhe [[Tiryns]] | [[File:Lions-Gate-Mycenae.jpg|150x150px|alt=A gate of stone with a relief of two four legged animals.]] | {{sort|Greqia|[[Argolis]], [[Peloponnese]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|44|0|N|22|45|0|E|region:GR_type:landmark|name=Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1999 | Mycenae dhe Tiryns ishin dy nga qytetet më të rëndësishme të Greqisë Mykenase, të cilat lulëzuan ndërmjet shekujve 15 dhe 12 para Krishtit. Porta e Luanit dhe Thesari i Atreusit në Mycenae janë renditur si shembuj të shquar të gjenialitetit krijues të njeriut".<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/941|title=Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/941|title=Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vendi arkeologjik i Trojës]] | [[File:Troy1.jpg|150x150px|alt=Ruined walls.]] |{{sort|Turqia|[[Çanakkale Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|39|57|23|N|26|14|20|E|region:TR_type:landmark|name=Archaeological Site of Troy}}</small>}} | Kulturor:<br />(ii)(iii)(vi) | {{convert|158|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1998 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/849|title=Archaeological Site of Troy|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Assisi]], [[Bazilika e San Francesco d'Assisi|Bazilika e San Francesco]] dhe vende të tjera françeskane | [[File:Basilica.Francis04.jpg|150x150px|alt=A white church with a white tower next to it.]] | {{sort|Italia|{{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|3|58|N|12|37|21|E|type:landmark|name=Assisi, the Basilica of San Francesco and Other Franciscan Sites}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|14563|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|4087|ha|abbr=values}} | align="center" | 2000 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/717|title=Assisi, the Basilica of San Francesco and Other Franciscan Sites|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kopshti Botanik (Orto Botanico), Padua]] | [[File:OrtoBotPadova Incrocio viali.jpg|150x150px|alt=A garden with a church in the background.]] | {{sort|Italia|[[Padua|qyteti]] dhe [[Provinca e Padua|Provinca]] e Padua, [[Veneto]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|23|57|N|11|52|50|E|region:IT_type:landmark|name=Botanical Garden (Orto Botanico), Padua}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii) | {{convert|2.20|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|11|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/824|title=Botanical Garden (Orto Botanico), Padua|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Katedralja e Burgos]] | [[File:Burgos 04.jpg|150x150px|alt=White gothic style cathedral.]] | {{sort|Spanja|[[Burgos]], [[Provinca e Burgos]], [[Castile and León]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|20|25|N|3|42|14.5|W|region:ES_type:landmark|name=Burgos Cathedral}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1984 | Katedralja gotike është ndërtuar mes shekujve 13 dhe 16. Është vendi i varrimit të heroit kombëtar spanjoll [[El Cid]]. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/316|title=Burgos Cathedral|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope=“row" | [[Bursa]] dhe [[Cumalıkızık]]: lidhja e [[Ottoman Empire|Perandorisë Osmane]] | [[File:71_Bursa_la_Grande_Moschea.jpg|150x150px|]] |{{sort|Turqia|City of Bursa and village of Cumalıkızık, [[Bursa Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|40|11|5|N|29|3|44|E|region:TR_type:landmark|name=City of Bursa}}</small>}} | Kulturor:<br />(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|193|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 2014 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1452/|title=Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=4 gush 2014}}</ref> |- ! scope="row" | [[Butrint|Butrinti]] | [[File:Amphitheatre of Butrint 2009.jpg|150x150px|alt=Ruins of an amphitheatre and other structures.]] | {{sort|Shqipëria|Ksamil, [[Qarku i Vlorës]], {{flag|Shqipëri}}<br/><small>{{coord|39|45|4|N|20|1|34|E|region:AL_type:landmark|name=Butrint}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii) | {{convert|3980|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|4611|ha|abbr=values}} | align="center" | 1992<ref group="nb">Extended in 1999 by a small coastal area in order to prevent tourism developments and minor modification in 2007 declaring the [[Butrint National Park]] as buffer zone.</ref> | Vendi ishte shënuar si i [[Lista e Trashëgimive Botërore në rrezik|rrezikuar]] në vitet 1997-2005 pas dëmtimeve për shkak të menaxhimit dhe ruajtjes. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/570|title=Butrint|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref name="21-sess-p24-25">{{harvnb|21st session|1997|pp=24–25}}</ref><br/><ref name="29-sess-p31-32">{{harvnb|29th session|2005|pp=31–32}}</ref> |- ! scope="row" | [[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] | [[File:Castel del Monte BW 2016-10-14 12-26-11 r.jpg|150x150px|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.]] | {{sort|Italia|[[Andria]] dhe [[Corato]], [[Provinca e Barit]], [[Apulia]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|41|5|5|N|16|16|15|E|region:IT_type:landmark|name=Castel del Monte}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii) | {{convert|3.10|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|10847|ha|abbr=values}} | align="center" | 1996 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/398|title=Castel del Monte|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Kishat romantike katalanase të [[Vall de Boí]] | {{center|[[File:RI-51-0000692.jpg|150x150px|alt=Stone church with a separate massive tower.]]}} | {{sort|Spanja|[[Provinca Lleida]], [[Catalonia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|30|17|N|0|48|13|E|region:ES_type:landmark|name=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Boí}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2000 | Lugina e vogël në buzë të [[Pyrenees]] përmban kisha në stilin romanik të zbukuruar me murale, statuja dhe altarë romane. Kishat janë unike për kullat e tyre të larta, katrorë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/988|title=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Boí|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Katedralja e Seviljes|Katedralja]], [[Alcázar i Seviljes|Alcázar]] dhe [[Arkivi i Përgjithshëm i Indive|Arkiva ''de Indias'']] në Sevilje | {{center|[[File:Torre de la Giralda - Plaza Virgen de los Reyes - Sevilla.jpg|150x150px|alt=Cityscape with a large church and another large building.]]}} | {{sort|Spanja|[[Provinca Seville]], [[Andalusia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|37|23|2|N|5|59|30|W|region:ES_type:landmark|name=Cathedral, Alcázar and Archivo de Indias in Seville}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(vi) | {{convert|12|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|187|ha|abbr=values}} | align="center" | 1987<ref group="nb">Minor boundary modification in 2010.</ref> | Alcazari u ndërtua gjatë dinastisë Almohad që sundonte Spanjën jugore deri në Reconquista. Katedralja daton në shekullin e 15 dhe mban varrezat e Ferdinandit III dhe [[Kristofor Kolombi|Kristofor Kolombit]]. Arkivi përmban dokumente në lidhje me kolonizimin e Amerikës. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/383|title=Cathedral, Alcázar and Archivo de Indias in Seville|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Katedralja e Modenas|Katedralja]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]] dhe Piazza Grande, [[Modena]] | {{center|[[File:Patrimonio dell'umanità.jpg|150x150px|alt=A white stone church with one tall tower.]]}} | {{sort|Italia|[[Modena|Qyteti]] dhe [[Provinca e Modenas|Provinca]] e Modena, [[Emilia–Romagna]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|44|38|46|N|10|55|32|E|region:IT_type:landmark|name=Cathedral, Torre Civica and Piazza Grande, Modena}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv) | {{convert|1.20|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|1.10|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/837|title=Cathedral, Torre Civica and Piazza Grande, Modena|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Shpella e Altamira]] dhe arti paleolitik i shpellës së Spanjës Veriore | [[File:12 Vista general del techo de polícromos.jpg|150x150px|alt=Rock painting of a bison in red and black.]] | {{sort|Spanja|[[Santillana del Mar]], [[Cantabria]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|43|22|57|N|4|6|58|W|region:ES_type:landmark|name=Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii) | {{convert|2235|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1985<ref group="nb">Extended in 2008 to include the Palaeolithic cave art of Northern Spain and name change from ''Altamira Cave'' to the present name.</ref> | Shpella e Altamira përmban shembuj të pikturës shpellore nga periudha e Paleolitit të Lartë, duke filluar nga 35,000 deri 11,000 pes. Listat origjinale përmbanin shtatëmbëdhjetë shpella të dekoruara. Shpellat janë të ruajtura mirë për shkak të izolimit të tyre të thellë nga klima e jashtme. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/310|title=Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Zona Qendrore e qytetit të [[Angra do Heroismo]] në Azores | [[File:Igreja da Misericórdia (Angra do Heroísmo) - Vista exterior.jpg|150x150px|alt=Coastal town with white houses and churches with red roofs.]] | {{sort|Portugalia|[[Terceira Island]], [[Azores]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|38|39|18|N|27|13|12|W|region:PT_type:landmark|name=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1983 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/206|title=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Choirokoitia]] | [[File:Khirokitia1.jpg|150x150px|alt=Small white circular huts with flat roof.]] |{{sort|Cyprus|[[Larnaca District]], {{flag|Cyprus}}<br/><small>{{coord|34|47|54|N|33|20|36|E|region:CY_type:landmark|name=Choirokoitia}}</small>}} | Kulturor:<br />(ii)(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1998 | |<ref name="Choirokoitia">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/848|title=Choirokoitia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Kisha dhe Konventa Dominikane e [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie]] me "[[Darka e Fundit|Darkën e Fundit]]" nga [[Leonardo da Vinci]] | {{center|[[File:Side and dome - Santa Maria delle Grazie - Milan 2014 (2).jpg|150x150px|alt=Painting of the last supper.]]}} | {{sort|Italia|[[Provinca e Milano]], [[Lombardy]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|27|57|N|9|10|14|E|region:IT_type:landmark|name=Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with "The Last Supper" by Leonardo da Vinci}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii) | {{convert|1.50|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1980 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/93|title=Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with "The Last Supper" by Leonardo da Vinci|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Parku Kombëtar Cilento dhe Vallo di Diano]] me vendet arkeologjike të [[Paestum|Paestumit]] dhe [[Velia|Veliasë]] dhe[[Certosa di Padula]] | [[File:Paestum BW 2013-05-17 13-22-35.jpg|150x150px|alt=Ruins of a temple with columns.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Salerno]], [[Campania]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|40|17|0|N|15|16|0|E|region:IT_type:landmark|name=Cilento and Vallo di Diano National Park with the Archeological sites of Paestum and Velia, and the Certosa di Padula}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv) | {{convert|159110|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|178101|ha|abbr=values}} | align="center" | 1998 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/842|title=Cilento and Vallo di Diano National Park with the Archeological sites of Paestum and Velia, and the Certosa di Padula|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qyteti i Safranbolut]] | [[File:Safranbolu traditional houses.jpg|150x150px|alt=White houses with red tile roofs on a hillside.]] |{{sort|Turqia|District of Safranbolu, [[Karabük Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|41|15|36|N|32|41|23|E|region:TR_type:landmark|name=City of Safranbolu}}</small>}} | Kulturor:<br />(ii)(iv)(v) | {{convert|193|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1994 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/614|title=City of Safranbolu|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Qyteti i [[Valletta]] | [[File:Domed Church of Our Lady in Old City. Valletta, Malta, Mediterranean Sea.jpg|150x150px|alt=Coastal city with churches and a large dome.]] | {{sort|Malta|[[Malta Island]], {{flag|Malta}}<br/><small>{{coord|35|54|2|N|14|30|52|E|region:MT_type:landmark|name=City of Valletta}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(vi) | {{convert|56|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1980 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/131|title=City of Valletta|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qyteti i Veronës]] | {{center|[[File:Duomo e ponte Pietra Verona.jpg|150x150px|alt=A city with a small square and a tower.]]}} | {{sort|Italia|[[Verona|City]] and [[Provinca e Verona|Province]] of Verona, [[Veneto]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|26|19|N|10|59|38|E|type:landmark|name=City of Verona}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|453|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|431|ha|abbr=values}} | align="center" | 2000 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/797|title=City of Verona|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Qyteti i Vicencës dhe [[Vilat Palladiane të Venetos]] | [[File:Villa godi valmarana front.jpg|150x150px|alt=A three storied villa.]] | {{sort|Italia|Provinces of [[Provinca e Padua|Padua]], [[Provinca e Rovigo|Rovigo]], [[Provinca e Treviso|Treviso]], [[Provinca e Venice|Venice]], [[Provinca e Verona|Verona]] and [[Provinca e Vicenza|Vicenza]], [[Veneto]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|32|57|N|11|32|58|E|region:IT_type:landmark|name=City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii) | {{convert|334|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1994<ref group="nb">Extended in 1996 to include sites outside of the vicinity of Vicenza and name change from ''Vicenza, City of Palladio'' to the present name.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/712|title=City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/3008|title=Decision - 20COM VIII.C - Extension and Change of Name: The City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto (Italy)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Konventa e Krishtit në Tomar]] | [[File:Convento de Cristo, Tomar (8089840903).jpg|150x150px|alt=Christian religious building with a bell.]] | {{sort|Portugalia|[[Tomar]], [[Santarém District]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|39|36|17|N|8|25|3|W|region:PT_type:landmark|name=Convent of Christ in Tomar}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1983 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/265|title=Convent of Christ in Tomar|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Costiera Amalfitana]] | [[File:Amalfi Coast (6136776093).jpg|150x150px|alt=Mountainous coastline.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Salerno]], [[Campania]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|40|39|0|N|14|36|0|E|region:IT_type:landmark|name=Costiera Amalfitana}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(v) | {{convert|11231|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/830|title=Costiera Amalfitana|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Crespi d'Adda]] | {{center|[[File:Crespi d’Adda, Castello (Ian Spackman 2007-007-30).jpg|150x150px|alt=A row of parallel and connected factory buildings.]]}} | {{sort|Italia|[[Provinca e Bergamo]], [[Lombardy]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|35|36|N|9|32|18|E|region:IT_type:landmark|name=Crespi d'Adda}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv)(v) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1995 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/730|title=Crespi d'Adda|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Peisazhi Kulturor i [[Sintra]] | [[File:Exterior of Palácio Nacional da Pena 0421.jpg|150x150px|alt=Ura dhe porta e hyrjes së Pallatit Pena.]] | {{sort|Portugalia|Sintra, {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|38|47|0|N|9|25|0|W|region:PT_type:landmark|name=Cultural Landscape of Sintra}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(v) | {{convert|946|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|3641|ha|abbr=values}} | align="center" | 1995 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/723|title=Cultural Landscape of Sintra|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Peisazhi Kulturor i [[Serra de Tramuntana]] | [[File:Valldemossa, ... mossa... (6895782022).jpg|150x150px|alt=A mountain village with a church.]] | {{sort|Spanja|[[Mallorca]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|39|43|51|N|2|41|41|E|region:ES_type:landmark|name=Cultural Landscape of the Serra de Tramuntana}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(v) | {{convert|30745|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|78617|ha|abbr=values}} | align="center" | 2011 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1371|title=Cultural Landscape of the Serra de Tramuntana|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Delos]] | [[File:20100706 Terrace of the Lions Delos Cyclades Greece.jpg|150x150px|alt=A row of white lion sculptures on pedestals.]] | {{sort|Greqia|[[Cyclades]], [[South Aegean]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|24|0|N|25|16|0|E|region:GR_type:landmark|name=Delos}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|351|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1990 | Vendlindja e [[Apoloni|Apolonit]] dhe [[Artemis]] sipas mitologjisë greke, ishulli i shenjtë i Delos ishte një nga shenjtorët më të rëndësishëm pan-helenik. Selia e Apollonit në Delos tërhoqi pelegrinë nga e gjithë Greqia, duke e bërë Delosin një port të begatë tregtare.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/530|title=Delos|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/530|title=Delos|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Parku Kombëtar i Doñanës]] | [[File:Wetlands in Donana.jpg|150x150px|alt=Wetlands with birds.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca e Huelva|Huelva]] and [[Provinca e Sevilla|Seville]] Provinces, [[Andalusia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|36|56|52|N|6|21|32|W|region:ES_type:landmark|name=Doñana National Park}}</small>}} | Natyror:<br/>(vii)(ix)(x) | {{convert|54252|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1994<ref group="nb">Extended in 2005 to bring the property in line with the extended National Park.</ref> | Parku përbëhet nga rajoni i deltës ku lumi Guadalquivir arrin në [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]]. Është shtëpia e një shumëllojshmërie të ndryshme të biotopeve, si lagunat, kënetat, dunat dhe maket. Parku është një nga luginat më të mëdha në rajonin e Mesdheut dhe mban më shumë se 500,000 shpendë uji gjatë periudhës së dimrit. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/685|title=Doñana National Park|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/479|title=Decision - 29COM 8B.16 - Minor Modifications to the boundaries (Doñana National Park )|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Parku Kombëtar i Durmitorit]] | [[File:Durmitor - Crno jezero.jpg|150x150px|alt=Fog in a mountain landscape with white rocks.]] | {{sort|Mali i Zi|{{flag|Mali i Zi}}<br/><small>{{coord|43|7|59|N|19|1|0|E|region:ME_type:landmark|name=Durmitor National Park}}</small>}} | Natyror:<br/>(vii)(viii)(x) | {{convert|32100|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1980<ref group="nb">Minor modification of boundaries in 2005 to bring it in line with those of the state National Park.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/100|title=Durmitor National Park|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/478|title=Decision - 29COM 8B.15 - Minor Modifications to the boundaries (Durmitor National Park )|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Monumentet e hershme të krishtera të [[Ravenna|Ravenës]] | {{center|[[File:Entrance to Basilica di San Vitale.jpg|150x150px|alt=Mosaic showing a man with a crown.]]}} | {{sort|Italia|[[Ravenna|City]] and [[Provinca e Ravenna|Province]] of Ravenna, [[Emilia-Romagna]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|44|25|14|N|12|11|47|E|region:IT_type:landmark|name=Early Christian Monuments of Ravenna}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv) | {{convert|1.32|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1996 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/788|title=Early Christian Monuments of Ravenna|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Kompleksi Episkopal i [[Bazilika Eufraziane|Bazilikës Eufraziane]] në Qendrën Historike të Poreçit | [[File:MK5271 Euphrasius Basilika Poreč.jpg|150x150px|alt=Small courtyard of a church with Christian paintings on the outside of the upper floor.]] | {{sort|Kroacia|[[Poreč]], [[Istria County]], {{flag|Kroacia}}<br/><small>{{coord|45|13|45|N|13|35|40|E|region:HR_type:landmark|name=Episcopal Complex of the Euphrasian Basilica in the Historic Centre of Poreč}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv) | {{convert|1.10|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1997 | Kompleksi episkopal, me mozaikë të mrekullueshëm që datojnë në shekullin e 6, është një nga shembujt më të mirë të artit dhe arkitekturës së hershme bizantine në rajonin e Mesdheut dhe në botë. Ai përfshin vetë bazilikën, një sakristi, një pagëzimore dhe një kullë të këmbanës në afërsi të pallatit të kryepeshkopit. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/809|title=Episcopal Complex of the Euphrasian Basilica in the Historic Centre of Poreč|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Necropolet etruske të [[Cerveteri|Cerveterit]] dhe [[Tarquinia|Tarquinisë]] | [[File:Danseur avec une coupe de vin Tombe oes Leopards, Tarquinia.jpg|150x150px|alt=Grass-covered conical structures.]] | {{sort|Italia|Provinces of [[Provinca e Rome|Rome]] and [[Provinca e Viterbo|Viterbo]], [[Lazio]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|42|0|25|N|12|6|7|E|region:IT_type:landmark|name=Etruscan Necropolises of Cerveteri and Tarquinia}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii)(iv) | {{convert|21|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|5786|ha|abbr=values}} | align="center" | 2004 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1158|title=Etruscan Necropolises of Cerveteri and Tarquinia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Ferrara]], Qyteti i Rilindjes, dhe Delta e saj Po | [[File:Ippovie Delta Po.JPG|150x150px|alt=Sunset over a river.]] | {{sort|Italia|[[Ferrara|City]] and [[Provinca e Ferrara|Province]] of Ferrara, [[Emilia–Romagna]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|44|50|16|N|11|37|10|E|region:IT_type:landmark|name=Ferrara, City of the Renaissance, and its Po Delta}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv)(v)(vi) | {{convert|46712|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|117649|ha|abbr=values}} | align="center" | 1995<ref group="nb">Extended in 1999 to include the Po Delta and name change from ''Ferrara, city of the Renaissance'' to the present name.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/733|title=Ferrara, City of the Renaissance, and its Po Delta|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/2641|title=Decision - 23COM VIII.C.2 - Extension: Ferrara, City of the Renaissance and its Po Delta (extension of Ferrara, city of the Renaissance) (Italy)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Parku Kombëtar i Garajonay]] | [[File:Gomera.jpg|150x150px|alt=A foggy picture of a rain forest riddled with weeds and various plant life.]] || align="center" | <span style="display: none;">Spa</span>[[La Gomera]],<br />{{flag|Spanja}}<br /><small>{{coord|28.126250|-17.237222|format=dms|name=Garajonay National Park}}</small> || Natyror:<span style="display:none;">SpaGara</span><br />(vii), (ix) || align="center" | {{convert|3984|ha|abbr=values|sortable=on}} || align="center" | 1986 || Pjesa më e madhe e parkut, në mes të ishullit La Gomera të ishujve Kanarie, është e mbuluar me një pyll të begatë..<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/380|title=Garajonay National Park|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=28 maj 2010}}</ref> |- style="background-color:#FFE6BD;color:#000" ! scope="row" | [[Parku Kombëtar i Garamba]]<sup>{{†|alt=In danger}}</sup> | [[File:Garamba National Park overhead.jpg|150x150px|alt=An overhead and cloudy view of a wide, swampy river with grassy plains on both sides.]] | align="center" | <span style="display: none;">Dem</span>[[Orientale (province)|Orientale]],<br />{{flag|Democratic Republic of the Congo}}<br /><small>{{coord|4|29.25|format=dms|name=Garamba National Park}}</small> | Natyror:<span style="display:none;">DemGar</span><br />(vii), (x) || align="center" | {{convert|500000|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1980 | Parku ka savanë, livadhe dhe pyje të gjerë, me elefantë, gjirafë, hipopotamë dhe rinocerontë të bardhë.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/136|title=Garamba National Park|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=28 maj 2010}}</ref> Garamba konsiderohej të jetë e rrezikuar pas zvogëlimit të popullsisë së rinocerontëve të bardhë në zonë,<ref name="Garambaexp">{{Cite web|title=Decision &ndash; 08COM X.26-27 &ndash; Inscriptions on the List of World Heritage in Danger|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/1229|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=10 shtator 2011}}</ref> por u hoq nga lista në 1991.<ref>{{Cite web|title=Decision &ndash; 16COM X.E &ndash; Removed from the World Heritage List in Danger: Garamba National Park (Zaire)|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/1249|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=10 shtator 2011}}</ref> Megjithatë, më vonë ajo rimori statusin në vitin 1996, kur tre vrasës u vranë dhe popullata e rinocerontëve të bardhë ra përsëri.<ref>{{Cite report|title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, Eighth Ordinary Session|url=http://whc.unesco.org/archive/1984/sc-84-conf004-9e.pdf|format=PDF|date=29 tetor – 2 nëntor 1994|publisher=[[UNESCO]]|location=[[Buenos Aires]]|accessdate=10 shtator 2011}}</ref><ref>{{Cite report|title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, Twentieth Session|url=http://whc.unesco.org/archive/repcom96.htm#garamba|section=VII.37 Garamba National Park (Zaire)|date=2–7 dhjetor 1996|accessdate=10 shtator 2011|publisher=[[UNESCO]]|location=[[Merida, Mexico]]}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qyteti kufitar garnizon i Elvas dhe fortifikimet e saj]] | [[File:ElvasSquare.jpg|150x150px|alt=Ramparts of Elvas.]] | {{sort|Portugalia|[[Alentejo]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|38|52|50|N|7|9|48|W|region:PT_type:landmark|name=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv) | {{convert|179|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|608|ha|abbr=values}} | align="center" | 2012 | Vendi, i përforcuar gjerësisht nga shekulli i 17-të deri në shekullin e 19-të, përfaqëson sistemin më të madh të hendekut të thatë në punë. Brenda mureve të saj, qyteti ka shtëpi kazermat dhe ndërtesat e tjera ushtarake, si dhe kishat dhe manastiret. Ndërsa Elvas përmban mbetje që datojnë që nga shekulli i 10-të, fortifikimi i saj filloi kur Portugalia rifitoi pavarësinë në vitin 1640. Përforcimet e projektuara nga Jesuit i Holandës, Padre João Piscásio Cosmander përfaqësojnë shembullin më të mirë të mbijetuar të shkollës së fortifikimeve holandeze kudo. Vendi gjithashtu përmban Ujësjellësin e Amoreira, i ndërtuar për të lejuar kështjellën të përballojë rrethime në lashtësi. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1367|title=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=2 korrik 2012}}</ref> |- ! scope="row" | [[Gamzigrad-Romuliana]], Pallati i Galeriusit | [[File:Felix Romuliana 8.jpg|150x150px|alt=Ruins of a building with columns.]] | {{sort|Serbia|[[Eastern Serbia]], {{flag|Serbia}}<br/><small>{{coord|43|53|57.5|N|22|11|10|E|region:RS_type:landmark|name=Gamzigrad-Romuliana, Palace of Galerius}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv) | {{convert|179|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|545|ha|abbr=values}} | align="center" | 2007 | Kompleksi i vjetër i fortifikuar i pallatit dhe kompleksi memorial i Gamzigrad-Romulianës, Pallati i [[Galerius|Galerios]], në lindje të Serbisë, është autorizuar nga Perandori Caius Valerius Galerius Maximianus, në fund të shekullit të 3-të dhe në fillim të shekullit të 4-të. Ishte i njohur si Felix Romuliana, i quajtur sipas nënës së perandorit. Vendi përbëhet nga fortifikime, pallati në pjesën veri-perëndimore të kompleksit, bazilikat, tempuj, banjot e nxehta, komplekset përkujtimore dhe një ''tetrapylon''. Grupi i ndërtesave është gjithashtu unik në ndërthurjen e funksioneve ceremoniale dhe përkujtimore. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1253|title=Gamzigrad-Romuliana, Palace of Galerius|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Gjenova|Genoa]]: Le Strade Nuove dhe sistemi i [[Palazzi dei Rolli]] | {{center|[[File:Centre et vieille-ville Gênes 1854 (8195511417).jpg|150x150px|alt=Narrow street lined by four storied buildings.]]}} | {{sort|Italia|[[Provinca e Genoa]], [[Liguria]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|44|24|44|N|8|55|52|E|region:IT_type:landmark|name=Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|16|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|113|ha|abbr=values}} | align="center" | 2006 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1211|title=Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Xhamia e Madhe dhe Spitali i Divrixhit]] | [[File:Divrigi,N-P2.jpg|150x150px|alt=Detail of stone carving.]] |{{sort|Turqia|District of [[Divriği]], [[Sivas Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|39|22|25|N|38|7|25|E|region:TR_type:landmark|name=Great Mosque and Hospital of Divriği}}</small>}} | Kulturor:<br />(i)(iv) | {{convert|2016|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1985 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/358|title=Great Mosque and Hospital of Divriği|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Parku Kombëtar Göreme]] dhe vendet e shkëmbinjve të [[Kapadokia|Kapadokisë]] | [[File:Goreme valley fairy chimneys.jpg|150x150px|alt=White stone pinnacle rocks topped by a dark colored rock.]] |{{sort|Turqia|[[Nevşehir Province]] in [[Central Anatolia Region]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|38|40|0|N|34|51|0|E|region:TR_type:landmark|name=Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia}}</small>}} | Mixed:<br />(i)(iii)(v)(vii) | {{convert|9576|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1985 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/357|title=Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Hal Saflieni Hypogeum]] | [[File:Photo Ellis Hal Salflieni.jpg|150x150px|alt=Underground structure.]] | {{sort|Malta|[[Paola, Malta|Paola]], [[Malta Island]], {{flag|Malta}}<br/><small>{{coord|35|52|17|N|14|30|27|E|region:MT_type:landmark|name=Hal Saflieni Hypogeum}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1980 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/130|title=Hal Saflieni Hypogeum|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope=“row" | [[Hattusha]]: Kryeqyteti i [[Hittites|Hittite]] | [[File:Lion Gate, Hattusa 01.jpg|150x150px|alt=Stone gate with sculpted lions.]] |{{sort|Turqia|[[Sungurlu]], [[Çorum Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|40|0|50|N|34|37|14|E|region:TR_type:landmark|name=Hattusha: the Hittite Capital}}</small>}} | Kulturor:<br />(i)(ii)(iii)(iv) | {{convert|268|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1986 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/377|title=Hattusha: the Hittite Capital|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Trashëgimia e Merkurit. [[Almadén|Almaden]] dhe [[Idrija]] | [[File:Minas de Almadén, Ciudad Real (RPS 21-07-2012).png|150x150px|alt=Almadén mine.]] !style="background-color: #D0E7FF;color:#000"| {{sort|ZZZ|{{flag|Slovenia}}; {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|38|46|31|N|4|50|20|W|type:landmark|name=Heritage of Mercury. Almadén and Idrija}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|104|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 2012 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1313|title=Heritage of Mercury. Almadén and Idrija|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=4 gusht 2013}}</ref> |- ! scope=“row" | [[Hierapolis]]–[[Pamukkale]] | [[File:Pamukkale00.JPG|150x150px|alt=Hanging white limestone wall.]] |{{sort|Turqia|[[Denizli Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|37|55|26|N|29|7|24|E|region:TR_type:landmark|name=Hierapolis-Pamukkale}}</small>}} | Mixed:<br />(iii)(iv)(vii) | {{convert|1077|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1988 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/485|title=Hierapolis-Pamukkale|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope=“row" | Zonat Historike të [[Stambollit]] | [[File:Topkapi Palace Hagia Sophia Blue Mosque.jpg|150x150px|alt=A large building with a square tower, three mosques and ten minarets near water.]] |{{sort|Turqia|Istanbul city and [[Istanbul Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|41|0|30|N|28|58|48|E|region:TR_type:landmark|name=Historic Areas of Istanbul}}</small>}} | Kulturor:<br />(i)(ii)(iii)(iv) | {{convert|678|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1985 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/356|title=Historic Areas of Istanbul|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Kompleksi historik i [[Split|Splitit]] me [[Pallati i Dioklecianit|Pallatin e Dioklecianit]] | {{center|[[File:Peristyle, Split 2.jpg|150x150px|alt=A grey palace building with columns.]]}} | {{sort|Kroacia|[[Split-Dalmatia County]], {{flag|Kroacia}}<br/><small>{{coord|43|30|34|N|16|26|36|E|region:HR_type:landmark|name=Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv) | {{convert|21|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1979 | Pallati u ndërtua nga perandori romak Dioklecian në fillim të shekullit të katërt të shekullit të kaluar, dhe më vonë shërbeu si bazë e qytetit të Splitit. Një kishë u ndërtua në Mesjetë brenda mauzoleut të lashtë, së bashku me kishat, fortifikimet, dhe pallateve gotike dhe të rilindjes. Stili barok përbën pjesën tjetër të zonës. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/97|title=Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendra Historike e Kordobës]] | [[File:Cordoba-Puente Romano02.jpg|150x150px|alt=Dense city centre with white houses and a large church or palace complex.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca e Córdoba (Spain)|Provinca e Córdoba]], [[Andalusia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|37|52|45|N|4|46|47|W|region:ES_type:landmark|name=Historic Centre of Cordoba}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1984<ref group="nb">Extended in 1994 to include the surroundings of the [[Cathedral–Mosque of Córdoba]] and name change from ''Mosque of Cordoba'' to the present name.</ref> | Lista origjinale ishte Xhamia e Madhe e Córdobës, një xhami e shekullit të 7-të e konvertuar në një katedrale katolike romake në shekullin e 13-të nga Ferdinandi III. Gjatë periudhës së arritjeve mëdha të sundimit maurik në rajon, Kordova kishte mbi 300 xhami dhe arkitekturë të krahasueshme me atë të [[Konstandinopoja|Konstandinopojës]], [[Damasku|Damaskut]] dhe [[Bagdadi|Bagdadit]]. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/313|title=Historic Centre of Cordoba|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/3232|title=Decision - 18COM XI - Extension and Change of Name: The Historic Centre of Cordoba (extension of the Mosque of Cordoba) (Spain)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Qendra Historike e [[Évora]] | [[File:Centro Histórico de Évora VII.jpg|150x150px|alt=Ruins of a classical columned temple.]] | {{sort|Portugalia|[[Évora Municipality]], [[Alentejo]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|38|24|23|N|7|54|28|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Évora}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1986 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/361|title=Historic Centre of Évora|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendra Historike e Firences]] | [[File:Il Duomo (5158048625).jpg|150x150px|alt=Bridge across a river with buildings on it.]] | {{sort|Italia|[[Florence|City]] and [[Provinca e Florence|Province]] of Florence, [[Tuscany]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|46|23|N|11|15|22|E|type:landmark|name=Historic Centre of Florence}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|505|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1982 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/174|title=Historic Centre of Florence|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Qendra Historike e [[Guimarães]] | {{center|[[File:Guimarães - Padrão Comemorativo da Batalha do Salado.jpg|150x150px|alt=A square palace complex with white walls and many chimneys.]]}} | {{sort|Portugalia|[[Braga District]], [[Minho Province]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|41|26|27|N|8|17|41|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Guimarães}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv) | {{convert|16|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|45|ha|abbr=values}} | align="center" | 2001 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1031|title=Historic Centre of Guimarães|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendra Historike e Napolit]] | [[File:Veduta di napoli, San martino 01.JPG|150x150px|alt=Narrow street with five-storied buildings.]] | {{sort|Italia|[[Naples|City]] and [[Provinca e Naples|Province]] of Naples, [[Campania]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|40|51|5|N|14|15|46|E|type:landmark|name=Historic Centre of Naples}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1995 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/717|title=Historic Centre of Naples|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Qendra Historike e [[Porto|Portos]] | [[File:Mosaic (486576560).jpg|150x150px|alt=Metal bridge across a river and city centre built on a hillside.]] | {{sort|Portugalia|[[Norte Region, Portugalia|Norte]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|41|8|30|N|8|37|0|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Oporto}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1996 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/755|title=Historic Centre of Oporto|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Qendra Historike e [[Roma|Romës]], Prona e Selisë së Shenjtë në atë qytet që gëzon të drejtat ekstraterritoriale dhe [[San Paolo Fuori le Mura]] | {{center|[[File:Petersplatz Rom Vatikanstadt HDR 2013 03 b.jpg|150x150px|alt=Building with white columns in the lower floor and Christian paintings on the walls of the upper floor.]]}} !style="background-color: #D0E7FF;color:#000"| {{sort|ZZZ|{{flag|Holy See}}; [[Rome]], [[Lazio]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|41|53|25|N|12|29|32|E|type:landmark|name=Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|1485|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1980<ref group="nb>Extended in 1990 and name change from ''Historic Centre of Rome'' to the present name.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/91|title=Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendra Historike e San Gimignano]] | [[File:Toscana SGimignano tango7174.jpg|150x150px|alt=A small town dominated by many tall stone towers..]] | {{sort|Italia|San Gimignano, [[Provinca e Siena]], [[Tuscany]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|28|5|N|11|2|30|E|type:landmark|name=Historic Centre of San Gimignano}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii)(iv) | {{convert|14|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1990 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/550|title=Historic Centre of San Gimignano|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendra Historike e Sienës]] | [[File:Siena cathedral panoramic frontview.jpg|150x150px|alt=A large square surrounded by multi-storied buildings. One of the buildings has a tall and narrow tower.]] | {{sort|Italia|[[Siena|City]] and [[Provinca e Siena|Province]] of Siena, [[Tuscany]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|19|7|N|11|19|54|E|type:landmark|name=Historic Centre of Siena}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | {{convert|170|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|9907|ha|abbr=values}} | align="center" | 1995 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/717|title=Historic Centre of Siena|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendra Historike e Qytetit të Pienza]] | [[File:3083PienzaCsoRossellino.JPG|150x150px|alt=Narrow street and three-storied houses.]] | {{sort|Italia|Pienza, [[Provinca e Siena]], [[Tuscany]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|4|37|N|11|40|43|E|type:landmark|name=Historic Centre of the City of Pienza}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | {{convert|4.41|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1996 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/789|title=Historic Centre of the City of Pienza|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendra Historike e Urbino]] | [[File:Urbino-vista paese.jpg|150x150px|alt=A large palace in a city.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Pesaro]], [[Marche]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|43|30|N|12|38|0|E|type:landmark|name=Historic Centre of Urbino}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|29|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|3609|ha|abbr=values}} | align="center" | 1998 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/828|title=Historic Centre of Urbino|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qendrat historike të Beratit dhe Gjirokastrës]] | [[File:Berat Albania 10.jpg|150x150px|alt=White houses with greyish roofs on a hillside.]] | {{sort|Shqipëria|[[Berat]] dhe [[Gjirokastër]], {{flag|Shqipëri}}<br/><small>{{coord|40|4|10|N|20|8|0|E|region:AL_type:landmark|name=Historic Centres of Berat and Gjirokastra }}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv) | {{convert|59|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|136|ha|abbr=values}} | align="center" | 2005<ref group="nb">Extension of borders in 2008.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/569|title=Historic Centres of Berat and Gjirokastra|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Historic City of Toledo|Qyteti historik i Toledos]] | [[File:1 Puente de Alcántara toledo 2014.jpg|150x150px|alt=City with churches and other large structures on a hillside near a river.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Toledo]], [[Castile–La Mancha]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|39|52|1|N|4|1|46|W|region:ES_type:landmark|name=Historic City of Toledo}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1986 | Toledo u themelua nga romakët, shërbeu si kryeqyteti i Mbretërisë Visigotike, ishte e rëndësishme në Spanjën myslimane dhe gjatë Reconquista, dhe shërbeu shkurtimisht si kryeqyteti i Spanjës. Qyteti kombinon ndikimet e krishtera, muslimane dhe hebreje. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/379|title=Historic City of Toledo|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Qyteti historik i Trogirit]] | [[File:Trogir3.jpg|150x150px|alt=Coastal town with a palm tree promenade and houses with red roofs.]] | {{sort|Kroacia|[[Split-Dalmatia County]], {{flag|Kroacia}}<br/><small>{{coord|43|30|45|N|16|15|6|E|region:HR_type:landmark|name=Historic City of Trogir}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(v) | {{convert|6.40|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|4.80|ha|abbr=values}} | align="center" | 2008 | Kultura e pasur e Trogirit u krijua nën ndikimin e grekëve të vjetër, romakëve dhe venecianëve. Kjo është kompleksi më i ruajtur romak-gotik jo vetëm në Adriatik, por në të gjithë Evropën Qendrore. Qendra mesjetare e Trogirit, e rrethuar me mure, përmban një kështjellë dhe kullë të ruajtur dhe një sërë vendbanimesh dhe pallatesh nga periudha romanike, gotike, rilindjes dhe barok. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1997|title=Historic City of Trogir|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Qyteti historik me mure i[[Cuenca, Spanjë|Cuenca]] | [[File:007253 - Cuenca (8675297263).jpg|150x150px|alt=Town built on a rocky cliff.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Cuenca]], [[Castile–La Mancha]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|4|36|N|2|7|54|W|region:ES_type:landmark|name=Historic Walled Town of Cuenca}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(v) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1996 | Moorët ndërtuan qytetin e fortifikuar në fillim të shekullit të 8-të, dhe u kapën nga të krishterët në shekullin e 12-të. Katedralja është shembulli i parë gotik në Spanjë. Qyteti është gjithashtu i famshëm për ''casas colgados'', shtëpitë që varen mbi buzë të një shkëmbi. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/781|title=Historic Walled Town of Cuenca|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Ibiza]], Biodiversiteti dhe Kultura | [[File:Aerial view of the island of Sa Conillera, near St. Antoni de Portmany.jpg|150x150px|alt=]] | {{sort|Spanja|[[Ishujt Balearik]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|38|54|40|N|1|26|7|E|region:ES_type:landmark|name=Ibiza, Biodiversity and Culture}}</small>}} | Mixed:<br/>(ii)(iii)(iv)(ix)(x) | {{convert|8564|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1999 | Bregdeti i Ibiza është shtëpia e ''posidonia oceanica'', një bimë detare e gjetur vetëm në Mesdhe që mbështet një ekosistem të ndryshëm bregdetar dhe detar. Ishulli gjithashtu përmban rrënojat e shumta fenikase dhe pjesët më të vjetra të fortifikuara të qytetit datojnë në shekullin e 16-të. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/417|title=Ibiza, Biodiversity and Culture|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Isole Eolie ([[Ishujt Aeolian]]) | [[File:Aeolian Islands (8).jpg|150x150px|alt=A group of volcanic islands.]] | {{sort|Italia|Southern [[Tyrrhenian Sea]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|38|29|16|N|14|56|44|E|region:IT_type:landmark|name=Isole Eolie (Aeolian Islands)}}</small>}} | Natyror:<br/>(viii) | {{convert|1216|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 2000 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/908|title=Isole Eolie (Aeolian Islands)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[La Lonja de la Seda de Valencia]] | [[File:Llotja de la Seda (València) - 21.jpg|150x150px|alt=Interior of a building with high curled columns.]] | {{sort|Spanja|[[Valencia, Spain|Valencia]], [[Provinca Valencia]], [[Valencian Community]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|39|28|28|N|0|22|42|W|region:ES_type:landmark|name=La Lonja de la Seda de Valencia}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1996 | La Lonja (ose Llotja në gjuhën Valenciane) de la Seda do të thotë shkëmbim i mëndafshit, dhe grupi i godinave gotike demonstrojnë pasurinë e Valencias si një qytet i rëndësishëm tregtar mesdhetar dhe evropian në atë periudhë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/782|title=La Lonja de la Seda de Valencia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Peizazh i kulturës së vreshtave të ishullit Pico]] | {{center|[[File:Açores 2010-07-21 (5126595732).jpg|150x150px|alt=Vineyards with low walls built of boulders and the sea in the distance.]]}} | {{sort|Portugalia|[[Azores]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|38|30|48|N|28|32|28|W|region:PT_type:landmark|name=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(v) | {{convert|190|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|2445|ha|abbr=values}} | align="center" | 2004 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1117|title=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Las Médulas]] | [[File:Medulas1.jpg|150x150px|alt=Landscape with red rocks.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca León]], [[Castile and León]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|28|10|N|6|46|15|W|region:ES_type:landmark|name=Las Médulas}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1997 | The Romans established a gold mine and worked the site for two centuries. They used an early form of [[hydraulic mining]] and cut aqueducts in the rock cliffs to provide water for the operations. The Romans left in the early 3rd century, leaving sheer cliff faces and mining infrastructure that is intact today. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/803|title=Las Médulas|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Qytetet e vonshme barokore të [[Val di Noto]] (Sicili Juglindore) | {{center|[[File:Catania 2846.jpg|150x150px|alt=White baroque church.]]}} | {{sort|Italia|Provinces of [[Provinca e Catania|Catania]], [[Provinca e Ragusa|Ragusa]] and [[Provinca e Syracuse|Syracuse]], [[Sicily]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|36|53|35.5|N|15|4|8|E|region:IT_type:landmark|name=Late Baroque Towns of the Val di Noto (South-Eastern Sicily)}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv)(v) | {{convert|113|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|306|ha|abbr=values}} | align="center" | 2002 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1024|title=Late Baroque Towns of the Val di Noto (South-Eastern Sicily)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Laurisilva e Madeira]] | [[File:Forest Los Tilos.jpg|150x150px|alt=A foggy picture of the top of a very dense forest.]] || align="center" | <span style="display: none;">Por</span>[[Madeira]],<br />{{flag|Portugalia}}<br /><small>{{coord|32.766667|-17|format=dms|name=Laurisilva of Madeira}}</small> || Natyror:<span style="display:none;">PorLau</span><br />(ix), (x) || align="center" | {{convert|15000|ha|abbr=values|sortable=on}} || align="center" | 1999 || Vendi është zona më e madhe e mbijetuar e pyllit dafinas. Ai përbëhet nga përafërsisht 90% pyje me rritje të vjetër dhe është shtëpia e llojeve endemike të tilla si pëllumbi i gjatë Madeiran.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/934|title=Laurisilva of Madeira|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=28 maj 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Longobards në Itali]] | {{center|[[File:Monte Sant'Angelo-Street09.jpg|150x150px|alt=Basilica of San Salvatore in Brescia.]]}} | {{sort|Italia|{{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|46|5|39|N|13|25|59|E|region:IT_type:landmark|name=Longobards in Italy. Places of the power (568-774 A.D.)}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(vi) | {{convert|14|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|306|ha|abbr=values}} | align="center" | 2011 | Zona përfshin shtatë qytete Longobardi: Brescia, Cividale del Friuli, Castelseprio, Spoleto, Campello sul Clitunno, Benevento dhe [[Monte Santanxhelo|Monte Sant'Angelo]]. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1318|title=Longobards in Italy. Places of the power (568-774 A.D.)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row"| [[Lugina Madriu-Perafita-Claror]] | [[File:Pont de la Tosca (Escaldes-Engordany) - 2.jpg|150x150px|alt=A small stone hut in the mountains.]] |{{sort|Andorra|[[Encamp]], [[Andorra la Vella]], [[Sant Julià de Lòria]], [[Escaldes-Engordany]], {{flag|Andorra}}<br/><small>{{coord|42|29|41|N|1|35|44|E|region:AD_type:landmark|name=Madriu-Perafita-Claror Valley}}</small>}} | Kulturor:<br />(v) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2004<ref group="nb">Minor extension of the zona e ndërmjetme in 2006.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1160|title=Madriu-Perafita-Claror Valley|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/1016|title=Decision - 30COM 8B.59 - Minor modifications to the boundaries (Madriu-Perafita-Claror Valley)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mantua]] dhe [[Sabbioneta]] | [[File:Sabbioneta-piazza ducale.jpg|150x150px|alt=Palace like building with a colonnade.]] | {{sort|Italia|{{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|9|34|N|10|47|40|E|region:IT_type:landmark|name=Mantua and Sabbioneta}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii) | {{convert|235|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|2330|ha|abbr=values}} | align="center" | 2008 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1287|title=Mantua and Sabbioneta|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Medieval City of Rhodes|Qyteti mesjetar i Rodosit]] | [[File:Murs tours palais grand maître.jpg|150x150px|alt=Fortresss at a harbour with sailing boats.]] | {{sort|Greqia|[[Rhodes (regional unit)|Rhodes]], [[South Aegean]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|36|26|50|N|28|13|40|E|region:GR_type:landmark|name=Medieval City of Rhodes}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(v) | {{convert|66|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1988 | Urdhri i Shën Joanit të Jeruzalemit pushtoi Rodosin nga viti 1309 deri më 1523 dhe filloi të transformonte qytetin në një kështjellë. Më pas ajo u bë nën sundimin turk dhe italian. Me Pallatin e Mjeshtrave të Mëdhenj, Spitalin e Madh dhe Rrugën e Kalorësve, Qyteti i Epërm është një nga ansamblet më të bukura urbane të periudhës gotike. Në Qytetin e Ulët, arkitektura gotike bashkëjeton me xhami, banjot publike dhe ndërtesa të tjera që datojnë nga periudha [[Perandoria Osmane|osmane]].<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/493|title=Medieval City of Rhodes|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/493|title=Medieval City of Rhodes|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Medici villas|Medici Vila dhe kopshtet në Toscana]] | [[File:Villa medici di belcanto, villa inferiore 02.JPG|150x150px|alt=]] | {{sort|Italia|[[Tuscany]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|51|28|N|11|18|15|E|region:IT_type:landmark|name=Medici Villas and Gardens in Tuscany}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | {{convert|125|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|3539|ha|abbr=values}} | align="center" | 2013 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/175|title=Medici Villas and Gardens in Tuscany|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=4 gusht 2013}}</ref> |-style="background-color: #FFE6BD;color:#000" ! scope="row" style="background-color: #FFE6BD;color:#000" | [[Monumentet mesjetare në Kosovë]] | [[File:Манастир Грачаница.jpg|150x150px|alt=Stone church with various towers.]] | [[Kosovo]], officially listed as {{sort|Kosova|{{flag|Kosova}}<br/><small>{{coord|42|39|40|N|20|15|56|E|region:RS_type:landmark|name=Medieval Monuments in Kosovo}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv) | {{convert|2.88|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|115|ha|abbr=values}} | align="center" | 2004<ref group="nb">Extended in 2006 to include the [[Patriarchate of Peć monastery]], the [[Gračanica monastery]] and [[Our Lady of Ljeviš]]. Name change from ''[[Dečani Monastery]]'' to the present name.</ref> | Të katër ndërtesat e vendit pasqyrojnë pikat e larta të kulturës kishtare bizantine-romake, me stilin e saj të veçantë të pikturës murale, e cila u zhvillua në Ballkan midis shekujve 13 dhe 17. Patriarkana e Manastirit të Pejës është një grup prej katër kishash me kube me seri të pikturave murale. Afreskat e shekullit të 13-të të Kishës së Apostujve të Shenjtë janë pikturuar në një stil unik, monumental. Afreskat e hershme të shekullit të 14-të në kishën e Virgjëreshës së Shenjtë të Lëvisës përfaqësojnë pamjen e të ashtuquajturit stili palaiologjik të Rilindjes, duke kombinuar ndikimet e traditave ortodokse bizantine dhe romane perëndimore. Stili ka luajtur një rol vendimtar në artin pasardhës të Ballkanit. Vendi është renditur si i rrezikuar që nga viti 2006 për shkak të mungesës së mbrojtjes dhe menaxhimit ligjor; Paqëndrueshmëria politike dhe siguria. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/724|title=Medieval Monuments in Kosovo|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref name="30-sess-p157-158">{{harvnb|30th session|2006|pp=157–158}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tempuj Megalitik të Maltës]] | {{center|[[File:2012-09-24-Malta-Gozo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 109.JPG|150x150px|alt=Prehistoric stone structure with a geometric relief.]]}} | {{sort|Malta|[[Gozo]] and [[Malta Island]], {{flag|Malta}}<br/><small>{{coord|36|2|57|N|14|16|10|E|region:MT_type:landmark|name=Megalithic Temples of Malta}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1980<ref group="nb>Extended in 1992 to include the temples of [[Ħaġar Qim]], [[Mnajdra]], [[Ta' Ħaġrat Temples|Ta' Ħaġrat]], [[Skorba Temples|Skorba]] and [[Tarxien Temples|Tarxien]].</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/132|title=Megalithic Temples of Malta|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Ura Mehmed Pasa Sokoloviç]] në Vishegrad | [[File:Visegrad Drina Bridge 1.jpg|150x150px|alt=A bridge with many arcs across a river.]] | {{sort|Bosnia and Herzegovina|[[Republika Srpska]], {{flag|Bosnja dhe Hercegovina}}<br/><small>{{coord|43|46|53|N|19|17|17|E|region:BA_type:landmark|name=Mehmed Paša Sokolović Bridge in Višegrad}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|1.50|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|12|ha|abbr=values}} | align="center" | 2007 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/570|title=Mehmed Paša Sokolović Bridge in Višegrad|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Meteora]] | [[File:20140414 meteora175.JPG|150x150px|alt=Rock pillars with buildings on top of some of them.]] | {{sort|Greqia|[[Trikala (regional unit)|Trikala]], [[Thessaly]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|39|43|0|N|21|38|0|E|region:GR_type:landmark|name=Meteora}}</small>}} | Mixed:<br/>(i)(ii)(iv)(v)(vii) | {{convert|272|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|1884|ha|abbr=values}} | align="center" | 1988 | Në një rajon me majat e gurëve pothuajse të paarritshëm, murgjit u vendosën në këto "kolona të qiellit" që nga shekulli i 11-të e tutje. Njëzet e katër prej këtyre manastireve u ndërtuan, pavarësisht vështirësive të jashtëzakonshme, në kohën e ringjalljes së madhe të idealit eremetik në shekullin e 15-të. Afreskat e tyre të shekullit të 16-të shënojnë një fazë kyçe në zhvillimin e pikturës post-bizantine.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/455|title=Meteora|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-07|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/455|title=Meteora|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Manastiret e [[Manastiri Daphni|Daphni]], [[Hosios Loukas]] dhe [[Nea Moni of Chios]] | {{center|[[File:GR-osios-loukas-barbara-kap.jpg|150x150px|alt=Mosaic of a baptemn.]]}} | {{sort|Greqia|[[Attica (region)|Attica]], [[Central Greece (region)|Central Greece]] and [[North Aegean]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|38|24|0|N|22|45|0|E|region:GR_type:landmark|name=Monasteries of Daphni, Hosios Loukas and Nea Moni of Chios}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iv) | {{convert|3.70|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|5816|ha|abbr=values}} | align="center" | 1990 | Megjithëse gjeografikisht të largëta nga njëri-tjetri, këto tre manastire i përkasin të njëjtës seri tipologjike dhe ndajnë të njëjtat karakteristika estetike. Kishat janë ndërtuar në një plan kryq-në-katror me një kube të madhe të mbështetur nga harqet që përcaktojnë një hapësirë tetëkëndësh. Në shekujt e 11-të dhe të 12-të ata u dekoruan me vepra të shkëlqyera mermeri, si dhe mozaikë në një sfond ari, të gjitha karakteristika të 'epokës së dytë të artë të artit bizantin'.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/537|title=Monasteries of Daphni, Hosios Loukas and Nea Moni of Chios|publisher=UNESCO|access-date=2012-09-30}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/537|title=Monasteries of Daphni, Hosios Loukas and Nea Moni of Chios|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[El Escorial|Manastiri dhe Vendi i Escurial, Madrid]] | [[File:El Monasterio de San Lorenzo de El Escorial.JPG|150x150px|alt=A large building complex with towers.]] | {{sort|Spanja|[[San Lorenzo de El Escorial]], [[Komuniteti i Madridit]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|34|54|N|4|7|35|W|region:ES_type:landmark|name=Monastery and Site of the Escurial, Madrid}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1984 | El Escorial është një nga disa vende mbretërore spanjolle për shkak të historisë së saj si një vendbanim i familjes mbretërore. Pallati u projektua nga Mbreti Filip II dhe arkitekti Juan Bautista de Toledo për të shërbyer si një monument për rolin qendror të Spanjës në botën e krishterë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/318|title=Monastery and Site of the Escurial, Madrid|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Manastiri i Alcobaçës]] | [[File:Crepusculo Gótico.jpg|150x150px|alt=Church facade integrated into a complex of white buildings with red roofs.]] | {{sort|Portugalia|[[Alcobaça, Portugalia|Alcobaça]], [[Leiria District]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|39|33|0|N|8|58|36|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of Alcobaça}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1989 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/505|title=Monastery of Alcobaça|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Manastiri i Batalha]] | [[File:P8052737w (7807482158).jpg|150x150px|alt=Gothic church]] | {{sort|Portugalia|[[Batalha, Portugalia|Batalha]], [[Leiria District]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|39|39|28|N|8|49|37|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of Batalha}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii) | {{convert|0.98|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|86|ha|abbr=values}} | align="center" | 1983 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/264|title=Monastery of Batalha|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Manastiri i Jerónimos|Manastiri i Hieronymites]] dhe [[Kulla e Belémit]] në [[Lisbona|Lisbonë]] | [[File:A Torre Manuelina.jpg|150x150px|alt=White tower near the sea.]] | {{sort|Portugalia|[[Lisbonë]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|38|41|31|N|9|12|57|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of the Hieronymites and Tower of Belém in Lisbon}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(vi) | {{convert|2.66|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|103|ha|abbr=values}} | align="center" | 1983<ref group="nb">Extension of the zona e ndërmjetme of the Tower of Belém in 2008.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/263|title=Monastery of the Hieronymites and Tower of Belém in Lisbon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Monte San Giorgio]] | [[File:Lago di Lugano3.jpg|150x150px|alt=A wooded mountain and a lake.]] !style="background-color: #D0E7FF;color:#000"| {{sort|ZZZ|{{flag|Italia}}; {{flag|Switzerland}}<br/><small>{{coord|45|53|20|N|8|54|50|E|type:landmark|name=Monte San Giorgio}}</small>}} | Natyror:<br/>(viii) | {{convert|1089|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|3207|ha|abbr=values}} | align="center" | 2003<ref group="nb>Extended in 2010 to include the Italian portion of the site.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1090|title=Monte San Giorgio|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/3986|title=Decision - 34COM 8B.6 - Natural Properties- Monte San Giorgio (Italy)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Monumentet e [[Oviedo]] dhe [[Mbretëria e Asturias|Mbretërisë së Asturias]] | {{center|[[File:Oviedo 16 1 (6624855611).jpg|150x150px|alt=High and narrow stone church building.]]}} | {{sort|Spanja|[[Asturias]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|43|21|45|N|5|50|35|W|region:ES_type:landmark|name=Monuments of Oviedo and the Kingdom of the Asturias}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1985<ref group="nb">Extended in 1998 to include the [[Cámara Santa]], [[San Julián de los Prados]] and the [[La Foncalada]] fountain in Oviedo. Name change from ''Churches of the Kingdom of the Asturias'' to the present name.</ref> | Mbretëria e Asturias mbeti e vetmja zonë e krishterë e Spanjës në shekullin e 9-të. Ajo zhvilloi stilin e saj të artit dhe arkitekturës para-romane që shfaqet në kisha të ndryshme dhe monumente të tjera. Regjistrimi origjinale titullohej "Kishat e Mbretërisë së Asturias" dhe u zgjerua për të përfshirë monumentet e tjera të tilla si La Foncalada. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/312|title=Monuments of Oviedo and the Kingdom of the Asturias|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/2785|title=Decision - 22COM VIII.B.2 - Extension: Monuments of Oviedo and the Kingdom of the Asturias (Spain)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mali i Shenjtë]] | [[File:Simonos Petras 3.jpg|150x150px|alt=A large building complex and church built on a cliffside.]] | {{sort|Greqia|Rajoni autonom i malit i Shenjtë, {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|40|16|0|N|24|13|0|E|region:GR_type:landmark|name=Mount Athos}}</small>}} | Mixed:<br/>(i)(ii)(iv)(v)(vi)(vii) | {{convert|33042|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1988 | Një qendër shpirtërore ortodokse që nga viti 1054, mali i Shenjtë ka gëzuar një statut autonom që nga koha bizantine. ''Mali i Shenjtë'', i cili është i ndaluar për gratë dhe fëmijët, është gjithashtu një vend i njohur artistik. Shtrirja e manastireve (rreth 20 prej të cilëve aktualisht janë të banuar nga rreth 1400 murgjit) kishin një ndikim aq të largët sa deri në [[Rusia|Rusi]] dhe shkolla e tij e pikturës ndikoi në historinë e artit ortodoks.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/454|title=Mount Athos|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-08|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/454|title=Mount Athos|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mount Etna]] | [[File:Taormina 03 10 04.JPG|150x150px|alt=]] | {{sort|Italia|[[Sicilia]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|37|45|22|N|14|59|48|E|region:IT_type:landmark|name=Mount Etna}}</small>}} | Natyror:<br/>(viii) | {{convert|19237|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 2013 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1427|title=Mount Etna|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=4 gusht 2013}}</ref> |- ! scope="row" | [[Arkitektura Mudéjar e Aragonit]] | {{center|[[File:La Seo, Zaragoza.jpg|150x150px|alt=A tower of reddish stone.]]}} | {{sort|Spanja|[[Provinca e Teruel|Teruel]] and [[Provinca e Zaragoza|Zaragoza]] Provinces, [[Aragon]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|20|38|N|1|6|26|W|region:ES_type:landmark|name=Mudéjar Architecture of Aragon}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1986<ref group="nb">Extended in 2001 to include architecture outside of Teruel in [[Calatayud]], [[Cervera de la Cañada]], [[Tobed]] and [[Zaragoza]]. Name change from ''Mudejar Architecture of Teruel'' to the present name.</ref> | Listimi origjinal përmbante katër kishave në [[Teruel]] në stilin Mudejar, një përzierje e stileve tradicionale islamike dhe bashkëkohore evropiane. Në vitin 2001, lista u zgjerua për të përfshirë edhe gjashtë monumente shtesë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/378|title=Mudéjar Architecture of Aragon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Liqeni i Ohrit|Trashëgimia Natyrore]] dhe [[Ohri|Kulturore]] e rajonit të Ohrit | [[File:St-John-Kaneo.jpg|150x150px|alt=Stone church next to a lake.]] | {{sort|Maqedonia|[[Komuna e Ohrit]], {{flag|Maqedonia}}<br/><small>{{coord|41|7|5|N|20|48|48|E|region:MK_type:landmark|name=Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region}}</small>}} | Mixed:<br/>(i)(iii)(iv)(vii) | {{convert|83350|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1979<ref group="nb">Extended in 1980 to include the cultural and historical area and name change from ''Lake Ohrid'' to ''Ohrid region with its cultural and historical aspects and its natural environment''. Minor boundary modification in 2009.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/99|title=Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/archive/repcom80.htm#99|title=REPORT OF THE RAPPORTEUR ON THE FOURTH SESSION OF THE WORLD HERITAGE COMMITTEE|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Rajoni Naturor dhe Kulturo-Historik i Kotorrit]] | [[File:20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg|150x150px|alt=A town in rocky mountains next to a bay or lake.]] | {{sort|Mali i Zi|[[Bay of Kotor]], [[Kotor]] and surrounding territory, {{flag|Mali i Zi}}<br/><small>{{coord|42|29|0|N|18|42|0|E|region:ME_type:landmark|name=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1979 | Vendi ishte renditur si i rrezikuar në vitet 1979-2003 pas dëmtimit të shkaktuar nga tërmeti i Malit të Zi në vitin 1979. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/125|title=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011}}</ref><br/><ref name="3-sess-p13">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/archive/1979/cc-79-conf003-13e.pdf|format=PDF|title=World Heritage Committee: Third session|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011|page=13}}</ref><br/><ref name="27-sess-p27">{{harvnb|27th session|2003|p=27}}</ref> |- ! scope=“row" | Xhamia Selimiye dhe kompleksi i saj shoqëror | [[File:Edirne 7333 Nevit.JPG|150x150px|alt=Large mosque with four minarets and a large dome of dark stone.]] |{{sort|Turqia|[[Edirne]], [[East Thrace]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|41|40|40|N|26|33|34|E|region:TR_type:landmark|name=Selimiye Mosque and its Social Complex}}</small>}} | Kulturor:<br />(i)(iv) | {{convert|2.50|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|38|ha|abbr=values}} | align="center" | 2011 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1366|title=Selimiye Mosque and its Social Complex|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Ura e Mostarit|Ura e Vjetër]] e Qytetit të Vjetër të[[Mostar]] | [[File:Bosnia and Herzegovina Apr-28-2012 243 (7155972122).jpg|150x150px|alt=A high bridge across a river with its peak at the middle.]] | {{sort|Bosnia and Herzegovina|[[Herzegovina-Neretva Canton]], {{flag|Bosnja dhe Hercegovina}}<br/><small>{{coord|43|20|53|N|17|48|39|E|region:BA_type:landmark|name=Old Bridge Area of the Old City of Mostar}}</small>}} | Kulturor:<br/>(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2005 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/570|title=Old Bridge Area of the Old City of Mostar|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row"| [[Mali i Nemrut]] | [[File:Mount Nemrut.jpg|150x150px|alt=Large sculpted heads of a bird and a human lying on the ground.]] |{{sort|Turqia|[[Adıyaman Province]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|38|2|12|N|38|45|49|E|region:TR_type:landmark|name=Nemrut Dağ}}</small>}} | Kulturor:<br />(i)(iii)(iv) | {{convert|11|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1987 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/448|title=Nemrut Dağ|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row"| Vendi neolitik i [[Çatalhöyük]] | [[File:CatalHoyukSouthArea.JPG|150x150px|alt=Excavations at the southern area of the site.]] |{{sort|Turqia|[[Central Anatolia Region]], {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|37|40|0|N|32|49|41|E|region:TR_type:landmark|name=Neolithic Site of Çatalhöyük}}</small>}} | Kulturor:<br />(iii)(iv) | {{convert|37|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|111|ha|abbr=values}} | align="center" | 2012 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/484|title=Neolithic Site of Çatalhöyük|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=4 gush 2013}}</ref> |- ! scope="row" | [[Dubrovniku|Qyteti i Vjetër i Dubrovnikut]] | [[File:Dubrovnik (3029758955).jpg|150x150px|alt=Marina in a city with churches and a fort.]] | {{sort|Kroacia|[[Dubrovnik-Neretva County]], {{flag|Kroacia}}<br/><small>{{coord|42|39|2|N|18|5|29|E|region:HR_type:landmark|name=Old City of Dubrovnik}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii)(iv) | {{convert|97|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|54|ha|abbr=values}} | align="center" | 1979<ref group="nb">Extended in 1994.</ref> | [[Dubrovniku]] u bë një republikë e begatë detare gjatë Mesjetës, i u bë i vetmi shtet-qytet lindor i Adriatikut për të rivalizuar Venedikun. Mbështetur nga pasuria dhe diplomacia e aftë, qyteti arriti një nivel të jashtëzakonshëm zhvillimi, veçanërisht gjatë shekujve 15 dhe 16. Vendi ishte renditur si Trashëgimisë Botërore në Rrezik në vitet 1991-1998 për shkak të Luftës së Pavarësisë Kroate. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/95|title=Old City of Dubrovnik|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011}}</ref><br/><ref name="15-sess-p31">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/archive/1991/sc-91-conf002-15e.pdf|format=PDF|title=World Heritage Committee: Fifteenth session|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011|page=31}}</ref><br/><ref name="22-sess-p12-13">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/archive/1998/whc-98-conf203-18e.pdf|format=PDF|title=World Heritage Committee: Twenty-second session|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011|pages=12–13}}</ref> |- ! scope="row" | Qyteti i Vjetër i [[Salamanca|Salamancës]] | [[File:Approaching the cathedral via patio chico.jpg|150x150px|alt=Cityscape with two large churches.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Salamanca]], [[Castile and León]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|57|55|N|5|39|52|W|region:ES_type:landmark|name=Old City of Salamanca}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1988 | Salamanca është e rëndësishme si një qytet universitar, pasi Universiteti i Salamancës, i themeluar në 1218, është më i vjetri në Spanjë dhe ndër më të vjetrat në Evropë. Qyteti u pushtua së pari nga Carthaginians në shekullin e 3, dhe më vonë u sundua nga romakët dhe Moorsët. Qendra e qytetit përfaqëson arkitekturën romane, gotike, maure, rilindase dhe barok. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/381|title=Old City of Salamanca|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Ávila, Spain|Qyteti i Vjetër i Ávila]] me Kishat e saj Extra-Muros | [[File:Basilica of San Vicente, Ávila, España.jpg|150x150px|alt=Defensive stone wall with semi-circular towers.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Ávila]], [[Castile and León]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|39|23|N|4|42|0|W|region:ES_type:landmark|name=Old Town of Ávila with its Extra-Muros Churches}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1985<ref group="nb">Minor extension of the boundary in 2007.</ref> | Muri mbrojtës përreth qytetit origjinal u ndërtua në shekullin e 11-të. Ajo përmban 82 kulla gjysmërrethor dhe 9 porta, dhe është një nga shembujt më të plotë të mureve të qytetit në Spanjë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/348|title=Old Town of Ávila with its Extra-Muros Churches|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Qyteti i vjetër i [[Cáceres, Spain|Cáceres]] | [[File:Caceres 11 1 (6623825531).jpg|150x150px|alt=An old town with churches built on a hillside.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Cáceres]], [[Extremadura]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|39|28|28|N|6|22|12|W|region:ES_type:landmark|name=Old Town of Cáceres}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1986 | Qyteti i vjetër kombinon ndikimet arkitektonike romake, islame, gotike veriore dhe italiane, duke përfshirë më shumë se 30 kulla islamike. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/384|title=Old Town of Cáceres|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Qyteti i Vjetër i [[Korfuzi (qyteti)|Korfuzit]] | [[File:Corfu Old Fortress R14.jpg|150x150px|alt=View over an old town near the sea with a castle.]] | {{sort|Greqia|[[Corfu (regional unit)|Corfu]], [[Ionian Islands (region)|Ionian Islands]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|39|37|26|N|19|55|39|E|region:GR_type:landmark|name=Old Town of Corfu}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv) | {{convert|70|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|162|ha|abbr=values}} | align="center" | 2007 | Qyteti i vjetër i Korfuzit, në ishullin e Korfuzit në brigjet perëndimore të [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe Greqisë, ndodhet në një pozicion strategjik në hyrje të detit [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe ka rrënjët e saj në shekullin e 8 para Krishtit. Tre fortesat e qytetit, të dizajnuara nga inxhinierë të njohur venecianë, u përdorën për katër shekuj për të mbrojtur interesat e tregtisë detare të [[Republika e Veneciës|Republikës së Venedikut]] kundër [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Gjatë kohës, kalatë u riparuan dhe pjesërisht u rindërtuan disa herë, më vonë nën sundimin britanik në shekullin e 19-të. Strehimi kryesisht neoklasik i qytetit të vjetër është pjesërisht nga periudha veneciane, pjesërisht nga ndërtimet më vonë, sidomos në shekullin e 19-të. Si një port i fortifikuar i Mesdheut, ansambi urban dhe portual i Korfuzit është i dukshëm për nivelin e lartë të integritetit dhe autenticitetit.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/978|title=Old Town of Corfu|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-08|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/978|title=Old Town of Corfu|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Qyteti i vjetër i[[Segovia]] dhe [[Ujësjellësi i Segovia|ujësjellësi]] i saj | [[File:Acueducto Romano (Segovia, España).jpg|150x150px|alt=A three-storied aqueduct running through a town.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Segovia]], [[Castile and León]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|56|54.5|N|4|7|9|W|region:ES_type:landmark|name=Old Town of Segovia and its Aqueduct}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1985 | Ujësjellësi romak u ndërtua në shekullin e 1, pallati mesjetar Alcázar në shekullin e 11-të, dhe katedralja në shekullin e 16-të. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/211|title=Old Town of Segovia and its Aqueduct|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row"| [[Kisha të Pikturuara në Rajonin e Troodos]] | [[File:Pedoulas Konstantin.jpg|150x150px|alt=Constantine and Helen, Church of Archangel Michael, Pedoulas]] |{{sort|Cyprus|[[Troodos Mountains]], [[Limassol District|Limassol]] and [[Nicosia District|Nicosia]] Districts, {{flag|Cyprus}}<br/><small>{{coord|34|55|13|N|33|5|45|E|region:CY_type:landmark|name=Painted Churches in the Troodos Region}}</small>}} | Kulturor:<br />(iii)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1985<ref group="nb">Extended in 2001 to include the church Metamorfosis tou Sotiros (Transfiguration of the Saviour) in Palaichori.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/351|title=Painted Churches in the Troodos Region|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/2314|title=Decision - 25COM X.B - Painted Churches in the Troodos Region [Extension to include the Church of Ayia Sotira, Palaichori] (Cyprus)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Palau de la Música Catalana]] dhe [[Hospital de Sant Pau]], [[Barcelona]] | [[File:Pavello de Sant Leopold.jpg|150x150px|alt=A large building complex of red stone.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Barcelona]], [[Catalonia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|41|23|16|N|2|10|30|E|region:ES_type:landmark|name=Palau de la Música Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1997<ref group="nb">Minor modification of the zona e ndërmjetme in 2008.</ref> | Të dy ndërtesat u ndërtuan në fillim të shekullit të 20-të dhe u hartuan nga Lluís Domènech i Montaner në lëvizjen moderniste të Art Nouveau që ishte shumë popullor në Barcelonë në atë periudhë. Dy ndërtesat janë veprat më të famshme të Montanerit. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/804|title=Palau de la Música Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Monumentet paleokristiane dhe bizantine të Selanikut|Monumentet paleokristianw dhe bizantine të Selanikut]] | [[File:Saint Demetrius Salonica 4.jpg|150x150px|alt=A church with a square bell tower.]] | {{sort|Greqia|[[Thessaloniki (regional unit)|Thessaloniki]], [[Central Macedonia]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|40|38|18|N|22|57|54|E|region:GR_type:landmark|name=Paleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | {{convert|5.33|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1988 | E themeluar në vitin 315 para erës sonë, kryeqyteti i provincës dhe porti detar i Selanikut ishte një nga bazat e para për përhapjen e krishterimit. Ndër monumentet e tij të krishtera janë kisha të bukura, disa të ndërtuara në planin e kryqit grek dhe të tjerë në planin bazilik me tre anë. Të ndërtuara gjatë një periudhe të gjatë, nga shekulli i IV-të deri në shekullin e XV-të, ato përbëjnë një seri tipologjike diaçronike, e cila pati ndikim të konsiderueshëm në Perandorinë Bizantine.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/456|title=Paleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-08|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/456|title=Paleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Palmeral i Elçes]] | {{center|[[File:Elche Palmeral Duiventoren 02.JPG|150x150px|alt=A forest of palm trees with a city in the background.]]}} | {{sort|Spanja|[[Provinca Alicante]], [[Valencian Community]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|38|16|10|N|0|41|54|E|region:ES_type:landmark|name=Palmeral of Elche}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(v) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2000 | Pylli i palmave ishte formuar zyrtarisht me sisteme të ujitjes nga Morsët në shekullin e 10-të. Pallmera është një shembull i rrallë i praktikave bujqësore arabe në Evropë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/930|title=Palmeral of Elche|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row"| [[Paphos]] | [[File:House of Aion, Paphos - Apollo and Marsyas Mosaic.jpg|150x150px|alt=A colorful mosaic showing various people.]] |{{sort|Cyprus|[[Paphos District]], {{flag|Cyprus}}<br/><small>{{coord|34|45|30|N|32|24|20|E|region:CY_type:landmark|name=Paphos}}</small>}} | Kulturor:<br />(iii)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1980 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/79|title=Paphos|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref> |- ! scope=“row" | [[Pergamon]] dhe Peizazhi Kulturor i saj me shumë shtresa | [[File:Pergamon_-_01.jpg|150x150px|]] |{{sort|Turqia|[[Bergama]], [[Izmir Province]] {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|39|7|33|N|27|10|48|E|region:TR_type:landmark|name=Pergamom}}</small>}} | Kulturor:<br /> (i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|333|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|477|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 2014 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1457|title=Pergamon and its Multi-Layered Cultural Landscape|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=4 gush 2014}}</ref> |- ! scope="row" | [[Piazza del Duomo, Pisa]] | [[File:Pisa (8189980026).jpg|150x150px|alt=White church, leaning tower and a circular building.]] | {{sort|Italia|[[Pisa|City]] and [[Provinca e Pisa|Province]] of Pisa, [[Tuscany]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|43|23|N|10|23|47|E|region:IT_type:landmark|name=Piazza del Duomo, Pisa}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv)(vi) | {{convert|8.87|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|254|ha|abbr=values}} | align="center" | 1987<ref group="nb>Minor modification to boundaries in 2007.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/395|title=Piazza del Duomo, Pisa|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/1363|title=Decision - 31COM 8B.61 - Nomination of natural, mixed and cultural properties to the world heritage list - Piazza del Duomo, Pisa|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Parku Kombëtar Liqenet e Plitvicës]] | [[File:Plitvice Lake (1239962808).jpg|150x150px|alt=Turqois colored lakes among white rocks.]] | {{sort|Kroacia|[[Lika-Senj County]], {{flag|Kroacia}}<br/><small>{{coord|44|52|40|N|15|36|52|E|region:HR_type:landmark|name=Plitvice Lakes National Park}}</small>}} | Natyror:<br />(vii)(viii)(ix) | {{convert|19200|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1979<ref group="nb">Extended in 2000 by {{convert|10020|ha|abbr=on}} to ensure the integrity of the site.</ref> | Me kalimin e kohës, uji ka rrjedhur mbi gurët gëlqeror natyror, duke krijuar diga natyrore të cilat nga ana e saj kanë krijuar një sërë liqenesh, ujëvarash dhe shpellash. Pyjet e afërta janë shtëpi për arinjtë, ujqit dhe shumë lloje të rralla të shpendëve. Vendndodhja ishte renditur si e rrezikuar në vitet 1992-1997 për shkak të kërcënimit të mundshëm nga Lufta e Pavarësisë Kroate. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/98|title=Plitvice Lakes National Park|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2011}}</ref><br/><ref name="16-sess-p24-25">{{harvnb|16th session|1992|pp=24–25}}</ref><br/><ref name="21-sess-p10-11">{{harvnb|21st session|1997|pp=10–11}}</ref> |- ! scope="row" | [[Manastiri i Pobletit]] | {{center|[[File:128 Monestir de Poblet, claustre, campanar i cimbori.jpg|150x150px|alt=Entrance to a beige stone church decorated with sculptures..]]}} | {{sort|Spanja|[[Vimbodí i Poblet]], [[Provinca Tarragona]], [[Catalonia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|41|22|51|N|1|4|57|E|region:ES_type:landmark|name=Poblet Monastery}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1991 | Manastiri u themelua nga Cistercitët në 1151 dhe është një nga më të mëdhatë në Spanjë. Ajo është e lidhur me familje të ndryshme mbretërore në Spanjën mesjetare, veçanërisht mbretërit e Kurorës së Aragonit, një monarki e përbërë e bashkimit dinastik të Mbretërisë së Aragonit dhe të Qarkut të Barcelonës. Është vend varrimi i mbretit të Aragonit Alfonso II, Gjoni I, Gjoni II, Jakobi I, Ferdinana I dhe Pjetri IV. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/518|title=Poblet Monastery|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], dhe ishujt ([[Palmaria (ishull)|Palmaria]], [[Tino (ishull)|Tino]] dhe [[Tinetto]]) | [[File:Cinque Terre DSC 7064 (14067167400).jpg|150x150px|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e La Spezia]], [[Liguria]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|44|6|25|N|9|43|45|E|region:IT_type:landmark|name=Portovenere, Cinque Terre, and the Islands (Palmaria, Tino and Tinetto)}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(v) | {{convert|4689|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/826|title=Portovenere, Cinque Terre, and the Islands (Palmaria, Tino and Tinetto)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Banesat me shtylla prehistorike rreth Alpeve]] | {{center|[[File:Uhldingen 036.jpg|150x150px|alt=Pile dwelling over a lake.]]}} !style="background-color: #D0E7FF;color:#000"| {{sort|ZZZ|{{flag|Austria}}; {{flag|France}}; {{flag|Germany}}; {{flag|Italia}}; {{flag|Slovenia}}; {{flag|Switzerland}}<br/><small>{{coord|47|16|42|N|8|12|27|E|type:landmark|name=Prehistoric Pile dwellings around the Alps}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv)(v) | {{convert|274|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|3961|ha|abbr=values}} | align="center" | 2011 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1363|title=Prehistoric Pile dwellings around the Alps|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vendet e artit në gurët parahistorike në luginën Côa]] dhe [[Siega Verde]] | [[File:Canada do Inferno 18.jpg|150x150px|alt=Rock carvings of animals including a horse.]] !style="background-color: #D0E7FF;color:#000"| {{sort|ZZZ|{{flag|Portugalia}}; {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|41|51|N|6|39|40|W|type:landmark|name=Prehistoric Rock Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1998<ref group="nb>Extended in 2010 by the Siega Verde site in Spain and name change from ''Prehistoric Rock Art Sites in the Côa Valley'' to the present name.</ref> | Lista origjinale e vitit 1998 përmbante shembuj të artit në gurë të Paleolitit të Sipërm në luginën e Côa të Portugalisë. Në vitin 2010 u zgjerua të përfshijë 645 gravura në zonën arkeologjike të Siega Verde në Spanjë. Të dy vendet përfaqësojnë koleksionin më të ruajtur të artit paletit të hapur në gadishullin Iberik. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/866|title=Prehistoric Rock Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Pirenetë|Pyrénées]] - [[Mont Perdu]] | [[File:Macizo de Monte Perdido (8227489823).jpg|150x150px|alt=A rocky mountain landscape.]] !style="background-color: #D0E7FF;color:#000"| {{sort|ZZZ|[[Gèdre]], [[Hautes-Pyrénées]], [[Midi-Pyrénées]], {{flag|France}}; Communes of [[Torla]], [[Fanlo]], [[Tella-Sin]], [[Puértolas, Aragon|Puértolas]] and [[Bielsa]] in [[Provinca Huesca]], [[Aragon]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|41|N|0|0|E|type:landmark|name=Pyrénées - Mont Perdu}}</small>}} | Mixed:<br/>(iii)(iv)(v)(vii)(viii) | {{convert|30639|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1997<ref group="nb>Extended in 1999 by an area of {{convert|550|ha|abbr=on}} in the upper Valley of Héas.</ref> | Vendi përmban zinxhirin malor Pirinej përgjatë kufirit franko-spanjoll. Pjesa spanjolle përmban dy nga kanionet më të mëdha në Evropë, ndërsa pala franceze përmban tre mure të mëdha në formë cirku, |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/773|title=Pyrénées - Mont Perdu|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Pythagoreion]] dhe [[Heraion of Samos|Heraion]] i [[Samos]] | {{center|[[File:Heraion.JPG|150x150px|alt=Ruins and a column.]]}} | {{sort|Greqia|[[Samos]], [[North Aegean]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|41|27|N|26|56|36|E|region:GR_type:landmark|name=Pythagoreion and Heraion of Samos}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii) | {{convert|668|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|402|ha|abbr=values}} | align="center" | 1992 | Shumë qytetërime kanë banuar në këtë ishull të vogël të Egjeut, pranë Azisë së Vogël, qysh prej mijëvjeçarit të tretë, B.C. Mbetjet e Pythagoreionit, një port i lashtë i fortifikuar me monumentet greke dhe romake dhe një tunel i ujësjellësit spektakolar, si dhe Heraion, tempulli i Samian Hera, ende mund të shihet. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/595|title=Pythagoreion and Heraion of Samos|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Ansamblet Monumentale të Rilindjes të Ubedës dhe Baezës | [[File:Iglesia de Santa María de los Reales Alcázares 01.jpg|150x150px|alt=A stone church with one tower.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca Jaén]], [[Andalusia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|38|0|41|N|3|22|16|W|region:ES_type:landmark|name=Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|9.00|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|176|ha|abbr=values}} | align="center" | 2003 |Renovimet e dy qyteteve në shekullin e 16 u bënë nën stilin e rilindjes dhe janë ndër shembujt e parë të stilit në Spanjë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/522|title=Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Rezidenca e Shtëpisë Mbretërore të Savojës]] | [[File:Exterior of the Palazzina di caccia of Stupinigi.jpg|150x150px|alt=Large symmetrical palace complex with white walls.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Turin]], [[Piedmont]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|4|21|N|7|41|9|E|region:IT_type:landmark|name=Residences of the Royal House of Savoy}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv)(v) | {{convert|371|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|6931|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997<ref group="nb">Minor modification of boundaries in 2010.</ref> | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/823|title=Residences of the Royal House of Savoy|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/4041|title=Decision - 34COM 8B.58 - Cultural Properties - Examination of minor boundary modifications - Residences of the Royal House of Savoy (Italy)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Hekurudha Rhaetian|Rhaetian Railway]] në peizazhet e [[Hekurudha Albula|Albula]] / [[Hekurudha Bernina|Bernina]] | [[File:2011-08-02 14-19-59 Switzerland Alp Grüm.jpg|150x150px|alt=A train running through a snowy mountain valley.]] !style="background-color: #D0E7FF;color:#000"| {{sort|ZZZ|{{flag|Italia}}; {{flag|Switzerland}}<br/><small>{{coord|46|29|54|N|9|50|47|E|type:landmark|name=Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|152|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|109386|ha|abbr=values}} | align="center" | 2008 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1276|title=Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Artin në gur në pellgun të Mesdheut në Gadishullin Iberik]] | {{center|[[File:Coves del Civil, abric.JPG|150x150px|alt=Rock drawing of a deer.]]}} | {{sort|Spanja|[[Andalusia]], [[Aragon]], [[Castile–La Mancha]], [[Catalonia]], [[Region of Murcia|Murcia]] dhe [[Valencian Community|Valencia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|39|47|24|N|1|2|0|W|region:ES_type:landmark|name=Rock Art of the Mediterranean Basin on the Iberian Peninsula}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1998 | Vendi përfshin mbi 750 shembuj të artit në gurë nga periudha e vonë parahistorike, të cilat shfaqin imazhe që shkojnë nga forma gjeometrike në skena të njerëzve që gjuajnë kafshë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/874|title=Rock Art of the Mediterranean Basin on the Iberian Peninsula|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vizatime në gurë në Valcamonica]] | [[File:Capodiponte0001.jpg|150x150px|alt=Rock drawing of warriors.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Brescia]], [[Lombardy]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|57|25|N|10|17|50|E|region:IT_type:landmark|name=Rock Drawings in Valcamonica}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(vi) | {{convert|432|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|1018|ha|abbr=values}} | align="center" | 1979 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/94|title=Rock Drawings in Valcamonica|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Muret romake të Lugo]] | [[File:Muralla romana de Lugo.JPG|150x150px|alt=A stone wall.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca e Lugo]], [[Galicia (Spain)|Galicia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|43|0|40|N|7|33|12|W|region:ES_type:landmark|name=Roman Walls of Lugo}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2000 | Muret e ndërtuara për të mbrojtur qytetin romak Lucus në shekullin e 3 mbeten krejtësisht të paprekura dhe janë shembulli më i mirë në Evropën Perëndimore. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/987|title=Roman Walls of Lugo|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Camino de Santiago|Rruga e Santiago de Compostela]] | [[File:Vieira Camino de Santiago.jpg|150x150px|alt=A shell and a drinking bottle.]] | {{sort|Spanja|[[Aragon]], [[Navarre]], [[La Rioja (Spain)|La Rioja]], [[Castile and León]] and [[Galicia (Spain)|Galicia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|27|33|N|5|53|0|W|region:ES_type:landmark|name=Route of Santiago de Compostela}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1993 | Rruga, ose Rruga e Shën Jakobit, është një pelegrinazh nga kufiri franko-spanjolle në Katedralen e Santiago de Compostela, ku besohet se apostulli James është varrosur. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/669|title=Route of Santiago de Compostela|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Manastiri Mbretëror i Santa María de Guadalupe]] | [[File:Monasterio de Guadalupe.jpg|150x150px|alt=A complex of various buildings including towers made of natural stones.]] | {{sort|Spanja|[[Guadalupe, Cáceres|Guadalupe]], [[Provinca Cáceres]], [[Extremadura]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|39|27|10|N|5|19|39|W|region:ES_type:landmark|name=Royal Monastery of Santa María de Guadalupe}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1993 | Manastiri është shtëpia e Zojës Sonë së Guadalupe, një faltore e Marisë që gjendet në shekullin e 13-të, pasi u varros nga pushtuesit muslimanë në vitin 714. Virgjëresha e Guadalupe dhe manastiri shërbyen si simbole të rëndësishme gjatë Rekonquista, duke kulminuar në vitin 1492, të njëjtin vit që Kolombi zbuloi Amerikën. Virgjëresha Guadalupe u bë një simbol i rëndësishëm gjatë ungjillizimit të Amerikës. