Stampa:Cung

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sq">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>sqwiki</dbname>
    <base>https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciale</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskutim</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Përdoruesi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Përdoruesi diskutim</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia diskutim</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Skeda</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Skeda diskutim</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki diskutim</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Stampa</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Stampa diskutim</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ndihmë</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ndihmë diskutim</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoria diskutim</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal diskutim</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduli</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Moduli diskutim</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Stampa:Cung</title>
    <ns>10</ns>
    <id>622</id>
    <revision>
      <id>3058019</id>
      <parentid>2733322</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="auwfxcxdvwslif1jm9lobhlepfy50ar" xml:space="preserve">{{asbox
| image     = 
| pix       = 
| subject   = 
| article   = artikull
| qualifier = 
| category  = Cung
| tempsort  = no
| lowercase = y
| name      = Stampa:Cung
}}</text>
      <sha1>auwfxcxdvwslif1jm9lobhlepfy50ar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alain Prost</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5811</id>
    <revision>
      <id>3058080</id>
      <parentid>3057861</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Prost Grand Prix */</comment>
      <origin>3058080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104152" sha1="7oc6z59yiby4d3odq1pa8h8q868jq0w" xml:space="preserve">{{Ish F1 pilot
| Name = Alain Prost 
| Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg
| Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] 
| Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] 
| Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] 
| Races = 202 
| Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) 
| Wins = 51 
| Podiums = 106 
| Points = 768.5
| Poles = 33 
| Fastest laps = 41
| First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] 
| First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] 
| Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] 
| Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] 
| Last position = 1ri (99 pikë) 
}}
'''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106).

Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane.

Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike.

Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001.

==Formula Një==
===McLaren===
Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme.

Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}&lt;/ref&gt;

===Renault===
Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.&lt;ref&gt;{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;

Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. &quot;Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje&quot;, tha ai, &quot;por tani ti e di që e bën&quot;. Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost • Career &amp; Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: &quot;Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi.&quot;&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;

Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results &amp; History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}&lt;/ref&gt; Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij &quot;nuk ishte konkuruese&quot; dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}}

===Rikthimi te McLaren===
====1984–1986: Dy herë kampion bote====
Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}&lt;/ref&gt; Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}&lt;/ref&gt; Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: &quot;Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite.&quot;&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].&lt;ref name=Motorsport&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}&lt;/ref&gt; Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results &amp; History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}&lt;/ref&gt; Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht.

====1987: Një sezon i vështirë====
Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: &quot;Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij.&quot;

Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost.

====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi====
Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë.

Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt; Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]].

McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta.

====1989: Titulli i tretë kampion bote====
McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}&lt;/ref&gt; Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: &quot;Speciale – Për Ayrtonin&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.&lt;ref name=&quot;:212&quot;&gt;{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;sjid=aZEDAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}&lt;/ref&gt; Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}&lt;/ref&gt; Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për &quot;vozitje të rrezikshme&quot;, një dënim që ngeli i pezulluar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.&lt;ref&gt;{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}&lt;/ref&gt; McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: &quot;Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Ferrari===
Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt; [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.&lt;ref name=&quot;:112&quot; /&gt; Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}&lt;/ref&gt;

Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker &amp; Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre &quot;Ferrari 642&quot; nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.&lt;ref name=&quot;:23&quot; /&gt; Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte &quot; si një kamion&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder &amp; Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt; Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.&lt;ref&gt;{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;

===Williams===
Prost nuk garoi në sezonin 1992.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.&lt;ref name=&quot;8w&quot;&gt;{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.&lt;ref name=&quot;:242&quot;&gt;{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}&lt;/ref&gt; Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.&lt;ref name=&quot;:242&quot; /&gt; Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin &quot;frikacak&quot; për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&amp;sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA296056825&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=GPS&amp;asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}&lt;/ref&gt; Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.&lt;ref name=&quot;la&quot;&gt;{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.&lt;/ref&gt;

Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}&lt;/ref&gt; Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Profili i pilotit==
===Stili i të voziturit===
Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin &quot;Profesori&quot; për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Motoja e tij ishte &quot;Fito sa më ngadalë të jetë e mundur&quot;,&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt; Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost &quot;konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre&quot;.&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt; Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se &quot;E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj&quot;.&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si &quot;kur fiton... është normale, kur humb, je budalla&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Newey shtoi se &quot;kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: &quot;Very different characters, but all phenomenal&quot;|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

===Trashëgimia===
Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.&lt;ref name=&quot;:20&quot;/&gt; Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.&lt;ref name=&quot;:17&quot;/&gt; Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet===
Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai &quot;e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur&quot;. Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost &quot;bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta&quot;, ai &quot;ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë&quot; dhe ai &quot;i la ekipet në mënyrë negative në katër raste&quot;.

Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].&lt;ref&gt;Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.&lt;ref name=&quot;8w&quot;/&gt;

Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.&lt;ref name=&quot;:242&quot;/&gt; Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.&lt;ref name=&quot;NZHerald&quot;&gt;{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet nga bashkëkohësit===
Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se &quot;Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër.&quot;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost &quot;nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës&quot; (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}&lt;/ref&gt;

===Rivaliteti me Ayrton Sennën===
Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë:

*[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;
*[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.&lt;ref&gt;{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po &quot;sillej si frikacak&quot;.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&amp;gl=US&amp;hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}&lt;/ref&gt; Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994.

Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e  përqafoi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fan review of Grand Prix with image of pair on podium|url=http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025173536/http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|archive-date=25 tetor 2006|access-date=28 janar 2007|website=farzadsf1gallery.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: &quot;Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain.&quot; Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti.&lt;ref name=&quot;Hamilton&quot;&gt;{{cite book|author=Maurice Hamilton|title=Frank Williams |publisher=Macmillan|language=en|year=1998|isbn=0-333-71716-3|page=234}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Open Warfare|url=http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702171047/http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|archive-date=2 korrik 2007|access-date=30 gusht 2015|website=GPRacing.net192.com|language=en}}&lt;/ref&gt; dhe komentoi se kur Senna vdiq &quot;një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu&quot;, sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===Vlerësimet===
Media të ndryshme janë përpjekur të zhvillojnë modele që matin në mënyrë objektive aftësitë e pilotëve në lidhje me cilësinë e makinës. Prost përgjithësisht renditet lart në këto krahasime.

*[[Universiteti i Sheffield]] (2016): I dyti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 prill 2016|title=University research reveals greatest Formula One driver of all time|url=http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416020912/http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|archive-date=16 prill 2016|access-date=30 shtator 2024|website=University of Sheffield|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[The Economist]] (2020): I treti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 tetor 2020|title=Engineers, not racers, are the true drivers of success in motor sport|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120194230/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|newspaper=The Economist|language=en|issn=}}&lt;/ref&gt;
*[[Carteret Analytics]] (2020): I teti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Frank Dalleres|date=15 nëntor 2020|title=Why Juan Manuel Fangio, not Lewis Hamilton or Michael Schumacher, is the greatest Formula 1 driver ever|url=https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120141605/https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|website=CityAM|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[F1-Analysis.com]] (2022): I katërti i të gjitha kohërave; i dyti i të gjitha kohërave pas korrigjimit të ndryshimeve në epokë.&lt;ref&gt;{{cite web|date=31 maj 2022|title=A History of F1: Who is the GOAT? |url=http://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705091012/https://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|archive-date=5 korrik 2022 |access-date=1 shtator 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Jeta e mëvonshme==
Gjatë viteve 1994 dhe 1995, Prost punoi si komentator për kanalin televiziv francez TF1.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Sport et Télé: Les Liaisons Secrètes|page=379|author=Eric Maitrot|publisher=Flammarion|language=fr|year=1995}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu punoi për Renault duke bërë marrëdhënie me publikun dhe promovime.&lt;ref&gt;Hamilton 2015, f. 306.&lt;/ref&gt; Pas kësaj, Prost u kthye në ekipin e tij të vjetër McLaren, duke punuar si këshilltar teknik;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ai gjithashtu përfundoi [[L'Étape du Tour]], një udhëtim vjetor me biçikleta me pjesëmarrje masive që zhvillohet në një fazë të [[Tour de France]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Cycling News 19|date=11 February 2011|title=Prost trades pedal strokes with Merckx in Oman|url=https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|access-date=12 shkurt 2021|website=cyclingnews.com|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074709/https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2024, Prost shprehu publikisht shqetësime në lidhje me trendin në rritje të ekipeve të Formula Një që i nënshtrohen ndryshimeve të shpeshta të emrave për shkak të ndryshimeve në pronësi dhe sponsorizim. Ai argumentoi se, ndërsa partneritetet tregtare janë një pjesë integrale e Formula Një moderne, ndryshimi i vazhdueshëm i markës rrezikon të dëmtojë ndjenjën e traditës dhe vazhdimësisë së sportit. Duke përmendur shembullin e Sauber, i cili kaloi nga [[Alfa Romeo]] në Stake dhe më pas në [[Audi]] në vitin 2026, si dhe ndryshimin e markës së AlphaTauri në Visa Cash App RB, Prost sugjeroi që praktika të tilla dobësojnë identitetin historik dhe lidhjen emocionale që tifozët kanë me ekipet e vjetra. Ai theksoi se trashëgimia e Formula Njê është ndërtuar jo vetëm mbi pilotët dhe prodhuesit e saj, por edhe mbi trashëgiminë e qëndrueshme të ekipeve të saj, dhe paralajmëroi se prioritizimi i fitimeve tregtare afatshkurtra mbi stabilitetin mund të dëmtojë strukturën kulturore të sportit.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lydia Mee|title=Former champion highlights the importance of keeping lega...|url=https://www.newsweek.com/sports/f1-news-alain-prost-some-new-team-names-are-losing-tradition-our-sport-1891621|access-date=18 shtator 2025|website=Newsweek|date=23 prill 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Prost Grand Prix===
{{main|Prost Grand Prix}}
Gjatë vitit 1989, Prost filloi të mendonte të krijonte ekipin e tij, pasi marrëdhënia e tij me shokun e tij të ekipit në McLaren, Ayrton Senna, ishte prishur. Prost dhe [[John Barnard]], ish-projektuesi kryesor në McLaren, ishin pranë themelimit të një ekipi në vitin 1990. Megjithatë, mungesa e sponsorizimit nënkuptonte se kjo nuk ishte e mundur, kështu që Prost u transferua te Ferrari dhe Barnard u largua nga Ferrari për t'u bashkuar me Benetton. Pasi u grind me ekipin italian në fund të vitit 1991, Prost e gjeti veten pa ekip për vitin 1992; pas dështimit të negociatave të gjera me [[Guy Ligier]] për blerjen e ekipit të tij Ligier, Prost vendosi të bashkohej me Williams për vitin 1993. Deri në vitin 1995, kur Prost punonte për Renault, njerëzit kishin supozuar se do të formohej një ekip Prost-Renault. Renault refuzoi kërkesën e Prost për të furnizuar motorrë për ekipin e tij, duke i dhënë fund spekulimeve.

== Statistikat ==
([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) 
(Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion)
(Viti me * është viti kur ka fituar titull)
&lt;div style=&quot;float:left;&quot;&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%&quot; 
! Viti
! Ekipi
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! Ekipi
! Vendi
! Pikë
|-
| [[Rezultatet e F1 1980|1980]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNP&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1980 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;| [[1980 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
! 16ti
! 5
|-
| [[Rezultatet e F1 1981|1981]]
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1981 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|
! [[Renault F1|Renault]]
! 5ti
! 43
|-
| [[Rezultatet e F1 1982|1982]]
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1982 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1982 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
! [[Renault F1|Renault]]
! 4ti
! 34
|-
| [[Rezultatet e F1 1983|1983]]
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1983 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1983 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1983 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''57'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1984|1984]]
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1984 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| ''' 2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| ''' 71.5'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1985|1985]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: #ffffff&quot;| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1985 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1985 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1985 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ti'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''73'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1986|1986]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1986 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1986 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1986 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: #ffffff&quot;| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ti'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''72'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1987|1987]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1987 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1987 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
! 4ti
! 46
|-
| [[Rezultatet e F1 1988|1988]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1988 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''87 (105)'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1989|1989]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1989 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1989 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ri'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''76'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1990|1990]]
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1990 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''71 (73)'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1991|1991]]
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1991 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1991 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1991 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNP&lt;/small&gt;
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
! 5ti
! 34

|-
| [[Rezultatet e F1 1993|1993]]
! [[WilliamsF1|Williams]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1993 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
! [[WilliamsF1|Williams]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ri'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''99'''
|}
&lt;/div&gt;

==Referime==
{{Reflist|2}}

== Lidhje të jashtme ==

* [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite]
* [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna]
* [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }}

{{F1 kampionët}}

[[Kategoria:Sportistë francezë]]
[[Kategoria:F1 pilotë]]
[[Kategoria:Lindje 1955]]
[[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]]

{{sport-cung}}</text>
      <sha1>7oc6z59yiby4d3odq1pa8h8q868jq0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058081</id>
      <parentid>3058080</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Prost Grand Prix */</comment>
      <origin>3058081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105530" sha1="9l67ofurt2vj37rrks7qqbv5jrbmjtd" xml:space="preserve">{{Ish F1 pilot
| Name = Alain Prost 
| Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg
| Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] 
| Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] 
| Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] 
| Races = 202 
| Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) 
| Wins = 51 
| Podiums = 106 
| Points = 768.5
| Poles = 33 
| Fastest laps = 41
| First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] 
| First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] 
| Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] 
| Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] 
| Last position = 1ri (99 pikë) 
}}
'''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106).

Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane.

Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike.

Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001.

==Formula Një==
===McLaren===
Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme.

Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}&lt;/ref&gt;

===Renault===
Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.&lt;ref&gt;{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;

Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. &quot;Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje&quot;, tha ai, &quot;por tani ti e di që e bën&quot;. Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}&lt;/ref&gt;

Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost • Career &amp; Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: &quot;Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi.&quot;&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;

Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results &amp; History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}&lt;/ref&gt; Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij &quot;nuk ishte konkuruese&quot; dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}}

===Rikthimi te McLaren===
====1984–1986: Dy herë kampion bote====
Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}&lt;/ref&gt; Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}&lt;/ref&gt; Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.&lt;ref&gt;{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: &quot;Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite.&quot;&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].&lt;ref name=Motorsport&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}&lt;/ref&gt; Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results &amp; History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}&lt;/ref&gt; Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht.

====1987: Një sezon i vështirë====
Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: &quot;Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij.&quot;

Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost.

====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi====
Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë.

Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt; Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]].

McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta.

====1989: Titulli i tretë kampion bote====
McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}&lt;/ref&gt; Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: &quot;Speciale – Për Ayrtonin&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.&lt;ref name=&quot;:212&quot;&gt;{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&amp;dat=19890714&amp;id=hclUAAAAIBAJ&amp;sjid=aZEDAAAAIBAJ&amp;pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}&lt;/ref&gt; Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}&lt;/ref&gt; Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt; Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për &quot;vozitje të rrezikshme&quot;, një dënim që ngeli i pezulluar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.&lt;ref&gt;{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}&lt;/ref&gt; McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: &quot;Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Ferrari===
Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt; [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.&lt;ref name=&quot;:112&quot;&gt;{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.&lt;ref name=&quot;:112&quot; /&gt; Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}&lt;/ref&gt;

Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker &amp; Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre &quot;Ferrari 642&quot; nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.&lt;ref name=&quot;:23&quot; /&gt; Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte &quot; si një kamion&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder &amp; Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt; Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.&lt;ref&gt;{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}&lt;/ref&gt;

===Williams===
Prost nuk garoi në sezonin 1992.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.&lt;ref name=&quot;8w&quot;&gt;{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}&lt;/ref&gt; Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.&lt;ref name=&quot;:242&quot;&gt;{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}&lt;/ref&gt; Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.&lt;ref name=&quot;:242&quot; /&gt; Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin &quot;frikacak&quot; për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&amp;sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&amp;u=wikipedia&amp;id=GALE%7CA296056825&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;sid=GPS&amp;asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}&lt;/ref&gt; Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.&lt;ref name=&quot;la&quot;&gt;{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.&lt;/ref&gt;

Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}&lt;/ref&gt; Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Profili i pilotit==
===Stili i të voziturit===
Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin &quot;Profesori&quot; për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Motoja e tij ishte &quot;Fito sa më ngadalë të jetë e mundur&quot;,&lt;ref name=&quot;mcbride_nyt_p3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt; Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”&lt;ref name=&quot;:27&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost &quot;konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre&quot;.&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt; Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se &quot;E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj&quot;.&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si &quot;kur fiton... është normale, kur humb, je budalla&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Newey shtoi se &quot;kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: &quot;Very different characters, but all phenomenal&quot;|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;

===Trashëgimia===
Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.&lt;ref name=&quot;:20&quot;/&gt; Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.&lt;ref name=&quot;:17&quot;/&gt; Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}&lt;/ref&gt;

Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}&lt;/ref&gt; Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet===
Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai &quot;e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur&quot;. Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost &quot;bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta&quot;, ai &quot;ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë&quot; dhe ai &quot;i la ekipet në mënyrë negative në katër raste&quot;.

Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].&lt;ref&gt;Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}&lt;/ref&gt; Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.&lt;ref name=&quot;8w&quot;/&gt;

Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.&lt;ref name=&quot;:242&quot;/&gt; Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.&lt;ref name=&quot;NZHerald&quot;&gt;{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Vlerësimet nga bashkëkohësit===
Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se &quot;Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër.&quot;&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost &quot;nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës&quot; (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}&lt;/ref&gt;

===Rivaliteti me Ayrton Sennën===
Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}&lt;/ref&gt; Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë:

*[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;
*[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.&lt;ref&gt;{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;

Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po &quot;sillej si frikacak&quot;.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&amp;gl=US&amp;hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}&lt;/ref&gt; Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994.

Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e  përqafoi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fan review of Grand Prix with image of pair on podium|url=http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025173536/http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|archive-date=25 tetor 2006|access-date=28 janar 2007|website=farzadsf1gallery.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: &quot;Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain.&quot; Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti.&lt;ref name=&quot;Hamilton&quot;&gt;{{cite book|author=Maurice Hamilton|title=Frank Williams |publisher=Macmillan|language=en|year=1998|isbn=0-333-71716-3|page=234}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Open Warfare|url=http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702171047/http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|archive-date=2 korrik 2007|access-date=30 gusht 2015|website=GPRacing.net192.com|language=en}}&lt;/ref&gt; dhe komentoi se kur Senna vdiq &quot;një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu&quot;, sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===Vlerësimet===
Media të ndryshme janë përpjekur të zhvillojnë modele që matin në mënyrë objektive aftësitë e pilotëve në lidhje me cilësinë e makinës. Prost përgjithësisht renditet lart në këto krahasime.