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/665|title=Royal Monastery of Santa María de Guadalupe|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sacri Monti nga Piemonte dhe Lombardia]] | [[File:Sacro Monte di Crea. Cappella del Paradiso3.jpg|150x150px|alt=A circular building on top of a mountain.]] | {{sort|Italia|[[Lombardy]], [[Piedmont]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|58|28|N|9|10|10|E|region:IT_type:landmark|name=Sacri Monti of Piedmont and Lombardy}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv) | {{convert|91|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|722|ha|abbr=values}} | align="center" | 2003 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1068|title=Sacri Monti of Piedmont and Lombardy|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Shenjtërorja e Asklepios në Epidaurus]] | [[File:07Epidaurus Theater07.jpg|150x150px|alt=Ruins of an amphitheatre.]] | {{sort|Greqia|[[Argolis]], [[Peloponnese]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|40|0|N|23|7|0|E|region:GR_type:landmark|name=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|1394|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|3386|ha|abbr=values}} | align="center" | 1988 | Në një luginë të vogël në Peloponez, faltorja e Asklepios, zot i mjekësisë, u zhvillua nga një kult shumë më i hershëm i Apollo, gjatë shekullit VI pes, si kulti zyrtar i shtetit të qytetit të Epidaurus. Monumentet e saj kryesore, veçanërisht tempulli i Asklepios, Tholos dhe Teatri - që konsiderohen si një nga kryeveprat më të pastra të arkitekturës greke - datojnë që nga shekulli i 4-të. Vendi i madh, me tempujt e tij dhe ndërtesat spitalore kushtuar perëndive të tij shëruese, siguron depërtim të vlefshëm në kulte shëruese të kohës greke dhe romake.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/491|title=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-08|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/491|title=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[San Cristóbal de la Laguna]] | [[File:La Laguna BW 5.JPG|150x150px|alt=A modern plaza with many large trees and a fountain in the middle.]] || align="center" | <span style="display: none;">Spa</span>[[Provinca Santa Cruz de Tenerife]],<br />{{flag|Spanja}}<br /><small>{{coord|28.477889|-16.311778|format=dms|name=San Cristóbal de La Laguna}}</small> || Kulturor:<span style="display:none;">SpaSan</span><br />(ii), (iv)|| align="center" | {{convert|60|ha|abbr=values|sortable=on}} || align="center" | 1999 || Qyteti përmban dy qendra: qyteti i sipërm i paplanifikuar dhe qyteti i planifikuar i ulur, të përcaktuara sipas parimeve filozofike. Shumë nga ndërtesat datojnë nga shek. XVI deri në shekullin XVIII.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/929|title=San Cristóbal de la Laguna|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=28 maj 2010}}</ref> |- style="background-color: #D0E7FF;color:#000" ! scope="row" | [[Sangha Trinational]] | [[File:Gorilla tool use.png|150x150px|alt=A gorilla wading in waist-deep water with its arms outstretched and holding an object in its right hand. The water is surrounded by thick vegetation.]] || align="center" | <span style="display: none;">CamX</span>{{flag|Cameroon}}*<br />{{flag|Central African Republic}}*<br />{{flag|Congo}}*<br /><small>{{coord|2.609444|16.554167|format=dms|name=Sangha Trinational}}</small> || Natyror:<span style="display:none;">CamCen</span><br />(ix), (x) || align="center" | {{convert|746309|ha|abbr=values|sortable=on}} || align="center" | 2012 ||<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1380|title=Sangha Trinational|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=11 nëntor 2015}}</ref> |- ! scope="row"| [[Qendra Historike e San Marinos|Qendra Historike San Marinos]] dhe[[Mount Titano]] | [[File:San_marino,_veduta_del_monte_titano_02.jpg|150x150px|alt=Mountain with some rocks and three fortresses on top.]] |{{sort|San Marino|{{flag|San Marino}}<br/><small>{{coord|43|55|58|N|12|27|7|E|region:SM_type:landmark|name=San Marino Historic Centre and Mount Titano}}</small>}} | Kulturor:<br />(iii) | {{convert|55|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|167|ha|abbr=values}} | align="center" | 2008 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1245|title=San Marino Historic Centre and Mount Titano|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Manastiret San Millán Yuso dhe Suso]] | [[File:Monasterio de Suso (2).jpg|150x150px|alt=An old church building of stone.]] | {{sort|Spanja|[[San Millán de la Cogolla]], [[La Rioja (Spain)|La Rioja]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|19|33|N|2|51|54|W|region:ES_type:landmark|name=San Millán Yuso and Suso Monasteries}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | {{convert|19|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|266|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | Manastiri origjinal Suso u themelua në mesin e shekullit të 6-të, dhe është vendi ku janë shkruar Emilianenses Glosas. Kodixët konsiderohen shembujt e parë me shkrim të gjuhës spanjolle dhe baske, dhe manastiri konsiderohet vendlindja e gjuhës spanjolle të shkruar dhe të folur. Manastiri i ri Yuso u ndërtua në shekullin e 16-të. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/805|title=San Millán Yuso and Suso Monasteries|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Santiago de Compostela]] (Qyteti i vjetër) | [[File:Cathedral square Santiago de Compostela.jpg|150x150px|alt=A large cathedral with many towers.]] | {{sort|Spanja|[[Provinca A Coruña]], [[Galicia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|42|52|51|N|8|32|41|W|region:ES_type:landmark|name=Santiago de Compostela (Old Town)}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1985 | Katedralja e Santiago de Compostela është vendi i varrit të apostullit Jakob, dhe është fundi i Rrugës së Shën Jakobit, një pelegrinazh në të gjithë Spanjën veriore. Qyteti u shkatërrua nga myslimanët në shekullin e 10-të dhe u rindërtua gjatë shekullit të ardhshëm. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/347|title=Santiago de Compostela (Old Town)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row"| [[Shpella e Shkocjanit]] | [[File:Skocjanske jame.jpg|150x150px|alt=Very large entrance to a cave.]] |{{sort|Slovenia|Škocjan pri Divaci, [[Matavun]] and [[Betanja]] in [[Divača]] and [[Sežana]] communes, [[Obalno-kraška statistical region]], {{flag|Slovenia}}<br/><small>{{coord|45|40|0|N|14|0|0|E|region:SI_type:landmark|name=Škocjan Caves}}</small>}} | Natyror:<br />(vii)(viii) | {{convert|413|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1986 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/390|title=Škocjan Caves|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 gush 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Rrafshi i Stari Gradit]] | [[File:Maslinovik starigradsko polje hvar.JPG|150x150px|alt=Foundations of a former building and a plain with trees.]] | {{sort|Kroacia|[[Split-Dalmatia County]], {{flag|Kroacia}}<br/><small>{{coord|43|10|54|N|16|38|19|E|region:HR_type:landmark|name=Stari Grad Plain}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(v) | {{convert|1377|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|6403|ha|abbr=values}} | align="center" | 2008 | Rrafshi i Stari Gradit është një peizazh bujqësor që u krijua nga kolonët e lashtë grekë në shekullin e 4 para Krishtit dhe vazhdon të përdoret sot. Rrafshi është përgjithësisht ende në formën e tij origjinale. Shtrirja e lashtë është ruajtur nga mirëmbajtja e kujdesshme e mureve të gurit gjatë 24 shekujve. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1240|title=Stari Grad Plain|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Stari Ras]] dhe [[Sopoćani]] | {{center|[[File:Stari Ras.jpg|150x150px|alt=Ruins of a fortress in the mountains.]]}} | {{sort|Serbia|near [[Novi Pazar]], [[Raška District]], {{flag|Serbia}}<br/><small>{{coord|43|7|8|N|20|25|22|E|region:RS_type:landmark|name=Stari Ras and Sopoćani}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii) | {{convert|199|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|9936|ha|abbr=values}} | align="center" | 1979 | Në periferi të Stari Ras, kryeqyteti i parë i Serbisë, ekziston një grup mbresëlënës i monumenteve mesjetare të përbëra nga fortesa, kisha dhe manastire. Manastiri në Sopoćani është një kujtim i kontakteve ndërmjet civilizimit perëndimor dhe botës bizantine. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/96|title=Stari Ras and Sopoćani|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Manastiri i Studenicës]] | | {{sort|Serbia|[[Kraljevo]], [[Raška District]], {{flag|Serbia}}<br/><small>{{coord|43|29|10|N|20|32|12|E|region:RS_type:landmark|name=Studenica Monastery}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv)(vi) | {{convert|1.16|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|269|ha|abbr=values}} | align="center" | 1986 | Manastiri i Studenicës u krijua në fund të shekullit të 12-të nga Stefan Nemanja, themeluesi i shtetit serb mesjetar, pak pas dorëheqjes së tij. Është manastiri më i madh dhe më i pasur i serbëve ortodoksë. Dy monumentet kryesore të saj, Kisha e Virgjëreshës dhe Kisha e Mbretit, të dyja të ndërtuara me mermer të bardhë, mbajnë koleksione të çmuara të pikturës bizantine të shekullit të 13-të dhe 14-të. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/389|title=Studenica Monastery|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Su Nuraxi di Barumini]] | [[File:Su Nuraxi 2.jpg|150x150px|alt=Foundations of former circular buildings.]] | {{sort|Italia|[[Barumini]], [[Provinca e Sud Sardenjas]], [[Sardinia]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|39|42|21|N|8|59|29|E|region:IT_type:landmark|name=Su Nuraxi di Barumini}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(iii)(iv) | {{convert|2.33|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|3.92|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/833|title=Su Nuraxi di Barumini|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Syracuse, Sicily|Syracusi]] dhe [[Necropoli i Pantalicës|nekropoli shkëmbor i Pantalicës]] | [[File:Nekropolis von Pantalica.jpg|150x150px|alt=Rock caves on a hillside.]] | {{sort|Italia|Qyteti dhe [[Provinca e Syracuse]], [[Sicily]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|37|3|34|N|15|17|35|E|region:IT_type:landmark|name=Syracuse and the Rocky Necropolis of Pantalica}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2005 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1200|title=Syracuse and the Rocky Necropolis of Pantalica|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tempulli i Apollo Epicurius në Bassae]] | [[File:Bassai Temple Of Apollo Detail.jpg|150x150px|alt=Ruins of a temple with columns.]] | {{sort|Greqia|[[Messenia]], [[Arcadia]] dhe [[Elis (regional unit)|Elis]], Western [[Peloponnese]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|26|6|N|21|53|49|E|region:GR_type:landmark|name=Temple of Apollo Epicurius at Bassae}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii) | {{convert|20|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|202|ha|abbr=values}} | align="center" | 1986 | Ky tempull i famshëm për zotin e shërimit dhe diellit u ndërtua në mes të shekullit të 5-të para erës sonë. Në lartësitë e vetmuara të maleve Arkadian. Tempulli, i cili ka gjetur kapitalin më të vjetër korintor, e kombinon stilin arkaik dhe qetësinë e stilit dorik me disa karakteristika të guximshme arkitekturore.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/392|title=Temple of Apollo Epicurius at Bassae|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-08|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/392|title=Temple of Apollo Epicurius at Bassae|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Katedralja e Shën Jakobit në Shibenik]] | {{center|[[File:StJacobsSibenik.JPG|150x150px|alt=A white church with a dome.]]}} | {{sort|Kroacia|[[Šibenik]], [[Šibenik-Knin County]], {{flag|Kroacia}}<br/><small>{{coord|43|44|11|N|15|53|25|E|region:HR_type:landmark|name=The Cathedral of St James in Šibenik}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | {{convert|0.10|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 2000 | Katedralja është një bazilikë me tre hapësira, tre apsesa dhe një kupolë (32 metra e lartë brenda) dhe është gjithashtu një nga monumentet më të rëndësishme arkitekturore të Rilindjes në Adriatikun lindor. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/963|title=The Cathedral of St James in Šibenik|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Dolomitet|Dolomitët]] | [[File:Dolomites cablecar view 2009.JPG|150x150px|alt=A rocky mountain landscape.]] | {{sort|Italia|{{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|46|36|47|N|12|9|47|E|region:IT_type:landmark|name=The Dolomites}}</small>}} | Natyror:<br/>(vii)(viii) | {{convert|141903|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|89267|ha|abbr=values}} | align="center" | 2009 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1237|title=The Dolomites|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | Qendra Historike (Chorá) me [[Manastiri i Shën Gjonit Teologut|Manastirin e Shën Gjonit "Teologut"]] dhe [[Shpella e Apokalipsit|Shpellën e Apokalipsit]] | [[File:Patmos monastery.jpg|150x150px|alt=Fortress of dark stones on a hill above a town with white houses.]] | {{sort|Greqia|[[Patmos]], [[Dodecanese]], [[South Aegean]], {{flag|Greqia}}<br/><small>{{coord|37|18|0|N|26|33|0|E|region:GR_type:landmark|name=The Historic Centre (Chorá) with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1999 | Ishulli i vogël i Pátmos në Dodekanez është menduar të jetë aty ku Shën Gjoni Teologu shkroi edhe Ungjillin e tij dhe Apokalipsin. Një manastir i dedikuar 'dishepullit të dashur' u themelua atje në fund të shekullit të 10 dhe ka qenë një vend pelegrinazhi dhe ortodoksik grek që nga ajo kohë. Kompleksi monastik dominon ishullin. Vendbanimi i vjetër i Chorës, i lidhur me të, përmban shumë ndërtesa fetare dhe laike.<nowiki/><nowiki/><ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/942|title=The Historic Centre (Chorá) with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse on the Island of Pátmos|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2016-09-08|ref=none}}</ref> |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/942|title=The Historic Centre (Chorá) with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sassi di Matera|Sassi]] dhe Parku i Kishave Rupestrian të [[Matera]] | [[File:Matera01.jpg|150x150px|alt=Structures built into the rock.]] | {{sort|Italia|[[Matera|Qyteti]] dhe [[Provinca e Matera|Provinca]] e Matera, [[Basilicata]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|40|39|59|N|16|36|37|E|region:IT_type:landmark|name=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv)(v) | {{convert|1016|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|4365|ha|abbr=values}} | align="center" | 1993 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/670|title=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Trullo|Trulli]] i'' [[Alberobello]] | [[File:Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg|150x150px|alt=Small white houses with conic roofs.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Bari]], [[Apulia]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|40|46|57|N|17|14|13|E|region:IT_type:landmark|name=The Trulli of Alberobello}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(iv)(v) | {{convert|11|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" | 1996 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/787|title=The Trulli of Alberobello|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kulla e Herculesit]] | [[File:A coruna torre de hercules sunset edit.jpg|150x150px|alt=A stone tower with a square base topped by two octagonal sections.]] | {{sort|Spanja|[[A Coruña]], [[Galicia (Spain)|Galicia]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|43|23|9|N|8|24|23|W|region:ES_type:landmark|name=Tower of Hercules}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii) | {{convert|233|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|1936|ha|abbr=values}} | align="center" | 2009 | Romakët e ndërtuan këtë kullë ndriçimi 55 metra (180 ft) në një shkëmb 57 metra të lartë për të shënuar hyrjen në portin e A Coruña. Është kulla e vetme e ndriçimit romak plotësisht i ruajtur dhe funksional. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1312|title=Tower of Hercules|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | Universiteti dhe rrethin historik i [[Alcalá de Henares]] | [[File:Universidad de Alcala.jpg|150x150px|alt=Plateresque facade of a three storied building.]] | {{sort|Spanja|[[Komuniteti i Madridit]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|40|28|53|N|3|22|5|W|region:ES_type:landmark|name=University and Historic Precinct of Alcalá de Henares}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1998 | Kardinali Cisneros themeloi Universitetin e Alcalá në vitin 1499 dhe është shembulli i parë i qytetit të planifikuar universitar, që shërben si model për universitetet e tjera evropiane dhe misionarët spanjollë në Amerikë. Qyteti është vendlindja e [[Miguel de Cervantes]], i njohur për kontributin e tij në gjuhën spanjolle dhe letërsinë perëndimore. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/876|title=University and Historic Precinct of Alcalá de Henares|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Universiteti i Coimbra]] – Alta dhe Sofia | [[File:Coimbra December 2011-19a.jpg|150x150px|alt=A number of buildings surrounding a central court with a clocktower to the left.]] | {{sort|Portugalia|[[Coimbra]], {{flag|Portugalia}}<br/><small>{{coord|40|12|28|N|8|25|32.79|W|region:PT_type:landmark|name=University of Coimbra – Alta and Sofia}}</small>}} | Kulturor:<br/>(ii)(iv)(vi) | align="center" | {{convert|36|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|82|ha|abbr=values}} | align="center" | 2013 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1387|title=University of Coimbra – Alta and Sofia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=1 korrik 2013}}</ref> |- ! scope="row" | [[Val d'Orcia]] | [[File:Val d'orcia -pienza.JPG|150x150px|alt=Hilly grass landscape.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Sienës]], [[Tuskana]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|43|4|N|11|33|E|region:IT_type:landmark|name=Val d'Orcia}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iv)(vi) | {{convert|61188|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|5660|ha|abbr=values}} | align="center" | 2004 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1026|title=Val d'Orcia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Vatikani]] | [[File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|150x150px|alt=Large circular square with colonned buildings and an obilisk in the middle.]] | {{sort|Vatican|{{flag|Holy See}}<br/><small>{{coord|41|54|8|N|12|27|27|E|region:VA_type:landmark|name=Vatican City}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1984 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/286|title=Vatican City|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Venecia]] dhe [[Laguna Veneciane|Laguna e saj]] | [[File:Veneto Venezia1 tango7174.jpg|150x150px|alt=A city with churches among water.]] | {{sort|Italia|[[Provinca e Venezia]], [[Veneto]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|45|26|3.5|N|12|20|20|E|type:landmark|name=Venice and its Lagoon}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(v)(vi) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1987 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/394|title=Venice and its Lagoon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Villa Adriana]] (Tivoli) | [[File:Hadrian villa ruins.JPG|150x150px|alt=Ruins of a stone building.]] | {{sort|Italia|[[Tivoli, Lazio|Tivoli]], [[Provinca e Rome]], [[Lazio]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|41|56|39|N|12|46|19|E|region:IT_type:landmark|name=Villa Adriana (Tivoli)}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii) | {{convert|80|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|500|ha|abbr=values}} | align="center" | 1999 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/907|title=Villa Adriana (Tivoli)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Villa d'Este]], Tivoli | [[File:Villa d'Este 01.jpg|150x150px|alt=Fountain and waterfall in a park.]] | {{sort|Italia|[[Tivoli, Lazio|Tivoli]], [[Provinca e Rome]], [[Lazio]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|41|57|50|N|12|47|47|E|region:IT_type:landmark|name=Villa d'Este, Tivoli}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii)(iv)(vi) | {{convert|4.50|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|7.00|ha|abbr=values}} | align="center" | 2001 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1025|title=Villa d'Este, Tivoli|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Villa Romana del Casale]] | [[File:Bikini mosaic.jpg|150x150px|alt=Mosaic of girls in bikini playing with a ball.]] | {{sort|Italia|[[Piazza Armerina]], [[Provinca e Enna]], [[Sicily]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|37|21|58|N|14|20|3|E|region:IT_type:landmark|name=Villa Romana del Casale}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iii) | {{convert|8.92|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|10|ha|abbr=values}} | align="center" | 1997 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/832|title=Villa Romana del Casale|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref> |- ! scope="row" | [[Peizazhi i vreshtave të Piemontit: Langhe-Roero dhe Monferrato]] | [[File:Langhe.jpg|150x150px|alt=Green vineyards cover rolling hills]] | {{sort|Italia|[[Langhe]] and [[Montferrat]], [[Piedmont]], {{flag|Italia}}<br/><small>{{coord|44|36|31|N|7|57|49|E|region:IT_type:landmark|name=Vineyard Landscape of Piedmont}}</small>}} | Kulturor:<br/>(iii)(v) | {{convert|10789|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|76249|ha|abbr=values}} | align="center" | 2014 | Zona mbulon pesë zona të rritjes së rrushit të verës, si dhe Kalaja e Cavour. Prodhimi i verës ka ekzistuar në Piemonte që prej së paku epokës romake dhe ka vazhduar që atëherë. Rajoni ishte gjithashtu një vend i rëndësishëm tregtar midis Etruskëve dhe Celtëve dhe gjurmët e fjalëve të tyre ende shfaqen në dialektin lokal. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1390|title=Vineyard Landscape of Piedmont: Langhe-Roero and Monferrato|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 dhjetor 2014}}</ref> |- ! scope="row" | [[Ura Vizcaya]] | [[File:Zubia jun.jpg|150x150px|alt=A metal transporter bridge running high above a river in a town.]] | {{sort|Spanja|[[Biscay]], [[Basque Country (autonomous community)|Basque Country]], {{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|43|19|23|N|3|1|1|W|region:ES_type:landmark|name=Vizcaya Bridge}}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii) | {{convert|0.86|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|12|ha|abbr=values}} | align="center" | 2006 | Ura është projektuar nga Alberto Palacio për të kaluar Nervionin pa ndërprerë trafikun detar në Portin e Bilbaos. Është ndërtuar në vitin 1893 dhe është ura e parë transportuese në botë. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1217|title=Vizcaya Bridge|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Veprat e Antoni Gaudi]] | [[File:Sagrada Familia 01.jpg|150x150px|alt=A large palace structure with many towers under construction.]] | {{sort|Spanja|{{flag|Spanja}}<br/><small>{{coord|41|24|48|N|2|9|11|E|region:ES_type:landmark|name=Works of Antoni Gaudí }}</small>}} | Kulturor:<br/>(i)(ii)(iv) | align="center" | &mdash; | align="center" | 1984<ref group="nb">Extended in 2005 to include the Nativity façade and Crypt of [[Sagrada Familia]], [[Casa Vicens]], [[Casa Batlló]], and the [[Church of Colònia Güell|Crypt in Colonia Güell]]. Name change from ''Parque Güell, Palacio Güell and Casa Mila in Barcelona'' to the present name.</ref> | Arkitektura e Antoni Gaudit është pjesë e stilit modernist, por planet e tij janë përshkruar si shumë unike. Lista origjinale paraqiti Park Güell, Palau Güell, dhe Casa Milà; Shtesa e vitit 2005 shtoi Casa Vicens, fasadën e kriptit dhe lindjes së Sagrada Familia, Casa Batlló, dhe kriptin në Colón Güell. |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/320bis|title=Works of Antoni Gaudí|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref><br/><ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/512|title=Decision - 29COM 8B.47 - Extension of Properties Inscribed on the World Heritage List (Parque Güell, Palacio Güell and Casa Mila in Barcelona)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=20 dhjetor 2011}}</ref> |- ! scope=“row" | [[Xanthos]]–[[Letoon]] | [[File:Xanthos ruins.jpg|150x150px|alt=Ruins of buildings and of an amphitheatre.]] |{{sort|Turqia| [[Muğla Province|Muğla]] and [[Antalya Province|Antalya]] Provinces, {{flag|Turqia}}<br/><small>{{coord|36|20|6|N|29|19|13|E|region:TR_type:landmark|name=Xanthos-Letoon}}</small>}} | Kulturor:<br />(ii)(iii) | {{convert|126|ha|abbr=values|sortable=on}}; zona e ndërmjetme {{convert|63|ha|abbr=values}} | align="center" | 1988 | |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/484|title=Xanthos-Letoon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 dhj 2011}}</ref> |- ! scope="row" | [[Shpella e Gorhamit|Kompleksi i Shpellës së Gorhamit]] | [[File:Gorham's Cave.jpg|150px]] | {{flag|Gibraltar}}, {{flag|Britania e Madhe}}<br />{{coord|36.120397|-5.342075|name=Gorham's Cave}}<ref name="Gorham">{{citation|url=http://whc.unesco.org/en/list/1500|title=Gorham's Cave Complex|publisher=UNESCO|accessdate=2016-07-15}}</ref> | Kulturor:<br/>(iii) | align="center" | &mdash; | align="center" | 2016<ref name="Gorham"/> |Një shpellë natyrore e detit, e cila konsiderohet të jetë një nga vendbanimet e fundit të njohura të Neandertalit në Evropë.<ref name="Gorham"/> |} == Shih edhe == * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Shqipëri]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Andorra]] * [[List of World Heritage Sites in Bosnia and Herzegovina|Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Bosnjë dhe Hercegovina]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Bullgari]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Kroaci]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Qipro]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Greqi]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Itali]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Maqedoni|Lista e vendeve të Trashëgimisë në Maqedoni]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Maltë]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në mal të Zi]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Portugali]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në San Marino]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Serbi]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Slloveni]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Spanjë]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Turqi]] * [[Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Vatikan]] == Shënime == {{Reflist|group="nb"}} == Referime == ; Të përgjithshme * {{Cito web|url=http://whc.unesco.org/archive/1992/whc-92-conf002-12e.pdf|title=Komiteti i Trashëgimisë Botërore: Sesioni i gjashtëmbëdhjetë|accessdate=28 maj 2010|publisher=[[UNESCO]]|format=PDF|ref={{harvid|16th session|1992}}}} * {{Cito web|url=http://whc.unesco.org/archive/1997/whc-97-conf208-17e.pdf|title=Komiteti i Trashëgimisë Botërore: Sesioni i njëzetenjëtë|accessdate=28 maj 2010|publisher=[[UNESCO]]|format=PDF|ref={{harvid|21st session|1997}}}} * {{Cito web|url=http://whc.unesco.org/archive/2003/whc03-27com-24e.pdf|title=Komiteti i Trashëgimisë Botërore: Sesioni i njëzet e shtatë|accessdate=26 qershor 2011|publisher=[[UNESCO]]|format=PDF|ref={{harvid|27th session|2003}}}} * {{Cito web|url=http://whc.unesco.org/archive/2005/whc05-29com-22e.pdf|title=Komiteti i Trashëgimisë Botërore: Sesioni i njëzetenjëtë|accessdate=26 qershor 2011|publisher=[[UNESCO]]|format=PDF|ref={{harvid|29th session|2005}}}} * {{Cito web|url=http://whc.unesco.org/archive/2006/whc06-30com-19e.pdf|title=Komiteti i Trashëgimisë Botërore: Sesioni i tridhjetë|accessdate=26 qershor 2011|publisher=[[UNESCO]]|format=PDF|ref={{harvid|30th session|2006}}}} ; Shënime {{Reflist|2}} [[Kategoria:Lista të Vendeve të Trashëgimisë Botërore]] ailvvkf1e40mf3rei3klv0oeqsqa0a5 Sintra 0 215686 3057682 3057519 2026-10-16T22:33:10Z Kent Wang 193409 Ruínas da Igreja de São Pedro de Canaferrim 02583.jpg; East wing (Dom Manuel I) 92.jpg 3057682 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Sintra | native_name = | nicknames = | mottoes = | image_flag = Pt-snt1.png | flag_link = SNT.png | image_seal = | seal_link = | image_skyline = Vista_de_Sintra1.jpg <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = Lisbon |Nënrajoni = Grande Lisboa |Distrikti = Lisbon |Kryetari = Basílio Horta <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 319.23 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= | population_total = 377835 |Dendësia = |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 175 | population_demonym = | established_date = | postal_code = 2714 | registration_plate = | website = http://www.cm-sintra.pt | gjer_g= 38 | gjer_m= 47 | gjer_s= 57 | gjat_g= 09 | gjat_m= 23 | gjat_s= 18 }} '''Sintra''' ({{IPA-pt|ˈsĩtɾɐ}}) është një komunë në nënrajonin e ''Grande Lisboa'' (Rajonit të Lisbonës), [[Portugalia|Portugali]], që konsiderohet pjesë e Rivierës portugeze. Komuna përmban dy qytete: Queluz dhe Agualva-Cacém. Popullsia në vitin 2011 ishte 377,835,<ref>[http://www.ine.pt/xportal/xmain?xlang=en&xpid=INE&xpgid=ine_indicadores&indOcorrCod=0005889&contexto=pi&selTab=tab0 Instituto Nacional de Estatística]</ref> në një sipërfaqe prej {{Convert|319.23|km2}}.<ref name="dgt">{{Cite web|url=http://www.dgterritorio.pt/ficheiros/cadastro/caop/caop_download/caop_2014_0/areasfregmundistcaop2014_2|title=Direção-Geral do Território|url-status=dead|access-date=14 maj 2017|archive-date=29 shtator 2014|archive-url=https://archive.today/20140929112522/http://www.dgterritorio.pt/ficheiros/cadastro/caop/caop_download/caop_2014_0/areasfregmundistcaop2014_2}}</ref> Sintra është i njohur për shumë monumente arkitekturore romantike të shekullit të 19-të, e cila ka rezultuar në klasifikimin e saj nga [[UNESCO]] si një [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend të Trashëgimisë Botërore]]. Edhe pse trashëgimia e saj në ndërtesa dhe natyra është fytyra më e dukshme e individualitetit historik të Sintrit, një trashëgimi letrare e tërë e ka bërë zonën një referencë legjendare në kulturën portugeze. Ajo është bërë një qendër e madhe turistike, e vizituar nga shumë udhëtarë që udhëtojnë nga kryeqyteti [[Lisbonë]]. Përveç maleve Sintra dhe Parkut Natyror të Sintra-Cascais, famullitë e qytetit Sintra janë të mbushura me veçori, prona, kështjella dhe ndërtesa të tjera mbretërore, duke përfshirë ''Castelo dos Mouros'' mesjetare, ''Pena National Palace'' dhe Pallati Kombëtar Sintra. == Historia == [[Skeda:Chemins de ronde of Castelo dos Mouros 388.jpg|majtas|parapamje|230x230px|Kështjella e Moors, në kodrat e Sintra]] [[Skeda:Palacio_de_Monserrate_-_Vista_lateral.jpg|majtas|parapamje|235x235px|Prona e stilit arabik Monserrate në një kodër tjetër në afërsi të qytetit të Sintra]] [[File:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|thumb|left|Pallati i Sintra, për një kohë të gjatë qëndrimi i familjes mbretërore gjatë verës]] Rrënojat më të hershme të okupimit njerëzor u zbuluan në Penha Verde: këto gjurmë dëshmojnë për një pushtim që daton në fillim të [[Paleoliti|Paleolitit]].<ref name="CMHistoria">{{Cito web|url=http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=3383|title=Sintra e a sua Historia|accessdate=10 tetor 2011|publisher=Câmara Municipal de Sintra|year=2011|editor-last=Câmara Municipal|location=Sintra, Portugal|language=Pt|archive-date=7 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807005808/http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=3383|url-status=dead}}</ref> Rrënjët e krahasueshme u gjetën në një vend të hapur në ''São Pedro de Canaferrim'', së bashku me kapelën e ''Castelo dos Mouros'' (Kalaja maurike), që datojnë nga [[Neoliti|Neolitike]], dhe përfshijnë qeramika të zbukuruara dhe enë mikrolitike nga shekulli i pestë para Krishtit. Fragmente qeramike të gjetura në vend, duke përfshirë shumë vazo të vonë të Chalcolithic nga malet e Sintra sugjerojnë se në mes të mijëvjeçarit të katërt dhe të tretë pes, rajoni (afër fshatit aktual Sintra) ishte i pushtuar nga një vendbanim neolitik/çaloktik, me karakteristika të krahasueshme me vendbanimet e fortifikuara në [[Lisbonë]] dhe Setubal. Provat e zbuluara në Quinta das Sequoias dhe São Pedro de Canaferrim dallojnë në mënyrë dramatike me ato mbetje të zbuluara në qytetin e rrethuar me mure të Penha Verde dhe monumentin funeral të Bella Vista. Gjurmët e disa mbetjeve të [[Koha e bronzit|Epokës së Bronzit]] u zbuluan gjithashtu në shumë vende në malet Sintra, duke përfshirë pranë qytetit, në zonën Monte do Sereno dhe një vendbanim të vonë të Bronzit brenda kështjellës maure që daton në shekujt IX-VI pes. Objekti më i famshëm nga kjo periudhë është e ashtuquajtura "Kular Sintra", një [[Ari|qafore ari]] e Epokës së Mesme të Bonzit e gjetur afër qytetit në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë, e cila që nga viti 1900 ka qenë pjesë e koleksionit të Muzeut Britanik. Relativisht afër, në Santa Eufemia da Serra, është një vendbanim i Epokës së Hekurit ku u zbuluan objekte nga fiset indigjene dhe popujt e origjinës mesdhetare (kryesisht nga periudha punike). Këto datojnë që nga shekulli i 4-të, para romanizimit të gadishullit, i cili në zonën e Foz do Tejo ndodhi në mes të shekullit të 2-të pes. Afërsia e një qendre të madhe tregtare (Olisipo) e themeluar nga fiset Turduli në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të parë të erës sonë, do të thoshte se rajoni i Sintrës ishte i ndikuar nga vendbanimi njerëzor nëpër epoka të ndryshme, kultura që kanë lënë mbetjet në zonë edhe sot . Toponimi ''Sintra'' rrjedh nga ''Suntria'' mesjetare dhe tregon për një shoqatë me kultura radikale Indo-Europiane; fjala përkthen në ''yll'' ose ''diell'' të ndritshëm, zakonisht të rëndësishëm në ato kultura.<ref name="CMHistoria"/>[[Marcus Terentius Varro]] dhe Cadizian Lucio Junio Moderato Columela e quajti vendin si "mali i shenjtë" dhe Ptolemeun e përmend atë si "malet e hënës".<ref name="CMHistoria"/> ===Mbretëria=== [[File:Ruínas da Igreja de São Pedro de Canaferrim 02583.jpg|thumb|left|Mbetjet e kishëzës së São Pedro de Canaferrim, të ndërtuara nga Afonso Henriques pas dorëzimit të Moorsëve në Sintra]] Në korrik 1109, Konti Henry rimori Kështjellën e Sintra.<ref name="CMHistoria"/> Kjo u parapri një vit më parë nga një përpjekje e Princit Sigurd, biri i Magnus III të Norvegjisë, për të pushtuar kështjellën nga Moorsët gjatë udhëtimit të tij për në Tokën e Shenjtë. Forcat e Sigurd-it u zbarkuan në grykën e lumit Colares por nuk arritën të merrnin kështjellën. Vetëm pas pushtimit të Lisbonës, në tetor 1147, nga Afonso Henriques (mbështetur nga kryqtarët), kështjella u dorëzua në nëntor.<ref name="CMHistoria"/> Ajo u integrua nën sundimin e krishterë së bashku me Almada dhe Palmela pas dorëzimit të tyre. Afonso Henriques themeloi Kishën e São Pedro de Canaferrim brenda mureve të Kalasë maure për të shënuar suksesin e tij.<ref name="CMHistoria"/> Më 9 janar 1154, Afonso Henriques nënshkroi një akt (statut) për qytetin e Sintra, me të gjitha shenjat mbretërore të saj përkatëse. Akti themeloi komunën e Sintra, territori i së cilës përfshinte një zonë të madhe, eventualisht të ndarë në katër famullitë e mëdha: São Pedro de Canaferrim (në kështjellë); São Martinho (në qytetin e Sintra); Santa Maria; Dhe São Miguel (në selinë kishtare të Arrabalde).<ref name="CMHistoria"/> Selia e hershme komunale, qyteti i Sintra, ishte qendra e një komuniteti të rëndësishëm sefardik, me një sinagogë dhe një çerek. Ky komunitet nuk u kufizua vetëm në qytetin e Sintrës: enklavat përmenden gjatë mbretërimit të mbretit Denis në Colares, por ishin të shtyrë nga fluksi i krerëve të krishterë.<ref name="CMHistoria"/> == Monumentet == {{Infobox Trashëgimni Botërore | name = |WHS = Peizazhi Kulturor i Sintra |Imazhi = [[File:Sintra45.jpg|250px|View of Sintra with the tower of the Municipality building]] |Përshkrimi = Pamje e Sintres me kullen e nderteses se Bashkise |Shteti = {{flag|Portugalia}} |Lloji = Kulturor |Kriteri = ii, iv, v |ID = 723 |Lidhja = http://whc.unesco.org/en/list/723 |Rajoni = Evropë dhe Amerikë e Veriut |Koordinatat = |Viti = 1995 |Mbledhja = 19-të |Zgjerimi = |Rrezikuar = |map = 250 | map_caption = | map_size = | image_map = |latitude = |longitude = }} [[Skeda:Jardim Pênsil, Palácio Nacional de Queluz 06.jpg|majtas|parapamje|Fasada e përparme dhe shatërvani i Pallatit Kombëtar Queluz<br>]] [[Skeda:East wing (Dom Manuel I) 92.jpg|parapamje|majtas|Pallati Kombëtar i Sintra. Pallati më i mirë i ruajtur mesjetar i Mbretëror në Portugali, i banuar pak a shumë në mënyrë të vazhdueshme nga fillimi i shekullit të 15-të deri në fund të shekullit të 19-të.<br>]] Komuna ka një numër të madh ndërtesash arkitekturore të ruajtura ose të klasifikuara: === Prehistorike === * Dolmen e Adrenunes ({{lang-pt|Anta de Adrenunes}}) * Dolmen e Agualva ({{lang-pt|Anta de Agualva/Anta do Carrascal}}) * Dolmen e Estria ({{lang-pt|Anta da Estria}}) * Dolmen e Monte Abraão ({{lang-pt|Anta de Monte Abraão}}) * Monument prehistorik i Praia das Maçãs ({{lang-pt|Monumento Pré-Histórico de Praia das Maçãs}}) * Varri Tholos i Monge ({{lang-pt|Tholos do Monge}}) === Qytetare === * Aguas Livres Aqueduct-Sintra Line ({{lang-pt|Aqueduto das Águas Livres-Troço de Sintra}}) * Prona Penha Verde ({{lang-pt|Quinta de Penha Verde/Quinta do Fonte de El'Rei}}) * Rezidencë e Penha Verde ({{lang-pt|Solar da Quinta de Penha Verde}}) * Pallati kombëtar Pena ({{lang-pt|Convento de São Jerónimo/Palácio Nacional de Pena}}) * Pallati kombëtar Queluz ({{lang-pt|Palácio Nacional de Queluz}}) * Pallati kombëtar Sintra ({{lang-pt|Palácio Nacional de Sintra/Palácio da Vila}}) * Palacette of the Counts of Almeida-Araújo ({{lang-pt|Palácio Pombal/Palacete dos Condos de Almeida Araújo}}) * Pillory of Colares ({{lang-pt|Pelourinho de Colares}}) * Quinta da Regaleira duke përfshirë Pallatin dhe Kishën * Pallati Monserrate * Pallati Seteais * Pallati Ramalhão === Kulturore === Casa da Marioneta de Sintra - https://web.archive.org/web/20170423012254/http://casadamarioneta.com/ Valdevinos Associação Kulturore - http://www.valdevinos.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306034918/http://www.valdevinos.net/ |date=6 mars 2021 }} === Ushtarake === * Kalaja e Moors ({{lang-pt|Castelo dos Mouros}}) === Fetare === * Kisha e Santa Maria ({{lang-pt|Igreja Paroquial de Santa Maria}}) * Manastiri Penha Longa ({{lang-pt|Convento de Penha Longa}}) * Convento dos Capuchos == Qytetet binjake == Sintra është binjakëzuar me qytetet e mëposhtme: *{{flagicon|MAR}} El Jadida, [[Maroku|Maroko]] *{{flagicon|JPN}} Omura, [[Japonia|Japoni]] *{{flagicon|MAR}} Assilah, [[Maroku|Moroko]] *{{flagicon|POR}} Matosinhos, Portugali *{{flagicon|STP}} Trindade, [[Sao Tome dhe Principe]] *{{flagicon|GNB}} [[Bissau]], [[Guinea Bisau|Guinea-Bissau]] *{{flagicon|AGO}} Lobito, [[Angola]] *{{flagicon|CUB}} [[Havana]], [[Kuba|Kubë]] *{{flagicon|CPV}} Nova Sintra, [[Kepi i Gjelbër]] *{{flagicon|MOZ}} Namaacha, [[Mozambiku|Mozambik]] *{{flagicon|USA}} [[Honolulu]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Sintra}} * {{Wikivoyage-inline|Sintra}} * [http://www.cm-sintra.pt Municipality official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807105156/http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=2236 |date=7 gusht 2011 }} (Portugalisht) [[Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme në Portugalisht]] * [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=723 UNESCO World Heritage Page] (Anglisht) * [http://sketchup.google.com/3dwarehouse/cldetails?mid=ef4ff8134e3cdcb01683395ba044cc9a&ct=mdcc&prevstart=0 3D models] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122152654/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/cldetails?mid=ef4ff8134e3cdcb01683395ba044cc9a&ct=mdcc&prevstart=0 |date=22 janar 2020 }} * [http://www.monumentos.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=22840 Sistema de Informação para o Património Arquitetónico - Registo da Unidade de Paisagem da Serra de Sintra] * [http://www.sintraromantica.net/en Sintra Municipality Touristic Information] [[Kategoria:Trashëgimi botërore në Portugali]] 6luy49rsjghg5v6wbn0k785ff9zvgqe Diskutim:Kepi i Gjelbër 1 230669 3057689 2222438 2026-10-16T23:16:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057689 wikitext text/x-wiki {{WWT2017}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Kepi i Gjelbër]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992722 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20170911183200/http://cabonet.org/ te http://www.cabonet.org/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 00:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kepi i Gjelbër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2222437 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061109061313/http://www.capeverdebreaks.com/weather.html për lidhjen http://www.capeverdebreaks.com/weather.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060811212112/http://www.capeverdebreaks.com/ për lidhjen http://www.capeverdebreaks.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2021 04:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kepi i Gjelbër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057688 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230327051422/https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/ për lidhjen https://ine.cv/ine_censos_quadros_category/censo-2021/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 01:16 (CEST) m4wulw6pn05wpdmyczdrq7gtumogb2w Diskutim:Agron Tufa 1 266170 3057714 3053032 2026-10-17T04:17:59Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Agron Tufa/Arkivi 1]] 3057714 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Agron Tufa/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} r1edu5uclzk6kzymi6mmyh680jik2dj Diskutim:Disku optik 1 266684 3057705 3057570 2026-10-17T02:16:16Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3057705 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Disku optik/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[Disku optik]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1990254 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090711175011/http://www.memorex.com/downloads/whitepapers/Reference%20Guide%20for%20Optical%20Media%209-9.pdf te http://www.memorex.com/downloads/whitepapers/Reference%20Guide%20for%20Optical%20Media%209-9.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 18:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169482 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120117074555/http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html për lidhjen http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 02:10 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261802 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20031202171801/http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf për lidhjen http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 13:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2371506 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20030417162935/http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html për lidhjen http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 dhjetor 2021 21:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057569 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210506230501/http://www.osta.org/ për lidhjen http://www.osta.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 05:52 (CEST) h2xuoasreioi1il0jzqx0hwfopricxd 3057716 3057705 2026-10-17T04:18:27Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Disku optik/Arkivi 1]] 3057716 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Disku optik/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057569 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210506230501/http://www.osta.org/ për lidhjen http://www.osta.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 05:52 (CEST) jsqu9fc35r7us3zjzvqtcd6dhc7tcp0 Diskutim:Victoria Woodhull 1 269114 3057718 3053011 2026-10-17T04:19:53Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Victoria Woodhull/Arkivi 1]] 3057718 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Victoria Woodhull/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} lmibq5vkuu84d7z4ohiwm5hb0gf3b2w Diskutim:Xhamia Ebu Bekër 1 269179 3057720 3056786 2026-10-17T04:20:13Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Xhamia Ebu Bekër/Arkivi 1]] 3057720 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Xhamia Ebu Bekër/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} q22xwkf3dio84syexg7vdl2vye4kfa3 Diskutim:İbrahim Şahin 1 271888 3057722 3053020 2026-10-17T04:20:56Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:İbrahim Şahin/Arkivi 1]] 3057722 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:İbrahim Şahin/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} dveyv6cjnlyc000a0o9qz1desvo993g Stampa:Infobox snooker player 10 279374 3057650 3018491 2026-10-16T16:40:38Z Qendrimi15 122927 3057650 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template = Infobox sportsperson | _alias-map = module:module3 | _exclude = professional, maxiumum_breaks, best_finish, ranking_wins, minor_wins, world_championship | _reuse = nickname, highest_ranking | template_name = Infobox snooker player | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}} | header_color = lightgreen | sport = [[Snooker]] | nickname = {{Infobox snooker player/nicknames|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | module2 = {{Infobox | child = yes | autoheaders = yes | headerstyle = {{#ifeq:{{if empty|{{{embed|}}}|{{{child|}}}}}|yes||background: lightgreen;}} | label1 = Profesionist | data1 = {{{professional|}}} | label2 = {{nowrap|Highest [[Snooker world rankings|ranking]]}} | data2 = {{{highest_ranking|}}} | label3 = {{nowrap|{{plain link|{{Infobox snooker player/rankings|Ref_url}}|Renditja aktuale}}}} | data3 = {{#if:{{Infobox snooker player/rankings|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | {{nowrap|<!-- If template returns rank --> {{Ifnumber | {{Infobox snooker player/rankings|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | <!-- then returns rank to infobox --> {{Infobox snooker player/rankings|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | <!-- If template returns name then recall template with new name --> {{Infobox snooker player/rankings| {{Infobox snooker player/rankings|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} }} }} (as of {{Infobox snooker player/rankings|Date}})}} }} | label4 = {{nowrap|[[Maximum break]]}} | data4 = {{{maxiumum_breaks|}}} | label5 = [[Century break]] | data5 = {{#if:{{Infobox snooker player/century breaks|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}|{{Infobox snooker player/century breaks|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}} | label6 = Best ranking finish | data6 = {{{best_finish|}}} | header7 = Fitore turneu | label8 = [[List of snooker players by number of ranking titles|Ranking]] | data8 = {{{ranking_wins|}}} | label9 = [[List of minor-ranking tournaments|Minor-ranking]] | data9 = {{{minor_wins|}}} | label10 = {{nowrap|[[List of World Snooker Championship winners|World Championship]]}} | data10 = {{{world_championship|}}} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --> </noinclude> 1nkey1zfpv6ifkry8autzg7bjost2bm 3057655 3057650 2026-10-16T16:55:09Z Qendrimi15 122927 3057655 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template = Infobox sportsperson | _alias-map = module:module3 | _exclude = professional, maxiumum_breaks, best_finish, ranking_wins, minor_wins, world_championship | _reuse = nickname, highest_ranking | template_name = Infobox snooker player | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}} | header_color = lightgreen | sport = [[Snooker]] | nickname = {{Infobox snooker player/nicknames|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | module2 = {{Infobox | child = yes | autoheaders = yes | headerstyle = {{#ifeq:{{if empty|{{{embed|}}}|{{{child|}}}}}|yes||background: lightgreen;}} | label1 = Profesionist | data1 = {{{professional|}}} | label2 = {{nowrap|Highest [[Snooker world rankings|ranking]]}} | data2 = {{{highest_ranking|}}} | label3 = {{nowrap|Renditja aktuale}}}} | data3 = {{{current_ranking|}}} | label4 = {{nowrap|[[Maximum break]]}} | data4 = {{{maxiumum_breaks|}}} | label5 = [[Century break]] | data5 = {{{century_breaks|}}} | label6 = Best ranking finish | data6 = {{{best_finish|}}} | header7 = Fitore turneu | label8 = [[List of snooker players by number of ranking titles|Ranking]] | data8 = {{{ranking_wins|}}} | label9 = [[List of minor-ranking tournaments|Minor-ranking]] | data9 = {{{minor_wins|}}} | label10 = {{nowrap|[[List of World Snooker Championship winners|World Championship]]}} | data10 = {{{world_championship|}}} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --> </noinclude> i8wan2uckyo1l27b1oypoghihqhiymd 3057657 3057655 2026-10-16T17:02:32Z Qendrimi15 122927 3057657 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn | title = {{br separated entries |1=<span class="fn">{{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}</span> |2={{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|}}}}}}}}}|<span class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix}}}}}}}}}</span>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}} | headerstyle = background-color: lightgreen | label1 = Lindi më | data1 = {{br separated entries|{{{birth_date|}}}|{{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place}}}</span>}}}} | label2 = Vdiq më | data2 = {{br separated entries|{{{death_date|}}}|{{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place}}}</span>}}}} | label3 = Vendi | data3 = {{{Sport country|}}} | label4 = [[Lista e nofkave të lojtarit snooker|Nofka]] | data4 = {{{nickname|}}} | label5 = Profesional | data5 = {{{professional|}}} | label6 = Rradhitja më e lartë | data6 = {{{highest_ranking|}}} | label7 = Rradhitja e tanishme | data7 = {{{current_ranking|}}} | label8 = {{nowrap|Fitimet në karrierë}} | data8 = {{{Prize money|}}} | label9 = {{nowrap|[[Maximum break]]}} | data9 = {{{maximum_breaks|}}} | label10 = [[Century break]] | data10 = {{{century_breaks|}}} | label11 = Best ranking finish | data11 = {{{Best finish|}}} | header12 = {{#if:{{{Ranking wins|}}}{{{Minor wins|}}}{{{Major wins|}}}{{{Other wins|}}}{{{World champ|}}}|Tournament wins}} | label13 = [[Lista e lojtarëve snooker sipas numrit të titujve të renditjes|Renditja]] | data13 = {{{Ranking wins|}}} | label14 = Major | data14 = {{{Major wins|}}} | label15 = Minor-rankings | data15 = {{{Minor wins|}}} | label16 = Non-rangu | data16 = {{{Other wins|}}} | label17 = {{nowrap|[[Lista e fituesve të Kampionatit Botëror të Snooker|Kampion Botëror]]}} | data17 = {{{World champ|}}} | data18 = {{{website|}}} | header19 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters | check | ignoreblank = y | name | honorific suffix | honorific_suffix | honorific-suffix | image | image_size | alt | caption | birth_date | birth_place | death_date | death_place | Sport country | Nickname | Professional | High ranking | Current ranking | Prize money | Official maximums | Century break | Best finish | Ranking wins | Minor wins | Major wins | Other wins | World champ | website | medals | medaltemplates | medals-title | medaltemplates-title | medals-expand | medaltemplates-expand | show-medals }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --> [[Kategoria:Stampa infobox|snooker]] </noinclude> 5plwct4rki0phz8aod9wpx0kf9x2vnk 3057658 3057657 2026-10-16T17:04:04Z Qendrimi15 122927 3057658 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn | title = {{br separated entries |1=<span class="fn">{{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}</span> |2={{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|}}}}}}}}}|<span class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix}}}}}}}}}</span>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}} | headerstyle = background-color: lightgreen | label1 = Lindi më | data1 = {{br separated entries|{{{birth_date|}}}|{{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place}}}</span>}}}} | label2 = Vdiq më | data2 = {{br separated entries|{{{death_date|}}}|{{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place}}}</span>}}}} | label3 = Vendi | data3 = {{{Sport country|}}} | label4 = [[Lista e nofkave të lojtarit snooker|Nofka]] | data4 = {{{nickname|}}} | label5 = Profesional | data5 = {{{professional|}}} | label6 = Rradhitja më e lartë | data6 = {{{highest_ranking|}}} | label7 = Rradhitja e tanishme | data7 = {{{current_ranking|}}} | label8 = {{nowrap|Fitimet në karrierë}} | data8 = {{{Prize money|}}} | label9 = {{nowrap|[[Maximum break]]}} | data9 = {{{maximum_breaks|}}} | label10 = [[Century break]] | data10 = {{{century_breaks|}}} | label11 = Best ranking finish | data11 = {{{Best finish|}}} | header12 = {{#if:{{{Ranking wins|}}}{{{Minor wins|}}}{{{Major wins|}}}{{{Other wins|}}}{{{World champ|}}}|Tournament wins}} | label13 = [[Lista e lojtarëve snooker sipas numrit të titujve të renditjes|Renditja]] | data13 = {{{Ranking wins|}}} | label14 = Major | data14 = {{{Major wins|}}} | label15 = Minor-rankings | data15 = {{{Minor wins|}}} | label16 = Non-rangu | data16 = {{{Other wins|}}} | label17 = {{nowrap|[[Lista e fituesve të Kampionatit Botëror të Snooker|Kampion Botëror]]}} | data17 = {{{World champ|}}} | data18 = {{{website|}}} | header19 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters | check | ignoreblank = y | name | honorific suffix | honorific_suffix | honorific-suffix | image | image_size | alt | caption | birth_date | birth_place | death_date | death_place | Sport country | nickname | professional | highest_ranking | current_ranking | Prize money | maximum_breaks | century_breaks | Best finish | Ranking wins | Minor wins | Major wins | Other wins | World champ | website | medals | medaltemplates | medals-title | medaltemplates-title | medals-expand | medaltemplates-expand | show-medals }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --> [[Kategoria:Stampa infobox|snooker]] </noinclude> ht1bcn5y5lum87tbl2s2dnxabxzza9q 3057660 3057658 2026-10-16T17:08:27Z Qendrimi15 122927 3057660 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn | title = {{br separated entries |1=<span class="fn">{{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}</span> |2={{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|}}}}}}}}}|<span class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix}}}}}}}}}</span>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}} | headerstyle = background-color: lightgreen | label1 = Lindi më | data1 = {{br separated entries|{{{birth_date|}}}|{{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place}}}</span>}}}} | label2 = Vdiq më | data2 = {{br separated entries|{{{death_date|}}}|{{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place}}}</span>}}}} | label3 = Vendi | data3 = {{{country|}}} | label4 = [[Lista e nofkave të lojtarit snooker|Nofka]] | data4 = {{{nickname|}}} | label5 = Profesional | data5 = {{{professional|}}} | label6 = Rradhitja më e lartë | data6 = {{{highest_ranking|}}} | label7 = Rradhitja e tanishme | data7 = {{{current_ranking|}}} | label8 = {{nowrap|Fitimet në karrierë}} | data8 = {{{Prize money|}}} | label9 = {{nowrap|[[Maximum break]]}} | data9 = {{{maximum_breaks|}}} | label10 = [[Century break]] | data10 = {{{century_breaks|}}} | label11 = Best ranking finish | data11 = {{{Best finish|}}} | header12 = {{#if:{{{Ranking wins|}}}{{{Minor wins|}}}{{{Major wins|}}}{{{Other wins|}}}{{{World champ|}}}|Tournament wins}} | label13 = [[Lista e lojtarëve snooker sipas numrit të titujve të renditjes|Renditja]] | data13 = {{{ranking_wins|}}} | label14 = Major | data14 = {{{Major wins|}}} | label15 = Minor-rankings | data15 = {{{Minor wins|}}} | label16 = Non-rangu | data16 = {{{Other wins|}}} | label17 = {{nowrap|[[Lista e fituesve të Kampionatit Botëror të Snooker|Kampion Botëror]]}} | data17 = {{{world_championship|}}} | data18 = {{{website|}}} | header19 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters | check | ignoreblank = y | name | honorific suffix | honorific_suffix | honorific-suffix | image | image_size | alt | caption | birth_date | birth_place | death_date | death_place | country | nickname | professional | highest_ranking | current_ranking | Prize money | maximum_breaks | century_breaks | Best finish | ranking_wins | Minor wins | Major wins | Other wins | world_championship | website | medals | medaltemplates | medals-title | medaltemplates-title | medals-expand | medaltemplates-expand | show-medals }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --> [[Kategoria:Stampa infobox|snooker]] </noinclude> 5rfh6idexh3gdtm1slt3m6eposhzaq0 3057662 3057660 2026-10-16T17:16:30Z Qendrimi15 122927 3057662 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn | title = {{br separated entries |1=<span class="fn">{{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}</span> |2={{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|}}}}}}}}}|<span class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix}}}}}}}}}</span>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}} | header_color = lightgreen | headerstyle = background-color: lightgreen | label1 = Lindi më | data1 = {{br separated entries|{{{birth_date|}}}|{{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place}}}</span>}}}} | label2 = Vdiq më | data2 = {{br separated entries|{{{death_date|}}}|{{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place}}}</span>}}}} | label3 = Vendi | data3 = {{{country|}}} | label4 = [[Lista e nofkave të lojtarit snooker|Nofka]] | data4 = {{{nickname|}}} | label5 = Profesional | data5 = {{{professional|}}} | label6 = Rradhitja më e lartë | data6 = {{{highest_ranking|}}} | label7 = Rradhitja e tanishme | data7 = {{{current_ranking|}}} | label8 = {{nowrap|Fitimet në karrierë}} | data8 = {{{Prize money|}}} | label9 = {{nowrap|[[Maximum break]]}} | data9 = {{{maximum_breaks|}}} | label10 = [[Century break]] | data10 = {{{century_breaks|}}} | label11 = Best ranking finish | data11 = {{{Best finish|}}} | header12 = {{#if:{{{Ranking wins|}}}{{{Minor wins|}}}{{{Major wins|}}}{{{Other wins|}}}{{{World champ|}}}|Tournament wins}} | label13 = [[Lista e lojtarëve snooker sipas numrit të titujve të renditjes|Renditja]] | data13 = {{{ranking_wins|}}} | label14 = Major | data14 = {{{Major wins|}}} | label15 = Minor-rankings | data15 = {{{Minor wins|}}} | label16 = Non-rangu | data16 = {{{Other wins|}}} | label17 = {{nowrap|[[Lista e fituesve të Kampionatit Botëror të Snooker|Kampion Botëror]]}} | data17 = {{{world_championship|}}} | data18 = {{{website|}}} | header19 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters | check | ignoreblank = y | name | honorific suffix | honorific_suffix | honorific-suffix | image | image_size | alt | caption | birth_date | birth_place | death_date | death_place | country | nickname | professional | highest_ranking | current_ranking | Prize money | maximum_breaks | century_breaks | Best finish | ranking_wins | Minor wins | Major wins | Other wins | world_championship | website | medals | medaltemplates | medals-title | medaltemplates-title | medals-expand | medaltemplates-expand | show-medals }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --> [[Kategoria:Stampa infobox|snooker]] </noinclude> mfcfh1xx7989d7vvditl8urvaykcj8v 3057663 3057662 2026-10-16T17:17:18Z Qendrimi15 122927 3057663 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn | title = {{br separated entries |1=<span class="fn">{{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}</span> |2={{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|}}}}}}}}}|<span class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix}}}}}}}}}</span>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}} | header_color = lightgreen | headerstyle = {{#ifeq:{{if empty|{{{embed|}}}|{{{child|}}}}}|yes||background: lightgreen;}} | label1 = Lindi më | data1 = {{br separated entries|{{{birth_date|}}}|{{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place}}}</span>}}}} | label2 = Vdiq më | data2 = {{br separated entries|{{{death_date|}}}|{{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place}}}</span>}}}} | label3 = Vendi | data3 = {{{country|}}} | label4 = [[Lista e nofkave të lojtarit snooker|Nofka]] | data4 = {{{nickname|}}} | label5 = Profesional | data5 = {{{professional|}}} | label6 = Rradhitja më e lartë | data6 = {{{highest_ranking|}}} | label7 = Rradhitja e tanishme | data7 = {{{current_ranking|}}} | label8 = {{nowrap|Fitimet në karrierë}} | data8 = {{{Prize money|}}} | label9 = {{nowrap|[[Maximum break]]}} | data9 = {{{maximum_breaks|}}} | label10 = [[Century break]] | data10 = {{{century_breaks|}}} | label11 = Best ranking finish | data11 = {{{Best finish|}}} | header12 = {{#if:{{{Ranking wins|}}}{{{Minor wins|}}}{{{Major wins|}}}{{{Other wins|}}}{{{World champ|}}}|Tournament wins}} | label13 = [[Lista e lojtarëve snooker sipas numrit të titujve të renditjes|Renditja]] | data13 = {{{ranking_wins|}}} | label14 = Major | data14 = {{{Major wins|}}} | label15 = Minor-rankings | data15 = {{{Minor wins|}}} | label16 = Non-rangu | data16 = {{{Other wins|}}} | label17 = {{nowrap|[[Lista e fituesve të Kampionatit Botëror të Snooker|Kampion Botëror]]}} | data17 = {{{world_championship|}}} | data18 = {{{website|}}} | header19 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters | check | ignoreblank = y | name | honorific suffix | honorific_suffix | honorific-suffix | image | image_size | alt | caption | birth_date | birth_place | death_date | death_place | country | nickname | professional | highest_ranking | current_ranking | Prize money | maximum_breaks | century_breaks | Best finish | ranking_wins | Minor wins | Major wins | Other wins | world_championship | website | medals | medaltemplates | medals-title | medaltemplates-title | medals-expand | medaltemplates-expand | show-medals }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please place category and language links on the /doc sub-page, not here --> [[Kategoria:Stampa infobox|snooker]] </noinclude> 3uhr4gmow3dpy1a7p8yw5bx94o9koda Diskutim:Anıtkabir 1 281652 3057724 3053049 2026-10-17T04:21:32Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Anıtkabir/Arkivi 1]] 3057724 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Anıtkabir/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{CEE Spring 2020|user=Berishasinan|topic=Arkitekturën|topic2=|topic3=|country=Turqi|country2=|country3=}} 8qgt0pfr0l2zsezetm5uc0mroimr3nd Diskutim:Barış Arduç 1 282182 3057726 3055644 2026-10-17T04:21:52Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Barış Arduç/Arkivi 1]] 3057726 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Barış Arduç/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3054520 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200420182618/http://www.ranini.tv/haber/5524/1/star-tv-dizisi-kiralik-askin-yayin-tarihi-belli-oldu për lidhjen http://www.ranini.tv/haber/5524/1/star-tv-dizisi-kiralik-askin-yayin-tarihi-belli-oldu. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2026 02:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3055643 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023235805/http://www.ranini.tv/haber/8808/1/baris-arductan-yeni-reklam-filmi për lidhjen http://www.ranini.tv/haber/8808/1/baris-arductan-yeni-reklam-filmi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190307150900/http://www.ranini.tv/foto-galeri/8289/kuzgun/ilk-bolumden-kareler-1/1 për lidhjen http://www.ranini.tv/foto-galeri/8289/kuzgun/ilk-bolumden-kareler-1/1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2026 14:32 (CEST) bkjmhjwjnylo3ys8jxiehxxomf5a672 Hanami 0 291727 3057634 2957688 2026-10-16T14:07:43Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057634 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Castle Himeji sakura02.jpg|parapamje|240px|Piknik ''hanami'' përballë [[Kështjella Himeji|Kështjellës Himeji]], 2005]] '''Hanami''' (花 見, "shikimi i luleve") është zakon tradicional japonez për të shijuar bukurinë e përkohshme të luleve; lulet (''hana'') në këtë rast pothuajse gjithmonë i referohen atyre të [[Qershia|qershive]] ("[[Sakura|sakura]]") ose, më rrallë, [[Prunus mume|kumbullave]] (''ume'').<ref>[https://archive.org/details/introductiontoja00dani Introduction to Japanese culture]</ref> Nga fundi i marsit deri në fillim të majit, pemët e qershisë lulëzojnë në të gjithë [[Japonia|Japoninë]],<ref>{{Cite web|url=http://www.weathermap.co.jp/sakura/|title=Cherry blossom forecast|access-date=8 gusht 2020|archive-date=28 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228173843/http://www.weathermap.co.jp/sakura/|url-status=dead}}</ref> dhe rreth vitit të parë të muajit shkurt në ishullin [[Prefektura Okinawa|Okinawa]].<ref>{{Cite web|url=http://www.okinawastory.jp/en/special/sakura_2011/sakura_index.html|title=Okinawa Cherry Festivals|access-date=8 gusht 2020|archive-date=22 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722120334/http://www.okinawastory.jp/en/special/sakura_2011/sakura_index.html|url-status=dead}}</ref> Parashikimi i lulëzimit (桜 前線, ''sakura-zensen'') "fronti i pemës së qershisë" shpallet çdo vit nga [[Agjencia Meteorologjike e Japonisë|zyra e motit]], dhe ndiqet me kujdes nga ata që planifikojnë ''hanami'', pasi lulet zgjasin vetëm një javë ose dy. Në Japoninë moderne, ''hanami'' kryesisht përbëhet nga mbajtja e një feste në natyrë nën sakura gjatë ditës ose gjatë natës. Në disa kontekste, termi sino-japoneze ''kan'ō'' (観 桜, pamje-qershi) përdoret në vend, veçanërisht për festivale. ''Hanami'' natën quhet ''yozakura'' (夜 桜) "sakura e natës". Në shumë vende të tilla si [[Parku Ueno]] fenerët e përkohshëm të letrës janë të varur për qëllimin e ''yozakura''. Në ishullin Okinawa, fenerët elektrikë dekorativë janë varur në pemë për kënaqësi në mbrëmje, të tilla si në pemët që ngjiten në Malin Yae, afër qytetit [[Motobu, Okinawa|Motobu]], ose në [[Kështjella Nakijin|Kështjellën Nakijin]]. Një formë më e lashtë e ''hanami'' ekziston gjithashtu në Japoni, e cila në vend të kësaj po shijon lulet e [[Kumbulla|kumbullës]] (梅 ''ume''), e cila ngushtë quhet ''umemi'' (梅 見, shikimi i kumbullës). Ky lloj ''hanami'' është i popullarizuar në mesin e njerëzve të moshuar, sepse ato janë më të qeta se ahengjet sakura, të cilat zakonisht përfshijnë njerëz të rinj dhe ndonjëherë mund të jenë shumë të mbushura dhe të zhurmshme. ==Historia== Praktika e ''hanami'' është shumë shekuj e vjetër. Zakonet thuhet se kanë filluar gjatë [[Periudha Nara|periudhës Nara]] (710–794) kur ishin pemët ''[[Prumus mume|ume]]'' të shumta që njerëzit admironin në fillim. Por deri në [[Periudha Heian|periudhën Heian]] (794–1185), sakura erdhi për të tërhequr më shumë vëmendje dhe ''hanami'' ishte sinonim i sakura.<ref>[https://books.google.se/books?id=nHf8lxLOYsUC&pg=PA12&dq=Hanami+nara&redir_esc=y#v=onepage&q=Hanami%20nara&f=false Mizue Sawano: The Art of the Cherry Tree]</ref> Prej atëherë, si në ''[[Waka|waka]]'' ashtu dhe në ''[[Haiku|haiku]]'', "lulet" nënkuptonin "sakura". ''Hanami'' u përdor për herë të parë si një term i ngjashëm me shikimin e pemës së qershisë në romanin ''[[Përralla e Genjit]]''. Megjithëse ishte përshkruar gjithashtu një festë që shikonte [[Wisteria|wisteria]], termat "hanami" dhe "festa e luleve" u përdorën më pas vetëm në lidhje me shikimin e pemës së qershisë. Fillimisht sakura ishte mësuar të korrat hyjnore të atij viti, si dhe të shpallë sezonin e mbjelljes së orizit. Njerëzit besuan në ''kami'' brenda pemëve dhe bënin sakrifikime. Pas kësaj, ata morën sakrifikime me [[Sake|sake]]. [[Perandori Saga]] i periudhës Heian e adoptoi këtë praktikë dhe mbajti festa me lule me qëllim dhe festa nën lulet e lulëzimit të pemëve sakura në [[Gjykata Perandorake në Kyoto|Gjykatën Perandorake në Kyoto]]. Poezitë do të shkruheshin duke lavdëruar lulet delikate, të cilat shiheshin si një metaforë për vetë jetën, shkëlqyese dhe të bukur por akoma fluturuese dhe epemerale. Kjo u tha se ishte origjina e ''hanami'' në Japoni. Zakonisht fillimisht ishte e kufizuar në elitën e Gjykatës Perandorake, por së shpejti u përhap në shoqërinë [[Samurai|samurai]] dhe, nga [[Periudha Edo|periudha Edo]], edhe tek njerëzit e thjeshtë. [[Tokugawa Yoshimune]] mbolli zona me lule qershi për të inkurajuar këtë. Nën pemët e sakura, njerëzit hanin drekë dhe pinin sake në festat e gëzuara. ==Jashtë Japonisë== [[Skeda:Chblossomfest.JPG|parapamje|left|[[Festivali Ndërkombëtar i Pemës së Qershisë]] në [[Macon, Georgia]], Shtetet e Bashkuara]] Festime të ngjashme zhvillohen në Tajvan, Kore, Filipine dhe Kinë.<ref>{{Cite web|url=http://english.seoul.go.kr/today/news/event/1243608_3328.html|title=''Spring flower festival events''|access-date=8 gusht 2020|archive-date=25 maj 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090525182813/http://english.seoul.go.kr/today/news/event/1243608_3328.html|url-status=dead}}</ref> Në Shtetet e Bashkuara, ''hanami'' është bërë gjithashtu shumë i njohur. Në vitin 1912, Japonia u dha 3000 pemë sakura si një dhuratë për Shtetet e Bashkuara për të festuar miqësinë e kombeve. Këto pemë u mbollën në [[Uashington D.C.]], dhe 3,800 pemë të tjera u dhuruan në vitin 1965. Këto pemë sakura vazhdojnë të jenë një tërheqje turistike popullore, dhe çdo vit, [[Festivali Kombëtar i Pemës së Qershisë]] zhvillohet kur ato lulëzojnë në fillim të pranverës. Në [[Macon, Georgia]], një tjetër festival i pemës së qershisë i quajtur [[Festivali Ndërkombëtar i Pemës së Qershisë]] festohet çdo pranverë. Macon njihet si kryeqyteti i Pemës së Qershisë së Botës, sepse atje rriten 300,000 pemë sakura. Në [[Brooklyn|Brooklyn, New York]], Festivali Vjetor i Pemës së Qershisë Sakura Matsuri zhvillohet në maj, në [[Kopshti Botanik i Brooklyn|Kopshtin Botanik të Brooklyn]]. Kjo festë festohet që nga viti 1981, dhe është një nga atraksionet më të famshme të Kopshtit. Festime të ngjashme mbahen edhe në [[Filadelfia]] dhe vende të tjera përmes Shteteve të Bashkuara. Koleksioni më i madh i sakura në Shtetet e Bashkuara është në [[Parku Branch Brook|Parkun Branch Brook]] të [[Newark, New Jersey]], mbi 5,000 pemë qershi me 18 lloje tërheqin 10,000 vizitorë në ditë gjatë festivalit të tij vjetor të pemës së qershive. ''Hanami'' festohet gjithashtu në disa vende evropiane. Për shembull, në [[Finlanda|Finlandë]] njerëzit mblidhen për të festuar ''hanami'' në [[Helsinki]] në [[Roihuvuori]]. Njerëzit dhe ndërmarrjet lokale japoneze kanë dhuruar 200 pemë qershi të cilat janë mbjellë në [[Kirsikkapuisto]]. Këto pemë qershi zakonisht lulëzojnë në mes të majit. Në [[Roma|Romë, Itali]], ''hanami'' festohet në parkun e Eur, ku ka shumë pemë qershi që u dhuruan nga Japonia në vitin 1959. Në [[Stokholmi|Stokholm, Suedi]] ka një festë vjetore në [[Kungsträdgården]] ku shumë njerëz festojnë ''hanami''.<ref>{{Cite web |url=http://sivertlindblom.se/hanami-korsbarsblomningen-i-kungstradgarden/ |title=Hanami – körsbärsblomningen i Kungsträdgården |access-date=8 gusht 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822221240/http://sivertlindblom.se/hanami-korsbarsblomningen-i-kungstradgarden/ |archive-date=22 gusht 2018 |url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Festivale në Japoni]] [[Kategoria:Festivale pranverore]] bnnforpattqi969v8kyritda8md85tz Diskutim:Hanami 1 296415 3057635 2169978 2026-10-16T14:07:44Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057635 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Hanami]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169977 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101228173843/http://www.weathermap.co.jp/sakura/ për lidhjen http://www.weathermap.co.jp/sakura/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722120334/http://www.okinawastory.jp/en/special/sakura_2011/sakura_index.html për lidhjen http://www.okinawastory.jp/en/special/sakura_2011/sakura_index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090525182813/http://english.seoul.go.kr/today/news/event/1243608_3328.html për lidhjen http://english.seoul.go.kr/today/news/event/1243608_3328.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 08:54 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Hanami]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057634 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180822221240/http://sivertlindblom.se/hanami-korsbarsblomningen-i-kungstradgarden/ për lidhjen http://sivertlindblom.se/hanami-korsbarsblomningen-i-kungstradgarden/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 16:07 (CEST) 18swotydslnqgvo8n0n3fyj5qwi5rcl Diskutim:Alice Bentinck 1 297051 3057728 3053043 2026-10-17T04:22:35Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Alice Bentinck/Arkivi 1]] 3057728 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Alice Bentinck/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} t5ap4mouat627q2mggcforx1gecg1gj Diskutim:Alice Bentinck/Arkivi 1 1 301690 3057727 2897444 2026-10-17T04:22:25Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Alice Bentinck]] 3057727 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2173043 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151001155059/http://nff2014.government.fi/documents/341343/345555/Alice+Bentinck.pdf/ae01fc80-490e-429c-b9e7-99b308393c76 për lidhjen http://nff2014.government.fi/documents/341343/345555/Alice+Bentinck.pdf/ae01fc80-490e-429c-b9e7-99b308393c76. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150609010021/http://techcitynews.com/2013/12/13/announcing-the-tech-city-top-25/ për lidhjen http://techcitynews.com/2013/12/13/announcing-the-tech-city-top-25/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2021 02:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2179419 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200407204258/https://www.codefirstgirls.org.uk/the-team.html për lidhjen http://www.codefirstgirls.org.uk/the-team.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151001160416/http://www.businesscloud.co.uk/magazine/an-interview-with-alice-bentinck për lidhjen http://www.businesscloud.co.uk/magazine/an-interview-with-alice-bentinck. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200407204257/https://www.codefirstgirls.org.uk/press-releases/uk-press-release-london-wednesday-7th-april-2015-amali-de-alwis-joins-code-first-girls-as-ceo për lidhjen http://www.codefirstgirls.org.uk/press-releases/uk-press-release-london-wednesday-7th-april-2015-amali-de-alwis-joins-code-first-girls-as-ceo. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151002060045/http://www.techworld.com/news/startups/girls-in-tech-london-launches-mentoring-programme-bump-women-up-boards-3625109/ për lidhjen http://www.techworld.com/news/startups/girls-in-tech-london-launches-mentoring-programme-bump-women-up-boards-3625109/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2021 02:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2180977 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151001150701/http://www.themagicelephant.com/we30/ për lidhjen http://www.themagicelephant.com/we30/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 janar 2021 06:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2210323 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305005739/http://realbusiness.co.uk/article/31389-stop-doing-pointless-networking për lidhjen http://realbusiness.co.uk/article/31389-stop-doing-pointless-networking. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 mars 2021 22:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2447492 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151005151943/http://www.thegryphon.co.uk/2014/09/cracking-the-code-an-interview-with-alice-bentinck/ për lidhjen http://www.thegryphon.co.uk/2014/09/cracking-the-code-an-interview-with-alice-bentinck/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2022 09:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2502438 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200407204259/https://www.careergirldaily.com/five-entrepreneurial-lessons-from-alice-bentinck-the-founder-of-entrepreneur-first/ për lidhjen http://www.careergirldaily.com/five-entrepreneurial-lessons-from-alice-bentinck-the-founder-of-entrepreneur-first/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 dhjetor 2022 02:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2597450 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180919091908/https://www.joinef.com/our-team për lidhjen https://www.joinef.com/our-team. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 tetor 2023 03:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2770023 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151001172226/http://www.computerweekly.com/blogs/witsend/2012/11/entrepreneur-first-encourage-girls-to-consider-a-career-in-tech.html për lidhjen http://www.computerweekly.com/blogs/witsend/2012/11/entrepreneur-first-encourage-girls-to-consider-a-career-in-tech.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 mars 2025 20:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2891700 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151003053100/http://www.bizstats.co.uk/ltd/entrepreneur-first-founder-gp-limited-SC493957/ për lidhjen http://www.bizstats.co.uk/ltd/entrepreneur-first-founder-gp-limited-SC493957/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 janar 2026 04:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alice Bentinck]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053042 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151001182945/http://www.managementtoday.co.uk/go/35-women-under-35-2014 për lidhjen http://www.managementtoday.co.uk/go/35-women-under-35-2014. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 15:26 (CEST) 4r44oj0idnv2pfjhevfy9x8z9dj9ncf Diskutim:Alessandro Del Piero 1 306672 3057730 3056798 2026-10-17T04:23:04Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Alessandro Del Piero/Arkivi 1]] 3057730 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Alessandro Del Piero/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3054457 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190507181206/https://www.alessandrodelpiero.com/news/save-the-dream_292.html për lidhjen http://www.alessandrodelpiero.com/news/save-the-dream_292.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190507175056/https://www.alessandrodelpiero.com/news/raccolti-30388000_210.html për lidhjen http://www.alessandrodelpiero.com/news/raccolti-30388000_210.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190507174945/https://www.alessandrodelpiero.com/news/golf-e-beneficenza_185.html për lidhjen http://www.alessandrodelpiero.com/news/golf-e-beneficenza_185.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200406140453/https://en.alessandrodelpiero.com/news/inauguration-of-the-ayrton-exhibition_475.html për lidhjen http://en.alessandrodelpiero.com/news/inauguration-of-the-ayrton-exhibition_475.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190414151952/https://www.calciomercato.com/en/news/watch-del-piero-is-in-the-legend-team-of-pes2019-27266 për lidhjen https://www.calciomercato.com/en/news/watch-del-piero-is-in-the-legend-team-of-pes2019-27266. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160815050538/http://ricerca.gelocal.it/nuovavenezia/archivio/nuovavenezia/2007/01/26/VT1VM_VT100.html për lidhjen http://ricerca.gelocal.it/nuovavenezia/archivio/nuovavenezia/2007/01/26/VT1VM_VT100.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 tetor 2026 21:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3055598 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190507180443/https://www.alessandrodelpiero.com/news/una-penna-preziosa_107.html për lidhjen http://www.alessandrodelpiero.com/news/una-penna-preziosa_107.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190507174132/https://www.alessandrodelpiero.com/solidale.html për lidhjen http://www.alessandrodelpiero.com/solidale.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260731162940/https://iffhs.com/en/legends/2/men për lidhjen https://iffhs.com/en/legends/2/men. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2026 07:49 (CEST) 6e71ya94plssn1awu41pjboq6jstoiz Diskutim:Victoria Woodhull/Arkivi 1 1 311372 3057717 2384770 2026-10-17T04:19:43Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Victoria Woodhull]] 3057717 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Victoria Woodhull]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997304 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi http://webarchive.loc.gov/all/20160709212238/http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=rbnawsa&fileName=n8216//rbnawsan8216.db&recNum=0&itemLink=r?ammem/nawbib:@field(NUMBER+@od1(rbnawsa+n8216))&linkText=0&presId=nawbib te http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=rbnawsa&fileName=n8216%2F%2Frbnawsan8216.db&recNum=0&itemLink=r%3Fammem%2Fnawbib%3A%40field%28NUMBER+%40od1%28rbnawsa+n8216%29%29&linkText=0&presId=nawbib Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:36 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Victoria Woodhull]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1999813 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061002122147/http://www.nwhp.org/tlp/biographies/woodhull/woodhull_bio.html për lidhjen http://www.nwhp.org/tlp/biographies/woodhull/woodhull_bio.html. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 13 shtator 2019 12:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Victoria Woodhull]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2172668 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160602035856/http://interactive.ancestry.com/7689/NEWS-NY-NE_YO_HE.1870_01_22_0007/456185863?backurl=http%3a%2f%2fsearch.ancestry.com%2fcgi-bin%2fsse.dll%3fdb%3dNEWS-NY-NE_YO_HE%26gss%3dsfs28_ms_db%26new%3d1%26rank%3d1%26msT%3d1%26gskw%3d%2522The%2bQueens%2bof%2bFinance%2522%26MSAV%3d1%26uidh%3dzm2&ssrc=&backlabel=ReturnSearchResults&rc=1592,146,1670,213;1696,146,1853,213;1879,146,1931,213;1957,146,2166,213 për lidhjen http://interactive.ancestry.com/7689/NEWS-NY-NE_YO_HE.1870_01_22_0007/456185863?backurl=http%253a%252f%252fsearch.ancestry.com%252fcgi-bin%252fsse.dll%253fdb%253dNEWS-NY-NE_YO_HE%2526gss%253dsfs28_ms_db%2526new%253d1%2526rank%253d1%2526msT%253d1%2526gskw%253d%252522The%252bQueens%252bof%252bFinance%252522%2526MSAV%253d1%2526uidh%253dzm2&ssrc=&backlabel=ReturnSearchResults&rc=1592,146,1670,213;1696,146,1853,213;1879,146,1931,213;1957,146,2166,213. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 21:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Victoria Woodhull]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379493 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060220193046/http://www.historycooperative.org/journals/jah/86.3/mr_11.html për lidhjen http://www.historycooperative.org/cgi-bin/justtop.cgi?act=justtop&url=http%3A%2F%2Fwww.historycooperative.org%2Fjournals%2Fjah%2F86.3%2Fmr_11.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2021 08:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Victoria Woodhull]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053010 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612185050/https://www.pantagraph.com/news/local/free-love-advocate-victoria-woodhull-excited-bloomington/article_2c2cb275-b36e-5a6a-bc6a-dd4821121900.html për lidhjen http://www.pantagraph.com/news/local/free-love-advocate-victoria-woodhull-excited-bloomington/article_2c2cb275-b36e-5a6a-bc6a-dd4821121900.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 08:05 (CEST) 6r9rz2lmfutanzh8urha0krwdbav6b0 Diskutim:Alberto Brignoli 1 315790 3057732 3053038 2026-10-17T04:23:24Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Alberto Brignoli/Arkivi 1]] 3057732 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Alberto Brignoli/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} cul0mlg74aonx992gvpz9feh0aduovm Kuvendi i Bashkësisë së Komunave të Krahinës Autonome të Kosovës dhe Dukagjinit 0 321848 3057630 2960838 2026-10-16T13:43:37Z Margott 57253 /* Referime */ 3057630 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Assembly of the Autonomous Province of Kosovo and Metohija 2008.svg|parapamje|Anëtarët: {{legend|#A60C19|[[Partia Socialiste e Serbisë|SPS]]: 4 selitë}} {{legend|#FFE000|[[Partia Demokratike (Serbi)|DS]]: 3 selitë}} {{legend|#556B2F|[[Nisma Qytetare e Gorës|GIG]]: 1 selitë}} {{legend|#CCCCCC|pavarur: 4 selitë}} {{legend|#545AA7|[[G17 Plus]]: 1 selitë}} {{legend|#126180|[[Partia Demokratike e Serbisë|DSS]]: 13 selitë}} {{legend|#0000FF|[[Partia Radikale Serbe|SRS]]: 17 selitë}}]] '''Kuvendi i Bashkësisë së Komunave të Krahinës Autonome të Kosovës dhe Dukagjinit''' ([[serbisht]]: ''Skupština Zajednice opština Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija''), ishte kuvendi i asociacionit të qeverive lokale i krijuar nga autoritetet komunale në [[Krahina Autonome e Kosovës dhe Dukagjinit|Kosovë]] i zgjedhur në zgjedhjet komunale të 11 majit 2008 të thirrura nga [[Qeveria e Serbisë]]. Ajo u krijua në [[Mitrovica|Mitrovicën]] e Kosovës ([[Veriu i Kosovës]]) për të përfaqësuar komunat që sfidojnë [[Shpallja e Pavarësisë së Kosovës|shpalljen e pavarësisë së Kosovës]] në vitin 2008.<ref name="formation">{{Cite news|date=2008-06-14|title=Serbs form rival Kosovo assembly|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7455737.stm|access-date=2008-06-14|language=en}}</ref> Kuvendi ishte i përbërë nga 45 përfaqësues të deleguar nga 26 komuna.<ref name="election">{{Cite news|last=Vesna Peric Zimonjic|author-link=Vesna Peric Zimonjic|date=2008-06-29|title=Kosovo Serbs set up rival assembly|work=The Independent|location=UK|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/kosovo-serbs-set-up-rival-assembly-856904.html|url-status=live|access-date=2008-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630144432/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/kosovo-serbs-set-up-rival-assembly-856904.html|archive-date=30 qershor 2008|language=en}}</ref> Shumica e delegatëve ishin [[Serbët|serbë]] etnikë, ndërsa disa përfaqësonin komunitetet [[Goranët|gorane]], [[Sanxhaklinjtë|boshnjake]] dhe [[Romët në Kosovë|rome]]. Kuvendi nuk ishte pjesë e qeverisë së [[Kosova|Republikës së Kosovës]] dhe u shpërbë pas [[Marrëveshja e Brukselit|Marrëveshjes së Brukselit]] të vitit 2013. == Reagimi ndërkombëtar == Zgjedhjet të cilat janë bazë për Kuvendin nuk janë njohur nga [[Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë|Misioni i Kombeve të Bashkuara në Kosovë]] (UNMIK) apo [[qeveria e Kosovës]].<ref name="launch">{{Cite news|date=2008-06-28|title=Kosovo Serbs launch new assembly|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7478865.stm|access-date=2008-06-28|language=sq}}</ref> Krijimi i Kuvendit është dënuar nga [[presidenti i Kosovës]] [[Fatmir Sejdiu]] si akt që synon destabilizimin e Kosovës, ndërsa UNMIK-u kishte thënë se krijimi i tij nuk është çështje serioze sepse Kuvendi nuk do të kishte rol operativ.<ref name="unmik">{{Cite news|date=2008-06-30|title=Kosovo Serbs convene parliament; Pristina, international authorities object|publisher=[[Southeast European Times]]|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/06/30/feature-01|access-date=2008-07-01|language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kolashini i Ibrit]] * [[Serbët në Kosovë]] * [[Enklavat serbe në Kosovë]] * [[Asociacioni i Komunave Serbe]] * [[Këshilli Kombëtar Serb i Kosovës]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Serbë të Kosovës]] [[Kategoria:Politika e Kosovës]] [[Kategoria:2008 në Kosovë]] 70zoeue0jx5sjuoe172an97dt28oqsl Pajisja për shikim natën 0 326038 3057638 2586030 2026-10-16T14:09:48Z Margott 57253 3057638 wikitext text/x-wiki [[Skeda:PEO ANAVS-6 NVG.jpg|parapamje|Një aviator i marinës amerikane përdor një palë syze vizioni AN/AVS-6 të montuara në helmetë. Efekti në shikimin natyral të natës të syrit është i dukshëm.]] Një '''pajisje për shikim natën''' ('''NVD'''), e njohur gjithashtu si një '''pajisje optike'''/'''vëzhguese e natës''' ('''NOD'''), '''syze për shikim natën''' ('''NVG'''), është një pajisje optoelektronike që lejon vizualizimin e imazheve në nivele të ulëta [[Drita|drite]], duke përmirësuar shikimin e përdoruesit gjatë [[Nata|natës]]. . Pajisja rrit dritën e dukshme të ambientit dhe konverton dritën afër infra të kuqe në dritë të dukshme që mund të shihet nga përdoruesi; kjo njihet si I2 (intensifikimi i imazhit). Për krahasim, shikimi i rrezatimit termik infra të kuqe quhet imazh termik dhe funksionon në një seksion të ndryshëm të spektrit infra të kuq. Një pajisje për shikimin e natës zakonisht përbëhet nga një tub përforcues imazhi, një strehë mbrojtëse dhe mund të ketë një lloj sistemi montimi. Shumë NVD përfshijnë gjithashtu një lente sakrifikuese mbrojtëse, të montuar mbi thjerrëzën e përparme (dmth. lentet objektive) në NVD për të mbrojtur këto të fundit nga dëmtimi nga rreziqet mjedisore dhe disa mund të përfshijnë lente teleskopike. Imazhi i prodhuar nga një NVD është zakonisht njëngjyrëshe jeshile, pasi jeshilja konsiderohej si ngjyra më e lehtë për t'u parë për periudha të gjata në errësirë. Pajisjet e shikimit të natës mund të jenë pasive, duke u mbështetur vetëm në dritën e ambientit ose mund të jenë aktive, duke përdorur një ndriçues IR (infra të kuqe) për të vizualizuar më mirë mjedisin. Pajisjet e shikimit të natës mund të mbahen në dorë, por shumë prej tyre janë të montuara në kokë dhe ngjiten në helmeta. Kur përdoret me armë zjarri, një pamje lazer IR shpesh montohet në armën e përdoruesit. Pamja me lazer prodhon një rreze infra të kuqe që është e dukshme vetëm përmes një NVD dhe ndihmon me synimin. Disa pajisje për shikimin e natës janë bërë posaçërisht për t'u montuar në armë zjarri. Këto mund të përdoren në lidhje me pamjet e armëve si sqetullat e pushkëve ose mund të përdoren si pamje të pavarura; disa pamje të armëve termike janë projektuar për të ofruar aftësi të ngjashme. Këto pajisje u përdorën për herë të parë në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] dhe u përdorën gjerësisht gjatë [[Lufta e Vietnamit|Luftës së Vietnamit]]. Teknologjia ka evoluar shumë që nga prezantimi i saj, duke çuar në disa "gjenerata" të pajisjeve të shikimit të natës me rritje të performancës dhe ulje të çmimeve. Rrjedhimisht, megjithëse ato përdoren zakonisht nga ushtria dhe agjencitë e zbatimit të ligjit, pajisjet e shikimit të natës janë të disponueshme për përdoruesit civilë për një gamë të gjerë aplikimesh, duke përfshirë [[Aviacioni|aviacionin]], drejtimin e [[Automjeti|automjeteve]], çminimin, etj. == Shiko edhe == == Referime == [[Kategoria:Elektronikë]] [[Kategoria:Vezhgim]] qmah3f700ffed57yj8u8awy9qgp0dh8 Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi 2 4 327521 3057711 3055053 2026-10-17T04:17:03Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Wikipedia:Buletini Teknik]] 3057711 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 nëntor 2022 21:02 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Join the Coolest Tool Award 2022: Friday, Dec 16th, 17:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/> The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Wikimedia Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210028 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! This award is highlighting software tools that have been nominated by contributors to the Wikimedia projects. The ceremony will be a nice moment to show appreciation to our tool developers and maybe discover new tools! [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Read more about the livestream and the discussion channels.]] Thanks for joining! -[[m:User:SSapaty (WMF)|Komla]] <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 dhjetor 2022 19:53 (CET) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=24059435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 dhjetor 2022 01:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 dhjetor 2022 00:34 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 dhjetor 2022 00:59 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 janar 2023 02:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 janar 2023 02:09 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 janar 2023 00:45 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 janar 2023 01:05 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 shkurt 2023 11:20 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shkurt 2023 02:48 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 shkurt 2023 02:57 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shkurt 2023 00:46 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 mars 2023 00:49 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 mars 2023 00:19 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 mars 2023 02:25 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 mars 2023 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 prill 2023 01:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 prill 2023 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 prill 2023 03:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Graph extension disabled</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message" />Yesterday the [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|Wikimedia Foundation noted]] that in the interests of the security of our users, the [[mw:Extension:Graph|Graph extension]] was disabled. This means that pages that were formerly displaying graphs will now display a small blank area. To help readers understand this situation, communities can now define a brief message that can be displayed to readers in place of each graph until this is resolved. That message can be defined on each wiki at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Graph-disabled]]</bdi>. Wikimedia Foundation staff are looking at options available and expected timelines. For updates, follow the public Phabricator task for this issue: [[phab:T334940|T334940]]<section end="message" /> </div> --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 19 prill 2023 19:36 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=24483197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 prill 2023 00:03 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 maj 2023 03:44 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 maj 2023 02:35 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Automatic citations based on ISBN are broken</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message" /> Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available. You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them. [[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.<section end="message" /> </div> [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 11 maj 2023 21:45 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&oldid=25009633 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 maj 2023 23:44 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 22 maj 2023 18:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 maj 2023 00:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 qershor 2023 00:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 qershor 2023 16:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 qershor 2023 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 qershor 2023 18:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 korrik 2023 00:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 korrik 2023 21:53 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 korrik 2023 01:07 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 korrik 2023 04:19 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 gusht 2023 01:53 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 gusht 2023 23:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 gusht 2023 07:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 21 gusht 2023 17:24 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 gusht 2023 15:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 shtator 2023 01:33 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 shtator 2023 23:06 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 shtator 2023 21:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 shtator 2023 18:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Temporary accounts for unregistered editors</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="body" /> ''[[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/Updates/2023-09|Read this in your language]] • <span class=plainlinks>[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=&action=page&filter= {{Int:please-translate}}]</span> • Please tell other users about these changes'' [[File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 en.gif|alt=Mock up of history page showing old and new username styles. The IP address 172.0.0.1 changes to the temporary account ~2024-23126-086, with an icon for revealing the underlying IP address|thumb|400px|Next year, unregistered editors will start using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary_accounts|temporary accounts]].]] In 2024, editors who have not [[Special:CreateAccount|registered an account]] will automatically begin using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary_accounts|temporary accounts]]. These editors are sometimes called "IP editors" because the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/Glossary_of_key_terms#ip-address|IP address]] is displayed in the page history. The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] gave a presentation at Wikimania about this change. You can [https://www.youtube.com/live/3ygRnVXTAPM?si=lAkJEcvgPl1sV6JO&t=22290 watch it on YouTube]. There is more information at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation]].