*[[Universiteti i Sheffield]] (2016): I dyti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 prill 2016|title=University research reveals greatest Formula One driver of all time|url=http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416020912/http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|archive-date=16 prill 2016|access-date=30 shtator 2024|website=University of Sheffield|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[The Economist]] (2020): I treti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 tetor 2020|title=Engineers, not racers, are the true drivers of success in motor sport|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120194230/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|newspaper=The Economist|language=en|issn=}}&lt;/ref&gt;
*[[Carteret Analytics]] (2020): I teti i të gjitha kohërave&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Frank Dalleres|date=15 nëntor 2020|title=Why Juan Manuel Fangio, not Lewis Hamilton or Michael Schumacher, is the greatest Formula 1 driver ever|url=https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120141605/https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|website=CityAM|language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[F1-Analysis.com]] (2022): I katërti i të gjitha kohërave; i dyti i të gjitha kohërave pas korrigjimit të ndryshimeve në epokë.&lt;ref&gt;{{cite web|date=31 maj 2022|title=A History of F1: Who is the GOAT? |url=http://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705091012/https://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|archive-date=5 korrik 2022 |access-date=1 shtator 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Jeta e mëvonshme==
Gjatë viteve 1994 dhe 1995, Prost punoi si komentator për kanalin televiziv francez TF1.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Sport et Télé: Les Liaisons Secrètes|page=379|author=Eric Maitrot|publisher=Flammarion|language=fr|year=1995}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu punoi për Renault duke bërë marrëdhënie me publikun dhe promovime.&lt;ref&gt;Hamilton 2015, f. 306.&lt;/ref&gt; Pas kësaj, Prost u kthye në ekipin e tij të vjetër McLaren, duke punuar si këshilltar teknik;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ai gjithashtu përfundoi [[L'Étape du Tour]], një udhëtim vjetor me biçikleta me pjesëmarrje masive që zhvillohet në një fazë të [[Tour de France]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Cycling News 19|date=11 February 2011|title=Prost trades pedal strokes with Merckx in Oman|url=https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|access-date=12 shkurt 2021|website=cyclingnews.com|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074709/https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2024, Prost shprehu publikisht shqetësime në lidhje me trendin në rritje të ekipeve të Formula Një që i nënshtrohen ndryshimeve të shpeshta të emrave për shkak të ndryshimeve në pronësi dhe sponsorizim. Ai argumentoi se, ndërsa partneritetet tregtare janë një pjesë integrale e Formula Një moderne, ndryshimi i vazhdueshëm i markës rrezikon të dëmtojë ndjenjën e traditës dhe vazhdimësisë së sportit. Duke përmendur shembullin e Sauber, i cili kaloi nga [[Alfa Romeo]] në Stake dhe më pas në [[Audi]] në vitin 2026, si dhe ndryshimin e markës së AlphaTauri në Visa Cash App RB, Prost sugjeroi që praktika të tilla dobësojnë identitetin historik dhe lidhjen emocionale që tifozët kanë me ekipet e vjetra. Ai theksoi se trashëgimia e Formula Njê është ndërtuar jo vetëm mbi pilotët dhe prodhuesit e saj, por edhe mbi trashëgiminë e qëndrueshme të ekipeve të saj, dhe paralajmëroi se prioritizimi i fitimeve tregtare afatshkurtra mbi stabilitetin mund të dëmtojë strukturën kulturore të sportit.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Lydia Mee|title=Former champion highlights the importance of keeping lega...|url=https://www.newsweek.com/sports/f1-news-alain-prost-some-new-team-names-are-losing-tradition-our-sport-1891621|access-date=18 shtator 2025|website=Newsweek|date=23 prill 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Prost Grand Prix===
{{main|Prost Grand Prix}}
Gjatë vitit 1989, Prost filloi të mendonte të krijonte ekipin e tij, pasi marrëdhënia e tij me shokun e tij të ekipit në McLaren, Ayrton Senna, ishte prishur. Prost dhe [[John Barnard]], ish-projektuesi kryesor në McLaren, ishin pranë themelimit të një ekipi në vitin 1990. Megjithatë, mungesa e sponsorizimit nënkuptonte se kjo nuk ishte e mundur, kështu që Prost u transferua te Ferrari dhe Barnard u largua nga Ferrari për t'u bashkuar me Benetton. Pasi u grind me ekipin italian në fund të vitit 1991, Prost e gjeti veten pa ekip për vitin 1992; pas dështimit të negociatave të gjera me [[Guy Ligier]] për blerjen e ekipit të tij Ligier, Prost vendosi të bashkohej me Williams për vitin 1993. Deri në vitin 1995, kur Prost punonte për Renault, njerëzit kishin supozuar se do të formohej një ekip Prost-Renault. Renault refuzoi kërkesën e Prost për të furnizuar motorrë për ekipin e tij, duke i dhënë fund spekulimeve.

Më 13 shkurt 1997, Prost bleu ekipin Ligier nga [[Flavio Briatore]] dhe e riemëroi atë në &quot;Prost Grand Prix&quot;. Një ditë pasi bleu ekipin, Prost nënshkroi një marrëveshje tre-vjeçare me prodhuesin francez të makinave Peugeot, i cili do të furnizonte ekipin me motorrë nga viti 1998 deri në vitin 2000. Për sezonin e parë të ekipit, Prost mbajti një nga pilotët e Ligier të vitit 1996, [[Olivier Panis]], i cili kishte fituar [[Çmimi i madh i Monakos 1996|Çmimin e madh të Monakos 1996]]; ekipi gjithashtu firmosi një kontratë me pilotin japonez [[Shinji Nakano]]. Ekipi garoi me motorrët Mugen-Honda të përdorur nga Ligier sezonin e kaluar, ndërsa makina ishte në fakt Ligier JS45 i menduar fillimisht, por u riemërua [[Prost JS45]]. Gjërat dukeshin premtuese në fillim të sezonit, pasi ekipi mori dy pikë në garën debutuese në Australi falë një vendi të pestë nga Olivier Panis. Ekipi shënoi edhe 13 pikë të tjera përpara se Panis të thyente këmbën në një aksident gjatë Çmimit të madh të Kanadasë. Ai u zëvendësua nga [[Jarno Trulli]] i Minardit. Pas kësaj, gjërat filluan të përkeqësoheshin pak dhe ekipi mblodhi vetëm pesë pikë gjatë rikuperimit të Panis. Ai u rikthye në fund të sezonit për të garuar në tre garat e fundit. Prost GP përfundoi i gjashti në kampionatin e konstruktorëve me 21 pikë.

== Statistikat ==
([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) 
(Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion)
(Viti me * është viti kur ka fituar titull)
&lt;div style=&quot;float:left;&quot;&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%&quot; 
! Viti
! Ekipi
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! Ekipi
! Vendi
! Pikë
|-
| [[Rezultatet e F1 1980|1980]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNP&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1980 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;| [[1980 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
! 16ti
! 5
|-
| [[Rezultatet e F1 1981|1981]]
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1981 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|
! [[Renault F1|Renault]]
! 5ti
! 43
|-
| [[Rezultatet e F1 1982|1982]]
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;NC&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1982 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1982 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
! [[Renault F1|Renault]]
! 4ti
! 34
|-
| [[Rezultatet e F1 1983|1983]]
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1983 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1983 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1983 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|
! [[Renault F1|Renault]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''57'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1984|1984]]
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1984 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| ''' 2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| ''' 71.5'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1985|1985]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: #ffffff&quot;| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1985 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1985 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1985 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ti'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''73'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1986|1986]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1986 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1986 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1986 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: #ffffff&quot;| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ti'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''72'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1987|1987]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1987 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1987 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
! 4ti
! 46
|-
| [[Rezultatet e F1 1988|1988]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1988 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''87 (105)'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1989|1989]]
! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1989 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1989 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
! [[Mclaren|McLaren]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ri'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''76'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1990|1990]]
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1990 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''2ti'''
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''71 (73)'''
|-
| [[Rezultatet e F1 1991|1991]]
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1991 United States Grand Prix|USA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1991 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1991 British Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 German Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNP&lt;/small&gt;
! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
! 5ti
! 34

|-
| [[Rezultatet e F1 1993|1993]]
! [[WilliamsF1|Williams]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ret&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| [[1993 French Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
! [[WilliamsF1|Williams]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''1ri'''
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| '''99'''
|}
&lt;/div&gt;

==Referime==
{{Reflist|2}}

== Lidhje të jashtme ==

* [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite]
* [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna]
* [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }}

{{F1 kampionët}}

[[Kategoria:Sportistë francezë]]
[[Kategoria:F1 pilotë]]
[[Kategoria:Lindje 1955]]
[[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]]

{{sport-cung}}</text>
      <sha1>9l67ofurt2vj37rrks7qqbv5jrbmjtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Simpsons</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6787</id>
    <revision>
      <id>3058089</id>
      <parentid>3053571</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>114987</id>
      </contributor>
      <comment>812</comment>
      <origin>3058089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15806" sha1="mc67zprl0s9tnx6ew3vow86n2g5pnbq" xml:space="preserve">{{Infobox television
| image                = [[Skeda:The logo simpsons yellow.svg|200px]] [[Skeda:C-SimpFamily.png|200px]]
| caption              = &lt;small&gt;''Simpsons:'' [[Homer Simpson|Homer]], [[Marge Simpson|Marge]], [[Lisa Simpson|Lisa]], Snowball II (macja), [[Bart Simpson|Bart]], Santa's Little Helper (qeni) dhe [[Maggie Simpson|Maggie]]&lt;/small&gt; 
| genre                = [[Animim]], Komedi, [[Parodi]]
| creator              = [[Matt Groening]]
| developer            = [[James L. Brooks]] &lt;br /&gt; Matt Groening &lt;br /&gt; [[Sam Simon]] 
| voices               = [[Dan Castellaneta]] &lt;br /&gt; [[Julie Kavner]] &lt;br /&gt; [[Nancy Cartwright]] &lt;br /&gt; [[Yeardley Smith]] &lt;br /&gt; [[Hank Azaria]] &lt;br /&gt; [[Harry Shearer]] &lt;br /&gt; [[Simpsons#Personazhet dhe Dubluesit|(Lista komplete)]]
| theme_music_composer = [[Danny Elfman]]
| open_theme           = [[Kënga e Simpsons]]
| composer             = [[Alf Clausen]]
| country              = [[Shtetet e Bashkuara|SHBA]]
| language             = [[Gjuha angleze|Anglisht]]
| num_seasons          = 38
| num_episodes         = 812
| list_episodes        = Lista e episodeve të Simpsons
| executive_producer   = [[Al Jean]] &lt;br /&gt; James L. Brooks &lt;br /&gt; Matt Groening &lt;br /&gt; Sam Simon
| company              = [[Fox Broadcasting Company|FOX]]
| runtime              = 21-24 minuta
| network              = [[Fox]]
| picture_format       = [[NTSC]] (1989–2009)&lt;br /&gt;[[HDTV]] [[720p]] (2009–present)
| audio_format         = Stereo (1989–1991)&lt;br /&gt;[[Dolby Surround]] (1991–2009)&lt;br /&gt;[[Dolby Digital]] (2009–present)
| first_run            = 17 dhjetor 1999
| last_aired           = duke vazhduar 
| website              = http://www.thesimpsons.com/
}}

'''''Simpsons''''' ose '''''The Simpsons''''' është një [[sitcom]] i [[Animimi|animuar]] amerikan i krijuar nga [[Matt Groening]] për [[Fox Broadcasting Company]].&lt;ref&gt;{{cite book|last=Ortved|first=John|title=The Simpsons: An Uncensored, Unauthorized History|url=https://books.google.com/books?id=jcJMPiM0tCwC&amp;pg=PA287|access-date=2 shkurt 2014|date=12 tetor 2010|publisher=Faber &amp; Faber|language=en|isbn=978-0-86547-939-5|page=287|archive-url=https://web.archive.org/web/20140406205057/http://books.google.com/books?id=jcJMPiM0tCwC&amp;pg=PA287|archive-date=6 prill 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Facts on File, Incorporated|title=Animation|url=https://books.google.com/books?id=GXwBT9CuU-sC&amp;pg=PA9|access-date=2 shkurt 2014|year=2010|publisher=Infobase Publishing|language=en|isbn=978-1-4381-3249-5|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20140406203948/http://books.google.com/books?id=GXwBT9CuU-sC&amp;pg=PA9|archive-date=6 prill 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Irwin|first1=William|last2=Conard|first2=Mark T.|last3=Skoble|first3=Aeon J.|title=The Simpsons and Philosophy: The D'oh! of Homer|url=https://books.google.com/books?id=SjKhSR33J8gC&amp;pg=PA1972|access-date=2 shkurt 2014|date=21 gusht 2013|publisher=Open Court|language=en|isbn=978-0-8126-9694-3|page=1972|archive-url=https://web.archive.org/web/20140406205130/http://books.google.com/books?id=SjKhSR33J8gC&amp;pg=PA1972|archive-date=6 prill 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Seriali është një përshkrim satirik i jetës amerikane, i mishëruar nga [[familja Simpson]], e cila përbëhet nga [[Homer Simpson|Homer]], [[Marge Simpson|Marge]], [[Bart Simpson|Bart]], [[Lisa Simpson|Lisa]], dhe [[Maggie Simpson|Maggie]]. 

Familja u konceptua nga Groening pak përpara një kërkese për një seri filmash të shkurtër të animuar me producentin [[James L. Brooks]]. Ai krijoi një [[familje jofunksionale]] dhe i emëroi personazhet sipas anëtarëve të familjes së tij, duke zëvendësuar emrin e tij Bart; ai mendonte se Simpson ishte një emër qesharak në atë që tingëllonte i ngjashëm me &quot;[[simpleton]]&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Matt Groening Reveals the Location of the Real Springfield|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|website=Smithsonian Magazine|language=en|access-date=1 maj 2020|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910151244/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Shorts u bënë pjesë e ''[[The Tracey Ullman Show]]'' më 19 prill 1987. Pas tre sezoneve, skeçi u zhvillua në një shfaqje gjysmë ore në kohën kryesore dhe u bë seria e parë e Fox që u rendit në Top 30 vlerësimet në një sezon (1989– 1990).

Që nga debutimi i tij më 17 dhjetor 1989, janë transmetuar 739 episode të shfaqjes. Është seriali amerikan i animuar më jetëgjatë, sitcom më i gjatë amerikan dhe seriali televiziv më i gjatë i skenarit amerikan në primetime, si për nga sezonet ashtu edhe për numrin e episodeve. Një film i metrazhit të gjatë, ''[[The Simpsons Movie]]'', u shfaq në kinematë në mbarë botën më 27 korrik 2007 dhe fitoi mbi 527 milionë dollarë, me një vazhdim në zhvillim që nga viti 2018. Seriali gjithashtu ka prodhuar seri të shumta [[Lista e komikeve të Simpsons|komike]], [[Lista e video lojërave të Simpsons|video lojëra]], [[Lista e librave të Simpsons|libra]], dhe media të tjera të lidhura, si dhe një industri tregtare miliarda dollarëshe.

== Përmbajtja ==
Filmi në fjalë trajton tema të ndryshme të jetës aktuale dhe dukurive të përditshme si dhe të klisheve që janë të njohura jo vetëm në shoqërinë amerikane por edhe më gjerë.

== Historiku ==
Ky [[film serial]] u prodhua nga FOX ''([[20th Century Fox]])'' dhe filloi të transmetohej që prej [[viti]]t {{TV|1989}} në kanalin FOX. 

''Simpsons'' për herë të parë është prezantuar në [[Tracey Ullman Show|''Tracey Ullman Show'']] me 48 mini-[[seria]] &lt;small&gt;(Episoda të shkurta)&lt;/small&gt; të ndara në tre sezone. Prezantimi i filmit serial kishte aq sukses sa që televizioni i njohur FOX e ka vazhduar atë përgjatë 21 sezoneve tjera. Momentalisht është duke transmetuar sezoni i 22-të.

== Premisë ==
=== Personazhet ===
{{Kryesor|Lista e personazheve të Simpsons}}
Personazhet kryesore janë familja Simpson, të cilët jetojnë në një qytet imagjinar të &quot;[[Amerika e Mesme (Shtetet e Bashkuara)|Amerikës së Mesme]]&quot; të Springfield. [[Homer Simpson|Homeri]], babai, punon si inspektor sigurie në Centralin Bërthamor të Springfield, një pozicion në kundërshtim me personalitetin e tij të pakujdesshëm dhe të çuditshëm. Ai është i martuar me [[Marge Simpson|Marge Bouvier]], një amvise dhe nënë stereotipe amerikane. Ata kanë tre fëmijë: [[Bart Simpson|Bartin]], një ngatërrestar dhe shakatar dhjetëvjeçar; [[Lisa Simpson|Lisa]], një aktiviste tetëvjeçare e parakohshme; dhe [[Maggie Simpson|Maggie]], foshnja e familjes që flet rrallë, por komunikon duke thithur biberonin. Edhe pse familja është jofunksionale, shumë episode shqyrtojnë marrëdhëniet dhe lidhjet e tyre me njëri-tjetrin dhe shpesh tregohet se kujdesen për njëri-tjetrin.&lt;ref&gt;{{cite video|people=Oakley, Bill|date=2005|title=The Simpsons season 7 DVD commentary for the episode &quot;Home Sweet Homediddly-Dum-Doodily&quot;|medium=DVD|publisher=20th Century Fox|language=en}}&lt;/ref&gt; Babai i Homerit, [[Abraham Simpson|Gjyshi Simpson]] jeton në shtëpinë e të moshuarve në Springfield pasi Homeri e detyroi babanë e tij të shiste shtëpinë e tij në mënyrë që familja e tij të mund të blinte të tyren. Grampa Simpson ka pasur role kryesore në disa episode.

Familja zotëron gjithashtu një qen, [[Santa's Little Helper]], dhe një mace, [[Familja Simpson#Macet|Snowball II]], i cili zëvendësohet nga një mace e quajtur gjithashtu Snowball II në episodin e sezonit të pesëmbëdhjetë &quot;[[I, (Annoyed Grunt)-Bot]]&quot;.&lt;ref&gt;{{cite episode|title=I, (Annoyed Grunt)-Bot|episode-link=I, (Annoyed Grunt)-Bot|series=The Simpsons|network=Fox|language=en|airdate=11 janar 2004|season=15|number=9}}&lt;/ref&gt; Të dy kafshët shtëpiake kanë pasur role kryesore në disa episode.

[[Skeda:Simp.gif|parapamje|upright=2|Personazhet te Simpsons]]
Shfaqja përfshin një sërë personazhesh të çuditshëm mbështetës, të cilët përfshijnë bashkëpunëtorët e Homerit (edhe miqtë) [[Lenny Leonard]] dhe [[Carl Carlson]], drejtorin e shkollës [[Seymour Skinner]] dhe mësueset [[Edna Krabappel]] dhe [[Elizabeth Hoover]], fqinjin [[Ned Flanders]], miqtë [[Barney Gumble]], [[Apu Nahasapeemapetilon]], [[Moe Szyslak]], [[Milhouse Van Houten]], dhe [[Nelson Muntz]], të afërm të gjerë [[Patty dhe Selma Bouvier]], qytetarë të tillë si kryebashkiaku [[Joe Quimby]], shefi [[Clancy Wiggum]], të famshëm vendas [[Krusty Clown]] dhe reporteri i lajmeve [[Kent Brockman]], dhe manjati [[Charles Montgomery Burns]], i cili shpesh shërben si antagonisti i serialit dhe ndihmësi i tij ekzekutiv [[Waylon Smithers]].