<section end="body" /> </div> <span dir=ltr>[[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]])</span> 30 shtator 2023 04:05 (CEST) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=25636618 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 tetor 2023 03:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 tetor 2023 16:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 tetor 2023 01:45 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 tetor 2023 01:15 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 tetor 2023 00:20 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 nëntor 2023 22:04 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 nëntor 2023 00:51 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 nëntor 2023 01:54 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 nëntor 2023 00:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 dhjetor 2023 00:48 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 dhjetor 2023 03:11 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 dhjetor 2023 17:16 (CET) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 janar 2024 02:18 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 janar 2024 01:11 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 janar 2024 02:02 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 janar 2024 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 shkurt 2024 20:21 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 shkurt 2024 06:47 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 shkurt 2024 16:35 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 shkurt 2024 20:22 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mars 2024 20:45 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 mars 2024 00:03 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mars 2024 18:38 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 mars 2024 19:54 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 prill 2024 05:34 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 prill 2024 01:35 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 prill 2024 01:27 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 prill 2024 22:26 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 prill 2024 05:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 maj 2024 18:42 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 maj 2024 01:57 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 maj 2024 01:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 maj 2024 02:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 qershor 2024 00:33 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2024 22:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 qershor 2024 01:47 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 qershor 2024 00:31 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 korrik 2024 01:57 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2024 23:30 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 korrik 2024 03:29 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 korrik 2024 02:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 korrik 2024 01:09 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2024 22:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 gusht 2024 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 gusht 2024 02:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2024 22:30 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 shtator 2024 03:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2024 20:50 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 shtator 2024 02:00 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 shtator 2024 01:34 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 27 shtator 2024 20:56 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 tetor 2024 00:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 tetor 2024 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 tetor 2024 23:19 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 tetor 2024 22:50 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 22 tetor 2024 13:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 tetor 2024 21:54 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 nëntor 2024 21:48 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 nëntor 2024 01:05 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 nëntor 2024 02:58 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 nëntor 2024 23:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 dhjetor 2024 23:21 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 dhjetor 2024 23:14 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 dhjetor 2024 23:23 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 janar 2025 02:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 janar 2025 02:35 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 janar 2025 23:13 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 shkurt 2025 01:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == Questions from the CEE Hub regarding your technical village pump == Hello and sorry for writing in English. There is an automatically translated version below, feel free to modify it if it contains errors. I'm user Strainu, member of the [[metawiki:CEE Hub|CEE Hub]] Steering Committee. One of the directions of the Hub for 2025 is to support its member communities technically, including for technical village pumps. We would like to understand how you use this page, so I would appreciate your answers to a few questions: # If you have a technical problem, does it usually get an answer here? # Does your project have enough technical members to respond such questions? # Are there any profiles missing locally? (for instance: gadget creators, bot creators, people with graphical skills etc.) # On a scale from 1 to 10, how important is it for you to receive an answer in the project's language? # Would you be willing to support smaller communities to resolve technical issues if you get notified about such questions? Thank you! Based on the community's responses, we will try to provide some ideas that would support you in the next few months. Best, [[Përdoruesi:Strainu|Strainu]] ([[Përdoruesi diskutim:Strainu|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 13:16 (CET) ---- Unë jam përdoruesi Strainu, anëtar i Komitetit Drejtues të [[metawiki:CEE Hub|CEE Hub]]. Një nga drejtimet e Hub-it për vitin 2025 është mbështetja teknike për komunitetet e tij anëtare, duke përfshirë edhe forumet teknike. Do të donim të kuptonim se si e përdorni këtë faqe, prandaj do të vlerësoja përgjigjet tuaja për disa pyetje: #Nëse keni një problem teknik, a merrni zakonisht një përgjigje këtu? #A ka projekti juaj mjaft anëtarë teknikë që mund të përgjigjen në pyetje të tilla? #A mungojnë disa profile në komunitetin tuaj? (p.sh.: krijues të mjeteve, krijues të robotëve, persona me aftësi grafike, etj.) #Në një shkallë nga 1 deri në 10, sa e rëndësishme është për ju që të merrni një përgjigje në gjuhën e projektit? #A do të ishit të gatshëm të ndihmoni komunitete më të vogla për të zgjidhur çështje teknike nëse do të merrnit njoftime për pyetje të tilla? Faleminderit! Bazuar në përgjigjet e komunitetit, do të përpiqemi të ofrojmë disa ide që mund t’ju ndihmojnë në muajt e ardhshëm. Të mirat, [[Përdoruesi:Strainu|Strainu]] ([[Përdoruesi diskutim:Strainu|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 13:16 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 shkurt 2025 01:10 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 shkurt 2025 22:15 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 shkurt 2025 01:39 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mars 2025 03:29 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 mars 2025 00:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mars 2025 00:47 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 mars 2025 23:41 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 prill 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 prill 2025 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 prill 2025 02:23 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 prill 2025 22:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 28 prill 2025 17:03 (CEST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 prill 2025 21:30 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 maj 2025 02:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 6 maj 2025 17:07 (CEST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 maj 2025 00:37 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition == Dear Wikipedia community, (''Please help translate to your language'') We invite your community to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years. More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors! We now invite your community to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may: *Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles. *Host edit-a-thons focused on improving visual content. *Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia. These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia. Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025 edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis. The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. With kind regards, [[User:Reading Beans]] On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 18 maj 2025 23:53 (CEST) <!-- Message sent by User:T Cells@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Village_pump&oldid=28751075 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 maj 2025 01:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 maj 2025 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 qershor 2025 01:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2025 03:16 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 qershor 2025 01:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 qershor 2025 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 korrik 2025 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 14 korrik 2025 14:46 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 korrik 2025 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 korrik 2025 01:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 korrik 2025 02:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2025 05:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 gusht 2025 01:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 gusht 2025 02:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2025 02:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 shtator 2025 22:49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:CAnanian (WMF)|C. Scott Ananian]] (Parsoid technical lead)</bdi> 5 shtator 2025 20:31 (CEST) <!-- Message sent by User:CAnanian (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-09-05_Wikipedias&oldid=29228338 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2025 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 shtator 2025 19:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shtator 2025 00:54 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 shtator 2025 22:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikimedians, Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}. The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025. [[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]]. Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages. Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates. We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement. If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 30 shtator 2025 04:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&oldid=29358561 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 tetor 2025 19:22 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2025 20:58 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 tetor 2025 21:35 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 tetor 2025 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2025 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 nëntor 2025 21:37 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 nëntor 2025 18:26 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 nëntor 2025 16:56 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 dhjetor 2025 19:57 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 dhjetor 2025 18:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 dhjetor 2025 20:02 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 dhjetor 2025 22:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 janar 2026 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 janar 2026 21:29 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 janar 2026 22:17 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 shkurt 2026 18:43 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 shkurt 2026 00:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 shkurt 2026 20:17 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shkurt 2026 20:03 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 mars 2026 18:51 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 mars 2026 19:52 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 mars 2026 20:35 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|diskutimi]])</bdi> 19 mars 2026 12:15 (CET) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 mars 2026 17:51 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 mars 2026 21:25 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 3 prill 2026 19:09 (CEST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 prill 2026 18:19 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 prill 2026 17:18 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 prill 2026 17:00 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 prill 2026 20:06 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 maj 2026 22:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 maj 2026 21:20 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 29 maj 2026 05:07 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 gusht 2026 22:52 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 shtator 2026 20:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shtator 2026 17:30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 shtator 2026 13:55 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shtator 2026 12:48 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 5 tetor 2026 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2026 09:39 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> cg5m6yf616zr3o049sdj42pipm0cabm Major League Soccer 0 352727 3057659 2966624 2026-10-16T17:05:31Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Major_League_Soccer_logo.svg|Major_League_Soccer_logo.svg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] me arsyetimin: Per https://www.copyright.gov/rulings-filing 3057659 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Major League Soccer | image = | pixels = 220px | countries = United States (27 teams)<br />Canada (3 teams) | confed = [[CONCACAF]] | founded = {{start date and age|1993|12|17}}<ref>{{cite news|last=Borg|first=Simon|title=MLS celebrates 17th anniversary of formal debut|url=https://www.mlssoccer.com/news/mls-celebrates-17th-anniversary-formal-debut|website=MLSSoccer.com|date=17 dhjetor 2010|access-date=20 nëntor 2022|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112104012/http://www.mlssoccer.com/news/article/mls-celebrates-17th-anniversary-formal-debut|url-status=live}}</ref> | first = [[1996 Major League Soccer season|1996]] | conferences = [[Eastern Conference (MLS)|Eastern Conference]]<br />[[Western Conference (MLS)|Western Conference]] | teams = 30 | levels = [[United States soccer league system|1]] | domest_cup = [[U.S. Open Cup]]<br />[[Canadian Championship]] | confed_cup = [[CONCACAF Champions Cup]]<br />[[Campeones Cup]]<br />[[Leagues Cup]] | mlscupchamps = [[Inter Miami CF]] (1st title) | mlscupseason = [[2025 MLS Cup playoffs|2025]] | shieldchamps = [[Philadelphia Union]] (2nd shield) | shieldseason = [[2025 Major League Soccer season|2025]] | most_mlscups = [[LA Galaxy]]<br />(6 titles) | most_shields = [[D.C. United]]<br />[[LA Galaxy]]<br />(4 shields each) | most_appearances = [[Nick Rimando]] (514) | top goalscorer = [[Chris Wondolowski]] (171) | tv = [[Apple TV (streaming service)|Apple TV]] {{unbulleted list|class=nowrap| | '''United States''': | [[MLS on Fox|Fox/FS1]] | [[MLS on Fox|Fox Deportes]]{{efn-ua|Spanish audio/broadcast}} | '''Canada''': | [[MLS on TSN|TSN]] | [[Réseau des sports|RDS]]{{efn-ua|French audio/broadcast}} | '''International''': | [[List of current Major League Soccer broadcasters#International video broadcasters|See list]] }} | website = {{URL|https://www.mlssoccer.com/|mlssoccer.com}} | current_season = 2026 Major League Soccer season }} '''Major League Soccer''' ('''MLS''') është një ligë profesionale [[Futbolli|e futbollit]] për meshkuj, e sanksionuar nga Federata e Futbollit të Shteteve të Bashkuara, e cila përfaqëson nivelin më të lartë të sportit në Shtetet e Bashkuara.<ref>{{Cite web|title=About Major League Soccer|url=http://www.ussoccer.com/about/affiliates/professional-soccer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140923121329/http://www.ussoccer.com/about/affiliates/professional-soccer|archive-date=23 shtator 2014|access-date=16 janar 2021|publisher=USSoccer.com|language=en}}</ref><ref name="fraser">{{Cite court|url=https://caselaw.findlaw.com/us-1st-circuit/1441684.html|title=Major League Soccer|website=Case Law Find Law|language=en|access-date=23 janar 2025}}</ref> Liga përbëhet nga 29 ekipe: 26 në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] dhe 3 në [[Kanadaja|Kanada]], që nga sezoni 2023.<ref>{{Cite web|title=St. Louis City unveil new renderings of state-of-the-art stadium ahead of 2023 MLS debut|publisher=Major League Soccer|language=en|url=https://www.mlssoccer.com/news/st-louis-city-unveil-new-renderings-state-art-stadium-ahead-2023-mls-debut|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518065656/https://www.mlssoccer.com/news/st-louis-city-unveil-new-renderings-state-art-stadium-ahead-2023-mls-debut|archive-date=18 maj 2021|access-date=20 gusht 2019|website=Chicago Tribune|agency=Associated Press|language=en}}</ref><ref name="ReferenceC">{{Cite news|date=18 prill 2019|title=MLS announces plans to expand to 30 teams|website=MLSSoccer.com|language=en|url=https://www.mlssoccer.com/post/2019/04/18/mls-announces-plans-expand-30-teams|url-status=live|access-date=18 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419091453/https://www.mlssoccer.com/post/2019/04/18/mls-announces-plans-expand-30-teams|archive-date=19 prill 2019}}</ref> MLS e ka selinë në Midtown Manhattan. Kampionati paraardhës i MLS ishte [[North American Soccer League]], i cili u organizua nga viti 1968 e deri në 1984.<ref name="by-the-numbers">{{Cite web|title=By The Numbers... North American Soccer League vs Major League Soccer|language=en|date=11 shkurt 2013|url=http://www.ussoccerplayers.com/2013/02/by-the-numbers-north-american-soccer-league-vs-major-league-soccer.html|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20131209045614/http://www.ussoccerplayers.com/2013/02/by-the-numbers-north-american-soccer-league-vs-major-league-soccer.html|archive-date=9 dhjetor 2013|access-date=20 shtator 2014}}</ref> MLS u krijua në vitin 1993 si pjesë e kandidaturës së [[Shtetet e Bashkuara|Shteteve të Bashkuara]] për të organizuar [[1994 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës 1994]].<ref>{{Cite news|date=5 shtator 2008|title=About Major League Soccer|publisher=MLSnet.com|language=en|url=http://web.mlsnet.com/about/|access-date=5 shtator 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625214719/http://web.mlsnet.com/about/|archive-date=25 qershor 2008}}</ref> Sezoni i parë i Major League Soccer u luajt në vitin 1996. Gjjthsej morën pjesë dhjetë klube.<ref>{{Cite web|title=1996 Season Recap|url=http://www.mlssoccer.com/history/season/1996|website=MLSsoccer.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141001073656/http://www.mlssoccer.com/history/season/1996|archive-date=1 tetor 2014|access-date=20 shtator 2014}}</ref> Kampionati hasi vështirësi financiare dhe organizuese në vitet e para, duke humbur miliona dollarë si dhe dy klube falimentuan në vitin 2002.<ref name="forbes.com">{{Cite web|title=Major League Soccer's Most Valuable Teams|url=https://www.forbes.com/sites/chrissmith/2013/11/20/major-league-soccers-most-valuable-teams/|date=20 nëntor 2013|website=Forbes|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921101715/http://www.forbes.com/sites/chrissmith/2013/11/20/major-league-soccers-most-valuable-teams/|archive-date=21 shtator 2014|access-date=20 shtator 2014}}</ref> Megjithatë, që atëherë, ndërtimi i stadiumeve të posaçme për futbollin si dhe krijimi i rregullit "Designated Player" i lejoi klubeve afrimin e shumë yjeve të futbollit si [[David Beckham]] dhe [[Lionel Messi]]. MLS filloi të gjeneronte të ardhura pas firmosjes edhe të disa kontratave fitimprurëse me televizione të ndryshme kombëtare.<ref name="forbes-2015-08">{{Cite web|title=Major League Soccer's Most Valuable Teams 2015|url=https://www.forbes.com/sites/chrissmith/2015/08/19/major-league-soccers-most-valuable-teams-2015-2/|author=Chris Smith|date=19 gusht 2015|website=Forbes|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820044818/http://www.forbes.com/sites/chrissmith/2015/08/19/major-league-soccers-most-valuable-teams-2015-2/|archive-date=20 gusht 2015|access-date=20 gusht 2015}}</ref> Në vitin 2022, me 21,000 tifozë pë lojë, MLS kishte frekuentimin mesatar të katërt më të madh të ligave kryesore sportive profesionale në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada, pas [[National Football League]] (NFL) me mbi 69,000 tifozë për lojë, [[Major League Baseball]] (MLB) me mbi 26,000 tifozë për lojë dhe [[Canadian Football League]] (CFL) me mbi 21,700 tifozë për lojë.<ref>{{cite news|author=David Broughton|date=10 prill 2023|title=Attendance evolution since 2003|url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Journal/Issues/2023/04/10/In-Depth/attendance.aspx|publisher=[[Sports Business Journal]]|language=en|url-access=subscription|accessdate=3 mars 2024}}</ref><ref>{{cite news|author=Gregory Strong|date=19 maj 2023|title=Intentional Grounding: CFL coverage to take hit with fewer reporters on the road|url=https://www.thestar.com/sports/football/cfl/intentional-grounding-cfl-coverage-to-take-hit-with-fewer-reporters-on-the-road/article_571381b9-0526-5712-93c6-561de4cee064.html|publisher=[[Toronto Star]]|language=en|agency=[[The Canadian Press]]|accessdate=3 mars 2024}}</ref> MLS ishte liga e tetë e futbollit profesionist me pjesëmarrjen më të lartë të tifozëve për ndeshje në botë deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|author1=Raffaele Poli|author2=Loïc Ravenel|author3=Roger Besson|date=prill 2019|title=Attendances in football stadia (2003–2018)|page=3|url=https://football-observatory.com/IMG/pdf/mr44en.pdf|publisher=[[International Centre for Sports Studies]]|language=en|accessdate=3 mars 2024}}</ref> Sezoni i rregullt i Major League Soccer fillon në fund të muajit shkurt ose në fillim të marsit dhe përfundon në mes të tetorit.<ref name="usatoday.com">{{Cite web|date=7 janar 2015|title=MLS expands playoffs, adds 2 teams in 20th season|url=https://www.usatoday.com/story/sports/mls/2015/01/07/mls-expands-playoffs-adds-2-teams-in-20th-season/21398585/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109034809/http://www.usatoday.com/story/sports/mls/2015/01/07/mls-expands-playoffs-adds-2-teams-in-20th-season/21398585/|archive-date=9 janar 2015|access-date=8 janar 2015|website=USA Today|language=en}}</ref> Ekipet luajnë nga 34 ndeshje secila dhe ekipi me rekordin më të mirë fiton [[Supporters' Shield]].<ref>{{Cite news|date=7 janar 2015|title=Major League Soccer unveils 2015 schedule, with Decision Day finale and expanded playoff format|publisher=Major League Soccer|language=en|url=http://www.mlssoccer.com/news/article/2015/01/07/major-league-soccer-unveils-2015-schedule-decision-day-finale-and-expanded-p|url-status=live|access-date=17 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626225018/http://www.mlssoccer.com/news/article/2015/01/07/major-league-soccer-unveils-2015-schedule-decision-day-finale-and-expanded-p|archive-date=26 qershor 2015}}</ref> Tetëmbëdhjetë ekipe marrin pjesë në fazën play-off, e cila nis në fund të tetorit dhe kulmon me ndeshjen finale që vendos fituesin e [[MLS Cup]].<ref>{{Cite web|date=29 tetor 2013|title=MLS Cup Playoffs 101: How the 2013 postseason works|url=https://www.timbers.com/news/mls-cup-playoffs-101-how-2013-postseason-works|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031034335/http://www.timbers.com/news/2013/10/mls-cup-playoffs-101-how-2013-postseason-works|archive-date=31 tetor 2014|access-date=20 shtator 2014|publisher=Portland Timbers|language=en}}</ref> == Formati == Kampionati zakonisht fillon në fund të shkurtit ose në fillim të marsit dhe mbaron në tetor. Ekipet ndahet në bazë të pozitës gjeografike në konferencën e lindjes dhe perëndimit, duke luajtur 34 ndeshje në një kalendar jo të balancuar. Me 30 ekipe në vitin 2025, secili ekip përballet dy herë me çdo ekip tjetër të të njëjtës konferencë (në shtëpi dhe në transfertë) si dhe gjashtë ndeshje kundër ekipeve të konferencës tjetër. Sezoni 2020 ishte i pari në histori ku ekipet nuk u ndeshën kundër çdo ekipi tjetër në kampionat.<ref>{{cite news|author=Victor Mather|title=In M.L.S., the Pandemic Changes the Playoff Math|url=https://www.nytimes.com/2020/10/29/sports/soccer/mls-playoffs.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029172215/https://www.nytimes.com/2020/10/29/sports/soccer/mls-playoffs.html|archive-date=29 tetor 2020|url-access=subscription|url-status=live|publisher=The New York Times|language=en|date=29 tetor 2020}}</ref> Në fund të sezonit të rregullt, ekipi me më shumë pikë në secilën konferencë fiton Supporters' Shield si dhe ka avantazhin e të luajturit të ndeshjeve në shtëpi gjatë fazës play-off.<ref>{{Cite web|date=21 gusht 2013|title=A case for the Supporters Shield|url=http://www.brotherlygame.com/2013/8/21/4634894/a-case-for-the-supporters-shield|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031044518/http://www.brotherlygame.com/2013/8/21/4634894/a-case-for-the-supporters-shield|archive-date=31 tetor 2014|access-date=20 shtator 2014|website=Brotherly Game|language=en}}</ref> Ekipet marrin një pushim të shkurtër për ndeshjen vjetore [[All-Star Game]] e cila luhet në mesin e sezonit. Në ndeshje marrin pjesë lojtarët më të mirë të kampionatit. Formati i All-Star Game ka ndryshuar disa herë që nga themelimi i kampionatit: 2020 ishte viti i parë ku ekipi All-Star i MLS do të luante kundër ekipit All-Star të [[Liga MX]] të Meksikës, por ky event u anullua për shkak të [[Pandemia e COVID-19|Pandemisë së COVID-19]].<ref>{{Cite web|title=MLS All-Star Game creates opportunities for Portland, U.S. soccer: Editorial|url=http://www.oregonlive.com/opinion/index.ssf/2014/08/mls_all-star_game_creates_oppo.html|date=3 gusht 2014|website=The Oregonian|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811214656/http://www.oregonlive.com/opinion/index.ssf/2014/08/mls_all-star_game_creates_oppo.html|archive-date=11 gusht 2014|access-date=20 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite web|date=19 maj 2020|title=Major League Soccer Provides Updates on All-Star Game, Leagues Cup and Campeones Cup|url=https://www.mlssoccer.com/post/2020/05/19/major-league-soccer-provides-updates-all-star-game-leagues-cup-and-campeones-cup|publisher=Major League Soccer|language=en|access-date=19 maj 2020|archive-date=21 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221123106/https://www.mlssoccer.com/post/2020/05/19/major-league-soccer-provides-updates-all-star-game-leagues-cup-and-campeones-cup|url-status=live}}</ref> Që nga viti 2015, dita e fundit e ndeshjeve të sezonit është quajtur si "Decision Day" (Dita e Vendimit), ku pothuajse të gjithë ekipet e dy konferencave luajnë njëkohësisht dhe transmetohen me dy dritare – një për secilën konferencë.<ref>{{cite news|author=Jayda Evans|date=4 tetor 2019|title=Sounders have plenty to play for as Decision Day looms Sunday|url=https://www.seattletimes.com/sports/sounders/sounders-have-plenty-to-play-for-as-decision-day-looms-sunday/|publisher=The Seattl eTimes|language=en|accessdate=23 dhjetor 2024}}</ref> Ndryshe nga shumica e ligave kryesore të futbollit në botë,<ref>{{Cite web|title=How the MLS Playoff Format Punishes Ambitious Teams|url=https://www.forbes.com/sites/zachslaton/2012/10/15/how-the-mls-playoff-format-punishes-ambitious-teams/|date=15 tetor 2012|website=Forbes|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140806183526/http://www.forbes.com/sites/zachslaton/2012/10/15/how-the-mls-playoff-format-punishes-ambitious-teams/|archive-date=6 gusht 2014|access-date=20 shtator 2014}}</ref> por të ngjashme me ligat e tjera në kontinentin amerikan, sezoni i rregullt i MLS pasohet nga një turnament me eliminim direkt pas sezonit për të përcaktuar kampionin e ligës. Që nga viti 2023, tetëmbëdhjetë ekipe marrin pjesën në turnament, i cili kulmon me ndeshjen finale për MLS Cup në fillim të dhjetorit.<ref>{{cite news|author=Jonathan Yardley|date=22 tetor 2015|title=Playoffs Around the World: Global leagues use variety of different formats to determine champions|url=https://www.mlssoccer.com/news/playoffs-around-world-global-leagues-use-variety-different-formats-determine|website=MLSsoccer.com|language=en|accessdate=21 shkurt 2023|archive-date=21 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221202928/https://www.mlssoccer.com/news/playoffs-around-world-global-leagues-use-variety-different-formats-determine|url-status=live}}</ref> Formati i sezonit 2023 përfshiu një çift ekipesh me vetëm një ndeshje me eliminim direkt për dy ekipet e fundit të çdo konference e cila do të pasohej nga një raund [[best-of-three]] (tre ndeshje); ky raund u pasua nga raunde të tjera me vetëm një ndeshje me eliminim direkt në rrugën drejt finales së MLS Cup.<ref>{{Cite web|title=MLS announces new playoff format for 2023 season|url=https://www.mlssoccer.com/news/mls-announces-new-playoff-format-for-2023-season|access-date=21 shkurt 2023|website=MLSsoccer.com|language=sq|archive-date=21 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221201512/https://www.mlssoccer.com/news/mls-announces-new-playoff-format-for-2023-season|url-status=live}}</ref> Kalendari pranverë-vjeshtë i Major League Soccer përplaset me kalendarin ndërkombëtar të [[FIFA]]-s. Turnamentet madhore si [[FIFA Kupa e Botës]] dhe [[CONCACAF Kupa Gold]] organizohen në verë,<ref>{{Cite news|author=Michael Lewis|date=19 qershor 2010|title=FIFA president Blatter says MLS needs to adopt int'l calendar to compete|publisher=Daily News|location=New York|language=en|url=http://www.nydailynews.com/sports/more_sports/2009/06/18/2009-06-18_fifa_president_sepp_blatter.html|url-status=live|access-date=22 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629083851/http://www.nydailynews.com/sports/more_sports/2009/06/18/2009-06-18_fifa_president_sepp_blatter.html|archive-date=29 qershor 2011}}</ref> duke bërë që disa lojtarë që marrin pjesë në këto turnamente me ekipet e tyre kombëtare të humbasin ndeshjet e kampionatit.<ref>{{Cite web|title=MLS May Change Its Schedule To Help The US's World Cup Bid|url=http://articles.businessinsider.com/2010-11-22/sports/30041416_1_summer-schedule-mls-teams-don-garber|date=22 nëntor 2010|website=Business Insider|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113134122/http://articles.businessinsider.com/2010-11-22/sports/30041416_1_summer-schedule-mls-teams-don-garber|archive-date=13 janar 2012|access-date=24 tetor 2011}}</ref> Edhe pse MLS has konsideruar për të pasur një kalendar vjeshtë-pranverë, nuk ka pasur asnjë plan konkret deri tani.<ref name="USA Today">{{Cite news|date=15 shkurt 2011|title=MLS' Garber: No plans for international calendar|publisher=USA Today|language=en|url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/mls/2011-02-14-garber-mls-schedule_N.htm|url-status=live|access-date=19 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107114514/http://www.usatoday.com/sports/soccer/mls/2011-02-14-garber-mls-schedule_N.htm|archive-date=7 janar 2012}}</ref> Nëse ky ndryshim do të bëhej, një pushim dimëror do të ishte i nevojshëm veçanërisht për ekipet që ndodhen në zona me klimë të ashpër dimri.<ref>{{Cite news|date=22 nëntor 2011|title=MLS looks at switching to international schedule|publisher=USA Today|language=en|url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-11-21-2487717250_x.htm|url-status=live|access-date=24 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107134551/http://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-11-21-2487717250_x.htm|archive-date=7 janar 2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Playoffs expand to 10 teams, more changes ahead|date=22 nëntor 2010|publisher=Major League Soccer|language=en|website=MLSsoccer.com|url=http://www.mlssoccer.com/news/article/playoffs-expand-10-teams-more-changes-ahead|access-date=22 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227160017/http://www.mlssoccer.com/news/article/playoffs-expand-10-teams-more-changes-ahead|archive-date=27 dhjetor 2010|url-status=live}}</ref> Gjithashtu MLS do të duhej të konkuronte me popullaritetin dhe prezencën e medias së National Football League (NFL), National Basketball Association (NBA), dhe National Hockey League (NHL), të cilat kanë një kalendar vjeshtë-pranverë.<ref name="USA Today"/> === Kompeticionet e tjera === Ekipet e MLS gjithashtu luajnë në kompeticione të tjera vendore dhe ndërkombëtare. Çdo sezon, deri në dhjetë ekipe luajnë në [[CONCACAF Kupa e Kampioneve|CONCACAF Kupën e Kampioneve]] kundër ekipeve të tjera nga rajoni i [[CONCACAF]]. Katër ekipe të MLS kualifikohen në bazë të rezultateve të sezonit të rregullt nga viti i kaluar: kampioni i Supporters Shield, ekipi me më shumë pikë nga konferenca tjetër, kurse dy ekipet e tjera nga renditja e Supporters Shield. Ekipi i pestë që kualifikohet është fituesi në fuqi i MLS Cup. Një tjetër ekip i MLS (jo ekipe kanadeze) mund të kualifikohet duke fituar [[U.S. Open Cup]].<ref>{{Cite web|title=Lamar Hunt U.S. Open Cup|url=http://www.ussoccer.com/lamar-hunt-us-open-cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140920220525/http://www.ussoccer.com/lamar-hunt-us-open-cup|publisher=U.S. Soccer|language=en|archive-date=20 shtator 2014|access-date=20 shtator 2014}}</ref> == Ekipet == 30 klubet e ligës janë të ndara midis konferencave [[Konferenca Lindore (MLS)|Lindore]] dhe [[Konferenca Perëndimore (MLS)|Perëndimore]]. MLS është zgjeruar rregullisht që nga sezoni 2005, së fundmi me shtimin e [[San Diego FC]] në vitin 2025.<ref name="San Diego">{{cite press release|date=18 maj 2023|title=Major League Soccer awards expansion team to San Diego|url=https://www.mlssoccer.com/news/major-league-soccer-awards-expansion-team-to-san-diego-x9222|publisher=Major League Soccer|accessdate=18 maj 2023|archive-date=18 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230518175919/https://www.mlssoccer.com/news/major-league-soccer-awards-expansion-team-to-san-diego-x9222|url-status=live}}</ref> Liga paraqet shumë [[MLS rivality cups|kupa rivaliteti]] që konkurrohen nga dy ose më shumë ekipe, mjaft shpesh rivalë gjeografikë. Çdo trofe i jepet ekipit me rekordin më të mirë në ndeshjet gjatë sezonit të rregullt që përfshijnë ekipet pjesëmarrëse. Koncepti është i krahasueshëm me [[Lista e lojërave të rivalitetit të futbollit kolegj të NCAA|trofetë e rivalitetit]] të luajtura nga ekipet amerikane të futbollit kolegji.<ref>{{Cite web|date=27 janar 2014|title=Derby or Rivalry in MLS?|url=http://www.ussoccerplayers.com/2014/01/derby-or-rivalry-in-mls.html|url-status=live|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525155859/https://ussoccerplayers.com/2014/01/derby%2Dor%2Drivalry%2Din%2Dmls.html|archive-date=25 maj 2017|access-date=20 shtator 2014|language=en}}</ref> MLS ofron disa nga distancat më të gjata të udhëtimit për një ligë vendase futbolli, me [[Vancouver Whitecaps FC]] dhe [[Inter Miami CF]] skuadrat më të largëta nga njëra-tjetra me {{convert|2,801|mi|km}}.<ref>{{cite news|last=Rosenblatt|first=Ryan|date=13 qershor 2023|title=Baseball fields, playoffs, snow and All-Star Games: What new things await Lionel Messi in MLS?|language=en|publisher=ESPN|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37839435/mls-quirks-await-messi-inter-miami-playoffs-baseball-fields-snow-turf|accessdate=3 mars 2024}}</ref> Gjatë [[Sezonit 2018 të Major League Soccer|sezonit 2018]], skuadra me distancën më të shkurtër të përshkuar gjatë gjithë orarit të rregullt ishte [[Toronto FC]] me {{convert|25,891|mi|km}}, ndërsa më e gjata ishte Vancouver me {{convert|51,178|mi|km}}.<ref>{{cite news|last=Baer|first=Benjamin|date=5 janar 2018|title=Which team will have to travel the most, least in 2018?|language=en|work=MLSsoccer.com|url=https://www.mlssoccer.com/news/which-team-will-have-travel-most-least-2018|accessdate=3 mars 2024}}</ref> {{clear}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Përmbledhje e klubeve të MLS-së |- ! scope="col" | Konferenca ! scope="col" | Skuadra ! scope="col" | Vendndodhja ! scope="col" | Stadiumi ! scope="col" | Capacity |- !rowspan="15" |[[Konferenca Lindore (MLS)|Lindore]] ! scope="row"| [[Atlanta United FC|Atlanta United]] | [[Atlanta|Atlanta, Georgia]] | [[Mercedes-Benz Stadium]] | align=center|42,500 |- !scope="row"|[[Charlotte FC|Charlotte]] | [[Charlotte, North Carolina]] | [[Bank of America Stadium]] | align=center|38,000 |- !scope="row"|[[Chicago Fire FC|Chicago Fire]] | [[Chicago|Chicago, Illinois]] | [[Soldier Field]] | align=center|24,995 |- !scope="row"|[[FC Cincinnati]] | [[Cincinnati|Cincinnati, Ohio]] | [[TQL Stadium]] | align=center|26,000 |- !scope="row"|[[Columbus Crew]] | [[Columbus, Ohio]] | [[Lower.com Field]] | align=center|20,000 |- !scope="row"|[[D.C. United]] | [[Washington, D.C.]] | [[Audi Field]] | align=center|20,000 |- !scope="row"|[[Inter Miami CF]] | [[Fort Lauderdale, Florida]] | [[Chase Stadium]] | align=center|21,550 |- !scope="row"|{{sort|Montréal|[[CF Montréal]]}} | [[Montreal|Montreal, Quebec]] | [[Saputo Stadium]] | align=center|19,619 |- !scope="row"|[[Nashville SC]] | [[Nashville, Tennessee]] | [[Geodis Park]] | align=center|30,000 |- !scope="row"|[[New England Revolution]] | [[Foxborough, Massachusetts]] | [[Gillette Stadium]] | align=center|20,000 |- !scope="row"|[[New York City FC]] | [[Nju Jork Siti|The Bronx, New York]] | [[Yankee Stadium]] | align=center|30,321 |- !scope="row"|[[New York Red Bulls]] | [[Harrison, New Jersey]] | [[Sports Illustrated Stadium]] | align=center|25,000 |- !scope="row"|[[Orlando City SC]] | [[Orlando, Florida]] | [[Inter&Co Stadium]] | align=center|25,500 |- !scope="row"|[[Philadelphia Union]] | [[Chester, Pennsylvania]] | [[Subaru Park]] | align=center|18,500 |- !scope="row"|[[Toronto FC]] | [[Toronto|Toronto, Ontario]] | [[BMO Field]] | align=center|28,351 |- !rowspan="15" |[[Konferenca Perëndimore (MLS)|Perëndimore]] !scope="row"|[[Austin FC]] | [[Austin, Texas]] | [[Q2 Stadium]] | align=center|20,500 |- !scope="row"|[[Colorado Rapids]] | [[Commerce City, Colorado]] | [[Dick's Sporting Goods Park]] | align=center|18,061 |- !scope="row"|{{sort|Dallas|[[FC Dallas]]}} | [[Frisco, Texas]] | [[Toyota Stadium (Texas)|Toyota Stadium]] | align=center|19,096 |- !scope="row"|[[Houston Dynamo FC]] | [[Houston|Houston, Texas]] | [[Shell Energy Stadium]] | align=center|22,039 |- !scope="row"|[[LA Galaxy]] | [[Carson, California]] | [[Dignity Health Sports Park]] | align=center|27,000 |- !scope="row"|[[Los Angeles FC]] | [[Los Angeles|Los Angeles, California]] | [[BMO Stadium]] | align=center|22,000 |- !scope="row"|[[Minnesota United FC]] | [[Saint Paul, Minnesota]] | [[Allianz Field]] | align=center|19,400 |- !scope="row"|[[Portland Timbers]] | [[Portland, Oregon]] | [[Providence Park]] | align=center|25,218 |- !scope="row"|[[Real Salt Lake]] | [[Sandy, Utah]] | [[America First Field]] | align=center|20,213 |- !scope="row"|[[San Diego FC]] | [[San Diego|San Diego, California]] | [[Snapdragon Stadium]] | align=center|35,000 |- !scope="row"|[[San Jose Earthquakes]] | [[San Jose, California]] | [[PayPal Park]] | align=center|18,000 |- !scope="row"|[[Seattle Sounders FC]] | [[Seattle|Seattle, Washington]] | [[Lumen Field]] | align=center|37,722 |- !scope="row"|[[Sporting Kansas City]] | [[Kansas City, Kansas]] | [[Children's Mercy Park]] | align=center|18,467 |- !scope="row"|[[St. Louis City SC]] | [[St. Louis|St. Louis, Missouri]] | [[Energizer Park]] | align=center|22,423 |- !scope="row"|[[Vancouver Whitecaps FC]] | [[Vancouver|Vancouver, British Columbia]] | [[BC Place]] | align=center|22,120 |} == Referime == {{Reflist}} == Shënimet == {{notelist-ua}} {{Major League Soccer}} [[Kategoria:Liga futbolli]] 2or5on2uniiifnzbb22mkttsa5q47hd Daut Vela 0 353026 3057625 2995978 2026-10-16T12:17:40Z Daut55 158244 Shtuar libra të botuar rishtas (së fundmi) 2026 3057625 wikitext text/x-wiki [[File:Daut Vela.jpg|thumb|200px]] '''Daut Vela''' është një publicist, poet dhe shkrimtar<ref>https://www.bksh.al/search/Daut%20Vela/</ref> shqiptar i njohur për kontributin e tij në letërsi dhe historin shqiptare. Ai ka botuar një gamë të gjerë librash në fushën e filozofisë, historisë, letërsisë dhe shkencës, duke theksuar veçanërisht temat e intelektualëve shqiptarë dhe historinë e industrisë së naftës në Shqipëri. Në vitin 2017, Vela botoi librin "Intelektual të spikatur: 100 vjetori i industrisë hidrokarbure në Shqipëri", i cili shqyrtoi ndikimin e industrisë së naftës në historinë dhe zhvillimin e vendit. Në vazhdim, ai vijoi të trajtonte temat e intelektualëve dhe mendimit filozofik në librat "100 mendje brilante e gjeniale botërore dhe mendimi i tyre filozofik" (2018) dhe "Intelektualë shqiptarë dhe mendimi i tyre filozofik" (2019). Në veprën e tij "Diktatura komuniste dhe trysnia mbi intelektualët e naftës" (2019), Vela analizon periudhën e diktaturës komuniste në Shqipëri dhe ndikimin e saj në intelektualët e fushës së naftës. Gjithashtu, ai ka shprehur mendimet dhe përjetimet e tij nëpërmjet poezisë, tregimeve, mendimeve, opinioneve dhe aforizmave në librin "Luftë me vetveten" (2019). Përveç temave të historisë dhe filozofisë, Vela ka shkruar edhe për dashurinë dhe vuajtjet në librin "Rabia jonë: dashuri dhe dhimbje" (2021). Ai gjithashtu nderon heroizmin dhe heronjtë e fushës së naftës në librin "Heroizmi dhe heronjtë e naftës" (2022), duke e pasqyruar rëndësinë e kontributeve të tyre në shoqëri. Në vitet e fundit, Vela ka shkruar gjithashtu për suksesin shqiptar në librin "Rruga e suksesit shqiptar, edhe përtej kufijve" (2023) dhe ka vazhduar të eksplorojë temat e dashurisë në poezinë e tij me librin "Ah, sytë e kaltër..!" (2022). Përveç kësaj, ai është autor i librit "Kryeheroi i Buzit" (2023), një histori që shpalos ngjarjet për Tafil Buzin. Përmes veprave të tij, Daut Vela ka kontribuar në pasurimin e kulturës dhe letërsisë shqiptare duke eksploruar temat e ndryshme me një qasje të thellë dhe reflektuese. Talentin e tij si publicist, poet dhe shkrimtar ka lënë gjurmat e veta në letërsinë dhe kulturën shqiptare.<ref>https://www.bksh.al/search/Daut%20Vela</ref><ref>{{Cite web|url=https://dritare.org/nga-daut-vela/|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 prill 2024|archive-date=8 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240408174546/https://dritare.org/nga-daut-vela/|url-status=dead}}</ref><ref>https://top-channel.tv/2019/08/19/vitrina-e-librit-lufte-me-vetveten/</ref><ref>{{Cite web|url=https://dritare.org/daut-vela-3/|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 prill 2024|archive-date=8 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240408174546/https://dritare.org/daut-vela-3/|url-status=dead}}</ref> Thënie nga Daut Vela: 1. Bota ndërtohet jo me gurë, por me ndjenja, kur në të mbizotëron njerëzorja. 2. Ndryshimi është inteligjencë dhe nga inteligjenca asnjë kombi nuk i ka ardhur e keqja. 3. Eh, fëmijëri, shpesh të kujtoj! U rritëm në ato shtëpi me gurë të hirtë dhe të mbuluara me pllaka dërrase të hirta, të zbehta si vet jeta jonë e hirtë, e varfêr, me dhimbje, pa dritë, me shumë e shumë përpjekje për mbijetesë. 4. Në jetë ka shumë vuajtje, varfëri, dyshime, zhgënjime, urrejtje e egërsi, por këto nuk duhet të shërbejnë kurrsesi për t'ia ulur vlerat dashurisë për jetën. 5. Nuk ka asgjë të pamundur, e pamundura gjendet në mendjet dyshuese. 6. Koha dhe njeriu janë si puna e ingranazheve ku prioritet merr njeriu si burim i fuqisë lëvizëse dhe asaj mendore. 7. Kjo botë nuk përballet me fyerje dhe denigrim. Ajo kërkon respekt e dashuri gjer në përkushtim. 8. Buzëqesh që ti tregosh shoqërisë njerëzore se nuk ta mposhtin shpirtin të këqijat e saja. 9. Historia e një kombi nuk vlerësohet se çfarë kanë bërë tradhëtarët e tij. 10. Mos trego superioritet me njerëzit, por trego forcën e argumentit. Kjo të bën superior. Librat e botuar: * Intelektual të spikatur: 100 vjetori i industrisë hidrokarbure në Shqipëri - botuar në vitin 2017<ref>https://www.bksh.al/details/114696/</ref> * 100 mendje brilante e gjeniale botërore dhe mendimi i tyre filozofik - botuar në vitin 2018<ref>https://www.bksh.al/details/113054/</ref> * Intelektualë shqiptarë dhe mendimi i tyre filozofik - botuar në vitin 2019<ref>https://www.bksh.al/details/120530/</ref> * Diktatura komuniste dhe trysnia mbi intelektualët e naftës - botuar në vitin 2019 * Luftë me vetveten: poezi, tregime, mendime & opinione dhe aforizma - botuar në vitin 2019 * Mendoni për kombin arbëror, poezi - botuar në vitin 2019 * Mendimi filozofik botëror - botuar në vitin 2020 * Rabia jonë : dashuri dhe dhimbje - botuar në vitin 2021 * Heroizmi dhe heronjtë e naftës - botuar në vitin 2022 * Kontribute shkencore në naftë - botuar në vitin 2022 * Ah, sytë e kaltër..!: poezi - botuar në vitin 2022 * Rruga e suksesit shqiptar, edhe përtej kufijve - botuar në vitin 2023 * Kryeheroi i Buzit - botuar në vitin 2023 * Buzi dhe të suksesshmit e tij I - botim i vitit 2024 * Sefedin Lime Kreci, krenaria buziote (me bashkëautor) - botuar në vitin 2024 * Specialistët dhe nafta - botuar në vitin 2025 * Unë dhe mendimi - botuar në vitin 2025 * Buzi dhe të suksesshmit e tij II - botuar në vitin 2026 * Kontribute Shkencore Tepelenase - botuar në vitin 2026 * Sektori Shkencor i Shpimit dhe Kontributi i tij në Industrinë Hidrokarbure - botuar në vitin 2026 * Thënie - Aforizma - botuar në vitin 2026 * Tafil Kapo Buzi dhe pema e tij gjenealogjike - botuar në vitin 2026 == Referime == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] 47ce181awhn9212gi8akc0kl0lb0cln Rrethi i 32-të Çiklistik i Shqipërisë 0 355654 3057637 2666996 2026-10-16T14:09:14Z Margott 57253 3057637 wikitext text/x-wiki '''Rrethi i 32-të Çiklistik i Shqipërisë''' ishte një ngjarje sportive e rëndësishme në historinë e sportit të çiklizmit në Shqipëri. Ky rreth u mbajt për herë të 32-të në vitin 1974 dhe u shënua nga suksesi i çiklistit shqiptar Agron Tafilica, i cili triumfoi në garë. Çiklizmi është një sport popullor në Shqipëri, i cili ka një histori të gjatë dhe të pasur. Rrethi i 32-të Çiklistik u organizua me një qëllim të rritjes së nivelit të konkurrencës dhe zbulimit të talentit vendas në fushën e çiklizmit. Garat e rrethit të 32-të Çiklistik të Shqipërisë u zhvilluan nëpër rrugët dhe qytetet e vendit, duke prezantuar një sfidë të vërtetë për pjesëmarrësit. Agron Tafilica, një emër i njohur në skenën e çiklizmit shqiptar, triumfoi në këtë garë duke treguar aftësi të shkëlqyera dhe guxim në pistën e garës. Fitimi i Agron Tafilicës në Rrethin e 32-të Çiklistik u shënua si një moment i madh për sportin e çiklizmit në Shqipëri, duke e bërë atë një nga personalitetet kryesore në historinë e këtij sporti në vend. Kjo garë u vlerësua edhe si një shfaqje e forcës dhe potencialit të sportit të çiklizmit në Shqipëri. Rrethi i 32-të Çiklistik i Shqipërisë mbetet një ngjarje e rëndësishme në historinë e sportit të çiklizmit në vend, duke treguar pasionin dhe talentin e çiklistëve shqiptarë dhe nxitur garat dhe sukseset në nivele vendore dhe ndërkombëtare. == Burimet == {{Reflist}} [[Kategoria:Çiklizmi në Shqipëri]] [[Kategoria:Sporte]] [[Kategoria:Çiklizëm]] [[Kategoria:Rrethi Çiklistik i Shqipërisë]] jdm54bq930abgtrwppxmkfngt0hserk Kronologjia e Historisë së Dhakës 0 357783 3057703 3045339 2026-10-17T01:36:36Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057703 wikitext text/x-wiki Në vazhdim jepet një kronologji e historisë së qytetit të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqyteti i [[Bangladeshi]]t. ==Para shekullit të XIX== * Shekulli i VIII i e.s. – Dhaka pjesë e [[Perandoria Pala|Perandorisë Pala]]. * 1095 – vjen në pushutet Dinastia Sena. * 1457 – ndërtohet [[Xhamia Binat Bibi]].<ref name="archnet">{{cite web|title=Dhaka|website=ArchNet|lang=en|url-status=dead|url=http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=1625|archive-date=26 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026035337/https://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=1625}}</ref> * 1459 – ndërtohet portiku.<ref name="Grove-2009">{{harvnb|Jonathan M. Bloom|Sheila S. Blair|2009|p=13}}</ref> * 1580s – tregtarët portugezë hapin qendrën e parë tregtare evropiane në Dhaka.<ref name="van Schendel-2009xviii">{{harvnb|Willem van Schendel|2009|p=xviii}}</ref> * 1610 – Qyteti riemërtohet Xhahangirnagar; bëhet kryeqyteti i Bengal Subahut; guvernatori mogul Islam Khan I merr pushtetin.<ref name="Grove-2009"/><ref name="van Schendel-2009xviii"/><ref name name="Britannica-1910">{{cite book|publisher=Cambridge University Press & Encyclopædia Britannica Company|title=The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information|chapter=Dacca|volume=7|edition=i 11-të|url=https://archive.org/details/encyclopaediabrit07chisrich/page/724/|editor=Hugh Chisholm|lang=en|pages=725–26|date=1910}}</ref> * 1639 – Kryeqyteti zhvendoset nga Dhaka në Raxhmahal.<ref name="Grove-2009"/> * 1640 – Ndërtohet [[Xhamia Mogule Idgah]].<ref name="Taylor-1840">{{harvnb|James Taylor|1840}}</ref><ref name="Government of Bengal-1896>{{harvnb|Government of Bengal, Public Works Department|1896}}</ref> * 1642 – ndërtohet Xhamia [[Husaini Dalani]].<ref name="rahman2010"/> * 1645 – ndërtohet [[Bara Katra]] ([[karvansarai]]).<ref name="Government of Bengal-1896/><ref name="Taylor-1840"/><ref name name="Britannica-1910"/> * 1646 – ndërtohet Tempulli Navaratna (data e afërt).<ref name="Government of Bengal-1896/> * 1649 – ndërtohet Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]].<ref name="Grove-2009"/> * 1659 – kryeqyteti rivendoset prapë në [[Dhaka]] nga [[Raxhmahali.<ref name="Grove-2009"/> * 1660 – në rrugën Daka-Narajangaxh ndërtohet Ura Pagla (data me afërsi).<ref name="Government of Bengal-1896"/><ref>{{cite web|lang=en|author=S. M. Mahfuzur Rahman|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pagla_Bridge|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Pagla Bridge, Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012}}</ref> * 1682 – 25 tetor: William Hedges, agjenti i parë dhe guvernatori i Kompanisë së Indisë Lindore në [[Gjiri i Bengalit|Gjirin e Bengalit]], mbërrin në Dhaka.<ref>{{cite book|title=The Romance of an Eastern Capital|url=https://archive.org/details/romanceofeastern00brad|date=1906|author=Francis Bradley Bradley-Birt|publisher=Elder Smith & Co.|oclc=14390376|ol=6992126M|lang=en|page=[https://archive.org/details/romanceofeastern00brad/page/156 156]}}</ref> * 1663 –ndërtohet Çoto Katra ([[karvansarai]]). * 1668 – ndërtohet qendra tregëtare angleze.<ref name="Taylor-1840"/> * 1676 – ndërtohet [[Xhamia Çouk Pazar Shai]]. * 1677 – ndërtohet nga portugezët [[Kisha e Ruzarit të Shenjtë në Dhaka]]. * 1678 – fillojnë punimet e ndërtimit të [[Fortesa e Lalbagut|Pallatit të Lalbagut]].<ref name="Taylor-1840"/> * 1679 – ndërtohen [[Xhamia e Shahbaz Khanit]] dhe [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] built.<ref name="Grove-2009"/> * 1696 ** Në Ramne ndërtohet Xhamia e Haxhi Kahxheh Shahabagut (data e afërt).<ref name="Government of Bengal-1896"/> ** Ndërtohet Tempulli Xhajakali dhe Tempulli i Shivës në Pazarin Thatari (data e afërt).<ref name="Government of Bengal-1896"/> * 1704 –rezidenca e Murshid Kuli Khanit zhvendoset nga Dhaka në Murshidabad.<ref name="Hunter-1885">{{harvnb|William Wilson Hunter|1885}}</ref> * 1717 – Khan Muhamad Ali Khani bëhet përfaqësues i guvernatorit.<ref name="banglapedia2"/> * 1723 – Itisam Khani bëhet përfaqësues i guvernatorit.<ref name="banglapedia2"/> * 1728 – Mirza Lutfullahu bëhet përfaqësues i guvernatorit.<ref name="banglapedia2"/> * 1756 – Xhasarat Khani bëhet përfaqësues i guvernatorit.<ref name="banglapedia2"/> * 1765 ** Kompania Britanike e Indisë Lindore merr pushtetin pas Betejës së Plaseit. ** Popullsia vlerësohet 450 000 banorë.<ref name="Siddiqui-2010-4">{{harvnb|Kamal Siddiqui|Kaniz Siddique Jamshed Ahmed|2010|p=4}}</ref> * 1781 – ndërtohet [[Kisha Armene në Dhaka]].<ref name="Government of Bengal-1896"/> * 1793 –ndërtohet [[Mandiri Lakshmi Narajan]] (tempull hindu). * 1800 – Popullsia: vlerësohet 200 000 banorë.<ref name="Hunter-1885"/> ==Shekulli i XIX == * 1815 ** ndërtohet Kisha Katolike.<ref name="Gazetteer of India-1908">{{cite book|title=Imperial Gazetteer of India|location=Oxford|date=1908|chapter=Dacca|lang=en|publisher=Clarendon Press|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V11_122.gif|access-date=16 korrik 2024|archive-date=16 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716152032/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V11_122.gif|url-status=dead}}</ref> ** themelohet Azili Lunatik.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> * 1819 –ndërtohet Kisha e Shën Thomait.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> * 1825 – Popullsia: afërsisht 150 000 banorë.<ref name="Seely-1825">{{harvnb|John B. Seely|1825}}</ref> * 1830 ** Ndërtohet ura pezull prej hekuri përgjatë përroit Dullji.<ref name="Taylor-1840"/> ** ndërtohet [[Gurdvara Nanak Shahi]].<ref>{{Cite web|title=Gurdwara Nanak Shahi, Dhaka – SikhiWiki, free Sikh encyclopedia|website=sikhiwiki.org|lang=en|accessdate=20 janar 2021|url=https://www.sikhiwiki.org/index.php/Gurdwara_Nanak_Shahi,_Dhaka|archive-date=28 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128032510/https://www.sikhiwiki.org/index.php/Gurdwara_Nanak_Shahi,_Dhaka|url-status=dead}}</ref> ** Popullsia: 66 989 banorë.<ref name="Hunter-1875">{{harvnb|William Wilson Hunter|1875}}</ref> * 1834 – Ghaziudin Haider bëhet përfaqësues i guvernatorit.<ref name="banglapedia2"/> * 1835 –Krijohet Kolegji i Dhakës.<ref name="Chambers-1901">{{cite book|title=Chambers's Encyclopaedia|chapter=Dacca|date=1901|lang=en|location=Londër|publisher=W. & R. Chambers|url=https://archive.org/stream/chamberssency03lond#page/649/}}</ref> * 1840 – Popullsia tkurret në minimumin e 50 000 banorëve.<ref name="van Schendel-2009xix">{{harvnb|Willem van Schendel|2009|p=xix}}</ref> * 1846 – ndërtohet Shkolla Pogose (apo e quajtur edhe Shkolla e Bashkimit) për t’iu dhënë të varfërve një arsimim anglez.<ref>{{cite book|author=Sharif Uddin Ahmed|title=Dacca: A Study in Urban History and Development|url=https://archive.org/details/daccastudyinurba0000ahme|year=1986|publisher=Curzon Press|lang=en|isbn=0-913215-14-7|page=[https://archive.org/details/daccastudyinurba0000ahme/page/61 61]|quote="... themeloi një shkollë të re në qytet, më 12 qershor 1846, nën emrin Shkolla e Bashkimit ... për qëllimin e shprehur tu dhënë arsimim anglez nevojtarëve. Brenda dy vjetëve megjithatë ... shkolla nuk mund të vijonte për mungesën e fondeve ... N. P. Pogose ... i erdhi në shpetim shkollës. Kështu Shkolla e famshme Pogose erdhi në jetë".}}</ref> * 1850 – krijohet Vikariati Apostolik Katolik i Bengal Lindor. * 1857 –Rrebelimi Indian i Sepojëve.<ref name="Gazetteer of India-1908"/><ref name="Britannica-1910"/> * 1858 ** Qyteti bëhet pjesë e Raxhit Britanik. ** Ndërtohet Spitali Mitford.<ref name="Hunter-1885"/> * 1864 – 1 gusht: krijohet Bashkia e Dhakës.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> * 1866 – themelohet Langar Khana (shtëpia e bamirësisë).<ref name="Hunter-1885"/> * 1872 – Popullsia arrin 69 212 banorë.<ref name="Hunter-1875"/> * 1874 – krijohet medreseja.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> * 1875 – krijohet shkolla mjekësore.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> * 1876 –krijohet Shkolla e Mbikëqyrjes së Dhakës për dhënë mësim mbi mbikëqyrjen dhe ndërtimin e rrugëve në [[gjuha bengale|gjuhën bengaleze]].<ref>{{cite book|author=Sharif Uddin Ahmed|year=1986|title=Dacca: A Study in Urban History and Development|url=https://archive.org/details/daccastudyinurba0000ahme|isbn=0-913215-14-7|publisher=Curzon Press|lang=en|pages=[https://archive.org/details/daccastudyinurba0000ahme/page/76 76]–7|quote="... duke themeluar një shkollë mbikëqyrjeje në gjuhën vernakulare bashkangjitur me Kolegjin e Dhakës në janar 1876, që ofronte një kurs dy-vjeçar mbikëqyrjeje ... dhe në nivelimin dhe elementet e bërjes së rrugëve ... Në 1876, 29 studentë ju bashkuan Shkollës së Mbikëqyrjes së Dhakës".|ref=none}}</ref> * 1878 ** Punime për sistemin e ujërave në vijim.<ref name="Hunter-1885"/> ** krijohet "Eden Girls' College".<ref name="Gazetteer of India-1908"/> * 1880 – ndërtohet [[Northbrook Hall]]-i. * 1881 – Popullsia: arrin 79 076 banorë.<ref name="Hunter-1885"/> * 1882 –themelohet Shkolla e Shën Gregorit. * 1883 – themelohet Kolegji Xhaganath.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> (tani Universiteti Xhaganath) * 1885 – Shërbimi i të ardhurave fillon në pjesën Narajanganxh-Dhaka të Hekurudhave Shtetërore të Dhakës.<ref>{{cite book|author=Sharif Uddin Ahmed|year=1986|title=Dacca: A Study in Urban History and Development|url=https://archive.org/details/daccastudyinurba0000ahme|publisher=Curzon Press|lang=en|isbn=0-913215-14-7|page=[https://archive.org/details/daccastudyinurba0000ahme/page/99 99]|quote="Hekurudha Shtetërore e Dhakës ... seksioni Narajanganxh-Dhaka u hap për pasagjerët dhe mallrat më 4 janar 1885".|ref=none}}</ref> * 1886 –hapet hekurudha Majmensingh-Dhaka.<ref name="Chambers-1901"/> * 1888 ** prill: Tornadoja.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> ** rindërtohet [[Ahsan Manzili]] (Pallati Roz).<ref>{{cite web|accessdate=13 shkurt 2013|url=http://dhakatown.net|title=Dhaka Town|publisher=Dhakatown.net|lang=en}}</ref> * 1892 – 16 mars: Jeanette Rummary (e quajtur Jeanette Van Tassell) bënë ngjitjen e parë me balonë dhe hidhjen e parë me parashutë në historinë e Dhakës si anëtare e një grupi udhëtues i ekzibicioneve ajrore i drejtuar nga Park Van Tassel.<ref name="Fogel">{{harvnb|Gary Fogel|2021}}</ref> * 1897 – 12 qershor: [[tërmeti]].<ref name="Britannica-1910"/> ==Shekulli i XX== ===Vitet 1900–1960=== * 1901 – Popullsia arrin 90 542 banorë në qytet, ndërsa në distriktin e Dhakës 2 649 522 banorë.<ref name="Britannica-1910"/> * 1902 – prill: Tornadoja.<ref name="Gazetteer of India-1908"/> * 1904 – ndërtohet [[Curzon Hall]]-i. * 1905 – qyteti bëhet kryeqyteti i provincës së sapoformuar të Bengalit Lindor dhe Asamit.<ref name="van Schendel-2009xix"/> * 1906 – dhjetor: zhvillohet "All India Muhammadan Educational Conference.<ref name="Bosëorth-2007">{{harvnb|Clifford Edmund Bosworth|Ahmad Hasan Dani|2007}}</ref> * 1909 – krijohet Kopështi Baldha. * 1911 – organizohet Klubi i Dhakës. * 1918 – shpërthimi i gripit të ashtuquajtur spanjoll.<ref name="Siddiqui-2010-4"/> * 1921 – krijohet [[Universiteti i Dhakës]].<ref name="rahman2010"/> * 1946 –krijohet Kolegji Mjekësor i Dhakës. * 1947 – qyteti bëhet kryeqyteti i Bengalit Lindor, rajon i shtetit të sapoformuar të Pakistanit.<ref>{{harvnb|Willem van Schendel|2009|p=xx}}</ref> * 1949 – organizohet dega e Pakistanit Lindor të "Shoqërisë së Grave të Gjithë Pakistanit".<ref name="banglapedia2">{{cite web|year=2012|editor1=Sirajul Islam|lang=en|editor2=Ahmed A. Jamal|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=16 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515073155/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page|archive-date=15 maj 2020|url-status=dead}}</ref> * 1951 ** Grupi teatror Habib Productions është aktiv.<ref name="rubin2001">{{cite book|title=World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Asia/Pacific|editor=Don Rubin|date=2001|author=Kabir Chowdhury|chapter=Bangladesh|publisher=Routledge|isbn=9780415260879|lang=en}}</ref> ** Sipërfaqja e qytetit: 85 kilometera katrorë.<ref name="Siddiqui-2010-6">{{harvnb|Kamal Siddiqui|Kaniz Siddique Jamshed Ahmed|2010|p=6}}</ref> ** Popullsia arrin 411 279 banorë.<ref>{{cite web|title=Population of Capital City and Cities of 100,000 or More Inhabitants|lang=en|location=New York|work=Demographic Yearbook 1955|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1950_round.htm|publisher=Statistical Office of the United Nations}}</ref> * 1952 –organizohet "Asiatic Society of Bangladesh". * 1953 – ndërtohet Spitali i Familjes së Shenjtë. * 1954 ** krijohet Bursa e Dhakës. ** ndërtohet Stadiumi i Dhakës dhe Tregu i Ri. * 1955 ** Qyteti bëhet kryeqyteti i Pakistanit Lindor. ** themelohet "Bangla Academy".<ref>{{harvnb|Willem van Schendel|2009|p=xxi}}</ref> * 1956 ** Drama Circle është aktive.<ref name="rubin2001"/> ** Ndërtohet RAJUK Bhabani. * 1959 – themelohet "Alleanca Franceze e Dhakës". * 1960 – themelohet Spitali Islamia i Syrit dhe Spitali Kërkimor i Kolerës.<ref name="rahman2010"/> * 1961 – krijohet Kolegji i Texhgaonit. * 1964 – rindërtohet Bangabhabani. * 1965 –themelohet Instituti Pas-universitar i Mjekësisë dhe Kërkimit si dhe Kolegji Xhinah. * 1967 –krijohet Klubi i Oficerëve. * 1968 ** Protesta kurndër regjimit të Ajub Khanit. ** ndërtohet [[Xhamia Baitul Mukarram]]. ===Vitet 1970–1990=== * 1970 ** Nëntor: Cikloni Bhola. ** Galeria e Artit Xhiraz në treg.<ref name="art2009">{{cite web|title=The Thriving Art Scene in Dhaka|work=Daily Star|lang=en|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=71446|date=16 janar 2009}}</ref> * 1971 ** 7 mars: Sheikh Muxhibur Rahmani flet në Maidanin e Pistës së Garave me kuaj Ramna. ** 25 mars: fillon Lufta për Lirinë e Bangladeshit; masakra e Universitetit të Dhakës. ** 27 mars: rrafshohet [[Mandiri Ramna Kali]] (tempull hindu). ** 16 dhjetor: firmoset marrëveshja e dorëzimit të Ushtrisë Pakistaneze. ** qyteti bëhet kryeqyteti i [[Bangladeshi|Republikës Popullore të Bangladeshit]]. ** publikohet gazeta ''The Bangladesh Observer''.<ref>{{cite web|title=Dhaka (Bangladesh) Newspapers|url=http://www.worldcat.org/search?q=su%3ADhaka+%28Bangladesh%29+Newspapers.&qt=hot_subject|work=WorldCat|lang=en|accessdate=13 shkurt 2013|publisher=Online Computer Library Center}}</ref> * 1972 ** fillon Panairi i Librit Ekushej. ** krijohet Spitali Dhaka Shishu. ** formohet "Abahani Limited Sports Club". ** Rindërtohet monumenti i Shahid Minarit. * 1973 – krijohet Teatri i Dhakës.<ref name="rubin2001"/> * 1974 ** Abul Hasnat bëhet kryetar bashkie.<ref name="dscc-mayor"/> ** krijohet Kopështi Zoologjik i Dhakës. ** Galeria e Artit Saxhu në treg.<ref name="art2009"/> ** Popullsia e aglomeratit urban arrin 1 730 253 banorë.<ref>{{cite book|author=United Nations Department of Economic and Social Affairs, Statistical Office|chapter=Population of Capital City and Cities of 100,000 and More Inhabitants|year=1976|title=Demographic Yearbook 1975|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1970_round.htm|location=New York|lang=en|publisher=United Nations|pages=253-79}}</ref> * 1975 ** formohet Fondacioni Islamik i Bangladeshit. ** 15 gusht: vritet Sheikh Muxhibur Rahman.<ref>{{harvnb|Willem van Schendel|2009|p=xxii}}</ref> ** 3 nëntor: vriten udhëheqësit e Lidhjes Avami në [[Burgu Qëndror i Dhakës|Burgun Qëndror të Dhakës]].<ref name="rahman2010">{{cite book|author=Syedur Rahman|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810867666|title=Historical Dictionary of Bangladesh|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000rahm|date=2010|edition=i 4rt|lang=en}}</ref> * 1976 – krijohet departamenti i Policisë Metropolitane të Dhakës. * 1977 – 2 tetor: përpjekje për grusht shteti.<ref name="rahman2010"/> * 1980 – krijohet Shkolla e Shoqërisë për Arsimimin në Teatër.<ref name="rubin2001"/> * 1981 ** organizohet Federata e Grupit Teatror të Bangladeshit.<ref>{{cite web|title=Bangladesh Group Theatre Federation|accessdate=13 shkurt 2013|url=http://theaterbd.org/|lang=en|archive-date=10 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130210222133/http://theaterbd.org/|url-status=dead}}</ref> ** Sipërfaqja e qytetit arrin 510 kilometera katrorë.<ref name="Siddiqui-2010-6"/> ** Popullsia arrin 3 440 147 banorë.<ref name="Siddiqui-2010-6"/> * 1982 ** Mahamudul Hassan bëhet kryetar bashkie.<ref name="dscc-mayor"/> ** Ndërtohet [[Xhatijo Sangshad Bhabani]] (ndërtesa e parlamentit). ** Mirpuri dhe Gulshani bëhen pjesë e bashkisë së Dhakës.<ref name="dscc">{{cite web|title=About Us|lang=en|publisher=Dhaka South City Corporation|accessdate=13 shkurt 2013|url=http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|archive-date=11 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511112639/http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|url-status=dead}}</ref> * 1983 – ndërtohet "Bangladesh Shilpa Bank Bhabani". * 1985 ** dhjetor: zhvillohet samiti i Shoqërisë së Azisë Jugore për Bashkëpunimin Rajonal. ** Ndërtohet Godina e Bankës së Bangladeshit dhe Bankës Xhanata Bhabani. ** Biblioteka Kombëtare e Bangladeshit zhvendoset në një strukturë të re, të ndërtuar qëllimisht për të.<ref>{{harvnb|Willem van Schendel|2009|p=xxiii}}</ref> * 1986 – krijohet Kolegji Mjekësor i Bangladeshit. * 1989 ** Maziur Rhaman bëhet kryetar bashkie.<ref name="dscc-mayor"/> ** formohet Grupi Pantomimik i Dhakës. * 1990 – Abul Hasnat bëhet kryetar bashkie.<ref name="dscc-mayor"/> * 1991 ** Mirza Abas bëhet kryetar bashkie.<ref name="dscc-mayor"/> ** fillon publikimin gazeta ''Daily Star''. ** Sipërfaqja e qytetit arrin 1 353 kilometra katrorë.<ref name="Siddiqui-2010-6"/> ** Popullsia arrin 6 887 459 banorë.<ref name="Siddiqui-2010-6"/><ref group="shënime">Sipas Kombeve të Bashkuara, popullsia në Dhaka në 1991 ishte 3 397 187 banorë.{{cite book|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1990_round.htm|title=1995 Demographic Yearbook|year=1997|chapter=Population of capital cities and cities of 100,000 and more inhabitants|publisher=United Nations, Department for Economic and Social Information and Policy Analysis, Statistics Division|lang=en|location=New York|pages=262–321}}</ref> * 1993 ** krijohet "Independent University" i Bangladeshit. * 1994 ** Mohamad Hanifi bëhet kryetari i parë i zgjedhur i bashkisë.<ref name="dscc-mayor"/> ** hapet Qendra Zhvillimore e Kukullave.<ref name="rubin2001"/> * 1995 ** ndërtohet Rruga Pantapath dhe [[Nagar Bhabani i Dhakës]]. ** krijohet Kolegji Perandorak i Dhakës. * 1996 – krijohet "East West University". * 1998 – fillon publikimin gazeta ''Prothom Alo''. * 1999 – mars: zhvillohet samiti i 8 Vendeve në Zhvillim (D-8). * 2000 ** fillon Festivali Ndërkombëtar i Fotografisë Çobi Mela.<ref>{{cite web|title=Chobi Mela|url=http://www.chobimela.org/chobimelaI/index.htm|lang=en|accessdate=13 shkurt 2013|url-status=dead|archive-date=18 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218202100/http://www.chobimela.org/chobimelaI/index.htm}}</ref> ** hapet Galeria Bengaleze e Arteve të Bukura.<ref name="art2009"/> ==Shekulli i XXI== * 2001 ** Krijohet Universiteti BRAC. ** sipërfaqja e qytetit: 1 530 kilometra katrorë.<ref name="Siddiqui-2010-6"/> * 2002 ** Sadeque Hossain Khoka bëhet kryetar bashkie.<ref name="dscc-mayor">{{cite web|url=http://www.dhakacity.org/Page/Mayor/Link/4/List_id/65/Roll_of_Honour|title=Mayor's Corner|publisher=Dhaka South City Corporation|lang=en|accessdate=13 shkurt 2013|archive-date=23 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323084324/http://dhakacity.org/Page/Mayor/Link/4/List_id/65/Roll_of_Honour|url-status=dead}}</ref> ** ndërtohet Qendra e Miqësisë Kinë-Bangladesh. * 2004 – hapet [[Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre]] dhe Bashundhara City (qendër tregëtare). * 2005 ** Kolegji Xhaganath shndërrohet në Universitetin Xhaganath **ndërtohet Concord Grand. * 2008 – Popullsia arrin 7 000 940 banorë.<ref name="BangladeshStatPock2008">{{cite web|url=http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SubjectMatterDataIndex/pk_book_09.pdf|title=Statistical Pocket Book, 2008|publisher=Bangladesh Bureau of Statistics|lang=en|url-status=dead|archive-date=28 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130228132753/http://www.bbs.gov.bd/webtestapplication/userfiles/image/SubjectMatterDataIndex/pk_book_09.pdf}}</ref> * 2011 ** fillon Festivali "Hay".<ref>{{cite web|url=http://globalvoicesonline.org/2012/11/07/hay-festival-dhaka-is-back-again/|title=Hay Festival Dhaka Is Back Again|publisher=Global Voices Online|date=7 nëntor 2012|lang=en}}</ref> ** Popullsia arrin 8 906 035 banorë.<ref>{{cite book|chapter=Table 8 – Population of Capital Cities and Cities of 100,000 or More Inhabitants|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/products/dyb/dyb_2018/|title=Demographic Yearbook – 2018|publisher=United Nations|lang=en}}</ref> * 2012 ** prill: Demonstrata.<ref name="britannica2013">{{cite book|title=Encyclopædia Britannica Book of the Year|year=2013|publisher=Encyclopaedia Britannica|lang=en|isbn=978-1-62513-103-4|url=https://books.google.com/books?id=jXadAAAAQBAJ}}</ref> ** formohet skuadra e kriketit "Dhaka Gladiators". ** ndërtohet godina e "City Centre Bangladesh". ** qyteti emërohet kryeqytet i Kulturës Islamike.<ref>{{cite web|title=Capitals of Islamic Culture|url=http://www.isesco.org.ma/index.php?option=com_k2&view=item&layout=item&id=51&Itemid=81&lang=en|lang=en|publisher=Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization|accessdate=13 shkurt 2013}}</ref> * 2013 ** Protestat e 2013 në Shahbag. ** Rrënimi i ndërtesës Savar në 2013.<ref>{{cite web|work=The Guardian|title=A History of Cities in 50 buildings|year=2015|url=https://www.theguardian.com/cities/series/history-cities-50-buildings|lang=en-UK}}</ref> * 2014 – ndotja e ajrit në Dhaka arrin masën vjetore prej 85 PM2.5 dhe 150 PM10, shumë më e lartë sesa rekomandohet.<ref>{{cite web|website=World Health Organization|title=Ambient Air Quality Database|url=https://cdn.who.int/media/docs/default-source/air-pollution-documents/air-quality-and-health/who_aap_2021_v9_11august2022.xlsx?sfvrsn=9035996c_3|lang=en}}</ref> * 2016 – 1 korrik: sulmi i Gulshanit. * 2019 – 20 shkurt: zjarri i Pazarit Çouk. ==Shiko edhe== * [[Historia e Dhakës]] * [[Dhaka]] * [[Arkitektura e Dhakës]] ==Shënime== {{reflist|group=shënime}} == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{Refbegin}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=UUZQAQAAIAAJ|title=Dacca: A Study in Urban History and Development|author=Sharif Uddin Ahmed|year=1986|publisher=Curzon Press|lang=en|location=Londër|id=ISBN-10 070070180-X, isbn-13 978-070070180-3|ref=none}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=ZluYNQAACAAJ|title=Dhaka: Past, Present, Future|editor=Sharif Uddin Ahmed|publisher=The Asiatic Society of Bangladesh|year=1991|lang=en|location=Dhaka|isbn=984-512-335-X}} * {{cite book|title=Eastern Bengal District Gazetteers|publisher=Pioneer Press|author=Basil Copleston Allen|location=Allababad|date=1912|lang=en|chapter=Dacca (city)|url=https://archive.org/stream/daccaallen00alle#page/}} * {{cite book|publisher=B. Quaritch|location=Londër|author=Edward Balfour|lang=en|title=Cyclopaedia of India|url=https://archive.org/stream/cyclopaediaofind01balfuoft|edition=i 3-të|date=1885|chapter=Dacca}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=un4WcfEASZwC|title=Grove Encyclopedia of Islamic Art & Architecture|chapter=Dhaka|editor1=Jonathan M. Bloom|editor2=Sheila S. Blair|publisher=Oxford University Press|lang=en|year=2009|id=ISBN-1 978-0-19-537304-2, isbn-2 978-0-19-530991-1}} * {{cite book|author1=Clifford Edmund Bosworth|author2=Ahmad Hasan Dani|title=Historic Cities of the Islamic World|chapter=Dacca (Dhaka)|year=2007|lang=en|editor=Clifford Edmund Bosworth|url=https://books.google.al/books?id=UB4uSVt3ulUC|publisher=Koninklijke BRILL|location=Leiden|id=ISBN-10 9004153888, isbn-13 9789004153882}} * {{cite book|title=The Romance of an Eastern Capital|date=1906|author=Francis Bradley Bradley-Birt|url=https://books.google.al/books?id=knlCAAAAIAAJ|publisher=Smith, Elder, & Company|location=Londër|oclc=14390376|ol=6992126M|lang=en|ref=none}} * {{cite book|chapter=Dacca|title=Chambers's Encyclopaedia - A Dictionary of Universal Knowledge|url=https://archive.org/stream/chamberssency03lond|publisher=William & Rorbert Chambers|date=1901|volume=3|lang=en|location=Londër}} *{{cite book|author=Kabir Chowdhury|title=World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Asia/Pacific|publisher=Routledge|isbn=978-041526087-9|date=2001|chapter=Bangladesh|editor=Don Rubin|lang=en|ref=none}} * {{cite book|title=Antiquities of Dacca|author1=Sir Charles D'Oyly|author2=John Landseer|url=https://books.google.com/books?id=SOdOkgAACAAJ|publisher=John Landseer|year=1814|location=Londër|oclc=27939924|lang=en}} * {{cite book|year=1882|title=Handbook of the Bengal Presidency: With an Account of Calcutta City|url=https://books.google.al/books?id=ZhhiTtP68WwC|chapter=Dhakah|author1=Edward Backhouse Eastwick|author2=John Murray|lang=en|oclc=2093946|publisher=John Murray}} * {{Cite book|chapter=Dacca|publisher=Cambridge University Press & Encyclopædia Britannica Company|url=https://archive.org/details/encyclopaediabrit07chisrich/|title=The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information|edition=i 11-të|volume=7|date=1910|lang=en}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jXadAAAAQBAJ|title=Encyclopædia Britannica Book of the Year|year=2013|publisher=Encyclopaedia Britannica|isbn=978-1-62513-103-4|lang=en}} *{{cite book|lang=en|title=Sky Rider: Park Van Tassel and the Rise of Ballooning in the West|author=Gary Fogel|url=https://unmpress.com/books/sky-rider/9780826362827|isbn=978-0-8263-6282-7|publisher=University of New Mexico Press|year=2021|access-date=16 korrik 2024|archive-date=14 gusht 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814031543/https://unmpress.com/books/sky-rider/9780826362827|url-status=dead}} * {{cite book|title=List of Ancient Monuments in the Dacca Division|author=Government of Bengal, Public Works Department|location=Kalkuta|year=1896|publisher=Bengal Secretariat Press|url=https://books.google.com/books?id=I6tPAQAAIAAJ|lang=en}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rezD7rvuf9YC|title=Encyclopaedia of Islam|year=1913|location=Leiden|publisher=Brill|chapter=Dhaka|lang=en|author=R. Hartmann|isbn=9004082654}} * {{cite book|title=Statistical Account of Bengal|date=1875|lang=en|author=William Wilson Hunter|url=https://books.google.com/books?id=QI0BAAAAQAAJ|chapter=Dacca City|publisher=Trübner|location=Londër}} * {{cite book|title=Imperial Gazetteer of India|publisher=Trübner|author=William Wilson Hunter|url=https://archive.org/stream/imperialgazettee04huntuoft#page/88/|date=1885|edition=i 2-të|chapter=Dacca|lang=en|location=Londër}} * {{cite book|publisher=Oxford Clarendon Press|volume=11|title=Imperial Gazetteer of India|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V11_122.gif|date=1908|chapter=Dacca|lang=en|access-date=16 korrik 2024|archive-date=16 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716152032/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V11_122.gif|url-status=dead}} * {{cite book|title=Planning & Development of Dhaka – A Story of 400 Years|author1=Ahsanul Kabir|author2=Bruno Parolin|url=http://planninghistory.org/conferences/sao-paulo-2012/|via=International Planning History Society|year=2012|lang=en}} * {{cite book|author1=Jedidiah Morse|author2=Richard C. Morse|title=A New Universal Gazetteer|url=https://archive.org/stream/newuniversalgaze00morsrich#page/210/|publisher=S. Converse|chapter=Dacca|lang=en|location=New Haven|date=1823|edition=i 4-rt}} * {{cite book|author=Jane Pryer|title=Poverty and Vulnerability in Dhaka Slums: The Urban Livelihood Study|url=https://archive.org/details/povertyvulnerabi0000prye|isbn=0-7546-1864-1|publisher=Ashgate|year=2003|lang=en|url-access=registration}} * {{cite book|author=Golam Rabbani|year=1997|title=Dhaka, from Mughal Outpost to Metropolis|publisher=Dhaka University Press|lang=en|isbn=984-05-1374-5}} *{{cite book|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-81086766-6|title=Historical Dictionary of Bangladesh|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000rahm|author=Syedur Rahman|lang=en|date=2010|edition=i 4rt|ref=none}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=VDmuxwEACAAJ|title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania|editor1=Paul E. Schellinger|editor2=Robert M. Salkin|publisher=Dearborn|lang=en|year=1996|id=isbn-10 188496405-2, isbn-13 978-188496405-3}} * {{cite book|author1=Willem van Schendel|date=2009|title=A History of Bangladesh|url=https://archive.org/details/historyofbanglad0000sche|publisher=Cambridge University Press|lang=en|isbn=978-0-521-67974-9}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=TeYGAAAAQAAJ|title=Road Book of India; Or, East Indian Traveller's Guide|chapter=Dacca|publisher=Richardson|author=John B. Seely|lang=en|year=1825|location=Londër}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=kVSh_TyJ0YoC|title=Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib|author=Nitish K. Sengupta|date=2011|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-341678-4|lang=en}} * {{cite book|author1=Kamal Siddiqui|author2=Kaniz Siddique Jamshed Ahmed|title=Social Formation in Dhaka, 1985–2005: A Longitudinal Study of Society in a Third World Megacity|date=2010|lang=en|publisher=Ashgate|isbn=978-1-4094-1103-1}} * {{cite book|title=Hand-book of British India|chapter=Dacca|author=Jocquim Hayward Stocqueler|url=https://books.google.com/books?id=mGlSAAAAcAAJ|publisher=Allen and Co.|location=Londër|lang=en|date=1854|edition=i 3-të}} * {{cite book|chapter=Dacca|title=The Oriental Interpreter and Treasury of East India Knowledge|lang=en|year=1900|publisher=Cox|location=Londër|author=Joachim Hayward Stocqueler|url=https://archive.org/stream/orientalinterpre00stocuoft#page/70/}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=SvINAAAAQAAJ|title=Street's Indian and Colonial Mercantile Directory|chapter=Dacca|location=Londër|publisher=Street & Co. ltd.|year=1870|lang=en}} * {{cite book|url=https://search.worldcat.org/title/504392656|author=Syed Muhammed Taifoor|title=Glimpses of old Dhaka. A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam, with Special Treatment of Dhaka|edition=i 2-të, i rishikuar dhe zgjeruar|publisher=S.M. Perwez|lang=en|year=1956|OCLC=504392656}} * {{cite book|author=James Taylor|chapter=The City|title=A Sketch of the Topography & Statistics of Dacca|url=https://books.google.com/books?id=6kcOAAAAQAAJ|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|location=Kalkuta|year=1840|lang=en}} {{refend}} ==Lidhje të jashtme== {{commons category|History of Dhaka|Historia e Dhakës}} * {{cite web|work=Islamic Cultural Heritage Database|title=Dhaka|publisher=Organisation of Islamic Cooperation, Research Centre for Islamic History, Art and Culture|lang=en|url-status=dead|url=http://www.islamicarchitecturedatabase.org/ircica/index2.php?page=Country&id=6|location=Stamboll|archive-date=15 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130415033732/http://www.islamicarchitecturedatabase.org/ircica/index2.php?page=Country&id=6}} [[Kategoria:Bangladesh]] [[Kategoria:Historia e Indisë]] mtdfqlbdjcyq9k5rj18xm49w14p6yfo Historia e Dhakës 0 357801 3057642 3047239 2026-10-16T15:01:38Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057642 wikitext text/x-wiki [[Image:DhakaCity1861.png|381px|thumb|Qyteti i Dhakës përgjatë lumit Buriganga– pikturuar nga Frederick William Alexander de Fabeck në 1861<ref name="fabeck">{{cite web|url=https://collections.vam.ac.uk/item/O105764/the-city-of-dacca-viewed-painting-de-fabeck-frederick/|title=Painting – De Fabeck, Frederick William Alexander – V&A Search the Collections|website=collections.vam.ac.uk|lang=en|date=4 tetor 1861|accessdate=23 janar 2018}}</ref>]] [[Dhaka]] është një megaqytet modern me zanafillë që daton rreth [[shekulli VII|shekullit të VII]] të e.s. '''Historia e Dhakës''' fillon me ekzistencën e vendbanimeve të urbanizuara që drejtoheshin nga Mbretëria hindu Gauda,<ref name="AS_2009">{{cite book|author=Alexis Sanderson|chapter=The Śaiva Age: The Rise and Dominance of Śaivism During the Early Medieval Period|title=Genesis and Development of Tantrism|publisher=Institute of Oriental Culture, University of Tokyo|year=2009|lang=en|isbn=9784903235080|editor=Shingo Einoo|url=https://books.google.com/books?id=iggRAwAAQBAJ&pg=PA108|pages=108-15}}</ref> [[Perandoria Pala]], [[budizmi|budiste]] dhe [[Shaivizmi|shaivite]], përpara se kontrolli të kalonte te dinastia hindu Sena në [[shekulli X|shekullin e X]].<ref name="PMH">{{cite web|title=Pre-Mughal History of Dhaka|url=http://www.dhakacity.org/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/34/Pre_Mughal_Dhaka|lang=en|date=5 shtator 2006|author=Dhaka City Corporation|accessdate=4 tetor 2012|archive-date=27 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127163222/http://www.dhakacity.org/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/34/Pre_Mughal_Dhaka|url-status=dead}}</ref> Pas Dinastisë Sena, qyteti u sundua nga Dinastia hindu Deva.<ref>{{harvnb|Niharranjan Roy|1993|pp=408-9}}</ref> Në vijim Dhaka u sundua nga guvernatorët turq dhe afganë që vareshin nga Sulltanati i Delhit, të pasuar nga Sulltanati i Bengalit, para mbërritjes së [[Perandoria Mogule|Mogulëve]] në [[1608]]. Qyteti u bë i para-industrializuar dhe u deklarua kryeqyteti i Bengalit Mogul dhe kryeqyteti tregëtar-financiar i Indisë Mogule. Porti natyror lumor i Dhakës ka një ekzistencë të regjistruar që nnga [[shekulli XVI|shekulli i XVI]]. Vendndodhja strategjike lumore e Dhakës në Bengal e bëri atë një qendër të tregëtarëve euro-aziatikë, duke përfshirë armenë, portugezë, francezë, hollandezë dhe britanikë. Qyteti i vjetër me aktivitet të gjallë ishte i njohur si "Venecia e Lindjes". Pas mogulëve, për 200 vjet rajonin e sunduan britanikët deri në pavarësinë e Indisë në [[1947]]. Pas pavarësisë së [[Bangladeshi]]t në [[1971]], [[Dhaka]] u bë kryeqyteti i shtetit të ri. == Etimologjia == Zanafilla e historisë së emrit ''Dhaka'' nuk është e përcaktuar, por megjithatë ka mjaft teori: * Emri vjen në vijim të ndërtimit të [[Tempulli Dhakeshvari|Tempullit Dhakeshvari]] nga raxha Ballala Sena në [[shekulli XII|shekullin e XII]] dhe ''Dhakeshvari'' është emri i hyjneshës [[Durga]]. ''Dhakeshvari'' mundet të thotë ''Hyjnesha e Dhakës''; kështu tempulli mund të jetë emërtuar sipas rajonit. * ''Dhak'' (një instrument membranofon) është përdorur si pjesë e festivalit Durga Puxha në këtë tempull dhe kështu mori emrin ''Dhaka''. * Bima e quajtur ''Dhak'' (''Butea monosperma''), që gjendet dendur në këtë zonë.<ref name="naming">{{harvnb|Muntassir Mamoon|2010|p=94}}</ref> * Në [[shekulli IV|shekullin e IV]], në Allahabad Prisahasti (gjithashtu Prajag Prashasti), në një lavd për [[Perandoria Gupta|perandorin]] Samudra Gupta, poeti Harisen përmend ''Dabaka-n'', që në vijim ''Dabaka'' u bë ''Dhaka''.<ref name="forum"/> * Raxhatarangini, e shkruar nga Kalhana, një brahman kashmiras, thotë se rajoni fillimisht ishte i njohur si ''Dhakka''. Fjala ''Dhakka'' do të thotë ''kullë vrojtimi''. Bikrampuri dhe Sonargaoni – fortesat e mëhershme të sunduesve të Bengalit ishin të vendosura në afërsi. Kështu [[Dhaka]] me gjasa u përdor si kullë vrojtimi për këto fortifikime.<ref name="naming"/> == Mbretëria Kamarupa == Mbretëria Kamarupa, e njohur edhe si ''Pragxhjotisa'', ekzistonte midis viteve [[350]] dhe [[1140]].<ref name="kamarupa">{{cite web|author=Sirajul Islam|editor1=Sirajul Islam|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Kamarupa|title=Kamarupa|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en}}</ref> Sipas kronikës së Jogini Tantras, kufiri jugor i mbretërisë shtrihej deri në bashkimin e lumenjve [[Brahmaputra]] dhe Shitalakshja, që mbulonte rajonin e [[Dhaka|Dhakës]].<ref name="allen">{{cite book|author=Basil Copleston Allen|url=https://books.google.com/books?id=MRVqhpdyQxAC&pg=PA18|title=Eastern Bengal District Gazetteers: Dacca|publisher=Concept Publishing Company|year=2009|orig-year=1912|lang=en|page=18|isbn=978-81-7268-194-4}}</ref> == Perandoria Pala == [[File:Dhakeshwari Temple (1904).jpg|thumb|left|336px|[[Tempulli Dhakeshvari]] në 1904]] '''[[Perandoria Pala]]''' ([[750]]–[[1161]])<ref name="Majumdar1977"/><ref name="Sengupta-2011-39-49">{{harvnb|Nitish K. Sengupta|2011|pp=39-49}}</ref> ishte një fuqi perandorake gjatë periudhës post-klasike në nënkontinentin indian,<ref name="Sen1999">{{harvnb|Sailendra Nath Sen|1999|pp=280–}}</ref> që e kishte prejardhjen nga nënrajoni Varendra i [[Bengali]]t. Pas rënies së mbretërisë Gauda të Shashankas, rajoni i Bengalit mbeti në gjendje anarkie. Nuk kishte autoritet qëndror dhe kishte luftë të vazhdueshme midis udhëheqësve të vegjël. Studimet bashkëkohëse e përshkruajnë situatën si ''matsja njaja'' ("drejtësi peshku" d.m.th. një situatë ku peshku i madh e ha të voglin). Gopala u ngjit në fron si mbreti i parë pala gjatë këtyre kohëve. Pllakata prej [[bakri]] Khalimpur sugjeron se ''prakriti-t'' (banorët) e rajonit e bënë atë mbret.<ref name="Sengupta-2011-39-49"/> Është emërtuar sipas dinastisë sunduese, sunduesit e të cilës bartnin emrat që mbaronin me ''pāla'' ("ruajtës" në [[gjuha prakrite|gjuhën prakrite]]). Perandoria u themelua me zgjedhjen Gopālas si perandor i Gauda në [[shekulli VIII|shekullin e VIII]].<ref name="Majumdar1977">{{harvnb|R. C. Majumdar|1977|pp=268–}}</ref> Perandoria Pala e sundoi të gjithë rajonin e Bengalit pas rënies mbretërisë Gauda të mbretit Shashanka. Gjatë mbretërimit të sunduesve Pala midis [[shekulli VIII|shekullit të VIII]] deri në fundin e [[shekulli XI|shekullit të XI]], Bikrampur, një rajon i vendosur në distriktin e Dhakës së madhe, ishte një nga kryeqytetet e tyre. Sunduesit Pala ishin kryesisht [[Shaivizmi|shaivitë]] dhe [[Budizmi|budistë]]. Por shumica e nënshtetasve të tyre ishin [[Hinduizmi|hindu]].<ref name="pala">{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Pala_Dynasty|author=A. M. Chowdhury|title=Pala Dynasty|editor1=Sirajul Islam|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|editor2=Sajahan Miah}}</ref> == Mbretëria Sena == Themeluesi i Dinastisë Sena, Hemanta Sena, ishte pjesë e Dinastisë Pala deri sa perandoria e tyre filloi të dobësohej.<ref name="sena">{{cite web|author=A. M. Chowdhury|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sena_Dynasty|title=Sena Dynasty|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|ref=none}}</ref> Ai e uzurpoi pushtetin në vitin [[1095]], duke e quajtur veten mbret. Rajoni i poshtëm i Dhakës, atëherë i populluar më së shumti nga bashkësia hindu. Sipas historianit Ahmad Hasan Dani, endësit (''tanti'') dhe skalitësit e guackave (''shankhari'') janë banorët më të vjetër të qytetit.<ref name="dani"/> ''Pazari Shankhari'' (tregu i skalitësve të guackave), Pazari Tanti (tregu i endësve), Pazari Lakshmi dhe Pazari Bangla ishin qendra tregëtare. Rreshti i shtëpive të këtyre zonave kishte një pjesë ballore të ngushtë prej {{convert|2|m|ft}} deri në {{convert|3.05|m|ft}}, një thellësi prej {{convert|9.15|m|ft}} deri në {{convert| 12.2|m|ft}}, dhe një lartësi deri në katër kate.<ref>{{harvnb|Syed Muhammed Taifoor|1956}}</ref><ref>{{harvnb|Mohammad Sazzad Hossain|2017}}</ref> Zona të tjera artizanësh dhe sipërmarrësish përfshijnë ''Kumartolin'' (zona e poçarëve), ''Patuatulin'' (zona e ngjyrosësve të jute-mëndafshit), ''Sutrapurin'' (zona e zdrukthëtarëve), ''Bania Nagarin'' (zona e tregëtarëve), ''Jalua Nagarin'' (zona e peshkatarëve) dhe ''Goal Nagarin''.<ref name="bp-dhaka">{{cite web|author1=Abdul Karim|author2=Sharif uddin Ahmed|author3=AM Chowdhury|title=Dhaka|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|website=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=16 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516050956/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka|archive-date=16 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Sipas një besimi popullor, [[Tempulli Dhakeshvari]] u ndërtua nga Ballala Sena, drejtuesi i dytë Sena.<ref name="bpedia-temple">{{cite web|title=Dhakeshwari Temple|year=2012|lang=en|author=M. Muktadir Arif Mozammel|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh}}</ref> Një tjetër traditë thotë se kishte pesëdhjetë e dy pazare dhe pesëdhjetë e tre rrugë dhe rajoni mori emrin e ''"Pazarit Baunno ose Tepun Gulli"''.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6_8mngEACAAJ|title=The Romance of an Eastern Capital|last=Bradley-Birt|first=Francis Bradley|publisher=Theclassics Us|isbn=9781230376257|language=en|year=1906|page=94}}</ref> Dasharathadeva (i quajtur edhe raxha Danauxha Rai) ishte një nga sunduesit e fundit hindu që kishte mbretëruar mbi rajonin e Bengalit Lindor (duke përfshirë edhe Dhakën) nga Sonargaoni.<ref>{{cite web|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Danauja Rai, Raja|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Danauja_Rai,_Raja|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh}}</ref> Në [[1302]], ai u mund nga sunduesi turk Shamsuddin Firuz Shah që kishte filluar ta shtrinte mbretërinë e tij nga Lakhnauti në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]].<ref>{{cite web|title=Shamsuddin Firuz Shah|author=A. B. M. Shamsuddin Ahmed|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shamsuddin_Firuz_Shah|editor2=Sajahan Miah|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|lang=en}}</ref> [[File:Binot Bibi mosque in Old Dhaka.JPG|thumb|345px|Xhamia Binat Bibi, ndërtuar në 1454, xhamia më e hershme e mbijetuar në Dhaka]] == Peridha e Sulltanatit == Deri në mbërritjen e [[Islami]]t në këtë rajon, në këtë zonë sunduan turqit dhe afganët deri në fundin e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Me mundjen e sunduesit të pavarur turk të Bengalit Ghijasudin Bahadur Shah në [[1324]] nga ushtria e sulltanit Ghijath al-Din Tughluk, [[Dhaka]] kaloi për herë të parë nën sundimin e Sulltanatit të Delhit.<ref>{{cite web|title=Ghiyasuddin Bahadur Shah|author=Muazzam Hussain Khan|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|lang=en|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ghiyasuddin_Bahadur_Shah|ref=none}}</ref> Por ajo qëndroi gjerësisht brenda Sulltanatit të pavarur të Bengalit nga viti [[1338]] deri në vitin [[1576]] nën sundues të dinastive të ndryshme, duke përfshirë Fakhrudin Mubarak Shahun, Shamsudin Iljas Shahun, Alaudin Husain Shahun, [[Sher Shah Suri]]n dhe Muhamad Khan Surin.<ref name="elphinstone"/> Një fortesë afgane (e njohur edhe si Fortesa e Vjetër e Dhakës; tani [[Burgu Qëndror i Dhakës së Vjetër]]) u ndërtua gjatë kësaj periudhe. Historiani i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] Mirza Nathan e përshkruan fortesën në librin e tij Baharistan-i-Ghaibi si "të rrethuar nga mure balte dhe më të madhe me më të fortë në periudhën para-mogule".<ref name="dailystar">{{cite web|title=An Architect's Dhaka|url=http://www.thedailystar.net/campus/2008/08/04/feature_dhaka.htm|website=The Daily Star|lang=en|date=4 gusht 2008|accessdate=23 janar 2018}}</ref> Sipas mbishkrimit të gjetur afër fortesës, Porta e ''Xhamisë Nashvallagali'' u rinovua në [[1459]].<ref name="bp-dhaka"/><ref name="muntassir">{{harvnb|Muntassir Mamoon|2010|p=305}}</ref> {{multiple image|total_width=543 | align = left | image1 = Zoffany-Lalbagh_Fort.jpg | image2 = 1870 Photograph of Bara Katra.jpg | footer = Majtas: piktura më e hershme e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] nga Johan Zoffany në [[1787]]; Djathtas: Fotoja më e heshme e [[Bara Katra]]s në 1875}} Në [[1412]], Shah Ali Baghdadi, një shenjt i mbërritur në [[Delhi]] dhe pastaj i ardhur në [[Dhaka]], ku u bë një dishepull i Shah Baharit të Urdhërit Çishti.<ref name="bpedia-baghdadi">{{cite web|author=Mosharraf Hussain Bhuiyan|title=Shah Ali Baghdadi (R)|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Ali_Baghdadi_(R)|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|lang=en}}</ref> Faltorja e tij ekziston akoma në zonën e tanishme Mirpur Thana. [[Xhamia Binat Bibi]] u ndërtua në [[1454]] në zonën Narinda të Dhakës gjatë mbretërimit të sulltanit të Bengalit Nasirudin Mahmud Shah (mbr. [[1435]]–[[1459]]).<ref>{{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368|title=Binat Bibi Mosque|publisher=ArchNet Digital Library|lang=en|accessdate=18 shtator 2012|archive-date=1 mars 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060301041726/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368}}</ref> Është struktura më e vjetër prej tullash që ekziston akoma në qytet.<ref name="forum">{{cite web|title=From Jahangirnagar to Dhaka|website=The Daily Star|date=gusht 2008|url=http://www.thedailystar.net/forum/2008/august/jahangirnagar.htm|lang=en|accessdate=23 janar 2018}}</ref> Rreth vitit [[1550]], historiani portugez João de Barros futi për herë të parë Dhakën në hartën e librit të tij ''Décadas da Ásia'' (Dekada të Azisë) si ''Daca''.<ref name="bp-dhaka"/> [[File:Houghton Ind 595.52.10 - João de Barros.jpg|thumb|Harta e Joao de Barros në 1550, harta e parë ku tregohet Dhaka. Veriu është në të majtë, ''Daca'' është shënuar në mes]] Daud Khan Karrani i Dinastisë Karrani qe sunduesi i fundit i pavarur i Sulltanatit të Bengalit që e zotëronte Dhakën deri në vitin [[1576]].<ref>{{cite web|author=A.B.M. Shamsuddin Ahmed|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Daud_Khan_Karrani|title=Daud Khan Karrani|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en}}</ref> == Sundimi mogul dhe bërja kryeqytet i Bengalit == Sulltanati i Bengalit kaloi nën zotërimin e [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] gjatë mbretërimit të [[Akbari]]t pas Betejës së Tukaroit ([[1575]]) dhe Betejës së Raxhmahalit ([[1576]]) duke mundur Dinastinë Karrani.<ref name="elphinstone">{{harvnb|Mountstuart Elphinstone|1849}}</ref> Por [[Dhaka]] ishte e vendosur në rajonin Bhati të Bengalit, që bujtëte mjaft forca rrebele të drejtuara nga Isa Khani ([[1529]]–[[1599]]) i Bara-Bhuijanëve nga mesi deri në fundin e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Raxha Man Singhu I, gjenerali i Akbarit, qëndroi në Dhaka gjatë viteve [[1602]]–[[1604]] për të luftuar kundër rrebelëve Bara-Bhuijanë.<ref name="mansingh">{{cite web|author=A.A. Sheikh Asrarul Hoque Chisti|title=Mansingh, Raja|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mansingh,_Raja|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> Singhu ndërtoi katër tempuj të Shivës në sitin e rrënojave origjinale të [[Tempulli Dhakeshvari|Tempullit Dhakeshvari]].<ref name="forum"/> Pasi udhëheqësi paues i Bara-Bhuijanëve, Musa Khani, u nënshtrua nga gjenerali mogul Islam Khani I Çishti në [[1608]], Dhaka kaloi nën sundimin e plotë të Mogulëve. Ajo përmendet si një ''Thana'' (një ngulim ushtarak pararojë).<ref>{{harvnb|Abū al-Faz̤l ibn Mubārak|1994}}</ref> Subhadari i ri i Bengal Subahut, Islam Khani e zhvendosi kryeqytetin nga Raxhmahali në Dhaka në [[1610]].<ref name="bpedia-dhaka">{{cite web|title=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|author1=Abdul Karim|author2=Sharif Uddin Ahmed|author3=A. M. Chowdhury|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|lang=en}}</ref> Ai e riemërtoi atë nga Dhaka në ''Xhahangirnagar'' (''qyteti i Xhahangirit'') sipas perandorit [[Xhahangiri|Xhahangir]]. Për shkak të vendosjes së saj menjëherë mbas disa rrugëve kryesore lumore, Dhaka ishte një qendër e rëndësishme tregëtare. Në këtë zonë prodhoheshin dhe tregëtoheshin coha musline. Ai i shtypi me sukses rebelimet rajonale në Xhesore, Bakla (Barisali i tanishëm) dhe Bhulua (Noakhali i tanishëm) dhe e vendosi pothuajse të gjithë provincën nën zotërimin mogul.<ref name="bpedia-chisti">{{cite web|author=Abdul Karim|title=Islam Khan Chisti|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Islam_Khan_Chisti|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en}}</ref> Subahdari Ibrahim Khan Fath-i-Xhang (dr. [[1617]]–1624) filloi ndërtimin e një fortese (në kompleksin e [[Burgu Qëndror i Dhakës së Vjetër|Fortesës së Vjetër të Dhakës]]).<ref>{{cite web|title=Ibrahim Khan Fath-i-Jang|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ibrahim_Khan_Fath-i-Jang|author=Muazzam Hussain Khan|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|ref=none}}</ref> Princi rrebel [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]] e mundi dhe e vrau atë në [[1624]] dhe kur ai hyri në Dhaka, "të gjithë elefantët, kuajt dhe 4 000 000 rupi në erëza që i përkisnin qeverisë ju dorëzuan atij". Pas një qëndrimi të shkurtër, ai u zhvendos në [[Patna]].<ref name="echoe">{{harvnb|Syud Hossain|1909|p=6}}</ref> I caktuar në [[1639]] si subahdari pasues i Bengalit, midis viteve [[1644]] dhe [[1646]] princi Shah Shuxha ndërtoi në Dhaka [[Bara Katra]]n për të shërbyer si rezidenca e tij zyrtare.<ref name="shah_shuja">{{cite web|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Shuja|author=Abdul Karim|title=Shah Shuja|year=2012|lang=en|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|ref=none}}</ref> Në [[1642]], Mir Muradi ndërtoi [[Husaini Dalani]]n, një faltore [[Shiizmi|Shiite]].<ref>{{cite web|title=Imambara|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Imambara|year=2012|author1=Mohammad Shafiqullah|author2=Sirajul Islam|author3=Sania Sitara|lang=en|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author4=Nasrin Akhter}}</ref> [[Idgah Dhanmondi Shahi]] u ndërtua nga Mir Abul Qazimi, divani i Shuxhas, në [[1640]], ndërsa Xhamia Çurihata nga Muhamad Begu në [[1650]].<ref>{{cite web|title=Idgah, Dhaka|author=Ayesha Begum|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|editor1=Sirajul Islam|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Idgah,_Dhaka|editor2=Sajahan Miah}}</ref><ref>{{cite web|year=2012|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|lang=en|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Churihatta_Mosque,_Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author=M. A. Bari|title=Churihatta Mosque, Dhaka}}</ref> Në fundin e viteve 1640, për arsye personale politike, ai e ktheu prapë kryeqytetin në Raxhmahal. Dhaka u bë një stacion i varur.<ref name="shah_shuja"/> Për shkak të trazirave politike, [[Aurangzebi]] (perandori mogul) dërgoi Mir Xhumlan II për tu marr me princin Shuxha. Ai e ndoqi Shuxhan deri në Dhaka, duke e arritur qytetin më 9 maj [[1660]]. Por Shuxha tashmë kishte ikur për në rajonin Arakan. Pasi Xhumla u urdhërua të bëhej subahdari pasues i Bengal Subahut, Dhaka u bë prapë kryeqytet i rajonit.<ref name="bpedia-jumla"/> Ai u angazhua në aktivitete ndërtimi në Dhaka dhe rrethinat e saj – dy rrugë, dy ura dhe një rrjet fortesash. Një fortesë në Tangi-Xhamalpur ruante një nga rrugët që lidhnin Dhakën me distriktet veriore, që tani është e njohur si ''Rruga Majmensingh''.<ref name="bpedia-jumla">{{cite web|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mir_Jumla|title=Mir Jumla|author=Abdul Karim|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|ref=none}}</ref> Ai ndërtoi Portikun Mir Xhumla në kufirin verior për të mbrojtur qytetin nga sulmet piratëve maghë. Udhëtari italian Niccolao Manucci mbërriti në Dhaka në vitet [[1662]]–[[1663|63]]. Sipas tij, Dhaka kishte një numër të madh banorësh krahasuar me madhësinë e qytetit. Shumica e shtëpive ishin ndërtuar me kashtë. Kishte dy kuthi – një e anglezëve, ndërsa tjetra e hollandezëve. Anijet ngarkoheshin me coha të bardhë pambuku të rafinuar dhe mëndafshi. Një numër i madh të krishterësh dhe portugezësh të bardhë dhe të zinj qëndronin në [[Dhaka]].<ref name="manucci">{{cite web|author=Aniruddha Ray|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Manucci,_Niccolao|year=2012|title=Manucci, Niccolao|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en}}</ref> Thomas Bowrey, një tregtar lundrues britanik, e vizitoi Dhakën në vitet [[1670]]. Në librin e tij, ''A Geographical Account of Countries Round the Bay of Bengal'', ai përmendëte: <blockquote>Qyteti i Dhakës është shumë i madh, i gjerë, por qëndron mbi terren të ulët, moçaloro-kënetor dhe uji i atij terreni është shumë i ndenjur, që është papërshtatshmëria e vetme. Ajo ka, gjithësesi, disa benefite shumë të mira që e kompensojnë, duke pasur një lumë të madh dhe të shkëlqyer që rrjedh afër mureve të qytetit, i lundrueshëm nga anijet me ngarkesa prej 500 ose 600 tonëshe. Uji i lumit, duke qenë një degë e [[Gangu]]t, është jashtëzakonisht i mirë, por është pak largë për të marr për disa banorë të qytetit, qyteti duke qenë jo më pak se sa 40 milje angleze në perimetër. Ai është një qytet i admirueshëm për madhësinë e tij, për ndërtesat e tij madhështore dhe shumëllojshmërinë e banorëve. Një ushtri shumë e madhe dhe e fuqishme, permanente dhe e paguar është e vendosur këtu, një një gjendje të vazhdueshme gatishmërie. Gjithashtu, ka shumë elefantë të mëdhenj, të fuqishëm shtetërorë, të trajnuar për luftë që mbahen pranë pallatit.