Krijuesit fillimisht synuan shumë prej këtyre personazheve si shaka të njëhershme ose për të përmbushur funksionet e nevojshme në qytet. Një numër prej tyre kanë fituar role të zgjeruara dhe më pas kanë luajtur në episodet e tyre. Sipas Matt Groening, shfaqja adoptoi konceptin e një kasti të madh mbështetës nga shfaqja e humorit ''[[Second City Television|SCTV]]''.&lt;ref name=&quot;avclub1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.avclub.com/matt-groening-1798209542|title=Matt Groening: Interview|access-date=15 janar 2022|author=Rabin, Nathan|date=26 prill 2006|newspaper=The A.V. Club|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090119014837/http://www.avclub.com/articles/matt-groening,13984/|archive-date=19 janar 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Vendosja ===
&lt;!-- Warning: DO ''not'' add any examples of which STATES Springfield might be in.
 For any example there is a counter example.
 DON'T add that The Simpsons is set in KENTUCKY based on &quot;BEHIND THE LAUGHTER&quot; or
 VERMONT based on &quot;The Simpsons Movie Springfield Challenge&quot;
 or OREGON based on the April 2012 interview with Matt Groening
 Please read [[Springfield (The Simpsons)]].
--&gt;
{{Kryesor|Springfield (The Simpsons)}}
''The Simpsons'' zhvillohet në qytetin imagjinar amerikan të [[Springfield (The Simpsons)|Springfield]] në një shtet të panjohur dhe të pamundur për t'u përcaktuar. Shfaqja është qëllimisht evazive në lidhje me vendndodhjen e Springfield. Gjeografia e Springfield dhe ajo e rrethinës së saj, përmban vija bregdetare, shkretëtirë, tokë bujqësore të madhe, male të larta ose çfarëdo që kërkon historia ose shaka. Groening ka thënë se Springfield ka shumë të përbashkëta me [[Portland, Oregon]], qyteti ku ai u rrit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=12392|title=Matt Groening's Portland|access-date=4 gusht 2007|author=Hamilton, Don|date=19 korrik 2002|work=[[Portland Tribune]]|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070224031814/http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=12392|archive-date=24 shkurt 2007}}&lt;/ref&gt; Emri &quot;Springfield&quot; është një emër i zakonshëm në Amerikë dhe shfaqet në [[Springfield (kthjellim)#Shtetet e Bashkuara|të paktën 29 shtete]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=GeoNames|url=http://www.geonames.org/search.html?q=%22Springfield%22&amp;country=US|publisher=[[GeoNames]]|language=en|access-date=19 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100707015943/http://www.geonames.org/search.html?q=%22Springfield%22&amp;country=US|archive-date=7 korrik 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Groening ka thënë se ai e quajti atë sipas [[Springfield, Oregon]], dhe Springfield fiktive që ishte vendosja e serialit ''[[Father Knows Best]]''. Ai &quot;kuptoi se Springfield ishte një nga emrat më të zakonshëm për një qytet në SHBA. Në pritje të suksesit të shfaqjes, mendova: &quot;Kjo do të jetë e bukur; të gjithë do të mendojnë se është Springfield i tyre&quot;. Dhe ata e bëjnë.”&lt;ref&gt;{{cite magazine|last1=De La Roca|first1=Claudia|title=Matt Groening Reveals the Location of the Real Springfield|magazine=[[Smithsonian Magazine]]|language=en|date=maj 2012|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|access-date=6 dhjetor 2021|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910151244/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Warning: DO ''not'' add any examples of which STATES Springfield might be in.
 For any example there is a counter example.
 DON'T add that The Simpsons is set in KENTUCKY based on &quot;BEHIND THE LAUGHTER&quot; or
 VERMONT based on &quot;The Simpsons Movie Springfield Challenge&quot;
 or OREGON based on the April 2012 interview with Matt Groening
 Please read [[Springfield (The Simpsons)]].
--&gt;

== Filmi ==
{{Kryesor|The Simpsons Movie}}
[[20th Century Fox]] dhe [[Gracie Films]] prodhuan ''[[The Simpsons Movie]]'', një film i animuar që u publikua më 27 korrik 2007.&lt;ref name=&quot;simpsonmovie&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://variety.com/2006/film/news/homer-going-to-bat-in-07-1117940840/|title=Homer going to bat in '07|access-date=3 korrik 2006|author=Fleming, Michael|date=2 prill 2006|magazine=Variety|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304225736/http://variety.com/2006/film/news/homer-going-to-bat-in-07-1117940840/|archive-date=4 mars 2014}}&lt;/ref&gt; Filmi u drejtua nga producenti i vjetër i Simpsons, [[David Silverman]] dhe u shkrua nga një ekip shkrimtarësh të Simpsons, i përbërë nga  Matt Groening, James L. Brooks, Al Jean, George Meyer, [[Mike Reiss]], [[John Swartzwelder]], [[Jon Vitti]], [[David Mirkin]], [[Mike Scully]], [[Matt Selman]], dhe [[Ian Maxtone-Graham]].&lt;ref name=&quot;simpsonmovie&quot;/&gt; Prodhimi i filmit ndodhi së bashku me vazhdimin e shkrimit të serialit, pavarësisht pretendimeve të gjata nga ata të përfshirë në shfaqje se një film do të hynte në prodhim vetëm pasi të kishte përfunduar seria.&lt;ref name=&quot;simpsonmovie&quot;/&gt; Kishte folur për një film të mundshëm të gjatë të Simpsons që në sezonet e hershme të serialit. James L. Brooks fillimisht mendoi se historia e episodit &quot;[[Kamp Krusty]]&quot; ishte e përshtatshme për një film, por ai hasi vështirësi në përpjekjen për të zgjeruar skenarin në metrazh të gjatë.&lt;ref&gt;{{cite video|people=Groening, Matt; Al Jean, Mark Kirkland, David Silverman|date=2004|title=The Simpsons season 4 DVD commentary for the episode &quot;Kamp Krusty&quot;|medium=DVD|publisher=20th Century Fox|language=en}}&lt;/ref&gt; Për një kohë të gjatë, vështirësi të tilla si mungesa e një historie të përshtatshme dhe një grup tashmë plotësisht i angazhuar shkrimtarësh e vonuan projektin.&lt;ref name=&quot;avclub1&quot;/&gt;

Më 10 gusht 2018, 20th Century Fox njoftoi se një vazhdim është në zhvillim e sipër.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://movieweb.com/the-simpsons-movie-2-development-fox|title=The Simpsons Movie 2 Reportedly in Development at Fox|access-date=11 gusht 2018|author=Burwick, Kevin|date=10 gusht 2018|publisher=Movieweb.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811023516/https://movieweb.com/the-simpsons-movie-2-development-fox/|archive-date=11 gusht 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{Reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
* {{imdb titull|id=0096697|titulli=Simpsons}}
* [http://www.thesimpsons.com Faqja zyrtare të Simpsons]
* {{MySpace|thesimpsons|The Simpsons}}
* [https://web.archive.org/web/20040525011836/http://www.snpp.com/ Faqja adhuruese më e njohura dhe më madhja e Simpsons]
* [http://www.springfield-shopper.de Faqja e një adhuruesit në gjuhën gjermane]

{{seri-cung}}
{{anim-cung}}

[[Kategoria:Simpsons| ]]
[[Kategoria:Seriale të animuar]]
[[Kategoria:Seriale amerikane]]</text>
      <sha1>mc67zprl0s9tnx6ew3vow86n2g5pnbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gramshi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7469</id>
    <revision>
      <id>3058061</id>
      <parentid>3000571</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Albinfo</username>
        <id>10060</id>
      </contributor>
      <origin>3058061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24049" sha1="hp3o62r82s5kkvyuon75fbivsgxkmff" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| Name                   = Gramshi
| nameIPASHQUAJTUR       = Gramshit
| image_skyline          = Gramsh (Albania).jpg
| coordinates = {{coord|40|52|N|20|11|E|type:city:AL_dim:1000|display=it}}
| SIPERFAQJA             = 
| population             = 6786
| POPULLSIA_DENDESIA     =
|subdivision_type        = Shteti
| subdivision_name         = &lt;!-- the name of the country --&gt;[[Shqipëria]]
|subdivision_type1       = Qarku
|subdivision_name1       = [[Qarku i Elbasanit]]
| postal_code            = 3301-3310
| area_code               = 513
| website          = [http://www.bashkiagramsh.gov.al/ Bashkia e Gramshit]
| KRYETARI               = 
| PARTIA                 = 
| SKEDA_EMBLEMA          = 
| VENDASIT               = Gramshiotë
}}
'''Gramshi''' është qytet në [[Shqipëri]]. Shtrihet në pjesën juglindore të Shqipërisë. Mund të shkohet me çdo lloj mjeti me anë të rrugës së asfaltuar Elbasan-Cerrik-Gramsh.
[[Skeda:Gramsh District.svg|parapamje|335x335px|Harta]]