</blockquote><ref>{{cite book|title=A Geographical Account of Countries Round the Bay of Bengal, 1669 to 1679|author=Thomas Bowrey|year=1993|publisher=Asian Educational Services|orig-year=1905|editor=Richard Carnac Temple|url=https://books.google.al/books?id=TWjiNLj2jx0C|lang=en|id=isbn-13 978-81-206-0848-1, isbn-10 81-206-0848-8}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archive.dhakatribune.com/heritage/2015/apr/18/dhaka-fall|title=Dhaka, Before the Fall|work=Dhaka Tribune|date=18 prill 2015|accessdate=17 shtator 2016|author=Tim Steel|lang=en}}</ref> [[File:ShaistaKhan.png|thumb|left|Shaista Khani, guvernatori i Bengalit (1664–1688)]] Ndërtimi i [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] filloi në [[1678]] nga princi Muhamad Azam Shah gjatë guvernatorimit të tij 15-mujor të Bengalit, por përpara se punimet mund të përfundonin, ai u thirr nga perandori Aurangzeb. Shtrirja më e madhe e qytetit ndodhi nën drejtimin e subahdarit pasues mogul, Shaista Khan (1664–[[1688]]). Qyteti atëherë u shtri për {{convert|12|mile|km}} në gjatësi dhe {{convert|8|mile|km}} në gjerësi dhe kishte një popullsi prej një milion banorësh.<ref name="dsccmughal">{{cite web|lang=en|title=Dhaka Under the Mughals – Dhaka South City Corporation|accessdate=22 janar 2018|url=http://www.dhakacity.org/Page/Menu/SiteMap/Sub_menu/2/Category/22/Sub_category/35/Dhaka_Under_The_Mughal|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524012843/http://www.dhakacity.org/Page/Menu/SiteMap/Sub_menu/2/Category/22/Sub_category/35/Dhaka_Under_The_Mughal|archive-date=24 maj 2013}}</ref> Xhamia Babubazar, Çoto Katra ([[1664]]), Xhamia Çouk ([[1676]]) dhe [[Xhamia Sat Gambuxh]] (rreth [[1680]]) u ndërtuan gjatë periudhës së tij. Khani ndërtoi varret Pari Bibit, Çampa Bibit dhe Dara Begumit.<ref name="bpedia-dhaka"/> François Bernier, mjek dhe udhëtar francez, e vizitoi Dhakën në 1664 dhe kujtimet e tij i shkroi në librin ''Voyages dans les États du Grand Mogol''.<ref>{{cite web|title=Francois Bernier Came to Dhaka|author=Abdul Mannan|url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2008/08/03/history.htm|accessdate=22 nëntor 2020|newspaper=The Daily Star|date=15 gusht 2008|lang=en|archive-date=13 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313013534/https://archive.thedailystar.net/magazine/2008/08/03/history.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dhakatribune.com/uncategorized/2015/03/20/french-lessons|date=20 mars 2015|title=French Lessons|accessdate=22 nëntor 2020|lang=en|website=Dhaka Tribune}}</ref> Një tjetër udhëtar frëng, Jean-Baptiste Tavernier, mbërriti në Dhaka në 13 janar [[1666]] dhe takoi Khanin. Ai e përmend Khanin si "ungji i mbretit Aurangzeb dhe njeriu më i ditur në të gjithë mbretërinë e tij".<ref name="romance144">{{cite book|title=The Romance of an Eastern Capital|url=https://archive.org/details/romanceofeastern00brad|date=1906|author=F. B. Bradley-Birt|lang=en|publisher=Elder Smith & Co.|oclc=14390376|ol=6992126M|page=[https://archive.org/details/romanceofeastern00brad/page/144 144]}}</ref> Në [[1682]], William Hedges, agjenti i parë dhe guvernatori për çështjet e Kompanisë së Indisë Lindore në [[Gjiri i Bengalit|Gjirin e Bengalit]], e vizitoi Dhakën në 25 tetor dhe takoi Khani për të blerë ''[[wikt:perwannas|perwanna]]''. Ai e la Dhakën në 15 dhjetor pas 51 ditësh qëndrimi.<ref>{{harvnb|Sir William Hedges|1887|pp=43-58}}</ref><ref>{{cite book|title=The Romance of an Eastern Capital|url=https://archive.org/details/romanceofeastern00brad|date=1906|author=F. B. Bradley-Birt|oclc=14390376|ol=6992126M|lang=en|page=[https://archive.org/details/romanceofeastern00brad/page/156 156]|publisher=Elder Smith & Co.|ref=none}}</ref> Francis Bradley Bradley-Birt, një shkrimtar anglez, në librin e tij në [[1906]] ''The Romance of an Eastern Capital'' shkroi: "Është me të vërtetë qyteti i Shaista Khanit".<ref>{{Cite book|title=The Romance of an Eastern Capital|url=https://archive.org/details/romanceofeastern00brad|date=1906|author=F. B. Bradley-Birt|oclc=14390376|ol=6992126M|lang=en|page=[https://archive.org/details/romanceofeastern00brad/page/172 172]|publisher=Elder Smith & Co.|ref=none}}</ref> Princi Azim-ush-Shan u bë subahdari i Bengal Subahut në [[1697]]. Për shkak të konfliktit me divanin Murshid Kuli Khan,<ref group="shënime">Divanët ishin pozicione të ndara për administrimin e financave dhe të ardhurave, dhe ata caktoheshin drejtpërdrejtë nga perandori.</ref> ai e zhvendosi kryeqytetin nga Dhaka në Raxhmahal dhe pastaj në [[Patna]] në [[1703]].<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Azim-us-Shan|author=Anjali Chatterjee|title=Azim-us-Shan|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en}}</ref> Murshid Khani gjithashtu e zhvendosi zyrën e tij në Mauksusabad (më vonë e riemëroi atë Murshidabad).<ref name="bpedia-naibnazim">{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Naib_Nazim|author=K. M. Karim|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Naib Nazim|lang=en|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh}}</ref> Gjatë administrimit të tij, në vitet [[1701]]-[[1704]] u ndërtua [[Xhamia e Kartalab Khanit]] në zonën e tanishme të Pazarit Begum.<ref>{{cite web|author=M. A. Bari|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Kartalab_Khan’s_Mosque|title=Kartalab Khan’s Mosque|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|ref=none}}</ref> Ndërsa në vitet 1704-[[1705]] në zonën Atish Khana Mahalla u ndërtua [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] area.<ref>{{cite web|author=M. A. Bari|year=2012|title=Mirdha Mosque|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mirdha_Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|lang=en|ref=none}}</ref> === Ekonomia === Nën [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]] që kishte 25% të GDP-së botërore, Bengal Subahu gjeneronte 50% të GDP-së së perandorisë dhe 12% të GDP-së së botës. Bengali, provinca më e pasur e perandorisë,<ref name="star">{{cite web|title=Which India is claiming to have been colonised?|url=http://www.thedailystar.net/op-ed/politics/which-india-claiming-have-been-colonised-119284|work=The Daily Star|lang=en|type=Opinion|date=31 korrik 2015}}</ref> ishte një rajon në atë kohë me shumicë bengalësh hindu dhe një pakicë bengalësh Myslimanë. Sipas historianit ekonomik Indrajit Ray, ai ishte i shquar botërisht në industri si tekstilet dhe ndërtimi i anijeve.<ref>{{harvnb|Indrajit Ray|2011|pp=57, 90, 174}}</ref> Kryeqyteti Dhaka vlerësohet se kishte 80 000 endës të aftë të tekstileve. Ishte një eksportues i tekstileve prej mëndafshi dhe pambuku, çelikut, nitratit të kaliumit (ose nitrat potasi) dhe prodhimeve bujqësore dhe industriale.<ref name="star"/> [[File:Holy Rosary's Church.JPG|thumb|Kisha e Rozarit të Shenjtë në Texhgaon e ndërtuar nga misionarët portugezë në 1677]] === Ngulimet portugeze === {{see also|Portugezët në Dhaka}} Në rajonin e Bengalit, portugezët krijuan qendrën kryesore tregtare në Hughli.<ref name="manrique"/> Gjithashtu ata ndërtuan vendbanime të vogla në Dhaka rreth vitit [[1580]]. Ralph Fitch, një udhëtar anglez, regjistroi në [[1586]] se tregtarët portugezë ishin të përfshirë në transportimin e [[orizi]]t, dhe produkteve të pambukut dhe mëndafshit.<ref name="campos">{{harvnb|Joaquim Joseph A. Campos|1998|p=88}}</ref> Tavernieri përmend ndërtimin e kishave në Dhaka nga misionarët augustinë portugezë. Në [[1840]], James Taylor, kirurgu civil i Dhakës, shkroi se struktura më e vjetër portugeze që ekzistonte, Kisha e Zonjës Sonë të Ruzarit në Texhgaon, u ndërtua në vitin 1599 nga misionarët.<ref name="dhrubo">{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/in-focus/the-portuguese-dhaka-1523059|title=The Portuguese in Dhaka|date=22 janar 2018|work=The Daily Star|accessdate=22 janar 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=A Sketch of the Topography & Statistics of Dacca|url=https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog|date=1840|author=James Taylor|publisher=Calcutta: G.H. Huttmann, Military Orphan Press|lang=en|others=Oxford University}}</ref> Por sipas historianit Ahmad Hasan Dani, ajo u ndërtua në vitin [[1677]]. Joaquim Joseph A. Campos, një redaktor i "Asiatic Society of Bengal", përmend kisha të tjera portugeze në Dhaka – Kisha e Shën Nikolas së Tolentinos, Kisha e Shpirtit të Shenjtë dhe Kisha e Zonjës Sonë të Mëshirës.<ref>{{harvnb|Joaquim Joseph A. Campos|1998|pp=247–50}}</ref> Në [[1616]] portugezët vendosën zyrtarisht një mision në Dhaka.<ref name="dhrubo"/> Sebastien Manrique, një misionar dhe udhëtar portugez, e vizitoi Dhakën në shtator [[1640]] dhe kaloi rreth 27 ditë përreth zonës. Sipas tij, qyteti shtrihej përgjatë lumit Buriganga për mbi katër milje e gjysmë nga Manesvari deri te Narinda dhe Fulbaria. Bashkësitë e krishtera jetonin përreth këtyre rrethinave në perëndim, lindje dhe veri të Dhakës. Ai përmend edhe "një kishë të vogël por të bukur me një konvent" në Dhaka. Sipas fjalëve të tij: <blockquote>Ky është qyteti kryesor në Bengala dhe selia e Nababos ose mëkëmbësit të mbreti kryesor, të caktuar nga perandori, që në shumë raste në këtë nënmbretëri emëronte një nga bijtë e tij. Ai qëndron në një fushë të gjerë dhe të bukur në brigjet e lumit të famshëm dhe pjellor të [[Gangu]]t, anës të cilit shtrihet qyteti për mbi një legë e gjysmë.</blockquote><ref name="manrique">{{cite web|author=Sharif Uddin Ahmed|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Manrique,_Sebastien|title=Manrique, Sebastien|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en}}</ref> Në pushtimin e tij të Çitagongut nga arakanese i mbretërisë së Mrauk U. ([[1665]]–[[1666]]), Shaista Khani mori 40 anije nga portugezët për flotën e tij detare. Një seksion i portugezëve erdhi nga Sandvipi dhe Arakani dhe u vendosën në bregun e lumit Içamati (rreth {{convert|25|km}} në jug të Dhakës) në zonën e tanishme Muktarpur–Mirkadim në Munshiganxh, që bart emrin e tij historik ''Pazari Feringhi''.<ref>{{harvnb|Joaquim Joseph A. Campos|1998|p=89}}</ref> Ata u përfshinë kryesisht në tregëtinë e kripës.<ref name="dhrubo"/> Në [[1713]], prifti Anthony Barbier i kaloi krishtlindjet në kishën në Narinda, një lagje e Dhakës. Në hartën e vitit [[1780]] të gjeografit anglez James Rennell, ngulimi portugez në Dhaka ishte përreth asaj kishe (zona e tanishme Narinda-Pazari Lakshmi).<ref name="dhrubo"/> === Periudha e navabit === [[File:Ruins of the Nawab Baree Dacca.jpg|thumb|left|345px|Rrënoja të [[Pallati Nimtali|Pallatit Nimtali]] - pikturë me bojë uji, 1863-it, realizuar nga Frederick William Alexander de Fabeck]] Rreth viteve [[1716]]–[[1717]], Murshid Kuli Khani u bë nazimi (guvernatori) i [[Bengali]]t dhe [[Orissa]]s duke e drejtuar rajonin nga Murshidabadi. Pozicioni i ''naib nazimit'' (përfaqësuesi i guvernatorit) u krijua për të administruar rajonin e Bengalit Lindor nga Dhaka, i njohur si Dhaka Niabat.<ref name="bpedia-naibnazim"/> Ata caktoheshin drejtpërdrejtë nga guvernatori. Naib nazimi i parë i [[Dhaka|Dhakës]] ishte Khan Muhamad Ali Khani.<ref>{{harvnb|Muntassir Mamoon|2010|pp=143-44}}</ref> Periudha 1716–1757, nga sundimi i Murshid Kuli Khanit deri te Siraxhudaula, konsiderohet si ''Periudha navabi''. Guvernatorit të fundit, Siraxhudaulas ja morën kontrollin britanikët në Betejën e Plaseit në [[1757]]. Që atëherë zyra e naib nazimit të Dhakës u mbajt nga një nga të parapëlqyerit e Këshillit të Fortesës William.<ref name="bpedia-naëab">{{cite web|title=Nawab|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nawab|author=Sirajul Islam|year=2012|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ref=none}}</ref> Nga viti [[1765]] deri në vitin [[1822] ju shkurtuan të ardhurat dhe pushteti administrativ, duke mbajtur vetëm titullin dhe një pagë të vogël nga viti [[1822]] deri në [[1843]].<ref name="bpedia-naibnazim"/> Naib nazimi i fundit, Ghaziudin Haider, i njohur si ''Pagla Navab'', vdiq pa lënë një trashëgimtar në [[1843]] dhe titulli naib nazim u shua.<ref>{{cite book|author=Basil Copleston Allen|title=Dacca: Eastern Bengal District Gazetteers|date=1912|isbn=9788172681944|lang=en|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=MRVqhpdyQxAC&pg=PA34|page=34}}</ref> Naib nazimët fillimisht qëndronin në Fortesën e Islam Khanit I (tani e vendosur në kompleksin e [[Burgu Qëndror i Dhakës së Vjetër|Burgun Qëndror të Dhakës së Vjetër]]). Pasi britanikët morrën kontrollin e fortesës, naib nazimët u vendosën te [[Bara Katra]] (Pallati i madh i [[karvansarai]]t).<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/in-focus/soolteen-sahib-dhaka-1337950|title=Soolteen Sahib of Dhaka|date=31 dhjetor 2016|newspaper=The Daily Star|accessdate=30 janar 2018|language=en}}</ref> Në [[1766]], [[Pallati Nimtali]] u bë rezidenca zyrtare e naib nazimëve.<ref>{{cite web|author=Sharif Uddin Ahmed|title=Nimtali Palace|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|ref=none}}</ref> Përveç Pallatit Nimtali, dy ndërtime të shquara gjatë periudhës ishin Pazari Çouk, i ndërtuar nga naib nazimi Mirza Lutfullahu në [[1728]] dhe Xhamia Armanitola në [[1735]].<ref name="bpedia-naibnazim"/> [[File:Armenian Church in Old Dhaka.JPG|right|thumb|347px|Kisha Armene në Dhaka, ndërtuar në 1781]] === Ngulimi armen === {{main|Armenët në Dhaka}} Armenët u vendosën në Dhaka në fillim të [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]].<ref name="bpedia-armenia">{{cite web|year=2012|lang=en|author1=Ansar Ali|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|title=The Armenians|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/indexphp?title=Armenians,_The}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Ata vendosën lidhje tregëtare me mogulët dhe navabët për tregëtinë e jutes dhe lëkurëve.<ref name="indep">{{cite web|url=http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|work=The Independent (Bangladesh)|title=The Armenian Church: Legacy of a Bygone Era|lang=en|archive-date=6 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606120456/http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html}}</ref> [[Kisha Armene në Dhaka|Kisha Armene]] (''Kisha e Ringjalljes së Shenjtë'') e ndërtuar në [[1781]] në zonën Armanitola bart dëshminë e pranisë së tyre. Që kur britanikët filluan sundimin në Bengal në [[1757]], armenët ngadalë u larguan kjo zonë. Shkolla Pogose, shkolla e parë private në Dhaka, u themelua në vitet [[1830]] nga Nicholas Pogose, një tregëtar armen.<ref name="armenianasia"/> Nga viti [[1868]], pesë nga gjashtë zamindarët europianë në Dhaka ishin armenë – Nicholas Pogose, G.C. Paneati, J. Stephan, J.T. Lucas dhe W. Harney.<ref>{{cite book|author=A.L. Clay|title=Leaves From a Diary in East Bengal|date=1898|lang=en|location=Londër|pages=104-05}}</ref> Reformatorja arsimore dhe shoqërore angleze Mary Carpenter, e vizitoi Dhakën në dhjetor [[1875]], e mikpritur nga Familja Pogose.<ref>{{cite web|date=13 maj 2019|title=The Pogose School: An Armenian Legacy in Old Dhaka|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/the-pogose-school-armenian-legacy-old-dhaka-1742800|lang=en|accessdate=8 qershor 2020|website=The Daily Star}}</ref> Armeni i fundit i mbetur, Mikel Jozef Martin (Mikel Husep Martirosian), gjithashtu banori i fundit i lagjes së Kishës Armene, e la Dhakën në vitin [[2018]].<ref>{{cite news|author=Waqar A. Khan|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/the-merchant-prince-east-bengal-1586026|date=4 qershor 2018|title=The Merchant-Prince Of East Bengal|lang=en|accessdate=5 qershor 2018}}</ref><ref name="armenianasia">{{cite web|title=Bangladesh's Last Armenian Prays For Unlikely Future|url=http://armeniansinasia.org/2009/02/27/bangladeshs-last-armenian-prays-for-unlikely-future/|author=Shafiq Alam|date=27 shkurt 2009|website=Armenian Church of St. Gregory the Illuminator Singapore|lang=en|access-date=16 korrik 2024|archive-date=24 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150124012300/http://armeniansinasia.org/2009/02/27/bangladeshs-last-armenian-prays-for-unlikely-future/|url-status=dead}}</ref><ref name="bbc">{{cite news|title=The Mission of Dhaka's Last Armenian|work=BBC News|author=Alastair Lawson|date=10 janar 2003|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2645617.stm|lang=en|accessdate=23 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/the-last-of-the-armenians|title=The Last of the Armenians|date=21 qershor 2013|language=en|work=The Daily Star|accessdate=5 qershor 2018}}</ref> Gjatë kësaj periudhe prona të gjera të armenëve në Armanitola dhe Beçaram Djuri u blenë nga Khan Bahadur Mohamad Nazem Çoudhuri dhe vëllai i tij i vogël Mohamad Kazem Çoudhuri. [[Raxhi Britanik]] në [[1846]] e bëri Khan Bahadur Nazem Çoudhurin sadr-e-ala (kryegjykatës i Dhakës së Madhe dhe Majmensingut), duke e shpallur në gazetën e botuar në [[Kalkuta]]. Të dy vëllezërit mbajtën zamindari të mëdha përgjatë Bengalit Lindor në zonat e Dhakës, Brahminbarias, Komillas, Çandpurit, Tripuras dhe Noakhalit. Abul Muzafar Abdullahu ishte djali i madh i Khan Bahadur Nazemit, ishte edhe avokat dhe zamindar në parinë e Dhakës. Ai ishte një studiues ashtu dhe përkthyes i shquar i [[Kurani]]t i Girish Çandra Senit. Abdullahpuri në Keraniganxh është emëruar sipas emrit të tij. Të afërmit e tij janë mes zamindarëve të Sonargaonit, Srifaltalit, navabëve të Dhakës dhe parisë së zamindarëve të tjerë të myslimanë të nënkontienentit. Abdullah Xhame Masxhidi u ndërtua nga ai në Beçaram Djuri. Libri '''Asudegan-e-Dhaka''' i Hakim Habibur Rahman e përmend këtë familje ashtu si dhe në libra të tjerë mbi Historinë e Dhakës.<ref>{{harvnb|Habibur Rahman|1946}}</ref> == Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore (1793–1857) == {{see also|Sundimi i Komapanisë Britanike në Indi|Presidenca e Bengalit Kolonial}} [[File:Renaldis muslin woman.jpg|thumb|left|Pikturë vaji e Francesco Renaldit, 1789, një grua bengaleze me veshje musline në Dhaka]] Anglezët formalisht krijuan qendrat e tyre tregtare në Dhaka që në [[1668]]. Qendra e tyre qëndronte në kampusin e tanishëm të Kolegjit të Dhakës, ndërsa fabrika frënge në kompleksin e tanishëm të [[Ahsan Manzili]]t dhe fabrika hollandeze në zonën e tanishme të [[Spitali Mitford|Spitalit Mitford]].<ref>{{cite book|title=The Romance of an Eastern Capital|url=https://archive.org/details/romanceofeastern00brad|author=F. B. Bradley-Birt|date=1906|location=Londër|oclc=14390376|ol=6992126M|publisher=Elder Smith & Co.|lang=en|pages=[https://archive.org/details/romanceofeastern00brad/page/159 159]-60|ref=none}}</ref> Tregëtarët anglezë ishin në qytet që nga viti [[1666]], kur Tavernieri e vizitoi atë.<ref name="romance144"/> Në [[1763]], qendra tregëtare angleze u kërcënua nga trupat e navabit Mir Qazim, bashkë me bandat endacake të fakirëve dhe sanjasive. Këshilli provincial në Fortesën William në [[Kalkuta]] vendosi kapitenin Archibald Swinton ([[1731]]–[[1804]]) në Dhaka dhe ai e siguroi qendrën tregëtare me ndihmë nga kapiteni Grant nga Çitagongu dhe sepojët. Ai e la Dhakën në 4 gusht 1763 pas 2 muajsh për të zgjidhur çështjet. Pas Betejës së Buksarit në [[1765]], sipas Traktatit të Allahabadit, Kompania e Indisë Lindore u caktua mbledhësja e taksës perandorake të provincës Bengal-Bihar-Orissa nga perandori mogul. Swinton u vendos prapë për të marrë administrimin vendor në Dhaka. Para se të largohej nga pozicioni në tetor [[1775]], ai filloi të planifikoi dhe ndërtoi Pallatin Nimtali, një kompleks pallator për naib nazimin. Ai u përfundua në [[1766]].<ref name="sëinton">{{cite web|author=Waqar A. Khan|date=31 dhjetor 2016|title=Soolteen Sahib of Dhaka|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/soolteen-sahib-dhaka-1337950|accessdate=9 prill 2022|language=en|website=The Daily Star}}</ref> Kompania mori kontrollin e plotë në [[1793]], kur nizamati (guvernatoria e emëruar nga mogulët) u shfuqizua. Qyteti atëherë u bë i njohur nëpërmjet emrit të tij të anglicizuar, ''Dacca''. Për shkak të luftës, popullsia e qytetit u tkurr dramatikisht për një periudhë të shkurtër kohe.<ref name="EIC">{{cite web|title=Dhaka Under the East India Company|lang=en|date=5 shtator 2006|url=http://www.dhakacity.org/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/36/Dhaka_Under_The_East_India_Company|author=Dhaka City Corporation|accessdate=4 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127163233/http://www.dhakacity.org:80/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/36/Dhaka_Under_The_East_India_Company|archive-date=27 nëntor 2011|ref=none}}</ref> Megjithëse një qytet i rëndësishëm në provincën e Bengalit, Dhaka mbeti më e vogël se [[Kalkuta]], që shërbente si kryeqyteti i Indisë Britanike për një periudhë të gjatë kohe. Nën sundimin britanik, u zhvilluan shumë institucione arsimore moderne, vepra publike dhe bashki. Në [[1874]] u fut një sistem modern i furnizimit me ujë dhe në [[1878]] furnizimi me elektricitet.<ref name="BR">{{cite web|author=Dhaka City Corporation|lang=en|date=5 shtator 2006|url=http://www.dhakacity.org/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/37/Dhaka_Under_The_British|title=History of Dhaka Under the British|accessdate=4 tetor 2012|archive-date=27 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127163239/http://www.dhakacity.org/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/37/Dhaka_Under_The_British|url-status=dead|ref=none}}</ref> Kazermat e Dhakës u vendosën afër qytetit, duke shërbyer si një bazë për ushtarët e Ushtrisë Britanike-Indine. Dhaka shërbeu si një lidhje strategjike e kufirit me shtetet verilindore të [[Tripura|Tripurës]] dhe [[Assam]]it. Sir Charles D'Oyly ishte kolektori i distriktit të Dhakës nga viti [[1808]] deri në [[1811]]. Ai bëri një koleksion të mirë pikturash të Dhakës në librin ''Antiquities of Dacca''.<ref name="bpedia-doyly">{{cite web|author=Muntassir Mamoon|year=2012|lang=en|title=Antiquities of Dacca|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Antiquities_of_Dacca|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah}}</ref> Këto piktura tregojnë shumë nga rrënojat e Dhakës nga Periudha Mogule. James Atkinson shkroi informacione historike për të gjitha këto piktura, që i shoqëroi me vizatime të bëra nga Edwin Henry Landseer. Në [[1824]], një peshkop anglez, Reginald Heber e vizitoi Dhakën, duke takuar Shamsudaulan (dr. [[1822]]–[[1831]]), naib nazimi i atëhershëm i Dhakës, te [[Pallati Nimtali]].<ref>{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Heber,_Reginald_Bishop|author=Muntassir Mamoon|title=Heber, Reginald Bishop|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|ref=none}}</ref><ref>{{cite web|author=Waqar A. Khan|date=11 prill 2022|title=Bishop Heber in Dhaka, 1824|url=https://www.thedailystar.net/views/in-focus/news/bishop-heber-dhaka1824-3002196|accessdate=28 prill 2022|website=The Daily Star|lang=en}}</ref> Ai takoi gjithashtu oborrtarin e Shamsudaulas, Mir Ashraf Ali.<ref>{{cite web|author=Kaniz-e-Batool|title=Ali, Mir Ashraf|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ali,_Mir_Ashraf|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah}}</ref> Më 10 korrik, Heber përuroi Kishën e Shën Thomait (të ndërtuar në [[1821]]).<ref>{{harvnb|Sufi Mostafizur Rahman|Kamrun Nesa Khandakar|Shohrab Uddin Showrov|2007|p=348}}</ref> Kapelani i tij personal, Martin Stowe, u sëmur dhe vdiq gjatë kësaj vizite.<ref>{{harvnb|Derrick Hughes|1986|p=113}}</ref> Në [[1835]], u themelua Kolegji i Dhakës si një shkollë angleze nga kirurgu i atëhershëm civil Dr. James Taylor. Në vitin 1841 ai mori statusin e kolegjit. Studentët vendorë myslimanë dhe hindu ashtu si dhe armenë dhe portugezë ishin mes të diplomuarve të parë.<ref name="dhakacollege">{{cite web|url=http://dhakacollege.edu.bd/college_history.htm|title=Brief History of Dhaka College|lang=en|accessdate=6 dhjetor 2013|archive-date=6 tetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006161321/http://www.dhakacollege.edu.bd/college_history.htm|url-status=dead}}</ref> Karroca të tërhequra nga kuajt u futën në Dhaka si transport publik në [[1856]]. Numri i karrocave u ngrit nga 60 në vitin [[1867]] në 600 në vitin [[1889]].<ref name="transport">{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/elephants-motor-cars-1637557|date=24 shtator 2018|title=From Elephants to Motor Cars|accessdate=9 qershor 2020|website=The Daily Star|lang=en}}</ref> [[File:014-Dhaka during British rule.png|thumb|345px|Dhaka në 1859]] === Fuqizimi i zotërimeve të navabit të Dhakës === Nën aktin e "Vendbanimin Permanent të Bengalit" nga Charles Cornwallis (Markezi i I i Cornwallis) në [[1793]], qeverisja e Kompanisë dhe zamindarët bengalezë ranë dakord të caktonin të ardhurat për tu vjel nga toka.<ref name="bpedia-perm">{{cite web|author=Sirajul Islam|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Permanent_Settlement,_The|title=The Permanent Settlement|year=2012|lang=en|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|ref=none}}</ref> Si pasojë, Zotërimet e navabit të Dhakës Islampur u rritën për tu bërë një nga zamindaritë më të mëdha në Bengalin Lindor, duke blerë zotërime të tjera zamindarish në Barisal dhe Dhaka e Madhe. U themelua nga tregëtari me origjinë nga [[Kashmiri]] khvaxha Hafizullah Kashmiri dhe nipi i tij khvaxha Alimullahu.<ref name="bpedia-dhakanaëab">{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate|author=M. Ali Akbar|year=2012|title=Dhaka Nawab Estate|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> Kjo familje ishte vendosur në Silhet, por më vonë në Pazarin Begum në [[Dhaka]]. Familja ishte pronare e zotërimeve të navabit të Dhakës, e vendosur në pallatin [[Ahsan Manzili|Ahsan Manzil]]. "Navabi i Dhakës" ishte titulli i kreut të familjes dhe zotërimeve nga viti [[1843]]. Megjithëse navabët e Dhakës nuk ishin sovranë, ata luajtën një rol thelbësor në politikën e Azisë Jugore dhe marrdhëniet me entitete të jashtme. Një qendër tregëtare frënge u shndërrua në rezidencën e navabëve të Dhakës në [[1830]].<ref name="bpediamanzil">{{cite web|year=2012|author=Mohammad Alamgir|lang=en|title=Ahsan Manzil|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh}}</ref> Më vonë aty u ndërtua një pallat që u emërtua [[Ahsan Manzili|Ahsan Manzil]]. Në 1904 zotërimet i paguan 320 964 rupi si marrëveshje me qeverinë e Kompanisë. Në [[1952]] zotërimet u shfuqizuan sipas ''Aktit të dhënjes me qira dhe blerjes së zotërimeve të Bengalit Lindor''.<ref name="bpedia-dhakanaëab"/> == Sundimi i Raxhit Britanik (1858–1947) == {{main|Raxhi Britanik}} Gjatë Rrebelimit Indian të 1857-ës (të njohur edhe si ''Kryengritja e Sepojëve''), rreth 260 sepojë u vendosën në [[Fortesa e Lalbagut|Fortesën e Lalbagut]]. Më 22 nëntor [[1857]], duke pasur frikë urdhërat e çarmatimit nga oficerët britanikë, shpërtheu një përplasje. Rreth 40 sepojë u vranë, disa u arrestuan dhe disa ja mbathën në xhunglat drejt Majmensinghut. Nga 30 nëntori, 11 sepojë u varën publikisht si ndëshkim nga një gjykatë ushtarake e ngritur me nxitim. Vendi i ngjarjes u shndërrua në Parkun Viktoria më vonë, por që në vitin 1958 u riemërtua ''Parku Bahadur Shah''.<ref>{{harvnb|Arthur Lloyd Clay|1896|p=160-2}}</ref> Duke pasuar rrebelimin e pasukseshëm, sundimi i Kompanisë së Indisë Lindore Britanike përfundoi dhe në vitin 1858 kurora britanike morri kontrollin e drejtpërdrejtë të rajonit.<ref name="sepoy">{{cite web|author=Ratan Lal Chakraborty|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sepoy_Revolt,_1857|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Sepoy Revolt, 1857|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|lang=en}}</ref> [[File:Ahsan_Manzil_after_Tornado.jpg|thumb|left|390px|[[Ahsan Manzili]] i dëmtuar nga tornadoja më 7 prill 1888]] Më 1 gusht 1864 u krijua Bashkia e Dakës.<ref name="sum">{{cite news|title=Don't Split Dhaka, Khoka Urges Govt|accessdate=12 shtator 2012|lang=en|newspaper=UNBConnect|date=12 nëntor 2011|url=http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405174018/http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|archive-date=5 prill 2012}}</ref> Në atë kohë zona e Dhakës ishte 20.72 km<sup>2</sup> me një popullsi prej rreth 52 000 banorësh.<ref name="star052015"/> Në vitin [[1864]] u ndërtua "Buckland Bundi", nën një program të komisionerit të atëhershëm të qytetit Charles Thomas Buckland për ta mbrojtur Dhakën nga përmbytjet dhe erozioni lumor.<ref>{{cite web|author=S. M. Mahfuzur Rahman|editor1=Sirajul Islam|title=Buckland Bund|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Buckland_Bund|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor2=Sajahan Miah|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|year=2012|lang=en}}</ref> Në [[1846]], u krijua banka e parë sipas stilit modern evropian, The Dacca Bank. John Dunbar, komisioneri i Dhakës, T. A. Wise, kirurgu civil i Dhakës dhe khvaxha Abdul Ghani, navabi i Dhakës, ishin garantuesit e bankës. Në shkurt [[1862]], Bank of Bengal bleu Dacca Bank dhe e bëri atë një nga degët e saja. Dega e Dhakës pastaj shërbeu si thesari i qeverisë për të gjithë Bengalin Lindor, duke marrë të ardhura nga thesaret e distriktit, duke furnizuar ata me para dhe duke i transferuar të ardhurat e qeverisë në [[Kalkuta]].<ref name="bank">{{cite book|title=Dacca: A Study in Urban History and Development|author=Sharif Uddin Ahmed|url=https://books.google.com/books?id=ae1GDwAAQBAJ&pg=PT109|date=12 janar 2018|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-18673-5|language=en|page=109}}</ref> Në [[1860]], në Dhaka u krijua shtypi i parë i shkruar, ''Bangala Jantra'' dhe në të njëjtin vit u themelua periodiku i parë i Dhakës, ''Kabita Kusumabali''. Në vitet [[1870]] u krijua grupi i parë teatror i Dhakës, ''Purbabanga Rangabhumi''.<ref name="rangabhumi">{{cite web|website=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/purbabanga-rangabhumi-and-the-beginning-theatre-dhaka-1849873|title=Purbabanga Rangabhumi and the Beginning of Theatre in Dhaka|date=6 janar 2020|language=en|accessdate=6 janar 2020}}</ref> ''Dhaka Prakash'', gazeta e parë në [[gjuha bengale|gjuhën bengaleze]] në Dhaka, u publikua më 7 mars [[1861]].<ref>{{cite web|author=Muntassir Mamoon|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Prakash|year=2012|title=Dhaka Prakash|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|website=Banglapedia, National Encyclopeadia of Bangladesh|lang=en|ref=none}}</ref> [[File:Fulbaria Railway Station 1904.jpg|thumb|337px|Lordi dhe Leidi Curzon mbërrijnë në Stacionin Hekurudhor Fulbaria në shkurt 1904]] Më 9 shtator [[1866]], George Cotton, peshkopi i [[Kalkuta|Kalkutës]], vizitoi Dhakën.<ref name="clay">{{harvnb|Arthur Lloyd Clay|1896|p=131}}</ref> Dy tërmete, më 10 prill dhe 11 maj [[1872]] shkaktuan dëmtime te mjaft shtëpi dhe ndërtesa publike në Dhaka dhe Texhgaonin e afërt. Në [[1885]], u ndërtua linja hekurudhore midis Dhakës dhe Narajanganxhir. Majmensinghu u lidh me Dhakën në [[1889]].<ref name="muntassir"/> Makinat private u futën në vitet [[1910]], ndërsa taksitë dhe rikshout u futën në vitet 1930.<ref name="transport"/> Regjistrimi më i hershëm i një tornadoje që godet Dhakën ndodhi më 7 prill [[1888]] dhe 12 prill [[1902]] që vranë përkatësisht 118 dhe 88 veta.<ref>{{cite web|title=Bangladesh Tornado Climatology|url=http://bangladeshtornadoes.org/climo/btorcli0.htm|website=bangladeshtornadoes.org|lang=en|accessdate=23 qershor 2020}}</ref> Dëmtimi i pronave të qytetit u vlerësua 70 000 stërlina.<ref name="environment">{{cite web|date=5 tetor 2020|title=Environmental History of Dhaka: An Outline|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/environmental-history-dhaka-outline-1972597|accessdate=9 maj 2021|website=The Daily Star|language=en}}</ref> Më 16 mars [[1892]], një balonist profesionist, Jeanette Rummary (që performoi hedhje me parashutë nga balonat me ajër me Park Van Tassel-in duke përdorur emrin e skenës Jeannette Van Tassel u ftua nga navabi Ahsanullah. Një gazetë ka raportuar se mijëra vendas u mblodhën përreth pallatit me atë rast. Pas një lëshimi të suksesshëm me balonë ajo u hodh duke zbritur me parashutë por zbriti gabimisht mbi një pemë të madhe në Kopështin Ramna në Shahbagh. Shpëtimi i saj nga pema shkoi mbrapsht dhe ajo ra nga pema duke pësuar dëmtime të rënda, nga të cilat ajo vdiq dy ditë më vonë. Si aviatori i parë në Dhaka, ajo u varros në varrezën e krishterë në Narinda.<ref>{{cite web|title=Bangladesh's First Balloonist|date=21 tetor 2016|website=The Daily Star|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/bangladeshs-first-balloonist-1301611|accessdate=23 qershor 2020}}</ref><ref name="Fogel">{{harvnb|Gary Fogel|2021}}</ref> Konferenca provinciale 3-ditore e Bengalit u mbajt në [[Dhaka]] gjatë 30 majit – 1 qershor në [[1898]].<ref>{{cite web|title=bengalisht:আহসান মঞ্জিলের রবীন্দ্রনাথ|trans-title=Rabindranathi në Ahsan Manzil|url=https://www.prothomalo.com/onnoalo/আহসান-মঞ্জিলের-রবীন্দ্রনাথ|author=Pranab Bhowmick|website=Prothomalo|accessdate=20 mars 2021|lang=bn|date=2 nëntor 2018}}</ref> Gjatë zhvillimeve mbajti fjalim përfaqësuesi i "Kali Çaran Banerxhi" dhe shkrimtari [[Rabindranath Tagore]].<ref>{{cite book|author=Syed Abul Maksud|url=https://www.amazon.com/Purbobonge-Robindronath-Sayad-Abul-Maksud/|title=bengalisht: পূর্ববঙ্গে রবীন্দ্রনাথ - Purbabange Rabindranath|trans-title=Rabindranathi në Bengalin Lindor|publisher=Mowla Brothers|lang=bn|date=2 janar 2006|id=isbn-10 9844105188, isbn-13 978-9844105188}}</ref><ref>{{harvnb|Yatindrakumar Ghosh|2007}}</ref> [[File:All India Muslim league conference 1906 attendees in Dhaka.jpg|left|thumb|389px|Konferenca Arsimore Muhamedane e Gjithë Indisë, e zhvilluar në pallatin e navabit në dhjetor 1906]] Mëkëmbësi i atëhershëm i mbretit në Indi, George Nathaniel Curzon, (Markezi i parë Curzon i Kedlestonit) e vizitoi Dhakën on 18–19 shkurt [[1904]], i mikpritur nga familja navabe. Ai vendosi gurin e themeleve të [[Curzon Hall]]-it.<ref>{{cite web|accessdate=19 qershor 2020|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/d/019pho000430s31u00027000.html|publisher=British Library|title=Dacca College|lang=en|archive-date=9 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409184106/https://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/d/019pho000430s31u00027000.html|url-status=dead}}</ref> Në korrik [[1905]], ai vendosi të zbatoi Ndarjen e Bengalit dhe Dhaka u bë kryeqyteti i provincës së re të Bengalit Lindor dhe Asamit, më 16 tetor. Joseph Bampfylde Fuller hyri në zyrën e tij në Dhaka si zëvendës guvernatori i parë i rajonit.<ref>{{harvnb|Hugh Chisholm|1910|p=830}}</ref> Ndarja u revokua në [[1911]] dhe më 1 prill [[1912]] [[Dhaka]] u bë një qytet distrikti.<ref name="dani">{{harvnb|Ahmad Hasan Dani|1962|p=119}}</ref> Seksioni i 20-të i "All India Muhammadan Educational Conference" u zhvillua në Ishrat Manzil, në zonën e tanishme të Shahbagut në Dhaka gjatë 27-30 dhjetor [[1906]]. Në ditën e fundit, u formua partia politike "Lidhja myslimane e gjithë Indisë", me synimin e krijimit të një shteti të ndarë me shumicë myslimane.<ref>{{cite web|title=Establishment of All India Muslim League|date=1 qershor 2003|url=https://storyofpakistan.com/establishment-of-all-india-muslim-league/|accessdate=14 qershor 2020|website=Story of Pakistan|lang=en-US}}</ref> "Eden Girls' College" u themelua në vitin [[1880]]. Narendra Narajan Roi Çoudhuri, pronari i tokave të zotërimeve Baldah, ndërtoi Kopështin Baldha në [[1909]]. Në vitin [[1921]] u themelua [[Universiteti i Dhakës]].<ref name="muntassir"/> Philip Hartog u bë zv. kancelari i parë i universitetit. Shkolla e Inxhinierisë Ahsanullah (tani Universiteti i Inxhinierisë dhe Teknologjisë së Bangladeshit) u krijua në vitin [[1912]] nën patronazhin dhe një grant thelbësor nga Familja navabe e Dhakës.<ref name="Ëorldh">{{cite web|url=http://www.bdlifeline.com/khwaja-salimullah/|title=Khwaja Salimullah|publisher=World History|lang=en|accessdate=12 janar 2012|archive-date=18 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818143223/http://hostinfo.cafe24.com/serviceExpire/servicestop.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së II Botërore]], Forcat Ajrore të Shteteve të Bashkuara kishin stacionin spitalor të 198-të me 450 shtretër, që u shërbente dy bazave ajrore - në Texhgaon dhe Kurmitola. Spitalet ishin aktivë gjatë viteve [[1944]]–[[1946]].<ref>{{cite web|title=CBI Unit Histories|url=http://www.cbi-history.com/part_vi_198th_station_hosp.html|accessdate=24 maj 2022|website=cbi-history.com|lang=en|archive-date=24 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524022839/http://www.cbi-history.com/part_vi_198th_station_hosp.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|lang=en|title=Medical Service Units|url=http://www.cbi-history.com/part_iv_med.html|website=cbi-history.com|accessdate=24 maj 2022|archive-date=27 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527031439/https://www.cbi-history.com/part_iv_med.html|url-status=dead}}</ref> [[File:Shaheed minar Roehl.jpg|thumb|345px|Shahid Minar përkujton Lëvizjen e Gjuhës në 1952 në Dhaka]] == Kryeqyteti i Bengalit (më pas Pakistanit) Lindor (1947–1971) == Duke pasuar Ndarjen e Indisë në gusht [[1947]], Dhaka u bë kryeqyteti i Bengalit Lindor nën dominimin e Pakistanit. Një pjesë e madhe popullsisë hindu të qytetit u largua për në Indi, ndërsa qyteti priti qindra nga mijëra myslimanë të zhvendosur nga shteti indian i [[Bengali Perëndimor| Bengalit Perëndimor]], [[Assami]] dhe [[Bihari]]. Popullsia u rrit nga 335 925 në [[1951]] në 556 712 në [[1961]] duke regjistruar një rritje prej 65.7 %-ësh.<ref>{{citation|title=Census of Pakistan, Bulletin nr. 2|year=1961|lang=en|page=18}}</ref><ref name="EP">{{cite web|date=5 shtator 2006|author=Dhaka City Corporation|title=History|lang=en|accessdate=4 tetor 2012|url=http://www.dhakacity.org/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/38/Dhaka_as_the_Provincial_Capital_of_East_Pakistan|archive-date=27 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127163243/http://www.dhakacity.org/Page/SiteMap/Link_1/2/List_id_1/22/Subid_1/38/Dhaka_as_the_Provincial_Capital_of_East_Pakistan|url-status=dead|ref=none}}</ref> Si qendra e politikës rajonale, Dhaka pati një rritje të numrit të goditjeve dhe incidenteve të dhunës politike. Propozimi për të adoptuar [[gjuha urdu|gjuhën urdu]] si gjuhën e vetme zyrtare të [[Pakistani]]t çoi në marshime proteste dhe goditje që përfshinin qindra mijëra njerëz të përfshirë në Lëvizjen për Gjuhën Bengale. Protestat shpejt degjeneruan në dhunë të gjerë pasi policia hapi zjarr, duke vrarë studentë që po demostronin paqësisht. Në të gjithë qytetin për një periudhë të gjatë kohe u vendos Ligji i Shtetrrethimit. Gjatë Revoltave të 1964-ës së Pakistanit Lindor, të paktën 1000 persona u vranë në revoltat kundër hinduve bengalezë në Dhaka.<ref>{{cite news|date=23 janar 2014|title=This Day That Age – (dated January 23, 1964)|language=en-IN|work=The Hindu|accessdate=10 nëntor 2020|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/this-day-that-age-dated-january-23-1964/article5607686.ece|issn=0971-751X|archive-date=29 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140129172412/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/this-day-that-age-dated-january-23-1964/article5607686.ece}}</ref><ref>{{cite news|date=24 janar 1964|title=Riots Arouse Moslem Shame|language=en-US|work=The New York Times|accessdate=10 nëntor 2020|url=https://www.nytimes.com/1964/01/24/archives/riots-arouse-moslem-shame.html|issn=0362-4331}}</ref> Ngjarja u hetua nga një person që besohej se ishte hajduti i flokëve të Muhametit nga faltorja Hazratbal në [[Xhamu dhe Kashmiri (territori i bashkimit)|Xhamu dhe Kashmiri]] në Indi.<ref>{{cite web|date=7 korrik 2014|title=Hanging By The Relic|website=Kashmir Life|lang=en-uk|url=https://kashmirlife.net/hanging-by-the-relic-issue18-vol06-61615/|accessdate=10 nëntor 2020}}</ref><ref>{{cite web|website=Rising Kashmir|title=The Mystery of Moi-e-Muqqadas Theft|url=http://risingkashmir.com/news/the-mystery-of-moiemuqqadas-theft|accessdate=10 nëntor 2020|lang=en|archive-date=10 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110081516/http://risingkashmir.com/news/the-mystery-of-moiemuqqadas-theft|url-status=dead}}</ref> Arrestimi i politikanit bengalez Sheikh Muxhibur Rahman në [[1968]] do të ndizte gjithashtu protesta intensive dhe dhunë kundër regjimit ushtarak të Ajub Khanit. [[Cikloni]] Bhola në [[1970]] shkatërroi shumë nga rajoni, duke vrarë shumë njerëz. Më shumë se gjysma e qytetit të Dhakës u përmbyt, me miliona banorë të zhvendosur. Në të njëjtin vit, Rahmani arriti një fitore të thellë në zgjedhjet e përgjithshme. Ai u zgjodh si presidenti i ardhshëm i Pakistanit. Megjithatë, si sunduesit ushtarakë të Pakistanit perëndimor ashtu dhe partia më e madhe opozitare, udhëheqësi i Partisë së Popullit të Pakistanit, Zulfikar Ali Bhuto refuzuan tia dorëzonin presidencën udhëheqjes së Pakistanit Lindor. Më 7 mars [[1971]], Rahmani zhvilloi një tubim masiv në Terrenin e Pistës së Garave me kuaj (tani Suhravardi Udjan) që mblodhi një masë të vlerësuar prej një milion njerëzish. Duke galvanizuar mërinë publike kundër distriminimit etno-rajonal dhe përpjekjet e dobëta për të lehtësuar pasojat e ciklonit nga qeveria qendrore, tubimi i parapriu konsensusit të plotë mes popullsisë së Pakistanit Lindor për pavarësinë. Në përgjigje, më 25 mars [[1971]] në mes të natës, Ushtria e Pakistanit nisi Operacionin "Searchlight", që çoi në arrestime, tortura dhe vrasje të qindra mijëra banorëve – vetëm atë natë. Si pasojë, nga ana e Rahmanit, një ushtri bengaleze me majorin Ziaur Rahman (më vonë gjeneral dhe president) deklaroi Pavarësinë e [[Bangladeshi]]t më 26 mars [[1971]]. Kjo rezultoi në masakrimin e afërsisht 3&nbsp;milionë njerëzve. Qytetarët dhe intelektualët nga Dhaka qenë viktimat më të mëdha të këtij [[gjenocidi]]. Rënia e qytetit në duart e Ushtrisë Indiane më 16 dhjetor [[1971]] shënoi krijimin e shtetit të pavarur të [[Bangladeshi]]t, me Dhakën kryeqytet të tij. Mjaft zhvillime të shquara arkitekturore ndodhën në [[Dhaka]] gjatë kësaj periudhe. Në mars [[1953]] u ndërtua Spitali i Familjes së Shenjtë. Tregu i Ri u vendos në Azimpur në 1954. Kolegji i Dhakës u zhvendos në Dhanmondi në korrik [[1956]].<ref name="dani"/> Në [[1969]] u krijua [[Stacioni Hekurudhor i Kamalapurit]].<ref name="resolution">{{cite web|date=30 maj 2008|author=Ershad Ahmed|url=http://dhakadailyphoto.blogspot.com/2008/05/kamalapur-rail-station.html|title=Dhaka|publisher=Blogu dhakadailyphoto|lang=en|accessdate=15 korrik 2014}}</ref> "Gara me Motora e Autostradës së Dytë të Azisë" filloi në [[Teherani|Teheran]] të [[Irani]]t më 7 nëntor [[1970]] dhe përfundoi në Dhaka më 15 nëntor, duke kaluar përmes [[Afganistani]]t, Pakistanit Perëndimor, [[India|Indisë]] dhe [[Nepali]]t. Ajo sponsorizohej nga Komisioni Ekonomik i Kombeve të Bashkuara për Azinë dhe Lindjen e Largët, që të promovonte tregëtinë dhe turizmin nëpërmjet reklamimit të rrjeteve të përmirësuara rrugore përgjatë kontinentit.<ref>{{cite web|date=20 nëntor 2021|title=The Triumph Herald That Won an International Rally|url=https://magazine.derivaz-ives.com/1968-triumph-herald-won-second-asian-highway-motor-rally/|lang=en|website=deRivaz & Ives|accessdate=2 korrik 2022|archive-date=30 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220630112322/https://magazine.derivaz-ives.com/1968-triumph-herald-won-second-asian-highway-motor-rally/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|website=dam.media.un.org|lang=en|title=United Nations Photo - 549.jpg|accessdate=2 korrik 2022|url=https://dam.media.un.org/asset-management/2AM9LO08TRJ2?FR_=1&W=1421&H=675}}</ref> [[Pali VI|Papa Pali i VI]] e vizitoi Dhakën më 26 nëntor [[1970]]; gjithashtu [[Gjon Pali II|Papa Gjon Pali i II]] në nëntor [[1986]] dhe [[Françesku|Papa Francesku]] në nëntor [[2017]].<ref>{{cite web|title=Three Years On, Pope Francis' Visit Inspires Bangladeshi Catholics – UCA News|accessdate=27 shtator 2021|website=ucanews.com|url=https://www.ucanews.com/news/three-years-on-pope-francis-visit-inspires-bangladeshi-catholics/90524|language=en}}</ref> == Pas pavarësisë së Bangladeshit (1971–…) == {{Historical populations | title = Popullsia Historike e Dhakës | direction = horizontal | shading = on | percentages = on | 1801|200000 | 1840|51636 | 1872|69212 | 1881|79076 | 1911|125000 | 1941|239000 | 1951|336000 | 1961|556000 | 1974|1680000 | 1981|3440000 | 1991|6150000 | 2013|14399000 }} Edhe pas pavarësisë trazirat politike vijuan ti preknin banorët e Dhakës. Operacionet e Ushtrisë së Pakistanit kishin vrarë ose zhvendosur miliona njerëz dhe shteti i ri përpiqej të përballonte sfidat humanitare. Viti [[1975]] përjetoi vrasjen e Sheikh Muxhibit dhe tre grushte ushtarake shteti. Qyteti do të përjetonte rikthimin e rendit nën sundimin ushtarak, por turbullirat politike do të intensifikoheshin në mes-vitet 1980 me lëvizjen pro-demokracisë të drejtuar nga Lidhja Avami dhe Partia Nacionaliste e Bangladeshit. Goditjet dhe protestat politike, studentore e çrregulluan ritmin e jetesës së banorëve të Dhakës. Megjithatë, periudha pas pavarësisë pati edhe një rritje masive të popullsisë, duke tërhequr punëtorë të mërguar nga zonat rurale nga i gjithë [[Bangladeshi]]. Zhvillimi i vendbanimeve të reja si Gulshani, Banani dhe Motixhhili pasoi një bum të pasurive të paluajtshme. Dhaka bujti samitin e përurimit të "Shoqërisë së Azisë Jugore për Bashkëpunimin Rajonal" ([[1985]]), samitin e Grupit të 8 Vendeve në Zhvillim (Developing 8 Countries Group - D8) në [[1999]] dhe tre Lojëra të Azisë së Jugut ([[1985]], [[1993]] dhe [[2010]]).<ref>{{cite web|website=www.china.org.cn|lang=en|title=11th South Asian Games to Start in January 2010|accessdate=6 janar 2020|url=http://www.china.org.cn/sports/news/2009-02/18/content_17295836.htm}}</ref> Në [[1982]], gërmëzimi anglisht i qytetit zyrtarisht u ndryshuan nga ''Dacca'' në ''Dhaka''.<ref>{{cite web|url=https://www.newagebd.net/article/38088/place-names-and-their-spelling-in-english|title=Place Names and Their Spelling in English|website=New Age|date=1 prill 2018|lang=en|accessdate=6 janar 2020|author=Abu Jar M. Akkas|archive-date=19 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200119101248/http://www.newagebd.net/article/38088/place-names-and-their-spelling-in-english|url-status=dead}}</ref> Në [[1983]], u krijua Korporata Bashkiake për të qeverisur Dhakën, ndërsa popullsia e saj arriti 3 440 147 banorë, duke mbuluar një sipërfaqe prej {{convert|400|km|mile}}<sup>2</sup>.<ref name="star052015">{{cite news|title=Reminiscing Dhaka's Legacy|work=The Daily Star|date=8 maj 2015|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/reminiscing-dhakas-legacy-80994|lang=en|author=Md. Shahnawaz Khan Chandan}}</ref> Qyteti u nda në 75 zona. Nën një akt të ri të [[1993]]-shit, në vitin [[1994]] u mbajtën zgjedhjet e para, ku Mohamad Hanifi u bë kryetari i parë i zgjedhur i bashkisë së Dhakës.<ref>{{cite news|date=28 nëntor 2010|work=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-163943|lang=en|accessdate=12 shkurt 2015|title=Mayor Hanif's Death Anniversary Today}}</ref> Në vitin [[2011]], Korporata Bashkiake e Dhakës u nda në dy korporata të veçanta – Korporata Bashkiake e Dhakës Veriore dhe Korporata Bashkiake e Dhakës Jugore<ref>{{cite news|title=Dhaka Set to Split Into Two|work=The Daily Star|lang=en|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-206982|access-date=12 shkurt 2015|author=Hasan Jahid Tusher|date=18 tetor 2011}}</ref> dhe në zgjedhjet e vitit [[2015]] Anisul Huk dhe Sajid Khokon u zgjodhën si kryetarët përkatës të korporatave bashkiake.<ref>{{cite news|title=3 New Mayors Renew Pledges to Make Cities Livable|date=7 maj 2015|url=http://www.newstoday.com.bd/?option=details&news_id=2410481&date=2015-05-07|work=The News Today|lang=en|access-date=16 korrik 2024|archive-date=28 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128190710/http://www.newstoday.com.bd/?option=details&news_id=2410481&date=2015-05-07|url-status=dead}}</ref> Në korrik [[2017]], dy korporatave bashkiake ju shtuan 36 zona të reja.<ref>{{cite web|title=DCC polls: What Newly-included Wards Want|url=https://www.thedailystar.net/city/news/newly-included-wards-roads-mosquito-waterlogging-the-biggest-concerns-1855702|website=The Daily Star|date=18 janar 2020|accessdate=10 nëtor 2020|lang=en}}</ref> Hekurudha e Metrosë së Dhakës filloi operimin në dhjetor [[2022]].<ref>{{cite web|accessdate=3 shkurt 2023|website=bdnews24.com|title=Passengers Gather at Dhaka Metro Stations at First Light|lang=en|url=https://bdnews24.com/metro-rail/o2sjvoesf1}}</ref> Sipas censusit të dhjetorit [[2022]], Dhaka kishte një popullsi prej më shumë se 22.4 milionë banorësh, duke e bërë atë qytetin më të madh në Bangladesh dhe të katërtin më të madh në botë.<ref>{{cite web|url=https://www.dhakatribune.com/world/2022/12/04/dhaka-4th-most-populous-city-globally|title=Dhaka Now 4th most Populous City Globally|date=4 dhjetor 2022|accessdate=3 shkurt 2023|website=.dhakatribune.com|language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Historia e Bengalit]] ==Shënime== {{reflist|group=shënime}} == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{Refbegin}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=UUZQAQAAIAAJ|title=Dacca: A Study in Urban History and Development|author=Sharif Uddin Ahmed|year=1986|publisher=Curzon Press|lang=en|location=Londër|id=isbn-10 070070180-X, isbn-13 978-070070180-3}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=ZluYNQAACAAJ|title=Dhaka: Past, Present, Future|editor=Sharif Uddin Ahmed|publisher=The Asiatic Society of Bangladesh|year=1991|lang=en|location=Dhaka|isbn=984-512-335-X}} * {{cite book|title=Eastern Bengal District Gazetteers|date=1912|author=Basil Copleston Allen|url=https://archive.org/stream/daccaallen00alle|chapter=Dacca (city)|publisher=Pioneer Press|lang=en|location=Allababad|ref=none}} * {{cite book|publisher=B. Quaritch|location=Londër|author=Edward Balfour|title=Cyclopaedia of India|url=https://archive.org/stream/cyclopaediaofind01balfuoft#page/872/|edition=i 3-të|date=1885|chapter=Dacca|lang=en}} * {{cite book|title=Grove Encyclopedia of Islamic Art & Architecture|publisher=Oxford University Press|url=https://books.google.al/books?id=un4WcfEASZwC|editor1=Jonathan M. Bloom|editor2=Sheila S. Blair|chapter=Dhaka|lang=en|year=2009|id=ISBN-1 978-0-19-537304-2, isbn-2 978-0-19-530991-1}} * {{cite book|title=Historic Cities of the Islamic World|chapter=Dacca (Dhaka)|author1=Clifford Edmund Bosworth|author2=Ahmad Hasan Dani|year=2007|lang=en|editor=Clifford Edmund Bosworth|url=https://books.google.al/books?id=UB4uSVt3ulUC|publisher=Koninklijke BRILL|location=Leiden|id=isbn-10 9004153888, isbn-13 9789004153882}} *{{cite book|title=A Geographical Account of Countries Round the Bay of Bengal, 1669 to 1679|url=https://books.google.al/books?id=TWjiNLj2jx0C|publisher=Asian Educational Services|author=Thomas Bowrey|editor=Richard Carnac Temple|lang=en|year=1993|orig-year=1905|id=isbn-10 81-206-0848-8, isbn-13 978-81-206-0848-1|ref=none}} * {{cite book|title=The Romance of an Eastern Capital|date=1906|author=Francis Bradley Bradley-Birt|url=https://books.google.al/books?id=knlCAAAAIAAJ|publisher=Smith, Elder, & Company|location=Londër|oclc=14390376|ol=6992126M|lang=en}} *{{cite book|url=https://archive.org/details/historyofportugu0000camp/|title=History of the Portuguese in Bengal|publisher=Asian Educational Services|author=Joaquim Joseph A. Campos|orig-year=1919|year=1998|lang=en|isbn=81-206-1342-2}} *{{cite book|url=https://archive.org/details/encyclopaediabrit08chisrich/page/830/|edition=i 11-të|title=The Encyclopædia Britannica - A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information|editor=Hugh Chisholm|chapter=Eastern Bengal and Assam|publisher=University of Cambridge & Encyclopaedia Britannica Company|year=1910|volume=8|page=830|lang=en}} * {{cite book|title=The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information|chapter=Dacca|publisher=Cambridge University Press & Encyclopædia Britannica Company|editor=Hugh Chisholm|volume=7|date=1910|lang=en|pages=725–26|edition=i 11-të|url=https://archive.org/details/encyclopaediabrit07chisrich/page/724|ref=none}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=23NBAQAAMAAJ|author=Arthur Lloyd Clay|title=Leaves from a Diary in Lower Bengal|date=1896|publisher=Macmillan|lang=en}} * {{cite book|chapter=Dacca|title=Chambers's Encyclopaedia - A Dictionary of Universal Knowledge|url=https://archive.org/stream/chamberssency03lond|date=1901|publisher=William & Rorbert Chambers|volume=3|lang=en|location=Londër}} *{{cite book|author=Kabir Chowdhury|date=2001|title=World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Asia/Pacific|chapter=Bangladesh|publisher=Routledge|lang=en|editor=Don Rubin|isbn=9780415260879}} *{{cite book|title=Muslim Architecture in Bengal|year=1961|lang=en|author=Ahmad Hasan Dani|url=https://books.google.al/books?id=-KZoxAEACAAJ|publisher=Asiatic Society of Pakistan}} *{{cite book|url=https://www.scribd.com/doc/22374453/Dacca-by-Ahmad-Hasan-Dani|title=Dacca: A Record of Its Changing Fortunes|author=Ahmad Hasan Dani|edition=i 2-të|publisher=Safiya S. Dani|year=1962|orig-year=1956|lang=en}} * {{cite book|title=Antiquities of Dacca|author1=Sir Charles D'Oyly|author2=John Landseer|url=https://books.google.com/books?id=SOdOkgAACAAJ|publisher=John Landseer|year=1814|location=Londër|oclc=27939924|lang=en}} * {{cite book|chapter=Dhakah|year=1882|title=Handbook of the Bengal Presidency: With an Account of Calcutta City|oclc=2093946|author1=Edward Backhouse Eastwick|author2=John Murray|url=https://books.google.al/books?id=ZhhiTtP68WwC|publisher=John Murray|lang=en}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XVVFAAAAYAAJ|author=Mountstuart Elphinstone|title=The History of India: The Hindu and Mahometan Periods|publisher=John Murray|date=1849|language=en}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jXadAAAAQBAJ|title=Encyclopædia Britannica Book of the Year|year=2013|publisher=Encyclopaedia Britannica|isbn=978-1-62513-103-4|lang=en}} *{{cite book|lang=en|title=Sky Rider: Park Van Tassel and the Rise of Ballooning in the West|author=Gary Fogel|url=https://unmpress.com/books/sky-rider/9780826362827|isbn=978-0-8263-6282-7|publisher=University of New Mexico Press|year=2021|access-date=16 korrik 2024|archive-date=14 gusht 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814031543/https://unmpress.com/books/sky-rider/9780826362827|url-status=dead}} *{{cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125474|title=Bengal Provincial Conference 1905-1906|author=Yatindrakumar Ghosh|lang=en|orig-year=1974 dhe 1978 në 2 vëllime të ndara|year=2007|publisher=Oxford & IBH Publishing Co.}} * {{cite book|title=List of Ancient Monuments in the Dacca Division|author=Government of Bengal, Public Works Department|location=Kalkuta|year=1896|publisher=Bengal Secretariat Press|url=https://books.google.com/books?id=I6tPAQAAIAAJ|lang=en}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rezD7rvuf9YC|title=Encyclopaedia of Islam|year=1913|location=Leiden|publisher=Brill|chapter=Dhaka|lang=en|author=R. Hartmann|isbn=9004082654}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=qGcMAAAAIAAJ|title=The Diary of William Hedges, Esq., During His Agency in Bengal: As Well as on His Voyage Out and Return Overland (1681-1697)|date=1887|author=Sir William Hedges|lang=en|publisher=Hakluyt Society}} *{{cite journal|author=Mohammad Sazzad Hossain|date=12 maj 2017|title=Strategies to Integrate the Mughal Settlements in Old Dhaka|url=https://www.scipedia.com/public/Sazzad-Hossain_2013a|journal=Frontiers of Architectural Research|language=en}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5OJAAQAAMAAJ|title=Echoes from Old Dacca|author=Syud Hossain|date=1909|publisher=Edinburgh Press|language=en}} * {{cite book|title=Statistical Account of Bengal|date=1875|lang=en|author=William Wilson Hunter|url=https://books.google.com/books?id=QI0BAAAAQAAJ|chapter=Dacca City|publisher=Trübner|location=Londër}} *{{cite book|author=Derrick Hughes|year=1986|title=Bishop Sahib: A Life of Reginald Heber|lang=en|publisher=Churchman Publishing|location=Worthing, UK|isbn=978-1-85093-043-3}} * {{cite book|title=Imperial Gazetteer of India|publisher=Trübner|author=William Wilson Hunter|url=https://archive.org/stream/imperialgazettee04huntuoft#page/|edition=i 2-të|chapter=Dacca|date=1885|lang=en|location=Londër}} * {{cite book|volume=11|publisher=Oxford Clarendon Press|title=Imperial Gazetteer of India|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V11_122.gif|chapter=Dacca|date=1908|lang=en|access-date=16 korrik 2024|archive-date=16 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716152032/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V11_122.gif|url-status=dead}} * {{cite book|title=Planning & Development of Dhaka – A Story of 400 Years|author1=Ahsanul Kabir|author2=Bruno Parolin|year=2012|lang=en|via=International Planning History Society|url=http://planninghistory.org/conferences/sao-paulo-2012/}} *{{cite book|url=https://www.amazon.com/Purbobonge-Robindronath-Sayad-Abul-Maksud/|author=Syed Abul Maksud|title=bengalisht: পূর্ববঙ্গে রবীন্দ্রনাথ - Purbabange Rabindranath|trans-title=Rabindranathi në Bengalin Lindor|publisher=Mowla Brothers|date=2 janar 2006|language=bn|id=isbn-10 984-410518-8, isbn-13 978-984-410518-8|ref=none}} *{{cite book|author=Muntassir Mamoon|publisher=Anannya|year=2010|isbn=978-984-412104-1|title=Dhaka: Smiriti Bismiritir Nagari|lang=bn}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XNxiN5tzKOgC|date=1977|title=Ancient India|author=R. C. Majumdar|lang=en|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0436-4}} *{{cite book|url=https://books.google.al/books?id=VhSPAAAACAAJ|title=The Akbar Nama of Abu-I-Fazal|author=Abū al-Faz̤l ibn Mubārak|translator=Henry Beveridge|publisher=Low Price Publications|lang=en|year=1994|orig-year=shekulli XVI|id=isbn-10 81-8539503-9, isbn-13 978-81-8539503-6}} * {{cite book|author1=Jedidiah Morse|author2=Richard C. Morse|title=A New Universal Gazetteer|url=https://archive.org/stream/newuniversalgaze00morsrich#page/|publisher=S. Converse|chapter=Dacca|lang=en|location=New Haven|date=1823|edition=i 4-rt}} * {{cite book|author=Jane Pryer|title=Poverty and Vulnerability in Dhaka Slums: The Urban Livelihood Study|url=https://archive.org/details/povertyvulnerabi0000prye|isbn=0-7546-1864-1|publisher=Ashgate|year=2003|lang=en|url-access=registration}} * {{cite book|author=Golam Rabbani|year=1997|title=Dhaka, from Mughal Outpost to Metropolis|publisher=Dhaka University Press|lang=en|isbn=984-05-1374-5}} *{{cite book|title=Asudegan-e-Dhaka|author=Habibur Rahman|publisher=Manzar Press|location=Dhaka|year=1946|language=ur, fa|contribution=Jamia Hamdard}} *{{cite book|url=https://search.worldcat.org/title/298612813|author1=Sufi Mostafizur Rahman|author2=Kamrun Nesa Khandakar|author3=Shohrab Uddin Showrov|editor=Sufi M. Rahman|title=Archaeological Heritage|chapter=Architecture|year=2007|series=Cultural Survey of Bangladesh Series|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|volume=1|oclc=298612813|isbn=984300000965}} *{{cite book|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-081086766-6|title=Historical Dictionary of Bangladesh|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000rahm|author=Syedur Rahman|lang=en|date=2010|edition=i 4rt}} *{{cite book|author=Indrajit Ray|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757–1857)|url=https://books.google.com/books?id=CHOrAgAAQBAJ|isbn=978-1-136-82552-1|year=2011|publisher=Routledge|language=en}} *{{cite book|title=Bangalir Itihas: Adiparba|lang=bn|year=1993|author=Niharranjan Roy|url=https://ia801203.us.archive.org/8/items/BangalirItihasAdiparbaByNiharranjanRoy/Bangalir%20Itihas%20Adiparba%20by%20Niharranjan%20Roy.pdf|location=Kalkuta|publisher=Dey's Publishing|ISBN=81-7079-270-3}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iggRAwAAQBAJ|author=Alexis Sanderson|chapter=The Śaiva Age: The Rise and Dominance of Śaivism During the Early Medieval Period|editor=Shingo Einoo|lang=en|year=2009|title=Genesis and Development of Tantrism|publisher=Institute of Oriental Culture, University of Tokyo|isbn=978-490323508-0|ref=none}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=VDmuxwEACAAJ|title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania|editor1=Paul E. Schellinger|editor2=Robert M. Salkin|publisher=Dearborn|lang=en|year=1996|id=isbn-10 188496405-2, isbn-13 978-188496405-3}} * {{cite book|author1=Willem van Schendel|date=2009|title=A History of Bangladesh|url=https://archive.org/details/historyofbanglad0000sche|publisher=Cambridge University Press|lang=en|isbn=978-0-521-67974-9}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=TeYGAAAAQAAJ|title=Road Book of India; Or, East Indian Traveller's Guide|chapter=Dacca|publisher=Richardson|author=John B. Seely|lang=en|year=1825|location=Londër}} *{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC|author=Sailendra Nath Sen|title=Ancient Indian History and Civilization|year=1999|lang=en|isbn=978-81-224-1198-0|publisher=New Age International}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=kVSh_TyJ0YoC|title=Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib|author=Nitish K. Sengupta|date=2011|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-341678-4|lang=en}} * {{cite book|author1=Kamal Siddiqui|author2=Kaniz Siddique Jamshed Ahmed|title=Social Formation in Dhaka, 1985–2005: A Longitudinal Study of Society in a Third World Megacity|date=2010|lang=en|publisher=Ashgate|isbn=978-1-4094-1103-1}} * {{cite book|title=Hand-book of British India|chapter=Dacca|author=Jocquim Hayward Stocqueler|url=https://books.google.com/books?id=mGlSAAAAcAAJ|publisher=Allen and Co.|location=Londër|lang=en|date=1854|edition=i 3-të}} * {{cite book|chapter=Dacca|title=The Oriental Interpreter and Treasury of East India Knowledge|lang=en|year=1900|publisher=Cox|location=Londër|author=Joachim Hayward Stocqueler|url=https://archive.org/stream/orientalinterpre00stocuoft#page/}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=SvINAAAAQAAJ|title=Street's Indian and Colonial Mercantile Directory|chapter=Dacca|location=Londër|publisher=Street & Co. ltd.|year=1870|lang=en}} * {{cite book|url=https://search.worldcat.org/title/504392656|author=Syed Muhammed Taifoor|title=Glimpses of old Dhaka. A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam, with Special Treatment of Dhaka|edition=i 2-të, i rishikuar dhe zgjeruar|publisher=S.M. Perwez|lang=en|year=1956|OCLC=504392656}} * {{cite book|author=James Taylor|chapter=The City|title=A Sketch of the Topography & Statistics of Dacca|url=https://books.google.com/books?id=6kcOAAAAQAAJ|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|location=Kalkuta|year=1840|lang=en|ref=none}} {{refend}} ==Lidhje të jashtme== {{commons category|History of Dhaka|Historia e Dhakës}} * {{cite web|title=Dhaka|work=Islamic Cultural Heritage Database|publisher=Organisation of Islamic Cooperation, Research Centre for Islamic History, Art and Culture|lang=en|url-status=dead|url=http://www.islamicarchitecturedatabase.org/ircica/index2.php?page=Country&id=6|location=Stamboll|archive-date=15 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130415033732/http://www.islamicarchitecturedatabase.org/ircica/index2.php?page=Country&id=6}} * {{cite web|url=http://www.thedailystar.net/video-stories/watch-glimpse-the-history-dhakas-origin-208639/|title=Watch History of Dhaka's origin|work=The Daily Star|lang=en}} [[Kategoria:Bangladesh]] [[Kategoria:Historia e Indisë]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] j4djjt99hc9v26nle2xxac0r1cch94e Diskutim:Historia e Dhakës 1 357882 3057643 3013799 2026-10-16T15:01:39Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057643 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Historia e Dhakës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Historia e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057642 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190516050956/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 17:01 (CEST) qe8ukrkjorn91b552q0nh08abl7rz70 Diskutim:Kronologjia e Historisë së Dhakës 1 358071 3057704 2898352 2026-10-17T01:36:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057704 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kronologjia e Historisë së Dhakës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kronologjia e Historisë së Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057703 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200515073155/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 03:36 (CEST) fx0rwhwhrrp442718j68t2uku3huqau Diskutim:İbrahim Şahin/Arkivi 1 1 361454 3057721 2691911 2026-10-17T04:20:46Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:İbrahim Şahin]] 3057721 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[İbrahim Şahin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2040375 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://archive.is/20120726104518/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-522210 për lidhjen http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-522210. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://archive.is/20120701111124/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-500626 për lidhjen http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-500626. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 18:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[İbrahim Şahin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2138540 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120726104518/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-522210 për lidhjen http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-522210. *U zëvendësua lidhja e arkivit https://archive.is/20120701111124/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-500626 me https://archive.today/20120701111124/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-500626 te lidhja http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-500626. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 korrik 2020 07:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[İbrahim Şahin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2260696 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120726104518/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-522210 për lidhjen http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-522210. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120701111124/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-500626 për lidhjen http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-500626. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 08:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[İbrahim Şahin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2669084 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081226082910/http://jurist.law.pitt.edu/paperchase/2008/07/turkey-arrests-two-ex-generals-for.php për lidhjen http://jurist.law.pitt.edu/paperchase/2008/07/turkey-arrests-two-ex-generals-for.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2024 13:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[İbrahim Şahin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053019 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110522150703/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/10723060.asp për lidhjen http://www.hurriyet.com.tr/gundem/10723060.asp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 12:04 (CEST) j814ysoqivc4kczm9es9vtdam361e6s Diskutim:Alessandro Del Piero/Arkivi 1 1 362264 3057729 3056797 2026-10-17T04:22:54Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Alessandro Del Piero]] 3057729 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2253716 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170104202111/http://www.goal.com/en/people/italy/112/alessandro-del-piero për lidhjen http://www.goal.com/en/people/italy/112/alessandro-del-piero. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304210944/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=1148&squadra=1 për lidhjen http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=1148&squadra=1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2021 16:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376365 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120908032754/http://au.fourfourtwo.com/news/250078,buongiorno-oz-del-piero-signs---official.aspx për lidhjen http://au.fourfourtwo.com/news/250078,buongiorno-oz-del-piero-signs---official.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160311220843/http://www.tuttosport.com/calcio/calciomercato/2012/09/06-210947/inzaghi+saluta+del+piero%3A+%C2%ABciao+alex%2C+tifer%C3%B2+per+te%C2%BB për lidhjen http://www.tuttosport.com/calcio/calciomercato/2012/09/06-210947/Inzaghi+saluta+Del+Piero%3A+%C2%ABCiao+Alex%2C+tifer%C3%B2+per+te%C2%BB. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131022114526/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/players/Alessandro-Del%20Piero/854 për lidhjen http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/players/Alessandro-Del%20Piero/854. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121211090640/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=10235 për lidhjen http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=10235. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 12:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2694472 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121012125833/http://articles.chicagotribune.com/2012-09-05/sports/sns-rt-uk-soccer-australia-del-pierobre88505r-20120905_1_australian-sport-del-piero-australian-rules për lidhjen http://articles.chicagotribune.com/2012-09-05/sports/sns-rt-uk-soccer-australia-del-pierobre88505r-20120905_1_australian-sport-del-piero-australian-rules. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 shtator 2024 00:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2713766 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120909170032/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/1844/totti-nostalgia-di-del-piero.shtml për lidhjen http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/1844/totti-nostalgia-di-del-piero.shtml. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 nëntor 2024 06:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2871022 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130510182043/http://aic.football.it/scheda/78 për lidhjen http://aic.football.it/scheda/78. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 nëntor 2025 18:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3022017 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170915114207/http://www.alessandrodelpiero.com/profilo/passaporto.html për lidhjen http://www.alessandrodelpiero.com/profilo/passaporto.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 gusht 2026 19:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3049262 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.juventus.com/it/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1201000&ID=8488. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121127113222/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=13768/profile/index.html për lidhjen http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=13768/profile/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2026 21:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052277 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190530212217/https://www.lastampa.it/2014/02/21/sport/calcio/qui-juve/le-sette-vite-del-capitano-un-ebook-racconta-alex-del-piero-WU258LwrFalNzBpCJdo8WM/pagina.html për lidhjen http://www.lastampa.it/2014/02/21/sport/calcio/qui-juve/le-sette-vite-del-capitano-un-ebook-racconta-alex-del-piero-WU258LwrFalNzBpCJdo8WM/pagina.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 shtator 2026 00:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053040 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260722160909/https://m.football-lineups.com/team/Italy/Euro-2000/players për lidhjen https://m.football-lineups.com/team/Italy/Euro-2000/players. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190507171211/https://www.alessandrodelpiero.com/news/gol-a-kashima_285.html për lidhjen http://www.alessandrodelpiero.com/news/gol-a-kashima_285.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210228150732/https://en.alessandrodelpiero.com/profile/palmares.html për lidhjen http://en.alessandrodelpiero.com/profile/palmares.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 15:01 (CEST) chpmkfqvq9lntnpg4ypj4wzohmw2z42 Mazari dhe xhamia e Haxhi Baba Salehut 0 364758 3057755 3044405 2026-10-17T09:08:58Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.6 3057755 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh | emri_amë = হাজী বাবা সালেহ মাজার | gjuha_emrit_amë = bn | image = DG 36 -08 SALEH BAB AR MAJAR 15 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5495.jpg | image_size = 354 | image_caption = Pamje nga lart e Mazarit dhe Xhamisë së Haxhi Baba Saleh | kordinatat = {{coord|23.611294|90.512247|type:landmark|display=inline,title}} | tipi_ndërtesës = xhami dhe tyrbe | stili_arkitektural = [[Arkitektura Indo-Islamike]] | vendndodhja = Katundi Saleh Nagar, upazila Bandar, distrikti i Narajanganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]] | data_përfundimit = 1505 | affiliation = [[Sufizmi]] | roof = E sheshtë, me tre kupola | floor_area = {{convert|5|m2|sqyd|abbr=on}} }} '''Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh''' është një [[lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës|vend arkeologjik]] i ndërtuar gjatë Periudhës së Sulltanatit të Bengalit. Ai gjendet në zonën Saleh Nagar të upazilës së Bandarit në distriktin e Narajanganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]].<ref name="Bandar">{{cite web|title=জেলার সরকারি ওয়েব পোর্টাল|url-status=dead|url=http://bandar.narayanganj.gov.bd/node/1577978-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B9-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%AB,-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B9%E0%A6%A8%E0%A6%97%E0%A6%B0,-%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%B0,-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%A3%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A5%A4|work=District Government Web Portal|lang=bn}}</ref> ==Vendndodhja== [[File:DG 36 -08 SALEH BAB AR MAJAR 15 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5515.jpg|thumb|left|358px|Xhamia e Baba Saleh]] Xhamia dhe Mazari është i vendosur në fshtatin "Saleh Nagar" në bregun lindor të lumit Shitalakhja në upazilën e Bandarit në distriktin e Narajanganxhit të divizionit të Dhakës.<ref name="Bandar"/> Ajo ndodhet gjysmë kilometri larg nga një tjetër ndërtesë e Sulltanatit të Bengalit, e quajtur Xhamia Bandar Shahi.<ref name="UNESCO-Baba"/> Një tjetër monument i bukur i Periudhës së Sulltanatit dhe asaj Mogule që gjendet vetëm {{convert|2.7|km|mi}} larg nga kompleksi është "Dargah Kadam Rasul". Vetëm 1.2 km larg nga kompleksi ndodhen strukturat mbresëlënëse të [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]] si [[Fortesa e Sonakandës]], Kanali Tribeni dhe Ura Mogule. Kanali Tribeni nga Periudha Mogule shtrihet nga Sonakanda përmes Saleh Nagarit deri në [[Sonargaoni|Sonargaon]], kryeqyteti i vjetër i [[Bengali]]t. ==Historia== [[File:DG 36 -08 SALEH BAB AR MAJAR 15 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5492.jpg|thumb|389px|Mazari i Baba Saleh]] Sipas mbishkrimit arabisht në xhami, kompleksi u ndërtua nga një emir i [[Sonargaoni]]t i quajtur Malik Haxhi Baba Saleh gjatë mbretërimit të sulltan Alaudin Husain Shah ([[1493]]–[[1519]]). Mbishkrimi përmend tre xhami të ndërtuara nga Haxhi Baba Saleh që përfshijnë Xhaminë e Baba Saleh, të ndërtuar në vitin [[1481]], tani e njohur si Xhamia Bandar Shahi, Xhaminë e Azim Nagarit, ndërtuar në vitin [[1495]] dhe Xhamimë e Haxhi Baba Saleh, ndërtuar në vitin [[1505]]. Ky mbishkrim tashmë gjendet i ekspozuar në galerinë nr. 20 të Muzeut Kombëtar të Bangladeshit në [[Dhaka]]. Si ndërtesat e tjera të Sulltanatit të Bengalit, ky mbishkrim është bërë prej [[bazalti]] të zi. Mbi këtë gur, ndodhen 3 fjali të gdhendura me kaligrafi arabe. Në këtë mbishkrim Baba Saleh është përshkruar si ''Malik al-Muazzam, shërbëtor i profetit, që ka bërë pelegrinazhin në dy vendet e shenjta ([[Meka]] dhe [[Medina]]) dhe ka vizituar gjurmët e profetit, Haxhi Baba Saleh''.<ref name="UNESCO-Baba">{{harvnb|Perween Hasan|1984|pp=179-185}}</ref> Ajo me gjasa u emërtua Xhamia e Haxhi Baba Saleh ndryshe nga Xhamia e Baba Saleh ose Bandar Shahi pasi u ndërtua pasi Baba Saleh kishte kryer haxhin. Kur Haxhi Baba Saleh vdiq në vitin [[1506]], ai u varros në hapsirën pranë xhamisë, mbi të cilën u ndërtua një mauzole, i njohur si Mazari i Haxhi Baba Saleh.<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref><ref name="ZakariaBPK2">{{cite book|orig-year=1987|author=Abul Kalam Mohamad Zakaria|year=2012|volume=2|title=Bangladesher Prachin Kirti|url=https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo|publisher=Divya Prakash|lang=bn|isbn=984-771-048-1|page=127|access-date=20 tetor 2024|archive-date=25 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101936/https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo|url-status=dead}}</ref> Përveç këtij mbishkrimi, brenda mazarit të Baba Saleh janë gjetur tre fragmente të tjera prej bazalti të zi. Ato ruhen akoma brenda mazarit. Në vitin [[1506]], kur shenjti sufi Baba Saleh vdiq, ai u varros pranë vendit të Xhamisë sipas porosisë së tij. Mbi varrin e tij u ndërtua struktura e mazarit, që vizitohet nga njerëz të klasave dhe besimeve të ndryshme, që e njohin atë si “Baba Saleh Shirni”. Në këtë mënyrë e gjithë zona mori emrin "Saleh Nagar". Në murin jugor të mazarit është gdhendur një mbishkrim që tregon rreth periudhës së ndërtimit ([[1506]]). Mbishkrimi, që ndodhet akoma në mazar është shkruar mbi gurë të bardhë.<ref name="LatifaBaba">{{harvnb|Latifa Liza|Mridaha Ratul|2019|pp=1-16}}</ref> ==Xhamia== [[File:GX8A3855-2.jpg|thumb|left|Hyrje e xhamisë]] Sipas planimetrisë origjinale, Xhamia e Haxhi Baba Saleh ishte një xhami katrore me një kupolë, por në fakt, tashmë ajo është një xhami me tre kupola. Dy kupola ju shtuan në Periudhën e Sulltanatit të Bengalit, kur xhamia katrore me një kupolë u shndërrua në një xhami drejtkëndore me tre kupola. Xhamia ka një strukturë {{convert|3.6|m2|sqyd|abbr=on}} së brendshmi dhe {{convert|5|m2|sqyd|abbr=on}} së jashtmi, pak më e madhe se [[Xhamia e Binat Bibit|Xhamia origjinale e Binat Bibit]]. Kjo xhami është ndërtuar gjithashtu prej tullash sipas Arkitekturës së Sulltanatit të Bengalit. Në fillim, nuk kishte suva, por më vonë u lye me gëlqere të bardhë brenda dhe jashtë. Skajet u lyen me ngjyrë të kaltër. Pjesa e jashtme e xhamisë së fundmi është lyer me ngjyrë gjelbër të hapur. Për shkak të rinovimit dhe rikonstruksioneve të pa menduara, janë ndryshuar modelet e ngjyrave të saj, si te korniza, parapeti, [[çhatri]]t, kupola, vargu i kupolës dhe bedenat.<ref name="LatifaBaba"/> Si [[Xhamia e Binat Bibit]], ajo është rinovuar në kohët e fundit duke u ndryshuar përtej njohjes. Tani ajo është një xhami me tre kupola me një verandë të madhe përballë me një çati të sheshtë betoni. Ana perëndimore e seksionit të [[kibla|kiblës]] është lehtësisht i zgjeruar. Ai ka një gjysmë-kupolë mbi të, që është shtuar mbi murin e jashtëm në anën perëndimore. Xhamia me tre [[kupola]] është një shembull domethënës i Periudhës së Sulltanatit.<ref name="LatifaBaba"/><ref name="UNESCO-Baba"/> [[File:DG 36 -08 SALEH BAB AR MAJAR 15 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5497.jpg|thumb|369px|Kompleksi me xhaminë majtas dhe mazarin përballë]] Xhamia ka tre hyrje në lindje dhe dy hyrje në veri dhe jug. Hyrja qëndrore është më e madhe se dy anësoret. Në anën lindore brenda xhamisë ndodhen shtatë dyer. Dyert e veriut dhe jugut janë shndërruar në dritare. Në këndet e xhamisë katër kulla tetëkëndore me nga një [[çhatri]] në krye. Hapsira e xhamisë origjinale katrore me një kupolë, është mbajtur si kthina qëndrore, në krahë të të cilës janë shtuar krahu jugor dhe verior me kupola. Kjo është bërë pas heqjes së pjesëve të poshtme të murit në ato anë dhe mbajtjes së pjesëve të sipërme si harqe të gjerë. Muret, si brenda ashtu dhe jashtë janë shndërruar tërësisht nga rinovimet e fundit, kështu që nuk ka mbetur gjurmë nga modeli i Sulltanatit.<ref name="UNESCO-Baba"/><ref name="LatifaBaba"/> Secila kupolë është dekoruar me bedena zbukuruese. Kupola qëndrore është më e madhe se dy anësoret. Kupolat e saj janë vendosur me sistemin tradicional të harqeve pendentivë trekëndorë të Sulltanatit të Bengalit. Brendësia e kupolave është lyer me ngjyrë të bardhë dhe të blertë. Brendësia dhe pjesa e jashtme e kupolave është zbukuruar me bedena dekoruese. Në pjesën e jashtme të tyre është përdorur ngjyra e bardhë. Korniza e lakuar origjinale e Xhamisë nuk ka mbetur më pasi është ndryshuar nga rimodelimet përgjatë kohës. Edhe korniza është zbukuruar me shumë bedena dekorative. [[File:হাজী বাবা সালেহ মসজিদের ভেতরের অংশ.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]] Xhamia është rikonstruktuar dhe rimodeluar në tre faza. Xhamia e e ndërtuar në fazën e I-rë përfaqëson Periudhën e Sulltanatit. Sipas planimetrisë origjinale, xhamia nga katrore u shndërrua në drejtkëndore dhe nga një-kupolëshe u bë me tre të tilla.<ref name="LatifaBaba"/> Ndërtesa e fazës së II-të sipas mjaft të dhënave, pësoi zëvendësimin e kupolave shtesë gjatë Periudhës Mogule. Në këtë kohë parapeti u drejtua, duke e ndryshuar kornizën e lakuar, në një kornizë të drejtë horizontale. Gjatë kësaj periudhe stili artistik i dekorimeve të pjesës së brendshme dhe të jashtme u ndryshua. Përdorimi i bedenave zbukuruese dhe [[çhatri]]ve gjatë periudhës mogule është një ndryshim radikal. Xhamia e fazës së III-të gjatë periudhës koloniale pësoi ndryshime të mëdha. Në lindje, perimetri i xhamisë u rrit me {{convert|1.2|m|yd|abbr=on}}. Xhamia ka një mbulim të sheshtë. Hyrja kryesore në seksionin e shtuar është më e madhe, me harqe gjysmë-rrethorë në të dy krahët dhe dy dritare në anët veriore dhe jugore. Te dritaret përdoren harqe gjysmë-rrethorë që në xhami të hyjë dritë e mjaftueshme. Në këndet veriore dhe jugore të seksionit shtesë janë shtuar dy [[çhatri]] të tjerë. Në krye të [[çhatri]]ve, janë përdorur zambakë të përmbysur dhe majëza. Numri i përgjithshëm i [[çhatri]]ve është gjashtë. Në pjesët e shtuara veriore dhe jugore të çatisë janë përdorur bedena dekorative. [[File:হাজী বাবা সালেহ মসজিদের নিম্বর.jpg|thumb|Mihrabi i xhamisë]] Brenda kupolës në vend të bedenave janë përdorur imazhe të shkronjës latine ''L''. Në pjesën e poshtme të kupolës ndodhet një rresht bedenash, të suvatuar dhe lyer me ngjyrë të bardhë. Në krye të kupolës, ndodhet një zambak i përmbysur, që është mbështjellë përreth saj. Në kulmin e [[zambaku]]t të përmbysur ndodhet një majëzë dekorative, që shihet shpesh në stilin arkitekturor të xhamive të Sulltanatit. Kupolat kryesore dhe ato të kullave këndore janë bërë prej tunxhi.<ref name="LatifaBaba"/> Mbishkrimet, planimetria, dizajni, dokumentimi dhe disa veçori arkitekturore si trashësia e mureve, lartësia e ndërtesës, kupolat dhe tjegullat gjenden në stilin e Arkitekturës së Sulltanatit. Nga ana tjetër, disa veçori si kupolat e shtuara, bedenat, majëzat, parapetet, kornizat, [[çhatri]]t, ndryshimi i lakoreve, dekorimi etj. tregojnë stilin [[Arkitektura Mogule|Arkitekturor Mogul] të kësaj xhamie. Në periudhën koloniale, brenda dhe jashtë xhamisë u gdhendën mbishkrime të çmuara në kaligrafinë islamike. Në brendësi të xhamisë shihen kolona të periudhës koloniale. Në këtë mënyrë Xhamia e Haxhi Baba Saleh është një përzierje unike e Arkitekturës së Sulltanatit, [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] dhe asaj koloniale të [[Arkitektura e Bengalit|Bengali]]t. Por rinovimet e vazhdueshme dhe teprimet i kanë prishur cilësitë e xhamisë duke çuar në shuarjen e tyre.<ref name="LatifaBaba"/> ==Mazari== [[File:হাজী বাবা সালেহ মসজিদ এর গায়ে প্রাপ্ত শিলা লিপি ২.jpg|thumb|left|Fragment bazalti të zi brenda mazarit]] Mazari i Haxhi Baba Saleh gjendet vetëm pak më në veri-lindje të xhamisë, duke ndjekur stilin arkitekturor të saj. Ai është një shembull i mrekullueshëm i një ndërtese me një kupolë nga Periudha e Sulltanatit të Bengalit, që u rindërtua pasi struktura e tij origjinale u rrënua. Pasi u rindërtua struktura origjinale e mazarit, veranda u zgjerua përreth varrit të afërt. Në anën jugore, ndodhen katër harqe të ndryshme. Në lindje ndodhen 5 harqe kuspore. Në anët veriore dhe perëndimore të verandës së zgjeruar janë shtuar modele të tjera. Një verandë e zgjeruar në anët lindore dhe jugore ekziston akoma. Për më tepër hyrja kryesore e mazarit ndodhet në anën jugore, por ka hyrje edhe në lindje dhe veri.<ref name="LatifaBaba"/> [[File:DG 36 -08 SALEH BAB AR MAJAR 15 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5513.jpg|thumb|372px|Pamje e brendshme e mazarit me varrin poshtë kupolës]] Fillimisht, kupola mendohet se është vendosur mbi harqe të zakonshëm pendentivë, trekëndorë. Pas rinovimit të paraqitjes së jashtme dhe të brendshme të kupolës harqet pendentivë trekëndorë nuk shihen, duke shfqur një formë të rrumbullakët. Pjesa e jashtme e kupolës është ngjyrosur me të blertë të hapur. Brenda është lyer me gëlqere të bardhë. Përreth kupolës janë pikturuar lule, gjethe, yje dhe zambakë të përmbysur. Përveç yllit të pikturuar me të kuqe, motivet e tjera janë me ngjyrë të gjelbër. [[File:হাজী সালেহ বাবার মাজার শরীফ, সালেহনগর, বন্দর, নারায়ণগঞ্জ।.jpg|thumb|left|372px|Pamje ballore e mazarit me xhaminë majtas]] Kupola është dekoruar përreth me rresht bedenash, që paraqitet edhe në hapsirën e tavanit. Megjithëse në pjesën e jashtme ka bedena, në brendësi ja kanë zënë vendin zambakët e përmbysur. Mbi kupolë mund të shihet prania e zambakut të përmbysur me një majëzë në kulm. Kjo është një nga veçoritë më të jashtëzakonshme të arkitekturës së Periudhës së Sulltanatit.<ref name="LatifaBaba"/> Në këndet e çatisë së sheshtë të mazarit ndodhen katër [[çhatri]]. Në këtë seksion mund të shihen dekorime me motive me tre gjethe. Mbi [[çhatri]] ndodhen kupola të vogla të dekoruara me bedena. shtyllat mbajtëse të kupolave lidhen me nga dy harqe secila. Kulmi i [[çhatri]]ve është bërë prej [[tunxhi]]. [[File:হাজী সালেহ বাবার মাজার শরীফ, সালেহনগর, নারায়ণগঞ্জ।.jpg|thumb|372px|Kupola e mazarit me bedenat e parapetit dhe çhatrit]] Megjithëse mazari u ndërtua sipas stilit të Sulltanatit, për shkak të rikonstruksioneve të vjetra, dekorimet fillestare të kësaj strukture janë shumë të degraduara. Shumë dekorime të mazarit janë ndërtuar në përputhje me xhaminë. Përdorimi i zambakut të përmbysur në pjesën e jashtme të kupolës, prania e bedenave, emri "Allah" në mes të bedenave, përdorimi i [[çhatri]]ve, majëzave dhe motiveve të ngjyrosur të rrathëve, luleve, gjetheve dhe degëve të bimëve brenda kupolës shprehin stilin e dekorimit të mazarit. Mbi verandën e zgjeruar janë përdorur harqe dekorative, dhe motive zbukuruese lulesh, gjethesh dhe gdhendje në gizë. Në krye të këtyre zbukurimeve ndodhet një shkrim në kaligrafinë arabe. Hyrja kryesore e mazarit është bërë gjithashtu prej gize. Gjithashtu në krye të tavanit dhe çatisë pranë varrit është shkruar në arabisht "Allah" dhe "Muhamad".<ref name="LatifaBaba"/> ==Gjendja e tanishme== [[File:হাজী বাবা সালেহ মসজিদের বাইরের অংশ ( ডান দিক ).jpg|thumb|left|321px|Pamje anësore e xhamisë]] Mazarin dhe Xhaminë e Haxhi Baba Saleh e vizitojnë shumë njerëz vendas dhe të huaj. Përreth mazarit festohet çdo vit ''Irashi''. Të ardhurat e marra nëpërmjet turizmit mund të ndihmojnë në ruajtjen e ndërtesës historike për brezat e ardhshëm. Sipas listës së Trashëgimisë Botërore të [[UNESCO]]-s shpallur në vitin [[1960]], xhamia e vetme e listuar ishte një xhami në Turqi, pasi ishte ruajtur forma e saj origjinale dhe përfshinte mjaft zona urbane të përcaktuara që e përfshijnë xhaminë si një trashëgimi të botës islamike. Edhe [[Qyteti Xhamior i Bagerhatit|Qyteti historik Xhamior i Bagerhatit]] në [[Bangladeshi|Bangladesh]] është përfshirë në këtë listë. Në këtë mënyrë propozimi i futjes në atë listë i qytetit të Narajanganxhit si qytet i vjetër islamik që përfshin mjaft xhami dhe ndërtesa të tjera të trashëgimisë, mund ta rriste turizimin dhe ndihmën e huaj për punimet e restaurimit dhe konservimit.<ref name="LatifaBaba"/> Për shkak të rikonstruksionit, forma origjinale e Mazarit dhe Xhamisë së Haxhi Baba Saleh kanë ndryshuar tërësisht.<ref name="ZakariaBPK2"/> Përdorimi i pllakave dhe mozaikëve modernë si dhe ndryshimi i modelit të ngjyrave i ka prishur veçoritë e xhamisë. Stili i dekorimeve të [[mihrabi]]t është zhdukur tërësisht. Arkitektura e autentike është akoma e dukshme te [[kupola]], konsujt, arkitrarët, [[çhatri]]t, [[mimberi]] etj. Megjithatë, në vende të tjera mungojnë gjurmë të dekorimeve origjinale. Tashmë ajo përdoret si një xhami xhame, ku banorët e Saleh Nagarit mund të kryejnë pesë lutje në ditë.<ref name="LatifaBaba"/> Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit, dhe qeverisja vendore kanë bërë restaurime dhe konservimin e mazarit, por nga këto monumenti e ka humbur pamjen dhe strukturën e tij origjinale. Në këtë ndërtesë, është lehtësisht e dallueshme se xhamia është riformuar në një mënyrë të re dhe nuk janë ndjekur rregullat ndërkombëtare. Tani nuk është e mundur të identifikosh fomat, materialet dhe strukturën origjinale. Restaurimet e mëparshme nuk i kanë ruajtur në mënyrën e duhur veçoritë arkitekturore, duke mos përdorur materialet dhe teknikat origjinale, si dhe ndryshimi i ngjyrave.<ref name="LatifaBaba"/> [[File:হাজী বাবা সালেহ মসজিদের পেছনের অংশ.jpg|thumb|372px|Pamje e xhamisë]] Sipas Kartës së Venecies, artikulli 4, 5, 6 dhe 11 të vitit [[1964]], kontributet e vlefshme të të gjitha periudhave të ndërtimit të monumentit duhet të respektohen për sa kohë uniteti i stilit nuk është synimi i restaurimit. Kur një ndërtesë përfshin punime të mbivendosura të periudhave të ndryshme, ruajtja e gjendjes së paraqitjes mund të justifikohet në rrethana të jashtëzakonshme dhe kur ajo që hiqet ka pak interes dhe materiali që nxiret në dritë ka vlera të mëdha historike, arkeologjike dhe vlera estetike, në mënyrë që gjendja e ruajtjes të jetë mjaftueshëm e mirë për të justifikuar ndërhyrjen. Vlerësimi i rëndësisë së elementeve të përfshirë dhe vendimi se çfarë duhet të prishet nuk mund të mbetet vetëm në përgjegjësi të një individi të ngarkuar me restaurimin.<ref name="LatifaBaba"/> Restaurimet duhet të zhvillohen në përputhje me standardet shkencore dhe rekomandimet e përcaktuara nga parimet ndërkombëtare për tu zbatuar në rastin e restaurimeve arkeologjike të adoptuara nga [[UNESCO]] në vitin [[1956]]. Rrënojat duhet të mbahen dhe të merren masat e nevojshme për konservimin permanent dhe mbrojtjen e veçorive arkitekturore të objekteve. Për më tepër, duhet të ndërmerret çdo masë për të lehtësuar kuptimin e monumentit dhe shfaqjen e tij pa e shtrembëruar domethënien e tij. Mund të lejohet vetëm anastilosat, d.m.th. riasemblimi i pjesëve ekzistuese por të shkëputura, ndërsa rindërtimet janë të përjashtuara ''a priori''. Materiali i përdorur për integrimin duhet të jetë gjithmonë i identifikueshëm dhe përdorimi i tij duhet të siguroi konservimin dhe ripohimin e formës së monumentit. Asnjë ndërtim i ri, shkatërrim apo modifikim që duhet të ndryshoi marrëdhëniet e volumeve dhe ngjyrën nuk duhet lejuar. ==Shiko gjithashtu== * [[Mauzoleu i Bibi Marjamit]] * [[Xhamia e Bibi Marjamit]] * [[Xhamia e Aurangzebit]] * [[Xhamia Sat Gambuxh]] * [[Xhamia e Kartalab Khanit]] * [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] * [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]] * [[Husaini Dalani]] * [[Xhamia e Binat Bibit]] * [[Xhamia e Shahbaz Khanit]] * [[Dhanmondi Shahi Eidgah]] * [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]] * [[Varri i Kolombo Sahibit]] * [[Zamindar Bari i Baishrashit]] * [[Zamindar Bari i Lakshman Sahas]] * [[Zamindar Bari i Kokilpairit]] * [[Ura e Mirkadimit]] * [[Ura e Panamit]] * [[Sonargaoni]] * [[Panam Nagari]] * [[Bikramapuri]] * [[Historia e Bengalit]] * [[Arkitektura e Bangladeshit]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{Commons category|Mausoleum of Haji Baba Saleh|Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh}} * {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Baba Saleh|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Saleh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=4 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|OCLC=52727562|OL=30677644M|isbn=984-32-0576-6}} {{Lidhje e vdekur}} * {{cite journal|author1=Latifa Liza|date=2019|lang=en|author2=Mridaha Ratul|issn=2278-9995|url=https://www.researchgate.net/publication/347517681_DOCUMENTATION_AND_CONSERVATION_OF_HAJI_BABA_SALEH_MOSQUE_AND_TOMB_NARAYANGANJ_DHAKA_BANGLADESH|title=Documentation and Conservation of Haji Baba Saleh Mosque and Tomb, Narayanganj, Dhaka, Bangladesh|volume=8|issue=5|journal=International Journal of Civil Engineering (IJCE)|publisher=International Academy of Science, Engineering and Technology|pages=1-16}} * {{cite book|author=George Michell|year=1984|publisher=UNESCO|title=The Islamic heritage of Bengal|url=https://search.worldcat.org/title/1158931450|lang=en|isbn=978-923102174-9|location=Paris|chapter=Eight Sultanate Mosques in Dhaka District|author=Perween Hasan|pages=179-185}} * {{cite book|author=Abul Kalam Mohammad Zakaria|year=2012|title=Bangladesher Prachin Kirti|volume=2|url=https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo|orig-year=1987|lang=bn|publisher=Divya Prakash|isbn=984-771-048-1|access-date=20 tetor 2024|archive-date=25 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101936/https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo|url-status=dead}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVI]] [[Kategoria:Monumente dhe struktura varrimi]] [[Kategoria:Xhami Mogule]] [[Kategoria:Xhami në Bangladesh]] [[Kategoria:Sufizmi]] g6kt3jvz7mjiverbh2fk0lt439ujmo1 Mauzoleu i Bibi Marjamit 0 364772 3057752 3045512 2026-10-17T09:05:07Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057752 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name =Mauzoleu i Bibi Marjamit | emri_amë = বিবি মরিয়মের সমাধি | gjuha_emrit_amë = bn | image = Tomb of Bibi Maryam.jpg | image_size = 354 | image_caption = Mauzoleu i Bibi Marjamit | kordinatat = {{coord|23.631931|90.511056|type:landmark|display=inline,title}} | statusi = I restauruar | tipi_ndërtesës = Mauzole | stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]] | classification = Monument | vendndodhja = {{flagicon|Bangladesh}} Haxhiganxh, distrikti i Narajanganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]] | data_përfundimit = 1664-1688 | governing_body = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit }} '''Mauzoleu i Bibi Marjamit''' është një monument i ndërtuar gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]]. Ai është i vendosur në zonën e Haxhiganxhit të distriktit të Narajanganxhit të [[Bangladeshi]]t. Besohet se është ndërtuar nga subahdari (guvernatori) mogul i [[Bengali]]t, Shaista Khan, për vajzën e tij Bibi Marjam. Mauzoleu i Bibi Marjamit gjendet në zonën e Haxhiganxhit në distriktin e Narajanganxhit pak më në lindje të [[Xhamia e Bibi Marjamit|Xhamisë së Bibi Marjamit]]. ==Historia== Periudha e ndërtimit të mauzoleut dhe [[Xhamia e Bibi Marjamit|xhamisë së tij të afërt]] vlerësohet të jetë rreth viteve [[1664]]–[[1688]].<ref name="NarayanganjBibi">{{cite web|url-status=dead|lang=bn|url=http://narayanganjsadar.narayanganj.gov.bd/node/196423-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%AE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%AE-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0|accessdate=21 shtator 2016|title=বিবি মরিয়ম মাজার|work=narayanganjsadar.narayanganj.gov.bd}}</ref> Mendimet rreth identitetit të Bibi Marjamit varjojnë. por shumica besojnë se Bibi Marjam ishte Turan Dakhti, motra e Iran Dakhtit, të mbiquajtur Pari Bibi, vajza e Shaista Khanit, subahdarit (guvernatorit) mogul të [[Bengali]]t në atë kohë.<ref name="bpTBM">{{cite book|OCLC=52727562|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Tomb of Bibi Mariam|lang=en|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=4 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|year=2012|OL=30677644M|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|archive-date=5 tetor 2022|url-status=dead}}</ref> [[File:বিবি মরিয়মের সমাধীর গম্বুজ.jpg|thumb|left|437px|Mauzoleu i Bibi Marjamit]] Duke parë kupolën e lartë dhe disa veçori të tjera arkitekturore të ndërtesës, AH Dani është i prirur ta grupoi atë me varrin e Iran Dakhtit të mbiquajtur Pari Bibi në kompleksin e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] në [[Dhaka]] dhe ta identifikoi Bibi Marjamin me Turan Dakhtin, motër e Iran Dakhtit dhe vajzë e navab Shaista Khanit, subahdari mogul i [[Bengali]]t. Por sipas S. M. Taifoor, mendohet se është mauzoleu i Mariam Khatunit, gruas së [[Isa Khani|Isa Khan Masnad-i-Alas]].<ref name="bpTBM"/> [[File:Tomb of Bibi Mariam.jpg|thumb|280px|Planimetria e mauzoleut]] Mendimi i Taifoor-it mund të ketë njëfarë besueshmërie në këndvështrimin se vendndodhja brenda kompleksit të [[Fortesa e Haxhiganxhit|Fortesës së Haxhiganxhit]] është i barazvlefshëm me Khizirpurin që ishte një bazë e fortifikuar dhe navale e [[Isa Khani]]t dhe stili arkitekturor i mauzoleut është i ndryshëm nga stili arkitekturor i Shaista Khanit.<ref name="bpTBM"/> ==Struktura== Mauzoleu është ndërtuar në mes të një oborri drejtkëndor të rrethuar me një mur të lartë, me një platformë të ngritur zoklature. Ndërtesa katrore ka një kupolë dhe veranda me harqe në të katërta anët. Harqet janë degraduar, por muret e hapura nga hyrjet harkore qëndrojnë akoma. Në qendër të mauzoleut ndodhet një varr me tre shkallë në një dhomë katërkëndëshe. Varri është mbuluar me mermer të bardhë të dizenjuar me motive floreale dhe gjethesh hardhie si dhe një cenotaf i Bibi Marjamit. Në verandat e mauzoleut janë vendosur edhe mjaft varre të përbashkëta me pllakata më pak të rëndësishëm.<ref name="bpTBM"/> ==Xhamia== {{Main|Xhamia e Bibi Marjamit}} Në anën perëndimore të mauzoleut ndodhet një xhami me tre kupola, ndërtimi i të cilës është bërë nga Shaista Khani po në vitet [[1664]]–[[1688]], në të njëjtën kohë me mauzoleun. [[Xhamia e Bibi Marjamit]] është emërtuar sipas Bibi Marjamit që gjendet në varrin e mauzoleut.<ref name="NarayanganjBibi"/><ref>{{cite web|author=Saiful Islam Jewel|lang=bn|title=নারায়ণগঞ্জে দেখার আছে অনেক কিছু|url=http://oldsite.dailyjanakantha.com/news_view.php?nc=44&dd=2013-09-16&ni=148923|date=16 shtator 2013|work=dailyjanakantha.com|accessdate=21 shtator 2016|url-status=dead}}</ref> <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:DG 43 - 08 GRAVE YARD OF BIBI MARIUM DAUGHTER OF EMPEROR SAESTA KHAN 16 CENTURY HAJI GONJ NARA8.jpg|Grupi i varreve të vendosura në verandën e mauzoleut File:DG 43 - 08 GRAVE YARD OF BIBI MARIUM DAUGHTER OF EMPEROR SAESTA KHAN 16 CENTURY HAJI GONJ NARA5.jpg File:DG 43 - 08 GRAVE YARD OF BIBI MARIUM DAUGHTER OF EMPEROR SAESTA KHAN 16 CENTURY HAJI GONJ NARA2.jpg File:This is the shrine of Bibi Maryam.jpg File:বিবি মরিয়মের সমাধী.jpg </gallery> |} ==Shiko gjithashtu== * [[Xhamia e Bibi Marjamit]] * [[Xhamia e Aurangzebit]] * [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]] * [[Varri i Kolombo Sahibit]] * [[Xhamia Sat Gambuxh]] * [[Xhamia e Kartalab Khanit]] * [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] * [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]] * [[Husaini Dalani]] * [[Xhamia e Shahbaz Khanit]] * [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]] * [[Zamindar Bari i Baishrashit]] * [[Zamindar Bari i Lakshman Sahas]] * [[Zamindar Bari i Kokilpairit]] * [[Ura e Mirkadimit]] * [[Bikramapuri]] * [[Sonargaoni]] * [[Panam Nagari]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Arkitektura e Bengalit]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{Commons category|Tomb of Bibi Mariam|Mauzoleu i Bibi Marjamit}} * {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Bibi Mariam Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|accessdate=4 shtator 2022|year=2012|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303045702/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque|archive-date=3 mars 2024|url-status=dead}} * {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Tomb of Bibi Mariam|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|accessdate=4 shtator 2022|year=2012|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|archive-date=5 tetor 2022|url-status=dead}} * {{cite book|author=Ahmad Hasan Dani|year=1961|lang=en|title=Muslim Architecture in Bengal|url=https://books.google.al/books?id=CE5QAAAAMAAJ|publisher=Asiatic Society of Pakistan}} * {{cite book|title=Dacca: A Record of Its Changing Fortunes|year=1962|author=Ahmad Hasan Dani|url=https://books.google.al/books?id=ycBHAAAAMAAJ|edition=i 2-të|publisher=Mrs. S. S. Dani|lang=en}} * {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|year=1965|lang=en|publisher=S.M. Perwez|url=https://books.google.al/books?id=579HAAAAMAAJ|title=Glimpses of Old Dhaka: A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam [sic] with Special Treatment of Dhaka|edition=i 2-të i rishikuar}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]] [[Kategoria:Monumente dhe struktura varrimi]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] [[Kategoria:Mauzole]] 8awem1jyobp1us012jbiwnyelp92a64 Lista e xhamive në divizionin e Dhakës 0 364811 3057737 3044927 2026-10-17T05:20:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 10 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 2) #IABot (v2.0.9.6 3057737 wikitext text/x-wiki Më poshtë jepet lista e xhamive në divizionin e Dhakës sipas distrikteve:<ref name="bpMosque">{{cite book|chapter=Mosque Architecture|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mosque_Architecture|accessdate=18 qershor 2020|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> ==Distrikti i Kishoreganxhit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Xhamia Shahidi | [[File:Shohede mosjid.jpg|183px|none]] | Kishoreganxh Sadar | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia dhe kompleksi islamik Pagla | [[File:নরসুন্দা নদীর তীরে পাগলা মসজিদের সৌন্দর্য্য!.jpg|183px|none]] | Harua, Kishoreganxh Sadar | Shekulli XVI | [[Islami Suni]] | E ndërtuar nga divan Dhil Kadr Khan Pagla ose zamindarët e Hajbatnagarit |- valign=top | Xhamia e Isa Khanit | [[File:Mosque of Junglebari Fort.jpg|183px|none]] | [[Fortesa e Xhangalbarit]], upazila Karimganxh | Shekulli XVI | [[Islami Suni]] | Krijuar nga [[Isa Khani]] |- valign=top | Xhamia Devan Bari | | Devan Bari, upazila Baxhitpur | 1693 | [[Islami Suni]] | Krijuar nga divan Ghaus Khan |- valign=top | [[Xhamia Kutub Shah]] | [[File:Qutub-Mosque-West-End.jpg|183px|none]] | Upazila Austagram | Shekulli XVI | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia e Sheikh Saadit]] | [[File:শেখ সাদী মসজিদ.jpg|183px|none]] | Egarosindur, upazila Pakundia | 1651 | [[Islami Suni]] | Krijuar nga Sheikh Saadi ibn Shiru |- valign=top | [[Xhamia e Shah Mohamadit]]<ref>{{cite book|author=M. A. Bari|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Muhammad_Mosque|chapter=Shah Muhammad Mosque|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=4 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202173257/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Muhammad_Mosque|archive-date=2 dhjetor 2024|url-status=dead}}</ref> | [[File:Sheik Mahmud Shah Mosque.jpg|160px|none]] | Egarosindur, upazila Pakundia | 1680 | [[Islami Suni]] | Krijuar nga tregtari Sheikh Mahmud |- valign=top | Xhamia Model dhe Qendra e Kulturës Islamike Pakundia | [[File:Pakundia Model Mosque.jpg|183px|none]] | Upazila Pakundia | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Sahib Bari | [[File:DG 18-08 SAHEB BARI MOSQUE KISORE GONJ IMG 2656.jpg|183px|none]] | Saheb Bari, Xhavar, upazila Tarail | 1534 | [[Islami Suni]] | Ndërtuar nga Khan-i-Muazam Nur ibn Rahat Khan |- valign=top | [[Xhamia e Aurangzebit]] | [[File:In front of Aurangzeb Mosque.jpg|183px|none]] | Shalongka, komuna Kastal, upazila Pakundia | 1669 | [[Islami Suni]] | Ndërtuar nga Sheikh Muhamad Hanif al-Muhadith |- valign=top | [[Xhamia Shahi e Gurait]] | [[File:গুরই শাহী জামে মসজিদ.jpg|183px|none]] | Gurai, upazila Nikli | 1680 | [[Islami Suni]] | |} ==Distrikti i Gazipurit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Xhamia e Haxhi Abdus Satarit | [[File:A Beautiful Mosque 2.jpg|172px|none]] | Vangnahati, upazila Sripur, Gazipur | 2016 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Shahi e Sultanpur Dargahparës | [[File:Sultanpur Dorgapara Shahi Masjid-by SELIM-01926101990.jpg|183px|none]] | Sultanpur-Dargahpara, Toke, upazila Kapasia | Shekulli i XVII | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Xhame Barxhapur-Pançua Rijad | [[File:Welftion Headquarter , Welftion, Dhaka.jpg|183px|none]] | B/77 Rruga e zyrës së Welftion, Barishaba, upazila Kapasia | 2000 | [[Islami Suni]] | Krjuar nga Abdullah bin Musa al-Ismail dhe selia e qendrës Welftion Human Welfare Association |} ==Distrikti i Gopalganxhit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Xhamia Qëndrore e BSMRSTU | [[File:Central Mosque, BSMRSTU.jpg|183px|none]] | Universiteti i Shkencës dhe Teknologjisë Bangabandhu Sheikh Muxhibur Rahman, distrikti i Gopalganxhit | Shekulli XXI | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Xhame e Sheikh Barit | | Distrikti i Gopalganxhit | | | |- valign=top | Xhamia Xhame e Gjykatës së distriktit të Gopalganxhit | | Distrikti i Gopalganxhit | | | |} ==Distrikti i Tangailit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | [[Xhamia me 201 kupola]] | [[File:201 Dome Mosque, Tangail (18).jpg|182px|none]] | Pathalia Jugore, Nagda Simla, upazila Gopalpur | 13 janar 2013 | [[Islami Suni]] | Është xhamia me më shumë kupola në botë, e cila ka shumë veçori të fundit islamike, banorët vedas e quajnë 201 gombuxh masxhid |- valign=top | [[Xhamia e Atias]]<ref>{{cite book|chapter=Atiya Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Atiya_Mosque|accessdate=18 qershor 2020|publisher=Asiatic Societly of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922051514/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Atiya_Mosque|archive-date=22 shtator 2017|url-status=dead}}</ref> | [[File:Atia Mosque, Tangail 22.jpg|183px|none]] | Upazila Delduar | 1609 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Boali Kalia Para | [[File:Boali Kalia Para Jamee Masjid From Boali Village - Sep 2017.jpg|183px|none]] | Kaliapara, Boalia, komuna Xhadabpur, upazila Sakhipur | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia e Dhanbarit<ref>{{cite book|chapter=Dhanbari Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanbari_Mosque|accessdate=18 qershor 2020|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none}}</ref> | [[File:Nawab Bahadur Nawab Syed Ali Mosque.jpg|183px|none]] | Upazila Dhanbari | Shekulli XVIII | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si ''Xhamia e Navab Sajed Aliut'' |- valign=top | Xhamia Pakulla | [[File:Pakulla Mosque 3.jpg|189px|none]] | Pakulla, upazila Delduar | | [[Sufizmi|Sufi]] | |- valign=top | Xhamia Kadimhamxhani | [[File:কদিমহামজানি মসজিদ.jpg|189px|none]] | Kadim Hamzani, komuna Durgapur, upazila Kalihati | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Tuker Par | [[File:Tuker Par Jame Mosjid.jpg|183px|none]] | Tuker Par, komuna Habla, upazila Basail | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Tebaria | | Tebaria, komuna Salimabad, upazila Tangail Sadar | vitet 1600 | [[Islami Suni]] | Ndërtuar nga Malik Khan Mridha |- valign=top | Xhamia e Raxhbarit | | Komuna Salimabad, upazila Kalihati | Vitet 1600 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Xhame e Dhalaparës | | Komuna Dhalapara, upazila Ghatail | 1917 | [[Islami Suni]] | Ndërtuar nga zamindar Samir Udin Çoudhuri |} ==Distrikti i Dhakës== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | [[Xhamia Baitul Mukarram, Dhaka]]<ref>{{cite book|year=2012|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|chapter=Baitul Mukarram Mosque|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=18 qershor 2020|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M}}</ref> | [[File:Bayt al Mukarram.jpg|183px|none]] | [[Dhaka]] | Vitet 1960 | [[Islami Suni]] | Xhamia kombëtare. Është xhamia e 10-të më e madhe në botë, duke bartur më shumë se 40,000 veta |- valign=top | Xhamia Xhame Sunati | | Medreseja Muhamadia Xhamia Sharif, Rruga e jashtme qarkore 5, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Malvali Kakrail Markaz]]<ref name="star">{{cite news|author=Md. Delwar Hossain|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/print_news.php?nid=96156|date=10 korrik 2009|title=Kakrail Mosque|work=The Daily Star|location=Dhaka|lang=en|accessdate=17 janar 2014|archive-date=26 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026210120/http://archive.thedailystar.net/newDesign/print_news.php?nid=96156|url-status=dead}}</ref> | [[File:Kakrail Mosque, Dhaka.jpg|183px|none]] | Ramna Thana, [[Dhaka]] | Rreth vitit 1952 | [[Islami Suni]] | Qendra e Tablighi Xhamaatit në vend |- valign=top | Xhamia Qëndrore e Ushtrisë | [[File:SenaKendriyomasjid.jpg|183px|none]] | [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | Xhamia qëndrore e Forcave të Armatosura të Bangladeshit |- valign=top | [[Çhota Katra|Xhamia e Çhota Katras]] | [[File:The Small Kuttra with its enclosed Mosque, Dhaka (1817).jpg|174px|none]] | [[Çhota Katra]], [[Dhaka]] | Vitet 1660 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Shahi e Lalbagut<ref>{{cite book|year=2012|chapter=Lalbag Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Farrukh_Siyar_Mosque|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=18 qershor 2020|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617223708/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Farrukh_Siyar_Mosque|archive-date=17 qershor 2020|url-status=dead}}</ref> | [[File:DG 40 - 0 8 LAL BAG PORT MOSQUE 1678 - 79 DHAKA IMG 6079.jpg|183px|none]] | [[Fortesa e Lalbagut|Lalbagh Thana]], [[Dhaka]] | 1678 | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si "Xhamia Lalbagh Kellar Tin Gombuzvala Shahi" dhe më parë si "Xhamia Killa-e-Aurangabad-er Tin Gombuzvala Shahi". Është pjesë e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]]. |- valign=top | [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] | [[File:Khan Mohammad Mirdhas Mosque Dome by Ragib Hasan.jpg|183px|none]] | Lalbagh Thana, [[Dhaka]] | 1705 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Yjore]]<ref>{{cite book|author=Ayesha Begum|chapter=Star Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque|editor1=Sirajul Islam|edition=i 2-të|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|year=2012|accessdate=4 shtator 2024|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M}}</ref> | [[File:Tara-masjid.jpg|183px|none]] | Armanitola, [[Dhaka]] | Fundi i shekullit tw XVIII | [[Islami Suni]] | Banorët vendas e njohin si ''Xhamia Sitara'' |- valign=top | [[Xhamia e Kartalab Khanit]]<ref>{{cite book|chapter=Kartalab Khan Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kartalab_Khan%E2%80%99s_Mosque|edition=i 2-të|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=18 qershor 2020|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611184853/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kartalab_Khan%E2%80%99s_Mosque|archive-date=11 qershor 2020|url-status=dead}}</ref> | [[File:Kartalab Khan Mosque in Dhaka.jpg|183px|none]] | Pazari Begum, Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] | 1701 | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si "''Xhamia e Pazarit Begum''" |- valign=top | [[Xhamia Bait Ur Rauf]] | [[File:বায়তুর রউফ মসজিদ.jpg|183px|none]] | Fajedabad, [[Dhaka]] | 2012 | [[Islami Suni]] | Projektuar nga arkitektja [[Marina Tabassum]] për gjyshen e saj, Sufia Khatun |- valign=top | Xhamia e Çandrima Udanit | [[File:জিয়াউর রহমানের সমাধি এর সামনের মসজিদ.jpg|183px|none]] | Çandrima Udan, Sher-e-Bangla Nagar, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | Pranë sallës përkujtimore të Mauzoleut të Ziaur Rahmanit |- valign=top | [[Xhamia Sat Gambuxh]]<ref name="AAA">{{cite web|lang=en|title=Sat Gambuj mosque in Dhaka|url=https://www.dhakatribune.com/feature/2019/10/18/sat-gambuj-mosque-in-dhaka|accessdate=18 qershor 2020|publisher=Dhaka Tribune}}</ref> | [[File:Sat Gambuj Mosque from North.jpg|183px|none]] | Mohamadpur, [[Dhaka]] | Fundi i shekullit të XVII | [[Islami Suni]] | Do të thotë "Xhamia me 7 kupola" |- valign=top | [[Xhamia e Shaista Khanit në Dhaka|Xhamia e Shaista Khanit]]<ref>{{cite book|chapter=Shaista Khan Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shaista_Khan_Mosque|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|edition=i 2-të|accessdate=22 qershor 2011|year=2012|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928035744/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shaista_Khan_Mosque|archive-date=28 shtator 2021|url-status=dead}}</ref> | | [[Spitali Mitford në Dhaka|Mitford]], Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] | 1664 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Kasabtuli në Dhaka]] | [[File:কাস্বাবটুলি মসজিদ.jpg|183px|none]] | PK Ghosh Road, Koshaituli, Dhaka e vjetër | 1919 | [[Islami Suni]] | E njohur si ''Xhamia Koshalia'' |- valign=top | [[Dhanmondi Shahi Eidgah]] | [[File:DG 28 -08 DHAN SHAHI EID GAH MAIDAN 1640 DHAKA IMG 4647.jpg|183px|none]] | Dhanmondi, [[Dhaka]] | 1640 | [[Islami Suni]] | Monumenti më i vjetër mogul në [[Dhaka]]. |- valign=top | [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]]<ref>{{cite book|author=M. A. Bari|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan_Mosque|chapter=Musa Khan Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OL=30677644M|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|accessdate=4 shtator 2024|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20240812185820/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan_Mosque|archive-date=12 gusht 2024|url-status=dead}}</ref> | [[File:Musa Khan's Mosque.jpg|183px|none]] | Universiteti i Dhakës, [[Dhaka]] | Shekulli i XVIII | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Qëndrore e Universitetit të Dhakës | [[File:Central Masjid - North-eastern View - University of Dhaka Campus - Dhaka 2015-05-31 2289.JPG|183px|none]] | Universiteti i Dhakës, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Qëndrore e Universitetit Xhahangirnagar | [[File:Central Mosque at Jahangir Nagar University ,Savar.jpg|183px|none]] | Universiteti Xhahangirnagar, upazila Savar | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Xhame e Përmendores së Dëshmorëve të Kombit | [[File:National Martyrs' Monument Jame Masjid in 2022.01.jpg|183px|none]] | Përmendorja e Dëshmorëve të Kombit, upazila Savar | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Xhame Doleshvar Hanafia | [[File:দোলেশ্বর হানাফিয়া জামে মসজিদ, কেরানীগঞ্জ.jpg|183px|none]] | Doleshvar, upazila Keraniganxh | | [[Islami Suni]] | Fituese e çmimit të UNESCO-s për zonën e Azisë dhe Paqësorit në 2021 për konservimin e trashëgimisë kulturore. |- valign=top | Xhamia al-Kuvait al-Kabir | [[File:Bangladesh & Kuwait friendship mosque, Dhaka.jpg|163px|none]] | PWD Mirpur Division, Rruga Darus Salam, Paikpara, Mirpur Model Thana, [[Dhaka]] | 2016 | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si ''Xhamia Xhame e zonës së stafit të Qeverisë në Paikpara'' |- valign=top | Xhamia Qëndrore e Stacionit Hekurudhor të Dhakës | [[File:Front View Of Kamalapur Railway Station Mosque.jpg|183px|none]] | Kamalapur, Stacioni hekurudhor i Dhakës, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia e Shahbaz Khanit]] | [[File:Shahbaz Mosque.jpg|183px|none]] | Shahbag, [[Dhaka]] | 1679 | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si ''Xhamia e hazreti haxhi khvaxha Shahbaz Khanit'' |- valign=top | [[Xhamia Çoukbazar në Dhaka]]<ref>{{cite book|author=M. A. Bari|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chawk_Mosque,_Dhaka|chapter=Chawk Mosque (Dhaka)|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|location=Dhaka|OL=30677644M|editor1=Sirajul Islam|accessdate=18 shtator 2012|edition=i 2-të|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20250601203124/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chawk_Mosque%2C_Dhaka|archive-date=1 qershor 2025|url-status=dead}}</ref> | [[File:Front facade of the Chawkbazar Mosque.jpg|183px|none]] | Çoukbazar, [[Fortesa e Lalbagut|Lalbagh]], [[Dhaka]] | 1676 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Nakhalpara Sapra | [[File:Nakhalpara baro jame mosjid.jpg|182px|none]] | Nakhalpara, Texhgaon, [[Dhaka]] | 1961 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Allakuri në Dhaka]] | [[File:আল্লাকুরী মসজিদ.jpg|164px|none]] | Mohamadpur, [[Dhaka]] | 1680 | [[Islami Suni]] | Xhamia më e hershme katrore me një kupolë e [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] në Bengal. |- valign=top | [[Xhamia e Ambar Shahut]] | | Pazari Kavran, [[Dhaka]] | 1680 | [[Islami Suni]] | Krijuar nga khvaxha Ambar Shah |- valign=top | Xhamia e Islam Khanit | | Rrugica Sajid Avlad Husejn, Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] | 1632 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Çurihata]]<ref>{{cite book|chapter=Churihatta Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Churihatta_Mosque,_Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=18 qershor 2020|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130200810/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Churihatta_Mosque,_Dhaka|archive-date=30 nëntor 2024|url-status=dead}}</ref> | [[File:Churihatta Mosque 4, by Ershad Ahmed.jpg|174px|none]] | Rrugica Sheikh Hajdar Bakhsh 26-27, Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] | 1649 | [[Islami Suni]] | Krijuar nga Muhamad Begu gjatë periudhës së guvernatorisë së Shah Shuxhas |- valign=top | [[Xhamia e Azimpurit në Dhaka]] | | [[Dhaka]] | 1746 | [[Islami Suni]] | Shembulli i fundit ekzistues i një strukture me një kupolë dhe gjysmë-kupola anash. |- valign=top | Xhamia Xhame Baitul Aman | [[File:NewMarketDhaka.JPG|183px|none]] | Tregu i Ri, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia e Katabonit | | Shahbag, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | Zyrtarisht e quajtur si "Xhamia Qëndrore e Kompleksit të Misionit Bangladesh Masxhid". |- valign=top | [[Xhamia e Binat Bibit]]<ref>{{cite book|author=Ayesha Begum|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bakht_Binat%E2%80%99s_Mosque|edition=i 2-të|chapter=Bakht Binat's Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=2 shtator 2022|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117051153/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bakht_Binat%E2%80%99s_Mosque|archive-date=17 nëntor 2023|url-status=dead}}</ref> | [[File:Binot Bibi mosque in Old Dhaka.JPG|183px|none]] | Narinda, [[Dhaka]] | 1454 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Bhujanpara e Beraidit]] | [[File:DG 91 - 09 BARIED BHUYAN BARI MOSQUE 15 CENTURY DHAKA IMG 2987.jpg|183px|none]] | Bhuijanpara, Beraid, Bada Thana | 1505 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit]] | [[File:Gulshan Society Jame Masjid 04 (cropped).jpg|frameless|182x182px]] | Gulshan Thana, [[Dhaka]] | 2017 | [[Islami Suni]] | Xhamia Xhame e Shoqërisë së Gulshanit |- | Kompleksi i Xhamisë-medrese të Sobhanbagut | [[File:Sobhanbag Masjid and Madrasa Complex - Mirpur Road - Dhanmondi - Dhaka 2015-05-30 1808.JPG|frameless|183x183px]] | Rruga Mirpur, zona rezidenciale Dhanmondi, Dhanmondi Thana, [[Dhaka]] | 1991 | [[Islami Suni]] | Është dy-katëshe dhe ka një bibliotekë dhe një klinikë. |- valign=top | Xhamia Masxhid-e-Mufti-e Azam | [[File:Front of Masjed e Mufti - Azam.JPG|180px|none]] | Rrugica Tanuganxh 60, Sutrapur Thana, Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] | 1812 | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si ''Xhamia Kulutola'' |- valign=top | Xhamia e Fakihul Millat Mufti Abdur Rahmanit | | Zona Rezidenciale Bashundhara, [[Dhaka]] | 2020 | Deobandi | Emërtuar sipas Abdur Rahman Çatgamit |- valign=top | Xhamia Nasval Gali | | Rruga Nasval, [[Dhaka]] | 1459 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia e Bankës Sociale Islamike | [[File:Khutbah after 'Asr prayer at Social Islami Bank Masjid, Motijheel, Dhaka, 10 April 2018.jpg|183px|none]] | Social Islami Bank Limited, Motixhhil Thana, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Bhanga|Xhamia Shahi Bhanga]] | [[File:Vanga mosjid 2.jpg|160px|none]] | Bandura, upazila Navabganxh, [[Dhaka]] | 1615 | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si Xhamia Shahi Vanga, e themeluar nga Islam Khan Çishti |- valign=top | [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]] | [[File:Azimpur Dayera Sharif.jpg|183px|none]] | Azimpur, [[Dhaka]] | Vitet 1700 | [[Sufizmi|Sufi]] | |- valign=top | Xhamia Rahmania Arabia, Dhaka | | Mohamadpur, [[Dhaka]] | 1986 | [[Islami Suni]] | Ndërtuar nga Shaikhul Hadith Allama Azizul Hakue |- valign=top | Xhamia Kurania Arabia Lalbagh | [[File:South East corner of Lalbagh Fort.jpg|183px|none]] | [[Fortesa e Lalbagut|Lalbagh]], [[Dhaka]] | 1950 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Husaini Dalani]] | [[File:Hussaini Dalan 02.JPG|183px|none]] | Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] | Shekulli XVII | [[Islami Shia]] | |- valign=top | Raxharbagh Eidgah | [[File:Eid Prayers in Rajarbagh, Dhaka on 6 October 2014.jpg|183px|none]] | Raxharbagh, [[Dhaka]] | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Jugore e Qytetit | | Distrikti i Dhakës | | | |} ==Distrikti i Narsingdit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | [[Xhamia Shahi e Parulias]] | [[File:পারুলিয়া শাহী মসজিদ 03.jpg|183px|none]] | Narshinghapur, Gazaria, upazila Palash, distrikti Narsingdi | 1714 | [[Islami Suni]] | Ndërtuar nga Bibi Zajnab bint Nasir Shah |- valign=top | Xhamia Qëndrore e Belabos | [[File:বেলাব কেন্দ্রীয় জামে মসজিদ.jpg|183px|none]] | Upazila Belabo, distrikti Narsingdi | | [[Islami Suni]] | |} ==Distrikti i Narajanganxhit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Xhamia Xhame Ashrafija | [[File:Asrafia Jame Masjid.jpg|183px|none]] | Amlapara, Narajanganxh | Vitet 1890 | [[Islami Suni]] | Bashkë me një minare, xhamia më e vjetër në qytetin e Narajanganxhit |- valign=top | [[Xhamia e Bibi Marjamit]] | [[File:Front view of Bibi Maryam Masjid.jpg|183px|none]] | Killarpul, Narajanganxh | 1875 | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si Xhamia Xhame e Killarpul Shahit |- valign=top | [[Xhamia Goaldi]]<ref name="bpGoaldi1">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Goaldi_Mosque|year=2012|chapter=Goaldi Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=4 shtator 2024}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> | [[File:Goaldi Mosque (27628998360).jpg|183px|none]] | Goaldi, upazila Sonargaon | 1705 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia e Abdul Hamidit | | Goaldi, upazila Sonargaon | 1705 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Eidgah Qëndrore e Narajanganxhit | [[File:Narayanganj Eidgah.JPG|183px|none]] | Distrikti i Narajanganxhit | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia e Jusufganxhit | | Yusufganxh, komuna Mograpara, upazila Sonargaon | Shekulli XV | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia Shahi e Muazampurit]] | [[File:মহজমপুর শাহী মসজিদ.jpg|183px|none]] | Mohzumpur (më parë Muazampur), upazila Sonargaon | Vitet 1430 | [[Islami Suni]] | Krijuar nga Firuz Khani dhe Ali Musai nën sulltan Shamsudin Ahmad Shah |- valign=top | [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh|Xhamia e Haxhi Baba Saleh]] | [[File:হাজী বাবা সালেহ মসজিদের পেছনের অংশ.jpg|183px|none]] | Salehnagar, upazila Bandar | 1505 | [[Sufizmi|Sufi]] | Krijuar nga Haxhi Baba Saleh |} ==Distrikti i Faridpurit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | [[Xhamia e Pathrailit]] | [[File:Patrail mosjid1.jpg|183px|none]] | Upazila Bhanga | 1393 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Xhame e Misionit Mysliman | [[File:Muslim mishon masjid.jpg|183px|none]] | Kolegji i Misionit Mysliman, Kumarpur, Faridpur | Shekulli XXI | [[Islami Suni]] | |- valign=top | [[Xhamia e Satairit]] | [[File:সাতৈর মসজিদ 7.jpg|183px|none]] | Satair, upazila Boalmari | Shekulli XVI | [[Islami Suni]] | |} ==Distrikti i Madaripurit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Shafia Sharif | [[File:বাবা আমির শাহ্ এর রওজা.JPG|183px|none]] | Upazila Raxhoir, distrikti i Madaripurit | Vitet 1430 | [[Sufizmi|Sufi]] | Pranë faltoreve ''Darbar-e-Avlija'' |- valign=top | Xhamia e Pazarit Puran | | Madaripur | | | |} ==Distrikti i Manikganxhit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhje !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Xhamia Maçain Shahi | [[File:DG 62-09 'MACHAIN HAZRAT SHAH RUSTAM SHAH ( 12 CENTURY) 0NE OF 12 LEGEND 'AULIA'23.jpg|183px|none]] | Maçain, komuna Balla, upazila Harirampur, distrikti i Manikganxhit | Shekulli i XII | [[Islami Suni]] | E njohur edhe si Xhamia e Rustam Shahut |} ==Distrikti i Munshiganxhit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | [[Xhamia e Baba Adamit]]<ref>{{cite book|chapter=Baba Adam's Mosque and Tomb|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Adam%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb|accessdate=18 qershor 2020|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|year=2012|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|lang=en|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201195634/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Adam%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb|archive-date=1 dhjetor 2024|url-status=dead}}</ref> | [[File:Baba Adam's Mosque.jpg|183px|none]] | Kadi Kasbah, komuna Rampal, upazila Munshiganxh Sadar | 1483 | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Xhamia Sardar Bari | [[File:Sardar bari mosque, balakir char, Munshiganj .jpg|183px|none]] | Sardar Bari, Balakir Çar | | [[Islami Suni]] | |- valign=top | Baitul Ma'mur | [[File:উত্তর ফুরশাইল বাইতুল মামুর জামে মসজিদ - panoramio.jpg|183px|none]] | Furshaili Verior, komuna Malkhanagar, upazila Siraxhdikhan | | [[Islami Suni]] | |} ==Distrikti i Raxhbarit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Xhamia e Kolegjit Qeveritar të Pangshas | | Distrikti i Raxhbarit | | | |- valign=top | Xhamia Xhame Lakshandia Baitullah | | Distrikti i Raxhbarit | | | |- valign=top | Xhamia e upazilës Pangsha | | Distrikti i Raxhbarit | | | |- valign=top | Xhamia Xhame Maçpara | | Distrikti i Raxhbarit | | | |- valign=top | Xhamia Xhame Garal | | Distrikti i Raxhbarit | | | |- valign=top | Xhamia Bara e Raxhbarit | | Distrikti i Raxhbarit | | | |} ==Distrikti i Shariatpurit== {| class="wikitable sortable" |- !Emri !align=center class=unsortable|Pamje !Vendndodhja !Periudha !Tradita !align=left class=unsortable|Shënime |- valign=top | Sureshvar Darbar Sharif | [[File:Sureswar Darbar Sharif (02).jpg|183px|none]] | Sureshvar, upazila Naria, distrikti i Shariatpurit | | [[Sufi]] | |- valign=top | Xhamia e Bibir Hatit | | Distrikti i Shariatpurit | | | |} ==Shiko gjithashtu== * [[Lista e xhamive në Bangladesh]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Raxhshahit]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Rangpurit]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Khulnës]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Çitagongut]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Barisalit]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Silhetit]] * [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]] * [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Xhami në Bangladesh]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] ex2ixymvqchsep4twyz1qrw60yyfrlz Mandiri Lakshmi Narajan në Dhaka 0 364816 3057743 3046365 2026-10-17T07:40:13Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057743 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Mandiri Lakshmi Narajan | emri_amë = লক্ষ্মী নারায়ণ মন্দির | gjuha_emrit_amë = bn | image = Mandir Interior.png | image_size = 321 | image_caption = Brendësia e tempullit | kordinatat = {{coord|23.7157|90.4117|region:BD_type:landmark|display=inline, title}} | tipi_ndërtesës = [[Tempulli hindu|Tempull hindu]] | stili_arkitektural = [[Arkitektura e tempujve bengalezë]] | vendndodhja = Zona Kotvali Thana, Rruga Navabpur 31, [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]] | data_përfundimit = Shekulli XVIII | affiliation = [[Hinduizmi]] | roof = Pa kupolë | material = gipsi | floor_count = 2 }} '''Mandiri Lakshmi Narajan''' është një [[tempulli hindu|tempull hindu]], kushtuar [[Lakshmi]]t, hyjneshës hindu të pasurisë. Ai është i vendosur në zonën Kotvali Thana në Rrugën Navabpur 31 në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t.<ref name="bpKotwali">{{cite book|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kotëali_Thana_(Dhaka_Metropolitan)|access-date=2 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|chapter=Kotwali Thana (Dhaka Metropolitan)|author=Syed Marufuzzaman|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Tempulli është rreth 300 vjeçar. Ai u ndërtua në vitin 1056 të kalendarit bengalez. [[File:Building Layout.jpg|thumb|left|369px|Pamje e modelit të tempullit]] I gjithë tempulli është i zbukuruar me gdhendje që paraqesin skena nga [[Mitologjia Hindu]]. Brenda kompleksit tempullor ndodhet një shtëpi private. Tempulli tani përdoret si një tempull privat. Ai është kryesisht me dy kate, dhe mbi të nuk ka një kupolë. I tërë tempulli është bërë prej [[gipsi]] dhe është i dukshëm nga jashtë. Në muret e veshura me pllaka pasqyrohen perënditë dhe perëndeshat hindu. Ikonat e tempullit janë prej mermeri të sjellë nga [[Xhaipuri]]. Hyrja e tempullit ka të gdhendur në gurë, mantrën më të shenjtë hindu. Në portën tjetër të tempullit ndodhet edhe një zile. Është një ritual ti biesh ziles para se të hysh dhe të dalësh nga tempulli. <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Pamje nga tempulli</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:Exterior view of mandir.jpg|Pamje e jashtme e Mandirit Lakshmi Narajan File:লক্ষ্মীনারায়ণ মন্দির, নবাবপুর, ঢাকা.jpg File:Stair of LakshmiNarayan Temple.jpg|Shkallët e tempullit File:Rajababu's house.jpg File:Present condition.jpg|Gjendja e tanishme File:LakshmiNarayan Temple's inside.jpg|Pamje e brendshme File:LakshmiNarayan Temple of Rajababu, LaxmiBazar, Dhaka.jpg|Hyrje e tempullit File:Inside view of LakshmiNarayan Temple.jpg|Korridor i brendshëm File:লক্ষ্মীনারায়ন জিউ ঠাকুর মন্দির.jpg|Hyrja e tempullit </gallery> |} ==Shiko gjithashtu== * [[Tempulli Dhakeshvari]] * [[Tempulli i Xhoj Kalit]] * [[Mandiri Ramna Kali]] * [[Mandiri Shri Sidheshvari Kali]] * [[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]] * [[Tempulli Svami Bagh në Dhaka]] * [[Ashrami Svamibagh ISKCON]] * [[Tempulli Lakshmi Narajan i Raxha Babusë]] * [[Lista e tempujve hindu në Bangladesh]] * [[Hinduizmi në Bangladesh]] * [[Historia e Dhakës]] * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Arkitektura e Bengalit]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{commons category|Laxmi Narayan Mandir, Dhaka|Mandiri Lakshmi Narajan në Dhaka}} * {{cite book|author=Syed Marufuzzaman|editor1=Sirajul Islam|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kotwali_Thana_(Dhaka_Metropolitan)|chapter=Kotwali Thana (Dhaka Metropolitan)|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809225602/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Kotwali_Thana_(Dhaka_Metropolitan)|archive-date=9 gusht 2022|url-status=dead}} * {{cite book|author=Muntasir Mamun|title=Dhaka Sriti Bishmritir Nagori|publisher=Munirul Haque Ananya|url=https://books.google.al/books?id=rTCmAAAACAAJ|year=1993|isbn=984-412-104-3|lang=bn|page=146}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVIII]] [[Kategoria:Tempuj hindu në Bangladesh]] c2mqy5s5j3kyyf598bmosfelvzc5wel Kisha Armene në Dhaka 0 364865 3057692 3044414 2026-10-16T23:35:01Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057692 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Kisha Armene në Dhaka | emri_amë = Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի | gjuha_emrit_amë = hy | image = DG 25-08 ARMENIAN CHURCH 1781 ARMANITOLA DHAKA IMG 4251.jpg | image_size = 372 | caption = Kisha Armene në Dhaka | kordinatat = {{coord|23.71249286|90.40208727|display=inline,title}} | emra_alternativ = Kisha Apostolike Armene e Ringjalljes së Shenjtë | statusi = Monument | tipi_ndërtesës = Kishë | arkitekt ure_style = [[Arkitektura Kishtare Armene]] | vendndodhja = Armanitola, [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]] | data_përfundimit = 1781 | management = Armen Arslanian | affiliation = [[Kisha armene]] | floor_count = 2 | uebfaqja = {{URL|http://armenianchurchbangladesh.com}} }} '''Kisha Armene''', e njohur edhe si '''Kisha Apostolike Armene e Ringjalljes së Shenjtë''' ({{lang-hy|Դաքքայի Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի}}),<ref name="indep"/> është një monument i rëndësishëm i vendosur në zonën Armanitola të Dhakës së vjetër, në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Kisha është dëshmi e ekzistencës së një [[Armenët në Bengal|bashkësie të rëndësishme armene në rajon]] në shekujt e [[shekulli XVII|XVII]] dhe të [[shekulli XVIII|XVIII]].<ref name=":0">{{cite web|url=https://armenianweekly.com/2023/03/13/discovering-an-armenian-church-in-bangladesh/|date=13 mars 2023|author=Matthew Karanian|title=Discovering an Armenian Church in Bangladesh|accessdate=25 tetor 2023|lang=en-US|work=The Armenian Weekly}}</ref> ==Historia== [[File:Titu Oheduzzaman Armenian Church, Dhaka 003.jpg|thumb|left|389px|Kisha Armene në Dhaka]] Në vijim të dominimit pers të [[Armenia|Armenisë]] nga [[Safevitët|Safavidët]] e asaj kohe, armenët u dërguan nga sunduesit e tyre të rinj në rajonin e [[Bengali]]t për arësye ekonomike dhe politike. Megjithëse prania armene në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]] tani është e parëndësishme, prania e tyre në [[Dhaka]] daton që nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]].<ref name="bpChaudhury">{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}</ref> Armenët mbërritën në [[Dhaka]] për tregti, duke tregtuar jute dhe lëkurë. Përfitimet në këto sipërmarrje bindën disa prej tyre të vendoseshin në mënyrë permanente në Bengal.<ref name="Lawson">{{cite web|publisher=BBC|lang=en|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2645617.stm|author=Alastair Lawson|date=10 janar 2003|accessdate=3 maj 2012}}</ref> Zona ku ata banuan u bë e njohur si Armanitola.<ref>{{cite web|lang=en|work=lonelyplanet.com|title=Must see attractions in Dhaka|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/religious/armenian-church-holy-resurrection}}</ref> [[File:Entrance of Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|left|379px|Hyrja harkore e kompleksit të kishës]] Në vitin [[1781]] u ndërtua kisha tashmë e famshme armene në Rrugën Armene në Armanitola, atëherë një zonë e lulëzuar biznesi. Para se të ndërtohej kisha, vendi kishte qenë një varrezë armene, ku gurët e varrit që kanë mbijetuar shërbejnë si një kronikë e jetës armene në zonë.<ref name="Lawson"/> Agaminus Katçik, një armen, dhuroi tokën për ndërtimin e kishës. Në ndërtimin e kishës ndihmuan Mikel Cerkes, Okotavata Setur Sevorg, Aga Amnius dhe Merkers Poges. [[File:Armenian church dhaka corridor.jpg|thumb|321px|Veranda e kishës]] Në pesëdhjetë vjetët në vazhdim të ndërtimit të kishës, në anën perëndimore të saj u ndërtua një kullë sahati. Sipas dëshmive, sahati mund të dëgjohej katër milje larg dhe njerëzit i sinkronizonin orat e tyre me tingullin e kambanës. Sahati pushoi së punuari në vitin [[1880]], ndërsa në vitin [[1897]], një [[tërmeti|tërmet]] e shkatërroi kullën.<ref name="bpChaudhury"/> Armenët luajtën një pjesë të rëndësishme një tregtinë e jutes në [[Dhaka]] dhe konsideroheshin si pionerët e asaj tregtie në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]]. Armeni i fundit që u kujdes për kishën ishte Mikel Housep Martirosian (Mikel Josef Martin).<ref>{{cite news|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2645617.stm|lang=en|date=10 janar 2003}}</ref> Ai ishte edhe një nga armenët e angazhuar në tregtinë e jutes. Duhet përmendur se në vitet [[1980]], kur kisha ishte më e brishtë dhe pranë zaptimit, z. Martin ndihmoi në mirëmbajtjen dhe mbijetesën e Kishës Armene në Dhaka. Pa sakrificat personale dhe përkushtimin e tij të plotë ndaj kishës, monumenti dhe historia e armenëve në Dhaka, nuk do të kishin mbijetuar. Z. Martin vdiq në Kanada më 10 prill [[2020]].<ref>{{cite web|work=Armenian Church Bangladesh|lang=en|title=Armenian Church Bangladesh|url=http://armenianchurchbangladesh.com}}</ref> ==Arkitektura== [[File:Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|left|381px|Kisha Armene, 2008]] Kisha është {{convert|228.6|m|ft|abbr=on}} e gjatë, me dy kate. Ajo ka katër dyer, 27 dritare, të cilat janë të gjitha harkore. Planimetria e ndërtesës ka një seksion kryesor, ku zhvillohen të gjitha ceremonitë e lutjes dhe dy krahë drejtkëndorë në secilën anë. Kati kryesor është i ndarë në tre pjesë: një pulpit i rrethuar me balustrada, një seksion i mesëm me dy dyer dhe një zonë e veçuar nga një gardh druri për tu ulur. Hyrja në kishë bëhet nëpërmjet këtyre dy krahëve drejtkëndorë, që janë edhe hapsira verande. Në katin e dytë të kishës ndodhen një palë shkallë spirale. Për skajin drejtkëndor në seksionin kryesor ndodhen tre dyer në katin përdhes dhe në katin e parë, që shndërrohet në një ballkon me balustrada. Krahët drejtkëndorë të kishës shndërrohen në hapsira tarrace në katin e parë. Përveç këtyre kishte edhe një kullë sahati të ndërtuar nga Johans Paru Pijet Sarkis. Kulla e sahatit u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]]. Kisha ka një kullë katrore me një "shonkhonil" (kullë e veçantë e përdorur në Indi për të treguar respekt) në krye të saj. Navata e kishës është {{convert|4.27|m|ft|abbr=on}} e gjerë. Në kishë ka disa piktura të bukura të artistit Charles Port. Mbrapa pulpitit ndodhet një dhomë e përdorur si pagëzimore, me një vaskë pagëzimi prej [[mermeri]] {{convert|0.91|m|ft|abbr=on}} të thellë. ==Përdorimi modern== [[File:Armenian church dhaka church hall.jpg|thumb|left|381px|Navata kryesore]] Në vitin [[1996]] gjatë vizitës në [[Dhaka]] në kompleksin e kishës qëndroi [[Nënë Tereza]].<ref>{{harvnb|Iftekhar Ahmed|2012|p=319}}</ref> Në varrezën e vjetër, mes 350 vetave të varrosur aty, në varrin e Katçik Avatik Thomas, qëndron një shtatore që paraqet gruan e tij. Shtatorja u ble nga [[Kalkuta]] dhe në varr është gdhendur shkrimi "Më i miri i burrave".<ref name="indep">{{cite news|author=Tasnim Tajeb Kabir|url=http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|title=The Armenian Church: Legacy of a Bygone Era|date=23 dhjetor 2011|newspaper=The Independent (Bangladesh)|location=Dhaka|lang=en|accessdate=27 mars 2012|url-status=dead|archive-date=6 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606120456/http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html}}</ref> [[File:Statue located inside the Armenian Church in Dhaka.jpg|thumb|321px|Shtatore e varrezës së kishës]] Ka qenë subjek i dokumentarëve të [[BBC]]-së dhe [[AFP]]-së përpara se të shpallej një monument historik nga Qeveria e Bangladeshit dhe të vendosej nën mbikëqyrjen e Departamentit të Arkeologjisë të Ministrisë së Çështjeve Kulturore të Bangladeshit, që ka marrë masa për restaurimin dhe ruajtjen e saj. Qeveria e Armenisë ka treguar interes për të bashkëpunuar në përpjekjen e Qeverisë së Bangladeshit. Tani, gjatë ditës, kisha është e hapur për vizitorët.<ref>{{cite news|lang=en|title=Govt to preserve historic religious places: Minister|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/13673|newspaper=The Independent|location=Dhaka|accessdate=7 shkurt 2016}}</ref> == Mirëmbajtja == Janë gjashtë anëtarë të stafit që kujdesen për kishën. Armen Arslanian është kujdestari, që drejton një skuadër të vogël.<ref>{{cite web|url=http://armenianchurchbangladesh.com/meet-the-team/|title=Meet The Team|lang=en|work=Armenian Church Bangladesh}}</ref><ref>{{cite web|url=https://agbu.org/silk-road-2020/brethren-bangladesh|date=gusht 2019|title=Brethren of Bangladesh|author=Nana Shakhnazaryan|work=AGBU Magazine|lang=en|access-date=22 tetor 2024|archive-date=14 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114134544/https://agbu.org/silk-road-2020/brethren-bangladesh|url-status=dead}}</ref> Në Dhaka nuk ka më bashkësi armene, por kisha ofrohet për tu përdorur rregullisht për shërbime Kishës së Bangladeshit. Ndonjëherë zhvillohen rite armene nga priftërinjtë armenë vizitorë. Një prift armen rezident u caktua për të shkuar aty nga [[Armenia]] në vitin [[2023]]. Prifti do të banoi në kishën në [[Dhaka]] për shumicën e muajit, por gjithashtu do të jetë i disponueshëm edhe për nevojat e bashkësive armene në Singapor dhe Mjanmar.<ref name=":0"/> Çdo të enjte, kjo kishë pret qindra vizitorë, që janë kryesisht vendas. Gjatë asaj dite, ajo ofron ushqim për njerëzit në nevojë, që quhet "Programi i Ndihmës Ushqimore të Mikel Martinit". Foshnjet marrin qumësht, ndërsa të tjerët vaktin e plotë. Kisha ka një libër vizitorësh, ku mysafirët mund të nënshkruajnë.<ref name=":0"/> <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:আর্মেনিয়ান গির্জার পার্শ্বদৃশ্য.jpg File:Armenian Church (2368437414).jpg|Varret pranë kishës File:Armenian Church (2368449122).jpg|Varreza dhe ana e kishës File:Armenian church door.jpg|Hyrja për në kompleksin e kishës, 1965 File:Dhaka Armenian Church.jpg|Pamje e kishës nga varreza, 1965 File:Armenian apse.jpg|Skaji perëndimor i kishës, 1965 File:DG 25-08 ARMENIAN CHURCH 1781 ARMANITOLA DHAKA IMG 4249.jpg File:Armenian church dhaka corridor golden.jpg|Veranda e kishës File:Armenian church dhaka corridor text.jpg|Veranda File:Armenian Apostolic Church of the Holy Resurrection.jpg|Ana lindore e kishës File:Armenian church dhaka long view.jpg|Kisha me oborrin File:Armenian Church of the Holy Resurrection in Dhaka (24310668205).jpg|Oborri i kishës File:Armenian Church Plaque - Armanitola - Dhaka 2015-05-31 2776.JPG|Pllakata me vitin e ndërtimit të kishës File:DG 25-08 ARMENIAN CHURCH 1781 ARMANITOLA DHAKA IMG 4239.jpg|Pamje nga lartë e kishës File:Armenian Church, Dhaka.jpg|Dekorim i anës perwndimore File:Armenian gravestone.jpg|Shtatorja në varrin e Katc[ik Thomas, 1965 File:Armiatola - Armenian Church At A Glance.jpg|Tabelë ekspozimi e historisë së kishës File:Altar at Armenian Church, Dhaka (31276502571).jpg|Altari i kishës File:Armenian Church Epitaph.jpg|Epitaf i Kishës Armene (në [[gjuha armene|armenisht]]) File:Armenian Church - Epitaph.jpg|Epitaf i kishës armene me një statujë të bukur (2023) File: Inside of the Church.jpg|Brenda kishës File:Armenian church dhaka church window view.jpg File:Armenian_Church_Epitaphs.jpg|Epitaf, 2023 File:Armenian church dhakasun clock.jpg|Orë diellore në kishë File:Armenian Church (2250400093).jpg </gallery> |} ==Shiko gjithashtu== * [[Arkitektura Kishtare Armene]] * [[Kisha armene]] * [[Armenët në Bengal]] * [[Armanitola]] * [[Kisha Katedrale e Shën Thomait në Dhaka]] * [[Krishtërimi në Bangladesh]] * [[Kisha e Rruzares së Shenjtë në Dhaka]] * [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]] * [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] * [[Historia e Dhakës]] * [[Arkitektura e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|author1=Ansar Ali|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|year=2012|lang=en|chapter=The Armenians|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|accessdate=2 shkurt 2022|OL=30677644M|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|url-status=dead}} * {{cite thesis|title=A Study of Architectural Heritage Management by the Informal Community Bodies in Traditional Neighborhoods of Old Dhaka|date=2012|type=PhD|lang=en|chapter-url=https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/34744|author=Iftekhar Ahmed|chapter=Case Studies of Informal Heritage Mangemnt in Old Dhaka|publisher=National University of Singapore|accessdate=6 qershor 2015}} * {{cite book|author=Muntasir Mamun|publisher=Pallab|title=Colonel Davidson jakhan Dhakay|url=https://books.google.al/books?id=4_RKHQAACAAJ|year=1990|location=Dhaka|lang=bn}} * {{cite book|url=https://www.amazon.com/gp/product/9844121043|year=1993|author=Muntasir Mamun|location=Dhaka|publisher=Anannya|lang=bn|title=Dhaka Smriti Bismritir Nagari|isbn=978-984412104-1}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commons category|Armenian Church of the Holy Resurrection in Dhaka|Kisha Armene në Dhaka}} * [http://armenianchurchbangladesh.com/ Uebsajti i Kishës Armene në Bangladesh] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVIII]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] [[Kategoria:Kisha]] 6cv6sf7luhvvp404247qyabrr6197ee Isa Khani 0 365069 3057648 3047431 2026-10-16T16:40:34Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057648 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = Masnad-i-Ala | name = Isa Khan | image = Isa Khan.jpg | image_upright =1.2 | native_name = ঈশা খাঁ | native_name_lang = bn | birth_date = rreth 17 prill 1536 | birth_place = Sarail, rajoni Bhati, Sulltanati i Bengalit, tani distrikti i Brahmanbarias | death_date = 29 gusht 1599 (63 vjeç) | burial_place = Baktarpur, upazila Kaliganxh, distrikti i Gazipurit, {{flag|Bangladesh}} | nationality = Bengaleze | era = Shekulli XVI | office = Drejtuesi i Bara-Bujanëve | term = 1576–gusht 1599 | movement = Bara-Bujanët e Bengalit | opponents = [[Perandoria Mogule]] | spouse = Fatema Khatun dhe Sona Bibi | children = Musa Khan, Davud Khan, Mahmud Khan, Abdullah Khan dhe Iljas Khan | father = Sulaiman Khan | mother = Sajeda Momena Khatun }} '''Isa Khani''' ([[gjuha bengale|bengalishtja e mesme]]: {{lang|bn|ঈশা খাঁ}}, rreth. 17 prill [[1536]] – 29 gusht [[1599]]) ishte udhëheqësi i feudalëve të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] Baro-Bhujanë të [[Bengali]]t.<ref name="bpIKhan"/> Gjatë sundimit të tij, ai arriti ti bashkoi feudalët e Bengalit dhe i rezistoi pushtimit Mogul]]. Vetëm pas vdekjes së tij rajoni ra tërësisht nën [[Perandoria Mogule|sundimin Mogul]]. Ai mbeti një figurë ikonike përgjatë gjithë [[Bengali Perëndimor|Bengalit Perëndimor]] dhe [[Bangladeshi]]t si një simbol i bashkimit dhe shpirtit të tij rrebel. ==Jeta e hershme dhe sfondi== [[File:ঈশা খাঁর প্রাসাদ.jpg|thumb|left|406px|[[Bara Sardar Bari]] i quajtur edhe Zamindar Bari i Isa Khanit në Sonargaon]] Isa Khani lindi në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] në një familje ''zamindare'' të njohur si devanë të Sarailit në rajonin e Bhatit të Sulltanatit të Bengalit.<ref name="bpIKhan">{{cite book|author=Chisti, AA Sheikh Muhammad Asrarul Hoque|chapter=Isa Khan|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=SabbirAhmed|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|OCLC=52727562|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|archive-date=28 mars 2019|access-date=25 tetor 2024|url-status=dead}}</ref> Ka të dhëna kontradiktore në lidhje me origjinën e tij. Sipas një tradite, gjyshi i tij, Bhagirat ishte një bais raxhputian nga Oudhi, që erdhi në Bengal në kërkim të fatit. Babai i tij, Sulaiman Khani, fillimisht i quajtur Kalidas Gaxhdani, u konvertua në Islam dhe fitoi një zotërim në rajonin e Bhatit. Një tjetër traditë sugjeron se Isa Khani ishte afghan me origjin.<ref>{{harvnb|Nagendra Nath Acharyya|1966|p=207}}</ref><ref>{{harvnb|Kaushik Roy|2015|p=176}}</ref> Abu'l Fazl, në librin e tij ''Ain-i-Akbari'', e quan atë "Isa Afghani", megjithëse te ''Akbarnama'' i jep atij një origjinë bais raxhpute.<ref name="Roy1968">{{harvnb|Atul Chandra Roy|1968|p=50}}</ref><ref name="Karim1992">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=yDP37MXiXhIC|year=1992|author=Abdul Karim|title=History of Bengal: Mughal Period; From the fall of Daud Karrani, 1576 to the death of Jahangir, 1627|location=Rajshahi|publisher=Institute of Bangladesh Studies, University of Rajshahi|lang=en|page=76}}</ref> Nëna e Isa Khanit, Sajeda Momena Khatun, ishte vajza e sulltan Ghijasudin Mahmud Shahut.<ref>{{harvnb|Mohammad Abdur Rahim|1995|p=30}}</ref> Tezja e tij ishte martuar me Khidr Khan Surak.<ref>{{harvnb|Kamal Choudhury|2004|p=164}}</ref> Isai kishte një vëlla më të vogël, Ismail Khanin dhe një motër, Shahinsha Bibin.<ref>{{harvnb|Abdul Karim|1991}}</ref> Pas vdekjes së sulltan Mahmud Shahut, babai i Isait e shpalli veten pasuesin ligjor dhe u rrebelua kundër Perandorisë së [[Sher Shah Suri]]t. Më vonë ai u vra në betejë.<ref name="bpIKhan"/> ==Ngjitja e pushtet== Me ndihmën e Taxh Khanit, një sundues i Dinastisë Karrani gjatë viteve [[1564]]–[[1566]], Isai fitoi një zotërim në [[Sonargaoni|Sonargaon]] dhe Maheshvardi Pargana në vitin [[1564]] si një vasal i Dinastisë Karrani të Bengalit. Ai gradualisht e rriti fuqinë e tij. Në vitin [[1573]] ai ndihmoi Daud Khan Karranin në ekspeditën e tij në [[Chittagong]] kundër Udai Manikjas, maharaxhai i [[Tripura|Tripurës]].<ref name="bpIKhan"/> Nga mbishkrimi i një topi, dihet se në vitet [[1593]]-[[1594]] Isa Khani përdorte titullin ''Masnad-i-Ala''. Teori të ndryshme janë sugjeruar se kush ja kishte dhënë atij titullin. Historiani Abdul Karim beson se ai e mori titullin vetë diku pas viteve [[1581]]–[[1582]].<ref>{{harvnb|Abdul Karim|1992|pp=79–80, 84–85}}</ref> [[File:Mosque of Junglebari Fort.jpg|thumb|389px|Xhamia e Fortesës së Xhangalbarit, ndërtuar nga Isa Khani]] ==Fushatat ushtarake== Dinastia sunduese Karrani përfundoi kur Daud Khani u mund në Betejën e Raxhmahalit në vitin [[1576]]. Isai filloi të luante një rol drejtues në rezistencën vendore. Në fund ai arriti të pushtonte [[Dhaka|Dhakën]], Rangpurin, Pabnan, [[Tripura]]n, pjesë të Majmensinghut dhe Bogran.<ref name="isbn-9780810880245">{{harvnb|Kunal Chakrabarti|Shubhra Chakrabarti|2013|pp=257–58}}</ref><ref>{{harvnb|Richard Maxwell Eaton|1996|p=147}}</ref> Në vitin [[1577]], Isai e bëri Egarasindhurin (në upazilën e tanishme Pakundia, distrikti i Kishoreganxhit) si qendrën e tij politike dhe tregtare. Duke formuar një mbretëri të vogël që qëndroi e pavarur.<ref>{{cite book|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Egarasindhur|author=A. B. M. Shamsuddin Ahmed|chapter=Egarasindhur|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|lang=en|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 janar 2018|OL=30677644M|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|url-status=live|archive-date=16 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416103706/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Egarasindhur}}</ref> Ai e shpalli veten sundues të rajonit të Bhatit në [[1581]]–[[1582|82]]. Nga Saraili, ai e zhvendosi qendrën e tij administrative në [[Sonargaoni|Sonargaon]]. Ai ndërtoi fortesa në Katrabo, Kalagaçhia dhe Khizirpur afër Sonargaon.<ref name="bpIKhan"/> ===Beteja kundër Khan Xhahanit=== Në vitin [[1578]], subahdari (guvernatori) mogul i Bengalit, Khan Xhahan drejtoi një ekspeditë drejt rajonit Bhati duke e vendosur fushimin në Bhaval.<ref name="bpIKhan"/> Isai u përball me forcat mogule të drejtuara nga Shah Bardi dhe Muhamad Kuli në kufirin Sarail-Xhuan Shahi në Kastul në brigjet e lumit Meghna.<ref>{{harvnb|Abul Fazl ibn Mubarak|1894|p=377}}</ref> Sipas ''Raxhmalas'', Isai më pas u tërhoq me shpejtësi drejt Tripurës dhe kërkoi ndihmë nga maharaxhai i atëhershëm i Tripurës, Amar Manikja. Me ndikimin e mbretëreshës Amrabati, mbreti i ofroi një ushtri prej 52,000 vetash në ndihmë Isait të përballej me Mogulët.<ref>{{harvnb|Kailasa Candra Simha|1999|pp=118–19}}</ref> Megjithatë, para se Isai të kthehej në Sarail, dy zamindarë – Maxhlis Pratapi dhe Maxhlis Dilavari tashmë i kishin sulmuar dhe mundur forcat mogule të Khan Xhahanit. Muhamad Kuli u kap por Shah Bardi u largua në fushimin e Bhavalit.<ref name="bb170">{{harvnb|Kamal Choudhury|2004|p=170}}</ref> Khan Xhahani u tërhoq në qytetin e Tandas, ku vdiq në 19 dhjetor [[1578]] pas një sëmundjeje të zgjatur.<ref>{{harvnb|Jadunath Sarkar|1973|p=195}}</ref> Sipas përshkrimit nga Raxhmala, Khani, që u bë zamindar i Sarailit, dërgoi një mijë punëtorë për Amar Manikjan bashkë me zamindarët e tjerë të Bengalit në përgjigje të kërkesës së bërë për të gërmuar ''Amar Sagar Dighin'' rreth vitit [[1580]]. Përveç kësaj, pasi komandanti i flotës së Manikjas, Khani luftoi kundër zamindarëve të Tarafit dhe [[Sylhet]]it, Sajed Musait dhe Fateh Khanit përkatësisht, në vitin [[1581]].<ref name="bpIKhan"/> ===Beteja kundër Shahbaz Khanit=== Në vitin [[1583]], gjenerali mogul Shahbaz Khan shkatërroi pallatin e Isait në Baktiarpur.<ref>{{harvnb|Dineshchandra Sen|1988|p=322}}</ref> Në shtator [[1584]],<ref>{{harvnb|Salahuddin Ahmed|2004|p=63}}</ref> subahdari i atëheshëm Shahbaz kapërceu [[Gangu]]n afër Khizirpurit dhe sulmoi [[Sonargaoni]]n, Katrabon dhe Egarasindhurin<ref name="bpIKhan"/> dhe ndoqi forcat e mundura pathane nën Masum Kabulin deri në [[Bikramapuri|Bikramapur]] në [[Dhaka]], Isai dinak atëherë e bëri sikur do negocionte dorëzimin dhe e vonoi sulmin e gjeneralit mogul për mjaft muaj. Megjithatë, në vitin [[1584]], Isai dhe Masum Khan Kabuli, duke vendosur musketa dhe artilerinë, nisi një kundërsulm që në fund e mundi Shahbaz Khanin në betejat navale dhe tokësore të Egarasindurit dhe Bhavalit, madje edhe duke vrarë një nga gjeneralët mogulë,<ref name="isbn-9780810880245"/> pastaj Shahbaz Khani u tërhoq në Tanda.<ref>{{harvnb|Nitish K. Sengupta|2011|p=129}}</ref> [[File:Ishakha fort interior wall design.jpg|thumb|408px|Pamje e brendshme e Pallatit-Fortesë të Isa Khanit në Xhangalbari]] ===Beteja kundër Lakshman Singh Hazras=== Në vitin [[1585]], ai sulmoi dy sunduesit e Koçit, Ram Hazra dhe Lakshman Hazra, duke pushtuar [[Fortesa e Xhangalbarit|Fortesën e tyre të Xhangalbarit]] (në upazilën e tanishme Karimganxh, distrikti i Kishoreganxhit).<ref>{{harvnb|Dineshchandra Sen|1988|p=315}}</ref> Një tjetër burim nga tradita vendore tregon se kjo ndodhi në vitin [[1586]] pasi Man Singhu e kishte mundur atë në betejën e Egarasindhurit. Në të njëjtin vit, subahdari mogul Shahbaz Khani i dërgoi prapë forcat e tij kundër Isait në jug.<ref name="bpJangalbari"/> ===Beteja e dytë kundër Shahbaz Khanit=== Me ndihmën e përforcimeve nga perandori [[Akbari|Akbar]], Shahbaz Khani drejtoi një tjetër ekspeditë ushtarake drejt Bhatit në vitin [[1586]]. Isai e sulmoi atë në Bhaval (në veri të Dhakës) por forcat e Shahbaz Khanit ishin të mbrojtura mirë afër Brahmaputrës. Isai atëherë zgjodhi të bënte aleancë me [[Akbari]]n dhe parandaloi një pushtim të afërt të [[Bengali]]t nga mogulët. Ai madje i premtoi mogulëve se ai do të dërgonte Ma'sum Khan Kabulin, renegat në një pelegrinazh të detyrueshëm në [[Meka|Mekë]], diçka që u pa si një akt dëbimi. Në fund të vitit [[1586]], Ralph Fitch, një udhëtar dhe tregtar anglez, ardhi në Sonargaon, distriktet lindore të Bengal dhe pohoi se: "Ata janë rrebeluar kundër mbretit Zebaldin Eçebar ([[Akbari|Xhalaludin Akbari]]) po këtu ka kaq shumë lumenj dhe ishuj, sa ata ikin nga njëri te tjetri, ku kalorësit e tij nuk mund të mbizotërojnë kundër tyre. Mbreti kryesor i të gjitha këtyre vendeve quhet Isakan (Isa Khan) dhe ai është kryesori i të gjithë mbretërve të tjerë, dhe është një mik i madh i të gjithë të krishterëve".<ref name="Eaton1993"/> Më vonë, në vitin [[1588]], ai u përfshi në konflikte kundër Çand Rait dhe Kedar Rait.<ref name="bpIKhan"/> ===Beteja kundër Raghudevit=== Isai i vazhdoi fushatat e tij kundër Dinastisë së Koçit. Ai luftoi dhe mundi Raghudevin, mbretin e Koç Haxhos, që sundonte nga lumi Sankosh në perëndim të lumit Bhareli në veri-lindje të lumit [[Brahmaputra]] dhe rival i mbretërisë së Koç Biharit, që u bë e rëndësishme pas aneksimit të kësaj të fundit nga [[Perandoria Mogule]].<ref>I quajtur ''Koç Haxho'' në kronikat perse, ''Kamrup'' në burimet vendore {{harvnb|D. Nath|1989|pp=93–}}</ref> Isai zaptoi me sukses pjesë të territoreve të Raghudevit deri te Rangamati dhe Goalpara.<ref name="jaipur"/> Megjithatë, më vonë Isa Khani dhe Raghudevi formuan një aleancë kundër kërcënimit të pushtimit mogul. ===Beteja kundër Durxhan Singhut=== Më 17 mars [[1594]], Man Singhu u caktua subahdar i Bengalit nga perandori Akbar. Pasi e vendosi kryeqytetin e Bengalit në Raxhmahal, Man Singhu u nis më 9 dhjetor [[1595]] të përballej në deltën e Bengalit Lindor me Isa Khanin.<ref name="jaipur">{{harvnb|Jadunath Sarkar|1994|pp=81, 94}}</ref> Isai u inkurajua tu rezistonte mogulëve pasi në mënyrë të suksesshme kërkoi aleancë me Raghudevin, armikun e tij të mëparshëm<ref>{{harvnb|D. Nath|1989|pp=93–}}</ref> dhe Kedar Rain, zamindarin e Bhusnas në Faridpur. Në përplasjen që u zhvillua në gusht të vitit [[1597]], Isai u angazhua në betejë kundër focave navale mogule me ndihmën e Masum Khan Kabulit, një ish tradhëtues i mogulëve.<ref>{{cite book|author=Richard M. Eaton|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|year=1993|lang=en|accessdate=3 shkurt 2015|url=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9&chunk.id=d0e6918|url-status=live|archive-date=4 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204030720/http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9&chunk.id=d0e6918}}</ref> Në fillim Isai u përballë me mundjen me mogulët që sulmuan Katrabon, një nga parganat (njësi administrative) e Isait<ref>{{harvnb|Shahnaj Husne Jahan|2012}}</ref> dhe qytetin. Megjithatë, në 5 shtator, Durxhan Singhu u vra dhe forcat mogule u mundën. Të dyja, ushtria dhe flota e aleancës Mogulo-Koç Bihar ose ia mbathën ose u kapën.<ref name="bpIKhan"/> Sipas të dhënave në këtë përplasje, Isai e luftoi personalisht Man Singhun në një duel.<ref>{{harvnb|Basil Copleston Allen|2009|pp=24–}}</ref> Gjithësesi, dueli përfundoi në mënyrë të jopërfunduese, kur Isa Khani ndaloi së luftuari pasi shpata e Man Singhut u thye. Gjesti fisnik e preku Man Singhun dhe të dy krijuan respekt për njëri-tjetrin që kulminoi në një miqësi. Respekti i Man Singhut për rivalin e tij më vonë u bë i dukshëm; kur Isai kërkoi ti nënshtrohej mogulëve nën një garanci se ishte e arësyeshme për mogulët mos të nxisnin një pushtim të plotë, Man Singhu e shoqëroi atë në oborrin mogul. ==Administrimi== Për shkak të nënshtrimit të tij, [[Akbari]] i caktoi nën sundim Isa Khanit 22 pargana ose njësi administrative.<ref>{{harvnb|Dineshchandra Sen|1988|p=328}}</ref> {{columns-list|colwidth=15em| # Atia # Kagmari # Barabaxhu # Sherpur (tani distrikti i Sherpurit) # Xhajan Shahi # Alapsing # Majmensingh # Xhafarshah # Nasiruxhiral # Khaliaxhuri # Gangamandal # Paitkura # Bardakhat # Svarnagram (tani upazila e Sonargaonit) # Baradakhat Mandra # Husainshahi # Bhaval # Maheshvardi # Katrar # Kurikhai # Xhour Husainpur # Singdha # Darxhibaxhu # Haxhradi }} [[File:Ishakha fort Tomb of successors corner view.jpg|thumb|381px|Varre të pasardhësve të Isa Khanit pranë Xhamisë së Fortesës së Xhangalbarit]] ==Martesa dhe pasardhësit== Isa Khani në fillim u martua me kushërinën nga mamaja Fatima Bibi, një vajzë e tezes së tij Raushan Akhtar Banu dhe burrit të saj Sajed Ibrahim Danishmand.<ref>{{harvnb|Syed Muhammed Taifoor|1965|p=94}}</ref> Më vonë ai u martua me Sarnamojin, vajzën e Çand Rait të Sripurit. Pas konvertimit në Islam, Sarnamoji mori emrin ''Sona Bibi''.<ref name="Choëdhury2005">{{harvnb|Kamal Choudhury|2004|p=143}}</ref> Djali i Isa Khanit, Musa Khani, mori kontrollin e [[Sonargaoni]]t pas vdekjes së tij.<ref name="bpMusa">{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> Më 10 korrik [[1610]] Musai u shfronëzua nga gjenerali mogul Islam Khan Çishti. Pas kësaj, pasardhësit e Isait e lanë [[Sonargaoni]]n dhe u vendosën në [[Fortesa e Xhangalbarit|Fortesën e Xhangalbarit.<ref name="bpJangalbari">{{harvnb|Shahnaj Husne Jahan|2012}}</ref> Masum Khani ishte djali i madh i Musa Khanit. Masumi shërbeu si gjeneral i ushtrisë mogule gjatë pushtimit të Hughlit në [[1632]].<ref name="banglar-p398">{{harvnb|Kamal Choudhury|2004|p=398}}</ref> Djali i tij i madh ishte Monvar Khani, që veproi si drejtues i foltiljes së zamindarëve të Bengalit gjatë pushtimit të [[Chittagong]]ut në vitin [[1666]].<ref name="bpMonwar">{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> Monvari, duke drejtuar anijet e flotës të armatosura me topa bronzi {{convert|24.130|cm|in}} rikuperoi [[Chittagong]]un nga [[Ngulimi portugez në Çitagong|portugezët]].<ref name="Roy2014">{{harvnb|Kaushik Roy|2014|p=136}}</ref> Një fshat i quajtur ''Monvarbagh'', në upazilën Bandar të distriktit të Narajanganxhit, u emërtua sipas tij.<ref name="bpMonwar"/> Hajbat Khani, një tjetër nip i Musait, krijoi ''Hajbatnagarin'' (në distriktin e tanishëm të Kishoreganxhit) dhe e bëri atë qendrën e zotërimeve të tij feudale në shtatë pargana.<ref name="bpJangalbari"/> [[File:Bagh-e Mosque 2.JPG|thumb|379px|left|[[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhamia e Musa Khanit]], djalit të Isa Khanit në Dhaka]] James Wise (vdekur në vitin [[1886]]<ref>{{harvnb|Herbert Risley|William Crooke|1999|pp=12–}}</ref>), një kirurg civil në [[Dhaka]] për 10 vjet, publikoi një raport mbi Baro-Bhujanët në ''Journal of the Asiatic Society of Bengal, Volume 43'' në vitin [[1874]]. Ai gjeti informacion nga të dhënat e takimeve të tij me pasardhësit e Isa Khanit në Xhangalbari dhe Hajbatnagar. Ai i drejtohej Isait si ''zamindari i Khizirpurit''. Familja e Hajbatnagarit zotëronte sanadë të dërguar nga Shah Shuxha në vitin [[1649]] dhe një tjetër nga Shaista Khani në vitin [[1667]]. Subhan Dad Khani kishte qenë kryetari i familjes në Xhangalbari në vitin [[1874]]. Pasardhësi tjetër i familjes së Hajbatnagarit, Ilah Navaz Khani, kishte vdekur në [[Kalkuta]] në vitin [[1872]]. Degët e tjera të familjes ishin vendosur në Xhafarabad, Baghalpur, Majmensingh, Harishpur ([[Tripura]]), Katrabo ([[Dhaka]]) dhe Barisal. Pasuria, pronat dhe zamindaria ishte shpërndarë mes pasardhësve që bënte që ata të jetonin secili në pjesë të ndryshme të vendit.<ref name="wise">{{harvnb|James Wise|1874|pp=82–96}}</ref> Në vitin [[2005]], Devan Amin Dau Khani, pasardhësi i 14-të i Isa Khanit jetonte në [[Fortesa e Xhangalbarit|Fortesën e Xhangalbarit]] në fshatin Egarasindur. Fortesa duket se kishte një pjesë ballore qarkore dhe 40 dhoma. Fortesa më së shumti u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1893]].<ref>{{cite magazine|title=The Rich Tradition of Kishoreganj|lang=en|date=16 prill 2005|url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2005/04/03/heritage.htm|author=Khodeja Sultana Lopa|magazine=Star Weekend Magazine|accessdate=25 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103222641/http://archive.thedailystar.net/magazine/2005/04/03/heritage.htm|archive-date=3 janar 2014|url-status=live}}</ref> ==Vdekja dhe trashëgimia== E ashtuquajtura aleancë midis Kedar Rajit dhe Isa Khanit u kthye në armiqësi pasi Isa Khani rrëmbeu mbesën e ve të Kedarit, Svornomoji. I zemëruar nga kjo, Kedar Raji pushtoi kryeqytetin e Isa Khanit, duke shkatërruar Kalagaçhian dhe fortesat e tjera njëra pas tjetrës deri në vdekjen e tij në vitin [[1599]]. I frikësuar nga sulmi i Kedar Rajit, Isai ia mbathi menjëherë për në Medinipur.<ref>{{harvnb|Jogesh Chadra Basu|1921}}</ref> Kedar Raji vijoi të mbante të zaptuar zamindarinë e Isa Khanit. Isa Khani vdiq aty<ref name="Eaton1993">{{cite book|author=Richard Eaton|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|url-access=registration|accessdate=15 nëntor 2019|url=https://archive.org/details/riseofislambenga00eato|year=1993|lang=en}}</ref> në shtator [[1599]].<ref name="bdstamp"/> Varri i tij mbetet në fshatin e Baktarpurit në upazilën Kaliganxh, në distriktin e Gazipurit në Bangladesh.<ref>{{cite news|title=ঈশা খাঁর কবর গাজীপুরে!|work=Kaler Kantho|url=https://www.kalerkantho.com/print-edition/priyo-desh/2017/11/19/567241|date=19 nëntor 2017|lang=bn|trans-title=Isa Khar Kobor Gazipur|author=Sharif Ahmad Shamim|location=Gazipur|accessdate=21 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021164023/https://www.kalerkantho.com/print-edition/priyo-desh/2017/11/19/567241|url-status=live|archive-date=21 tetor 2019}}</ref> Më 12 shkurt [[1909]], një bujk zbuloi shtatë topa në Monvarbagh të Bandarit, distrikti i Narajanganxhit.<ref name="banglar-p398"/> Topat ishin të bërë pjesërisht prej [[tunxhi]] dhe kishin etiketat "Isa Khan" dhe "1002" (viti i 1002 i hixhrit përkon me vitin [[1593]] të [[Kalendari Gregorian|Kalendarit Gregorian]]). Këta topa ishin bërë nga periudha e [[Sher Shah Suri]]t, që e sundoi Bengalin para Bara Bhujuanëve, ndërsa të paktën tre topa me gdhendjen "Isa Khan" ishin bërë gjatë periudhës së pavarësisë së Baro-Bhujanëve.<ref>{{harvnb|Sabikun Naher|Surajit Lahiri|Pranab K. Chattopadhyay|2014|pp=53–71}}</ref> ==Kultura popullore== Marina e Bangladeshit e ka emërtuar një bazë, BNS Isa Khan në nder të tij. Baza BNS Isa Khan, ishte baza e parë e Marinës së Bangladeshit që mori standardin kombëtar në vitin [[1974]].<ref>{{cite news|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2014/oct/11/pm-confers-national-standard-bns-osman|lang=en|title=PM confers National Standard to BNS Osman|date=11 tetor 2014|accessdate=15 prill 2015|newspaper=Dhaka Tribune|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416021425/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2014/oct/11/pm-confers-national-standard-bns-osman|url-status=live|archive-date=16 prill 2015}}</ref> Në 15 shtator [[1992]], [[Bangladeshi]] nxori një stampë përkujtimore në nder të Isa Khanit.<ref name="bdstamp">{{cite web|date=1992|lang=en|title=Bangladesh Commemorative Stamps|url=http://www.bdstamps.com/Bangladesh/Commemorative_Stamps/1992.htm|url-status=dead|archive-date=7 shtator 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907095915/http://www.bdstamps.com/Bangladesh/Commemorative_Stamps/1992.htm}}</ref> Një xhatra (teatër tradicional bengalez) e quajtur ''Isa Khan'', paraqet jetën e Isa Khanit, e shkruar nga Bhoironath Gangopadhjaj dhe me regji të Mridul Kanti Dejit, u vu në skenë në kompleksin e ''Bangladesh Lok O Karu Shilpa Foundation'' më 18 tetor [[2012]].<ref>{{cite news|title=Jatra pala Isa Khan staged|url=http://www.newagebd.com/detail.php?date=2012-12-24&nid=34325#.UNltZupW2ic|lang=en|newspaper=New Age|accessdate=25 dhjetor 2012|date=21 tetor 2012|url-status=dead|archive-date=8 shkurt 2013|archive-url=https://archive.today/20130208133121/http://www.newagebd.com/detail.php?date=2012-12-24&nid=34325%23.UNltZupW2ic#.UNltZupW2ic}}</ref> D. A. Tajeb bëri një film të quajtur "Isa Khan". ==Shiko gjithashtu== * [[Fortesa e Xhangalbarit]] * [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]] * [[Sonargaoni]] * [[Bara Sardar Bari]] * [[Historia e Bengalit]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Fortesa e Haxhiganxhit]] * [[Fortesa e Idrakpurit]] * [[Fortesa e Sonakandës]] * [[Panam Nagari]] * [[Bikramapuri]] * [[Shankhanidhi House]] * [[Marina Tabassum]] * [[Perandoria Mogule]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{Commons category|Isa Khan}} * {{cite book|author=Nagendra Nath Acharyya|title=The History of Medieval Assam, from the Thirteenth to the Seventeenth Century: A Critical and Comprehensive History of Assam During the First Four Centuries of Ahom Rule, Based on Original Assamese Sources, Available Both in India and England|url=https://books.google.com/books?id=_KQsAAAAMAAJ|publisher=Dutta Baruah|year=1966|lang=en}} * {{cite book|author=Salahuddin Ahmed|year=2004|lang=en|title=Bangladesh: Past and Present|url=https://books.google.com/books?id=Szfqq7ruqWgC|accessdate=20 shtator 2018|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7648-469-5}} * {{cite book|author=A. B. M. Shamsuddin Ahmed|year=2012|OCLC=52727562|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Egarasindhur|chapter=Egarasindhur|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|OL=30677644M|accessdate=2 janar 2018|isbn=984-32-0576-6|url-status=live|archive-date=16 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416103706/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Egarasindhur|ref=none}} * {{cite book|author=Basil Copleston Allen|year=2009|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=MRVqhpdyQxAC|lang=en|orig-year=1912|title=Dacca: Eastern Bengal District Gazetteers|isbn=978-81-7268-194-4}} * {{cite book|author=Jogesh Chadra Basu|year=1921|lang=bn|title=Medini Purer Itihas, Part 1|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.8785|publisher=Gurudas Chattopadhyay|location=Kolkata}} * {{cite book|author=Nalini Kanta Bhattasali|year=1928|lang=en|page=38|title=Bengal Chiefs' Struggle for Independence in the Reign of Akbar and Jahangir, Bengal Past and Present|url=https://books.google.al/books/about?id=u94dAAAAMAAJ}} * {{cite book|author1=Kunal Chakrabarti|author2=Shubhra Chakrabarti|publisher=Scarecrow Press|url=https://books.google.com/books?id=QVOFAAAAQBAJ|title=Historical Dictionary of the Bengalis|isbn=978-0-8108-8024-5|year=2013|lang=en}} * {{cite book|author=AA Sheikh Muhammad Asrarul Hoque Chisti|chapter=Isa Khan|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=SabbirAhmed|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|location=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|archive-date=28 mars 2019|access-date=25 tetor 2024|url-status=dead}} * {{cite book|author=Kamal Choudhury|year=2004|title=Banglar Baro Bhuiya o Maharaj Pratapaditya|url=https://www.amazon.com/dp/8129528185|lang=bn|publisher=Dey’s Publishing|isbn=978-812952818-6}} * {{cite book|title=Ralph Fitch, England's Pioneer to India and Burma: His Companions and Contemporaries, with His Remarkable Narrative Told in His Own Words|author=Ralph Fitch|url=https://books.google.al/books?id=TuPPrNZak5EC|editor=John Horton Ryley|publisher=Asian Educational Services|year=1998|isbn=978-812061324-9|lang=en}} * {{cite book|author=Richard Maxwell Eaton|year=1996|publisher=University of California Press|url=https://books.google.com/books?id=gKhChF3yAOUC|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|isbn=978-0-520-20507-9|lang=en}} * {{cite book|author=Shahnaj Husne Jahan|chapter=Katrabo|year=2012|accessdate=15 prill 2021|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Katrabo|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OL=30677644M|OCLC=52727562|location=Dhaka|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|url-status=live|archive-date=16 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416021218/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Katrabo}} * {{cite journal|title=Masnad-I-Ali Isa Khan|journal=Journal of the Institute of Bangladesh Studies|volume=14|author=Abdul Karim|year=1991|editor=Safar A. Akanda|publisher=Institute of Bangladesh Studies, Rajshahi University|lang=en|location=Raxhshahi}} * {{cite book|author=Abdul Karim|year=1992|lang=en|title=History of Bengal: Mughal Period|url=https://books.google.com/books?id=jzluAAAAMAAJ|volume=1|publisher=Institute of Bangladesh Studies, University of Rajshahi|oclc=28183749|ref=none}} * {{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}} * {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Dewan Munawar Khan|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dewan_Munawar_Khan|accessdate=20 shtator 2018|editor1=Sirajul Islam|year=2012|OCLC=52727562|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OL=30677644M|isbn=984-32-0576-6|archive-date=20 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920235004/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dewan_Munawar_Khan|url-status=live}} * {{cite book|author=Abul Fazl ibn Mubarak|title=Akbarnama, Volume 3: Ain-i-Akbari|url=https://books.google.al/books?id=ZKQoAAAAYAAJ|lang=en|translator=Henry Blochmann|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=1894}} * {{cite journal|author1=Sabikun Naher|author2=Surajit Lahiri|author3=Pranab K. Chattopadhyay|year=2014|volume=New Series 5|title=Pre-Mughal Cannons of Bengal: A Re-evaluation|url=https://www.academia.edu/9613935|journal=Pratna Samiksha|accessdate=3 nëntor 2017|lang=en|pages=53–71|url-status=live|archive-date=15 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415004708/https://www.academia.edu/9613935}} * {{cite book|author=Mirza Nathan|year=1936|translator=M. I. Borah|title=Baharistan-i-Ghaibi|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.84864/|volume=1|editor=Rai Bahadur S. K. Bhuyan|lang=en}} * {{cite book|year=1989|author=D. Nath|lang=en|title=History of the Koch Kingdom, c. 1515-1615|url=https://books.google.com/books?id=ECxUOSudNGYC|isbn=978-81-7099-109-0|publisher=Mittal Publications}} * {{cite book|title=Sri Rajmala. Vol. I to IV|publisher=Tribal Research Institute, Govt. of Tripura|url=https://search.worldcat.org/title/1416244212|author=Kailasa Candra Simha|year=1999|lang=en|location=Agartala|translator=N. C. Nath|oclc=605538661}} * {{cite book|author=Muhammad Abdur Rahim|year=1961|publisher=Pakistan Publishing House|url=https://books.google.al/books?id=1Tg-AAAAMAAJ|location=Karaçi|title=History of the Afghans in India, A.D. 1545-1631: With Especial Reference to Their Relations with the Mughals|lang=en}} * {{cite book|editor=Mohammad Abdur Rahim|year=1995|lang=en|publisher=Islamic Foundation Bangladesh|url=https://search.worldcat.org/title/40418243|title=Islam in Bangladesh Through Ages|isbn=978-984-069012-1}} * {{cite book|author1=Herbert Risley|year=1999|orig-year=1908|lang=en|author2=William Crooke|url=https://books.google.com/books?id=QA2OKK0-bdcC|publisher=Asian Educational Services|title=The People of India|isbn=978-81-206-1265-5}} * {{cite book|author=Atul Chandra Roy|year=1968|title=History of Bengal: Mughal Period (1526-1765)|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.532589/|publisher=Nababharat Publishers|lang=en|location=Kolkata}} * {{cite book|author=Kaushik Roy|title=Warfare in Pre-British India – 1500 BCE to 1740 CE|url=https://books.google.com/books?id=xx7ICQAAQBAJ|lang=en|date=3 qershor 2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-58692-0}} * {{cite book|author=Kaushik Roy|title=Military Transition in Early Modern Asia, 1400-1750|url=https://books.google.com/books?id=KyVnAwAAQBAJ|chapter=Cavalry, Guns, Government and Ships|year=2014|publisher=Bloomsbury Publishing|lang=en|isbn=978-178093800-4|format=ebook|accessdate=9 korrik 2023}} * {{cite book|editor=Jadunath Sarkar|orig-year=1948|year=1973|volume=II|title=The History of Bengal|url=https://search.worldcat.org/title/924890|oclc=924890|lang=en|publisher=Academica Asiatica|location=Patna}} * {{cite book|author=Jadunath Sarkar|editor=Raghubir Sinh|year=1994|lang=en|orig-year=1984|url=https://books.google.com/books?id=O0oPIo9TXKcC|title=A History of Jaipur: c. 1503-1938|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-0333-5}} * {{cite book|author=Abbas Khan Sarvani|title=Tarikh-i-Sher Shahi|editor1=Sir Henry Miers Elliot|url=https://books.google.al/books?id=t6RpAAAACAAJ|editor2=John Dowson|orig-year=1580|translator1=Sir Henry Miers Elliot|translator2=John Dowson|publisher=Sang-e-Meel Publications|year=2006|lang=en|isbn=978-969351804-7}} * {{cite book|author=Dineshchandra Sen|year=1988|lang=en|title=The Ballads of Bengal|url=https://books.google.com/books?id=zpVUKSilrFYC|publisher=Mittal Publications|volume=2}} * {{cite book|author=Nitish K. Sengupta|year=2011|lang=en|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=kVSh_TyJ0YoC|title=Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib|isbn=978-0-14-341678-4}} * {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|title=Glimpses of Old Dhaka: A short historical narration of East Bengal and Aassam|year=1965|lang=en|publisher=S. M. Perwez|url=https://books.google.al/books?id=579HAAAAMAAJ}} * {{cite journal|author=James Wise|year=1874|lang=en|title=Notes on Sunargaon, Eastern Bengal|url=https://books.google.com/books?id=BbEIAAAAQAAJ&pg=PA211|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|volume=43|pages=82–96}} [[Kategoria: Lindje 1529]] [[Kategoria:Vdekje 1599]] [[Kategoria:Fisnikë]] [[Kategoria:Perandoria Mogule]] [[Kategoria:Bangladesh]] oc28mug2yt1b4pamnfc5kt5ntu4jmyj Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës 0 365221 3057735 2969260 2026-10-17T04:37:06Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.6 3057735 wikitext text/x-wiki Më poshtë jepen listat e monumenteve të rëndësishme sipas grupimit të tyre të renditura sipas numrit të identifikimit: ==Vendet arkeologjike në divizionin e Dhakës== {| class="wikitable" ! Id !Emërtimi !Vendndodhja !Pamje !Periudha !Shënime |- !BD-C-13-1 |[[Xhamia Sat Gambuxh]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Sat_Gambuj_Mosque|Sat Gambuj Mosque]], [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sat_Gambuj_Mosque|Sat Gambuj Mosque]] |{{coord|23.757736|90.358956|region:BD|display=inline}}, Mohamadpur, [[Dhaka]] |[[File:Sat Gambuj Mosque-11.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |Emri d.t.th. "xhamia me 7 kupola" |- ! BD-C-13-2 |[[Xhamia Sat Gambuxh|Varreza e Xhamisë Sat Gambuxh]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Sat_Gambuj_Mosque|Sat Gambuj Mosque Tomb]], [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sat_Gambuj_Mosque_Tomb|Sat Gambuj Mosque Tomb]] |{{coord|23.75765|90.35896|region:BD|display=inline}}, Mohamadpur, [[Dhaka]] |[[File:Sat Gambuj Mosque Tomb.jpg|border|center|180x180px]] |Ka funksionuar si varrezë në periudhën [[Shekulli XVII]]-[[1950]] | |- ! BD-C-13-3 |[[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Khan_Mohammad_Mridha_Mosque|Khan Mohammad Mridha Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Khan_Mohammad_Mridha_Mosque|Khan Mohammad Mridha Mosqu]] |{{coord|23.7208612|90.3819526|region:BD|display=inline}}, Lalbagh, [[Dhaka]] |[[File:খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ 06.jpg|border|center|180x180px]] |Fillimi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]] |Ndërtuar mbi një platformë ''tahkhana'' |- ! BD-C-13-4 |[[Fortesa e Lalbagut]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Lalbagh_Fort|Lalbagh Fort]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lalbagh_Qila|Lalbagh Qila]] |{{coord|23.7210669|90.380906|region:BD_type:landmark|display=inline}}; Lalbagh, [[Dhaka]] |[[File:Inner defense wall of Lalbagh fort. It's situated south of the fort.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |E quajtur edhe "Lalbagh Kella" |- ! BD-C-13-5 |[[Fortesa e Lalbagut|Portiku jugor i Fortesës së Lalbagut]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Lalbagh_Fort|Gateway of the South East corner of Lalbagh Fort]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gate_way_of_the_south_East_corner_of_Lalbagh_Fort|Gate way of the south East corner of Lalbagh Fort]] |{{coord|23.718028|90.389442|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Lalbagh, [[Dhaka]] |[[File:The fort of lalbag (photographed by MdIHT)4.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] | |- ! BD-C-13-6 |[[Fortesa e Lalbagut|Xhamia e Fortesës së Lalbagut]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Lalbagh_Fort|Lalbagh Fort Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lalbagh_Qila_Mosque|Lalbagh Qila Mosque]] |{{coord|23.7187611|90.3846946|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Lalbagh, [[Dhaka]] |[[File:DG 40 - 0 8 LAL BAG PORT MOSQUE 1678 - 79 DHAKA IMG 6079.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] | |- ! BD-C-13-7 |[[Fortesa e Lalbagut|Salla Darbar dhe Hamam Khana e Fortesës së Lalbagut]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Lalbagh_Fort|Darbar Hall and Hammam Khana of Lalbagh Fort]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Diwan-i-Aam_(Lalbagh_Qila)|Diwan-i-Aam (Lalbagh Qila)]] |{{coord|23.71888|90.38877|region:BD|display=inline}}, Lalbagh, [[Dhaka]] |[[File:লালবাগ দুর্গের দরবার হল ও হাম্মাম খানা ছবি নং ৮.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |Shërbente si sallë pritjeje (salla darbar) dhe hamam (hamam khana) i guvernatorit (subahdarit) mogul të [[Bengali]]t |- ! BD-C-13-8 |[[Fortesa e Lalbagut|Mauzoleu i Pari Bibit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Lalbagh_Fort|Tomb of Pari Bibi]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tomb_of_Pari_Bibi|Tomb of Pari Bibi]] |{{coord|23.7188|90.38828|region:BD|display=inline}}, Lalbagh, [[Dhaka]] |[[File:দুপুরের লালবাগ কেল্লা.jpg|border|center|180x180px]] |[[1678]] |Mendohet se Pari Bibi është Iran Dukhti, vajza e Shaista Khanit, subahdarit mogul të Bengalit |- ! BD-C-13-9 |Varri i navab Nasrat Xhangut, emri anglisht: Nawab Nasrat Jang Tomb, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tomb_of_Nawab_Nasarat_Jang|Tomb of Nawab Nasarat Jang]] |{{coord|23.7225|90.3979|region:BD|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:নায়েব নাজিমদের সমাধি.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |Gjendet brenda rrethimit, në perëndim të [[Husaini Dalani]]t |- ! BD-C-13-10 |Varri i navab Shamsudaula, emri anglisht: Nawab Shamsuddaula Tomb, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nawab_Shamsud_Daulah_Tomb|Nawab Shamsud Daulah Tomb]] |{{coord|23.7225|90.3979|region:BD|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:Praying for him.jpg|border|center|180x180px]] | |Gjendet brenda rrethimit, në perëndim të [[Husaini Dalani]]t |- ! BD-C-13-11 |Varri i Kamur-ud-Daulah, emri anglisht: Nawab Quamarul Daulah Tomb |{{coord|23.7225|90.3979|region:BD|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:নায়েব নাজিমদের সমাধি.jpg|border|center|180x180px]] | |Gjendet brenda rrethimit, në perëndim të [[Husaini Dalani]]t |- ! BD-C-13-12 |Varri i navab Ghijasudin Haiderit, emri anglisht: Nawab Giyasuddin Haider Tomb, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nawab_Giyasuddin_Haider_Tomb|Nawab Giyasuddin Haider Tomb]] |{{coord|23.7225|90.3979|region:BD|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:নায়েব নাজিমদের সমাধি.jpg|border|center|180x180px]] | |Gjendet brenda rrethimit, në perëndim të [[Husaini Dalani]]t |- ! BD-C-13-13 |[[Çhota Katra]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Chhota_Katra|Chhota Katra]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Choto_Katra|Choto Katra]] |{{coord|23.713294|90.396812|region:BD|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:DG 25-08 CHOTO KATRA 1663 DHAKA IMG 4299.jpg|border|center|180x180px]] |[[1663]] |[[Karvansarai]] mogul |- ! BD-C-13-14 |[[Bara Katra]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bara_Katra|Bara Katra]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bara_Katra|Bara Katra]] |{{coord|23.714626|90.393103|region:BD|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:Bara Katra by Ragib.jpg|border|center|180x180px]] |[[1646]] |[[Karvansarai]] mogul |- ! BD-C-13-15 |[[Çhota Katra|Varri i Bibi Çampas]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Chhota_Katra|Tomb of Bibi Champa]], |{{coord|23.713712|90.396781|region:BD|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:The Small Kuttra with its enclosed Mosque, Dhaka (1817).jpg|border|center|180x180px]] |[[1671]] |Besohet se Bibi Çampa ishte konkubinë e Shaista Khanit |- ! BD-C-13-16 |[[Ahsan Manzili]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahsan_Manzil|Ahsan Mazil]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ahsan_Manzil|Ahsan Manzil]] |{{coord|23.708578|90.406031|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:Ahsan Manzil, Bangladesh National Museum, Dhaka, Bangladesh.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-13-17 |[[Northbrook Hall]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Northbrook_Hall|Northbrook Hall]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Northbrook_Hall|Northbrook Hall]] |{{coord|23.7000151|90.3982904|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:DG 21 -08 NORTH BROOK HALL IMG 3503.jpg|border|center|180x180px]] |[[1880]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-13-18 |[[Ruplal House]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ruplal_House|Ruplal House]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ruplal_House|Ruplal House]] |{{coord|23.7036567|90.411298|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Kotvali, [[Dhaka]] |[[File:DG 26 -08 RUP LAL HOUSE FARAS GONJ 1680 DHAKA IMG 4433.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |[[Arkitektura e Rilindjes]] |- ! BD-C-13-19 |[[Xhamia e Shahbaz Khanit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Shahbaz_Khan_Mosque|Shahbaz Khan Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shahbaz_Khan_Mosque|Shahbaz Khan Mosque]] |{{coord|23.72931|90.40038|region:BD|display=inline}}, Ramna, [[Dhaka]] |[[File:চিত্র-৯ হাজী খাজা শাহবাজের মসজিদের সম্মুখভাগ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1679]] |Gjendet pranë mauzoleut po të Shahbaz Khanit |- ! BD-C-13-20 |[[Xhamia e Shahbaz Khanit|Mauzoleu i Shahbaz Khanit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Shahbaz_Khan_Mosque|Shahbaz Khan Tomb]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Haji_Shahbaz_Tomb|Haji Shahbaz Khan Tomb]] |{{coord|23.72931|90.40038|region:BD|display=inline}}, Ramna, [[Dhaka]] |[[File:DG FOLD 68 -09 HAJI SHABAZ KHAN GRAE YARD (1679 ) HIGH COURT DHAKA IMG 9145.jpg|border|center|180x180px]] |[[1658]]-[[1659]] |Gjendet pranë Xhamisë po të Shahbaz Khanit |- ! BD-C-13-21 |[[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Musa_Khan_Mosque|Musa Khan Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Musa_Khan_Mosque|Musa Khan Mosque]] |{{coord|23.7266802|90.4008048|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Ramna, [[Dhaka]] |[[File:Musa Kha Mosque (In DU Area).JPG|border|center|180x180px]] |Fundi [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] – fillimi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]] |Musa Khani ishte djali i [[Isa Khani]]t |- ! BD-C-13-22 |[[Arkada Nimtali]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Nimtali_arch|Nimtali arch]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nimtoli_Deuri|Nimtoli Deuri]] |{{coord|23.7245|90.4024|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Ramna, [[Dhaka]] |[[File:নিমতলী দেউড়ী ছবি নং ২০.jpg|border|center|180x180px]] |[[1766]] |Shërben si muze i "Shoqërisë Aziatike të Bangladeshit" |- ! BD-C-13-23 |[[Zamindar Bari i Sutrapurit]], emri anglisht: Satrapur Zamindar Bari, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sutrapur_Jamindar_Bari|Sutrapur Jamindar Bari]] |{{coord|23.704696|90.418505|region:BD|display=inline}}, Sutrapur, [[Dhaka]] |[[File:Sutrapur Jamindar bari.jpg|border|center|180x180px]] |[[1898]] |[[Arkitektura Neo-Klasike]] |- ! BD-C-13-24 |[[Shankhanidhi House]], emri anglisht: Shankhanidhi House, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shankhanidhi_House|Shankhanidhi House]] |Sutrapur, [[Dhaka]] |[[File:Shankhanidhi House front.jpg|border|center|180x180px]] |[[1921]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-13-25 |[[Holli i kërcimit Shankhanidhi]], emri anglisht: Shankhanidhi Dance Hall |Sutrapur, [[Dhaka]] |[[File:গ্র্যাজুয়েটস উচ্চ বিদ্যালয়.jpg|border|center|180x180px]] |Mes viteve [[1920]] dhe [[1926]] |Në vendin e saj është ndërtuar një shkollë e mesme |- ! BD-C-13-26 |Bhajahari Lodge, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bhajahari_Lodge|Bhajahari Lodge]] |{{coord|23.71544|90.41760|region:BD|display=inline}}, Sutrapur, [[Dhaka]] | |[[1925]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-13-27 |[[Tempulli Radhakrishna, Sutrapur]], emri anglisht: Radhakrishna Temple, Sutrapur; pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Radha_Krishna_Temple,_Sutrapur|Radha Krishna Temple, Sutrapur]] |Sutrapur, [[Dhaka]] |[[File:Shangkhanidhi tample entrance locked.jpg|border|center|180x180px]] |Mes viteve [[1921]] dhe [[1926]] |[[Arkitektura Neo-Klasike]] |- ! BD-C-13-28 |[[Varri i Kolombo Sahibit]], emri anglisht: Colombo Sahib Tomb, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kolombo_Shahib_Tomb|Kolombo Shahib Tomb]] |Narinda, Sutrapur, [[Dhaka]] |[[File:Kolombo Shahib tomb 4.jpg|border|center|180x180px]] |[[1724]] |[[Arkitektura Mogule]] |- ! BD-C-13-29 |Varri i Xhozef Paxhet, emri anglisht: Joseph Paget Tomb, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Joseph_Paget_Tomb|Joseph Paget Tomb]] |Narinda, Sutrapur, [[Dhaka]] |[[File:Grave near Kolombo Shahib tomb.jpg|border|center|180x180px]] |[[1724]] | |- ! BD-C-13-30 |[[Pallati i kopshtit të trëndafilave në Dhaka]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Rose_Garden_Palace|Rose Garden Palace]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Rose_Garden_Palace|Rose Garden Palace]] |{{coord|23.718056|90.426389|region:BD|display=inline}}, Sutrapur, [[Dhaka]] |[[File:ঐতিহাসিক রোজ গার্ডেন। 06.jpg|border|center|180x180px]] |Fundi i [[Shekulli XIX|shekullit të XIX]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-13-31 |[[Dhanmondi Shahi Eidgah]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Dhanmondi_Shahi_Eidgah|Dhanmondi Shahi Eidgah]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dhanmondi_Shahi_Eidgah|Dhanmondi Shahi Eidgah]] |{{coord|23.743152|90.374072|region:BD|display=inline}}, Dhanmondi, [[Dhaka]] |[[File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Mihrab View 03).jpg|border|center|180x180px]] |[[1640]] |Përdorej si xhami publike për faljen e [[Fitër Bajrami]]t (Eidgah) |- ! BD-C-13-32 |[[Xhamia Bhujanpara e Beraidit]], emri anglisht: Beraid Bhuyanpara Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Beraid_Bhuyanpara_Jame_Mosque|Beraid Bhuyanpara Jame Mosque]] |Beraid, Bada, [[Dhaka]] |[[File:DG 91 - 09 BARIED BHUYAN BARI MOSQUE 15 CENTURY DHAKA IMG 2988.jpg|border|center|180x180px]] |[[1505]] | |- ! BD-C-13-33 |[[Pallati i Raxha Harishçandras]], emri anglisht: Raja Harishchandra Mound Palace, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Palace_of_Raja_Harish_Chandra,_Savar|Palace of Raja Harish Chandra, Savar]] |{{coord|23.846601|90.262608|region:BD|display=inline}}, Maxhidpur, Savar, distrikti i Dhakës |[[File:Palace of Harishchandra maidpur Savar2.jpg|border|center|180x180px]] |[[shekulli VII]]-[[shekulli VIII]] |[[Arkitektura budiste]] |- ! BD-C-13-34 |Buruxhi i Raxha Harish Çandrës, emri anglisht: Raja Harish Chandra Buruj, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Raja_Harish_Chandra_Buruj|Raja Harish Chandra Buruj]] |Maxhidpur, Savar, distrikti i Dhakës |[[File:রাজা হরিশ চন্দ্রের প্রাসাদ প্রত্নস্থলের আশপাশের দৃশ্য.jpg|border|center|180x180px]] | |Pjesë e [[Rrënojat e Raxhasanit|Rrënojave të Raxhasanit]] |- ! BD-C-13-35 |[[Rrënojat e Raxhasanit]], emri anglisht: Rajasan Mound, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Rajashan_Mound|Rajashan Mound]] |Raxhasan, Savar, distrikti i Dhakës |[[File:রাজাসন ঢিবি প্যানোরামা.jpg|border|center|180x180px]] |[[shekulli VII]]-[[shekulli VIII]] |Qendër Budiste |- ! BD-C-13-36 |[[Tempulli Khelaram Data]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Khelaram_Data_Temple|Khelaram Data Temple]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Khelaram_Data_Temple|Khelaram Data Temple]] |{{coord|23.659814|90.145927|region:BD|display=inline}}, Navabganxh, distrikti i Dhakës |[[File:Khelaram Data Temple (3).jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |Pasqyron stilin ''Bangija'' ose ''Gaudija'' |- ! BD-C-13-37 |Pallati Xhinxhira, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Jinjira_Palace|Jinjira Palace]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jinjira_Palace|Jinjira Palace]] |{{coord|23.70489|90.39365|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Keraniganxh, distrikti i Dhakës | |Fundi i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] |Ndërtuar nga subahdari mogul i [[Bengali]]t, Ibrahim Khani II |- ! BD-C-18-38 |Siti arkeologjik i Baraibarit, emri anglisht: Barai Bari Archaeological Site |{{coord|24.123732|90.265083|region:BD|display=inline}}, Kaliakoir, Gazipur, distrikti i Gazipurit | |[[Shekulli X]] |Kryeqytet i dinastisë Pala |- ! BD-C-40-39 |[[Xhamia Goaldi]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Goaldi_Mosque|Goaldi Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Goaldi_Mosque|Goaldi Mosque]] |{{coord|23.3922|90.3536|region:BD_type:landmark|display=inline}}, [[Sonargaoni]], distrikti Narajanganxh |[[File:Historical Goaldi Mosque Isometric view.jpg|border|center|180x180px]] |[[1519]] |U ndërtua nga Mulla Hizabar Akbar Khani |- ! BD-C-40-40 |[[Panam Nagari]], [[https://en.wikipedia.org/wiki/Panam_Nagar|Panam Nagar]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Panam_Nagar|Panam Nagar]] |{{coord|23.6557377|90.5999672|region:BD|display=inline}}, [[Sonargaoni]], distrikti i Narajanganxhit |[[File:ঐতিহাসিক পানাম নগর! 37.jpg|border|center|180x180px]] |[[shekulli XIII]] |Ndërtuar në [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]], [[Arkitektura Indo-Saraçene|Indo-Saraçene]] dhe [[Arkitektura Britanike|Britanike]] |- ! BD-C-40-41 |[[Bara Sardar Bari]], emri anglisht: Bara Sardar Bari (Panam Nagar), pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Boro_Sardar_Bari_(Panam_City)|Boro Sardar Bari (Panam City)]] |{{coord|23.6557377|90.5999672|region:BD|display=inline}}, [[Sonargaoni]], distrikti i Narajanganxhit |[[File:ঈশা খাঁর প্রাসাদ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1901]] |Shërben si "Muzeu Kombëtar i Artit dhe Artizanatit Folklorik" |- ! BD-C-40-42 |Mauzoleu i Ghijasudin Azam Shahut, emri anglisht: Mausoleum of Ghiyasuddin Azam Shah, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mausoleum_of_Ghiyasuddin_Azam_Shah|Mausoleum of Ghiyasuddin Azam Shah]] |{{coord|23.6412570|90.5775212|region:BD|display=inline}}, [[Sonargaoni]], distrikti i Narajangaxhit |[[File:Tomb of Ghiyasuddin Azam Shah, Narayanganj, Bangladesh.jpg|border|center|180x180px]] |[[1411]] |Ghijasudin Azam Shahu sundoi Sulltanatin e Bengalit në vitet [[1390]]–[[1411]] |- ! BD-C-40-43 |[[Ura e Panamit]], artikulli anglisht: Panam Bridge, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Panam_Bridge|Panam Bridge]] |{{coord|23.6564728|90.5998036|region:BD|displaly=inline}}, [[Sonargaoni]], distrikti i Narajanganxhit |[[File:Panam Bridge, Sonargaon (117).jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |[[Arkitektura Mogule]] |- ! BD-C-40-44 |Ndërtesa e prerjes së parave dhe përgjegjësit të thesarit, emri anglisht Podar and Mint House, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Poddar_and_Mint_house|Poddar and Mint house]] |[[Sonargaoni]], distrikti i Narajanganxhit |[[File:পোদ্দার বাড়ি 03.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-40-45 |[[Xhamia Shahi e Muazampurit]], [[https://en.wikipedia.org/wiki/Muazzampur_Shahi_Mosque|Muazzampur Shahi Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mohzumpur_Shahi_Mosque|Mohzumpur Shahi Mosque]] |{{coord|23.7349558|90.6051427|region:BD|display=inline}}, [[Sonargaoni]], distrikti i Narajanganxhit |[[File:মহজমপুর শাহী মসজিদের ঐতিহাসিক গম্বুজগুলো.jpg|border|center|180x180px]] |Mes viteve [[1432]] dhe [[1436]] | |- ! BD-C-40-46 |Xhamia Khandakar, emri anglisht: Khandakar Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Khandakar_Mosque|Khandakar Mosque]] |{{coord|23.6127482|90.5168733|region:BD|display=inline}}, Bandar, distrikti i Narajanganxhit |[[File:বন্দর শাহী মসজিদ.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-40-47 |[[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh|Mazari i Haxhi Baba Saleh]], emri anglisht: Mausoleum of Haji Baba Saleh, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mausoleum_of_Haji_Baba_Saleh|Mausoleum of Haji Baba Saleh]] |{{coord|23.612695|90.516815|region:BD|display=inline}}, Salehnagar, Bandar, distrikti i Narajanganxhit |[[File:DG 36 -08 SALEH BAB AR MAJAR 15 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5492.jpg|border|center|180x180px]] |Fillimi i [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] |Gjendet pranë Xhamisë së Haxhi Baba Saleh |- ! BD-C-40-48 |[[Fortesa e Sonakandës]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Sonakanda_Fort|Sonakanda Fort]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sonakanda_Fort|Sonakanda Fort]] |{{coord|23.606973|90.511879|region:BD|display=inline}}, Bandar, distrikti i Narajanganxhit |[[File:Sonakanda Fort8.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |Ndërtuar nga subahdari mogul i [[Bengali]]t, Mir Xhumla II |- ! BD-C-40-49 |Rrënojat e Gazirit, emri anglisht: Gazir Mound |Bandar, distrikti i Narajanganxhit | | |Sit arkeologjik |- ! BD-C-40-50 |Mandapa Çandi dhe Mandiri Pati, emri anglisht: Chandi Matha and Pati Mandir |Rupganxh, distrikti i Narajanganxhit | | |[[Tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-40-51 |[[Raxhbari i Muraparës]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Murapara_Rajbari|Murapara Rajbari]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Murapara_Rajbari|Murapara Rajbari]] |{{coord|23.780841|90.520913|region:BD|display=inline}}, Rupganxh, distrikti i Narajanganxhit |[[File:মুড়াপাড়া রাজবাড়ি অগ্রভাগ -২.jpg|border|center|180x180px]] |[[1889]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-40-52 |[[Fortesa e Haxhiganxhit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Hajiganj_Fort|Hajiganxh Fort]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hajiganj_Fort|Hajiganj Fort]] |{{coord|23.633498|90.512785|region:BD|display=inline}}, Sadar, distrikti i Narajanganxhit |[[File:DG 43 - 08 HAJI GONJ FORT OF SAESTA KHAN 16 CENTURTY NARAYANGONJ IMG 6424.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVI]] | |- ! BD-C-40-53 |[[Mauzoleu i Bibi Marjamit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bibi_Maryam_Mosque|Bibi Maryam Tomb]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tomb_of_Bibi_Maryam|Tomb of Bibi Maryam]] |{{coord|23.632|90.5107|region:BD|display=inline}}, Sadar, distrikti i Narajanganxhit |[[File:বিবি মরিয়মের সমাধীর গম্বুজ.