== Gjeografia                                                     ==

Rrethi i Gramshit ndodhet në pjesën qëndrore dhe jugore të Shqipërisë, nga Qafa e Shënkollit, Lleshan në veri deri në Siman(Sqimar) në jug dhe nga Saraseli në perëndim deri në malin e Valamarës, Lenie në lindje.
Sipas të dhënave statistikore të viti 2004 ky rreth numëron 42616 banorë.
Pjesa më e madhe e tij shtrihet në Krahinën Malore Qëndrore, e cila  quhet Krahina e Vërçës. Kjo pjesë ndodhet në anën lindore të lumit të Devollit Pjesa lindore e tij shtrihet në Ultësirën Perëndimore, e njohur kjo si krahina e Sulovës dhe zona që shtrihet midis lumit të Devollit dhe të Tomorricës shtrihet në Krahinën Malore jugore dhe njihet si krahina e Tomorricës.
Ky rreth shtrihet në sektorin e mesëm të lumit të Devollit, i cili brenda rrethit ka një gjatësi prej 49 km, lumë, i cili sic e thamë, sëbashku me lumin e Tomorricës e ndan Rrethin e Gramshit në 3 krahina.
Rrethi i Gramshit bën pjesë në prefekturën e Elbasanit. Ai kufizohet nga shtatë rrethe të tjera të cilat janë; Elbasani, Librazhdi, Pogradeci, Korça, Skrapari, Berati dhe Kuçova, dhe ka një sipërfaqe prej 695 km2. Përbëhet nga një bashki, 9 komuna dhe 95 fshatra.
Sipas vendosjes gjeografike, ndodhet në zonën e klimës tranzitore, zonë që është mjaft e përshtatshme për zhvillimin e aktivitetit ekonomik. Këtë avantazh që ofron pozita gjeografike e dëmton karakteri i relievit, i cili në përgjithësi është mjaft i përthyer. Në tërësinë e vet territori i rrethit është një luginë. Lugina e Devollit dhe e Tomorricës përbëjnë pjesën më të shtruar të terrenit dhe ku gjenden edhe tokat më pjellore të tij. Në kurrizin jugor të vargut perëndimor janë zhvilluar mjaft fenomenet glaciale si liqene, të vendosura në lartësinë 1500-1800 m mbi nivelin e detit. 
Sipas ndarjes klimatike bën pjesë në zonën klimatike mesdhetare kodrinore nënzona jugperëndimore që shtrihet deri në 800-1000m mbi nivelin e detit dhe në zonën klimatike mesdhetare malore  nënzona juglindore pjesa e sipërme e relievit deri në lartësinë 2373m. Temperatura mesatare e ajrit është 12.3oC-15.1oC për Zonat e ulëta dhe 9.5oC-10.9oc për zonën malore.
Në ndërtimin gjeologjik të rrethit të Gramshit marin pjesë kryesisht shkëmbinjtë sedimentarë dhe në sasi të pakët ata magmatikë. Nga studimet e bëra në rrethin e Gramshit njihen 70 shfaqje burimesh të mineraleve të dobishme, metalore dhe jo metalore si dhe minerale industriale ndërtimore.Vlejnë të përmenden ekspeditat gjeologjike të huaja dhe prezenca e disa shpimeve per kerkim nafte.Një ndër ta ndodhet ne afërsi të fshatit Galigat. Në këtë rreth gjenden edhe burime të pastra të ujit të pijshëm me rezerva të mëdha, siç janë ujrat Sotires e Kerpices,ku prej këtij burimi furnizohet me ujë të pijshëm qyteti i Gramshit. Njihen gjithashtu burime ujrash Kurative si në Kërpicë, Holtë dhe Liqeni i Zi, të cilat nëpërmjet investimeve mund të përdoren për kurimin e reumatizmës.
Mund të themi se rrethi i Gramshit ka një hidrografi dhe hidrologji të zhvilluar. Rrjeti hidrografik është shumë i dendur dhe mjaft aktiv në periudhën e shirave. 
Burimet ujore përbëjnë një pasuri të madhe potenciale për zhvillimin e industrisë energjitike të rrethit, me kosto jo shumë të lartë. Studimi i bërë për shfrytëzimin e rrjedhjes së lumit Devoll ka nxjerrë si konkluzion se mbi të mund të ndërtohen tre hidrocentrale të mëdhenj. Njëri prej tyre, ai i Banjës. Aktualisht Gramshi ka dy hidrocentrale të vegjël, një mbi lumin Grabovë, në Lenie, me kapacitet 400kw/h, dhe një në fshatin Kërpicë, me kapacitet 200kw/h.Gjithashtu tashmë prej disa kohësh ka përfunduar edhe Hidrocentrali i Tërvolit.
Lumi kryesor i rrethit është Devolli, i cili e përshkon atë thuajse mespërmes. Ai ka rëndësi të madhe ekonomike pasi në të dyja anët ka mjaft toka bujqësore të cilat ujiten prej tij.
Në pasuritë ujore të Gramshit liqenet janë një pjesë e rëndësishme dhe nga elementët që krijojnë vende të bukura turistike. Ato gjenden të rrethuar nga pyje shumë të bukur ahu dhe rrotull tyre ka lëndina e kullota me sipërfaqe të konsiderueshme e bukuri përrallore në pranverë e verë.
Gramshi është 97 km larg Tiranës, 94km larg Korçës dhe 47 km larg Elbasanit. Pra, duhet theksuar fakti se ai është rreth afër autostradave, veçanërisht pranë aksit perëndim-lindje: Durrës-Qafë Thanë-Pogradec-Korçë.
Për ndërtimin  gjeologjik, përcaktohet  zhvillimi i territorit mbi shkëmbinjë kryesisht sedimentarë dhe më pak mbi magmatikë. Lartësia mesatare mbi nivelin e detit është 804m, ajo më e larta është 2373m (Mali i Valamarës), ndërsa minimalja është 119m(i kërkohet autorit të këtij shkrimi të tregojë se ku ndodhet).
Vendosja e kësaj zone në një territor të pasur me resurse natyrore, të populluar që në lashtësi, të shoqëruar me zhvillime të hershme dhe të vrullshme historike, duke siguruar dhe vazhdimësinë iliro-shqiptare, kanë kushtëzuar larminë e madhe e të jashtëzakonshme natyrore dhe materialo-shpirtërore në zonat e vërejtura.

=== Kushtet natyrore ===
Rrethi i Gramshit bën pjesë në Krahina Malore Qendrore, Ultësirën Perëndimore, dhe Krahina Malore Jugore me një reliev Kodrinoro m-malor, me një mesatare prej 804 m mbi nivelin e detit, me lartësi minimale 119 m mbi nivelin e detit dhe maksimale 2373 m. Ka një reliev kryesisht të thyer, i cili vjen duke u ngritur nga perëndimi në drejtim të Lindjes. Lumi i Devollit është një urë ndarëse midis relievit më të ulët në perëndim dhe relievit më malor në lindje. Pikërisht në rrjedhjen e mesme të Devollit , aty afër mesit të gjatësisë së tij brenda rrethit të Gramshit, ndodhet qyteti i Gramshit, 230 m mbi nivelin e detit, ndërtuar ky në një nga tarracat lumore të krijuara nga lumi Devoll në këtë sektor.
Përsa i përket ndërtimit gjeologjik, për rrethin e Gramshit përcaktohet zhvillimi i territorit mbi shkëmbinjë sedimentarë dhe më pak në ata magmatikë, këta të fundit gjenden më tepër në lartësitë e mëdha.
Nga studimet e bëra në rrethin e Gramshit njihen 70 shfaqje burimesh të mineraleve të dobishme, metalore dhe jo metalore si dhe minerale industriale ndërtimore.
Rrethi i Gramshit dallohet për një amplitudë të madhe hipsometrike, kjo për shkak të relievit shumë të thyer të tij, pasi në të janë të pranishme lartësitë 120m mbi nivelin e detit, por ka edhe lartësi që shkojnë deri në 2373 m mbi nivelin e detit, pa përmendur këtu malin e Tomorrit në kufirin jug-jugperëndimor të tij që arrin një lartësi maksimale prej 2415 m. këto kontraste kanë krijuar një reliev të larmishëm, por gjithsesi duke mbetur brenda kuadratit të relievit kodrinoro-malor. 
[[Skeda:Sotira Waterfall, full.jpg|parapamje|350x350px|[[Ujëvara e Sotirës]]]]
Klima: Rrethi i Gramshit futet në zonën klimatike mesdhetare kodrinore nënzona jugperëndimore që shtrihet deri në 800-1000m mbi nivelin e detit dhe në zonën klimatike mesdhetare malore  nënzona juglindore pjesa e sipërme e relievit deri në lartësinë 2373m. Temperatura mesatare e ajrit është 12.3oC-15.1oC për Zonat e ulëta dhe 9.5oC-10.9oc për zonën malore.
Mund të themi se temperatura mesatare eajrit është/varion nga 12.3oC deri 15.1oC për zonat e ulëta dhe 9.5 oC deri 10.9 oC për zonat malore. Niveli i reshjeve varion, por mestarje e tyre është afërsisht 1200 mm shi në vit. Reshjet më së shumti janë në formë në shiut, por në zonat malore bien edhe reshje dëbore të cilat qëndrojnë pa shkrirë 2 deri në 3 muaj në vit. Reshjet më së shumti janë të përqëndruara në stinën e dimrit, vërehet një maksimum në nëntor dhe një minimum në korrik. 
Kushtet klimatike në përgjithësi  janë të përshtatshme për zhvillimin ekonomik,sidomos atij bujqësor dhe blektorial, pasi sic e theksuam edhe më lart temperaturat janë optimale, gjithashtu eddhe reshjet janë të mjaftueshme. Shumë mirë këto reshje mund të shfrytëzohen për rritjen e kulturave bujqësore, pasi ajo lejon që të paktën në lartësitë më të vogla të merren edhe dy produkte bujqësore në vit, por gjithsesi ndihet nevoja e ujitjes artificiale sidomos në periudhën me reshje të pakëta, gjë e cila mund të rregullohet nëpërmjet shfrytëzimit të lumit të Devollit, ku në bazë të tij janë ngritur një rrjet kanalesh ujitëse, në kohën para viteve ‘90 rreth 30% e sipërfaqes së rrethit u vendos nën ujë. 
Gjthashtu një klimë e tillë ndikon pozitivisht edhe mbi shëndetin e njeriut, sidomos nbi luginën e Devollit, prandaj përqëndrimet e popullsisë janë më të mëdha mbi të ose shumë afër tij. 