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |Bibi Marjami mendohet se ishte vajza e subahdarit mogul të Bengalit, Shaista Khan |- ! BD-C-40-54 |Xhamia e Kolegjit të Pazarit Devan, emri anglisht: Dewan Bazar College Mosque |Tregu i Ri, Narajanganxh, distrikti i Narajanganxhit | | | |- ! BD-C-40-55 |Ura e Paglas, emri anglisht: Pagla Bridge, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pagla_Bridge|Pagla Bridge]] |{{coord|23.662374|90.455378|region:BD|display=inline}}, Pagla, Fatullah, distrikti i Narajanganxhit |[[File:Dacca, Ruins of Pagla Pul, 5 miles from the city 1870.jpg|border|center|180x180px]] |[[1660]] |Ndërtuar nga subahdari mogul i Bengalit, Mir Xhumla; është e rrënuar |- ! BD-C-33-56 |[[Zamindar Bari i Baliatit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Zamindari_Baliati|Baliati Zamindar Bar]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Baliati_Palace|Baliati Palace]] |{{coord|23.994697|90.042362|region:BD|display=inline}}, Saturia, Baliati, distrikti i Manikganxhit |[[File:Baliati Jamindar Bari (140699635).jpeg|border|center|180x180px]] |[[1893]] |Ndërtuar në [[Arkitektura e Rilindjes|Arkitekturën e Rilindjes]] dhe [[Arkitektura Neo-Klasike|Neo-Klasike]] |- ! BD-C-33-57 |Xhamia Maçain Shahi, emri anglisht: Machain Shahi Jami Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Machain_Shahi_Jami_Mosque|Machain Shahi Jami Mosque]] |{{coord|23.778671|89.853487|region:BD|display=inline}}, Maçain, upazila Harirampur, distrikti i Manikganxhit |[[File:DG 62-09 'MACHAIN HAZRAT SHAH RUSTAM SHAH ( 12 CENTURY) 0NE OF 12 LEGEND 'AULIA'23.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-33-58 |[[Dolmança e Zamindar Barit të Teotas]], emri anglisht: Dolmancha of Teota Zamindar Bari, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Teota_Zamindar_Bari_DolMancha|Teota Zamindar Bari DolMancha]] | {{coord|23.858553|89.778096|region:BD|display=inline}}, Teota, Shibalaja, distrikti i Manikganxhit |[[File:Teota Zamindar Bari DolMancha.jpg|border|center|180x180px]] |[[1858]] |Ndërtuar në stilin ''dolmança'' të [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|Arkitkeutrës tempullore bengaleze]] |- ! BD-C-33-59 |[[Zamindar Bari i Teotas]], emri anglisht: Teota Zamindar Bari, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Teota_Zamindar_Bari|Teota Zamindar Bari]] |{{coord|23.858550|89.778388|region:BD|display=inline}}, Teota, Shibalaja, distrikti i Manikganxhit |[[File:Teota Jomidar Bari and Navaratna Temple by Nasir Khan.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVIII]] | |- ! BD-C-35-60 |[[Tempulli dyjar i Sonarangut]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Sonarang_Twin_Temples|Sonarang Twin Temples]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sonarong_Jora_Moth|Sonarong Jora Moth]] |{{coord|23.522410|90.459268|region:BD|display=inline}}, Tungibari, distrikti i Munshiganxhit |[[File:সোনা রঙ জোড়া মঠ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1843]] (tempulli i Kalit, në perëndim), [[1886]] (tempulli i Shivës, në lindje) |Ndërtuar në stilin ''[[navaratna]]'' të [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|Arkitkeutrës tempullore bengaleze]] |- ! BD-C-35-61 |[[Xhamia e Baba Adamit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Baba_Adam's_Mosque|Baba Adam’s Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Baba_Adam's_Mosque|Baba Adam's Mosque]] |{{coord| 23.556431|90.49635|region:BD|display=inline}}, Tungibari, distrikti i Munshiganxhit |[[File:Baba Adam's Mosque front.jpg|border|center|180x180px]] |[[1483]] |U ndërtua nga Malik Kafuri |- ! BD-C-35-62 |[[Ura e Mirkadimit]], emri anglisht: Mirkadim Bridge, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mirkadim_Bridge|Mirkadim Bridge]] |{{coord|23.548080|90.477274|type:landmark|display=inline}}, Tungibari, distrikti i Munshiganxhit |[[File:মীরকাদিম সেতু 1.jpg|border|center|180x180px]] |[[1757]]-[[1800]] |[[Arkitektura Mogule]] |- ! BD-35-63 |[[Fortesa e Idrakpurit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Idrakpur_Fort|Idrakpur Fort]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Idrakpur_Fort|Idrakpur Fort]] |{{coord| 23.5474|90.534|region:BD|display=inline}}, Sadar, distrikti i Munshiganxhit |[[File:ইদ্রাকপুর দুর্গের প্রবেশদ্বার.jpg|border|center|180x180px]] |[[1660]] |U ndërtua nga Mir Xhumla, subahdari mogul i Bengalit |- ! BD-C-35-64 |Harishçandra Dighi, emri anglisht: Harish Chandra Dighi, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Harish_Chandra_Dighi|Harish Chandra Dighi]] |Rampal, distrikti i Munshiganxhit |[[File:Harish Chandra Dighi ghat.jpg|border|center|180x180px]] |Gjatë sundimit të Raxha Harishçdarës së dinastisë Gahadavala ([[1194]] – fillimi i [[shekulli XIII|shek. XIII]] | |- ! BD-C-35-65 |Shtëpia e Sir Xhagadish Çandra Boses, emri anglisht: Sir Jagadish Chandra Bose's house, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sir_Jagadish_Chandra_Basur_Bari|Sir Jagadish Charndra Basur Bari]] |{{coord|23.518569|90.250164|region:BD|display=inline}}, Rarikhal, Srinagar, distrikti i Munshiganxhit |[[File:Sir Jagadish Charndra Basur Bari.jpg|border|center|180x180px]] | |[[Xhagadish Çandra Bose]] (30 nëntor [[1858]] – 23 nëntor [[1937]]), shkencëtar i shquar botëror |- ! BD-C-42-66 |[[Xhamia Shahi e Parulias]], emri anglisht: Parulia Shahi Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Parulia_Shahi_Mosque|Parulia Shahi Mosque]] |{{coord|23.965559|90.680274|region:BD|display=inline}}, Palash, distrikti i Narsingdit |[[File:পারুলিয়া শাহী মসজিদ 03.jpg|border|center|180x180px]] |[[1719]] |Parulia, nga [[Gjuha bengale|bengalishtja]] ''pal urija'' do të thotë "vela fluturuese".<ref name="banglaParulia">{{cite web|title=বাংলাদেশের ঐতিহ্য: ৪০০ বছর বয়সী নীল মসজিদ|url=https://banglanews24.com/islam/news/bd/456722.details|author=Mahfuz Abed|date=12 janar 2016|lang=bn|work=banglanews24.com|accessdate=5 tetor 2023|archive-date=14 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214061814/https://banglanews24.com/islam/news/bd/456722.details|url-status=dead}}</ref> |- ! BD-42-67 |[[Rrënojat e Vari-Bateshvarit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Wari-Bateshwar_ruins|Wari-Bateshwar ruins]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Wari-Bateshwar_ruins|Wari-Bateshwar ruins]] |{{coord| 24.093056|90.825556|region:BD|display=inline}}, Belabo, distrikti i Narsingdit |[[File:Wari-Boteshwar Excavation 057.jpg|border|center|180x180px]] |[[400 p.e.s.]] deri në vitin [[100 p.e.s.]] |Sit arkeologjik |- ! BD-42-68 |Paritatko Vita (Vari) |Belabo, distrikti i Narsingdit | | |Pjesë e [[Rrënojat e Vari-Bateshvarit|Rrënojave të Vari-Bateshvarit]] |- ! BD-26-69 |[[Xhamia Kutub Shah]], emri anglisht: Qutub Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Qutub_Mosque|Qutub Mosque]] |{{coord|24.279015|91.110986|region:BD|display=inline}}, Austagram, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:Qutub-Mosque-West-End.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVI]] | |- ! BD-C-26-70 |[[Xhamia Shahi e Gurait]], emri anglisht: Gurai Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Guroi_Shahi_Mosque|Guroi Shahi Mosque]] |{{coord| 24.271603|90.935773|rigion:BD|display=inline}}, katundi Gurai, upzila Nikli, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:গুরই শাহী জামে মসজিদ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1680]] | |- ! BD-C-26-71 |[[Xhamia e Shah Mohamadit]], emri anglisht: Shah Mohammad Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shah_Mohammad_Mosque|Shah Mohammad Mosque]] |{{coord|24.3333|90.6833|region:BD|display=inline}}, fshati Egarsindur, upazila Pakundia, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:শাহ মাহমুদ মসজিদ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1680]] | |- ! BD-C-26-72 |[[Xhamia e Sheikh Saadit]], emri anglisht: Sheikh Saadi Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sheikh_Sadi_Mosque|Sheikh Sadi Mosque]] |{{coord|24.262468|90.659698|type:landmark|display=inline}}, Fshati Egarsindur, upazila Pakundia, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:সাদী মসজিদ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1651]] | |- ! BD-C-26-73 |[[Xhamia e Aurangzebit]], emri anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Aurangzeb_Mosque|Aurangzeb Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Aurangzeb_Mosque|Aurangzeb Mosque]] |{{coord|24.343339|90.740086|type:landmark_region:BD|display=inline}}, Fshati Egarsindur, upazila Pakundia, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:In front of Aurangzeb Mosque.jpg|border|center|180x180px]] |[[1669]] | |- ! BD-C-26-74 |Tempulli i Kavi Dvixha Bansidasit, emri anglisht: Temple of Poet Dij Bangshi Das |Kishoreganxh Sadar, distrikti i Kishoreganxhit | | | |- ! BD-C-26-75 |[[Tempulli i Çandravatit në Kaçaripara]], emri anglisht: Temple of Chandravati, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Temple_of_Chandrabati|Temple of Chandrabati]] |{{coord| 24.495842|90.800812|region:BD|display=inline}}, Katundi Kaçaripara i komunës Maixhkhapan, upazila Kishoreganxh Sadar, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:দ্বিজ বংশী দাস ও চন্দ্রাবতীর মন্দির, কিশোরগঞ্জ (৩)- পলিন.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVI]] |Çandravati konsiderohet poetja e parë bengaleze |- ! BD-C-26-76 |Xhamia e Sahib Barit, emri anglisht: Saheb Bari Jami Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shaheb_Bari_Jami_Mosque|Shaheb Bari Jami Mosque]] |{{coord|24.419426|90.741828|region:BD|display=inline}}, Fshati Xhavar, upazila Tarail, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:DG 18-08 SAHEB BARI MOSQUE KISORE GONJ IMG 2656.jpg|border|center|180x180px]] |[[1534]] | |- ! BD-C-26-77 |[[Fortesa e Xhangalbarit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Jangalbari_Fort|Jangalbari Fort]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jangalbari_Fort|Jangalbari Fort]] |{{coord|24.450451|90.842051|region:BD|display=inline}}, Karimganxh, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:Ishakha fort front.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVI]] | |- ! BD-C-63-78 |[[Xhamia e Atias]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Aia_Mosque|Atia Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Atia_Mosque|Atia Mosque]] |{{coord| 24.184021|89.911415|region:BD|display=inline}}, Fshati Atia, upazila Delduar, distrikti i Tangailit |[[File:Atia mosque Tangail.jpg|border|center|180x180px]] |[[1610]] | |- ! BD-C-63-79 |Xhamia e Kadim Hamdanit, emri anglisht: Kadim Hamdani Mosque |Katundi Kadim Hamdani, upazila Kalihati, distrikti i Tangailit |[[File:কদিমহামজানি মসজিদ.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-15-80 |[[Xhamia e Pathrailit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Pathrail_Mosque|Pathrail Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pathrail_Mosque|Pathrail Mosque]] |{{coord|23.3413|90.0895|region:BD|display=inline}} Pathrail, upazila Bhanga, distrikti i Faridpurit |[[File:Historical Baliya Dhighir Par Mosque.jpg|border|center|180x180px]] |Mes viteve [[1393]] dhe [[1410]] |E quajtur edhe ''Xhamia Maxhlis Aulia'' |- ! BD-C-15-81 |[[Mathurapur Deula]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Mathurapur_Deul|Mathurapur Deul]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Matharapur_Deul|Mathurapur Deul]] |{{coord|23.561868|89.628038|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Katundi Mathurapur, upazila Madhurkhali, distrikti i Faridpurit |[[File:মথুরাপুরদেউল 4.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |[[Tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-36-82 |[[Tempulli Raxharam Khalia]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Raja_Ram_Temple|Raja Ram Temple]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Raja_Ram_Temple|Raja Ram Temple]] |{{coord|23.22422|90.006444|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Katundi Khalia, upazila Raxhoir, distrikti i Madaripurit |[[File:রাজারাম মন্দির 02.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] | |- ! BD-C-62-83 |Xhamia Çarani, emri anglisht: Charani Mosque |Naria, distrikti i Shariatpurit | | | |- ! BD-C-62-84 |Varri dhe medreseja me një kupolë pranë Xhamisë Çarani, emri anglisht: Single domed tomb near Charani Mosque & Madrasa |Naria, distrikti i Shariatpurit | | | |- ! BD-C-62-85 |[[Tempulli Dhanuka Manasa]], emri anglisht: Manasa Temple, Shariatpur, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Manasha_Temple,_Shariatpur|Manasha Temple, Shariatpur]] |Fshati Dhanuka, upazila Shariatpur Sadar, distrikti i Shariatpurit |[[File:মনসা মন্দির, শরীয়তপুর (সামনে থেকে দ্বিতীয় বিল্ডিং).jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XV]] | |- ! BD-C-62-86 |Mandiri i Durgës, Shariatpur, emri anglisht: Durga Temple, Shariatpur, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Durga_Temple,_Shariatpur|Durga Temple, Shariatpur]] |Shariatpur Sadar, distrikti i Shariatpurit | [[File:দুর্গা মন্দির.jpg|border|center|180x180px]] | |[[Tempulli hindu|Tempull hindu]] |- ! BD-C-17-87 |Xhamia e vjetër e Bahaltolit, emri anglisht: Bahaltali Old Mosque |Kotalipara, distrikti i Gopalganxhit | | | |- ! BD-C-17-88 |Shtëpia e Bangabandhu Sheikh Muxhibur Rahmanit dhe paraardhësve të tij, emri anglisht: Rezidence of Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman and his forfathers |Tungipara, distrikti i Gopalganxhit | | | |} ==Monumente të tjera== {| class="wikitable" !Monumenti !Pamje !Vendndodhja !Periudha !Shënime |- ! BD-C-13-89 |[[Xhatija Sangsad Bhabani]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Jatiya_Sangsad_Bhaban|Jatiya Sangsad Bhaban]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:National_Parliament_of_Bangladesh|National Parliament Building of Bangladesh]] |{{coord|23.76233|90.37858|region:BD|display=inline}}, Sher-e-Bangla Nagar, [[Dhaka]] |[[File:বাংলাদেশ জাতীয় সংসদ ভবন ১.png|border|center|180x180px]] |28 janar [[1982]] |Projektuar nga arkitektët Louis Kahn dhe Muzharul Islam; fitues i Çmimit Aga Khan në Arkitketurë |- ! BD-C-13-90 |Gjykata Supreme e Bangladeshit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Supreme_Court_of_Bangladesh|Supreme Court of Bangladesh]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Supreme_Court_of_Bangladesh|Supreme Court of Bangladesh]] |{{coord|23.73207|90.40211|region:BD|display=inline}}, Ramna, [[Dhaka]] |[[File:বাংলাদেশ সুপ্রিম কোর্ট ২০২৩.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XX]] | |- ! BD-C-13-91 |[[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Old_High_Court_Building,_Dhaka|Old High Court Building, Dhaka]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Old_High_Court_Building,_Dhaka|Old High Court Building, Dhaka]] |{{coord|23.73107|90.40237|region:BD|display=inline}}, Ramna, [[Dhaka]] |[[File:Old Highcourt Bhaban (3).JPG|border|center|180x180px]] |[[1905]] |[[Arkitektura e Rilindjes]] |- ! BD-C-13-92 |Muzeu Kombëtar i Bangladeshit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangladesh_National_Museum|Bangladesh National Museum]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangladesh_National_Museum|Bangladesh National Museum]] |{{coord|23.73755|90.39410|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:DG 91 - 09 NATIONAL MUSEUM DHAKA IMG 31782.jpg|border|center|180x180px]] |[[1913]] | |- ! BD-C-13-93 |Mauzoleu i Tre Udhëheqësve, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Mausoleum_of_Three_Leaders|Mausoleum of Three Leaders]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mausoleum_of_three_leaders|Mausoleum of three leaders]] |{{coord|23.72911|90.39997|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:1.তিন নেতার মাজার.jpg|border|center|180x180px]] |[[1963]] | |- ! BD-C-13-94 |[[Mandiri Ramna Kali]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ramna_Kali_Mandir|Ramna Kali Mandir]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ramna_Kali_Mandir|Ramna Kali Mandir]] |{{coord|23.730742|90.399665|region:BD|display=inline}}, Ramna, [[Dhaka]] |[[File:রমনা কালী মন্দির 5.jpg|border|center|180x180px]] |Tempulli origjinal u ndërtuan në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]], rindërtuar në 17 dhjetor [[2021]] |Tempulli origjinal u shkatërrua në 27 mars [[1971]] nga ushtria pakistaneze |- ! BD-C-13-95 |Varri i Kazi Nazrul Islamit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Mausoleum_of_Kazi_Nazrul_Islam|Mausoleum of Kazi Nazrul Islam]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Grave_of_Kazi_Nazrul_Islam|Grave of Kazi Nazrul Islam]] |{{coord|23.73506|90.39478|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:Grave of Kazi Nazrul Islam.jpg|border|center|180x180px]] |27 gusht [[2009]] |Kazi Nazrul Islam (24 maj [[1899]] - 29 gusht [[1976]]) konsiderohet poeti kombëtar i Bangladeshit |- ! BD-C-13-96 |Përmendorja skulpturore Anti-Terrorizëm Raxhu, [[https://en.wikipedia.org/wiki/Anti_Terrorism_Raju_Memorial|Anti Terrorism Raju Memorial Sculpture]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Anti_Terrorism_Raju_Memorial_Sculpture|Anti Terrorism Raju Memorial Sculpture]] |{{coord|23.732631|90.395672|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:Raju Bhaskarjo.jpg|border|center|180x180px]] |17 shtator [[1997]] |Skalitur nga Shajmol Çoudhuri |- ! BD-C-13-97 |Aparaxhejo Bangla, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Aparajeyo_Bangla|Aparajeyo Bangla]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Aparajeyo_Bangla|Aparajeyo Bangla]] |{{coord|23.733816|90.392341|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:Aparajeyo Bangla statue, University of Dhaka (2).jpg|border|center|180x180px]] |[[1973]]-[[1979]] |Skalitur nga Sajed Abdullah Khalid |- ! BD-C-13-98 |Shatërvani SAARC, [[https://en.wikipedia.org/wiki/SAARC_Fountain|SAARC Fountain]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:SAARC_Fontain|SAARC Fountain]] |{{coord|23.74987|90.39323|region:BD|display=inline}}, Pazari Kavran, [[Dhaka]] |[[File:Saarc Fowara1.JPG|border|center|180x180px]] |[[1985]] |Skulpturë e Nitun Kundu |- ! BD-C-13-99 |[[Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabandhu_Sheikh_Mujibur_Rahman_Novo_Theatre|Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangabandhu_Sheikh_Mujibur_Rahman_Novo_Theatre|Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre]] |{{coord|23.76382|90.38708|region:BD|display=inline}}, Texhgaon, [[Dhaka]] |[[File:Panorama of Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre (02).jpg|border|center|180x180px]] |25 shtator [[2004]].<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/news/a-day-in-the-night-sky|title=A day in the night sky|date=26 nëntor 2013|work=The Daily Star|accessdate=27 shtator 2017|lang=en}}</ref> |Projektuar nga Ali Imam |- ! BD-C-13-100 |Bangabandhu International Conference Center, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabandhu_Interantional_Conference_Center|Bangabandhu Interanational Conference Center]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangabandhu_International_Conference_Center|Bangabandhu International Conference Center]] |{{coord|23.76917|90.38138|region:BD|display=inline}}, Agargaon, Sher-e-Bangla, [[Dhaka]] |[[File:BICCbd.jpg|border|center|180x180px]] |[[2002]] |Projektuar nga ''Beijing Institute of Architectural Designs and Research''.<ref name="bpBIC">[http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabandhu_International_Conference_Centre Bangabandhu International Conference Center] {{Lidhje e vdekur}}</ref> |- ! BD-C-13-101 |Muzeu Ushtarak i Bangladeshit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabandhu_Military_Museum|Bangladesh Military Museum]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangabandhu_Military_Museum|Bangabandhu Military Museum]] |{{coord|23.76385|90.38580|region:BD|display=inline}}, Bixhoj Sarani, Farmgejt, [[Dhaka]] |[[File:Bangladesh Military Museum Inside , Bijoy Sharani.jpg|border|center|180x180px]] |[[1999]] |Projektuar bashkarisht nga Ali Imam, Bayejid Mahbub Khondker, firma arkitekturore "Nakshabid Architects", "Design Work Group" dhe "Mukta Dinwiddie Maclaren Architects".<ref>{{cite web|url=https://www.tbsnews.net/features/habitat/bangabandhu-military-museum-when-architecture-brings-bravery-and-history-life|title=Bangabandhu Military Museum: When architecture brings bravery and history to life|date=22 mars 2022|work=The Business Standard|lang=en}}</ref> |- ! BD-C-13-102 |Mauzoleu i Ziaur Rahmanit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Mausoleum_of_Ziaur_Rahman| Mausoleum of Ziaur Rahman]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mausoleum_of_Ziaur_Rahman|Mausoleum of Ziaur Rahman]] |{{coord|23.766676|90.378152|region:BD|display=inline}}, Sher-e-Bangla, [[Dhaka]] |[[File:Mausoleum Complex of Ziaur Rahman 12.jpg|border|center|180x180px]] |[[1989]] |Projektuar nga Masudur Rahman Khan<ref>{{cite web|lang=en|title=Architect Masudur Rahman Khan|url=https://www.showcase.com.bd/architect-column/architect-masudur-rahman-khan/|date=2 mars 2019|archive-date=31 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240531235728/https://www.showcase.com.bd/architect-column/architect-masudur-rahman-khan/}}</ref> |- ! BD-C-13-103 |[[Gurdvara Nanak Shahi]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Gurdwara_Nanak_Shahi|Gurdwara Nanak Shahi]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gurudwara_Nanak_Shahi|Gurudwara Nanak Shahi]] |{{coord|23.733605|90.393619|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:স মূল কাঠামোর অংশ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1830]] | |- ! BD-C-13-104 |[[Husaini Dalani]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Hussaini_Dalan|Hussaini Dalan]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hoseni_Dalan|Hoseni Dalan]] |{{coord|23.722052|90.395752|region:BD|display=inline}}, Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] |[[File:HusniDalan006.JPG|border|center|180x180px]] |[[1642]] |Faltore [[Islami Shia|shiite]] |- ! BD-C-13-105 |[[Xhamia Baitul Mukarram, Dhaka]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Baitul_Mukarram_National_Mosque|Baitul Mukarram National Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Baitul_Mukarram|Baitul Mukarram]] |{{coord|23.729476|90.410055|region:BD|display=inline}}, Paltan, [[Dhaka]] |[[File:বায়তুল মোকাররম ছবি নং ২২.jpg|border|center|180x180px]] |[[1968]] |Projektuar nga Abdulhusein M. Thariani |- ! BD-C-13-106 |[[Bangabhabani]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabhaban|Bangabhaban]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangabhaban|Bangabhaban]] |{{coord|23.72330|90.41825|region:BD|display=inline}}, [[Dhaka]] |[[File:Bangabhaban, close Dhaka April (33244270994) (cropped).jpg|border|center|180x180px]] |[[1905]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-13-107 |[[Ganabhabani]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ganabhaban|Ganabhaban]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ganabhaban|Ganabhaban]] | {{coord|23.76521|90.37400|region:BD|display=inline}}, Sher-e-Bangla, [[Dhaka]] |[[File:Ganabhaban gate 2021.jpg|border|center|180x180px]] |[[1974]] |Projektuar nga Amir Hossain |- ! BD-C-13-108 |[[Curzon Hall]], artikulli anglsht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Curzon_Hall|Curzon Hall]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Curzon_Hall|Curzon Hall]] |{{coord|23.727342|90.399654|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, Universiteti i Dhakës, [[Dhaka]] |[[File:Curzon Hall in Dhaka.jpg|border|center|180x180px]] |[[1905]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-13-109 |[[Tempulli Dhakeshvari]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Dhakeshwari_Temple|Dhakeshwari Temple]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dhakeshwari_Temple|Dhakeshwari Temple]] |{{coord|23.72275|90.39027|region:BD|display=inline}} Pazari Bakshi, [[Dhaka]] |[[File:Main Temple of Dhakeswari.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XII]] |Konsiderohet si tempulli kombëtar i Bangladeshit |- ! BD-C-13-110 |[[Xhamia e Kartalab Khanit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Kartalab_Khan_Mosque|Kartalab Khan Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kartalab_Khan_Mosque|Kartalab Khan Mosque]] |{{coord|23.71714|90.39858|region:BD|display=inline}}, Pazari Begum, Dhaka e vjetër, [[Dhaka]] |[[File:Kartalab Khan Mosque in Dhaka.jpg|border|center|180x180px]] |Mes viteve [[1700]] dhe [[1704]].<ref>{{cite book|editor=John Sanday|author=Nazimuddin Ahmed|url=https://search.worldcat.org/title/636361849|title=Discover the Monuments of Bangladesh: A Guide to Their History, Location & Development|publisher=Dhaka University Press Ltd.|year=1984|lang=en|page=179}}</ref> | [[Arktitektura Mogule]] |- ! BD-C-13-111 |Monumenti i Dëshmorëve Intelektualë, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Martyred_Intellectuals_Memorial|Martyred Intellectuals Memorial]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Martyred_Intellectuals_Memorial,_Rayer_Bazar|Martyred Intellectuals Memorial, Rayer Bazaar]] |{{coord|23.75085|90.35715|region:BD|display=inline}}, Pazari Rajer, Mohamadpur thana, [[Dhaka]] |[[File:2. শহীদ বুদ্ধিজীবী স্মৃতিসৌধ.jpg|border|center|180x180px]] |[[1999]] |Projektuar nga Farid Uddin Ahmed dhe Muhamad Jami-al-Shafi |- ! BD-C-13-112 |Monumenti i Dëshmorëve Kombëtarë, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/National_Martyrs'_Memorial|National Martyrs' Memorial]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jatiyo_Smriti_Soudho|Jatiyo Smriti Soudho]] |{{coord|23.91130|90.25470|region:BD|display=inline}}, qyteti i Savarit, distrikti i Dhakës |[[File:Aerial photographs of Jatiyo Smriti Soudho DJI 0104-2.jpg|border|center|180x180px]] |[[1982]] |Projektuar nga Syed Mainul Hossain |- ! BD-C-13-113 | Kulla e Dëshmorëve, Dhaka, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Shaheed_Minar,_Dhaka|Shaheed Minar, Dhaka]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shaheed_Minar|Shaheed Minar]] |{{coord|23.727243|90.394439|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:Shaheed Minar by Azim Khan Ronnie.jpg|border|center|180x180px]] |[[1963]], shkatërruar në [[1971]], rindërtuar në [[1983]] |Projektuar nga Hamidur Rahman dhe Novera Ahmed |- ! BD-C-13-114 | Muzeu Memorial Bangabandhu, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabandhu_Memorial_Museum|Bangabandhu Memorial Museum]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangabandhu_Memorial_Museum|Bangabandhu Memorial Museum]] |{{coord|23.75168|90.37650|region:BD|display=inline}}, Dhanmondi nr. 32, [[Dhaka]] |[[File:Bangabandhu memorial museum front gate, Dhaka.jpg|border|center|180x180px]] |6 shtator [[1994]] |Projektuar nga Ehsan Khan, Ishtiaque Jahir dhe Iqbal Habib |- ! BD-C-13-115 |Stadiumi Kombëtar Bangabandhu, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabandhu_National_Stadium|Bangabandhu National Stadium]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangabandhu_National_Stadium|Bangabandhu National Stadium]] |{{coord|23.72801|90.41353|region:BD|display=inline}}, Motixhhil, [[Dhaka]] |[[File:Bangabandhu National Stadium, Dhaka, Bangladesh.jpg|border|center|180x180px]] |[[1954]] |Fillimi stadium kriketi, tani shërben si stadiumi kombëtar i futbollit |- ! BD-C-13-116 |Stadiumi Kombëtar i Kriketit Sher-e-Bangla, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Sher-e-Bangla_National_Cricket_Stadium|Sher-e-Bangla National Cricket Stadium]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sher-e-Bangla_National_Cricket_Stadium|Sher-e-Bangla National Cricket Stadium]] |{{coord|23.80695|90.36356|region:BD|display=inline}}, Mirpur, [[Dhaka]] |[[File:Sher-e-Bangla Cricket Stadium 004.jpg|border|center|180x180px]] |[[2006]] | |- ! BD-C-13-117 | [[Xhamia Yjore]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Star_Mosque|Star Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Star_Mosque|Star Mosque]] |{{coord|23.71563|90.40167|region:BD|display=inline}}, Armanitola, [[Dhaka]] |[[File:Star Mosque 2023.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |Me sipërfaqe të zbukuruara me mënyrën ''çini-tikri'' |- ! BD-C-13-118 |[[Stacioni hekurudhor i Kamalapurit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Kamalapur_railway_station|Kamalapur railway station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kamalapur_Railway_Station|Kamalapur Railway Station]] |{{coord|23.73054|90.42686|region:BD|display=inline}}, Motixhhil, [[Dhaka]] |[[File:Stamp of New Dacca Railway Station.jpg|border|center|180x180px]] |[[1968]] |Projektuar nga Daniel Dunham dhe Robert Boughey nga Louis Berger Group |- ! BD-C-13-119 | Aeroporti Ndërkombëtar Hazrati Shahxhalal, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Hazrat_Shahjalal_International_Airport|Hazrat Shahjalal International Airport]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shahjalal_International_Airport|Shahjalal International Airport]] |{{coord|23.8450|90.4005|region:BD|display=inline}}, Kurmitola, [[Dhaka]] |[[File:Hazrat Shahjalal International Airport photographs by Titu Oheduzzaman.jpg|border|center|180x180px]] |[[1983]] | |- ! BD-C-13-120 | Pallati Xhinxhira, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Jinjira_Palace|Jinjira Palace]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jinjira_Palace|Jinjira Palace]] |{{coord|23.70491|90.39384|region:BD|display=inline}}, Keraniganxh, [[Dhaka]] | |Fundi i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] |[[Arkitektura Mogule]] |- ! BD-C-13-121 |[[Porta Mir Xhumla e Dhakës]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Dhaka_Gate|Dhaka Gate]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dhaka_Gate|Dhaka Gate]] |{{coord|23.728591|90.399728|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, Universiteti i Dhakës, [[Dhaka]] |[[File:MIR JUMLA GATE-.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] | Ndërtuar nga subahdari mogul i Bengalit, Mir Xhumla |- ! BD-C-13-122 | [[Kisha Armene në Dhaka]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Church,_Dhaka|Armenian Church, Dhaka]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Armenian_Church_of_the_Holy_Resurrection_in_Dhaka|Armenian Church of the Holy Resurrection in Dhaka]] |{{coord|23.712478|90.402095|region:BD|display=inline}}, Armanitola, [[Dhaka]] |[[File:আর্মেনিয়ান গির্জার পার্শ্বদৃশ্য.jpg|border|center|180x180px]] |[[1781]] | |- ! BD-C-13-123 |Topi Bibi Mariam, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bibi_Mariam_Cannon|Bibi Mariam Cannon]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bibi_Mariam_Cannon|Bibi Mariam Cannon]] |{{coord|23.726147|90.407436|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, Universiteti i Dhakës, [[Dhaka]] |[[File:Bibi Mariam Cannon near Dhaka gate in 2023.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] |Prodhuar në vend me urdhër të subahdarit mogul të Bengalit, Mir Xhumla II |- ! BD-C-13-124 | [[Xhamia Çoukbazar në Dhaka]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Chawk_Mosque|Chawk Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chawkbazar_Shahi_Mosque|Chawkbazar Shahi Mosque]] |{{coord|23.715977|90.395689|region:BD|display=inline}}, Pazari Çouk, [[Dhaka]] |[[File:Front facade of the Chawkbazar Mosque.jpg|border|center|180x180px]] |[[1675]] | Ndërtuar nga subahdari mogul i Bengalit, Shaista Khan |- ! BD-C-13-125 |[[Nagar Bhabani]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Nagar_Bhaban|Nagar Bhaban]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nagar_Bhaban_(Dhaka_South_City_Corporation)|Nagar Bhaban (Dhaka South City Corporation)]] |{{coord|23.72378|90.40854|region:BD|display=inline}}, Shahbagh, [[Dhaka]] |[[File:Dhaka Nagar Bhaban (23334123713).jpg|border|center|180x180px]] |[[1995]] |U projektua nga A. Imamuddin dhe Lailun Nahar Ekram |- ! BD-C-13-126 |[[Xhamia e Binat Bibit]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Binat_Bibi_Mosque|Binat Bibi Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Binat_Bibi_Mosque|Binat Bibi Mosque]] |{{coord|23.711101|90.418146|region:BD|display=inline}}, Narinda, [[Dhaka]] |[[File:বিনত বিবি মসজিদের গম্বুজ ১.jpg|border|center|180x180px]] |[[1454]] | U ndërtua nga Binat Bakhti e mbiquajtur "Binat Bibi" |- ! BD-C-13-127 | Muzeu i Pavarësisë, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Museum_of_Indipendence,_Dhaka|Museum of Indipendece, Dhaka]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Museum_of_Indipendence (Dhaka)|Museum of Indipendence (Dhaka)]] |{{coord|23.7339|90.3985|region:BD|display=inline}}, Suhravardi Udjan, [[Dhaka]] |[[File:Gate of Museum of Independence.jpg|border|center|180x180px]] |[[2015]] |Projektuar nga Kashef Mahboob Chowdhury dhe [[Marina Tabassum]].<ref>{{cite web|title=Marina Tabassum|url=https://archnet.org/authorities/1644|accessdate=18 tetor 2020|website=Archnet|lang=en|archive-date=11 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411195342/https://www.archnet.org/authorities/1644|url-status=dead}}</ref> |- ! BD-C-13-128 | Shtylla e Pavarësisë, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Swadhinata_Stambha|Swadhinata Stambha]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Swadhinata_Stambha|Swadhinata Stambha]] |{{coord|23.7334|90.3986|region:BD|display=inline}}, Suhravardi Udjan, [[Dhaka]] |[[File:3. স্বাধীনতা স্তম্ভ.jpg|border|center|180x180px]] |[[2013]] |Projektuar nga [[Marina Tabassum]] dhe Kashef Mahboob Chowdhury |- ! BD-C-13-129 | Sheshi Shapla, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Shapla_Square|Shapla Square]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shapla_Square|Shapla Square]] |{{coord|23.72662|90.42159|region:BD|display=inline}}, Motixhhil, [[Dhaka]] |[[File:Shapla Chottor (17013833678).jpg|border|center|180x180px]] | |Skulpturë e Azizul Jalil Pasha |- ! BD-C-63-130 | Ura Bangabandhu, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabandhu_Bridge|Bangabandhu Bridge]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jamuna_Bridge|Jamuna Bridge]] |{{coord|24.3974|89.7784|region:BD|display=inline}}, lumi Xhamuna, mes distriktit të Tangailit dhe Siraxhganxhit |[[File:Bangabandhu Jamuna Bridge2.JPG|border|center|180x180px]] |[1998]] |Projektuar nga "T. Y. Lin International" dhe ndërtuar nga "Hyundai Engineering & Construction"<ref>{{cite web|title=Bangabandhu Bridge|work=Structurae|accessdate=15 gusht 2018|url=https://structurae.net/structures/bangabandhu-bridge|lang=en}}</ref> |- ! BD-C-63-131 | Xhamia e Dhanbarit, emri anglisht: Dhanbari Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dhanbari_Mosque|Dhanbari Mosque]] |{{coord|24.675366|89.955887|region:BD|display=inline}}, upazila Dhanbari, distrikti i Tangailit |[[File:ধনবাড়ী মসজিদ আইসোমেট্রিক দৃশ্য (১).jpg|border|center|180x180px]] |Gjysma e parë e [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] | |- ! BD-C-63-132 | [[Zamindar Bari i Dhanbarit]], emri anglisht: Dhanbari Nawab Palace, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dhanbari_Nawab_Palace|Dhanbari Nawab Palace]] |{{coord|24.67536|89.95509|region:BD|display=inline}}, upazila Dhanbari, distrikti i Tangailit |[[File:Dg 245 - 18 HANBARI JOMIDAR BARI 145.jpg|border|center|180x180px]] |Mesi i [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] | |- ! BD-C-63-133 | [[Zamindar Bari i Pakutias]], emri anglisht: Pakutia Zamindar Bari, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pakutia_Zamindar_Bari|Pakutia Zamindar Bari]] |{{coord|24.021081|89.987904|region:BD|display=inline}}, Pakutia, upazila Nagarpur, distrikti i Tangailit |[[File:পাকুটিয়ার জমিদার বাড়ি ।.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |[[Arkitektura Neo-Klasike]] |- ! BD-C-63-134 | [[Zamindar Bari i Hemnagarit]], emri anglisht: Hemnagar Zamindar Bari, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hemnagar_Zamindar_Bari|Hemnagar Zamindar Bari]] |{{coord|24.5649|89.8538|region:BD|display=inline}}, Fshati Subarnakhali, upazila Gopalpur, distrikti i Tangailit |[[File:Building main.jpg|border|center|180x180px]] |[[1890]] |[[Arkitektura Neo-Klasike]] |- ! BD-C-63-135 | Xhamia Pakulla, emri anglisht: Pakulla Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pakulla_Mosque|Pakulla Mosque]] |{{coord|24.14016|90.01803|region:BD|display=inline}}, Delduar, distrikti i Tangailit |[[File:Pakulla Mosque, Tangail.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-63-136 | [[Zamindar Bari i Maherës]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Mohera_Zamindar_Bari|Mohera Zamindar Bari]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mohera_Zamindar_Bari|Mohera Zamindar Bari]] |{{coord|24.16262|90.04193|region:BD|display=inline}}, Delduar, Mirzapur, distrikti i Tangailit |[[File:Mohera Zamindar Bari Singhodar & Kalicharan Lodge 6.jpg|border|center|180x180px]] |[[1890]] |[[Arkitektura Neo-Klasike]] |- ! BD-C-63-137 | [[Zamindar Bari Çoudhuri i Nagarpurit]], emri anglisht: Nagarpur Zamindar Bari, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nagarpur_Zamindar_Bari|Nagarpur Zamindar Bari]] |{{coord|24.05389|89.87436|region:BD|display=inline}}, Nagarpur, distrikti i Tangailit |[[File:Nagarpur Zamindar Bari (নাগরপুর জমিদার বাড়ী) (1).jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |[[Arkitektura Indo-Saraçene]] |- ! BD-C-63-138 | Zamindar Bari i Karatias, emri anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Karatia_Zamindari|Karatia Zamindar Bari]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Karatia_Zamindar_Bari|Karatia Zamindar Bari]] |{{coord|24.223499|89.978692|region:BD|display=inline}}, Karatia, distrikti i Tangailit |[[File:Korotia Jamidar Bari, Tangail 08.jpg|border|center|180x180px]] | |Përzierje e [[arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] dhe asaj kineze |- ! BD-C-35-139 | Ura e Meghnas, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Meghna_Bridge|Meghna Bridge]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Meghna_Bridge|Meghna Bridge]] |{{coord|23.6057|90.6141|region:BD|display=inline}}, Lumi Meghna, distrikti i Munshiganxhit |[[File:Second Meghna Bridge in 2021.07.jpg|border|center|180x180px]] |[[1991]] |Ndërtuar nga "Nippon Koei Co. Ltd" |- ! BD-C-35-140 | [[Shajamsidhi Matha]], emri anglisht: Shyamsiddhi Math, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shyamsiddhi_Math|Shyamsiddhi Math]] | {{coord|23.539580|90.274150|region:BD_type:landmark|display=inline}}, Katundi Shajamsidhi, upazila Srinagar, distrikti i Munshiganxhit |[[File:Shyamsiddhi Math (02).jpg|border|center|180x180px]] |[[1836]] |[Tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-35-141 | [[Maizpara Matha]], emri anglisht: Maijpara Math, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Maijpara_Math|Maijpara Math]] | {{coord|23.523707|90.251779|type:landmark_region:BD|display=inline}} Maizpara, upazila Srinagar, distrikti i Munshiganxhit |[[File:Maizpara Moth.jpg|border|center|180x180px]] | Rreth mesit të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] |[[tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-42-142 | Shtëpia e Girish Çandra Sena, emri anglisht: House of Girish Chandra Sen, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:House_of_Girish_Chandra_Sen|House of Girish Chandra Sen]] |Pançdona, distrikti i Narsigdit |[[File:ভাই গিরিশ চন্দ্র সেনের বাড়ি.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-42-143 | Xhamia e Pazarit Belabo, emri anglisht: Belabo Bazar Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Belabo_Bazar_Mosque|Belabo Bazar Mosque]] |{{coord|24.10616|90.85149|region:BD|display=inline}}, upazila Belab, distrikti i Narsigdit |[[File:Central Jame Mosque of Belabo in Narsingdi, Bangladesh.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-42-144 | Mazari i Shah Iranit, emri anglisht: Shah Irani Mazar, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shah_Irani_Mazar|Shah Irani Mazar]] |Upazila Belabo, distrikti i Narsigdit |[[File:শাহ ইরানি মাজার.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-18-145 | Zamindar Bari i Kashimpurit, emri anglisht: Kashimpur Zamindar Bari |Kashimpur, upazila Gazipur Sadar, distrikti i Gazipurit | |[[Shekulli XIX]] | |- ! BD-C-18-146 | Fortesa e Ekdalas, emri anglisht: Ekdala Fort, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ekdala_Fort|Ekdala Fort]] |Upazila Kapasia, distrikti i Gazipurit | | | |- ! BD-C-18-147 | Bhawal Estate, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bhawal_Estate|Bhawal Estate]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bawal_Estate|Bhawal Estate]] |{{coord|24.000724|90.42550|region:BD|display=inline}}, distrikti i Gazipurit |[[File:B Estate 1.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVIII]] | |- ! BD-C-62-148 | Fortesa e Fatehxhungpurit, emri anglisht: Fatehjongpur Fort, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Fatehjongpur_Fort|Fatehjongpur Fort]] |Distrikti i Shariatpurit |[[File:ফতেহজংপুর দুর্গ 04.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-62-149 | [[Rudrakar Matha]], emri anglisht: Rudrakar Math, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Rudrakar_Moth|Rudrakar Moth]] |{{coord|23.1829749|90.3459061|region:BD|display=inline}}, Komuna Rudrakar, upazila Shariatpur Sadar, distrikti i Shariatpurit | |[[Shekulli XVII]] |[[tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-62-150 | Ashrami Ram Sadhur, artikulli anglisht: Ram Sadhur Ashram, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ram_Sadhur_Asram|Ram Sadhur Asram]] |distrikti i Shariatpurit |[[File:রাম ঠাকুরের আশ্রম.jpg|border|center|180x180px]] | |[[Ashrami|Ashram hindu]] |- ! BD-C-40-151 | Taxh Mahali i Bangladeshit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Taj_Mahal_Bangladesh|Taj Mahal Bangladesh]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Taj_Mahal_Bangladesh|Taj Mahal Bangladesh]] |{{coord|23.74605|90.56731|region:BD|display=inline}}, Narajanganxh, distrikti i Narajanganxhit |[[File:Taj Mahal Bangladesh 3.jpg|border|center|180x180px]] |[[2009]] |Imitim i [[Taxh Mahali]]t të famshëm në [[Agra]] të Indisë |- ! BD-C-40-152 | Stadiumi Khan Shaheb Osman Ali, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Khan_Shaheb_Osman_Ali_Stadium|Khan Shaheb Osman Ali Stadium]] |{{coord|23.650140|90.488809|region:BD|display=inline}}, Fatullah, upazila Narajanganxh Sadar, distrikti i Narajanganxhit | | | |- ! BD-C-26-153 | Fortesa e Egarosindurit, emri anglisht: Egarosindur Fort |{{coord|24.262048|90.658882|region:BD|display=inline}}, Katundi Egarosindur, upazila Pakundia, distrikti i Kishoreganxhit | |[[Shekulli XVI]] | |- ! BD-C-26-154 | Xhamia Pagla, artikulli anglisht: Pagla Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pagla_Masjid|Pagla Masjid]] |{{coord|24.44401|90.77155|region:BD|display=inline}}, Harua, upazila Kishoreganxh Sadar, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:Pagla Masjid, 2nd and 3rd floors and 3 domes of mosque, Kishorganj..jpg|border|center|180x180px]] |[[1979]] | |- ! BD-C-26-155 | Delhi Akhara, emri anglisht: Delhi Akhara |Distrikti i Kishoreganxhit | | | |- ! BD-C-26-156 | Sholakia Eidgah Maidan, emri anglisht: Sholakia Eidgah Maidan, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sholakia_Eidgah_Maidan|Sholakia Eidgah Maidan]] |{{coord|24.43491|90.79236|region:BD|display=inline}}, Sholakia, Kishoreganxh Sadar, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:Sholakia Eidgah, a locality near Kishoreganj town, Bangladesh..jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XIX]] |Eidgah për faljen gjatë [[Fitër Bajrami]]t |- ! BD-C-26-157 | Ura Sajed Nazrul Islam, emri anglisht: Syed Nazrul Islam Bridge, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Syed_Nazrul_Islam_Bridge|Syed Nazrul Islam Bridge]] |{{coord|24.04548|90.99495|region:BD|display=inline}}, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:সৈয়দ নজরুল ইসলাম সেতু 010.jpg|border|center|180x180px]] |[[2002]] | |- ! BD-C-26-158 | Shtëpia e Sukumar Rajit, emri anglisht: House of Sukumar Ray, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:House_of_Sukumar_Ray|House of Sukumar Ray]] |{{coord|24.2472|90.7940|region:BD|display=inline}}, Upazila Katiadi, distrikti i Kishoreganxhit |[[File:কবি সুকুমার রায়ের বাড়ি.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-33-159 | Mather Matha, emri anglisht: Mather Math |Distrikti i Manikganxhit | | |[[tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-33-160 | Tempulli i Shivës në Sidheshvari, emri anglisht: Shiva Siddheswari Mandir, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shiva_siddheswari_mondir|Shiva siddheswari mondir]] |Distrikti i Manikganxhit | | | |- ! BD-C-33-161 | Gauranga Matha, emri anglisht: Gauranga Monastery | Distrikti i Manikganxhit | | |[[Matha|Manastir hindu]] |- ! BD-C-33-162 | Tempulli Xhor Bangla, Raxhbari, emri anglisht: Jor Bangla Temple, Rajbari |Distrikti i Raxhbarit | | | |- ! BD-C-36-163 | Shtëpia e Ram Mohan Rojit, emri anglisht: House of Ram Mohan Roy |Distrikti i Madaripurit | | | |- ! BD-C-36-164 | Mather Bazar Matha, emri anglisht: Mather Bazar Math |Mather Bazar, komuna Khavaxhpur, distrikti i Madaripurit | | |[[tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-33-165 | Pranab Matha e Baxhitpurit, emri anglisht: Pranab Math, Bajitpur |{{coord|24.21442|90.95213|region:BD|display=inline}}, Fshati Kalagaçia, komuna Kendua, distrikti i Madaripurit | |[[Shekulli XX]] |[[Tempulli hindu|Faltore hindu]] |- ! BD-C-17-166 | Shtëpia e Girish Çandra Senit, emri anglisht: House of Girish Chandra Sen, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:House_of_Girish_Chandra_Sen|House of Girish Chandra Sen]] | Distrikti i Gopalganxhit |[[File:ভাই গিরিশ চন্দ্র সেনের বাড়ি.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-15-167 | Shtëpia e Xhasim Udinit, emri anglisht: House of Jasim Uddin, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:House_of_Jasimuddin|House of Jasimuddin]] |Tamblakhana, distrikti i Faridpurit |[[File:House of Poet Jasimuddin.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-15-168 | Zamindar Bari i Kanaipurit, emri anglisht: Kanaipur Zamindar Bari |{{coord|23.546857|89.770450|region:BD|display=inline}}, Kanaipur, Faridpur Sadar, distrikti i Faridpurit |[[File:Shikder bari, faridpur.jpg|border|center|180x180px]] |[[Shekulli XVII]] | |- ! BD-C-15-169 | [[Xhamia e Satairit]], emri anglisht: Satair Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Satoir_Mosque|Satoir Mosque]] |{{coord|23.392772|89.683398|region:BD|display=inline}}, Satair, Boalmari, distrikti i Faridpurit |[[File:সাতৈর মসজিদ 7.jpg|border|center|180x180px]] |[[1519]] | |- ! BD-C-63-170 | [[Xhamia me 201 kupola]], artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/201_Dome_Mosque|201 Dome Mosque]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:201_Dome_Mosque|201 Dome Mosque]] |{{coord|24.598586|89.874705|region:BD|display=inline}}, Katundi i Pathalias Jugore, komuna Nagda Simla, upazila Gopalpur, distrikti i Tangailit |[[File:201 Dome Mosque 13.jpg|border|center|180x180px]] |[[2013]] | Xhamia me më shumë kupola në botë sipas librit të rekordeve Guiness |- ! BD-C-13-171 | Beauty Boarding, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Beauty_Boarding|Beauty Boarding]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Beauty_Boarding|Beauty Boarding]] |{{coord|23.706330|90.413107|region:BD|display=inline}}, Pazari Bangla, [[Dhaka]] |[[File:ঐতিহাসিক বিউটি বোর্ডিং। 03.jpg|border|center|180x180px]] |Fillimi i [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] |Restorant historik i frekuentuar nga intelektualët dhe shkrimtarët |- ! BD-C-13-172 | Sangshaptak (monument), emri anglisht: Sangshaptak monument, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sangshaptak_(monument)|Sangshaptak (monument)]] |{{coord|23.87972|90.26698|region:BD|display=inline}}, Universiteti Xhahangirnagar, [[Dhaka]] |[[File:Sangshaptak (monument).jpg|border|center|180x180px]] |26 mars [[1990]] |Skulpturë e Hamiduzzaman Khan |- ! BD-C-13-173 | Amar Ekushej (monument), emri anglisht: Amar Ekushey (monument), pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Amar_Ekushey_(monument)|Amar Ekushey (monument)]] |{{coord|23.87967|90.27061|region:BD|display=inline}}, Universiteti Xhahangirnagar, [[Dhaka]] |[[File:অমর একুশ ভাস্কর্য জাহাঙ্গীরনগর বিশ্ববিদ্যালয়.jpg|border|center|180x180px]] |21 shkurt [[1991]] |Skulpturë e Jahanara Parvin |- ! BD-C-13-174 | Kulla e Dëshmorëve (Universiteti Xhahangirnagar), emri anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Shaheed_Minar_(Jahangirnagar_University)|Shaheed Minar (Jahangirnagar Universitety]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shaheed_Minar_(Jahangirnagar_University)|Shaheed Minar (Jahangirnagar University)]] |{{coord|23.87978|90.26828|region:BD|display=inline}}, Universiteti Xhahangirnagar, [[Dhaka]] |[[File:জাহাঙ্গীরনগর বিশ্ববিদ্যালয় শহীদ মিনার IMG 20211118 120550 1.jpg|border|center|180x180px]] |[[2008]] |Projektuar nga Rabiul Hussain |- ! BD-C-13-175 | Moder Gorobi, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Moder_Gorob|Moder Gorob]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Moder_Gorob|Moder Gorob]] |{{coord|23.730243|90.397196|region:BD|display=inline}}, Akademia Bangla, [[Dhaka]] |[[File:Moder gorob at ekushe boimela 2023.jpg|border|center|180x180px]] |[[2007]] |Skulpturë e Mofidul Alam Khan<ref>{{cite news|author=Wahida Mitu|work=The Daily Star|url=https://archive.thedailystar.net/2007/02/05/d702052502124.htm|date=5 shkurt 2007|title=''Moder Gorob'': An ornament in Ekushey Book Fair|lang=en}}</ref> |- ! BD-C-35-176 | Ura e Padmas, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Padma_Bridge|Padma Bridge]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Padma_Bridge|Padma Bridge]] |{{coord|23.446825|90.261375|region:BD|display=inline}}, Mavna, Sripur, distrikti i Gazipurit |[[File:Padma Bridge, November2021(2).jpg|border|center|180x180px]] |23 qershor [[2022]] |Projektuar nga "AECOM" dhe ndërtuar nga "China Major Bridge Engineering Co. Ltd." |- ! BD-C-18-177 | Xhamia e Haxhi Abdus Satarit, emri anglisht: Haji Abdus Sattar Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Haji_Abdus_Sattar_Mosque|Haji Abdus Sattar Mosque]] |Upazila Sripur, distrikti i Gazipurit |[[File:A Beautiful Mosque 2.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-36-178 | Xhamia e Kolegjit "Ilias Ahmed Çoudhuri", emri anglisht: Ilias Ahmed Chowdhury College Mosque, pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ilias_Ahmed_Chowdhury_College_Mosque|Ilias Ahmed Chowdhury College Mosque]] |Datapara, upazila Shibçar, distrikti i Madaripurit |[[File:Beauty of a Mosque.jpg|border|center|180x180px]] | | |- ! BD-C-13-179 | Xhamia e FDC, emri anglisht: FDC Mosque |Distrikti i Dhakës | | | |- !BD-C-13-180 |Nënkalimi i Sursaptakut, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Sursoptok_underpass|Sursoptok underpass]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sursoptok_underpass|Sursoptok underpass]] |{{coord|23.816079|90.405595|region:BD|display=inline}}, [[Dhaka]] |[[File:Sursoptok underpass 1.jpg|border|center|180x180px]] |[[2022]] | |- ! BD-C-13-181 | Qendra e Ekspozitave Bangabandhu e Miqësisë Bangladesh-Kinë, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bangabandhu_Bangladesh%E2%80%93China_Friendship_Exhibition_Center|Bangabandhu Bangladesh-China Friendship Exhibition Center]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bangabadhu_Bangladesh–China_Friendship_Exhibition_Center|Bangabandhu Bangladesh–China Friendship Exhibition Center]] |{{coord|23.842965|90.534815|region:BD|display=inline}}, Pubarçal, [[Dhaka]] |[[File:Bangabandhu Bangladesh-China Friendship Exhibition Center (BBCFEC) 58.jpg|border|center|180x180px]] |[[2021]] |Projektuar nga "Beijing Institute of Architectural Design" |- ! BD-C-53-182 | Xhamia me 10 kupola Maa Khadixha, emri anglisht: Ten Dome Maa Khadija Jami Mosque |{{coord|23.727996|89.762267|region:BD|display=inline}}, Goalanda, distrikti i Raxhbarit | | | |} ==Stacione metroje në Dhaka== {| class="wikitable" !Id !Emërtimi !Vendndodhja !Pamje !Periudha !Shënime | | |- ! BD-C-13- |Stacioni i Metrosë së Utarës Veriore, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Uttara_North_Metro_Station|Uttara North Metro Station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Uttara_North_metro_station|Uttara North metro station]] | {{coord|23.869355|90.367485|region:BD|display=inline}}, Utara, [[Dhaka]] |[[File:Exterior of Uttara North 21.jpg|border|center|180x180px]] |[[2022]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë së Utarës Qëndrore, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Uttara_Center_metro_station|Uttara Center metro station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Uttara_Center_metro_station|Uttara Center metro station]] | {{coord|23.8598|90.3651|region:BD|display=inline}}, Utara, [[Dhaka]] |[[File:Uttara Center 38.jpg|border|center|180x180px]] |[[2023]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë së Utarës Jugore, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Uttara_South_metro_station|Uttara South metro station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Uttara_South_metro_station|Uttara South metro station]] | {{coord|23.8456|90.36314|region:BD|display=inline}}, Utara, [[Dhaka]] |[[File:Uttara South 09.jpg|border|center|180x180px]] |[[2023]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë së Pallabit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Pallabi_metro_station|Pallabi metro station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pallabi_metro_station|Pallabi metro station]] | {{coord|23.8262|90.3642|region:BD|display=inline}}, Pallabi, [[Dhaka]] |[[File:Pallabi Metro station 05.jpg|border|center|180x180px]] |[[2023]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë Mirpur 11, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Mirpur_11_metro_station|Mirpur 11 metro station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mirpur_11_metro_station|Mirpur 11 metro station]] | {{coord|23.8191|90.3653|region:BD|display=inline}}, Mirpur, [[Dhaka]] |[[File:মিরপুর ১১ মেট্রোরেল স্টেশন প্রবেসপথ.jpg|border|center|180x180px]] |[[2023]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë Mirpur 10, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Mirpur_10_Metro_Station|Mirpur 10 Metro Station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mirpur_10_metro_station|Mirpur 10 metro station]] | {{coord|23.8084|90.3682|region:BD|display=inline}}, Mirpur, [[Dhaka]] |[[File:মিরপুর ১১ স্টেশন প্রবেসপথ.jpg|border|center|180x180px]] |[[2023]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë së Kazimparës, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Kazimpara_metro_station|Kazimpara metro station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kazimpara_metro_station|Kazimpara metro station]] | {{coord|23.799800|90.371755|region:BD|display=inline}}, Kazimpara, [[Dhaka]] |[[File:কাজীপাড়া মেট্রো স্টেশন.jpg|border|center|180x180px]] |[[2023]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë së Shevraparës, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Shewrapara_metro_station|Shewrapra metro station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Shewrapara_metros_station|Shewrapara metros station]] | {{coord|23.790858|90.375544|region:BD|display=inline}}, Shevrapara, [[Dhaka]] |[[File:শেওড়াপাড়া মেট্রো স্টেশন প্রবেশপথ.jpg|border|center|180x180px]] |[[2023]] | |- ! BD-C-13- |Stacioni i metrosë së Agargaonit, artikulli anglisht: [[https://en.wikipedia.org/wiki/Agargaon_metro_station|Agargaon metro station]], pamje në Commons category: [[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Agargaon_metro_station|Agargaon metro station]] | {{coord|23.778474|90.380032|region:BD|display=inline}}, Agargaon, [[Dhaka]] |[[File:Agargaon metro station entrance 14.jpg|border|center|180x180px]] |[[2022]] | |} ==Shiko gjithashtu== * [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]] * [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Raxhshahit]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Khulnas]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Barisalit]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Rangpurit]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Çitagongut]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Majmensinghut]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Silhetit]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në Bangladesh]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] [[Kategoria:Bangladesh]] 21ojz3kb8gjwxm7a75i020sa4jn7ebk Kategoria:Fitues të kampionatit botëror të snooker profesional 14 365865 3057709 2713343 2026-10-17T04:11:23Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Fituesë të kampionatit botëror të snooker profesional]] te [[Kategoria:Fitues të kampionatit botëror të snooker profesional]]: pa "ë" 2713343 wikitext text/x-wiki {{Kategoria|Lista e fituesve të Kampionatit Botëror Snooker}} Kjo kategori tregon personat që kanë fituar [[Kampionati Botëror Snooker|Kampionatin Botëror Snooker]] BA&CC/WPBSA (1927&ndash;tani), dhe/ose titullin konkurrues në [[World Professional Match-play Championship]] (1952&ndash;57). [[Kategoria:Kampionati Botëror Snooker]] [[Kategoria:Kampionët e botës në snooker]] 04zijnv6j7t9o3hcf7dt2o6q4lla6c7 Diskutim:Lista e xhamive në divizionin e Dhakës 1 366206 3057738 2715198 2026-10-17T05:20:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057738 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715197 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141026210120/http://archive.thedailystar.net/newDesign/print_news.php?nid=96156 për lidhjen http://archive.thedailystar.net/newDesign/print_news.php?nid=96156. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 nëntor 2024 15:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 10 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057737 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mosque_Architecture. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241202173257/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Muhammad_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Muhammad_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170922051514/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Atiya_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Atiya_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200617223708/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Farrukh_Siyar_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Farrukh_Siyar_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200611184853/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kartalab_Khan%E2%80%99s_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kartalab_Khan%E2%80%99s_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210928035744/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shaista_Khan_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shaista_Khan_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240812185820/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250601203124/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chawk_Mosque%2C_Dhaka për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chawk_Mosque,_Dhaka. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241130200810/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Churihatta_Mosque,_Dhaka për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Churihatta_Mosque,_Dhaka. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231117051153/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bakht_Binat%E2%80%99s_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bakht_Binat%E2%80%99s_Mosque. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Goaldi_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241201195634/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Adam%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Adam%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 07:20 (CEST) 9h4ou9lzw74pe777swa8w8j9vox1np5 Diskutim:Mandiri Lakshmi Narajan në Dhaka 1 366821 3057744 2719619 2026-10-17T07:40:14Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057744 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mandiri Lakshmi Narajan në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2719618 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kot%C3%ABali_Thana_%28Dhaka_Metropolitan%29. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 nëntor 2024 18:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mandiri Lakshmi Narajan në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057743 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220809225602/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Kotwali_Thana_(Dhaka_Metropolitan) për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kotwali_Thana_(Dhaka_Metropolitan). Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 09:40 (CEST) n5io11zokj3kgzwqfaklns2x1mlwevf Diskutim:De Administrando Imperio 1 375573 3057734 3053390 2026-10-17T04:24:11Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:De Administrando Imperio/Arkivi 1]] 3057734 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:De Administrando Imperio/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} mbbutj5d2tiri347w77yvjdxf2jvqk9 Diskutim:Agron Tufa/Arkivi 1 1 376600 3057713 2885703 2026-10-17T04:17:49Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Agron Tufa]] 3057713 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Agron Tufa]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1988676 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140301220101/http://www.albanianliterature.net/authors_modern1/tufa.html te http://www.albanianliterature.net/authors_modern1/tufa.html Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 15:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Tufa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2048703 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301220101/http://www.albanianliterature.net/authors_modern1/tufa.html për lidhjen http://www.albanianliterature.net/authors_modern1/tufa.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 15:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Tufa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069296 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301220101/http://www.albanianliterature.net/authors_modern1/tufa.html për lidhjen http://www.albanianliterature.net/authors_modern1/tufa.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 janar 2020 05:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Tufa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2246587 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.linkedin.com/in/agron-tufa-7a9853127/?originalSubdomain=al. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shtator 2021 10:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Tufa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2780555 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200419123754/https://www.librat.al/web/Kuja_e_mnemozines_149_1.php?stp=prfl&bid=4892 për lidhjen https://www.librat.al/web/Kuja_e_mnemozines_149_1.php?stp=prfl&bid=4892. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2025 12:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Tufa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2881428 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200419123753/https://gazetamapo.al/krimet-e-komunizmit-agron-tufa-rames-puna-e-institutit-legjitime/ për lidhjen https://gazetamapo.al/krimet-e-komunizmit-agron-tufa-rames-puna-e-institutit-legjitime/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 dhjetor 2025 09:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agron Tufa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053031 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200419123754/http://agrontufa.com/category/perkthime/ për lidhjen http://agrontufa.com/category/perkthime/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 13:48 (CEST) hw5p9lurmzx8w56ev9dq4y22vzk3yz2 Diskutim:Barış Arduç/Arkivi 1 1 378078 3057725 3027579 2026-10-17T04:21:42Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Barış Arduç]] 3057725 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2097867 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151109032145/http://thebrandage.com/derimoddan-reklam-kampanyasi/ për lidhjen http://thebrandage.com/derimoddan-reklam-kampanyasi/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 prill 2020 20:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2140841 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150904015830/http://arsiv.cosmopolitanturkiye.com/unl-90501-10.html për lidhjen http://arsiv.cosmopolitanturkiye.com/unl-90501-10.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 gusht 2020 11:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2173366 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150720035719/http://www.dizikiyafet.com/kiralik-ask/ për lidhjen http://www.dizikiyafet.com/kiralik-ask/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2021 04:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2235594 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160506210003/http://www.ekranella.com/haber/azimli-bay-arduc/1/1 për lidhjen http://www.ekranella.com/haber/azimli-bay-arduc/1/1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 korrik 2021 22:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2792677 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141203205009/http://sosyal.hurriyet.com.tr/yazar/omur-gedik_119/o-kadin-i-bulursam-bir-seneye-evlenirim_27676346 për lidhjen http://sosyal.hurriyet.com.tr/yazar/omur-gedik_119/o-kadin-i-bulursam-bir-seneye-evlenirim_27676346. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 maj 2025 06:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899128 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160922185625/http://www.f5haber.com/haberin-adresi/bugunun-saraylisi-final-yapmadan-bitince-haberi-4980570/ për lidhjen http://www.f5haber.com/haberin-adresi/bugunun-saraylisi-final-yapmadan-bitince-haberi-4980570/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 shkurt 2026 21:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023490 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141019004419/http://kelebekgaleri.hurriyet.com.tr/galeridetay/87978/2368/1/bugunun-saraylisi-final-yapiyor për lidhjen http://kelebekgaleri.hurriyet.com.tr/galeridetay/87978/2368/1/bugunun-saraylisi-final-yapiyor. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 gusht 2026 15:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barış Arduç]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053092 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150821143827/http://www.hurriyet.com.tr/kelebek/hayat/29811377.asp për lidhjen http://www.hurriyet.com.tr/kelebek/hayat/29811377.asp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 21:45 (CEST) kn6xoza1n1ckzzypk6hqrrox0qpxyt4 Zhao Xintong 0 383924 3057672 2971819 2026-10-16T19:08:03Z Qendrimi15 122927 3057672 wikitext text/x-wiki {{Infobox snooker player | name = Zhao Xintong | image = Zhao Xintong at the World Snooker Green Carpet Ceremony 2026.jpg | caption = Zhao më 2026 | birth_date = {{Birth date and age|year=1997|month=4|day=3}} | birth_place = [[Distrikti Bao'an]], [[Shenzhen]], Kinë | nickname = The Cyclone | country = {{flagicon|CHN}} [[Kina]] | professional = 2016–2023, 2025–tani | highest_ranking = 1 (gusht 2026) | current_ranking = 1 (tetor 2026) | maximum_breaks = 1 | century_breaks = 264 (tetor 2026) | ranking_wins = 6 | world_championship = [[Kampionati Botëror Snooker 2025|2025]] }} '''Zhao Xintong''' ([[Gjuha kineze|Kinezisht]]: 赵心童; lindi më 3 prill 1997) është një lojtar profesionist kinez i [[snooker]]it dhe Kampion Botëror në fuqi i Snookerit. Ai u bë profesionist për herë të parë në sezonin 2016–17, në moshën 19 vjeç, pasi më parë kishte regjistruar fitore kundër një numri profesionistësh të lartë ndërsa garonte si një lojtar i egër amator. Ai pati një sezon të shkëlqyer në sezonin 2021–22, gjatë të cilit fitoi titullin e tij të parë të renditjes në [[UK Championship 2021]], duke mposhtur [[Luca Brecel]] 10–5 në finale, dhe hyri për herë të parë në 16 më të mirët në [[Renditja botërore e snookerit|renditjen botërore të snookerit]]. Ai fitoi titullin e tij të dytë të renditjes në [[German Masters 2022]] me një fitore 9–0 ndaj [[Yan Bingtao]] në finale; ai u bë vetëm lojtari i tretë, pas [[Steve Davis]] dhe [[Neil Robertson]], që fitoi një finale renditjeje me dy seanca pa lejuar asnjë frame të vetëm. Ai u rendit i gjashti në botë pas sezonit 2021–22. Në janar 2023, [[World Professional Billiards and Snooker Association]] (WPBSA) pezulloi Zhao si pjesë e një hetimi për manipulimin e ndeshjeve që përfshinte dhjetë lojtarë kinezë. Ai u akuzua më pas për njohuri për manipulimin e ndeshjeve dhe operacionet e basteve në [[World Snooker Tour]]. Pas një gjykate të pavarur disiplinore, ai u ndalua nga garat për 30 muaj, megjithëse WPBSA e uli ndalimin e tij në 20 muaj, duke pasur parasysh pranimet e tij të hershme dhe pranimin e fajësisë. Pasi humbi statusin e tij profesional, ai u rikthye në gara si lojtar amator pasi ndalimi i tij skadoi më 1 shtator 2024. Ai fitoi katër ngjarje [[Q Tour]] radhazi midis tetorit 2024 dhe janarit 2025, duke garantuar kështu se do të kryesonte renditjen e Q Tour Europe 2024–25 dhe do të rifitonte statusin e tij profesional për fillimin e sezonit 2025–26.<ref name="QTourTop">{{cite web|title=Zhao Xintong Secures World Snooker Tour Return|url=https://wpbsa.com/zhao-xintong-secures-world-snooker-tour-return/|website=[[WPBSA]]|date=11 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114104841/https://wpbsa.com/zhao-xintong-secures-world-snooker-tour-return/|language=en|archive-date=14 janar 2025|url-status=live}}</ref><ref name="QTourTop_TNTSports">{{cite web|title=Zhao Xintong secures return to World Snooker tour after 20-month ban|url=https://www.tntsports.co.uk/snooker/zhao-xintong-return-world-snooker-tour-18-month-ban_sto20070056/story.shtml|date=11 janar 2025|access-date=4 maj 2025|language=en|website=[[TNT Sports (United Kingdom)|TNT Sports UK]]|last=Clifford|first=Flo|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425055652/https://www.tntsports.co.uk/snooker/zhao-xintong-return-world-snooker-tour-18-month-ban_sto20070056/story.shtml|archive-date=25 prill 2025}}</ref> Ai u bë lojtari i parë që bëri një [[maximum break]] në Q Tour, duke arritur këtë sukses dy herë në Ngjarjet 3 dhe 4. Duke garuar ende si amator, Zhao u kualifikua për fazën kryesore të [[UK Championship 2024]], por humbi ndaj [[Shaun Murphy]] në raundin e parë. Në [[Kampionati Botëror Snokker 2025|Kampionatin Botëror Snooker 2025]], ai fitoi katër ndeshje kualifikuese për të arritur në fazën kryesore, ku ai vazhdoi të mposhtte [[Ronnie O'Sullivan]] 17‍–‍7 në gjysmëfinale dhe [[Mark Williams (lojtar snooker)|Mark Williams]] 18‍–‍12 në finale për të fituar titullin e tij të parë botëror, titullin e dytë të [[Triple Crown (snooker)|Triple Crown]] dhe titullin e tretë të renditjes. Ai u bë lojtari i parë nga Kina kontinentale dhe gjithashtu i pari nga Azia që fitoi titullin botëror; ai ishte gjithashtu lojtari i parë që fitoi një ngjarje renditjeje ndërsa garonte si amator. Ai u bë i katërti kualifikues që fitoi titullin botëror, pas [[Alex Higgins]], [[Terry Griffiths]], dhe Murphy. Performanca e tij në Kampionatin Botëror nënkuptonte që me kthimin e tij në turneun profesional, ai do të hynte në renditjen botërore të snookerit si numri 11 në botë. ==Karriera== ===Jeta e hershme=== Zhao lindi dhe u rrit në nën-distriktin Songgang të [[Bao'an, Shenzhen]], Guangdong.<ref name="13 year old">{{cite news|language=zh|title=13岁训练画面曝光！深圳小伙创造历史|trans-title=13-year-old training footage exposed! Shenzhen boy makes history|date=6 maj 2025|website=ThePaper.cn|editor1=薛永利|editor2=刘嘉雯|url=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_30774217|archive-url=https://web.archive.org/web/20250507061911/https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_30774217|archive-date=7 maj 2025|url-status=live}}</ref> Babai i tij, Zhao Xiaowei, i cili u transferua nga [[Xi'an]] në Songgang në vitin 1995, është kirurg i [[Kirurgjia e dorës|rindërtimit të gishtërinjve]]<ref name="jdh">{{cite web|language=zh|title=赵小伟|trans-title=Doctor Zhao Xiaowei's appointment registration|access-date=7 maj 2025|work=[[JD Health]]|url=https://www.jdh.com/yellowdoctor/1162832484025736?hy_entry=SEO_HypOtherYellowdoctor|archive-url=https://web.archive.org/web/20250507050926/https://www.jdh.com/yellowdoctor/1162832484025736?hy_entry=SEO_HypOtherYellowdoctor|archive-date=7 maj 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://www.scholarmate.com/S/1NQrxi|language=zh|title=皮肤软组织扩张术再造拇指|trans-title=Thumb reconstruction with skin and soft tissue expansion|author1=Zhao Xiaowei|author2=Wang Wei|author3=Han Yun|author4=Chen Feng|author5=Hu Hongyong|author6=Liu Guolong|journal=Chinese Journal of Reparative and Reconstructive Surgery|year=2006|volume=20|issue=9|pages=906–908}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> dhe Zëvendëspresident i Spitalit Popullor të Songgang që nga vitet 2010. Nëna e Zhao, Wen Anxiao, është një vendase e Songgang<ref name="mom 1"/> dhe kryeinfermiere e të njëjtit spital që nga vitet 2010.<ref name="mom 1">{{cite news|title=赵心童父母曾经的同事：赵父曾任医院副院长，但两人都退休好几年了|date=2025-05-08|last=韦星|work=Hongxing Xinwen|publisher=Chengdu Business Daily|language=zh|url=https://www.163.com/dy/article/JV2RDG19051492T3.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510182421/https://www.163.com/dy/article/JV2RDG19051492T3.html|archive-date=2025-05-10}}</ref><ref name="mom 2">{{cite news|title=深圳市继续教育项目"现代医院护理服务模式研讨会"在我院成功举办|date=2019-09-16|last=深圳市宝安区松岗人民医院|website=91160.com|publisher=160 Health International Limited|language=zh|url=https://www.91160.com/unit/newsdetail/uid-325/did-36199.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510081241/https://www.91160.com/unit/newsdetail/uid-325/did-36199.html|archive-date=2025-05-10}}</ref> Ekspozimi i hershëm i Zhao ndaj snooker u formësua nga Shenzhen, vend i njohur për kulturën e tij të mirë-vendosur të snooker, ndërsa sporti u përhap përtej kufirit [[Hong Kongu britanik]]-Shenzhen në vitet 1980.<ref name="13 year old"/><ref name="oeeee">{{cite news|language=zh|title=赵心童夺冠刷爆多项纪录！广东为何能成为斯诺克名将摇篮？|trans-title=Zhao Xintong won the championship and broke many records! Could Guangdong become the cradle of snooker stars?|date=6 maj 2025|author=张思琦|work=[[Southern Metropolis Daily]]|url=https://m.mp.oeeee.com/a/BAAFRD0000202505061084284.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250507170619/https://m.mp.oeeee.com/a/BAAFRD0000202505061084284.html|archive-date=7 maj 2025|url-status=live}}</ref> Zhao filloi të luante në moshën tetë vjeç në tavolina snooker të vendosura jashtë dyqaneve pranë shtëpisë së tij.<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/sport/other-sport/article/3309173/who-zhao-xintong-made-xian-and-shenzhen-chinas-world-snooker-champion|title=Who is Zhao Xintong? Made in Xian and Shenzhen, China's world snooker champion|first=Tom|last=Bell|date=6 maj 2025|website=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250508084049/https://www.scmp.com/sport/other-sport/article/3309173/who-zhao-xintong-made-xian-and-shenzhen-chinas-world-snooker-champion|archive-date=8 maj 2025|url-status=live}}</ref> Ai nuk ishte mjaftueshëm i gjatë për tavolinën e snooker, por, në vend që të përdorte një stol, ai e kompensonte gjatësinë e tij duke veshur patina me rrota kur stërvitej në një klub stërvitjeje snooker në [[Luohu, Shenzhen]], pjesërisht për t'u dukur bukur.<ref name="13 year old"/> Ai mund të lëvizte shpejt rreth tavolinës me patina me rrota dhe zhvilloi zakonin e të shtënave të shpejta.<ref name="yzwb">{{cite news|language=zh|title=赵心童母亲回应其休学打球经历：小孩喜欢，我就尊重他|trans-title=Zhao Xintong's mother responds to his experience of dropping out of school to play basketball: My child likes it, so I respect him|work=[[Yangtse Evening Post]]|date=7 maj 2025|author=盛媛媛|url=https://www.yzwb.net/zncontent/4490909.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20250507161554/https://www.yzwb.net/zncontent/4490909.html|archive-date=7 maj 2025|url-status=live}}</ref> Prindërit e tij vendosën një tavolinë snooker në shtëpinë e tyre kur Zhao ishte dhjetë vjeç.<ref name="13 year old"/> Pasi u diplomua në Shkollën Fillore Nr. 1 të Songgang,<ref name="13 year old"/> ai e la Shkollën e Mesme të Songgang në vitin 2009 për t'u stërvitur me kohë të plotë.<ref name="13 year old"/> Ishte e rrallë në Kinë që fëmija i vetëm i familjes të kishte mbështetjen e prindërve për të lënë shkollën e mesme. Në vitin 2013, ai u stërvit në Akademinë e sapokrijuar të snookerit WPBSA-CBSA në [[Changping, Dongguan]].<ref name="oeeee"/> ===2012–2016: Karriera amatore=== Në qershor të vitit 2012 në Zhangjiagang Open, Zhao mundi [[Xiao Guodong]], Kevin McMahon, and [[Yu Delu]], për të arritur në 16-shen e fundit të turneut ku humbi 3-4 ndaj [[Stephen Lee]].<ref>{{cite web|url=http://www.worldsnooker.com/page/AsianPTC1Article/0,,13165~2819170,00.html|title=Asian PTC1 Scores|work=worldsnooker.com|publisher=[[World Professional Billiards and Snooker Association]]|date=18 qershor 2012|access-date=18 qershor 2012|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123001446/http://www.worldsnooker.com/page/AsianPTC1Article/0%2C%2C13165~2819170%2C00.html|archive-date=23 janar 2013|url-status=dead}}</ref> Ai e vazhdoi këtë sukses duke arritur në raundin e dytë të Asian Tour Events, Yixing Open dhe Zhengzhou Open.<ref>{{cite web|url=http://www.worldsnooker.com/staticFiles/7b/b8/0,,13165~178299,00.pdf|title=Asian Players Tour Championship (APTC2) Draw and Format|work=worldsnooker.com|publisher=[[World Professional Billiards and Snooker Association]]|accessdate=18 shtator 2012|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406160927/http://www.worldsnooker.com/staticFiles/7b/b8/0,,13165~178299,00.pdf|archivedate=6 prill 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldsnooker.com/page/AsianPTC3Article/0,,13165~2975111,00.html|title=Bingham on Top in Zhengzhou|work=worldsnooker.com|publisher=[[World Professional Billiards and Snooker Association]]|accessdate=3 nëntor 2012|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130412132025/http://www.worldsnooker.com/page/AsianPTC3Article/0%2C%2C13165~2975111%2C00.html|archivedate=12 prill 2013|url-status=dead}}</ref> Si pjesëmarrës me wildcard, ai mundi ish-kampionin e botës [[Ken Doherty]] në garën profesionale, [[International Championship 2012|International Championship]].<ref name="BBC 59543679">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/59543679|title=UK Championship 2021: Zhao Xintong, snooker's Roger Federer, backed to land world title|date=5 dhjetor 2021|work=[[BBC Sport]]|last=Hafez|first=Shamoon|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220428171403/https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/59543679|archive-date=28 prill 2022|url-status=live}}</ref>Ai humbi në një frame vendimtar 5–6 ndaj [[Matthew Stevens]] në 32-shen e fundit.<ref>{{cite web|title=International Championship 2012 results|url=http://3a43ed9bbf8e4c3a0092-e5ae3e47d460213726cd286f2f322a12.r38.cf3.rackcdn.com/206f38b2-4348-4580-b54f-abdfb26de0c9.pdf|publisher=[[World Professional Billiards and Snooker Association]]|accessdate=23 qershor 2013|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928172847/http://3a43ed9bbf8e4c3a0092-e5ae3e47d460213726cd286f2f322a12.r38.cf3.rackcdn.com/206f38b2-4348-4580-b54f-abdfb26de0c9.pdf|archivedate=28 shtator 2013|url-status=live}}</ref> Duke fituar gjithashtu rrugën e tij drejt 32-shen e fundit të dy garave të tjera, Zhao filloi të fitonte reputacionin e të qenit një "Kërcënim Wildcard".<ref>{{cite web|last=Nunns|first=Hector|website=inside-snooker.com|date=27 tetor 2014|language=en|title=Zhao Xintong Targets Pro Place by 2015|url=http://www.inside-snooker.com/snooker/2014/10/27/wildcard-menace-zhao-targets-pro-place|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204111819/http://www.inside-snooker.com/snooker/2014/10/27/wildcard-menace-zhao-targets-pro-place|archive-date=4 dhjetor 2021|url-status=live}}</ref> Sezonin pasardhës, në [[International Championship 2013]], ai mundi gjashtë herë Kampionin e Botës [[Steve Davis]] me rezultatin 6–1.<ref name="BBC 59543679" /> Më vonë, Davis e përshkroi Zhao si "çuditërisht të mirë" dhe e krahasoi atë me një [[Ronnie O'Sullivan]] të ri. Ai arriti në raundin e tretë të garës përpara se të humbiste 2–6 ndaj [[Marco Fu]].<ref name="WPBSA Draw">{{cite web|title=International Championship 2013 Draw & Results|url=http://3a43ed9bbf8e4c3a0092-e5ae3e47d460213726cd286f2f322a12.r38.cf3.rackcdn.com/f41f582d-68c4-427c-a846-b52bfea81542.pdf|publisher=[[World Professional Billiards and Snooker Association]]|accessdate=3 nëntor 2013|date=3 nëntor 2013|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402111052/http://3a43ed9bbf8e4c3a0092-e5ae3e47d460213726cd286f2f322a12.r38.cf3.rackcdn.com/f41f582d-68c4-427c-a846-b52bfea81542.pdf|archivedate=2 prill 2015|url-status=live}}</ref> Megjithatë, ai mundi Fu në raundin e parë të ]]Shanghai Masters 2014]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/29048967|title=Shanghai Masters 2014: Results|date=3 shtator 2014|language=en|work=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619094018/https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/29048967|archive-date=19 qershor 2020|url-status=live}}</ref> Zhao hyri në [[IBSF Kampionati Botëror Snooker |Kampionatin Botëror Amatorë]] në fund të vitit 2013 dhe arriti në finale, megjithatë humbi ndaj bashkëkombësit të tij [[Zhou Yuelong]] me rezultatin 4–8, duke humbur një mundësi për t'u bashkuar me [[World Snooker Tour|turneun kryesor profesional të snookerit]] për sezonin 2014–15.<ref>{{cite news|url=http://www.prosnookerblog.com/2013/12/14/zhou-yuelong-wins-ibsf-world-championship/|title=Zhou Yuelong Wins IBSF World Championship|date=14 dhjetor 2013|website=prosnookerblog.com|access-date=14 dhjetor 2013|language=en|archive-date=18 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131218091345/http://www.prosnookerblog.com/2013/12/14/zhou-yuelong-wins-ibsf-world-championship/|url-status=dead}}</ref> Ai u mposht ngushtë në raundin e parë të [[ACBS Asian Snooker Championship 2015|ACBS Asian Snooker Championship]].<ref>{{cite web|title=31st ACBS Asian Snooker Championship-2015 - Knock Out Draws (Last 32)|url=http://www.acbs.qa/site/download/2015/ASC2015/filetodownload_31st_Asian_Snooker_Championship_Finals.php|publisher=Asian Confederation of Billiard Sports|accessdate=23 maj 2015|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150528032306/http://www.acbs.qa/site/download/2015/ASC2015/filetodownload_31st_Asian_Snooker_Championship_Finals.php|archive-date=28 maj 2015|url-status=dead}}</ref> Ai fitoi tre ndeshje në turneun e parë të [[Q School]] 2015, por më pas humbi 3‍–‍4 ndaj [[Alexander Ursenbacher]] në raundin parafundit. Ai arriti në raundin e fundit të turneut të dytë përpara se të humbiste 3‍–‍4 ndaj [[Duane Jones (lojtar snooker)|Duane Jones]] në një finish me top të zi në frame vendimtar.<ref>{{cite news|url=http://www.burtonmail.co.uk/World-Snooker-s-Q-School-ends-new-professionals/story-26576461-detail/story.html|title=World Snooker's Q School ends as eight new professionals get tour cards at Meadowside Leisure Centre|date=27 maj 2015|work=[[Burton Mail]]|access-date=27 maj 2015|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529195722/http://www.burtonmail.co.uk/World-Snooker-s-Q-School-ends-new-professionals/story-26576461-detail/story.html|archive-date=29 maj 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="snooker.org Zhao results">{{cite web|url=https://www.snooker.org/res/index.asp?season=-1&player=946|title=Zhao Xintong (all results)|website=snooker.org|access-date=1 maj 2025|language=en}}</ref> Ai përfundoi një fitore 6‍–‍0 ndaj [[Stuart Carrington]] për t'u kualifikuar për [[International Championship 2015]] përpara se të humbiste 2‍–‍6 ndaj [[John Higgins]] në raundin e parë.<ref>{{cite web|url=https://wst.tv/bingham-falls-to-delu/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220233026/https://wst.tv/bingham-falls-to-delu/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=Bingham Falls to Delu|date=26 tetor 2015|work=[[World Snooker Tour]]|access-date=19 gusht 2016|language=en}}</ref> Zhao bëri paraqitjen e tij të parë në një turne [[Triple Crown (snooker)|Triple Crown]] në [[UK Championship 2015|UK Championship]], por humbi në raundin e parë. Ai gjithashtu u kualifikua për [[German Masters 2016|German Masters]] dhe [[Welsh Open 2016|Welsh Open]], por u eliminua në raundin hapës të secilit.<ref name="snooker.org Zhao results" /> Ai arriti në finalen e [[IBSF World Snooker Championship 2015]], por humbi 6–8 ndaj [[Pankaj Advani (lojtar biliardo)|Pankaj Advani]].<ref>{{cite web|url=http://www.ibsf.info/index.php?option=com_k2&view=item&id=469:pankaj-crowned-with-world-snooker-title&Itemid=180|title=Pankaj crowned with World Snooker title|date=21 nëntor 2015|last=Pathak|first=Vivek|work=[[International Billiards and Snooker Federation|IBSF]]|access-date=19 gusht 2016|language=en}}</ref> Megjithatë, Zhao fitoi një kartë dyvjeçare për turneun kryesor pasi Advani refuzoi ftesën.<ref>{{cite web|url=https://wst.tv/chinese-duo-to-turn-professional/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220224922/https://wst.tv/chinese-duo-to-turn-professional/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=Chinese Duo to Turn Professional|date=17 maj 2016|work=[[World Snooker Tour]]|access-date=19 gusht 2016|language=en}}</ref> ===2016–2020: Vitet e hershme profesionale=== [[Skeda:Zhao Xintong PHC 2016-2.jpg|parapamje|Zhao në [[Paul Hunter Classic 2016]]]] Zhao u ndesh me [[Ronnie O'Sullivan]] në raundin e dytë të [[English Open 2016]]. Breaks prej 130, 107 dhe 80 i dhanë atij një epërsi 3‍–‍2, por ai humbi shanset për të marrë fitoren dhe u mund 3‍–‍4. O'Sullivan tha më pas se stili sulmues i lojës së Zhao i kishte kujtuar Kampionin Botëror shtatë herë [[Stephen Hendry]] në një moshë të ngjashme.<ref>{{cite web|url=https://wst.tv/osullivan-survives-zhao-test/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220224643/https://wst.tv/osullivan-survives-zhao-test/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=O'Sullivan Survives Zhao Test|date=13 tetor 2016|work=[[World Snooker Tour]]|access-date=19 mars 2017|language=en}}</ref> Zhao u kualifikua për [[German Masters 2017]] duke mposhtur [[Li Hang (lojtar snooker)|Li Hang]] 5‍–‍3 dhe [[John Higgins]] 5‍–‍1, dhe një fitore 5‍–‍0 e [[Sunny Akani]] e pa Zhao të arrinte në 16 vendet e fundit të një turneu renditjeje për herë të parë. Ai mbajti një avantazh të ngushtë 4‍–‍3 ndaj [[Ali Carter]], por humbi dy frame e fundit.<ref>{{cite web|url=https://wst.tv/carter-wins-zhao-battle/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220224631/https://wst.tv/carter-wins-zhao-battle/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=Carter Wins Zhao Battle|date=2 shkurt 2017|work=[[World Snooker Tour]]|access-date=19 mars 2017|language=en}}</ref> Ai gjithashtu arriti në raundin e tretë të [[Gibraltar Open 2017|Gibraltar Open]] përpara se të humbiste 3–4 ndaj [[Mark Williams (lojtar snooker)|Mark Williams]].<ref name="snooker.org Zhao results" /> Zhao nuk u rendit mjaftueshëm lart në fund të sezonit 2017-18 për të ruajtur vendin e tij në World Snooker Tour, kështu që ai hyri në Q School 2018 në një përpjekje për të rifituar vendin e tij.<ref>{{cite web|url=https://wst.tv/zhao-storms-through-in-burton/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220184019/https://wst.tv/zhao-storms-through-in-burton/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=Zhao Storms Through in Burton|date=16 maj 2018|work=[[World Snooker Tour]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://wst.tv/q-school-event-two-final-day-line-up/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220192329/https://wst.tv/q-school-event-two-final-day-line-up/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=Q School Event Two – Final Day Line up|date=24 maj 2018|work=[[World Snooker Tour]]|language=en}}</ref> Ai mundi [[Dechawat Poomjaeng]] në finalen e dytë të Q School për të rifituar statusin e tij profesional.<ref>{{cite web|url=https://wst.tv/brown-earns-tour-return/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220184728/https://wst.tv/brown-earns-tour-return/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=Brown Earns Tour Return|date=25 maj 2018|work=[[World Snooker Tour]]|language=en}}</ref> Ai arriti gjysmëfinalen e tij të parë të renditjes profesionale në [[China Championship 2018]], ku humbi 4-6 ndaj [[Mark Selby]].<ref>{{cite web|last=Caulfield|first=David|date=29 shtator 2018|title=China Championship Final: Mark Selby vs John Higgins|url=https://snookerhq.com/2018/09/29/china-championship-final-mark-selby-john-higgins/|access-date=17 dhjetor 2020|website=snookerhq.com|language=en}}</ref> Ai arriti në çerekfinalet e [[Welsh Open 2019]], duke humbur 2-5 ndaj finalistit përfundimtar [[Stuart Bingham]].<ref>{{cite web|title=Results (Welsh Open 2019)|url=http://www.snooker.org/res/index.asp?template=22&event=766|access-date=4 dhjetor 2021|website=snooker.org|language=en}}</ref> Zhao u kualifikua për [[Kampionati Botëror Snooker 2019|Kampionatin Botëror të Snookerit]] për herë të parë më 2019, por humbi 7-10 ndaj Selby në raundin e parë.<ref>{{cite news|date=22 prill 2019|title=World Snooker Championship: Mark Selby beats Zhao Xintong – best shots|work=[[BBC Sport]]|url=https://www.bbc.co.uk/sport/av/snooker/48018333|access-date=17 dhjetor 2020|language=en|format=video}}</ref> Në sezonin 2019-20, Zhao arriti në fazën e 16-të të katër garave të renditjes dhe çerekfinalet e [[German Masters 2020]], duke e ngritur renditjen e tij botërore në vendin e 29-të deri në fund të sezonit. Profesionistët e snookerit Ronnie O'Sullivan, Stephen Hendry dhe [[Alan McManus]] sugjeruan në atë kohë se Zhao mund të bëhej potencialisht një lojtar kryesor në snookerin botëror për shkak të potencialit të tij të madh.<ref>{{cite web|title=Snooker News – Ronnie O'Sullivan and Stephen Hendry Predict Rapid Rise for Zhao Xintong|url=https://www.tntsports.co.uk/snooker/snooker-news-ronnie-o-sullivan-and-stephen-hendry-predict-rapid-rise-for-zhao-xintong_sto7740931/story.shtml|website=[[TNT Sports (Mbretëria e Bashkuar)|TNT Sports UK]]|date=4 maj 2020|access-date=4 maj 2025|language=en}}</ref> Në dhjetor 2020, Zhao arriti në çerekfinalet e [[World Grand Prix 2020 (sezoni 2020-21)|World Grand Prix]]. Pasi mundi [[Jamie Jones (lojtar snooker)|Jamie Jones]] 4-2 në raundin e parë dhe [[John Higgins]] 4-3 në të dytin, ai u mund 3-5 nga [[Jack Lisowski]].<ref>{{cite web|url=https://www.snooker.org/res/index.asp?event=1043|title=Matchroom World Grand Prix (2020)|website=snooker.org|access-date=4 maj 2025|language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://www.wpbsa.com/player/zhao-xintong/ Zhao Xintong] në [[WPBSA]] * [https://www.wst.tv/players/895d376f-9f42-4e67-8a63-bc78676d0726 Zhao Xintong] në [[World Snooker Tour]] * [https://www.snooker.org/res/index.asp?season=-1&player=946 Zhao Xintong] në Snooker.org [[Kategoria:Lindje 1998]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lojtarë snooker kinezë]] [[Kategoria:Fituesë të kampionatit botëror të snooker profesional]] ott8vrsoguswp43p9eg6y7k4ufr3n4y Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Shën Kitsit dhe Nevisit 0 385644 3057747 2828585 2026-10-17T08:34:17Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057747 wikitext text/x-wiki {{Infobox Marrëdhënie dypalëshe | title = Marrëdhëniet Shqipëri-Shën Kits dhe Nevis | party1 = Shqipëria | party2 = Shën Kits dhe Nevis | map = | filetype = | size = | mission1 = | mission2 = | envoytitle1 = | envoy1 = | envoytitle2 = | envoy2 = }} '''[[Shqipëria]]''' dhe '''[[Shën Kits dhe Nevis|Shën Kitsi dhe Nevisi]]''' kanë vendosur marrëdhënie diplomatikë që nga 31 tetori 2018.<ref>{{Cito web|title=Aktualisht, Shën Kits dhe Nevis ka vendosur marrëdhënie diplomatike me mbi 120 vende|url=https://www.foreign.gov.kn/2906-2/|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Saint Kitts and Nevis|access-date=30 gusht 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407041049/https://www.foreign.gov.kn/2906-2/|archive-date=7 prill 2024|url-status=dead}}</ref> == Marrëdhëniet politike == Komisioneri i jashtëm i Shën Kitsit dhe Nevisit Kevin Isaac ka zhvilluar një takim në Londër me komisionerin e jashtëm të Shqipërisë Qirjako Qirko, ku kanë diskutuar për thellim marrëdhëniesh mes dy vendesh dhe bashkëpunim të mëtejshëm në fushën politike, ekonomike dhe kulturore.<ref>{{Cito web|title=Shën Kits dhe Nevis zyrtarizojnë marrëdhëniet me Republikën e Shqipërisë|url=https://www.sknis.gov.kn/2018/10/31/st-kitts-and-nevis-formalises-relations-with-the-republic-of-albania/|publisher=Saint Kitts and Nevis Information Service|access-date=30 gusht 2025|language=en}}</ref> == Marrëdhëniet ekonomike == Të dy vendet eksportojnë mallra dhe shërbime te njëri tjetri. Eksportet përfshijnë tregtinë ushqimore dhe pijet, industrinë e ndërtimit dhe elektrike, industrinë elektronike, industrinë metale, industrinë drusore si dhe industrinë ujore, ku përfshihet tregtia e peshkimit dhe eksporte mjetesh peshkimi dhe ujore.<ref>{{Cito web|title=Importet e Shqipërisë nga Shën Kits dhe Nevis|url=https://tradingeconomics.com/albania/imports/st-kitts-nevis|publisher=Trading Economics|access-date=30 gusht 2025|language=en}}</ref><ref>{{Cito web|title=Eksportet e Shën Kits dhe Nevis në Shqipëri|url=https://tradingeconomics.com/st-kitts-nevis/exports/albania|publisher=Trading Economics|access-date=30 gusht 2025|language=en}}</ref><ref>{{Cito web|title=Importet e Shën Kits dhe Nevis nga Shqipëria|url=https://tradingeconomics.com/st-kitts-nevis/imports/albania|publisher=Trading Economics|access-date=30 gusht 2025|language=en}}</ref><ref>{{Cito web|title=Eksportet e Shqipërisë në Shën Kits dhe Nevis|url=https://tradingeconomics.com/albania/exports/st-kitts-nevis|publisher=Trading Economics|access-date=30 gusht 2025|language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë}} [[Kategoria:Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë]] 4hsuc7r4hbox5o9mwxdbzs2lfqe9bwt Wiki Science Competition (Fushatë) 0 389008 3057754 3044762 2026-10-17T09:06:35Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Cala_dei_Santi_-_Palaeolithic_Cave.jpg|Cala_dei_Santi_-_Palaeolithic_Cave.jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:Túrelio|Túrelio]] me arsyetimin: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: [[:c:COM:NETCOPYVIO|]] 3057754 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event|name=Wiki Science Competition|native_name=|logo=[[File:Logo for Wiki Science Competition.svg|150px]]|logo_caption=Official logo of Wiki Science Competition|image=Participating Countries WSC - 2017-2025.svg|imagesize=|caption=|date=|begins=1-15 November|ends=1-15 December |prev=|frequency=|location=Worldwide|years_active=6|first=2017|last=2023|participants=[[Photographers]], [[researchers]], [[students]]|attendance=|genre=[[Scientific photography]], [[Nature photography]], [[Scientific illustration]]|budget=|patron=|organised=[[Wikipedia community]] members|website={{URL| http://www.wikisciencecompetition.org/|wikisciencecompetition.org}}|footnotes=}} '''Konkursi i Shkencës Wiki''' (Wiki Science Competetion (WSC) është një konkurs fotografie shkencore i përshtatur për studentë, studiues dhe pjesëmarrës të ndryshëm nga e gjithë bota për të kontribuar me imazhe me cilësi të lartë, [[Përmbajtja e lirë|nën licensë të lirë]] në [[Wikimedia Commons]].<ref name="">{{harvnb|Fuoco|2018}}</ref> Ai është ndërtuar nga nga një konkurs fotografie shkencore lokale e zhvilluar në Estoni. Konkursi i parë në nivel botëror u zhvillua në vitin 2017<ref>{{Cite news|last=Gorey|first=Colm|date=1 nën 2017|title=Irish Wikimedia community issues calls for best science photographers|language=en|work=[[Silicon Republic]]|url=https://www.siliconrepublic.com/innovation/wikimedia-science-photographers-ireland|access-date=6 gusht 2023}}</ref> dhe realizohet çdo dy vjet gjatë periudhës nëntor-dhjetor.<ref>{{Cite news|last=Nüesch|first=Danja|date=6 nëntor 2017|title=Wikimedia-Fotowettbewerb - So wunderschön kann Wissenschaft sein|language=de|trans-title=Wikimedia Photo Contest - How beautiful science can be|work=[[Schweizer Radio und Fernsehen]]|url=https://www.srf.ch/kultur/netzwelt/wikimedia-fotowettbewerb-so-wunderschoen-kann-wissenschaft-sein|access-date=6 gusht 2023}}</ref> Konsiderohet një nga konkurset më të rëndësishme të fotografisë në botë.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2022|title=Istituto Dalle Molle in Fotografia e a cosa serve la Realtà Virtuale (1./3)|url=https://www.rsi.ch/rete-uno/programmi/intrattenimento/millevoci/Istituto-Dalle-Molle-in-Fotografia-e-a-cosa-serve-la-Realt%C3%A0-Virtuale-1.3-15262297.html?f=podcast-shows|access-date=2023-08-16|website=[[RSI Rete Uno]]|language=it}}</ref> Ivo Kruusamägi është organizatori kryesor i konkursit. Mbi 2.200 garues morën pjesë në konkursin e parë me mbi 10.000 imazhe<ref name="GazzettaModena">{{harvnb|Fuoco|2018}} [[Kategoria:CS1 Italian-language sources (it)]]</ref> në 2023-shin.<ref>{{Cite news|last=Oidermaa|first=Jaan-Juhan|date=18 dhjetor 2024|title=Estonian scientific photographers nab several recognitions at Wikipedia contest|language=en|work=ERR Novaator|url=https://news.err.ee/1609554919/estonian-scientific-photographers-nab-several-recognitions-at-wikipedia-contest|access-date=20 dhjetor 2024}}</ref> Në vitin 2017, konkursi përmbante pesë kategori: Njerëz në shkencë, Imazhe mikroskopike, Media jofotografike, Sete imazhesh dhe një kategori e përgjithshme. Në vitin 2019, u shtua një kategori e re "Natyra" dhe në vitin 2021, u shtua kategoria "Astronomia".<ref>{{Cite news|title=SVIZZERA Wikimedia CH lancia un concorso internazionale di fotografia scientifica|language=it|url=https://www.tio.ch/newsblog/ated/1551089/wikimedia-wiki-concorso-competition-science-nazionale-svizzera-ch-foto|access-date=17 gusht 2023|archive-date=1 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201230833/https://www.tio.ch/newsblog/ated/1551089/wikimedia-wiki-concorso-competition-science-nazionale-svizzera-ch-foto|url-status=dead}}</ref> Një nga çmimet speciale që ofron konkursi është për "Gratë në STEM". Materialet multimediale vlerësohen mbi përshkrimin, duke u dhënë përparësi burimeve nga revistat me ndikim të lartë, grupet e të dhënave dhe palët e treta të tjera të besueshme. Kjo mundëson që kontributet e nxitura nga ekspertët të mbështeten në materiale të verifikueshme. Ndër vendet ku është lançuar dhe mbahet rregullisht janë: Estonia, Zvicra, Irlanda, Shtetet e Bashkuara, Polonia,<ref>{{Cite journal|last=Ratković|first=Nebojša|last2=Jerchel|first2=Paul|last3=Hsing|first3=Pen-Yuan|last4=Sielicka-Baryłka|first4=Klara|year=2020|title=Wikipedia and Its Sister Projects as Important Elements of the Teaching and Learning Process – a Review of the Global Situation|url=http://dx.doi.org/10.12775/LSE.2020.59.07|journal=Łódzkie Studia Etnograficzne|language=en|volume=59|pages=107–126|doi=10.12775/LSE.2020.59.07|issn=2450-5544|doi-access=free}}</ref> Ukraina dhe Rusia (ku mbahet në pranverë). == Fituesit == <gallery> Skeda:Ascaris_female_200x_section.jpg|alt=Cross-section of the parasite Ascaris under 200x magnification. Winner of the Microscopy images category 2017, Massimo Brizzi, Italy| Prerje tërthore e parazitit ''Ascaris'' nën zmadhim 200x. Fitues i kategorisë së imazheve të mikroskopisë 2017, Massimo Brizzi, Itali Skeda:Ice_tube.jpg|alt=A polar diver going through ice near the French Antarctica station. Winner of the People in Science category 2017, Erwan Amice, France| Një zhytës polar duke kaluar nëpër akull pranë stacionit francez [[Antarktiku|të Antarktidës]] . Fituesi i kategorisë "Njerëzit në Shkencë" 2017, Erwan Amice, Francë Skeda:Baffled_LIGO_Scientists.jpg|alt=Two LIGO scientists trying to detect what is causing laser technical issues. Winner of the People in Science category 2019, Nutsinee Kijbunchoo, USA/Thailand| Dy shkencëtarë të LIGO-s që përpiqen të zbulojnë se çfarë po shkakton problemet teknike të lazerit. Fituesi i kategorisë "Njerëzit në Shkencë" 2019, Nutsinee Kijbunchoo, SHBA/Tajlandë Skeda:Rodząca_dafnia.jpg|alt=A birthing water flea under 100x magnification and polarized light. Winner of the Microscopy images category 2019, Marek Miś, Poland| Një plesht uji në lindje nën zmadhim 100x dhe dritë të polarizuar. Fituesi i kategorisë së imazheve të mikroskopisë 2019, Marek Miś, Poloni Skeda:B_mode_in_microwave_sky.jpg|alt=The simulated polarization of the Milky Way's dust as microwave radiation in the sky. Winner of the Non-photographic media category 2019, Uroš Seljak| Polarizimi i simuluar i pluhurit të Rrugës së Qumështit si rrezatim mikrovalësh në qiell. Fituesi i kategorisë së mediave jo-fotografike 2019, Uroš Seljak. Skeda:Non-Biting_Diptera_Midge_Larva.jpg|alt=A larva of a non-biting midge under polarized light. Winner of the Microscopy images category 2021, Karl Gaff, Ireland| Një larvë e një mushkonje që nuk kafshon nën dritën e polarizuar. Fituesi i kategorisë së imazheve të mikroskopisë 2021, Karl Gaff, Irlandë. Skeda:California_Red-Sided_Garter_Snake_(Thamnophis_sirtalis_infernalis).jpg|alt=A California red-sided garter snake in its natural habitat. Winner of the Nature category 2021, Jaden Clark, USA| Një gjarpër kalifornian me anët e kuqe në habitatin e tij natyror. Fituesi i kategorisë Natyra 2021, Jaden Clark, SHBA Skeda:Ic443_nf_c_shorgb_2218m+823m+666m+729m_2218m_37h.jpg|alt=The supernova remnant Jellyfish Nebula (IC443) and its surroundings. Winner of the Astronomy category 2021, Ram Samudrala, USA| Mbetja e supernovës, Mjegullnaja e Kandil Deti (IC443) dhe rrethinat e saj. Fituesi i kategorisë së Astronomisë 2021, Ram Samudrala, SHBA Skeda:Huevos_de_salamandra_con_menos_de_una_semana_de_gestacion.jpg|alt=Macrophotography of the eggs of a fire salamander taken a few days after laying. Winner of the Wildlife and Nature category 2023, Pablo Jimenez Velayos, Spain| Makrofotografi e vezëve të një salamandre zjarri të bëra disa ditë pas lëshimit të vezëve. Fituesi i kategorisë Jeta e Egër dhe Natyra 2023, Pablo Jimenez Velayos, Spanjë Skeda:Embryo_in_flower.png|alt=Blastula-stage sea urchin embryo. Winner of the Microscopy images category 2023, Aude Nommick, France| Embrioni i iriqit të detit në fazën e blastules. Fituesi i kategorisë së imazheve të mikroskopisë 2023, Aude Nommick, Francë. Skeda:008_Wildlife_Photographer_Giles_Laurent_in_a_ghillie_suit.jpg|alt=Wildlife photographer wearing a ghillie suit. Winner of the People in Science category 2023, Giles Laurent, Switzerland| Fotograf i jetës së egër i veshur me një kostum ghillie. Fituesi i kategorisë Njerëzit në Shkencë 2023, Giles Laurent, Zvicër </gallery> == Referime == == Bibliografia == * {{Cite news|last=Fuoco|first=Michele|date=10 nëntor 2018|title=Le foto a muffe e batteri di Stefania Rizzelli diventano opere d'arte|language=it|work=[[Gazzetta di Modena]]|url=https://www.gazzettadimodena.it/modena/cronaca/2018/11/10/news/le-foto-a-muffe-e-batteri-di-stefania-rizzelli-diventano-opere-d-arte-1.17449240|access-date=21 shtator 2023}} [[Kategoria:Wikimedians of Albanian Language User Group]] sopjc7s7uuuuj4bpklmlk1qxf2qmrh0 Diskutim:Alberto Brignoli/Arkivi 1 1 391557 3057731 2879446 2026-10-17T04:23:14Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Alberto Brignoli]] 3057731 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Brignoli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448356 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151124082256/http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/italiano/bilanci/1415/Relazione%20finanziaria%20annuale%20al%2030%20giugno%202015%20definitiva_bassa.pdf për lidhjen http://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/italiano/bilanci/1415/Relazione%20finanziaria%20annuale%20al%2030%20giugno%202015%20definitiva_bassa.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2022 08:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Brignoli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2484996 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160723101423/http://www.deportivoleganes.com/noticia/brignoli-refuerza-la-porteria-del-leganes-para-la-proxima-temporada për lidhjen http://www.deportivoleganes.com/noticia/brignoli-refuerza-la-porteria-del-leganes-para-la-proxima-temporada. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 tetor 2022 23:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Brignoli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2736233 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170118065622/http://www.acperugiacalcio.com/index.php/news/news-prima-squadra/item/4409-ufficiale-brignoli-in-biancorosso.html për lidhjen http://www.acperugiacalcio.com/index.php/news/news-prima-squadra/item/4409-ufficiale-brignoli-in-biancorosso.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2025 19:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Brignoli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2791156 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180518055659/http://www.aclumezzane.it/news.php?stg=2011/2012&id=704 për lidhjen http://www.aclumezzane.it/news.php?stg=2011/2012&id=704. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 prill 2025 23:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Brignoli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2874999 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190306111740/https://aic.football.it//scheda/23699/brignoli-alberto.htm për lidhjen https://aic.football.it/scheda/23699/brignoli-alberto.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 nëntor 2025 01:41 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alberto Brignoli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053037 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160604132025/http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=2101 për lidhjen http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=2101. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160604132513/http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=2463 për lidhjen http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=2463. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150203005721/http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=4424 për lidhjen http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=4424. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304000103/http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=4423 për lidhjen http://www.ternanacalcio.com/index.php?module=loadArticolo&idArticolo=4423. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 14:42 (CEST) tmwz4l04f6ow0qxcs2scvgafx3y5q4k Diskutim:Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës 1 393315 3057736 2900400 2026-10-17T04:37:08Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057736 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230411195342/https://www.archnet.org/authorities/1644 për lidhjen https://archnet.org/authorities/1644. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2026 03:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2900399 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241214061814/https://banglanews24.com/islam/news/bd/456722.details për lidhjen https://banglanews24.com/islam/news/bd/456722.details. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 shkurt 2026 11:19 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabandhu_International_Conference_Centre. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 06:37 (CEST) lkr7pgryfh2dgaq1tod2azmj6gru0nx Diskutim:Mazari dhe xhamia e Haxhi Baba Salehut 1 395297 3057756 2899541 2026-10-17T09:08:59Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057756 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mazari dhe xhamia e Haxhi Baba Salehut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899540 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240525101936/https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo për lidhjen https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240525101936/https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo për lidhjen https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shkurt 2026 15:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mazari dhe xhamia e Haxhi Baba Salehut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057755 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Saleh. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 11:08 (CEST) 6zs6hv8hkmdt2xzmj12efyyioo9mkis Gazetat në Kosovë 0 396828 3057698 3011028 2026-10-17T00:46:44Z Fallbackintoreality 102113 ndryshimi i titullit 3057698 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rilindja newspaper logo.svg|parapamje|Logo e gazetës RILINDJA]] [[Gazeta|Gazetat]] kanë qenë njëra ndër metodat më të hershme të shpërndarjes së lajmit në [[Kosovë]]. Para Luftës së Dytë Botërore, gazetat ishin kryesisht ''[[Rilindja (gazetë)|Rilindja]]'' ishte ndër gazetat më të hershme shqip në Kosovë, aktive prej 1945 deri në 1990. Pasi u mbyll me forcë nga qeveria okupuese serbe, ''Rilindja'' u ribrendua fshehtazi si ''[[Gazeta Bujku|Bujku]]'' deri në 1994. Gjatë mesit dhe fundit të viteve 1990, revista javore ''Koha'', e shndërruar më vonë në të përditshmen ''Koha Ditore'', u bë gazeta lidere në Kosovë. Pas Luftës së Kosovës, mediat e shtypit në Kosovë zhvilluan një treg konkurrues.<ref name=":3">{{Cite report|url=https://omik.osce.org/sites/default/files/f/documents/9/1/67791.pdf|title=Tirazhi dhe politizimi i mediave të shkruara në Kosovë|last=KIPRED|date=mars 2010|publisher=[[Misioni i OSBE-së në Kosovë]]|language=sq|access-date=12 mars 2026|format=PDF}}</ref> Deri në 2010, ishin tetë gazeta ditore aktive në shqip, duke qarkulluar një tirazh mes 25,000 dhe 35,000 kopjesh. Gazetat më të popullarizuara në Kosovë kanë qenë ''[[Koha Ditore]]'', ''[[Kosova Sot]]'', ''[[Gazeta Express]]'', ''[[Epoka e Re (gazetë)|Epoka e Re]]'', ''[[Bota Sot]]'', ''[[Infopress (gazetë)|Infopress]]'', ''[[Zëri (gazetë)|Zëri]]'', dhe ''[[Lajm (gazetë)|Lajm]]''.<ref name=":0">{{Cite thesis|last=Lumi|first=Fatime|title=Transformimi i Gazetave Ditore në Kosovë në Epokën Digjitale, nga Viti 1999 deri 2019|date=shkurt 2020|degree=Master|publisher=[[UBT]]|url=https://knowledgecenter.ubt-uni.net/cgi/viewcontent.cgi?article=2701&context=etd|language=sq|format=PDF}}</ref> Shtypi i Kosovës ishte cak i presionit politik, meqë secila gazetë e madhe po përkrahej nga njëra prej partive kryesore, që mund të ketë rezultuar në një rënie të saj. Me zhvillimin e botës drejt mediumeve digjitale si televizioni dhe interneti, rënia e lexueshmërisë së gazetave u përshpejtua. Prej janarit 2021, nuk ka gazeta në shtyp në Kosovë, dhe secila prej gazetave dikur të popullarizuara janë ripërtërirë nëpër edicione vetëm në internet, ofrojnë lajme përmes televizionit, ose janë mbyllur përgjithësisht.<ref name=":4">{{Cite web|title=Shtypi|url=https://kosovo.mom-gmr.org/sq/media/shtypi/|access-date=2026-03-13|website=Media Ownership Monitor|language=sq}}</ref> == Historia == === Para 1945: Iniciativat e hershme nën komunizëm === Gazetat dhe revistat në Kosovë para [[Luftës së Dytë Botërore]] ishin kryesisht partizane dhe të pakta. Zhvillimi i shtypit në gjuhën shqipe lidhet ngushtë me luftërat klasore të shqiptarëve në atë periudhë, të formuara nën pikëpamjen e [[Partia Komuniste e Jugosllavisë|Partisë Komuniste të Jugosllavisë]].<ref name=":6" /> Gjatë kësaj kohe, ekzistuan botime si revista studentore ''Hylli'' (''Ylli'') në Prizren nëpër vitet 1930–1940, ''Zani'', si dhe gazeta ''[[Liria (gazetë)|Liria]]'' nga viti 1942 si botim i [[Grupi Revolucionar|Grupit Revolucionar]].<ref name=":7">{{Cite web|last=Keçmezi-Basha|first=Sabile|date=10 maj 2015|title=Revista 'Liria' Zëdhënëse e Rezistencës Kombëtare|url=https://pashtriku.org/wp-content/uploads/2015/05/Sabile-k-basha-liria.pdf|access-date=13 mars 2026|website=Pashtriku.org|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=Idrizi|first=Jeton|date=8 dhjetor 2023|title=Rëndësia e Konferencës së Bujanit për Kosovën|url=https://konferenca.al/ih-rks/article/view/64/57|language=sq|pages=145–152|website=Konferenca|publisher=Instituti I Historisë "Ali Hadri" Kosovë|location=Prishtinë}}</ref> Botohej shkurtimisht në Kosovë edhe ''[[Zëri i Popullit]]'', organ i [[Partia e Punës e Shqipërisë|Partisë së Punës së Shqipërisë]], nga Shqipëria.<ref name=":6" /> === Vitet 1945–1990: ''Rilindja'', gazetat partizane, dhe ''Koha Ditore'' === Gjatë [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|okupimit serb të Kosovës]] në shekullin e 20-të, ''[[Rilindja (gazetë)|Rilindja]]'' ishte gazeta e parë shqipe në Kosovë e hapur pas Luftës së Dytë Botërore. Ajo u formua në 1945 në kuadër të [[Lëvizja Nacional-Çlirimtare|Lëvizjes Nacional-Çlirimtare]]. Gazeta serbe ''Jedinstvo'' që u formua një vit më përpara, filloi botimin përmes ''Rilindjes'' gjatë okupimit.<ref name=":42">{{Cite web|last=Halili|first=Ervina|title=Rilindja|url=https://arkivirilindja.com/autoret/74|access-date=2026-03-12|website=arkivirilindja.com|publisher=ADVmediaHOUSE|language=sq}}</ref><ref name=":6" /> E përjavshmja filloi duke u shtypur në Prizren.<ref name=":1">{{Cite web|last=Jashari|first=Behlul|date=12 shkurt 2019|title=Para 74 viteve, në Prizren nisi të dalë gazeta Rilindja|url=https://telegrafi.com/para-74-viteve-ne-prizren-nisi-te-dale-gazeta-rilindja/|access-date=2026-03-12|website=[[Telegrafi.com]]|language=sq}}</ref> Gazeta ishte e palëkundur në stancat e saj duke mbështetur [[Të drejtat e grave|emancipimin e gruas]] dhe mësimin e gjuhës shqipe nëpër [[Shtëpia shkollë|shtëpi-shkolla]].<ref name=":1" /> ''Rilindja'' u bë gazetë e përditshme prej viteve 1960 dhe u zhvendos në një ndërtesë të vetën, [[Kulla e "Rilindjes"|Kulla e ''Rilindjes'']] (tashmë Pallati i Shtypit) në Prishtinë, në vitet 1970. Ajo njëherësh po strehonte edhe të përjavshmen në turqisht ''Tan.<ref name=":42" />''<ref>{{Cite web|last=Hetemi|first=Atdhe|date=2018-06-12|title=Gazeta Rilindja - Registry - Courage – Connecting collections|url=http://cultural-opposition.eu/registry/?uri=http://courage.btk.mta.hu/courage/individual/n19622|access-date=2026-03-12|website=cultural-opposition.eu|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pallati i Shtypit Rilindja|url=https://oralhistorykosovo.org/sq/points_of_interests/rilindja-media-palace-2/|access-date=2026-03-12|website=Oral History Kosovo|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cannon|first=Angela|title=Research Guides: Kosovo Newspapers at the Library of Congress: Newspapers Published in Priština|url=https://guides.loc.gov/kosovo-newspapers/pristina|access-date=2026-03-12|website=guides.loc.gov|language=en}}</ref><ref name=":6" /> Në ndërkohë po botohej edhe ''[[Zëri i Kosovës (gazetë)|Zëri i Kosovës]]'', që përfaqësonte interesat e Organizatës Marksiste-Leniniste të Kosovës.<ref name=":7" /> Pas tentativave për pavarësinë e një [[Republika e Parë e Kosovës|Republike të Kosovës]] në 1990, botimi i ''Rilindjes'' u ndalua nga qeveria serbe, ashtu edhe ai i të gjitha revistave dhe gazetave tjera në Kosovë, si imponim i një [[terri informativ]]. Vitin pasues, redaksia e ''Rilindjes'' filloi botimin e lajmeve të veta nën emrin fallco ''[[Gazeta Bujku|Bujku]]'' në Kosovë, duke botuar njëherësh nën afishin ''Rilindja'' në Shqipëri e Zvicër. Kjo vazhdoi deri në 1998.<ref name=":42" /> Në të njëjtën kohës si ''Bujku'', gazetari [[Veton Surroi]] themeloi revistën javore ''Koha'' në 1992 (modeluar sipas [[Time Magazine]]), fillimisht të shtypur në [[Kroaci]], që u bë shumë shpejt revista lidere deri në mbylljen e saj në 1997.<ref name=":2">{{Cite book|url=http://www.kohaditore.com/docs/monografia_kohaditore.pdf|title=KOHA Ditore: 10 vjetët e parë - Monografi|date=31 mars 2007|publisher=Botimet Koha|location=Prishtinë|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628003333/http://www.kohaditore.com/docs/monografia_kohaditore.pdf|archive-date=28 qershor 2007|url-status=dead}}</ref> Edhe duke qenë gazetarë të papërvojë, ''Koha Javore'' mbolli farën për shumë prej gazetarët bashkëkohorë të Kosovës si [[Dukagjin Gorani]], [[Baton Haxhiu]], [[Shkëlzen Maliqi]], dhe të tjerë. Ajo poashtu spikati kolumnistë të Shqipërisë si [[Mero Baze]] dhe [[Artur Zheji]]. Në 1997, ''[[Koha Ditore]]'' u formua me Surroin si kryeredaktor.<ref name=":2" /> Vitet e vona 1990 paraqitën sfidë për mediumet e Kosovës në përgjithësi. Qeveria serbe po i mbyllte me ashpërsi mediumet në shqip—duke mbyllur [[Radiotelevizioni i Prishtinës|Radiotelevizionin e Prishtinës]] dhe duke e zëvendësuar me [[Radio Televizioni i Serbisë|Radio Televizionin e Serbisë]], si dhe duke mbyllur ''Rilindjen''. Në mungesë të ''Bujkut'', ''Koha Ditore'' plotësoi terrin informativ. Gjatë [[Bombardimi i Jugosllavisë nga NATO|bombardimit të Jugosllavisë nga NATO]], të gjitha mediumet e shkruara në shqip po vepronin në ekzil, duke përfshirë ''Kohën Ditore''. Në po të njëjtën kohë si radioja e parë shqipe në internet—[[Radio 21]]—''Koha Ditore'' filloi publikimin e jetëshkurtër në internet të quajtur ARTA (''Albanian Radio and Television Agency'', shqip: "Agjencia Radio-Televizive Shqiptare), për ta informuar publikun anglishtfolës gjatë bombardimeve.<ref name=":2" /> === 1999–vitet 2000: Gazeta plurale pas Luftës === {{Zgjerim|date=mars 2026}} Tregu i gazetave pas Luftës në Kosovë lulëzoi, me kthimin e ''Kohës Ditore'' në Prishtinë, dhe formimin e shumë gazetave tjera që krijuan konkurrencë. Sipas një studimi të Universitetit UBT, numri i parë i ''Kohës Ditore'' në kthim prej ekzilit në 1999 qarkulloi deri në 45,000 kopje.<ref name=":0" /> Rritja e tregut konkurrent të shtypit qëlloi njëkohësisht pranë formimit të një sistemi shumëpartiak në shtet, pasi secila gazetë pati përkrahjen e një partie politike.<ref name=":0" /> ''Koha Ditore'' u konsiderua dikur e pavarur, mirëpo mori polemika kur themeluesi i saj Veton Surroi u kyç në politikë me [[Partia Reformiste ORA|Partinë Reformiste ORA]].{{Citation needed}} Disa prej gazetat më të mëdhaja u kyçën në shtypin e Kosovës: ''[[Kosova Sot]]'', ''[[Gazeta Express]]'', ''[[Epoka e Re (gazetë)|Epoka e Re]]'', ''[[Bota Sot]]'', ''[[Infopress (gazetë)|Infopress]]'', ''[[Zëri (gazetë)|Zëri]]'', dhe ''[[Lajm (gazetë)|Lajm]]''.<ref name=":3" /><ref name=":0" /> Deri në 2009, ishin tetë gazeta ditore aktive në shqip në Kosovë. Secila prej tyre patën një tirazh prej afro 25,000~35,000 kopjesh në ditë, që kur konsiderohet popullata e Kosovës prej 2.1 milionë njerëzve, përkthehet në çdo të tretin prej pesë qytetarëve që lexonte një gazetë në ditë.<ref name=":5">{{Cite web|date=2021-03-14|title='Zhduken' gazetat e shtypura në Kosovë|url=https://www.albinfo.ch/zhduken-gazetat-e-shtypura-ne-kosove/|access-date=2026-03-12|website=Albinfo|language=sq}}</ref><ref name=":0" /> === Vitet e vona 2000–aktualisht: Mediumet digjitale dhe rënia e shtypit === Në 2010, një reportazh prej [[Misioni i OSBE-së në Kosovë|Misionit të OSBE-së në Kosovë]] konstatoi që redaksive të shtypit në Kosovë po u mungonin fondet dhe që trendet e konsumit të mediave po anonin vrazhdë kah televizioni si burimi në rritje për lajme. Sipas anketave nga Index Kosova të cituara në reportazh, 86% e të anketuarve cekën që po merrnin lajmet prej televizionit, duke pasuar 7% prej shtypit dhe 5% prej radios. Kjo lidhet krah-për-krah me rritjen e tre rrjeteve të mëdha televizive në Kosovë: [[RTK]]-ja, [[RTV21]] dhe [[Kohavision]],{{Efn|RTK-ja u formua nga disa prej ish-punëtorëve të Radiotelevizionit të Prishtinës pas një ekzili dhjetëvjeçar. RTV21 është evolucioni i Radio 21-shit, dhe Kohavision-i është dikasteri televiziv i ''Kohës Ditore''.}} që po mbulonin shumicën e aktualiteteve në rajon. [[Televizioni kabllor]] ishte poashtu në zhvillim gjatë kësaj kohe, me rrjete si [[Klan Kosova]] duke fituar popullaritet.{{Citation needed}} I njëjti reportazh gjykon që deri në vitet e vona 2000, përveç një qasjeje të dobët dhe "[[Elitist|elitiste]]" ndaj publikut dhe pamundësisë së tij të përshtatet me mediumin audiovizual, shpërndarja e dobët e gazetave dhe presioni politik ishin faktorë vendimtarë prapa qarkullimit të dobët të gazetave.<ref name=":3" /> Studimi i UBT-së cek që tirazhi i gazetave në 2019 ishte ulur dramatikisht. Në 2019, ''Koha Ditore'' kishte një tirazh prej 5,000 kopjesh, ''Epoka e Re'' më pak se 2,500 kopje, dhe ''Zëri'' më pak se 5,000 kopje.<ref name=":0" /> Trendet globale të rënies së shtypit kapën hapin edhe me Kosovën mes viteve 2010 dhe 2020. Meqë [[Teknologjia e informacionit dhe komunikimeve në Kosovë|Kosova ka një prani të lartë në internet]] (shkalla e depërtimit në internet ishte 72.1% deri në 2012),<ref>{{Cite report|url=https://stikk.org/wp-content/uploads/2018/11/Publications_2012_-_Internet_Penetration_EN.pdf|title=Internet Penetration and Usage in Kosovo|date=janar 2012|publisher=STIKK|location=Prishtinë|page=12|language=en|access-date=13 mars 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260313130400/https://stikk.org/wp-content/uploads/2018/11/Publications_2012_-_Internet_Penetration_EN.pdf|archive-date=2026-03-13|format=PDF|url-status=live}}</ref> qytetarët e saj mbështeten më shumë mbi mediumet në internet sesa në ato të shtypit. Më shumë gazeta zgjeruan ofertat e tyre televizive dhe në internet (për shembull: ''Gazeta Express'' filloi të publikonte përmbajtje në video, dhe u bë një botim vetëm në internet në 2013. Ajo themeloi televizionin e vet, [[T7]], në 2017).<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|date=2013-03-21|title=Mbyllet gazeta Express në Kosovë. Prej nesër vetëm online!|url=https://www.gazetatema.net/2013/03/21/mbyllet-gazeta-express-ne-kosove-prej-neser-vetem-online|access-date=2026-03-13|website=Gazeta Tema|language=sq}}</ref><ref name=":0" /> Fati i tyre u vulos me pandeminë globale COVID-19, ku gazetat nuk mund të shiteshin më dhe lajmet në internet korrën sukses. Deri në 2020, tre prej botimeve të mëdhaja u mbyllën.<ref name=":5" /> Në 2019, vetëm katër botime ishin në qarkullim: ''Koha Ditore'', ''Zëri'', ''Epoka e'' ''Re'' dhe ''Bota'' ''Sot''.<ref name=":0" /> ''Koha Ditore'' mbylli botimin e saj të shtypit në mars 2020 shkaku i masave të sigurisë ndaj COVID-19,<ref>{{Cite web|title=Koha.net|url=https://kosovo.mom-gmr.org/sq/media/detail/outlet/kohanet-1/|access-date=2026-03-13|website=kosovo.mom-gmr.org|language=sq}}</ref> dhe nuk u kthye më. Që atëherë, është duke e ofruar gazetën vetëm si pjesë e një abonimi në internet. Prej janarit 2021, nuk ka asnjë gazetë në shtyp në Kosovë.<ref name=":4" /> Shumica e konsumit të mediave në Kosovë tani është përmes televizionit, rrjeteve sociale, dhe portaleve në internet.<ref name=":0" /> == Gazetat kryesore == === Në shqip === * ''[[Koha Ditore]]'' — gazeta lidere me tirazhin më të lartë në Kosovë. Themeluar nga [[Veton Surroi]] në 1997, e paraprirë nga ''Koha Javore'', në kuadër të [[Grupi Koha|Grupit Koha]]. Tani prezente përmes faqes Koha.net në internet. * ''[[Gazeta Express]]'' * ''[[Bota Sot]]'' * ''[[Epoka e Re (gazetë)|Epoka e Re]]'' * ''[[Kosova Sot]]'' * ''[[Lajm (gazetë)|Lajm]]'' * ''[[Iliria Post (gazetë)|Iliria Post]]<ref name=":0" />'' * ''Prishtina Post<ref name=":0" />'' * ''Tribuna Shqiptare<ref name=":0" />'' * ''[[Bota press|BotaPress]]<ref name=":0" />'' * ''[[Rilindja (gazetë)|Rilindja]]'' * ''[[Gazeta Bujku|Bujku]]'' === Në gjuhë të huaja === * ''Tan,'' e përjavshme në turqisht e botuar prej 1969 në 1999, krahas ''Rilindjes''<ref name=":6">{{Cite web|last=Dragusha|first=Njomza|title=Galaksia e Rilindjes: Formimi i Kujtesës Kombëtare të Kosovës deri në Fshirjen e Asaj Historie nga Vet Kombi|url=https://potpuri.org/the_rilindja_galaxy_albanian|access-date=2026-03-13|website=Potpuri.org|language=sq}}</ref> * ''Jedinstvo'', e përjavshme në serbisht prej 1944, e botuar në Prishtinë krahas ''Rilindjes'' gjatë okupimit serb, tashmë e botuar në Mitrovicë të Jugut<ref>{{Cite web|date=26 nëntor 2019|title=75 Years of the Weekly Newspaper JEDINSTVO|url=https://www.wopa-plus.com/en/stamps/product/&pid=104541&origin=tid-44|access-date=2026-03-13|website=www.wopa-plus.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jedinstvo marked 74th anniversary with protest and request for unimpeded distribution of Serbian press (Radio kontakt plus)|url=https://media.unmikonline.org/index.php/mediareports/serb-monitoring-11100|access-date=2026-03-13|website=UNMIK Media Observer|language=en}}</ref><ref name=":6" /> == Shiko edhe == * [[Media në Prishtinë]] == Shënime == {{Notelist}} == Referime == <references /> {{Media në Kosovë}} [[Kategoria:Gazeta në Kosovë|*]] n2byxc7p8l2v9lt0vdjoypm9mcy7tet Luigi Einaudi 0 399210 3057739 3056484 2026-10-17T06:48:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057739 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Luigi Einaudi | image = Luigi Einaudi 1948 portrait.jpg | caption = Einaudi në vitet 1940 | office = [[Presidenti i Italisë|President i Italisë]] | term_start = 12 maj 1948 | term_end = 11 maj 1955 | predecessor = [[Enrico De Nicola]] | successor = [[Giovanni Gronchi]] | office1 = Senator i përjetshëm nga e drejta | term_start1 = 11 maj 1955 | term_end1 = 30 tetor 1961 | office2 = Guvernator i [[Banka e Italisë|Bankës së Italisë]] | term_start2 = 5 janar 1945 | term_end2 = 11 maj 1948 | successor2 = [[Donato Menichella]] | birth_date = {{Birth date|1874|3|24|df=yes}} | birth_place = [[Carrù]], [[Mbretëria e Italisë]] | death_date = {{Death date and age|30|10|1961|24|3|1874|df=yes}} | death_place = [[Roma]], [[Itali]] | spouse = Ida Pellegrini | children = 3 | alma_mater = [[Universiteti i Torinos]] | occupation = ekonomist, gazetar, politikan, pedagog universitar | signature = Firma Luigi Einaudi.svg | website = {{URL|https://presidenti.quirinale.it/presidente/2}} }} '''Luigi Einaudi''' (24 mars 1874 – 30 tetor 1961) ishte ekonomist, gazetar, politikan dhe pedagog universitar italian. Ai shërbeu si [[Presidenti i Italisë|President i Italisë]] nga 12 maji 1948 deri më 11 maj 1955.<ref name="quirinale-bio">{{Cite web|url=https://presidenti.quirinale.it/presidente/2|title=Biografia del Presidente Luigi Einaudi|website=I Presidenti della Repubblica|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref><ref name="quirinale-arch">{{Cite web|url=https://archivio.quirinale.it/aspr/presidente/biografia/luigi-einaudi|title=Luigi Einaudi|website=Portale storico della Presidenza della Repubblica|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref> Më 11 maj 1948 u zgjodh presidenti i dytë i Republikës Italiane në raundin e katërt me 518 vota nga 872, ndërsa bëri betimin më 12 maj 1948.<ref name="elezione">{{Cite web|url=https://presidenti.quirinale.it/page/2/ein-elezione.html|title=L'elezione del Presidente Luigi Einaudi|website=I Presidenti della Repubblica|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref> == Jeta dhe formimi == Einaudi lindi në [[Carrù]], në provincën e [[Kuneo]]-s, më 24 mars 1874. Ai u diplomua në ekonomi pranë Fakultetit të Jurisprudencës të [[Universiteti i Torinos|Universitetit të Torinos]] në vitin 1895.<ref name="quirinale-arch" /> Ishte i martuar me Ida Pellegrini dhe pati tre fëmijë.<ref name="quirinale-bio" /> == Veprimtaria shkencore dhe publicistike == Einaudi ishte një nga ekonomistët italianë më të rëndësishëm të shekullit XX dhe një nga përfaqësuesit më të njohur të liberalizmit ekonomik. Ai dha mësim shkencë të financave në [[Universiteti i Torinos|Universitetin e Torinos]] dhe në [[Universiteti Bocconi|Universitetin Bocconi të Milanos]], si edhe ekonomi politike në Politeknikun e Torinos, derisa u largua nga mësimdhënia me urdhër të regjimit fashist në vitin 1926.<ref name="quirinale-bio" /><ref name="quirinale-arch" /> Ai bashkëpunoi me ''La Stampa'' të Torinos dhe me ''Corriere della Sera'' të Milanos, si edhe ishte korrespondent financiar dhe ekonomik i së përjavshmes britanike ''The Economist''.<ref name="quirinale-bio" /> Nga viti 1900 deri më 1935 drejtoi revistën ''La Riforma Sociale'', ndërsa nga viti 1936 deri më 1943 drejtoi ''Rivista di Storia Economica''.<ref name="quirinale-bio" /><ref name="treccani">{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/luigi-einaudi/|title=Einàudi, Luigi|website=Treccani|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref> Ai ishte autor i një numri shumë të madh studimesh dhe botimesh shkencore, sidomos në fushën ekonomike, dhe mori njohje të shumta akademike italiane dhe ndërkombëtare.<ref name="quirinale-bio" /> == Jeta politike para presidencës == Einaudi u emërua [[Senati i Mbretërisë së Italisë|senator i Mbretërisë]] në vitin 1919.<ref name="quirinale-bio" /><ref name="senato-regno">{{Cite web|url=https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi|title=EINAUDI Luigi|website=Archivio storico del Senato della Repubblica|language=it|access-date=2026-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526150056/https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi|archive-date=26 maj 2025|url-status=dead}}</ref> Pas rënies së fashizmit bashkëpunoi sërish me ''Corriere della Sera''; pas 8 shtatorit 1943 u strehua në [[Zvicra|Zvicër]] dhe u kthye në Itali në vitin 1945.<ref name="quirinale-bio" /><ref name="quirinale-arch" /> Në vitet 1945–1946 ishte anëtar i [[Consulta Nazionale|Consulta Nazionale]].<ref name="quirinale-bio" /> Në vitin 1946 u zgjodh deputet në [[Asambleja Kushtetuese e Italisë|Asamblenë Kushtetuese]] në listat e ''Unione Democratica Nazionale'' dhe mori pjesë edhe në Komisionin e 75-ës për hartimin e projektit kushtetues.<ref name="quirinale-arch" /> Në vitin 1948 u bë senator i së drejtës i [[Senati i Republikës Italiane|Senatit të Republikës]] në bazë të dispozitës së tretë kalimtare të Kushtetutës.<ref name="quirinale-bio" /> == Guvernator i Bankës së Italisë dhe veprimtaria qeveritare == Më 5 janar 1945 Einaudi u emërua guvernator i [[Banka e Italisë|Bankës së Italisë]], detyrë që e mbajti deri më 11 maj 1948.<ref name="bankitalia">{{Cite web|url=https://www.bancaditalia.it/chi-siamo/storia/governatori-direttori-generali/governatori/luigi-einaudi/index.html|title=Luigi Einaudi|website=Banca d'Italia|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref><ref name="bankitalia-date">{{Cite web|url=https://www.bancaditalia.it/chi-siamo/storia/governatori-direttori-generali/index.html|title=I Governatori e i Direttori generali|website=Banca d'Italia|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref> Në vitin 1947 hyri në qeverinë e katërt të [[Alcide De Gasperi]]-t si zëvendëskryeministër dhe ministër i Financave e i Thesarit; pak më pas mori detyrën e ministrit të Buxhetit, duke ruajtur postin e zëvendëskryeministrit.<ref name="quirinale-bio" /><ref name="degasperi4">{{Cite web|url=https://www.governo.it/it/i-governi-dal-1943-ad-oggi/ordinamento-provvisorio-25-luglio-1943-23-maggio-1948-assemblea-0|title=Governo De Gasperi IV|website=Presidenza del Consiglio dei Ministri|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref> == President i Italisë == Më 11 maj 1948 Einaudi u zgjodh [[Presidenti i Italisë|President i Republikës Italiane]] në raundin e katërt të votimit me 518 vota nga 872. Ai bëri betimin më 12 maj 1948.<ref name="elezione" /><ref name="quirinale-arch" /> Ai ishte kreu i parë i shtetit i zgjedhur nga Parlamenti republikan dhe i pari që ushtroi kompetencat presidenciale të parashikuara nga Kushtetuta republikane.<ref name="quirinale-arch" /> Presidenca e tij u karakterizua nga një stil i përmbajtur, rigoroz dhe shumë i kujdesshëm në respektimin e kufijve kushtetues të funksionit presidencial.<ref name="quirinale-arch" /> Në vitin 1953 ai u përball me krizën e parë të rëndë politike të Italisë republikane dhe përdori të gjitha kompetencat e tij kushtetuese në menaxhimin e saj.<ref name="quirinale-arch" /> Ai nuk kreu udhëtime jashtë vendit, me përjashtim të vizitës zyrtare te Papa [[Piu XII]] në [[Vatikan]] në dhjetor 1948, duke mbajtur një profil të matur ndërkombëtar për Italinë e sapodalë nga lufta.<ref name="quirinale-arch" /> Gjatë mandatit presidencial zhvilloi shumë vizita në Itali dhe u dallua edhe për veprimtari ndihmëse e bamirëse në favor të shtresave më të varfra të popullsisë.<ref name="quirinale-arch" /> Einaudi ishte gjithashtu ndër mbështetësit e hershëm të idesë së një Evrope të bashkuar.<ref name="quirinale-arch" /> === Marrëdhëniet me Shqipërinë === Lidhja e dokumentuar e Einaudi-t me [[Shqipëria|Shqipërinë]] gjatë presidencës së tij del kryesisht në planin diplomatik. Më 19 qershor 1952 ai priti në Quirinale [[Behar Shtylla]]-n për paraqitjen e letrave kredenciale si përfaqësues i Shqipërisë.<ref name="albania1952">{{Cite web|url=https://archivio.quirinale.it/aspr/diari/presidente/luigi-einaudi?data=&dataDiario=&jsonVal=%7B%22jsonVal%22%3A%7B%22query%22%3A%5B%22allDoc%22%5D%2C%22_perPage%22%3A20%2C%22presidenteUrl%22%3A%5B%22luigi-einaudi%22%5D%7D%7D&perPage=21&query=allDoc&startPage=2381|title=Luigi Einaudi - Il Diario storico|website=Portale storico della Presidenza della Repubblica|language=it|access-date=2026-04-20}}</ref> == Senator i përjetshëm dhe vdekja == Pas përfundimit të mandatit presidencial, Einaudi u bë senator i përjetshëm nga e drejta si ish-president i Republikës.<ref name="quirinale-bio" /> Ndër veprat e botuara pas presidencës përmendet veçanërisht ''Lo Scrittoio del Presidente''.<ref name="quirinale-bio" /> Ai vdiq në [[Roma|Romë]] më 30 tetor 1961.<ref name="quirinale-bio" /><ref name="quirinale-arch" /> == Lidhje të jashtme == * [https://presidenti.quirinale.it/presidente/2 Faqja zyrtare në portalin e Presidentëve të Republikës] * [https://archivio.quirinale.it/aspr/presidente/biografia/luigi-einaudi Biografia në Portalin historik të Presidencës së Republikës] * [https://www.bancaditalia.it/chi-siamo/storia/governatori-direttori-generali/governatori/luigi-einaudi/index.html Faqja në Bankën e Italisë] * [https://web.archive.org/web/20250526150056/https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi Faqja në Arkivin historik të Senatit] == Referime == <references /> [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Gazetarë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1874]] [[Kategoria:Vdekje 1961]] [[Kategoria:Presidentë të Italisë]] rrapzjty4ieht41chcb1n3cflavb8xo Diskutim:Anıtkabir/Arkivi 1 1 402198 3057723 3002630 2026-10-17T04:21:22Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Anıtkabir]] 3057723 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anıtkabir]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2093067 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923175824/http://www.ashgate.com/isbn/9781409429777 për lidhjen http://www.ashgate.com/isbn/9781409429777. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 prill 2020 01:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anıtkabir]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2173129 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200922152212/http://www.anitkabirozeldefteri.com/ për lidhjen http://www.anitkabirozeldefteri.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2021 03:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anıtkabir]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376474 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161010214005/http://www.3dkonut.com/projeler/tam-ekran/anitkabir për lidhjen http://www.3dkonut.com/projeler/tam-ekran/anitkabir. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 13:55 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anıtkabir]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2487985 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170805091221/http://www.anitkabir.tsk.tr/index_eng.html për lidhjen http://www.anitkabir.tsk.tr/index_eng.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 tetor 2022 12:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anıtkabir]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996466 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190826084609/http://www.360tr.com/anitkabir-mausoleum-virtual-tour_ce78e8512_en.html për lidhjen http://www.360tr.com/anitkabir-mausoleum-virtual-tour_ce78e8512_en.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 qershor 2026 05:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anıtkabir]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053048 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924134136/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/7665998.asp?gid=180&sz=53950 për lidhjen http://www.hurriyet.com.tr/gundem/7665998.asp?gid=180&sz=53950. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 17:12 (CEST) qlhnuwxhzd150hr68k4iks7rbpwrv27 Kategoria Superiore 2026–27 0 404122 3057668 3056346 2026-10-16T18:52:09Z NotEnisi2011 169472 /* Renditja */ 3057668 wikitext text/x-wiki {{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season | competition = [[Kategoria Superiore]] | relegated = | continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]] | continentalcup1 qualifiers = | continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]] | continentalcup2 qualifiers = | matches = 30 | total goals = 84 | league topscorer = [[Ardit Nikaj]]<br />[[Mmesoma Umejiego]]<br />[[Redon Xhixha]]<br />(4 gola secili) | biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]<br />{{small|(6 shtator 2026)}} | biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]<br />{{small|(31 gusht 2026)}}<br />[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]<br />{{small|(5 shtator 2026)}}<br />[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]<br />{{small|(18 shtator 2026)}}<br />[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}<br />[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}} | highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}} | longest wins = 5 ndeshje<br />[[KF Teuta|Teuta]] | longest unbeaten = 6 ndeshje<br />[[KF Teuta|Teuta]] | longest winless = 6 ndeshje<br />[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] | longest losses = 3 ndeshje<br />[[FK Partizani|Partizani]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia]]<br />[[FK Vora|Vora]] | highest attendance = | lowest attendance = | attendance = | average attendance = | prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]] | nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]] | updated = 11 tetor 2026 | season = 2026–27 | dates = 21 gusht 2026&nbsp;–<br /> 9 maj 2027 | winners = | best goalkeeper = }} '''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}</ref> Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] . == Ekipet == Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar. === Vendet === {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore. |places= {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FC Dinamo City|Dinamo]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=<small>[[KF Egnatia|Egnatia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=<small>[[AF Elbasani|Elbasani]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.63556 |long=19.71306 |label=<small>[[KF Laçi|Laçi]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana|Partizani]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=<small>[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=<small>[[KF Teuta Durrës|Teuta]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[KF Tirana|Tirana]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=<small>[[FK Vora|Vora]]</small> |position=left}} }} {|class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Qyteti ! Stadiumi ! Kapaciteti ! Sezoni 2026–27 |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | [[Tirana]] | [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}} | style="text-align:center;"| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}} | 4-t |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | [[Rrogozhinë]] | [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|4267}} | Kampion |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | [[Elbasan]] | [[Elbasan Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|12800}} | 2-të |- | [[KF Laçi|Laçi]] | [[Laç]] | [[Stadiumi Laçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|2271}} | Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | [[Tirana]] | Arena e Demave | style="text-align:center;"| {{nts|3959}} | 5-të |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | [[Korçë]] | [[Stadiumi Skënderbeu]] | style="text-align:center;"| {{nts|5800}} | Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | [[Durrës]] | [[Stadiumi Niko Dovana]] | style="text-align:center;"| {{nts|12040}} | 8-të |- | [[KF Tirana|Tirana]] | [[Tirana]] | [[Stadiumi Selman Stërmasi]] | style="text-align:center;"| {{nts|7308}} | 6-të |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | [[Shkodër]] | [[Stadiumi Loro Boriçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|16022}} | 3-të |- | [[FK Vora|Vora]] | [[Vorë]] | Stadiumi Vora | style="text-align:center;"| {{nts|1436}} | 7-të |- |} === Stadiumet === {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |[[KF Egnatia|Egnatia]] |[[AF Elbasani|Elbasani]] |[[KF Laçi|Laçi]] |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |- |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Laçi]] |Arena e Demave |- | Kapaciteti: '''12,800''' | Kapaciteti: '''4,267''' | Kapaciteti: '''12,800''' | Kapaciteti: '''2,271''' | Kapaciteti: '''3,959''' |- |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]] |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]] |[[File:Partizani Complex.jpg|200px]] |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |[[KF Tirana|Tirana]] |[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |[[FK Vora|Vora]] |- |[[Stadiumi Skënderbeu]] |[[Stadiumi Niko Dovana]] |[[Stadiumi Selman Stërmasi]] |[[Stadiumi Loro Boriçi]] |Stadiumi Vora |- | Kapaciteti: '''5,800''' | Kapaciteti: '''12,040''' | Kapaciteti: '''7,308''' | Kapaciteti: '''16,022''' | Kapaciteti: '''1,436''' |- |[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]] |[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]] |[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]] |[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]] | |} === Personel dhe uniforma === <!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---> <small>Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |- ! Ekipi ! President ! Menaxher ! Kapiteni ! Prodhuesi i uniformave ! Sponsor i bluzës |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]] | Kappa | [[Caffè Pascucci]] |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]] | Joma | Demrozi Construction |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]] | {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]] | Kappa | |- | [[KF Laçi|Laçi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]] | {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]] | Macron | |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]] | {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]] | Joma | |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]] | Cohl's | |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]] | Macron | |- | [[KF Tirana|Tirana]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]] | {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]] | Joma | |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]] | Suzmar | AL Invest |- | [[FK Vora|Vora]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]] | Macron | Your Space |- |} === Ndryshime menaxheriale === {| class="wikitable sortable" |- !Ekipi !Menaxher në largim !Mënyra e<br />nisjes !Data e vendit të lirë !Pozicioni në tabelë !Menaxher i ardhshëm !Data e<br />emërimit |- |[[KF Laçi|Laçi]] |{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |rowspan=5 |''Para-sezon'' |{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}} |30 qershor 2026 |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}} |1 korrik 2026 |- |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}} |6 korrik 2026 |- |[[KF Tirana|Tirana]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}} |Fundi i kontratës |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}} |3 korrik 2026 |- |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |16 maj 2025 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}} |29 maj 2026 |- |} == Renditja == <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] <!--Update team positions here--> |team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=LAÇ |team6=ELB |team7=VLL |team8=VOR |team9=PAR |team10=SKË <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--> |update=16 tetor 2026 |win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 <!-- Dinamo City --> |win_EGN=5 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=13 |ga_EGN=5 <!-- Egnatia --> |win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=1 |gf_ELB=8 |ga_ELB=8 <!-- Elbasani --> |win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=3 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=10 <!-- Laçi --> |win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=4 |gf_PAR=8 |ga_PAR=13 <!-- Partizani --> |win_SKË=0 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=5 |ga_SKË=9 <!-- Skënderbeu --> |win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 <!-- Teuta --> |win_TIR=2 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=11 |ga_TIR=10 <!-- Tirana --> |win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=3 |gf_VLL=6 |ga_VLL=10 <!-- Vllaznia --> |win_VOR=1 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=4 |ga_VOR=11 <!-- Vora --> <!--Status--> |status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve |status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria. <!--Team status--> <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]] |name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]] |name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] |name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]] |name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |name_VOR=[[FK Vora|Vora]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim. <!--Qualification definitions--> |res_col_header=QR |col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]] |col_R=red1 |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}} </onlyinclude> ==Rezultatet== {{Col-start}} {{Col-2}} ===Gjysma e parë e sezonit=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=11 tetor 2026 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[FK Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = 2–1 | match_DIN_LAÇ = 3–1 | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = 0–1 | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = 2–1 | match_EGN_SKË = 2–1 | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = 3–0 | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = 2–1 | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = 1–1 | match_ELB_VOR = 1–1 | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = 0–2 | match_LAÇ_ELB = 1–1 | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = 1–3 | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = 2–0 | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = 2–4 | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = 1–2 | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = 0–0 | match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_SKË_DIN = 0–1 | match_SKË_EGN = | match_SKË_ELB = | match_SKË_LAÇ = | match_SKË_PAR = | match_SKË_TEU = | match_SKË_TIR = 1–1 | match_SKË_VLL = | match_SKË_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = 2–0 | match_TEU_TIR = 3–1 | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = 2–0 | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = 2–2 | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = 4–0 | match_VLL_DIN = 1–0 | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = 2–3 | match_VLL_SKË = 2–2 | match_VLL_TEU = 0–2 | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = 1–3 | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = 1–1 | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{Col-2}} ===Gjysma e dytë e sezonit=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=future|start_date=2027 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[FK Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = | match_DIN_LAÇ = | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = | match_EGN_SKË = | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = | match_ELB_VOR = | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = | match_LAÇ_ELB = | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = | match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = | match_TEU_TIR = | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = | match_VLL_DIN = | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SKË = | match_VLL_TEU = | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{col-end}} == Referime == {{Cnote2 Begin}} {{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}} {{Cnote2 End}} <references /> cnyus04s5srcytua0cmieeqrg2ggt3a 3057669 3057668 2026-10-16T18:52:46Z NotEnisi2011 169472 /* Gjysma e parë e sezonit */ 3057669 wikitext text/x-wiki {{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season | competition = [[Kategoria Superiore]] | relegated = | continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]] | continentalcup1 qualifiers = | continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]] | continentalcup2 qualifiers = | matches = 30 | total goals = 84 | league topscorer = [[Ardit Nikaj]]<br />[[Mmesoma Umejiego]]<br />[[Redon Xhixha]]<br />(4 gola secili) | biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]<br />{{small|(6 shtator 2026)}} | biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]<br />{{small|(31 gusht 2026)}}<br />[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]<br />{{small|(5 shtator 2026)}}<br />[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]<br />{{small|(18 shtator 2026)}}<br />[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}<br />[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}} | highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}} | longest wins = 5 ndeshje<br />[[KF Teuta|Teuta]] | longest unbeaten = 6 ndeshje<br />[[KF Teuta|Teuta]] | longest winless = 6 ndeshje<br />[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] | longest losses = 3 ndeshje<br />[[FK Partizani|Partizani]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia]]<br />[[FK Vora|Vora]] | highest attendance = | lowest attendance = | attendance = | average attendance = | prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]] | nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]] | updated = 11 tetor 2026 | season = 2026–27 | dates = 21 gusht 2026&nbsp;–<br /> 9 maj 2027 | winners = | best goalkeeper = }} '''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}</ref> Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] . == Ekipet == Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar. === Vendet === {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore. |places= {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FC Dinamo City|Dinamo]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=<small>[[KF Egnatia|Egnatia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=<small>[[AF Elbasani|Elbasani]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.63556 |long=19.71306 |label=<small>[[KF Laçi|Laçi]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana|Partizani]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=<small>[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=<small>[[KF Teuta Durrës|Teuta]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[KF Tirana|Tirana]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=<small>[[FK Vora|Vora]]</small> |position=left}} }} {|class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Qyteti ! Stadiumi ! Kapaciteti ! Sezoni 2026–27 |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | [[Tirana]] | [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}} | style="text-align:center;"| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}} | 4-t |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | [[Rrogozhinë]] | [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|4267}} | Kampion |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | [[Elbasan]] | [[Elbasan Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|12800}} | 2-të |- | [[KF Laçi|Laçi]] | [[Laç]] | [[Stadiumi Laçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|2271}} | Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | [[Tirana]] | Arena e Demave | style="text-align:center;"| {{nts|3959}} | 5-të |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | [[Korçë]] | [[Stadiumi Skënderbeu]] | style="text-align:center;"| {{nts|5800}} | Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | [[Durrës]] | [[Stadiumi Niko Dovana]] | style="text-align:center;"| {{nts|12040}} | 8-të |- | [[KF Tirana|Tirana]] | [[Tirana]] | [[Stadiumi Selman Stërmasi]] | style="text-align:center;"| {{nts|7308}} | 6-të |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | [[Shkodër]] | [[Stadiumi Loro Boriçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|16022}} | 3-të |- | [[FK Vora|Vora]] | [[Vorë]] | Stadiumi Vora | style="text-align:center;"| {{nts|1436}} | 7-të |- |} === Stadiumet === {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |[[KF Egnatia|Egnatia]] |[[AF Elbasani|Elbasani]] |[[KF Laçi|Laçi]] |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |- |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Laçi]] |Arena e Demave |- | Kapaciteti: '''12,800''' | Kapaciteti: '''4,267''' | Kapaciteti: '''12,800''' | Kapaciteti: '''2,271''' | Kapaciteti: '''3,959''' |- |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]] |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]] |[[File:Partizani Complex.jpg|200px]] |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |[[KF Tirana|Tirana]] |[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |[[FK Vora|Vora]] |- |[[Stadiumi Skënderbeu]] |[[Stadiumi Niko Dovana]] |[[Stadiumi Selman Stërmasi]] |[[Stadiumi Loro Boriçi]] |Stadiumi Vora |- | Kapaciteti: '''5,800''' | Kapaciteti: '''12,040''' | Kapaciteti: '''7,308''' | Kapaciteti: '''16,022''' | Kapaciteti: '''1,436''' |- |[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]] |[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]] |[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]] |[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]] | |} === Personel dhe uniforma === <!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---> <small>Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |- ! Ekipi ! President ! Menaxher ! Kapiteni ! Prodhuesi i uniformave ! Sponsor i bluzës |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]] | Kappa | [[Caffè Pascucci]] |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]] | Joma | Demrozi Construction |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]] | {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]] | Kappa | |- | [[KF Laçi|Laçi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]] | {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]] | Macron | |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]] | {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]] | Joma | |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]] | Cohl's | |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]] | Macron | |- | [[KF Tirana|Tirana]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]] | {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]] | Joma | |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]] | Suzmar | AL Invest |- | [[FK Vora|Vora]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]] | Macron | Your Space |- |} === Ndryshime menaxheriale === {| class="wikitable sortable" |- !Ekipi !Menaxher në largim !Mënyra e<br />nisjes !Data e vendit të lirë !Pozicioni në tabelë !Menaxher i ardhshëm !Data e<br />emërimit |- |[[KF Laçi|Laçi]] |{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |rowspan=5 |''Para-sezon'' |{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}} |30 qershor 2026 |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}} |1 korrik 2026 |- |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}} |6 korrik 2026 |- |[[KF Tirana|Tirana]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}} |Fundi i kontratës |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}} |3 korrik 2026 |- |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |16 maj 2025 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}} |29 maj 2026 |- |} == Renditja == <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] <!--Update team positions here--> |team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=LAÇ |team6=ELB |team7=VLL |team8=VOR |team9=PAR |team10=SKË <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--> |update=16 tetor 2026 |win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 <!-- Dinamo City --> |win_EGN=5 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=13 |ga_EGN=5 <!-- Egnatia --> |win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=1 |gf_ELB=8 |ga_ELB=8 <!-- Elbasani --> |win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=3 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=10 <!-- Laçi --> |win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=4 |gf_PAR=8 |ga_PAR=13 <!-- Partizani --> |win_SKË=0 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=5 |ga_SKË=9 <!-- Skënderbeu --> |win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 <!-- Teuta --> |win_TIR=2 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=11 |ga_TIR=10 <!-- Tirana --> |win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=3 |gf_VLL=6 |ga_VLL=10 <!-- Vllaznia --> |win_VOR=1 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=4 |ga_VOR=11 <!-- Vora --> <!--Status--> |status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve |status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria. <!--Team status--> <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]] |name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]] |name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] |name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]] |name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |name_VOR=[[FK Vora|Vora]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim. <!--Qualification definitions--> |res_col_header=QR |col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]] |col_R=red1 |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}} </onlyinclude> ==Rezultatet== {{Col-start}} {{Col-2}} ===Gjysma e parë e sezonit=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=16 tetor 2026 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[FK Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = 2–1 | match_DIN_LAÇ = 3–1 | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = 0–2 | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = 0–1 | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = 2–1 | match_EGN_SKË = 2–1 | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = 3–0 | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = 2–1 | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = 1–1 | match_ELB_VOR = 1–1 | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = 0–2 | match_LAÇ_ELB = 1–1 | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = 1–3 | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = 2–0 | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = 2–4 | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = 1–2 | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = 0–0 | match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_SKË_DIN = 0–1 | match_SKË_EGN = | match_SKË_ELB = | match_SKË_LAÇ = | match_SKË_PAR = | match_SKË_TEU = | match_SKË_TIR = 1–1 | match_SKË_VLL = | match_SKË_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = 2–0 | match_TEU_TIR = 3–1 | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = 2–0 | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = 2–2 | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = 4–0 | match_VLL_DIN = 1–0 | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = 2–3 | match_VLL_SKË = 2–2 | match_VLL_TEU = 0–2 | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = 1–3 | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = 1–1 | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{Col-2}} ===Gjysma e dytë e sezonit=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=future|start_date=2027 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[FK Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = | match_DIN_LAÇ = | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = | match_EGN_SKË = | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = | match_ELB_VOR = | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = | match_LAÇ_ELB = | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = | match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = | match_TEU_TIR = | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = | match_VLL_DIN = | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SKË = | match_VLL_TEU = | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{col-end}} == Referime == {{Cnote2 Begin}} {{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}} {{Cnote2 End}} <references /> anb5ijouryc9yu39ezrg1p7mq75svn7 3057670 3057669 2026-10-16T18:56:01Z NotEnisi2011 169472 /* */ 3057670 wikitext text/x-wiki {{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season | competition = [[Kategoria Superiore]] | relegated = | continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]] | continentalcup1 qualifiers = | continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]] | continentalcup2 qualifiers = | matches = 31 | total goals = 86 | league topscorer = [[Ardit Nikaj]]<br />[[Mmesoma Umejiego]]<br />[[Redon Xhixha]]<br />(4 gola secili) | biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]<br />{{small|(6 shtator 2026)}} | biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]<br />{{small|(31 gusht 2026)}}<br />[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]<br />{{small|(5 shtator 2026)}}<br />[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]<br />{{small|(18 shtator 2026)}}<br />[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}<br />[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}<br />[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]<br />{{small|(16 tetor 2026)}} | highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}} | longest wins = 6 ndeshje<br />[[KF Teuta|Teuta]] | longest unbeaten = 7 ndeshje<br />[[KF Teuta|Teuta]] | longest winless = 6 ndeshje<br />[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]] | longest losses = 3 ndeshje<br />[[FK Partizani|Partizani]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia]]<br />[[FK Vora|Vora]] | highest attendance = | lowest attendance = | attendance = | average attendance = | prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]] | nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]] | updated = 16 tetor 2026 | season = 2026–27 | dates = 21 gusht 2026&nbsp;–<br /> 9 maj 2027 | winners = | best goalkeeper = }} '''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}</ref> Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] . == Ekipet == Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar. === Vendet === {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore. |places= {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FC Dinamo City|Dinamo]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=<small>[[KF Egnatia|Egnatia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=<small>[[AF Elbasani|Elbasani]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.63556 |long=19.71306 |label=<small>[[KF Laçi|Laçi]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana|Partizani]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=<small>[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=<small>[[KF Teuta Durrës|Teuta]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[KF Tirana|Tirana]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=<small>[[FK Vora|Vora]]</small> |position=left}} }} {|class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Qyteti ! Stadiumi ! Kapaciteti ! Sezoni 2026–27 |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | [[Tirana]] | [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}} | style="text-align:center;"| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}} | 4-t |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | [[Rrogozhinë]] | [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|4267}} | Kampion |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | [[Elbasan]] | [[Elbasan Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|12800}} | 2-të |- | [[KF Laçi|Laçi]] | [[Laç]] | [[Stadiumi Laçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|2271}} | Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | [[Tirana]] | Arena e Demave | style="text-align:center;"| {{nts|3959}} | 5-të |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | [[Korçë]] | [[Stadiumi Skënderbeu]] | style="text-align:center;"| {{nts|5800}} | Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | [[Durrës]] | [[Stadiumi Niko Dovana]] | style="text-align:center;"| {{nts|12040}} | 8-të |- | [[KF Tirana|Tirana]] | [[Tirana]] | [[Stadiumi Selman Stërmasi]] | style="text-align:center;"| {{nts|7308}} | 6-të |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | [[Shkodër]] | [[Stadiumi Loro Boriçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|16022}} | 3-të |- | [[FK Vora|Vora]] | [[Vorë]] | Stadiumi Vora | style="text-align:center;"| {{nts|1436}} | 7-të |- |} === Stadiumet === {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |[[KF Egnatia|Egnatia]] |[[AF Elbasani|Elbasani]] |[[KF Laçi|Laçi]] |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |- |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Laçi]] |Arena e Demave |- | Kapaciteti: '''12,800''' | Kapaciteti: '''4,267''' | Kapaciteti: '''12,800''' | Kapaciteti: '''2,271''' | Kapaciteti: '''3,959''' |- |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]] |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]] |[[File:Partizani Complex.jpg|200px]] |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |[[KF Tirana|Tirana]] |[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |[[FK Vora|Vora]] |- |[[Stadiumi Skënderbeu]] |[[Stadiumi Niko Dovana]] |[[Stadiumi Selman Stërmasi]] |[[Stadiumi Loro Boriçi]] |Stadiumi Vora |- | Kapaciteti: '''5,800''' | Kapaciteti: '''12,040''' | Kapaciteti: '''7,308''' | Kapaciteti: '''16,022''' | Kapaciteti: '''1,436''' |- |[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]] |[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]] |[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]] |[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]] | |} === Personel dhe uniforma === <!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---> <small>Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |- ! Ekipi ! President ! Menaxher ! Kapiteni ! Prodhuesi i uniformave ! Sponsor i bluzës |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]] | Kappa | [[Caffè Pascucci]] |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]] | Joma | Demrozi Construction |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]] | {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]] | Kappa | |- | [[KF Laçi|Laçi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]] | {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]] | Macron | |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]] | {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]] | Joma | |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]] | Cohl's | |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]] | Macron | |- | [[KF Tirana|Tirana]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]] | {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]] | Joma | |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]] | Suzmar | AL Invest |- | [[FK Vora|Vora]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]] | Macron | Your Space |- |} === Ndryshime menaxheriale === {| class="wikitable sortable" |- !Ekipi !Menaxher në largim !Mënyra e<br />nisjes !Data e vendit të lirë !Pozicioni në tabelë !Menaxher i ardhshëm !Data e<br />emërimit |- |[[KF Laçi|Laçi]] |{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |rowspan=5 |''Para-sezon'' |{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}} |30 qershor 2026 |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}} |1 korrik 2026 |- |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}} |6 korrik 2026 |- |[[KF Tirana|Tirana]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}} |Fundi i kontratës |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}} |3 korrik 2026 |- |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |16 maj 2025 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}} |29 maj 2026 |- |} == Renditja == <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] <!--Update team positions here--> |team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=LAÇ |team6=ELB |team7=VLL |team8=VOR |team9=PAR |team10=SKË <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--> |update=16 tetor 2026 |win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 <!-- Dinamo City --> |win_EGN=5 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=13 |ga_EGN=5 <!-- Egnatia --> |win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=1 |gf_ELB=8 |ga_ELB=8 <!-- Elbasani --> |win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=3 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=10 <!-- Laçi --> |win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=4 |gf_PAR=8 |ga_PAR=13 <!-- Partizani --> |win_SKË=0 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=5 |ga_SKË=9 <!-- Skënderbeu --> |win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 <!-- Teuta --> |win_TIR=2 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=11 |ga_TIR=10 <!-- Tirana --> |win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=3 |gf_VLL=6 |ga_VLL=10 <!-- Vllaznia --> |win_VOR=1 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=4 |ga_VOR=11 <!-- Vora --> <!--Status--> |status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve |status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria. <!--Team status--> <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]] |name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]] |name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] |name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]] |name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |name_VOR=[[FK Vora|Vora]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim. <!--Qualification definitions--> |res_col_header=QR |col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]] |col_R=red1 |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}} </onlyinclude> ==Rezultatet== {{Col-start}} {{Col-2}} ===Gjysma e parë e sezonit=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=16 tetor 2026 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[FK Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = 2–1 | match_DIN_LAÇ = 3–1 | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = 0–2 | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = 0–1 | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = 2–1 | match_EGN_SKË = 2–1 | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = 3–0 | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = 2–1 | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = 1–1 | match_ELB_VOR = 1–1 | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = 0–2 | match_LAÇ_ELB = 1–1 | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = 1–3 | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = 2–0 | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = 2–4 | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = 1–2 | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = 0–0 | match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_SKË_DIN = 0–1 | match_SKË_EGN = | match_SKË_ELB = | match_SKË_LAÇ = | match_SKË_PAR = | match_SKË_TEU = | match_SKË_TIR = 1–1 | match_SKË_VLL = | match_SKË_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = 2–0 | match_TEU_TIR = 3–1 | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = 2–0 | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = 2–2 | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = 4–0 | match_VLL_DIN = 1–0 | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = 2–3 | match_VLL_SKË = 2–2 | match_VLL_TEU = 0–2 | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = 1–3 | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = 1–1 | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{Col-2}} ===Gjysma e dytë e sezonit=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=future|start_date=2027 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[FK Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = | match_DIN_LAÇ = | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = | match_EGN_SKË = | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = | match_ELB_VOR = | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = | match_LAÇ_ELB = | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = | match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = | match_TEU_TIR = | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = | match_VLL_DIN = | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SKË = | match_VLL_TEU = | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{col-end}} == Referime == {{Cnote2 Begin}} {{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}} {{Cnote2 End}} <references /> kzkxpbdof8jssl0kefer3ictlq01usv Diskutim:Kisha Armene në Dhaka 1 404276 3057693 3013251 2026-10-16T23:35:02Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057693 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kisha Armene në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3013250 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250114134544/https://agbu.org/silk-road-2020/brethren-bangladesh për lidhjen https://agbu.org/silk-road-2020/brethren-bangladesh. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 korrik 2026 18:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kisha Armene në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057692 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 01:35 (CEST) jgtxs465ps2vvbhcxp8fjt4x5505yx4 Kategoria e Parë 2026-27 0 405372 3057631 3056256 2026-10-16T13:48:31Z NotEnisi2011 169472 /* Renditja */ 3057631 wikitext text/x-wiki {{Pa referenca|data=shtator 2026}}{{DISPLAYTITLE:Kategoria e Parë 2026–27}} {{Infobox football league season |image= |competition=[[Kategoria e Parë]] |season=2026–27 |dates=5 shtator 2026<br />2 maj 2027 |winners= |promoted= |relegated= |matches= 30 |total goals= 69 |league topscorer = [[Manfredas Ruzgis]]<br />(5 gola) |biggest home win = [[KF Besa|Besa]] 5-0 [[KF Oriku|Oriku]]<br />{{small|(16 shtator 2026)}} |biggest away win = [[KF Sopoti|Sopoti]] 0-4 [[KF Besa|Besa]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}} |highest scoring = [[KF Besa|Besa]] 3-3 [[Flamurtari FC|Flamurtari]]<br />{{small|(6 shtator 2026)}} |longest wins = 2 ndeshje<br />[[KF Besa|Besa]]<br />[[KS Korabi|Korabi]]<br />[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |longest unbeaten = 5 ndeshje<br />[[KF Bylis|Bylis]]<br />[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |longest winless = 5 ndeshje<br />[[KF Oriku|Oriku]] |longest losses = 5 ndeshje<br />[[KF Oriku|Oriku]] |highest attendance = |lowest attendance = |average attendance = |updated = 11 tetor 2026 |prevseason=[[Kategoria e Parë 2025-26|2025–26]] |nextseason=2027–28}} '''[[Kategoria e Parë]] 2026–27''' është sezoni i 79-të zyrtar i nivelit të dytë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Sezoni do të fillojë më 5 shtator 2026 dhe do të përfundojë më 2 maj 2027. Janë 12 ekipe që garojnë këtë sezon. Ekipet fituese dhe të dytat do të ngjiten në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027–28]], së bashku me fituesit e ndeshjeve eliminatore. Humbësi i finales së play-off-eve për ngjitje do të luajë një ndeshje play-off për ngjitje kundër ekipit të renditur të 9-të të [[Kategoria Superiore 2026–27|Kategorisë Superiore 2026-27]]. ==Ndryshime nga sezoni i kaluar== ====Nga Kategoria e Parë==== '''Ngjitur në [[Kategoria Superiore]]:''' * [[KF Laçi|Laçi]] * [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] '''Rënë në [[Kategoria e Dytë]]:''' * [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] * [[AS Luftëtari|Luftëtari]] * [[KF Lushnja|Lushnja]] ====Në Kategoria e Parë==== '''Rënë nga [[Kategoria Superiore]]:''' * [[KF Bylis|Bylis]] * [[Flamurtari FC|Flamurtari]] '''Ngjitur nga [[Kategoria e Dytë]]:''' * [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] * [[KF Oriku|Oriku]] * [[KF Sopoti|Sopoti]] ==Vendndodhjet== {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=Skuadrat e Kategorisë së Parë|places= {{location map~ |Albania |lat=41.1845 |long=19.5628 |label=<small>[[KF Besa Kavajë|Besa]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.7861 |long=19.6461 |label=<small>[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.6089 |long=20.0063 |label=<small>[[KF Burreli|Burreli]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=<small>[[KF Bylis|Bylis]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.46667 |long=19.48972 |label=<small>[[Flamurtari FC|Flamurtari]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.4776 |long=19.7205 |label=<small>[[KF Iliria|Iliria]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=41.512111|long=19.786728|label=<small>[[KS Kastrioti|Kastrioti]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.6849 |long=20.4292 |label=<small>[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=42.078889 |long=20.420278 |label=<small>[[FK Kukësi|Kukësi]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.32528|long=19.47139|label=<small>[[KF Oriku|Oriku]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.9025 |long=20.6525 |label=<small>[[KF Pogradeci|Pogradeci]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=41.183333|long=20.316667|label=<small>[[KF Sopoti|Sopoti]]</small> |position=top}} }} ===Stadiumet=== {| class="wikitable sortable" |- ! Team !! Location !! Stadium !! Capacity |- | [[KF Besa Kavajë|Besa]] || [[Kavajë]] || || |- | [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] || [[Lezhë]] || [[Brian Filipi Stadium]] || 5,000 |- | [[KF Burreli|Burreli]] || [[Burrel]] || [[Stadiumi Liri Ballabani]] || 3,000 |- | [[KF Bylis|Bylis]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464 |- | [[Flamurtari FC|Flamurtari]] || [[Vlorë]] || [[Stadiumi Flamurtari]] || 9,500 |- | [[KF Iliria|Iliria]] || [[Fushë-Krujë]] || [[Stadiumi Redi Maloku]] || 1,000 |- | [[KS Kastrioti|Kastrioti]] || [[Krujë]] || [[Stadiumi Redi Maloku]] <ref group="shënim"> [[KS Kastrioti|Kastrioti Krujë]] i luan ndeshjet si pritës në [[Stadiumi Redi Maloku|Stadiumin Redi Maloku]] për shkak se fusha e tyre, [[Stadiumi "Kastrioti"|Stadiumi Kastrioti]], nuk plotëson kushtet e federatës për [[Kategoria e Parë|Kategorinë e Parë]].</ref> || 1,000 |- | [[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] || [[Peshkopi]] || [[Stadiumi Korabi]] || 6,000 |- | [[FK Kukësi|Kukësi]] || [[Kukës]] || [[Stadiumi Zeqir Ymeri|Kukës Arena]] || 6,322 |- | [[KF Oriku|Oriku]] || [[Orikum]] || Stadiumi Orikumit || 2,000 |- | [[KF Pogradeci|Pogradeci]] || [[Pogradec]] || [[Stadiumi "Gjorgji Kyçyku"|Stadiumi Gjorgji Kyçyku]] || 10,700 |- | [[KF Sopoti|Sopoti]] || [[Librazhd]] || [[Stadiumi Sopoti]] || 3,000 |- |} ==Renditja== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-pare-23-24/] <!--Update team positions here--> |team1=POG |team2=BES |team3=FLA |team4=BYL |team5=KUK |team6=KAS |team7=KOR |team8=ILI |team9=BUR |team10=BSL |team11=SOP |team12=ORI <!--Head-to-head--> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result9=RPO |result10=RPO |result11=REL |result12=REL <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--> |update=16 tetor 2026 |win_BES=3 |draw_BES=1 |loss_BES=2 |gf_BES=15 |ga_BES=7 <!-- Besa --> |win_BSL=1 |draw_BSL=2 |loss_BSL=2 |gf_BSL=3 |ga_BSL=5 <!-- Besëlidhja --> |win_BUR=1 |draw_BUR=3 |loss_BUR=1 |gf_BUR=5 |ga_BUR=6 <!-- Burreli --> |win_BYL=2 |draw_BYL=3 |loss_BYL=0 |gf_BYL=5 |ga_BYL=3 <!-- Bylis --> |win_FLA=2 |draw_FLA=3 |loss_FLA=1 |gf_FLA=10 |ga_FLA=6 <!-- Flamurtari --> |win_ILI=1 |draw_ILI=3 |loss_ILI=1 |gf_ILI=5 |ga_ILI=5 <!-- Iliria --> |win_KAS=2 |draw_KAS=2 |loss_KAS=1 |gf_KAS=7 |ga_KAS=5 <!-- Kastrioti --> |win_KOR=2 |draw_KOR=1 |loss_KOR=2 |gf_KOR=4 |ga_KOR=7 <!-- Korabi --> |win_KUK=3 |draw_KUK=0 |loss_KUK=3 |gf_KUK=8 |ga_KUK=7 <!-- Kukësi --> |win_ORI=0 |draw_ORI=0 |loss_ORI=6 |gf_ORI=2 |ga_ORI=15 <!-- Oriku --> |win_POG=3 |draw_POG=2 |loss_POG=0 |gf_POG=7 |ga_POG=1 <!-- Pogradeci --> |win_SOP=1 |draw_SOP=2 |loss_SOP=2 |gf_SOP=5 |ga_SOP=9 <!-- Sopoti --> <!--Status--> |status_text_X=Ka garantuar play-off. |status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out. <!--Team status--> <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_BES=[[KF Besa Kavajë|Besa]] |name_BSL=[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] |name_BUR=[[KF Burreli|Burreli]] |name_BYL=[[KF Bylis|Bylis]] |name_FLA=[[Flamurtari FC|Flamurtari]] |name_ILI=[[KF Iliria|Iliria]] |name_KAS=[[KS Kastrioti|Kastrioti]] |name_KOR=[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] |name_KUK=[[FK Kukësi|Kukësi]] |name_ORI=[[KF Oriku|Oriku]] |name_POG=[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |name_SOP=[[KF Sopoti|Sopoti]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules=1) Pikët; 2) Pikët në përballje direkte; 3) Golaverazhi në përballje direkte; 4) Golat e shënuar në përballje direkte; 5) Golaverazhi; 6) Golat e shënuar; 7) Short. <!--Qualification and relegation column definitions--> |res_col_header=PR |col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027-28]] |col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027-28]] |col_RPO=red3 |text_RPO=Play-out për [[Kategoria e Dytë|Kategorinë e Dytë 2027-28]] |col_REL=red1 |text_REL=Rënie në [[Kategoria e Dytë|Kategorinë e Dytë 2027-28]] }}</onlyinclude> ===Rezultatet=== ===Java 1–22=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-pare-23-24/] | update = 16 tetor 2026 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= BES | team2= BSL | team3= BUR | team4= BYL | team5= FLA | team6= ILI | team7= KAS | team8= KOR | team9= KUK | team10= ORI | team11= POG | team12= SOP |name_BES=[[KF Besa Kavajë|Besa]] |name_BSL=[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] |name_BUR=[[KF Burreli|Burreli]] |name_BYL=[[KF Bylis|Bylis]] |name_FLA=[[Flamurtari FC|Flamurtari]] |name_ILI=[[KF Iliria|Iliria]] |name_KAS=[[KS Kastrioti|Kastrioti]] |name_KOR=[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] |name_KUK=[[FK Kukësi|Kukësi]] |name_ORI=[[KF Oriku|Oriku]] |name_POG=[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |name_SOP=[[KF Sopoti|Sopoti]] | match_BES_BSL = | match_BES_BUR = | match_BES_BYL = | match_BES_FLA = 3–3 | match_BES_ILI = 2–0 | match_BES_KAS = | match_BES_KOR = | match_BES_KUK = | match_BES_ORI = 5–0 | match_BES_POG = | match_BES_SOP = | match_BSL_BES = 2–1 | match_BSL_BUR = | match_BSL_BYL = | match_BSL_FLA = | match_BSL_ILI = | match_BSL_KAS = | match_BSL_KOR = 1–2 | match_BSL_KUK = | match_BSL_ORI = | match_BSL_POG = | match_BSL_SOP = | match_BUR_BES = | match_BUR_BSL = 0–0 | match_BUR_BYL = | match_BUR_FLA = | match_BUR_ILI = | match_BUR_KAS = 2–2 | match_BUR_KOR = | match_BUR_KUK = | match_BUR_ORI = | match_BUR_POG = | match_BUR_SOP = 1–3 | match_BYL_BES = | match_BYL_BSL = 0–0 | match_BYL_BUR = | match_BYL_FLA = | match_BYL_ILI = | match_BYL_KAS = | match_BYL_KOR = | match_BYL_KUK = 1–0 | match_BYL_ORI = | match_BYL_POG = | match_BYL_SOP = 1–1 | match_FLA_BES = | match_FLA_BSL = | match_FLA_BUR = 1–1 | match_FLA_BYL = | match_FLA_ILI = | match_FLA_KAS = | match_FLA_KOR = | match_FLA_KUK = | match_FLA_ORI = | match_FLA_POG = | match_FLA_SOP = 2–0 | match_ILI_BES = | match_ILI_BSL = | match_ILI_BUR = | match_ILI_BYL = 1–1 | match_ILI_FLA = | match_ILI_KAS = | match_ILI_KOR = | match_ILI_KUK = 3–1 | match_ILI_ORI = | match_ILI_POG = 0–0 | match_ILI_SOP = | match_KAS_BES = | match_KAS_BSL = | match_KAS_BUR = | match_KAS_BYL = | match_KAS_FLA = 1–0 | match_KAS_ILI = | match_KAS_KOR = | match_KAS_KUK = | match_KAS_ORI = 2–0 | match_KAS_POG = | match_KAS_SOP = | match_KOR_BES = | match_KOR_BSL = | match_KOR_BUR = | match_KOR_BYL = | match_KOR_FLA = | match_KOR_ILI = 1–1 | match_KOR_KAS = | match_KOR_KUK = | match_KOR_ORI = 1–0 | match_KOR_POG = 0–2 | match_KOR_SOP = | match_KUK_BES = 2–0 | match_KUK_BSL = 2–0 | match_KUK_BUR = | match_KUK_BYL = | match_KUK_FLA = | match_KUK_ILI = | match_KUK_KAS = | match_KUK_KOR = 3–0 | match_KUK_ORI = | match_KUK_POG = 0–3 | match_KUK_SOP = | match_ORI_BES = | match_ORI_BSL = | match_ORI_BUR = 0–1 | match_ORI_BYL = 1–2 | match_ORI_FLA = 1–4 | match_ORI_ILI = | match_ORI_KAS = | match_ORI_KOR = | match_ORI_KUK = | match_ORI_POG = | match_ORI_SOP = | match_POG_BES = | match_POG_BSL = | match_POG_BUR = | match_POG_BYL = | match_POG_FLA = 0–0 | match_POG_ILI = | match_POG_KAS = 2–1 | match_POG_KOR = | match_POG_KUK = | match_POG_ORI = | match_POG_SOP = | match_SOP_BES = 0–4 | match_SOP_BSL = | match_SOP_BUR = | match_SOP_BYL = | match_SOP_FLA = | match_SOP_ILI = | match_SOP_KAS = 1–1 | match_SOP_KOR = | match_SOP_KUK = | match_SOP_POG = | match_SOP_ORI = }} ===Java 23–33=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-pare-23-24/] | update = future | start_date = 2027 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= BES | team2= BSL | team3= BUR | team4= BYL | team5= FLA | team6= ILI | team7= KAS | team8= KOR | team9= KUK | team10= ORI | team11= POG | team12= SOP |name_BES=[[KF Besa Kavajë|Besa]] |name_BSL=[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] |name_BUR=[[KF Burreli|Burreli]] |name_BYL=[[KF Bylis|Bylis]] |name_FLA=[[Flamurtari FC|Flamurtari]] |name_ILI=[[KF Iliria|Iliria]] |name_KAS=[[KS Kastrioti|Kastrioti]] |name_KOR=[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] |name_KUK=[[FK Kukësi|Kukësi]] |name_ORI=[[KF Oriku|Oriku]] |name_POG=[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |name_SOP=[[KF Sopoti|Sopoti]] | match_BES_BSL = | match_BES_BUR = | match_BES_BYL = | match_BES_FLA = | match_BES_ILI = | match_BES_KAS = | match_BES_KOR = | match_BES_KUK = | match_BES_ORI = | match_BES_POG = | match_BES_SOP = | match_BSL_BES = | match_BSL_BUR = | match_BSL_BYL = | match_BSL_FLA = | match_BSL_ILI = | match_BSL_KAS = | match_BSL_KOR = | match_BSL_KUK = | match_BSL_ORI = | match_BSL_POG = | match_BSL_SOP = | match_BUR_BES = | match_BUR_BSL = | match_BUR_BYL = | match_BUR_FLA = | match_BUR_ILI = | match_BUR_KAS = | match_BUR_KOR = | match_BUR_KUK = | match_BUR_ORI = | match_BUR_POG = | match_BUR_SOP = | match_BYL_BES = | match_BYL_BSL = | match_BYL_BUR = | match_BYL_FLA = | match_BYL_ILI = | match_BYL_KAS = | match_BYL_KOR = | match_BYL_KUK = | match_BYL_ORI = | match_BYL_POG = | match_BYL_SOP = | match_FLA_BES = | match_FLA_BSL = | match_FLA_BUR = | match_FLA_BYL = | match_FLA_ILI = | match_FLA_KAS = | match_FLA_KOR = | match_FLA_KUK = | match_FLA_ORI = | match_FLA_POG = | match_FLA_SOP = | match_ILI_BES = | match_ILI_BSL = | match_ILI_BUR = | match_ILI_BYL = | match_ILI_FLA = | match_ILI_KAS = | match_ILI_KOR = | match_ILI_KUK = | match_ILI_ORI = | match_ILI_POG = | match_ILI_SOP = | match_KAS_BES = | match_KAS_BSL = | match_KAS_BUR = | match_KAS_BYL = | match_KAS_FLA = | match_KAS_ILI = | match_KAS_KOR = | match_KAS_KUK = | match_KAS_ORI = | match_KAS_POG = | match_KAS_SOP = | match_KOR_BES = | match_KOR_BSL = | match_KOR_BUR = | match_KOR_BYL = | match_KOR_FLA = | match_KOR_ILI = | match_KOR_KAS = | match_KOR_KUK = | match_KOR_ORI = | match_KOR_POG = | match_KOR_SOP = | match_KUK_BES = | match_KUK_BSL = | match_KUK_BUR = | match_KUK_BYL = | match_KUK_FLA = | match_KUK_ILI = | match_KUK_KAS = | match_KUK_KOR = | match_KUK_ORI = | match_KUK_POG = | match_KUK_SOP = | match_ORI_BES = | match_ORI_BSL = | match_ORI_BUR = | match_ORI_BYL = | match_ORI_FLA = | match_ORI_ILI = | match_ORI_KAS = | match_ORI_KOR = | match_ORI_KUK = | match_ORI_POG = | match_ORI_SOP = | match_POG_BES = | match_POG_BSL = | match_POG_BUR = | match_POG_BYL = | match_POG_FLA = | match_POG_ILI = | match_POG_KAS = | match_POG_KOR = | match_POG_KUK = | match_POG_ORI = | match_POG_SOP = | match_SOP_BES = | match_SOP_BSL = | match_SOP_BUR = | match_SOP_BYL = | match_SOP_FLA = | match_SOP_ILI = | match_SOP_KAS = | match_SOP_KOR = | match_SOP_KUK = | match_SOP_POG = | match_SOP_ORI = }} 7kbndcpmqypt5ckgudkrfe8vz58by55 3057632 3057631 2026-10-16T13:52:08Z NotEnisi2011 169472 /* */ 3057632 wikitext text/x-wiki {{Pa referenca|data=shtator 2026}}{{DISPLAYTITLE:Kategoria e Parë 2026–27}} {{Infobox football league season |image= |competition=[[Kategoria e Parë]] |season=2026–27 |dates=5 shtator 2026<br />2 maj 2027 |winners= |promoted= |relegated= |matches= 32 |total goals= 76 |league topscorer = [[Manfredas Ruzgis]]<br />(5 gola) |biggest home win = [[KF Besa|Besa]] 5-0 [[KF Oriku|Oriku]]<br />{{small|(16 shtator 2026)}} |biggest away win = [[KF Sopoti|Sopoti]] 0-4 [[KF Besa|Besa]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}} |highest scoring = [[KF Besa|Besa]] 3-3 [[Flamurtari FC|Flamurtari]]<br />{{small|(6 shtator 2026)}} |longest wins = 2 ndeshje<br />[[KF Besa|Besa]]<br />[[Flamurtari FC|Flamurtari]]<br />[[KS Korabi|Korabi]]<br />[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |longest unbeaten = 5 ndeshje<br />[[KF Bylis|Bylis]]<br />[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |longest winless = 6 ndeshje<br />[[KF Oriku|Oriku]] |longest losses = 6 ndeshje<br />[[KF Oriku|Oriku]] |highest attendance = |lowest attendance = |average attendance = |updated = 16 tetor 2026 |prevseason=[[Kategoria e Parë 2025-26|2025–26]] |nextseason=2027–28}} '''[[Kategoria e Parë]] 2026–27''' është sezoni i 79-të zyrtar i nivelit të dytë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Sezoni do të fillojë më 5 shtator 2026 dhe do të përfundojë më 2 maj 2027. Janë 12 ekipe që garojnë këtë sezon. Ekipet fituese dhe të dytat do të ngjiten në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027–28]], së bashku me fituesit e ndeshjeve eliminatore. Humbësi i finales së play-off-eve për ngjitje do të luajë një ndeshje play-off për ngjitje kundër ekipit të renditur të 9-të të [[Kategoria Superiore 2026–27|Kategorisë Superiore 2026-27]]. ==Ndryshime nga sezoni i kaluar== ====Nga Kategoria e Parë==== '''Ngjitur në [[Kategoria Superiore]]:''' * [[KF Laçi|Laçi]] * [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] '''Rënë në [[Kategoria e Dytë]]:''' * [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] * [[AS Luftëtari|Luftëtari]] * [[KF Lushnja|Lushnja]] ====Në Kategoria e Parë==== '''Rënë nga [[Kategoria Superiore]]:''' * [[KF Bylis|Bylis]] * [[Flamurtari FC|Flamurtari]] '''Ngjitur nga [[Kategoria e Dytë]]:''' * [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] * [[KF Oriku|Oriku]] * [[KF Sopoti|Sopoti]] ==Vendndodhjet== {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=Skuadrat e Kategorisë së Parë|places= {{location map~ |Albania |lat=41.1845 |long=19.5628 |label=<small>[[KF Besa Kavajë|Besa]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.7861 |long=19.6461 |label=<small>[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.6089 |long=20.0063 |label=<small>[[KF Burreli|Burreli]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=<small>[[KF Bylis|Bylis]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.46667 |long=19.48972 |label=<small>[[Flamurtari FC|Flamurtari]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.4776 |long=19.7205 |label=<small>[[KF Iliria|Iliria]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=41.512111|long=19.786728|label=<small>[[KS Kastrioti|Kastrioti]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.6849 |long=20.4292 |label=<small>[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=42.078889 |long=20.420278 |label=<small>[[FK Kukësi|Kukësi]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.32528|long=19.47139|label=<small>[[KF Oriku|Oriku]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.9025 |long=20.6525 |label=<small>[[KF Pogradeci|Pogradeci]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=41.183333|long=20.316667|label=<small>[[KF Sopoti|Sopoti]]</small> |position=top}} }} ===Stadiumet=== {| class="wikitable sortable" |- ! Team !! Location !! Stadium !! Capacity |- | [[KF Besa Kavajë|Besa]] || [[Kavajë]] || || |- | [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] || [[Lezhë]] || [[Brian Filipi Stadium]] || 5,000 |- | [[KF Burreli|Burreli]] || [[Burrel]] || [[Stadiumi Liri Ballabani]] || 3,000 |- | [[KF Bylis|Bylis]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464 |- | [[Flamurtari FC|Flamurtari]] || [[Vlorë]] || [[Stadiumi Flamurtari]] || 9,500 |- | [[KF Iliria|Iliria]] || [[Fushë-Krujë]] || [[Stadiumi Redi Maloku]] || 1,000 |- | [[KS Kastrioti|Kastrioti]] || [[Krujë]] || [[Stadiumi Redi Maloku]] <ref group="shënim"> [[KS Kastrioti|Kastrioti Krujë]] i luan ndeshjet si pritës në [[Stadiumi Redi Maloku|Stadiumin Redi Maloku]] për shkak se fusha e tyre, [[Stadiumi "Kastrioti"|Stadiumi Kastrioti]], nuk plotëson kushtet e federatës për [[Kategoria e Parë|Kategorinë e Parë]].</ref> || 1,000 |- | [[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] || [[Peshkopi]] || [[Stadiumi Korabi]] || 6,000 |- | [[FK Kukësi|Kukësi]] || [[Kukës]] || [[Stadiumi Zeqir Ymeri|Kukës Arena]] || 6,322 |- | [[KF Oriku|Oriku]] || [[Orikum]] || Stadiumi Orikumit || 2,000 |- | [[KF Pogradeci|Pogradeci]] || [[Pogradec]] || [[Stadiumi "Gjorgji Kyçyku"|Stadiumi Gjorgji Kyçyku]] || 10,700 |- | [[KF Sopoti|Sopoti]] || [[Librazhd]] || [[Stadiumi Sopoti]] || 3,000 |- |} ==Renditja== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-pare-23-24/] <!--Update team positions here--> |team1=POG |team2=BES |team3=FLA |team4=BYL |team5=KUK |team6=KAS |team7=KOR |team8=ILI |team9=BUR |team10=BSL |team11=SOP |team12=ORI <!--Head-to-head--> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result9=RPO |result10=RPO |result11=REL |result12=REL <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--> |update=16 tetor 2026 |win_BES=3 |draw_BES=1 |loss_BES=2 |gf_BES=15 |ga_BES=7 <!-- Besa --> |win_BSL=1 |draw_BSL=2 |loss_BSL=2 |gf_BSL=3 |ga_BSL=5 <!-- Besëlidhja --> |win_BUR=1 |draw_BUR=3 |loss_BUR=1 |gf_BUR=5 |ga_BUR=6 <!-- Burreli --> |win_BYL=2 |draw_BYL=3 |loss_BYL=0 |gf_BYL=5 |ga_BYL=3 <!-- Bylis --> |win_FLA=2 |draw_FLA=3 |loss_FLA=1 |gf_FLA=10 |ga_FLA=6 <!-- Flamurtari --> |win_ILI=1 |draw_ILI=3 |loss_ILI=1 |gf_ILI=5 |ga_ILI=5 <!-- Iliria --> |win_KAS=2 |draw_KAS=2 |loss_KAS=1 |gf_KAS=7 |ga_KAS=5 <!-- Kastrioti --> |win_KOR=2 |draw_KOR=1 |loss_KOR=2 |gf_KOR=4 |ga_KOR=7 <!-- Korabi --> |win_KUK=3 |draw_KUK=0 |loss_KUK=3 |gf_KUK=8 |ga_KUK=7 <!-- Kukësi --> |win_ORI=0 |draw_ORI=0 |loss_ORI=6 |gf_ORI=2 |ga_ORI=15 <!-- Oriku --> |win_POG=3 |draw_POG=2 |loss_POG=0 |gf_POG=7 |ga_POG=1 <!-- Pogradeci --> |win_SOP=1 |draw_SOP=2 |loss_SOP=2 |gf_SOP=5 |ga_SOP=9 <!-- Sopoti --> <!--Status--> |status_text_X=Ka garantuar play-off. |status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out. <!--Team status--> <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_BES=[[KF Besa Kavajë|Besa]] |name_BSL=[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] |name_BUR=[[KF Burreli|Burreli]] |name_BYL=[[KF Bylis|Bylis]] |name_FLA=[[Flamurtari FC|Flamurtari]] |name_ILI=[[KF Iliria|Iliria]] |name_KAS=[[KS Kastrioti|Kastrioti]] |name_KOR=[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] |name_KUK=[[FK Kukësi|Kukësi]] |name_ORI=[[KF Oriku|Oriku]] |name_POG=[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |name_SOP=[[KF Sopoti|Sopoti]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules=1) Pikët; 2) Pikët në përballje direkte; 3) Golaverazhi në përballje direkte; 4) Golat e shënuar në përballje direkte; 5) Golaverazhi; 6) Golat e shënuar; 7) Short. <!