Hidrografia: Rrethi i Gramshit ka një hidrografi të pasur si me ujëra sipërfaqësore ashtu edhe nëntokësore, edhe pse burimet aktive gjithëvjetore janë të dendura vetëm nga lartësitë 1000 m mbi nivelin e detit, ndërsa në zonën e poshtme ato janë të rralla. 
Këtu mund të përmendim dy lumenjtë kryesorë të rrethit Devolli me gjatësi breda tij 49km dhe Tomorrica me një gjatësi prej 14km, gjithashtu janë të pranishme edhe disa lumenj të tjerë, por më të vegjël si ai i Holtës, Lenies, etj. Ndër liqenet mund të përmendim më të rëndësishmin prej tyre, liqenin e Dushkut me sipërfaqe prej 1km2.
Në rrëzë të malit të Tomorrit gjendet burimi i Kerpices, që furnizon qytetin e Gramshit dhe shumë fshatra në të cilat kalojnë tubacionet e ujit të pijshëm, por edhe më gjërë, me ujë të pijshëm. Mund të themi se vetëm gjysma e tij shfrytëzohet për ujë të pijshëm, pjesa tjetër  shfrytezohet per prodhimin e energjise ne hidrocentralin e Kerpices.
Gjithashtu, të pakëta por jo të parëndësishme janë dhe ujërat termale, të cilat kanë një shfrytëzim të kufizuar vetëm për popullsinë e zonës.
Pra duke bërë një vlerësim të hidrografisë, mund të themi se ky rreth është mjaft i pasur me ujëra,si për të pirë, për ujitje dhe për aktivitete të ndryshme të ekonomisë siç mund të përmendim mullinjtë e bluarjes së miellit, të cilët përdorin ujin e rrjedhshëm 24 h për ushtrimin e aktivitetit të tyre punues. U bënë tashmë 8-9 vjet që qyteti i Gramshit ka ujë 24 h në ditë. 

Tokat: Rrethi i Gramshit për vetë nga lartësitë mbi nivelin e detit që variojnë ka të pranishme disa lloje tokash, të cilat janë:
 
        
Tokat e imëta kafe, të pranishme kryesisht nga lartësia 119 deri në 600-700m mbi nivelin e detit.
Tokat e kafenjta, nga 700-1000 m
Tokat e murrme pyjore, 1000 deri 1700-1800 m
Tokat livadhore malore, mbi 1800 m mbi nivelin e detit.

Prania e këtyre tokave ka kushtëzuar edhe bimësinë, si atë natyrore dhe atë të kultivuar, tek këta të fundit përmendim praninë  e pishave pranë fshatit Pishaj të pazakonta për këtë lartësi.

=== Ndër katet bimore mund të përmendim ===
Zonën e dafinës deri në 1000 m
Zonën e ahut, 1700-1800 m 
Zonën e rrobullit, 1600-2000 m
Zonën e kullotave sub-alpine, 1900-2373 m mbi nivelin e detit.

Veshja bimore, klima, toka kanë qënë kushte që megjithë ndryshimet e pësuara, edhe sot vlerësohen relativisht të përshtatshme për faunën e Gramshit.
Veprimtaria njerëzore prishi ndjeshëm zinxhirin jetësor të llojeve të veçanta, po ashtu edhe në dëndësinë e “banorëve” të egër në territorin aktual. Ekuilibret e reja nuk janë edhe aq të favorshme për shtimin dhe përhapjen e tyre. Gërryerja e tokës, presioni i aktivitetit të njeriut në mbulesën bimore sjell shkatërrimin e vendbanimeve, pakëson ndjeshëm ushqimin dhe mundësinë për të përballuar faktorët klimatikë dhe “stresin” tek mjaft lloje kafshësh dhe shpendësh. Administrimi i faunës ekzistuese, sado i “disiplinar” me shkresa e ligje, mbetet aktivitet në duart e pakontrolluara dhe spontane me rezultate të pafavorshme për këtë pjesë të botës së gjallë të territorit të rrethit (dhija e egër,gjeli i egër, kaprolli, etj.)

=== Ekonomia=== 

Periudha socialiste 
.
Rrethi i Gramshit historikisht renditet ndër zonat me zhvillim të ulët ekonomik.	 
Në vitet e të ashtuquajturit kolektivizimi socialist në fshat karakterizohej nga ekonomia e mbyllur, kurse në qytet industia filloi të merrte fizionominë e vet mbas viteve 1960 me ngritjen e [[Uzina Mekanike Gramsh|Uzinës Mekanike të Çekinit]] e të fabrikave të tjera që e pasuan atë.
Banorët e këtij rrethi historikisht janë marrë me blegtori e bujqësi dhe një pjesë me përpunimin e drurit. Reformat për thellimin e revolucionit socialist në bujqësi dhe politika e centralizuar demografike, çoi në ngushtimin e pronës private deri aty sa disa fshatra (Shemriza, Lubinja, Gurrëza, Ostenthi, Trashovica, ish- kooperativa bujqësore e Darzezës) mbas vitit 1981 në emër të ″inisiativës″ nga poshtë nuk lejoheshin  të mbanin asnjë lopë ose familjet e reja që ndaheshin nga trungu  nuk mund të mernin tokë sa gjithë familjet e tjera.
Si  rezultat i ngushtimit artificial te “Oborrit kooperativist” fshatari gramshiot në vitet 1985-1991 detyrohej të blinte në tregun e qytetit produkte të tilla si djathin, gjizën, gjalpin, mishin etj.  Ky ishte ndoshta paradoksi më i madh.
Gjatë viteve të kooperativizmit, blegtoria, jo vetëm nuk u zhvillua intensivisht, por mbeti mbrapa edhe nga pikpamja ekstensive. Numri i bagëtive të imëta gjatë këtyre viteve ishte 2 herë më i ulët se para kolektivizimit. 
Nga regjimi i kaluar Gramshi trashëgoi industrinë ushtarake ku përfshihen Uzina Mekanike e Çekinit dhe Uzina e Prodhimit të Baterive, industrinë e përpunimit të produkteve bujqësore e blegtorale ku përfshihen Fabrika e konservave, Fabrika e pijeve freskuese dhe atyre alkoolike, linjat e përpunimit të qumështit në qytet e disa fshatra, industrinë e materialeve të ndërtimit,  veçanërisht të inerteve,  industrinë e prodhimit të produkteve prej thupre e kashte misri për eksport, disa reparte mekanike të përpunimit të drurit etj. 
Bujqësia është dega bazë e ekonomisë së rrethit,ajo zë 65% të GDP.
Vlen të përmendet se fshati Lubinjë shquhet si fshati me popullsinë më punëtore të këtij rrethi. Pothuajse çdo shtëpi është ndërtuar nga fillimi dhe aktualisht gjenden në gjendje shumë të mirë. Çdo familje fshatare në Gramsh ka në pronësi 0,97ha tokë arë ose 0.2 ha për frymë,sasi kjo e pamjaftueshme për zhvillimin e një ekonomie bujqësore me kërkesat e ekonomisë së tregut.
Ndër kulturat e drithërave gruri zë peshën specifike më të madhe. Ai zë aktualisht 46% të sipërfaqes së mbjellë me bimë arësh dhe 72% të prodhimit të drithërave të bukës
Me misër mbillet 21% e sipërfaqes që zënë drithërat e kjo kulturë jep 27% të prodhimit të drithërave. Pesha specifike e misrit për prodhim buke po vjen duke rënë çdo vit. Ai më gjërë përdoret si ushqim për blegtorinë.
Gramshi është i njohur për prodhimin e duhanit. Sot sipërfaqja e mbjellë me duhan ka rënë, po kështu edhe rendimenti. Çmimi që ofrohet për blerjen e prodhimit të duhanit nuk i nxit fermerët të meren me kultivimin e tij. 
Me mikroklimat që ka Gramshi është rreth që kultivohen një numër i konsiderueshëm perimesh, rreth 20 lloje, si patatja, fasulja, domatja, qepa, preshi , trangulli(kastraveci), speci, hudhra, bamja, patëllxhani, bostani, shalqini, sallata, mashurka, panxhari i kuq, karrota, kungulli, lakra, spinaqi e deri tek erëzat e ndryshme. Perimet që kultivohen masivisht në këtë rreth janë patatja, fasulja, domatja, trangulli, qepa, preshi, hudhra e lakra.
Rrethi i Gramshit ka tradita edhe në pemëtari e vreshtari. Mikroklima që ai ka bëjnë të mundur që të kultivohen një numër i konsiderueshëm frutash si rrushi, fiku, molla, dardha, kumbulla, qershia, pjeshka, hurma, arra, gështenja, shega, kajsia, ulliri, bajamja etj.
Kushtet natyrale të relievit krijojnë mundësi për mbarështimin e blegtorisë, veçanërisht të deles e të dhisë, por edhe të gjedhit e të një thundrakëve. Në Gramsh rriten edhe mjaft shpendë të butë si pula, rosa, pata e gjeli i detit. (Në fshatin Çekin ndodhet edhe një pulari për mbarështimin e pulave).
Gramshi njihet edhe për mbarështimin e bletës duke shfrytëzuar masive kullësore. Mjalti i prodhuar sidomos në zonën e Vërçës është i një cilësie të lartë me vlera kurative.