--Qualification and relegation column definitions--> |res_col_header=PR |col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027-28]] |col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027-28]] |col_RPO=red3 |text_RPO=Play-out për [[Kategoria e Dytë|Kategorinë e Dytë 2027-28]] |col_REL=red1 |text_REL=Rënie në [[Kategoria e Dytë|Kategorinë e Dytë 2027-28]] }}</onlyinclude> ===Rezultatet=== ===Java 1–22=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-pare-23-24/] | update = 16 tetor 2026 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= BES | team2= BSL | team3= BUR | team4= BYL | team5= FLA | team6= ILI | team7= KAS | team8= KOR | team9= KUK | team10= ORI | team11= POG | team12= SOP |name_BES=[[KF Besa Kavajë|Besa]] |name_BSL=[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] |name_BUR=[[KF Burreli|Burreli]] |name_BYL=[[KF Bylis|Bylis]] |name_FLA=[[Flamurtari FC|Flamurtari]] |name_ILI=[[KF Iliria|Iliria]] |name_KAS=[[KS Kastrioti|Kastrioti]] |name_KOR=[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] |name_KUK=[[FK Kukësi|Kukësi]] |name_ORI=[[KF Oriku|Oriku]] |name_POG=[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |name_SOP=[[KF Sopoti|Sopoti]] | match_BES_BSL = | match_BES_BUR = | match_BES_BYL = | match_BES_FLA = 3–3 | match_BES_ILI = 2–0 | match_BES_KAS = | match_BES_KOR = | match_BES_KUK = | match_BES_ORI = 5–0 | match_BES_POG = | match_BES_SOP = | match_BSL_BES = 2–1 | match_BSL_BUR = | match_BSL_BYL = | match_BSL_FLA = | match_BSL_ILI = | match_BSL_KAS = | match_BSL_KOR = 1–2 | match_BSL_KUK = | match_BSL_ORI = | match_BSL_POG = | match_BSL_SOP = | match_BUR_BES = | match_BUR_BSL = 0–0 | match_BUR_BYL = | match_BUR_FLA = | match_BUR_ILI = | match_BUR_KAS = 2–2 | match_BUR_KOR = | match_BUR_KUK = | match_BUR_ORI = | match_BUR_POG = | match_BUR_SOP = 1–3 | match_BYL_BES = | match_BYL_BSL = 0–0 | match_BYL_BUR = | match_BYL_FLA = | match_BYL_ILI = | match_BYL_KAS = | match_BYL_KOR = | match_BYL_KUK = 1–0 | match_BYL_ORI = | match_BYL_POG = | match_BYL_SOP = 1–1 | match_FLA_BES = | match_FLA_BSL = | match_FLA_BUR = 1–1 | match_FLA_BYL = | match_FLA_ILI = | match_FLA_KAS = | match_FLA_KOR = | match_FLA_KUK = | match_FLA_ORI = | match_FLA_POG = | match_FLA_SOP = 2–0 | match_ILI_BES = | match_ILI_BSL = | match_ILI_BUR = | match_ILI_BYL = 1–1 | match_ILI_FLA = | match_ILI_KAS = | match_ILI_KOR = | match_ILI_KUK = 3–1 | match_ILI_ORI = | match_ILI_POG = 0–0 | match_ILI_SOP = | match_KAS_BES = | match_KAS_BSL = | match_KAS_BUR = | match_KAS_BYL = | match_KAS_FLA = 1–0 | match_KAS_ILI = | match_KAS_KOR = | match_KAS_KUK = | match_KAS_ORI = 2–0 | match_KAS_POG = | match_KAS_SOP = | match_KOR_BES = | match_KOR_BSL = | match_KOR_BUR = | match_KOR_BYL = | match_KOR_FLA = | match_KOR_ILI = 1–1 | match_KOR_KAS = | match_KOR_KUK = | match_KOR_ORI = 1–0 | match_KOR_POG = 0–2 | match_KOR_SOP = | match_KUK_BES = 2–0 | match_KUK_BSL = 2–0 | match_KUK_BUR = | match_KUK_BYL = | match_KUK_FLA = | match_KUK_ILI = | match_KUK_KAS = | match_KUK_KOR = 3–0 | match_KUK_ORI = | match_KUK_POG = 0–3 | match_KUK_SOP = | match_ORI_BES = | match_ORI_BSL = | match_ORI_BUR = 0–1 | match_ORI_BYL = 1–2 | match_ORI_FLA = 1–4 | match_ORI_ILI = | match_ORI_KAS = | match_ORI_KOR = | match_ORI_KUK = | match_ORI_POG = | match_ORI_SOP = | match_POG_BES = | match_POG_BSL = | match_POG_BUR = | match_POG_BYL = | match_POG_FLA = 0–0 | match_POG_ILI = | match_POG_KAS = 2–1 | match_POG_KOR = | match_POG_KUK = | match_POG_ORI = | match_POG_SOP = | match_SOP_BES = 0–4 | match_SOP_BSL = | match_SOP_BUR = | match_SOP_BYL = | match_SOP_FLA = | match_SOP_ILI = | match_SOP_KAS = 1–1 | match_SOP_KOR = | match_SOP_KUK = | match_SOP_POG = | match_SOP_ORI = }} ===Java 23–33=== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-pare-23-24/] | update = future | start_date = 2027 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= BES | team2= BSL | team3= BUR | team4= BYL | team5= FLA | team6= ILI | team7= KAS | team8= KOR | team9= KUK | team10= ORI | team11= POG | team12= SOP |name_BES=[[KF Besa Kavajë|Besa]] |name_BSL=[[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] |name_BUR=[[KF Burreli|Burreli]] |name_BYL=[[KF Bylis|Bylis]] |name_FLA=[[Flamurtari FC|Flamurtari]] |name_ILI=[[KF Iliria|Iliria]] |name_KAS=[[KS Kastrioti|Kastrioti]] |name_KOR=[[KF Korabi Peshkopi|Korabi]] |name_KUK=[[FK Kukësi|Kukësi]] |name_ORI=[[KF Oriku|Oriku]] |name_POG=[[KF Pogradeci|Pogradeci]] |name_SOP=[[KF Sopoti|Sopoti]] | match_BES_BSL = | match_BES_BUR = | match_BES_BYL = | match_BES_FLA = | match_BES_ILI = | match_BES_KAS = | match_BES_KOR = | match_BES_KUK = | match_BES_ORI = | match_BES_POG = | match_BES_SOP = | match_BSL_BES = | match_BSL_BUR = | match_BSL_BYL = | match_BSL_FLA = | match_BSL_ILI = | match_BSL_KAS = | match_BSL_KOR = | match_BSL_KUK = | match_BSL_ORI = | match_BSL_POG = | match_BSL_SOP = | match_BUR_BES = | match_BUR_BSL = | match_BUR_BYL = | match_BUR_FLA = | match_BUR_ILI = | match_BUR_KAS = | match_BUR_KOR = | match_BUR_KUK = | match_BUR_ORI = | match_BUR_POG = | match_BUR_SOP = | match_BYL_BES = | match_BYL_BSL = | match_BYL_BUR = | match_BYL_FLA = | match_BYL_ILI = | match_BYL_KAS = | match_BYL_KOR = | match_BYL_KUK = | match_BYL_ORI = | match_BYL_POG = | match_BYL_SOP = | match_FLA_BES = | match_FLA_BSL = | match_FLA_BUR = | match_FLA_BYL = | match_FLA_ILI = | match_FLA_KAS = | match_FLA_KOR = | match_FLA_KUK = | match_FLA_ORI = | match_FLA_POG = | match_FLA_SOP = | match_ILI_BES = | match_ILI_BSL = | match_ILI_BUR = | match_ILI_BYL = | match_ILI_FLA = | match_ILI_KAS = | match_ILI_KOR = | match_ILI_KUK = | match_ILI_ORI = | match_ILI_POG = | match_ILI_SOP = | match_KAS_BES = | match_KAS_BSL = | match_KAS_BUR = | match_KAS_BYL = | match_KAS_FLA = | match_KAS_ILI = | match_KAS_KOR = | match_KAS_KUK = | match_KAS_ORI = | match_KAS_POG = | match_KAS_SOP = | match_KOR_BES = | match_KOR_BSL = | match_KOR_BUR = | match_KOR_BYL = | match_KOR_FLA = | match_KOR_ILI = | match_KOR_KAS = | match_KOR_KUK = | match_KOR_ORI = | match_KOR_POG = | match_KOR_SOP = | match_KUK_BES = | match_KUK_BSL = | match_KUK_BUR = | match_KUK_BYL = | match_KUK_FLA = | match_KUK_ILI = | match_KUK_KAS = | match_KUK_KOR = | match_KUK_ORI = | match_KUK_POG = | match_KUK_SOP = | match_ORI_BES = | match_ORI_BSL = | match_ORI_BUR = | match_ORI_BYL = | match_ORI_FLA = | match_ORI_ILI = | match_ORI_KAS = | match_ORI_KOR = | match_ORI_KUK = | match_ORI_POG = | match_ORI_SOP = | match_POG_BES = | match_POG_BSL = | match_POG_BUR = | match_POG_BYL = | match_POG_FLA = | match_POG_ILI = | match_POG_KAS = | match_POG_KOR = | match_POG_KUK = | match_POG_ORI = | match_POG_SOP = | match_SOP_BES = | match_SOP_BSL = | match_SOP_BUR = | match_SOP_BYL = | match_SOP_FLA = | match_SOP_ILI = | match_SOP_KAS = | match_SOP_KOR = | match_SOP_KUK = | match_SOP_POG = | match_SOP_ORI = }} 39h0oijw60jfuws6jy2ljcg2b5nv7jn Festivali i 14-të i Filmit Shqiptar 0 406159 3057641 3057219 2026-10-16T14:17:23Z Gajtako 178569 Shtova lidhje 3057641 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ '''Festivali i''' '''14-të i Filmit Shqiptar'''<ref name=":1">{{Cite web|title=Festivali Kombëtar i Filmit Shqiptar|url=https://festivalifilmitshqiptar.al/|access-date=13 shtator 2026|website=Festivali i Filmit Shqiptar|language=sq}}</ref> u mbajt në [[Tiranë]], më [[3 Shtator|3]] - [[12 Shtator|12]] shtator [[2026]]<ref>https://festivalifilmitshqiptar.al/filmat/</ref><ref>https://www.gazetatema.net/kulture/dhjete-ditet-e-festivalit-te-filmit-dhe-cmimet-drejtori-ilir-butka-karak-i586030/</ref><ref>https://rtsh.al/festivali-i-filmit-shqiptar-rikthehet-ne-ediconin-e-14-te-220-filma-ne-10-dite-ne-kater-hapesira-te-kryeqytetit/</ref>. Emërtimi zyrtar: <u>FESTIVALI KOMBËTAR I FILMIT SHQIPTAR, EDICIONI I 14<sup>-<small>TË</small></sup><ref name=":1" /></u> Festivali Kombëtar i Filmit Shqiptar rikthehet pas 14 vitesh mungesë. Filmat u shfaqen në sallën e madhe të Akademisë së Arteve, në sallën “Black Box”, te Piramida<ref>https://shqiptarja.com/video/rikthehet-pas-14-vitesh-festivali-kombetar-i-filmit-shqiptar/</ref> dhe te kinema “Agimi” në Tiranë.<ref>https://shqiptarja.com/lajm/perfundon-edicioni-i-14te-i-festivalit-kombetar-te-filmit-shqiptar-dhjetera-cmime-dhe-vleresime-per-filmat-dhe-artistet/</ref><ref>https://albanianpost.com/permbyllet-festivali-kombetar-i-filmit-shqiptar/</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |Festivali i 14-të i filmit shqiptar |- |Data: |3 - 12 shtator |- |Viti: |2026 |- |Vendi: |Tiranë |- ! colspan="2" |'''Filma në konkurrim:''' |- |Artistikë (filmi i gjatë i karrierës): |12 |- |Artistikë - Vepër e parë: |14 |- |Artistikë (të shkurtër): |26 |- |Dokumentarë: |8 |- |Të animuar: |6 |- | colspan="2" |'''Organizimi i shfaqjeve:''' |- | colspan="2" | * Akademia e Arteve - salla e madhe * Akademia e Arteve - salla “Black Box” * Piramida * Kinema "Agimi" |} == Filmat konkurrues në festival == === Filmat artistikë në konkurrim (me metrazh të gjatë): === Konkurrimi i filmit artistik i metrazhit të gjatë, në këtë festival, u nda në dy pjesë: '''a)''' ''Filmi i gjatë i karrierës'' - 12 filma dhe '''b)''' filma si ''Vepër e parë'' - 14 filma ==== '''Filmi i gjatë i karrierës:''' ==== {| class="wikitable" !Nr. !Titulli i filmit: !Regjia: !Viti: |- |1 |[[Amsterdam Express|Amsterdam express]] |[[Fatmir Koçi]] |2014 |- |2 |[[Bolero në vilën e pleqve (film)|Bolero në vilën e pleqve]] |[[Spartak Pecani]] |2019 |- |3 |Këtu vallëzohet me hijet |[[Pluton Vasi]] |2024 |- |4 |[[Krom (film)|Krom]] |[[Bujar Alimani]] |2015 |- |5 |[[Liqeni im]] |[[Gjergj Xhuvani]] |2020 |- |6 |[[Luna Park (film)|Luna park]] |Florenc Papas |2024 |- |7 |[[Një filxhan kafe dhe këpucë të reja veshur]] |[[Gentian Koçi]] |2022 |- |8 |[[Pikë uji]] |[[Robert Budina]] |2024 |- |9 |[[Portreti i pambaruar i Karla Bellinit|Portreti i pambaruar]] |Namik Ajazi |2019 |- |10 |Shtatë ditë |Erion Bubullima |2016 |- |11 |[[Të thyer]] |[[Edmond Budina]] |2017 |- |12 |[[Vera pa kthim]] |[[Besnik Bisha]] |2019 |} ==== '''Vepër e parë:''' ==== {| class="wikitable" !Nr. !Titulli i filmit: !Regjia: !Viti: |- |1 |[[Agon (film)|Agon]] |[[Robert Budina]] |2012 |- |2 |Bota |Iris Elezi |2014 |- |3 |[[Burri i shtëpisë]] |[[Andamion Murataj]] |2025 |- |4 |[[Derë e hapur (film)|Derë e hapur]] |Florenc Papas |2019 |- |5 |[[Dita zë fill]] |[[Gentian Koçi]] |2017 |- |6 |Edeni i harruar |Genc Permeti |2026 |- |7 |Emili |Ajola Daja |2025 |- |8 |Internim |Kast Hasa |2018 |- |9 |[[Legjenda e Bastunit|Legjenda e bastunit]] |Xhoslin Rama |2022 |- |10 |[[Love (film)|Love (Dashuri)]] |Dionis Papadhimitri |2021 |- |11 |Një jetë me ty |Erion Kame |2020 |- |12 |[[Nji prej nesh|Një prej nesh]] |Ergys Meta |2022 |- |13 |Seks, përrallë dhe celualar |Erion Bubullima |2015 |- |14 |Winter fireflies |[[Artur Gorishti]] |2022 |} === '''Filmat artistikë në konkurrim (me metrazh të shkurtër):''' === {| class="wikitable" !Nr. !Titulli i filmit: !Regjia: !Viti: |- |1 |Gëzuar Vitin e Ri 1982 |Sokol Keraj |2021 |- |2 |Kllouni |Edmond Mandro |2019 |- |3 |Anna |Kristina Rushiti |2021 |- |4 |DiscoFuneral |Benart Laze |2020 |- |5 |Furacaku |Renis Hyka |2025 |- |6 |I huaji |Ornela Karaj |2024 |- |7 |Kadillak dhe manaferra |[[Suela Bako]] |2021 |- |8 |Lajmi |Lorin Terezi |2018 |- |9 |[[Lule plastike]] |[[Ylljet Aliçka]] |2016 |- |10 |Mbjellja e pemëve |Fabio Seferi |2021 |- |11 |Një histori e parrëfyer |Sara Hoxhaj |2024 |- |12 |Njeri si ne |Ervin Kotori |2026 |- |13 |[[Pa tru është qielli]] |Odeta Çunaj |2017 |- |14 |Pelikanët e zinj |Luli Bitri |2022 |- |15 |Pluhur i kuq |Evi Gjoni |2025 |- |16 |[[Poeti (film)|Poeti]] |Atina Laço |2018 |- |17 |Polic i mirë |Gledis Bica |2026 |- |18 |Rasti i çuditshëm i Teresitës |Renis Hyka |2022 |- |19 |Shija e derrit |Elvis Lule |2020 |- |20 |Shkrepe |Edinjo Jahja |2022 |- |21 |Si ujë |Ardit Vila |2026 |- |22 |Tërmeti |[[Koloreto Cukali]] |2022 |- |23 |The champ |Ermir Keta |2024 |- |24 |[[Tirana 100 km]] |Lorin Terezi |2018 |- |25 |Violinisti |Saimir Bajo |2023 |- |26 |Zë |Gentian Gjikopulli |2020 |} == Fituesit dhe çmime të tjera == == Çmimet e karrierës dhe speciale == '''Çmimet për personalitete të kinemasë:''' * '''[[Esat Musliu|Tinka Kurti]]''' * '''[[Roza Anagnosti]]''' * '''[[Reshat Arbana]]''' * '''[[Robert Ndrenika]]''' * '''[[Esat Musliu]]''' * '''[[Saimir Kumbaro]]''' * '''[[Pëllumb Kulla]]''' * '''[[Robert Radoja]]''' * '''[[Petrit Beci]]''' '''Pas vdekjes:''' * '''[[Margarita Xhepa]]''' * '''[[Birçe Hasko]]''' * '''[[Xhevdet Ferri]]''' * '''[[Xhanfise Keko]]''' * '''[[Piro Milkani]]''' * '''[[Kristaq Mitro]]''' * '''[[Ibrahim Muçaj]]''' == Shiko edhe == [[Festivali i Filmit Shqiptar]] == Lidhje të jashtme == == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Festivali i Filmit Shqiptar]] [[Kategoria:Tiranë]] [[Kategoria:Shqipëri]] bgu8t3m2vzqr6ur5ptp8br34wma8jmn Diskutim:Xhamia Ebu Bekër/Arkivi 1 1 407246 3057719 3056785 2026-10-17T04:20:04Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Xhamia Ebu Bekër]] 3057719 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Xhamia Ebu Bekër]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997496 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100619193832/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4373 te http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4373 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100705162358/http://www.islamshkoder.netfirms.com/new/informacione/xhamia%20ebu.htm te http://www.islamshkoder.netfirms.com/new/informacione/xhamia%20ebu.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 12:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Ebu Bekër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2260508 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100619193832/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4373 për lidhjen http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=4373. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100705162358/http://www.islamshkoder.netfirms.com/new/informacione/xhamia%20ebu.htm për lidhjen http://www.islamshkoder.netfirms.com/new/informacione/xhamia%20ebu.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 07:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Ebu Bekër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2802158 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://zaninalte.al/2015/02/fusha-e-celes-gjurma-bamirese-e-cel-zylyftarit/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 maj 2025 11:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Ebu Bekër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2839337 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210424143336/https://zaninalte.al/2015/02/fusha-e-celes-gjurma-bamirese-e-cel-zylyftarit/ për lidhjen https://zaninalte.al/2015/02/fusha-e-celes-gjurma-bamirese-e-cel-zylyftarit/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shtator 2025 04:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Ebu Bekër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052091 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210424143336/http://myftinia-shkoder.org/?p=8679 për lidhjen http://myftinia-shkoder.org/?p=8679. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2026 18:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Ebu Bekër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053016 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220119060201/http://msh.myftinia-shkoder.org/pdf/udha_islame_153_nentor_2015.pdf për lidhjen http://msh.myftinia-shkoder.org/pdf/udha_islame_153_nentor_2015.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 09:29 (CEST) 3g77seam0nq19uqfrpgds1gr0z5f842 Diskutim:De Administrando Imperio/Arkivi 1 1 407373 3057733 3053389 2026-10-17T04:24:01Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:De Administrando Imperio]] 3057733 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[De Administrando Imperio]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2774802 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.academia.edu/42147440. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.academia.edu/42147440. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.academia.edu/42147440. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 mars 2025 04:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[De Administrando Imperio]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2843163 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203175538/https://www.academia.edu/42147440 për lidhjen https://www.academia.edu/42147440. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203175538/https://www.academia.edu/42147440 për lidhjen https://www.academia.edu/42147440. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203175538/https://www.academia.edu/42147440 për lidhjen https://www.academia.edu/42147440. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2025 10:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[De Administrando Imperio]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2868195 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203175538/https://www.academia.edu/42147440 për lidhjen https://www.academia.edu/42147440. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203175538/https://www.academia.edu/42147440 për lidhjen https://www.academia.edu/42147440. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203175538/https://www.academia.edu/42147440 për lidhjen https://www.academia.edu/42147440. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 nëntor 2025 21:18 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[De Administrando Imperio]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3017406 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220310161038/https://hrcak.srce.hr/file/94923 për lidhjen https://hrcak.srce.hr/file/94923. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 korrik 2026 11:36 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[De Administrando Imperio]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053207 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220803211925/https://czasopisma.uni.lodz.pl/sceranea/article/view/6745/6335 për lidhjen https://czasopisma.uni.lodz.pl/sceranea/article/view/6745/6335. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 tetor 2026 04:44 (CEST) nmlmtv815zyhky7iyejviha5eqlpse9 Diskutim:Marsi 1 407609 3057750 3056349 2026-10-17T08:38:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057750 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Venus|19 shtator 2026|1375690330}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marsi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057749 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150207003528/http://www.geody.com/?world=venus për lidhjen http://www.geody.com/?world=venus. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 10:38 (CEST) 0vie50khg4w761r96247m2u2ifk703e Diskutim:Luigi Einaudi 1 407637 3057740 3056485 2026-10-17T06:48:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057740 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luigi Einaudi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056484 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250526150056/https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi për lidhjen https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 tetor 2026 10:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luigi Einaudi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057739 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250526150056/https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi për lidhjen https://patrimonio.archivio.senato.it/repertorio-senatori-regno/senatore/IT-SEN-SEN0001-000904/einaudi-luigi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 08:48 (CEST) 87lebviv8u2oz673sriumiolf0ijjjw Leonidha Mineu 0 407730 3057667 3057267 2026-10-16T18:36:45Z Fallbackintoreality 102113 /* */ artikulli nuk korroborohet me ndonjë burim në internet, dhe nuk vërtetohet lehtë me burimet e tjera 3057667 wikitext text/x-wiki {{Hulumtim vetjak|date=tetor 2026}}{{Infobox person | name = Leonidha Mineu | image = Leonidha P. Mineu.jpg | caption = | birth_date = 1857 | birth_place = Patra, Mbretëria e Greqisë | death_date = 22 gusht 1913 | death_place = Kavajë, Shqipëri | death_cause = Vrasje (me armë zjarri) | occupation = Tregtar, industrialist | known_for = Pjesëmarrës në ngritjen e flamurit në Kavajë në 1912; kryetar i administratës së Kavajës gjatë pushtimit serb; Themelues i mullirit të parë me avull në Kavajë }} '''Leonidha Mineu''' ([[Patra]], 1857 – [[Kavaja|Kavajë]], 22 gusht 1913) ka qenë tregtar, industrialist dhe aktivist politik i [[Kavaja|Kavajës]]. Themeloi mullirin e parë me avull dhe fabrikën e parë të vajit të ullirit në qytet<ref name=":7">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 266, viti 1942, dosja 14.</ref>. Mori pjesë në ngritjen e flamurit kombëtar në Kavajë në nëntor 1912<ref name=":1">{{Cite book |last=Hoxha |first=Rifat |title=Histori e Kavajës |publisher=Botimet Jozef |year=2023 |isbn=978-9928-383-97-6 |edition=2-të |location=Durrës |pages=260-280 |language=Shqip}}</ref> dhe drejtoi administratën e qytetit gjatë [[:en:Drač_County|pushtimit]] [[:en:Drač_County|serb]] në periudhën dhjetor 1912 – prill 1913<ref name=":1" />. Mineu u vra në Kavajë në gusht 1913. Për vrasjen nuk u zhvillua kurrë gjyq<ref name=":2">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-11, f. 55–58: telegrami nr. 34 drejtuar Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, 16 janar 1914 (s.v.), dhe letra nr. 35 drejtuar Patrikut Germanos V, 24 janar 1914 (s.v.).</ref>. Vrasja i atribuohet [[Esad pashë Toptani|Esat Pashë Toptanit]]<ref name=":1" />, për forcimin e influencës në zonën e Kavajës mes elementit ortodoks të qytetit. Mitropoliti i Durrësit, Jakovi, bashkëpunëtor i ngushtë i Esat Pashës, ia atribuoi atë [[Irfan Bej Ohri|Irfan Bej Ohrit]], nip i [[Aqif pashë Elbasani|Aqif Pashë Elbasanit]] e kundërshtar politik i Esat Pashës<ref name=":9">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-13: Mitropoliti Jakov drejtuar Patrikut Germanos V, nr. 52/1913, Durrës, 15 gusht 1913 (s.v.), kopjuar në regjistër si nr. 57 në fund të vitit 1912.</ref>. Vrasja u përdor nga Esat Pashë Toptani gjatë konfliktit me [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Qeverinë e Përkohshme të Vlorës]]<ref name=":3">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 71, dosja 4, dok. 11789 (Esat Pasha drejtuar Aqif Pashës, 17 / 30 shtator 1913) dhe dok. 11804 (Aqif Pasha drejtuar Esat Pashës, 19 shtator / 2 tetor 1913); kopje në AQSH, Fondi 145, XXVIII-1, fl. 11–17.</ref>, ashtu si dhe nga qeveria greke në mosmarrëveshjen e saj me qeverinë shqiptare për Shqipërinë e Jugut në kontekstin e post-[[Luftërat Ballkanike|luftërave ballkanike]]<ref name=":4">{{Cite news |last=Legata Greke |date=7 shtator 1913 |title=Das Memorandum der Albaner |language=Gjermanisht |pages=3 |work=Die Zeit |issue=3934 |publication-place=Vjenë, Austro-Hungari |url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=zei&datum=19130907&seite=3& |access-date=15 tetor 2026}}</ref>. == Prejardhja familjare == Familja Mineu ishte familje tregtare arumune me prejardhje nga Voskopoja. U vendos në zonën e Kavajës pasi Mihal Nikolla Mineu bashkëpunoi me Ibrahim Pashë [[Alltunët|Alltunin]], emin i mukatasë së Durrësit, i cili e shpërbleu më 1747 me një pronë në çifligun e Rrikajt<ref name=":5">Arkivi Osman i Stambollit (BOA), HR.MKT. 324/65, [7 R 1276 (30 Janar 1860)].</ref>. Nipi i Mihalit, Jovan Mineu, ishte nën shërbimin e Mustafa Pashë Bushatit, pashait të fundit të dinastisë së Bushatllinjve të Shkodrës<ref name=":5" />, gjatë periudhës së pashallëkut e pas zhvendosjes së tij në Stamboll. Djali i Jovanit, Petro Mineu, përmendet në kodikët e kishave të Kavajës ndër parinë ortodokse të qytetit dhe ndër financuesit e jetimores së Kavajës e të shkollave greke të saj<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, Dosja IV-4.</ref>. Petro dhe bashkëshortja e tij Roksana patën dy djem, Leonidhën dhe Jovanin, i lindur në Kavajë më 14 shkurt 1864. == Udhëheqja e komunitetit == Të paktën që prej vitit 1899 Leonidha ishte efor (administrator) i shkollave greqishtfolëse të djemve dhe të vajzave të komunitetit ortodoks të Kavajës<ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1900, dosja 66, nëndosja 1 (Komiteti për Mbështetjen e Kishës dhe Arsimit Grek), dëftesë e 1 shkurtit 1900.</ref>, pozicion që ai e mbajti të paktën deri më 1910<ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1901, dosja 55, nëndosja 4; 1902, dosja 1, nëndosja 7; 1903, dosja 5, nëndosja 3; dosjet konsullore të vitit 1910 (dëftesa dhe llogari shkollore të nënkonsullatës së Durrësit).</ref>. Të paktën që në mars 1900 anëtar i Pleqësisë së komunitetit ortodoks të Kavajës<ref>Kodiku i II i Shën Kollit, Kavajë, regjistrimi nr. 1, 5 mars 1900 (s.v.). Fotokopje; origjinali i pagjetur; botuar ne shkrimin "Trashëgimia e Bashkësisë së Krishterë në Kavajë Rasti i Kishave Shën e Premte, Çetë dhe Shën Kolli", Shkira, Thoma.</ref>. Deri më 1913 përfaqësues laik i Mitropolitit të Durrësit në Kavajë prej njëzet vjetësh<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-11, f. 43–45: Mitropoliti Jakov drejtuar Kryetarit të Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, nr. 27, Durrës, 3/16 nëntor 1913.</ref>. Leonidha gëzonte besimin si të parisë myslimane, ashtu edhe të asaj të krishterë të qytetit. Në janar 1901, pasi Hamdi Bej Alltuni (delegat i Kavajës në [[Kongresi i Dibrës|Kongresin e Dibrës]] më 1909<ref>{{Cite web |last=Mehmeti |first=Abdulla |date=8 dhjetor 2023 |title=Kongresi i Dibrës, i zgjimit të ndërgjegjes kombëtare për pavarësi nga Perandoria Osmane |url=https://diplomacia.dk/kongresi-i-dibres-i-zgjimit-te-ndergjegjes-kombetare-per-pavaresi-nga-perandoria-osmane-2/ |url-status=live |access-date=14 tetor 2026 |language=sq}}</ref>), u akuzua e arrestua për një vrasje, Leonidha vajti dy herë si përfaqësues i tij te nënkonsulli grek në Durrës për t'i kërkuar ndihmë<ref name=":6">Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1901, dosja 78, nëndosja 1, f. 454–457 (nënkonsullata e Durrësit, raporti nr. 21, 26 janar 1901) dhe f. 346–347 (raporti nr. 95, 9 prill 1901); draftet në 1901, dosja 55, nëndosja 5.</ref>. Në prill të të njëjtit vit, Mitropoliti Prokop i Durrësit u mbështet te ndikimi i Leonidhës mbi fshatrat ortodokse përreth Grethit për të kundërshtuar një përpjekje të konsullatës austro-hungareze për t'i konvertuar ato në [[Kishat katolike lindore|Kishën Uniate]]<ref name=":6" />[[Kishat katolike lindore|.]] == Veprimtaria industriale == Më 1910 Leonidha themeloi në Kavajë një mulli drithi të vënë në lëvizje nga një motor me avull Crossley dhe të pajisur me gurë mulliri francezë<ref name=":7" /><ref name=":8" />. Më 1911 ai e zgjeroi aktivitetin me një fabrikë vaji ulliri me makineri italiane, e cila merrte energji nga i njëjti motor me avull.<ref name=":7" /><ref name=":8" />. Këto ishin ndërmarrjet e para industriale në Kavajë dhe ndër të parat në trevat shqipfolëse<ref>Gabeta, Aida. ''Manaxhimi i kapaciteteve të agrobiznesit në rajonin e Korçës''. Disertacion doktorature. Tiranë: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, 2011, f. 17. "Në vitin 1912 industria agropërpunuese kishte 26 njësi prodhimi nga të cilat: mulli bloje me motor 18 njësi, fabrika vaji 3 njësi, fabrika makaronash 1 njësi, fabrikë sapuni 1 njësi, fabrikë cigaresh 1 njësi dhe 2 kripore."</ref>. Miroslaw Kaucky, i cili e vizitoi Kavajën në dimrin 1913–1914, e përshkruan mullirin me avull të Mineut si më të madhin nga dy mullinjtë me makineri të qytetit. Tjetri, më i vogël, ishte mulliri me motor nafte i Shaqir Efendiut dhe Denis Koljakës, me një kapacitet prej 25–30 kuintalësh drithë në ditë. Sipas Kaucky-t, të dy mullinjtë me makineri po u merrnin gjithnjë e më shumë klientë mullinjve tradicionalë<ref name=":8">{{Cite news |last=Kaucky |first=Miroslaw |date=1916 |title=Mittelalbanische Stadt- und Wirtschaftsbilder |language=gjermanisht |pages=44-55 |work=Österreichische Monatsschrift für den Orient |url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=mor&datum=1916&page=54&size=45 |access-date=15 tetor 2026}}</ref>. Fabrika e vajit nxirrte 6 okë vaj nga një thes ullinj (1 thes = 20 okë, rreth 25 kg), kundrejt 4 okëve në punishtet tradicionale, dhe vaji i saj vlerësohej rreth 20 para më shumë për okë. Për përpunimin Mineu merrte gjysmë oke vaj për çdo thes, ndërsa punishtet tradicionale merrnin gjysmë oke për katër thasë. Përveç kësaj, ai mbante bërsitë e ullirit, të cilat shiteshin në Itali me 8 para për okë dhe transportoheshin lirë për në Durrës si ngarkesë kthimi e karvanëve. Ndryshe nga punishtet tradicionale, klienti nuk kishte nevojë të siguronte vetë fuqi punëtore, që zakonisht ishte një kalë dhe dy ose tre vetë. Tarifa e Mineut ishte afërsisht e njëjtë me atë të presës hidraulike të vëllezërve Nosi në Elbasan<ref name=":8" />. Pas vrasjes së Leonidhës, ndërmarrja kaloi te Kleanth Mineu (me vëllezër<ref name=":7" />), të cilin Kaucky e përmend si pronar në dimrin 1913–1914<ref name=":8" />. == Pavarësia dhe pushtimi serb == Leonidha Mineu ishte ndër parinë e Kavajës që mori pjesë në ngritjen e flamurit kombëtar në qytet më 27 nëntor 1912, dhe ndër ata që pritën dhe shoqëruan [[Ismail Qemali|Ismail Qemalin]] në rrugëtimin e tij drejt Vlorës<ref name=":1" />. Tri ditë më vonë ushtria serbe hyri në Kavajë dhe uli flamurin<ref name=":1" />. Gjatë pushtimit serb, Leonidha shërbeu për rreth pesë muaj si kajmekam dhe kryetar i administratës së qytetit<ref name=":11">Novaković, Kosta. "Četiri meseca u Albaniji", cituar në ''Srbija i Albanci: Pregled politike Srbije prema Albancima od 1878. do 1914. godine''. Časopis za kritiko znanosti 126. Lubjanë, 1989, f. 146.</ref> pasi u zgjodh nga paria ortodokse e qytetit<ref name=":1" />. Në këtë cilësi ai doli garant para komandës serbe për Marko Qypin (djali i Dhimitër Koleas, pjesëmarrës në [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjen e Prizrenit]]<ref>{{Cite web |last=Plaku |first=Nuri |date=27 tetor 2019 |title=Dy koburet e Dhimitrit dhe saga e Koleas, nga Lidhja e Prizrenit |url=https://www.radiandradi.com/dy-koburet-e-dhimitrit-dhe-saga-e-koleas-nga-lidhja-e-prizrenit-nga-nuri-plaku/ |access-date=15 tetor 2026 |language=sq}}</ref>), korrier i Qeverisë së Përkohshme të Vlorës, i arrestuar gjatë rrugës për në Durrës, i cili u lirua me dorëzaninë e Mineut<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 145 (Kryesia e Qeverisë së Përkohshme të Vlorës), II-54, fl. 11–12: raporti i Marko Qypit, Vlorë, 27 korrik 1913.</ref>. Ai doli garant edhe për jetën e [[Sheh Ahmet Pazari|Sheh Ahmet Pazarit]] të Tiranës, të cilin autoritetet serbe e kishin dënuar me vdekje e dërguar në burgun e Kavajës, si udhëheqës fetar mysliman e patriotik, organizues i ngritjes së flamurit në Tiranë, e për ndihmën që i kishte dhënë Ismail Qemalit për të arritur në Vlorë. Garancia e Leonidhës i shpëton jetën shehut patriotik<ref>{{Cite book |last=Dobruna |first=Alban |title=Tarikati islam Halveti te shqiptarët |publisher=Instituti i Historisë “Ali Hadri” |year=2017 |isbn=9789951409612 |location=Prishtinë |language=sq}}</ref>. Ushtria e Mbretërisë së Serbisë do të tërhiqet nga Durrësi e Kavaja në prill 1913 nën presionin e flotës detare të Fuqive të Mëdha, por do të qëndrojë në pjesë të tjera të Shqipërisë për dy muajt në vijim<ref>{{harvnb|Antić|2010}}: VeĆ u aprilu 1913. postalo je izvesno da je kraj "albanske operacije" blizu. Pod pritiskom flote velikih sila srpska vojska je napustila jadransko primorje. U Albaniji je, međutim, ostala još dva meseca... ''(In April 1913 it was obvious that end of "Albanian operation" was close and army of Serbia retreated from Adriatic coast remaining in Albania for two more months)''.</ref>. == Vrasja == Në mbrëmjen e së premtes, 22 gusht 1913, Leonidha u largua i vetëm nga fabrika për të shkuar në shtëpi. Në një rrugicë pak minuta larg shtëpisë së tij dhe pranë bashkisë, u godit nga tre plumba revoleje dhe vdiq në vend<ref name=":9" />. Mitropoliti i Durrësit, Jakovi, protestoi me telegram pranë Esat Pashë Toptanit, atëherë ministër i Brendshëm i Qeverisë së Përkohshme, i cili premtoi se autori do të arrestohej dhe do të dënohej. Komandantët vendorë dhe ata të qarkut dhanë siguri të ngjashme<ref name=":9" />. Asnjë arrestim nuk pasoi. == Hetimi, akuzat dhe konteksti politik == Në raportin e tij drejtuar Patrikut Ekumenik të Kostandinopojës, Jakovi shkruante se, sipas besimit të përgjithshëm në vend, vrasësi kishte qenë vegël e Irfan Bej Ohrit, nip i Aqif Pashë Elbasanit, prefektit të Elbasanit<ref name=":9" />. Sipas Jakovit, gjykata e Kavajës lëshoi më pas fletëthirrje dhe urdhër-arreste kundër Irfan Beut dhe nëpunësit të tij Ibrahim Kolecit, por Aqif Pasha i pengoi të paraqiteshin<ref name=":9" /><ref name=":2" />. Jakovi e çoi çështjen para Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit në nëntor 1913 dhe sërish në janar 1914<ref name=":2" />. Nuk ka të dhëna për ndonjë gjyq. Urdhër-arresti u bë pjesë e konfliktit ndërmjet Esat Pashës dhe qeverisë së Ismail Qemalit. Në shtator 1913 Esati, si ministër i Brendshëm, i shkroi Aqif Pashës duke iu ankuar për Ismail Qemalin e kërkuar që ai (Aqif Pasha) të "merrej me nipin e tij"<ref name=":3" />. Aqifi u përgjigj duke mbrojtur Ismail Qemalin dhe duke vënë në dukje rolin e Mitropolitit në tensionet ndërmjet myslimanëve dhe të krishterëve<ref name=":3" />. Irfan Bej Ohri ishte prej kohësh pjesëtar i rretheve nacionaliste shqiptare<ref>{{Cite book |last=Dalliu |first=Hafiz Ibrahim |title=Patriotizma në Tiranë |year=1930 |location=Tiranë |pages=65–66, 71 |language=sq|publisher=Shtypshkronja "Tirana"}}</ref>. I vëllai, Hamdiu, u emërua nënprefekt i Starovës në tetor 1913 për t'u kundërvënë atje përkrahësve të Esatit<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 145, ST III 5.1, telegrami nr. 11.948, Elbasan, 9 Vjeshtë e dytë 1329 (22 tetor 1913).</ref>, ndërsa më 1920 Irfani udhëhoqi njerëz të armatosur kundër një kryengritjeje të ndjekësve të Esatit<ref name=":10">Oikonomopoulos, Petros-Emmanouil. ''Ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος ο από Δυρραχίου: από την Εθναρχούσα Εκκλησία στην Εθνική''. Disertacion doktorature, Universiteti Aristotel i Selanikut, 2016, f. 81–100, 123.</ref>. Në javët e vrasjes dhe të hetimit të saj, Mitropoliti Jakov vepronte si ndërmjetës i fshehtë ndërmjet qeverisë greke dhe Esat Pashës dhe ishte kanali nëpërmjet të cilit Esatit i shkonin ndihmat financiare greke<ref name=":10" /><ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1913, dosja 27, nëndosja 2.</ref>. Më 6 shtator 1913 Legata greke në Vjenë përmendi vrasjen e Mineut, të cilin e cilësoi grek, si dëshmi të pasigurisë në territoret nën qeverinë e Vlorës, në përgjigjen e saj ndaj një memorandumi shqiptar për Shqipërinë e Jugut<ref name=":4" />. Novaković, nga ana serbe, ia atribuoi vrasjen zemërimit të shqiptarëve ndaj atyre që u kishin shërbyer autoriteteve pushtuese<ref name=":11" />. Kujtesa qytetare e Kavajës emërton Esat Pashë Toptanin si porositës së vrasjes së Leonidhës, manifestuar në librin "Histori e Kavajës" të Rifat Hoxhës<ref name=":1" />. Asnjë dokument i ruajtur nuk e përmend emrin e atij që e urdhëroi vrasjen. == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} mpfvh4xmjolybdtwq8gx5or4yj3caiy 3057690 3057667 2026-10-16T23:33:37Z ~2026-55534-51 194498 Ndryshuar "Miroslaw Kaucky vizitoi qytetin gjate dimrit 1913-1914" ne "nje artikull publikuar me 1916". Vizita ka ndodhur ne 1913-1914 me shume mundesi, por publikimi eshte i sigurt. 3057690 wikitext text/x-wiki {{Hulumtim vetjak|date=tetor 2026}}{{Infobox person | name = Leonidha Mineu | image = Leonidha P. Mineu.jpg | caption = | birth_date = 1857 | birth_place = Patra, Mbretëria e Greqisë | death_date = 22 gusht 1913 | death_place = Kavajë, Shqipëri | death_cause = Vrasje (me armë zjarri) | occupation = Tregtar, industrialist | known_for = Pjesëmarrës në ngritjen e flamurit në Kavajë në 1912; kryetar i administratës së Kavajës gjatë pushtimit serb; Themelues i mullirit të parë me avull në Kavajë }} '''Leonidha Mineu''' ([[Patra]], 1857 – [[Kavaja|Kavajë]], 22 gusht 1913) ka qenë tregtar, industrialist dhe aktivist politik i [[Kavaja|Kavajës]]. Themeloi mullirin e parë me avull dhe fabrikën e parë të vajit të ullirit në qytet<ref name=":7">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 266, viti 1942, dosja 14.</ref>. Mori pjesë në ngritjen e flamurit kombëtar në Kavajë në nëntor 1912<ref name=":1">{{Cite book |last=Hoxha |first=Rifat |title=Histori e Kavajës |publisher=Botimet Jozef |year=2023 |isbn=978-9928-383-97-6 |edition=2-të |location=Durrës |pages=260-280 |language=Shqip}}</ref> dhe drejtoi administratën e qytetit gjatë [[:en:Drač_County|pushtimit]] [[:en:Drač_County|serb]] në periudhën dhjetor 1912 – prill 1913<ref name=":1" />. Mineu u vra në Kavajë në gusht 1913. Për vrasjen nuk u zhvillua kurrë gjyq<ref name=":2">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-11, f. 55–58: telegrami nr. 34 drejtuar Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, 16 janar 1914 (s.v.), dhe letra nr. 35 drejtuar Patrikut Germanos V, 24 janar 1914 (s.v.).</ref>. Vrasja i atribuohet [[Esad pashë Toptani|Esat Pashë Toptanit]]<ref name=":1" />, për forcimin e influencës në zonën e Kavajës mes elementit ortodoks të qytetit. Mitropoliti i Durrësit, Jakovi, bashkëpunëtor i ngushtë i Esat Pashës, ia atribuoi atë [[Irfan Bej Ohri|Irfan Bej Ohrit]], nip i [[Aqif pashë Elbasani|Aqif Pashë Elbasanit]] e kundërshtar politik i Esat Pashës<ref name=":9">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-13: Mitropoliti Jakov drejtuar Patrikut Germanos V, nr. 52/1913, Durrës, 15 gusht 1913 (s.v.), kopjuar në regjistër si nr. 57 në fund të vitit 1912.</ref>. Vrasja u përdor nga Esat Pashë Toptani gjatë konfliktit me [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Qeverinë e Përkohshme të Vlorës]]<ref name=":3">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 71, dosja 4, dok. 11789 (Esat Pasha drejtuar Aqif Pashës, 17 / 30 shtator 1913) dhe dok. 11804 (Aqif Pasha drejtuar Esat Pashës, 19 shtator / 2 tetor 1913); kopje në AQSH, Fondi 145, XXVIII-1, fl. 11–17.</ref>, ashtu si dhe nga qeveria greke në mosmarrëveshjen e saj me qeverinë shqiptare për Shqipërinë e Jugut në kontekstin e post-[[Luftërat Ballkanike|luftërave ballkanike]]<ref name=":4">{{Cite news |last=Legata Greke |date=7 shtator 1913 |title=Das Memorandum der Albaner |language=Gjermanisht |pages=3 |work=Die Zeit |issue=3934 |publication-place=Vjenë, Austro-Hungari |url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=zei&datum=19130907&seite=3& |access-date=15 tetor 2026}}</ref>. == Prejardhja familjare == Familja Mineu ishte familje tregtare arumune me prejardhje nga Voskopoja. U vendos në zonën e Kavajës pasi Mihal Nikolla Mineu bashkëpunoi me Ibrahim Pashë [[Alltunët|Alltunin]], emin i mukatasë së Durrësit, i cili e shpërbleu më 1747 me një pronë në çifligun e Rrikajt<ref name=":5">Arkivi Osman i Stambollit (BOA), HR.MKT. 324/65, [7 R 1276 (30 Janar 1860)].</ref>. Nipi i Mihalit, Jovan Mineu, ishte nën shërbimin e Mustafa Pashë Bushatit, pashait të fundit të dinastisë së Bushatllinjve të Shkodrës<ref name=":5" />, gjatë periudhës së pashallëkut e pas zhvendosjes së tij në Stamboll. Djali i Jovanit, Petro Mineu, përmendet në kodikët e kishave të Kavajës ndër parinë ortodokse të qytetit dhe ndër financuesit e jetimores së Kavajës e të shkollave greke të saj<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, Dosja IV-4.</ref>. Petro dhe bashkëshortja e tij Roksana patën dy djem, Leonidhën dhe Jovanin, i lindur në Kavajë më 14 shkurt 1864. == Udhëheqja e komunitetit == Të paktën që prej vitit 1899 Leonidha ishte efor (administrator) i shkollave greqishtfolëse të djemve dhe të vajzave të komunitetit ortodoks të Kavajës<ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1900, dosja 66, nëndosja 1 (Komiteti për Mbështetjen e Kishës dhe Arsimit Grek), dëftesë e 1 shkurtit 1900.</ref>, pozicion që ai e mbajti të paktën deri më 1910<ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1901, dosja 55, nëndosja 4; 1902, dosja 1, nëndosja 7; 1903, dosja 5, nëndosja 3; dosjet konsullore të vitit 1910 (dëftesa dhe llogari shkollore të nënkonsullatës së Durrësit).</ref>. Të paktën që në mars 1900 anëtar i Pleqësisë së komunitetit ortodoks të Kavajës<ref>Kodiku i II i Shën Kollit, Kavajë, regjistrimi nr. 1, 5 mars 1900 (s.v.). Fotokopje; origjinali i pagjetur; botuar ne shkrimin "Trashëgimia e Bashkësisë së Krishterë në Kavajë Rasti i Kishave Shën e Premte, Çetë dhe Shën Kolli", Shkira, Thoma.</ref>. Deri më 1913 përfaqësues laik i Mitropolitit të Durrësit në Kavajë prej njëzet vjetësh<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-11, f. 43–45: Mitropoliti Jakov drejtuar Kryetarit të Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, nr. 27, Durrës, 3/16 nëntor 1913.</ref>. Leonidha gëzonte besimin si të parisë myslimane, ashtu edhe të asaj të krishterë të qytetit. Në janar 1901, pasi Hamdi Bej Alltuni (delegat i Kavajës në [[Kongresi i Dibrës|Kongresin e Dibrës]] më 1909<ref>{{Cite web |last=Mehmeti |first=Abdulla |date=8 dhjetor 2023 |title=Kongresi i Dibrës, i zgjimit të ndërgjegjes kombëtare për pavarësi nga Perandoria Osmane |url=https://diplomacia.dk/kongresi-i-dibres-i-zgjimit-te-ndergjegjes-kombetare-per-pavaresi-nga-perandoria-osmane-2/ |url-status=live |access-date=14 tetor 2026 |language=sq}}</ref>), u akuzua e arrestua për një vrasje, Leonidha vajti dy herë si përfaqësues i tij te nënkonsulli grek në Durrës për t'i kërkuar ndihmë<ref name=":6">Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1901, dosja 78, nëndosja 1, f. 454–457 (nënkonsullata e Durrësit, raporti nr. 21, 26 janar 1901) dhe f. 346–347 (raporti nr. 95, 9 prill 1901); draftet në 1901, dosja 55, nëndosja 5.</ref>. Në prill të të njëjtit vit, Mitropoliti Prokop i Durrësit u mbështet te ndikimi i Leonidhës mbi fshatrat ortodokse përreth Grethit për të kundërshtuar një përpjekje të konsullatës austro-hungareze për t'i konvertuar ato në [[Kishat katolike lindore|Kishën Uniate]]<ref name=":6" />[[Kishat katolike lindore|.]] == Veprimtaria industriale == Më 1910 Leonidha themeloi në Kavajë një mulli drithi të vënë në lëvizje nga një motor me avull Crossley dhe të pajisur me gurë mulliri francezë<ref name=":7" /><ref name=":8" />. Më 1911 ai e zgjeroi aktivitetin me një fabrikë vaji ulliri me makineri italiane, e cila merrte energji nga i njëjti motor me avull.<ref name=":7" /><ref name=":8" />. Këto ishin ndërmarrjet e para industriale në Kavajë dhe ndër të parat në trevat shqipfolëse<ref>Gabeta, Aida. ''Manaxhimi i kapaciteteve të agrobiznesit në rajonin e Korçës''. Disertacion doktorature. Tiranë: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, 2011, f. 17. "Në vitin 1912 industria agropërpunuese kishte 26 njësi prodhimi nga të cilat: mulli bloje me motor 18 njësi, fabrika vaji 3 njësi, fabrika makaronash 1 njësi, fabrikë sapuni 1 njësi, fabrikë cigaresh 1 njësi dhe 2 kripore."</ref>. Gazetari Miroslaw Kaucky, në një artikull të publikuar më 1916, e përshkruan mullirin me avull të Mineut si më të madhin nga dy mullinjtë me makineri të qytetit. Tjetri, më i vogël, ishte mulliri me motor nafte i Shaqir Efendiut dhe Denis Koljakës, me një kapacitet prej 25–30 kuintalësh drithë në ditë. Sipas Kaucky-t, të dy mullinjtë me makineri po u merrnin gjithnjë e më shumë klientë mullinjve tradicionalë<ref name=":8">{{Cite news |last=Kaucky |first=Miroslaw |date=1916 |title=Mittelalbanische Stadt- und Wirtschaftsbilder |language=gjermanisht |pages=44-55 |work=Österreichische Monatsschrift für den Orient |url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=mor&datum=1916&page=54&size=45 |access-date=15 tetor 2026}}</ref>. Fabrika e vajit nxirrte 6 okë vaj nga një thes ullinj (1 thes = 20 okë, rreth 25 kg), kundrejt 4 okëve në punishtet tradicionale, dhe vaji i saj vlerësohej rreth 20 para më shumë për okë. Për përpunimin Mineu merrte gjysmë oke vaj për çdo thes, ndërsa punishtet tradicionale merrnin gjysmë oke për katër thasë. Përveç kësaj, ai mbante bërsitë e ullirit, të cilat shiteshin në Itali me 8 para për okë dhe transportoheshin lirë për në Durrës si ngarkesë kthimi e karvanëve. Ndryshe nga punishtet tradicionale, klienti nuk kishte nevojë të siguronte vetë fuqi punëtore, që zakonisht ishte një kalë dhe dy ose tre vetë. Tarifa e Mineut ishte afërsisht e njëjtë me atë të presës hidraulike të vëllezërve Nosi në Elbasan<ref name=":8" />. Pas vrasjes së Leonidhës, ndërmarrja kaloi te Kleanth Mineu (me vëllezër<ref name=":7" />), të cilin Kaucky e përmend si pronar në dimrin 1913–1914<ref name=":8" />. == Pavarësia dhe pushtimi serb == Leonidha Mineu ishte ndër parinë e Kavajës që mori pjesë në ngritjen e flamurit kombëtar në qytet më 27 nëntor 1912, dhe ndër ata që pritën dhe shoqëruan [[Ismail Qemali|Ismail Qemalin]] në rrugëtimin e tij drejt Vlorës<ref name=":1" />. Tri ditë më vonë ushtria serbe hyri në Kavajë dhe uli flamurin<ref name=":1" />. Gjatë pushtimit serb, Leonidha shërbeu për rreth pesë muaj si kajmekam dhe kryetar i administratës së qytetit<ref name=":11">Novaković, Kosta. "Četiri meseca u Albaniji", cituar në ''Srbija i Albanci: Pregled politike Srbije prema Albancima od 1878. do 1914. godine''. Časopis za kritiko znanosti 126. Lubjanë, 1989, f. 146.</ref> pasi u zgjodh nga paria ortodokse e qytetit<ref name=":1" />. Në këtë cilësi ai doli garant para komandës serbe për Marko Qypin (djali i Dhimitër Koleas, pjesëmarrës në [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjen e Prizrenit]]<ref>{{Cite web |last=Plaku |first=Nuri |date=27 tetor 2019 |title=Dy koburet e Dhimitrit dhe saga e Koleas, nga Lidhja e Prizrenit |url=https://www.radiandradi.com/dy-koburet-e-dhimitrit-dhe-saga-e-koleas-nga-lidhja-e-prizrenit-nga-nuri-plaku/ |access-date=15 tetor 2026 |language=sq}}</ref>), korrier i Qeverisë së Përkohshme të Vlorës, i arrestuar gjatë rrugës për në Durrës, i cili u lirua me dorëzaninë e Mineut<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 145 (Kryesia e Qeverisë së Përkohshme të Vlorës), II-54, fl. 11–12: raporti i Marko Qypit, Vlorë, 27 korrik 1913.</ref>. Ai doli garant edhe për jetën e [[Sheh Ahmet Pazari|Sheh Ahmet Pazarit]] të Tiranës, të cilin autoritetet serbe e kishin dënuar me vdekje e dërguar në burgun e Kavajës, si udhëheqës fetar mysliman e patriotik, organizues i ngritjes së flamurit në Tiranë, e për ndihmën që i kishte dhënë Ismail Qemalit për të arritur në Vlorë. Garancia e Leonidhës i shpëton jetën shehut patriotik<ref>{{Cite book |last=Dobruna |first=Alban |title=Tarikati islam Halveti te shqiptarët |publisher=Instituti i Historisë “Ali Hadri” |year=2017 |isbn=9789951409612 |location=Prishtinë |language=sq}}</ref>. Ushtria e Mbretërisë së Serbisë do të tërhiqet nga Durrësi e Kavaja në prill 1913 nën presionin e flotës detare të Fuqive të Mëdha, por do të qëndrojë në pjesë të tjera të Shqipërisë për dy muajt në vijim<ref>{{harvnb|Antić|2010}}: VeĆ u aprilu 1913. postalo je izvesno da je kraj "albanske operacije" blizu. Pod pritiskom flote velikih sila srpska vojska je napustila jadransko primorje. U Albaniji je, međutim, ostala još dva meseca... ''(In April 1913 it was obvious that end of "Albanian operation" was close and army of Serbia retreated from Adriatic coast remaining in Albania for two more months)''.</ref>. == Vrasja == Në mbrëmjen e së premtes, 22 gusht 1913, Leonidha u largua i vetëm nga fabrika për të shkuar në shtëpi. Në një rrugicë pak minuta larg shtëpisë së tij dhe pranë bashkisë, u godit nga tre plumba revoleje dhe vdiq në vend<ref name=":9" />. Mitropoliti i Durrësit, Jakovi, protestoi me telegram pranë Esat Pashë Toptanit, atëherë ministër i Brendshëm i Qeverisë së Përkohshme, i cili premtoi se autori do të arrestohej dhe do të dënohej. Komandantët vendorë dhe ata të qarkut dhanë siguri të ngjashme<ref name=":9" />. Asnjë arrestim nuk pasoi. == Hetimi, akuzat dhe konteksti politik == Në raportin e tij drejtuar Patrikut Ekumenik të Kostandinopojës, Jakovi shkruante se, sipas besimit të përgjithshëm në vend, vrasësi kishte qenë vegël e Irfan Bej Ohrit, nip i Aqif Pashë Elbasanit, prefektit të Elbasanit<ref name=":9" />. Sipas Jakovit, gjykata e Kavajës lëshoi më pas fletëthirrje dhe urdhër-arreste kundër Irfan Beut dhe nëpunësit të tij Ibrahim Kolecit, por Aqif Pasha i pengoi të paraqiteshin<ref name=":9" /><ref name=":2" />. Jakovi e çoi çështjen para Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit në nëntor 1913 dhe sërish në janar 1914<ref name=":2" />. Nuk ka të dhëna për ndonjë gjyq. Urdhër-arresti u bë pjesë e konfliktit ndërmjet Esat Pashës dhe qeverisë së Ismail Qemalit. Në shtator 1913 Esati, si ministër i Brendshëm, i shkroi Aqif Pashës duke iu ankuar për Ismail Qemalin e kërkuar që ai (Aqif Pasha) të "merrej me nipin e tij"<ref name=":3" />. Aqifi u përgjigj duke mbrojtur Ismail Qemalin dhe duke vënë në dukje rolin e Mitropolitit në tensionet ndërmjet myslimanëve dhe të krishterëve<ref name=":3" />. Irfan Bej Ohri ishte prej kohësh pjesëtar i rretheve nacionaliste shqiptare<ref>{{Cite book |last=Dalliu |first=Hafiz Ibrahim |title=Patriotizma në Tiranë |year=1930 |location=Tiranë |pages=65–66, 71 |language=sq|publisher=Shtypshkronja "Tirana"}}</ref>. I vëllai, Hamdiu, u emërua nënprefekt i Starovës në tetor 1913 për t'u kundërvënë atje përkrahësve të Esatit<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 145, ST III 5.1, telegrami nr. 11.948, Elbasan, 9 Vjeshtë e dytë 1329 (22 tetor 1913).</ref>, ndërsa më 1920 Irfani udhëhoqi njerëz të armatosur kundër një kryengritjeje të ndjekësve të Esatit<ref name=":10">Oikonomopoulos, Petros-Emmanouil. ''Ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος ο από Δυρραχίου: από την Εθναρχούσα Εκκλησία στην Εθνική''. Disertacion doktorature, Universiteti Aristotel i Selanikut, 2016, f. 81–100, 123.</ref>. Në javët e vrasjes dhe të hetimit të saj, Mitropoliti Jakov vepronte si ndërmjetës i fshehtë ndërmjet qeverisë greke dhe Esat Pashës dhe ishte kanali nëpërmjet të cilit Esatit i shkonin ndihmat financiare greke<ref name=":10" /><ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1913, dosja 27, nëndosja 2.</ref>. Më 6 shtator 1913 Legata greke në Vjenë përmendi vrasjen e Mineut, të cilin e cilësoi grek, si dëshmi të pasigurisë në territoret nën qeverinë e Vlorës, në përgjigjen e saj ndaj një memorandumi shqiptar për Shqipërinë e Jugut<ref name=":4" />. Novaković, nga ana serbe, ia atribuoi vrasjen zemërimit të shqiptarëve ndaj atyre që u kishin shërbyer autoriteteve pushtuese<ref name=":11" />. Kujtesa qytetare e Kavajës emërton Esat Pashë Toptanin si porositës së vrasjes së Leonidhës, manifestuar në librin "Histori e Kavajës" të Rifat Hoxhës<ref name=":1" />. Asnjë dokument i ruajtur nuk e përmend emrin e atij që e urdhëroi vrasjen. == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} 6brkn2vezrbce5m1qubark1sour0kgq 3057691 3057690 2026-10-16T23:34:57Z ~2026-55534-51 194498 Ndryshuar "Miroslaw Kaucky vizitoi qytetin gjate dimrit 1913-1914" ne "nje artikull publikuar me 1916". Vizita ka ndodhur ne 1913-1914 me shume mundesi, por publikimi eshte i sigurt. 3057691 wikitext text/x-wiki {{Hulumtim vetjak|date=tetor 2026}}{{Infobox person | name = Leonidha Mineu | image = Leonidha P. Mineu.jpg | caption = | birth_date = 1857 | birth_place = Patra, Mbretëria e Greqisë | death_date = 22 gusht 1913 | death_place = Kavajë, Shqipëri | death_cause = Vrasje (me armë zjarri) | occupation = Tregtar, industrialist | known_for = Pjesëmarrës në ngritjen e flamurit në Kavajë në 1912; kryetar i administratës së Kavajës gjatë pushtimit serb; Themelues i mullirit të parë me avull në Kavajë }} '''Leonidha Mineu''' ([[Patra]], 1857 – [[Kavaja|Kavajë]], 22 gusht 1913) ka qenë tregtar, industrialist dhe aktivist politik i [[Kavaja|Kavajës]]. Themeloi mullirin e parë me avull dhe fabrikën e parë të vajit të ullirit në qytet<ref name=":7">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 266, viti 1942, dosja 14.</ref>. Mori pjesë në ngritjen e flamurit kombëtar në Kavajë në nëntor 1912<ref name=":1">{{Cite book |last=Hoxha |first=Rifat |title=Histori e Kavajës |publisher=Botimet Jozef |year=2023 |isbn=978-9928-383-97-6 |edition=2-të |location=Durrës |pages=260-280 |language=Shqip}}</ref> dhe drejtoi administratën e qytetit gjatë [[:en:Drač_County|pushtimit]] [[:en:Drač_County|serb]] në periudhën dhjetor 1912 – prill 1913<ref name=":1" />. Mineu u vra në Kavajë në gusht 1913. Për vrasjen nuk u zhvillua kurrë gjyq<ref name=":2">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-11, f. 55–58: telegrami nr. 34 drejtuar Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, 16 janar 1914 (s.v.), dhe letra nr. 35 drejtuar Patrikut Germanos V, 24 janar 1914 (s.v.).</ref>. Vrasja i atribuohet [[Esad pashë Toptani|Esat Pashë Toptanit]]<ref name=":1" />, për forcimin e influencës në zonën e Kavajës mes elementit ortodoks të qytetit. Mitropoliti i Durrësit, Jakovi, bashkëpunëtor i ngushtë i Esat Pashës, ia atribuoi atë [[Irfan Bej Ohri|Irfan Bej Ohrit]], nip i [[Aqif pashë Elbasani|Aqif Pashë Elbasanit]] e kundërshtar politik i Esat Pashës<ref name=":9">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-13: Mitropoliti Jakov drejtuar Patrikut Germanos V, nr. 52/1913, Durrës, 15 gusht 1913 (s.v.), kopjuar në regjistër si nr. 57 në fund të vitit 1912.</ref>. Vrasja u përdor nga Esat Pashë Toptani gjatë konfliktit me [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Qeverinë e Përkohshme të Vlorës]]<ref name=":3">Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 71, dosja 4, dok. 11789 (Esat Pasha drejtuar Aqif Pashës, 17 / 30 shtator 1913) dhe dok. 11804 (Aqif Pasha drejtuar Esat Pashës, 19 shtator / 2 tetor 1913); kopje në AQSH, Fondi 145, XXVIII-1, fl. 11–17.</ref>, ashtu si dhe nga qeveria greke në mosmarrëveshjen e saj me qeverinë shqiptare për Shqipërinë e Jugut në kontekstin e post-[[Luftërat Ballkanike|luftërave ballkanike]]<ref name=":4">{{Cite news |last=Legata Greke |date=7 shtator 1913 |title=Das Memorandum der Albaner |language=Gjermanisht |pages=3 |work=Die Zeit |issue=3934 |publication-place=Vjenë, Austro-Hungari |url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=zei&datum=19130907&seite=3& |access-date=15 tetor 2026}}</ref>. == Prejardhja familjare == Familja Mineu ishte familje tregtare arumune me prejardhje nga Voskopoja. U vendos në zonën e Kavajës pasi Mihal Nikolla Mineu bashkëpunoi me Ibrahim Pashë [[Alltunët|Alltunin]], emin i mukatasë së Durrësit, i cili e shpërbleu më 1747 me një pronë në çifligun e Rrikajt<ref name=":5">Arkivi Osman i Stambollit (BOA), HR.MKT. 324/65, [7 R 1276 (30 Janar 1860)].</ref>. Nipi i Mihalit, Jovan Mineu, ishte nën shërbimin e Mustafa Pashë Bushatit, pashait të fundit të dinastisë së Bushatllinjve të Shkodrës<ref name=":5" />, gjatë periudhës së pashallëkut e pas zhvendosjes së tij në Stamboll. Djali i Jovanit, Petro Mineu, përmendet në kodikët e kishave të Kavajës ndër parinë ortodokse të qytetit dhe ndër financuesit e jetimores së Kavajës e të shkollave greke të saj<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, Dosja IV-4.</ref>. Petro dhe bashkëshortja e tij Roksana patën dy djem, Leonidhën dhe Jovanin, i lindur në Kavajë më 14 shkurt 1864. == Udhëheqja e komunitetit == Të paktën që prej vitit 1899 Leonidha ishte efor (administrator) i shkollave greqishtfolëse të djemve dhe të vajzave të komunitetit ortodoks të Kavajës<ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1900, dosja 66, nëndosja 1 (Komiteti për Mbështetjen e Kishës dhe Arsimit Grek), dëftesë e 1 shkurtit 1900.</ref>, pozicion që ai e mbajti të paktën deri më 1910<ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1901, dosja 55, nëndosja 4; 1902, dosja 1, nëndosja 7; 1903, dosja 5, nëndosja 3; dosjet konsullore të vitit 1910 (dëftesa dhe llogari shkollore të nënkonsullatës së Durrësit).</ref>. Të paktën që në mars 1900 anëtar i Pleqësisë së komunitetit ortodoks të Kavajës<ref>Kodiku i II i Shën Kollit, Kavajë, regjistrimi nr. 1, 5 mars 1900 (s.v.). Fotokopje; origjinali i pagjetur; botuar ne shkrimin "Trashëgimia e Bashkësisë së Krishterë në Kavajë Rasti i Kishave Shën e Premte, Çetë dhe Shën Kolli", Shkira, Thoma.</ref>. Deri më 1913 përfaqësues laik i Mitropolitit të Durrësit në Kavajë prej njëzet vjetësh<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 136, dosja I-11, f. 43–45: Mitropoliti Jakov drejtuar Kryetarit të Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, nr. 27, Durrës, 3/16 nëntor 1913.</ref>. Leonidha gëzonte besimin si të parisë myslimane, ashtu edhe të asaj të krishterë të qytetit. Në janar 1901, pasi Hamdi Bej Alltuni (delegat i Kavajës në [[Kongresi i Dibrës|Kongresin e Dibrës]] më 1909<ref>{{Cite web |last=Mehmeti |first=Abdulla |date=8 dhjetor 2023 |title=Kongresi i Dibrës, i zgjimit të ndërgjegjes kombëtare për pavarësi nga Perandoria Osmane |url=https://diplomacia.dk/kongresi-i-dibres-i-zgjimit-te-ndergjegjes-kombetare-per-pavaresi-nga-perandoria-osmane-2/ |url-status=live |access-date=14 tetor 2026 |language=sq}}</ref>), u akuzua e arrestua për një vrasje, Leonidha vajti dy herë si përfaqësues i tij te nënkonsulli grek në Durrës për t'i kërkuar ndihmë<ref name=":6">Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1901, dosja 78, nëndosja 1, f. 454–457 (nënkonsullata e Durrësit, raporti nr. 21, 26 janar 1901) dhe f. 346–347 (raporti nr. 95, 9 prill 1901); draftet në 1901, dosja 55, nëndosja 5.</ref>. Në prill të të njëjtit vit, Mitropoliti Prokop i Durrësit u mbështet te ndikimi i Leonidhës mbi fshatrat ortodokse përreth Grethit për të kundërshtuar një përpjekje të konsullatës austro-hungareze për t'i konvertuar ato në [[Kishat katolike lindore|Kishën Uniate]]<ref name=":6" />[[Kishat katolike lindore|.]] == Veprimtaria industriale == Më 1910 Leonidha themeloi në Kavajë një mulli drithi të vënë në lëvizje nga një motor me avull Crossley dhe të pajisur me gurë mulliri francezë<ref name=":7" /><ref name=":8" />. Më 1911 ai e zgjeroi aktivitetin me një fabrikë vaji ulliri me makineri italiane, e cila merrte energji nga i njëjti motor me avull.<ref name=":7" /><ref name=":8" />. Këto ishin ndërmarrjet e para industriale në Kavajë dhe ndër të parat në trevat shqipfolëse<ref>Gabeta, Aida. ''Manaxhimi i kapaciteteve të agrobiznesit në rajonin e Korçës''. Disertacion doktorature. Tiranë: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, 2011, f. 17. "Në vitin 1912 industria agropërpunuese kishte 26 njësi prodhimi nga të cilat: mulli bloje me motor 18 njësi, fabrika vaji 3 njësi, fabrika makaronash 1 njësi, fabrikë sapuni 1 njësi, fabrikë cigaresh 1 njësi dhe 2 kripore."</ref>. Gazetari Miroslaw Kaucky, në një artikull të publikuar më 1916, e përshkruan mullirin me avull të Mineut si më të madhin nga dy mullinjtë me makineri të qytetit. Tjetri, më i vogël, ishte mulliri me motor nafte i Shaqir Efendiut dhe Denis Koljakës, me një kapacitet prej 25–30 kuintalësh drithë në ditë. Sipas Kaucky-t, të dy mullinjtë me makineri po u merrnin gjithnjë e më shumë klientë mullinjve tradicionalë<ref name=":8">{{Cite news |last=Kaucky |first=Miroslaw |date=1916 |title=Mittelalbanische Stadt- und Wirtschaftsbilder |language=gjermanisht |pages=44-55 |work=Österreichische Monatsschrift für den Orient |url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=mor&datum=1916&page=54&size=45 |access-date=15 tetor 2026}}</ref>. Fabrika e vajit nxirrte 6 okë vaj nga një thes ullinj (1 thes = 20 okë, rreth 25 kg), kundrejt 4 okëve në punishtet tradicionale, dhe vaji i saj vlerësohej rreth 20 para më shumë për okë. Për përpunimin Mineu merrte gjysmë oke vaj për çdo thes, ndërsa punishtet tradicionale merrnin gjysmë oke për katër thasë. Përveç kësaj, ai mbante bërsitë e ullirit, të cilat shiteshin në Itali me 8 para për okë dhe transportoheshin lirë për në Durrës si ngarkesë kthimi e karvanëve. Ndryshe nga punishtet tradicionale, klienti nuk kishte nevojë të siguronte vetë fuqi punëtore, që zakonisht ishte një kalë dhe dy ose tre vetë. Tarifa e Mineut ishte afërsisht e njëjtë me atë të presës hidraulike të vëllezërve Nosi në Elbasan<ref name=":8" />. Pas vrasjes së Leonidhës, ndërmarrja kaloi te Kleanth Mineu (me vëllezër<ref name=":7" />), të cilin Kaucky e përmend si pronar në artikullin e 1916<ref name=":8" />. == Pavarësia dhe pushtimi serb == Leonidha Mineu ishte ndër parinë e Kavajës që mori pjesë në ngritjen e flamurit kombëtar në qytet më 27 nëntor 1912, dhe ndër ata që pritën dhe shoqëruan [[Ismail Qemali|Ismail Qemalin]] në rrugëtimin e tij drejt Vlorës<ref name=":1" />. Tri ditë më vonë ushtria serbe hyri në Kavajë dhe uli flamurin<ref name=":1" />. Gjatë pushtimit serb, Leonidha shërbeu për rreth pesë muaj si kajmekam dhe kryetar i administratës së qytetit<ref name=":11">Novaković, Kosta. "Četiri meseca u Albaniji", cituar në ''Srbija i Albanci: Pregled politike Srbije prema Albancima od 1878. do 1914. godine''. Časopis za kritiko znanosti 126. Lubjanë, 1989, f. 146.</ref> pasi u zgjodh nga paria ortodokse e qytetit<ref name=":1" />. Në këtë cilësi ai doli garant para komandës serbe për Marko Qypin (djali i Dhimitër Koleas, pjesëmarrës në [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjen e Prizrenit]]<ref>{{Cite web |last=Plaku |first=Nuri |date=27 tetor 2019 |title=Dy koburet e Dhimitrit dhe saga e Koleas, nga Lidhja e Prizrenit |url=https://www.radiandradi.com/dy-koburet-e-dhimitrit-dhe-saga-e-koleas-nga-lidhja-e-prizrenit-nga-nuri-plaku/ |access-date=15 tetor 2026 |language=sq}}</ref>), korrier i Qeverisë së Përkohshme të Vlorës, i arrestuar gjatë rrugës për në Durrës, i cili u lirua me dorëzaninë e Mineut<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 145 (Kryesia e Qeverisë së Përkohshme të Vlorës), II-54, fl. 11–12: raporti i Marko Qypit, Vlorë, 27 korrik 1913.</ref>. Ai doli garant edhe për jetën e [[Sheh Ahmet Pazari|Sheh Ahmet Pazarit]] të Tiranës, të cilin autoritetet serbe e kishin dënuar me vdekje e dërguar në burgun e Kavajës, si udhëheqës fetar mysliman e patriotik, organizues i ngritjes së flamurit në Tiranë, e për ndihmën që i kishte dhënë Ismail Qemalit për të arritur në Vlorë. Garancia e Leonidhës i shpëton jetën shehut patriotik<ref>{{Cite book |last=Dobruna |first=Alban |title=Tarikati islam Halveti te shqiptarët |publisher=Instituti i Historisë “Ali Hadri” |year=2017 |isbn=9789951409612 |location=Prishtinë |language=sq}}</ref>. Ushtria e Mbretërisë së Serbisë do të tërhiqet nga Durrësi e Kavaja në prill 1913 nën presionin e flotës detare të Fuqive të Mëdha, por do të qëndrojë në pjesë të tjera të Shqipërisë për dy muajt në vijim<ref>{{harvnb|Antić|2010}}: VeĆ u aprilu 1913. postalo je izvesno da je kraj "albanske operacije" blizu. Pod pritiskom flote velikih sila srpska vojska je napustila jadransko primorje. U Albaniji je, međutim, ostala još dva meseca... ''(In April 1913 it was obvious that end of "Albanian operation" was close and army of Serbia retreated from Adriatic coast remaining in Albania for two more months)''.</ref>. == Vrasja == Në mbrëmjen e së premtes, 22 gusht 1913, Leonidha u largua i vetëm nga fabrika për të shkuar në shtëpi. Në një rrugicë pak minuta larg shtëpisë së tij dhe pranë bashkisë, u godit nga tre plumba revoleje dhe vdiq në vend<ref name=":9" />. Mitropoliti i Durrësit, Jakovi, protestoi me telegram pranë Esat Pashë Toptanit, atëherë ministër i Brendshëm i Qeverisë së Përkohshme, i cili premtoi se autori do të arrestohej dhe do të dënohej. Komandantët vendorë dhe ata të qarkut dhanë siguri të ngjashme<ref name=":9" />. Asnjë arrestim nuk pasoi. == Hetimi, akuzat dhe konteksti politik == Në raportin e tij drejtuar Patrikut Ekumenik të Kostandinopojës, Jakovi shkruante se, sipas besimit të përgjithshëm në vend, vrasësi kishte qenë vegël e Irfan Bej Ohrit, nip i Aqif Pashë Elbasanit, prefektit të Elbasanit<ref name=":9" />. Sipas Jakovit, gjykata e Kavajës lëshoi më pas fletëthirrje dhe urdhër-arreste kundër Irfan Beut dhe nëpunësit të tij Ibrahim Kolecit, por Aqif Pasha i pengoi të paraqiteshin<ref name=":9" /><ref name=":2" />. Jakovi e çoi çështjen para Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit në nëntor 1913 dhe sërish në janar 1914<ref name=":2" />. Nuk ka të dhëna për ndonjë gjyq. Urdhër-arresti u bë pjesë e konfliktit ndërmjet Esat Pashës dhe qeverisë së Ismail Qemalit. Në shtator 1913 Esati, si ministër i Brendshëm, i shkroi Aqif Pashës duke iu ankuar për Ismail Qemalin e kërkuar që ai (Aqif Pasha) të "merrej me nipin e tij"<ref name=":3" />. Aqifi u përgjigj duke mbrojtur Ismail Qemalin dhe duke vënë në dukje rolin e Mitropolitit në tensionet ndërmjet myslimanëve dhe të krishterëve<ref name=":3" />. Irfan Bej Ohri ishte prej kohësh pjesëtar i rretheve nacionaliste shqiptare<ref>{{Cite book |last=Dalliu |first=Hafiz Ibrahim |title=Patriotizma në Tiranë |year=1930 |location=Tiranë |pages=65–66, 71 |language=sq|publisher=Shtypshkronja "Tirana"}}</ref>. I vëllai, Hamdiu, u emërua nënprefekt i Starovës në tetor 1913 për t'u kundërvënë atje përkrahësve të Esatit<ref>Arkivi Qendror Shtetëror (AQSH), Fondi 145, ST III 5.1, telegrami nr. 11.948, Elbasan, 9 Vjeshtë e dytë 1329 (22 tetor 1913).</ref>, ndërsa më 1920 Irfani udhëhoqi njerëz të armatosur kundër një kryengritjeje të ndjekësve të Esatit<ref name=":10">Oikonomopoulos, Petros-Emmanouil. ''Ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος ο από Δυρραχίου: από την Εθναρχούσα Εκκλησία στην Εθνική''. Disertacion doktorature, Universiteti Aristotel i Selanikut, 2016, f. 81–100, 123.</ref>. Në javët e vrasjes dhe të hetimit të saj, Mitropoliti Jakov vepronte si ndërmjetës i fshehtë ndërmjet qeverisë greke dhe Esat Pashës dhe ishte kanali nëpërmjet të cilit Esatit i shkonin ndihmat financiare greke<ref name=":10" /><ref>Arkivi Historik i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Greqisë (ΥΔΙΑ), Shërbimi Qendror, 1913, dosja 27, nëndosja 2.</ref>. Më 6 shtator 1913 Legata greke në Vjenë përmendi vrasjen e Mineut, të cilin e cilësoi grek, si dëshmi të pasigurisë në territoret nën qeverinë e Vlorës, në përgjigjen e saj ndaj një memorandumi shqiptar për Shqipërinë e Jugut<ref name=":4" />. Novaković, nga ana serbe, ia atribuoi vrasjen zemërimit të shqiptarëve ndaj atyre që u kishin shërbyer autoriteteve pushtuese<ref name=":11" />. Kujtesa qytetare e Kavajës emërton Esat Pashë Toptanin si porositës së vrasjes së Leonidhës, manifestuar në librin "Histori e Kavajës" të Rifat Hoxhës<ref name=":1" />. Asnjë dokument i ruajtur nuk e përmend emrin e atij që e urdhëroi vrasjen. == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} b6csi18owo1gj8dhj4rkebyrqtegg98 Përdoruesi diskutim:Ict.al 3 407780 3057646 2026-10-16T16:30:24Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057646 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Ict.al}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 16 tetor 2026 18:30 (CEST) 771eelhey3htiu1mj5mhk9ago3x2j57 3057673 3057646 2026-10-16T19:21:37Z Fallbackintoreality 102113 /* Ndalohet reklama */ pjesë e re 3057673 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Ict.al}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 16 tetor 2026 18:30 (CEST) == Ndalohet reklama == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] Përshëndetje, unë jam [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. Dua të ta bëj me dije që njëri ose më shumë prej [[Special:Contributions/Ict.al|kontributeve tua të fundit]]&nbsp;to [[:Ict.al]] janë zhbërë për shkak se u dukën të jenë reklamuese. Ndalohet që të [[Wikipedia:Çfarë Wikipedia nuk është#Wikipedia nuk është një podium propagande apo mjet promovimi|reklamosh]] dhe që ta përdorësh Wikipedinë si "[[Wikipedia:Çfarë Wikipedia nuk është#Wikipedia nuk është një podium propagande apo mjet promovimi|mjet promovimi]]", dhe bie ndesh me politikat e Wikipedisë; artikujt në Wikipedia duhet të shkruhen në mënyrë objektive, duke përdorur [[Wikipedia:Burimet e pavarura|burime të pavarura]], dhe prej një [[Wikipedia:Pikëpamje neutrale|pikëpamje neutrale]]. Jepja një sy [[Wikipedia:Mirësevini|faqes mirëpritëse]] për të mësuar më shumë rreth Wikipedisë. Faleminderit.[[Category:Faqe diskutimi të përdoruesve me njoftime Uw-reklama1|{{PAGENAME}}]]<!-- Template:uw-advert1 --> [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 16 tetor 2026 21:21 (CEST) fnq2eoc12v8jgiips7uuy5gomtlyq5x Diskutim:Isa Khani 1 407782 3057649 2026-10-16T16:40:35Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057649 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Isa Khani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057648 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 18:40 (CEST) 9xs25u08lva1b93gqhfnpg2p2tng5p5 Wu Yize 0 407783 3057665 2026-10-16T17:49:01Z Qendrimi15 122927 Faqe e re: {{Infobox snooker player | name = Wu Yize | image = Wu Yize at the World Snooker Green Carpet Ceremony 2026 (cropped).jpg | caption = Wu më 2026 | birth_date = {{Birth date and age|14|10|2003}} | birth_place = [[Lanzhou]], Gansu, Kinë | nickname = The Lanzhou Lion | country = {{flagicon|CHN}} [[Kina]] | professional = 2021–tani | current_ranking = 2 (tetor 2026) | highest_ranking = 2 (tetor... 3057665 wikitext text/x-wiki {{Infobox snooker player | name = Wu Yize | image = Wu Yize at the World Snooker Green Carpet Ceremony 2026 (cropped).jpg | caption = Wu më 2026 | birth_date = {{Birth date and age|14|10|2003}} | birth_place = [[Lanzhou]], Gansu, Kinë | nickname = The Lanzhou Lion | country = {{flagicon|CHN}} [[Kina]] | professional = 2021–tani | current_ranking = 2 (tetor 2026) | highest_ranking = 2 (tetor 2026) | maximum_breaks = 1 | century_breaks = 166 | ranking_wins = 3 | world_championship = [[Kampionati Botëror Snooker 2026|2026]] }} '''Wu Yize''' ([[Gjuha kineze|Kinezisht]]: 吴宜泽; [[pinyin]]: ''Wú Yízé''; lindi më 14 tetor 2003) është një lojtar profesionist [[snooker]] kinez, i cili fitoi [[Kampionati Botëror Snooker 2026|Kampionatin Botëror Snooker 2026]]. I lindur në [[Lanzhou]], në provincën [[Gansu]] të [[Kina Veriperëndimore|Kinës Veriperëndimore]], Wu filloi të stërvitej në Akademinë Ndërkombëtare të Bilardos Yushan në moshën 11-vjeçare. Në moshën 16-vjeçare, ai u shpërngul në [[Sheffield]], Angli, së bashku me babanë e tij, ndërsa në vitin 2021, në moshën 17-vjeçare, u bë lojtar profesionist. I njohur për stilin e tij sulmues të lojës, ai fitoi titullin e tij të parë në renditjen botërore në [[Kampionati Ndërkombëtar 2025|Kampionatin Ndërkombëtar 2025]], duke mundur [[John Higgins]] 10–6 në finale, gjë që i mundësoi atij të hynte në 16 më të mirët në [[Renditja botërore e snooker|renditjen botërore të snooker]]. Ai arriti në gjysmëfinalet e [[Masters 2026 (snooker)|Masters 2026]] në debutimin e tij dhe realizoi [[maximum break]] e tij të parë në një garë profesionale gjatë [[2026 Championship League]]. ==Jeta e hershme== Wu ka lindur më 14 tetor 2003 në Lanzhou në provincën [[Gansu]] të [[Kina Veriperëndimore|Kinës Veriperëndimore]].<ref name="auto">{{cite web| url=https://www.wst.tv/players/d935d534-e696-4292-b773-e9b8efee1ea7| title=Wu Yize| work=World Snooker Tour| access-date=21 qershor 2026| archive-date=10 korrik 2026| language=en| archive-url=https://web.archive.org/web/20260710150055/https://www.wst.tv/players/d935d534-e696-4292-b773-e9b8efee1ea7| url-status=live}}</ref> Ai tregoi aftësi për biliardo që në moshë të re dhe u dërgua nga babai i tij në Akademinë Ndërkombëtare të Bilardos Yushan për të punuar me trajnerin australian Roger Leighton në moshën 11-vjeçare.<ref>{{cite web |last=Ostlere |first=Lawrence |website=The Independent |access-date=30 prill 2026 |url=https://www.independent.co.uk/sport/snooker/wu-yize-snooker-world-championship-2026-b2958157.html |title=Who is Wu Yize? China's 'new superstar' tipped by Ronnie O'Sullivan to win the World Snooker Championship |date=29 prill 2026 |archive-date=30 prill 2026 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260430090744/https://www.independent.co.uk/sport/snooker/wu-yize-snooker-world-championship-2026-b2958157.html}}</ref> Ai u zhvendos në Mbretërinë e Bashkuar me të atin në moshën 16 vjeçare për të ndjekur një karrierë snooker dhe u vendos në [[Sheffield]].<ref name="Sacrifices">{{cite web |first=Steve |last=Sutcliffe |url=https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/articles/cgrpwvlv149o |website=BBC Sport |title=The family sacrifices that helped Wu become world champion |date=5 maj 2026 |accessdate=5 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai qëndroi në një dhomë të vetme pa dritare me babain e tij pasi ata ishin shpërngulur, duke lënë nënën e tij të sëmurë në Kinë.<ref name="Sacrifices"/> ==Referime== {{referime}} ==Lidhje të jashtme== * [https://www.wpbsa.com/player/wu-yize/ Wu Yize] në [[WPBSA]] * [https://www.wst.tv/players/d935d534-e696-4292-b773-e9b8efee1ea7 Wu Yize] në [[World Snooker Tour]] * [https://www.snooker.org/res/index.asp?season=-1&player=2469 Wu Yize] në Snooker.org [[Kategoria:Lindje 2003]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lojtarë snooker kinezë]] [[Kategoria:Fituesë të kampionatit botëror të snooker profesional]] h4sp1daeakang9rikvpx68c6y503i2g 3057671 3057665 2026-10-16T19:00:10Z Qendrimi15 122927 3057671 wikitext text/x-wiki {{Infobox snooker player | name = Wu Yize | image = Wu Yize at the World Snooker Green Carpet Ceremony 2026 (cropped).jpg | caption = Wu më 2026 | birth_date = {{Birth date and age|14|10|2003}} | birth_place = [[Lanzhou]], Gansu, Kinë | nickname = The Lanzhou Lion | country = {{flagicon|CHN}} [[Kina]] | professional = 2021–tani | current_ranking = 2 (tetor 2026) | highest_ranking = 2 (tetor 2026) | maximum_breaks = 1 | century_breaks = 166 | ranking_wins = 3 | world_championship = [[Kampionati Botëror Snooker 2026|2026]] }} '''Wu Yize''' ([[Gjuha kineze|Kinezisht]]: 吴宜泽; [[pinyin]]: ''Wú Yízé''; lindi më 14 tetor 2003) është një lojtar profesionist [[snooker]] kinez, i cili fitoi [[Kampionati Botëror Snooker 2026|Kampionatin Botëror Snooker 2026]]. I lindur në [[Lanzhou]], në provincën [[Gansu]] të [[Kina Veriperëndimore|Kinës Veriperëndimore]], Wu filloi të stërvitej në Akademinë Ndërkombëtare të Bilardos Yushan në moshën 11-vjeçare. Në moshën 16-vjeçare, ai u shpërngul në [[Sheffield]], Angli, së bashku me babanë e tij, ndërsa në vitin 2021, në moshën 17-vjeçare, u bë lojtar profesionist. I njohur për stilin e tij sulmues të lojës, ai fitoi titullin e tij të parë në renditjen botërore në [[Kampionati Ndërkombëtar 2025|Kampionatin Ndërkombëtar 2025]], duke mundur [[John Higgins]] 10–6 në finale, gjë që i mundësoi atij të hynte në 16 më të mirët në [[Renditja botërore e snooker|renditjen botërore të snooker]]. Ai arriti në gjysmëfinalet e [[Masters 2026 (snooker)|Masters 2026]] në debutimin e tij dhe realizoi [[maximum break]] e tij të parë në një garë profesionale gjatë [[2026 Championship League]]. ==Jeta e hershme== Wu ka lindur më 14 tetor 2003 në Lanzhou në provincën [[Gansu]] të [[Kina Veriperëndimore|Kinës Veriperëndimore]].<ref name="auto">{{cite web| url=https://www.wst.tv/players/d935d534-e696-4292-b773-e9b8efee1ea7| title=Wu Yize| work=World Snooker Tour| access-date=21 qershor 2026| archive-date=10 korrik 2026| language=en| archive-url=https://web.archive.org/web/20260710150055/https://www.wst.tv/players/d935d534-e696-4292-b773-e9b8efee1ea7| url-status=live}}</ref> Ai tregoi aftësi për biliardo që në moshë të re dhe u dërgua nga babai i tij në Akademinë Ndërkombëtare të Bilardos Yushan për të punuar me trajnerin australian Roger Leighton në moshën 11-vjeçare.<ref>{{cite web |last=Ostlere |first=Lawrence |website=The Independent |access-date=30 prill 2026 |url=https://www.independent.co.uk/sport/snooker/wu-yize-snooker-world-championship-2026-b2958157.html |title=Who is Wu Yize? China's 'new superstar' tipped by Ronnie O'Sullivan to win the World Snooker Championship |date=29 prill 2026 |archive-date=30 prill 2026 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260430090744/https://www.independent.co.uk/sport/snooker/wu-yize-snooker-world-championship-2026-b2958157.html}}</ref> Ai u zhvendos në Mbretërinë e Bashkuar me të atin në moshën 16 vjeçare për të ndjekur një karrierë snooker dhe u vendos në [[Sheffield]].<ref name="Sacrifices">{{cite web |first=Steve |last=Sutcliffe |url=https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/articles/cgrpwvlv149o |website=BBC Sport |title=The family sacrifices that helped Wu become world champion |date=5 maj 2026 |accessdate=5 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai qëndroi në një dhomë të vetme pa dritare me babain e tij pasi ata ishin shpërngulur, duke lënë nënën e tij të sëmurë në Kinë.<ref name="Sacrifices"/> ==Karriera== Wu Yize fitoi IBSF Kampionatin Botëror nën-21 në vitin 2018, kur ishte vetëm 14 vjeç, duke mposhtur tajlandezin Pongsakorn Chongjairak 6–4 në finale.<ref>{{cite web |last1=Pathak |first1=Vivek |title=Wu Yize wins World Under-21 Snooker Championship |url=http://www.ibsf.info/index.php?option=com_k2&view=item&id=793%3Awu-yize-wins-world-under-21-snooker-championship&Itemid=181 |website=ibsf.info |date=11 korrik 2018 |access-date=15 prill 2021 |language=en}}</ref> Ai mori një wildcard për të marrë pjesë në [[Kampionati Ndërkombëtar 2019|Kampionatin Ndërkombëtar 2019]], ku u mund 5–6 nga [[John Higgins]]. Në [[Six-red World Championship 2019]], ai arriti në fazën e 32 më të mirëve, ku u përball sërish me Higginsin, duke humbur këtë herë 4–6. Në [[World Open 2019 (snooker)|World Open 2019]], ai u ndesh me [[Luca Brecelin]], duke humbur 2–5, por duke bërë breaks prej 85 dhe 130 pikësh.<ref>{{cite web |title=Ones To Watch – Wu Yize |url=https://wst.tv/ones-to-watch-wu-yize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614002114/https://wst.tv/ones-to-watch-wu-yize/ |url-status=dead |archive-date=14 qershor 2020 |website=World Snooker |access-date=15 prill 2021 |date=27 maj 2020 |language=en}}</ref> ===2021–2024: Kalimi në nivelin profesionist dhe 'fillestari i vitit'=== Për shkak të pezullimit të turneut të CBSA China Tour gjatë [[Pandemia COVID-19|pandemisë COVID-19]], në prill të vitit 2021 u zhvillua një turne i veçantë kualifikues për profesionistë në Akademinë Botërore të Snooker të CBSA-së në Pekin. Wu mori pjesë në të parin nga dy aktivitetet dhe siguroi statusin e tij si profesionist duke mposhtur Pa Ruke 4–1 në raundin final të procesit përzgjedhës, duke fituar kështu të drejtën për të marrë pjesë në sezonet e snooker [[Sezoni i snooker 2021–22|2021–22]] dhe [[Sezoni i snooker 2022-23|2022-23]].<ref>{{cite news |title=斯诺克职业资格选拔赛第一站张健康吴宜泽获胜 |trans-title=Zhang Jiankang and Wu Yize win the first stop of the Snooker Professional Qualification Selection Tournament |url=https://sports.sina.cn/others/snooker/2021-04-15/detail-ikmxzfmk6978721.d.html |work=[[Sina Sports]] |date=15 prill 2021 |access-date=5 maj 2026 |language=zh}}</ref><ref>{{cite web |title=CBSA Qualifiers 2021: Event One Results |url=https://wpbsa.com/cbsa-qualifiers-2021-event-one-results |website=WPBSA |date=14 prill 2021 |access-date=15 prill 2021 |language=en}}</ref> Në maj 2022, në përfundim të sezonit të tij të parë, ai u nderua me çmimin "Fillestari i Vitit" nga [[World Snooker Tour]], pasi arriti të kualifikohej në mesin e 32 më të mirëve në tri turne të ndryshme të renditjes.<ref>{{Cite web |url=https://wst.tv/robertson-named-player-of-the-year/#:~:text=China%27s%2018%2Dyear%2Dold%20Wu,significant%20impact%20on%20our%20sport |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506110752/https://wst.tv/robertson-named-player-of-the-year/#:~:text=China%27s%2018%2Dyear%2Dold%20Wu,significant%20impact%20on%20our%20sport. |url-status=dead |archive-date=6 maj 2022 |access-date=12 prill 2023 |title=Robertson Named Player Of The Year |website=wst.tv |date=16 maj 2022 |language=en}}</ref> Në European Masters 2022, ai mundi [[Luca Brecel]] dhe [[Ryan Day]] për të kaluar në çerekfinale për herë të parë, përpara se të mposhtej nga [[Ali Carter]].<ref name="auto"/><ref>{{Cite web |url=http://www.china.org.cn/sports/2022-08/20/content_78380918.htm |title=China's players eliminated before Final Four at European Masters |website=china.org.cn |agency=Xinhua News Agency |date=20 gusht 2022 |url-status=live |archive-date=30 gusht 2022 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830002011/http://www.china.org.cn/sports/2022-08/20/content_78380918.htm}}</ref> Gjatë fazës kualifikuese për [[Kampionati Botëror Snooker 2023|Kampionatin Botëror Snooker 2023]], Wu mundi [[Allan Taylor]] dhe bashkatdhetarin e tij [[Tian Pengfei]], ndërsa në raundin e fundit kualifikues fitoi ndaj [[Chris Wakelin]] 10–8, duke siguruar për herë të parë pjesëmarrjen në fazën kryesore të Kampionatit Botëror.<ref name="auto"/><ref>{{cite web |url=https://www.snooker.org/res/index.asp?event=1352 |title=World Championship Qualifiers (2023) |website=snooker.org |access-date=27 korrik 2026 |archive-date=5 prill 2023 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405114455/https://www.snooker.org/res/index.asp?event=1352 |url-status=live }}</ref> Në raundin e parë, Wu u mund nga [[Neil Robertson]] 3-10.<ref>{{cite web |url=https://wst.tv/record-breaking-robertson-thrashes-wu/ |title=Record breaking Robertson thrashes Wu |date=16 prill 2023 |website=World Snooker Tour |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416173834/https://wst.tv/record-breaking-robertson-thrashes-wu/ |archive-date=16 prill 2023 |url-status=dead}}</ref> Në tetor 2023, ai arriti në gjysmëfinale të [[Wuhan Open 2023 (snooker)|Wuhan Open 2023]].<ref>{{cite web |title=Wuhan Open 2023: Judd Trump thrashes Wu Yize to reach final and set up all-English clash with Ali Carter |date=14 tetor 2023 |url=https://www.eurosport.com/snooker/wuhan-open/2023/wuhan-open-2023-ali-carter-cruises-to-final-in-china-with-victory-over-lyu-haotian-judd-trump-to-fac_sto9835739/story.shtml |website=Eurosport |accessdate=19 qershor 2024 |archive-date=19 maj 2026 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519190759/https://www.eurosport.com/snooker/wuhan-open/2023/wuhan-open-2023-ali-carter-cruises-to-final-in-china-with-victory-over-lyu-haotian-judd-trump-to-fac_sto9835739/story.shtml |url-status=live }}</ref> Më 18 qershor 2024, Wu fitoi grupin e tij round-robin të Championship League.<ref>{{cite web |accessdate=19 qershor 2024 |website=wst.tv |url=https://www.wst.tv/news/2024/june/18/O-Donnell-Edges-Walden-With-Strong-Finish/ |title=O'Donnell edges Walden with strong finish |date=18 qershor 2024 |language=en}}</ref> Ai arriti në mesin e 32 më të mirëve në [[Saudi Arabia Snooker Masters 2024]], ku u mund nga [[Judd Trump]] në frame-in vendimtar, pavarësisht se kishte një avantazh prej 4–0.<ref>{{cite web |title=Wu tops Trump for first time |date=20 shtator 2024 |url=https://www.wst.tv/news/2024/september/20/wu-tops-trump-for-first-time/ |website=wst.tv |accessdate=21 shtator 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Trump looking for flights home before remarkable comeback |date=3 shtator 2024 |accessdate=17 shtator 2024 |website=BBC Sport |language=en |url=https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/articles/cm2nd7m2j2yo}}</ref> Në [[English Open 2024 (snooker)|English Open 2024]], ai arriti në finalen e tij të parë në një turne renditës, pasi mundi lojtarë si Judd Trump, [[Stuart Bingham]] dhe Ali Carter.<ref>{{cite web |url=https://www.wst.tv/news/2024/september/16/betvictor-english-open-monday-afternoon-evening/ |website=wst.tv |accessdate=17 shtator 2024 |title=BetVictor English Open Monday evening roundup |date=16 shtator 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |website=Eurosport |accessdate=21 shtator 2024 |url=https://www.eurosport.com/snooker/english-open/2023-2024/english-open-2024-judd-trump-wu-yize-quarter-final_sto20038735/story.shtml |title=English Open 2024: Judd Trump stunned in Brentwood as Wu Yize reaches second career ranking semi-final |first=Ben |last=Southby |date=20 shtator 2024 |language=en}}</ref> Në finale, ai u përball me Robertson; ndonëse ishte në disavantazh 1–7, arriti ta ngushtonte rezultatin në 7–8, por humbi finalen 7–9.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/articles/cx2yrkpz49ro |website=BBC Sport |date=22 shtator 2024 |accessdate=24 shtator 2024 |title=Robertson survives Wu comeback to win English Open |archive-date=24 shtator 2024 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924102411/https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/articles/cx2yrkpz49ro |url-status=live }}</ref> Muajin pasues, ai arriti në mesin e 16 më të mirëve në [[Wuhan Open 2024 (snooker)|Wuhan Open]].<ref>{{cite web |website=wst.tv |accessdate=9 tetor 2024 |title=Wuhan Open day three evening roundup |date=8 tetor 2024 |url=https://www.wst.tv/news/2024/october/08/wuhan-open-day-three-evening-roundup/ |language=en}}</ref> Në dhjetor 2024, ai arriti në gjysmëfinalet e [[Snooker Shoot Out 2024]], ku u mund nga [[Tom Ford (lojtar snooker)|Tom Ford]] 37-32.<ref>{{cite web |website=Eurosport |accessdate=14 dhjetor 2024 |date=8 dhjetor 2024 |url=https://www.eurosport.com/snooker/9club-shoot-out/2024-2025/tom-ford-beats-liam-graham-win-maiden-title-leicester_sto20060968/story.shtml |title=Snooker Shoot Out 2024: Tom Ford beats Liam Graham to win maiden title in Leicester – 'I've won two games all season' |language=en}}</ref> Javën pasuese, ai u rikthye nga një disavantazh prej 2–4 për ta mundur Xiao Guodong-un me rezultatin 6–4 në gjysmëfinalet e [[Scottish Open 2024 (snooker)|Scottish Open 2024]].<ref>{{cite web |website=Eurosport |accessdate=15 dhjetor 2024 |date=14 dhjetor 2024 |language=en |url=https://www.eurosport.com/snooker/betvictor-scottish-open/2024-2025/wu-yize-xiao-guodong-final-mark-allen-lei-peifan_sto20062975/story.shtml |title=Scottish Open 2024: Wu Yize wins four frames in a row to beat Xiao Guodong and reach final}}</ref> Në finale kundër [[Lei Peifan]], Wu humbi katër frame-et e para, por më pas u rikuperua duke e çuar rezultatin në 3–5, megjithatë e humbi ndeshjen 5–9. Ai u shpreh: "Më dukej sikur po luaja pa asnjë ndjesi apo ritëm" dhe shtoi se ndoshta ishte "nervoz" gjatë katër frame-eve të para.<ref name="WST_Lei_win">{{cite web |title=Underdog Lei lands maiden crown |url=https://www.wst.tv/news/2024/december/15/underdog-lei-lands-maiden-crown/ |work=[[World Snooker Tour]] |date=15 dhjetor 2024 |access-date=16 dhjetor 2024 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216074830/https://www.wst.tv/news/2024/december/15/underdog-lei-lands-maiden-crown/ |archive-date=16 dhjetor 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Alan McManus hails Lei Peifan after Scottish Open final victory over Wu Yize – 'Proved us all wrong' |url=https://www.eurosport.com/snooker/betvictor-scottish-open/2024-2025/alan-mcmanus-lei-peifan-scottish-open-final-victory-wu-yize_sto20063360/story.shtml |work=[[Eurosport]] |first=Rhys |last=Jones |date=15 dhjetor 2024 |access-date=16 dhjetor 2024 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216021516/https://www.eurosport.com/snooker/betvictor-scottish-open/2024-2025/alan-mcmanus-lei-peifan-scottish-open-final-victory-wu-yize_sto20063360/story.shtml |archive-date=16 dhjetor 2024 |url-status=live}}</ref> Ai e mbylli [[Sezoni snooker 2024-25|sezonin 2024–25]] duke u kualifikuar për [[Kampionati Botëror Snooker 2025|Kampionatin Botëror të Snooker 2025]], pas një fitoreje 10–9 ndaj [[Matthew Stevens]] në raundin final të kualifikimeve.<ref>{{cite web |url=https://www.wst.tv/news/2025/april/16/o-connor/ |website=wst.tv |accessdate=17 prill 2025 |date=16 prill 2025 |title=Wu beats Stevens in thriller to reach Crucible |archive-date=17 prill 2025 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417055606/https://www.wst.tv/news/2025/april/16/o-connor/ |url-status=live }}</ref> Në raundin e parë të fazës kryesore, ai u mund 8-10 nga [[Mark Williams (lojtar snooker)|Mark Williams]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/20/mark-williams-outlasts-wu-yize-world-snooker-championship |title=Mark Williams outlasts Wu Yize to make World Snooker Championship last 16 |website=The Guardian |date=20 prill 2025 |accessdate=21 prill 2025 |language=en}}</ref> ==Stili i lojës== Wu njihet për një qasje jashtëzakonisht sulmuese dhe me rrezik të lartë, duke u përpjekur rregullisht vrima të vështira.<ref name="xinhua-interview">{{cite news |title=认定了，就去做——专访斯诺克世锦赛冠军吴宜泽 |trans-title=Once you've decided, just do it: an interview with snooker World Champion Wu Yize |url=https://www.news.cn/sports/20260506/cd2eb8328e3e499494ce9c1cef98d71a/c.html |agency=Xinhua News Agency |date=6 maj 2026 |language=zh |access-date=6 maj 2026}}</ref> Duke e përshkruar qasjen e tij pas fitores në Kampionatin Botëror të vitit 2026, Wu u shpreh: "Kur besoj se mund të sulmoj, unë sulmoj 100%, pavarësisht rezultatit, situatës apo presionit."<ref name="chinaorgcn"/> Ai ka deklaruar se nuk i pëlqejnë shkëmbimet e gjata të goditjeve mbrojtëse, duke argumentuar se sporti përfiton nga një stil më argëtues dhe sulmues.<ref name="xinhua-interview"/> Ky stil ka nxitur komente nga lojtarë të njohur dhe ekspertë të sportit. [[Steve Davis]], gjashtë herë kampion bote, tha se lojtarë si Wu po e ndryshojnë sportin duke e bërë atë më agresiv, ndërsa [[John Parrott]], kampion bote në vitin 1991, vuri në dukje se "asnjë top nuk është i sigurt" kur luan kundër tij.<ref name="xinhua-interview"/> [[Shaun Murphy]] tha se loja sulmuese dhe e mprehtë e Wu e bënte atë një kundërshtar ndaj të cilit është shumë e vështirë të mbrohesh.<ref name="xinhua-interview"/> Wu e ka përmendur [[Ronnie O'Sullivan]] si idhull; të dy janë stërvitur së bashku në Hong Kong përpara Kampionatit Ndërkombëtar 2025, ku O'Sullivan parashikoi se Wu do të bëhej numri një në botë brenda tre vitesh.<ref name="bjnews">{{cite news |title=吴宜泽首夺斯诺克世锦赛冠军，斯诺克中国时代正在到来 |trans-title=Wu Yize wins maiden snooker World Championship as China's snooker era arrives |url=https://www.bjnews.com.cn/detail/1777941187129309.html |work=The Beijing News |date=4 maj 2026 |access-date=4 maj 2026 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505031659/https://www.bjnews.com.cn/detail/1777941187129309.html |archive-date=5 maj 2026 |url-status=live }}</ref> Më pas, ai ka marrë nofkën "Raketa e Vogël" nga tifozët dhe shtypi kinez.<ref name="bjnews"/> ==Referime== {{referime}} ==Lidhje të jashtme== * [https://www.wpbsa.com/player/wu-yize/ Wu Yize] në [[WPBSA]] * [https://www.wst.tv/players/d935d534-e696-4292-b773-e9b8efee1ea7 Wu Yize] në [[World Snooker Tour]] * [https://www.snooker.org/res/index.asp?season=-1&player=2469 Wu Yize] në Snooker.org [[Kategoria:Lindje 2003]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lojtarë snooker kinezë]] [[Kategoria:Fituesë të kampionatit botëror të snooker profesional]] krs80xh744c2u530iri1mremrl5b9vb Wikipedia:Vitrina e javës/2026/43 4 407784 3057666 2026-10-16T17:55:27Z Arianit 106 shtova foto 3057666 wikitext text/x-wiki {{Image of the week page}} <!-- Shkruani në rreshtin më poshtë emrin e skedës (një fotografi, një video ose një regjistrim zanor), p.sh. Skeda:Ujevara.jpg, dhe në rreshtat pas tij përshkrimin e saj (mund të ketë lidhje). Rreshti i parë shton kokën e faqes, pamjen në faqen kryesore dhe kategorinë e vitit: mos e hiqni. Për një galeri ose disa skeda, lexoni [[Wikipedia:Vitrina e javës]]. --> File:Kalaja_e_Gjirokastres_lundron_ne_mjegull.jpg Kalaja e Gjirokastrës lundron në mjegull k8zuts30qw50lqbgpgc9jdavgkzjldq Përdoruesi diskutim:Sera Kellici 3 407785 3057680 2026-10-16T20:43:05Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057680 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Sera Kellici}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 16 tetor 2026 22:43 (CEST) llzz0diuu6hirc0owk1edmfj6qmzn3j Adriano Olivetti 0 407786 3057683 2026-10-16T22:47:59Z Materialedukimi 193892 Korrigjova gabimetbdrejtshkrimore 3057683 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Adriano Olivetti | image = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = | known_for = }} <!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj "Përpunoni" (në kod: shkruani pas çdo shenje "="). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. -->https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Adriano_Olivetti_1957.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=thumbnail_unscaled&_=20150702005449 '''Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti & C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''. Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''. {{NIA|hyrja|person}}<!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta e hershme == <!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Karriera == <!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: "fitoi çmimin X më 2010", jo "është më i miri". Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta personale == <!-- Familja dhe jeta private: vetëm çfarë është botuar në burime të besueshme. Për personat e gjallë mos shkruani adresa, sëmundje, thashetheme a hollësi të tjera private. Nëse nuk keni burime, fshijeni këtë pjesë. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} qnglefaf2lu875ar1dp8qe3yb6032y9 3057684 3057683 2026-10-16T22:50:42Z Materialedukimi 193892 /* */ 3057684 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Adriano Olivetti | image = Adriano Olivetti 1957.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = | known_for = }} <!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj "Përpunoni" (në kod: shkruani pas çdo shenje "="). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. -->https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Adriano_Olivetti_1957.jpg?utm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=thumbnail_unscaled&_=20150702005449 '''Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti & C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''. Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''. {{NIA|hyrja|person}}<!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta e hershme == <!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Karriera == <!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: "fitoi çmimin X më 2010", jo "është më i miri". Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta personale == <!-- Familja dhe jeta private: vetëm çfarë është botuar në burime të besueshme. Për personat e gjallë mos shkruani adresa, sëmundje, thashetheme a hollësi të tjera private. Nëse nuk keni burime, fshijeni këtë pjesë. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} 5v0077xx76qdska52sn3gzs9ttc2gzv 3057685 3057684 2026-10-16T22:56:04Z Materialedukimi 193892 /* */ Rregullova gabimet drejtshkrimore 3057685 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Adriano Olivetti | image = Adriano Olivetti 1957.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = | known_for = }} <!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj "Përpunoni" (në kod: shkruani pas çdo shenje "="). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> '''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti & C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''. Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''. Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.<ref>{{Cite news |title=Adriano Olivetti - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16}}</ref><!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta e hershme ==<!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Karriera == <!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: "fitoi çmimin X më 2010", jo "është më i miri". Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta personale == <!-- Familja dhe jeta private: vetëm çfarë është botuar në burime të besueshme. Për personat e gjallë mos shkruani adresa, sëmundje, thashetheme a hollësi të tjera private. Nëse nuk keni burime, fshijeni këtë pjesë. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} sibw20d1l0us1bk6dlqonej6cs4oaog 3057686 3057685 2026-10-16T23:00:45Z Materialedukimi 193892 /* Jeta e hershme */ Rregullova gabimet drejtshkrimore 3057686 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Adriano Olivetti | image = Adriano Olivetti 1957.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = | known_for = }} <!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj "Përpunoni" (në kod: shkruani pas çdo shenje "="). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> '''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti & C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''. Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''. Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.<ref>{{Cite news |title=Adriano Olivetti - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16}}</ref><!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta e hershme ==<!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Karriera == <!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: "fitoi çmimin X më 2010", jo "është më i miri". Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta personale == <!-- Familja dhe jeta private: vetëm çfarë është botuar në burime të besueshme. Për personat e gjallë mos shkruani adresa, sëmundje, thashetheme a hollësi të tjera private. Nëse nuk keni burime, fshijeni këtë pjesë. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} 1dy686z4vq6c3slth3un4d4watkzhuv 3057687 3057686 2026-10-16T23:05:52Z Materialedukimi 193892 /* Jeta e hershme / rregullova gabjmet drehtshkrimore 3057687 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Adriano Olivetti | image = Adriano Olivetti 1957.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = | known_for = }} <!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj "Përpunoni" (në kod: shkruani pas çdo shenje "="). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> '''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti & C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''. Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''. Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.<ref>{{Cite news |title=Adriano Olivetti - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16}}</ref><!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta e hershme ==<!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm. Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.<ref>{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}</ref> == Karriera == <!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: "fitoi çmimin X më 2010", jo "është më i miri". Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Jeta personale == <!-- Familja dhe jeta private: vetëm çfarë është botuar në burime të besueshme. Për personat e gjallë mos shkruani adresa, sëmundje, thashetheme a hollësi të tjera private. Nëse nuk keni burime, fshijeni këtë pjesë. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Referime == <!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin "Citoni". Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --> {{Reflist}} {{NIA}} 744nf66clgoil1w7ugnpxgz2t0licgu Diskutim:Disku optik/Arkivi 1 1 407788 3057715 2026-10-17T04:18:17Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Disku optik]] 3057715 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[Disku optik]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1990254 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090711175011/http://www.memorex.com/downloads/whitepapers/Reference%20Guide%20for%20Optical%20Media%209-9.pdf te http://www.memorex.com/downloads/whitepapers/Reference%20Guide%20for%20Optical%20Media%209-9.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 18:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169482 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120117074555/http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html për lidhjen http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 02:10 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261802 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20031202171801/http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf për lidhjen http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 13:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2371506 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20030417162935/http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html për lidhjen http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 dhjetor 2021 21:15 (CET) 9wits8u4whg4mrcmrlsem30poj9whyn Diskutim:Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Shën Kitsit dhe Nevisit 1 407790 3057748 2026-10-17T08:34:18Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057748 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Shën Kitsit dhe Nevisit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057747 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240407041049/https://www.foreign.gov.kn/2906-2/ për lidhjen https://www.foreign.gov.kn/2906-2/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 10:34 (CEST) c7biuh15vsfissvy71uedbg7s6t3wrz Përdoruesi diskutim:~2026-55567-21 3 407791 3057751 2026-10-17T08:42:49Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Portieri (futboll) */ 3057751 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Portieri (futboll)]]'' == Përshëndetje, &#126;2026-55567-21! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3057746|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Portieri (futboll)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20tetor%202026,%2008:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 tetor 2026 10:42 (CEST) 2rw259v14y114m9eola84iwey5pkt25 Diskutim:Mauzoleu i Bibi Marjamit 1 407792 3057753 2026-10-17T09:05:08Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057753 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mauzoleu i Bibi Marjamit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057752 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240303045702/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 11:05 (CEST) 39qnrnhyv2kgybrx0io74tk3v05fmwl Diskutim:Qyteti i Meksikës 1 407793 3057758 2026-10-17T11:02:18Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3057758 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Mexico City|15 tetor 2026|1380402586}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 17 tetor 2026 13:02 (CEST) ck1k42h5kg0qddvyx0ob1lwycpisori