== Kultura ==
Qyteti kanje Pallat Kulture qe quhet &quot;Thoma Prifti&quot; ku mblidhen fëmijët, te rinjtë dhe te gjithë te talentuarit ne fushën e artit dhe ku mund te shpalosin talentin e tyre ne shume drejtime si : këngë, kërcim (popullor dhe modern), humor etj. Gramshi është një qytet mjaft i gjallëruar dhe njëkohësisht një vend ku mund te jetosh i qete, larg zhurmave dhe ajrit super te ndotur te qyteteve te mëdha. 

Ka edhe një klub futbolli i cili quhet : KF Gramshi. Gjithashtu ka te zhvilluar shume edhe sportin e volejbollit (për femra). Gjithashtu ka dhe një pallat sporti dhe një kënd sportiv. Gramshi është shume i njohur për muzikën e tij popullore. Nga gjiri i tij kane dale shume këngëtare me zërin si bilbil.
Karakteristika më e dalluar e Gramshit në Muzikën burimore janë 'FYEJT E GRAMSHIT', të cilët kanë marrë vlerësime nga shumë studiues të folklorit tonë. Aktiviteti më i rëndësishëm kushtuar këtij instrumenti ishte festivali që u mbajt vitin e kaluar (2010) në datat 2-3 qershor nën titullin 'Festivali Mbarëkombëtar i Fyejve'.Shpresojmë që ky aktivitet i iniciuar nga Pallati i Kulturës 'Thoma Prifti' të vazhdojë traditën e nisur.
Gjithashtu një pjesë e dalluar e kulturës së Gramshit janë edhe Lojërat Popullore.Disa e kanë vlerësuar si gjënë më të rëndësishme të kulturës së Gramshit.

== Politika ==
=== Vlerësimi i potencialeve natyrore dhe humane për zhvillimin e kësaj zone ===
Rethi i Gramshit është një rreth që ka një pozitë të favorshme gjeografike dhe një klimë që është shumë e përshtatshme për zhvillimin e ekonomisë së tij, por këto favore dëmtohen nga karakteristikat e relievit, që përgjithësisht është e përthyer (kodrinoro-malor). Por këtë reliev të përthyer mund ta vlerësojmë për pasurin e peizazheve që na ofron.
Në rrethin e Gramshit gjenden luginat e gjëra lumore deri tek kanionet, burime të shumta ujore e ujëvara,ujra të pijshëm e termle, kodra e deri tek malet më të larta të zonës të mbuluar pothuajse gjysëm viti me dëborë, zona të zhveshura, por edhe hektarë të tërë me pyje rrobulli, ahu e pishe. 
Të gjitha këto pasuri bëjnë që në të të krijohen lloje të ndryshme vendbanimesh, të cilat edhe këto formojnë një peizazh interesant kryesisht në zonat rurale. Gjithashtu këto pasuri përbëjnë një bazë të rëndësishme për zhvillimin e ekonomisë sidomos sektorit të tretë dhe më saktësisht të disa llojeve të turizmit si: turizmi i bardhë në Malin e Valamarës,  turizmi kurativ duke shfrytëzuar burimet e liqenit të Zi, turizmi kulturor e fetar në Grabovën e Sipërme etj. të gjitha këto janë një potencial të cilëve në qoftë se u jepet vëmendja dhe mbështetja e duhur nga organet përkatëse, duke dhënë investimet e duhura, pa frikë brenda një kohe shumë të shkurtër mund të zërë vendin e parë në të ardhurat që ajo mund të sjellë në ekonominë e këtij rrethi.
Gjithashtu një potencial i rëndësishëm është edhe popullsia vitale e kësaj zone. E them këtë sepse numri më i madh i popullsisë është midis moshës 14-64 vjeç (22122 banorë kundrejt 11527 banorë të moshës deri në 14 vjeç dhe 2101 të moshës 65 e lartë). Pra popullsia e rrethit të Gramshit është akoma e re, gjë që bën të jetë një forcë e madhe pune e cila është në kërkim vetëm të punës, që në rrethin e Gramshit mungon, si rrjedhojë kjo popullsi vitale dhe aktive për punë është e detyruar të emigrojë.

=== Problemet aktuale dhe e ardhmja, perspektiva e zhvillimit ekonomik të kësaj zone ===
Problemet aktuale që bëjnë pjesë në rrethin e Gramshit janë disa. Pas rënies së sistemit socialist dhe nga kalimi i ekonomisë nga ekonomi socialiste në ekonomi tregu, e dëmtoi rëndë ekonominë e këtij rrethi. Por e meta më e madhe është se ajo edhe në kohën e kolektivizimit nuk pati ndonjë rritje, madje mund të themi që pati një stanjacion në disa raste edhe hapa mbrapa, deri në atë pikë sa fshati gramshiot i blinte në qytet produkte blegtorale, si bulmet e mish, perime e produkte të tjera që mbilleshin në fshat. Me kolektivizimin numri i bagëtive ra, si rrjedhojë edhe rendimenti i tyre pavarësisht se u bë një përpjekje për përmirësim racor.
Gjithashtu nuk mund të mohohen një sërë uzinash e fabrikash të cilat u ngritën në periudhën socialiste dhe  u siguronin punë një numri te madh te pupullsisë, por që me privatizimin e tyre dolën mjaft të papunë. Kjo erdhi për shkak se nuk kishte kapital investues gjithashtu teknologjia e tyre ishte shumë e vjetër  dhe nuk jepte rendiment. 
Unë në fund të çdo çështjeje e çdo mundësie që ekziston për zhvillim kur kam trajtuar objektet punëdhënëse në periudhën socialiste jam munduar ti jap edhe një zgjidhje të mundshme për këto potenciale, të cilët mund të punesonin në punë një numër të madh të popullsisë sidomos të qytetit dhe të disa fshatrave afër tij meqënëse këto objekte lokalizohen më tepër në territorin e qytetit.
Duke u bërë më shumë investime në vend do të mund të ulej edhe numri i të larguarve si brenda  ashtu edhe jashtë vendit , kapitali i tytre do të investohej për zhvillimin e rrethit të tyre si rrjedhojë do të ndodhte edhe një riaktivizim i këtij rrethi. 
Mendohet që, në qoftë se në rrethin e Gramshit do të ndërtohen tre hidrocentralet që janë parashikuar për t’u ndërtuar, jeta në këtë rreth mund të ndryshojë. Ai mund të bëhet rrugëkalimi midis lindjes dhe perëndimit, duke u lidhur kështu me Korçën (rrugë nacionale), Pogradecin, Beratin, Kuçovën etj., duke shkurtuar kështu disa km rrugë, gjithashtu duke bërë të mundur hapjen e rrethit të Gramshit pasi deri tani ai është si një xhep i cili ka lidhje vetëm me Elbasanin dhe Cerrikun.
Po të shfrytëzohen siç duhet pasuritë hidrike, përfitimet do jenë jo vetëm për këtë territor, por edhe për gjithë Shqipërinë.

== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.bashkiagramsh.gov.al/ Bashkia Gramsh]
* https://web.archive.org/web/20161106045145/http://www.panoramio.com/user/8109026

== Burimet ==
&lt;references/&gt;


{{Qarku i Elbasanit}}[[Kategoria:Qytete në Shqipëri]]
[[Kategoria:Qytete shqiptare]]
[[Kategoria:Gramsh]]</text>
      <sha1>hp3o62r82s5kkvyuon75fbivsgxkmff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kastriot Tusha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16542</id>
    <revision>
      <id>3058153</id>
      <parentid>2987703</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55714-20</username>
        <id>194608</id>
      </contributor>
      <comment>https://teksteshqip.com/kastriot-tusha</comment>
      <origin>3058153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3762" sha1="5ifelj280wr6341hbae8s9o8pyu0j2l" xml:space="preserve">'''Kastriot Tusha''' (lindur më [[13 Prill|14 Prill 1963]] në [[Elbasani|Elbasan]]) është [[tenori|tenor]] shqiptar.

Mësimet fillestare për kanto i mori në Shkollën e Mesme të Muzikës &quot;Onufri&quot; (Elbasan) nga viti 1978 deri në vitin 1982. Në vitet 1983-1984 kryen kursin 9-mujor të krjimtarisë popullore për kanto në Tiranë. Në vitin 1984 fillon studimet e larta në [[Instituti i Lartë i Arteve|Institutin e Lartë të Arteve]], Tiranë, dega kanto, nën drejtimin e tenorit të mirënjohur [[Gaqo Çako]]. Përveç detyrimeve shkollore, në këtë periudhë ka zhvilluar aktivitet koncertor me pianiste dhe orkestra. Mbrojtjen e diplomës e bëri me rolin e Pinkertonit nga Opera &quot;Madam Buterfly&quot; e [[Xhakomo Puçini|Puçinit]], me Orkestrën e Akademisë së Arteve.

Pas mbarimit të studimeve u emërua solist pranë [[Teatri i Operas dhe Baletit|Teatrit të Operas dhe Baletit]], kohë në të cilën ka realizuar disa role kryesore.
Nga viti 1999 e në vazhdim është pedagog i kantos në Akademinë e Arteve.

Kastriot Tusha ka treguar aftësitë e tij të këndimit brenda vendit dhe jashtë tij në shumë zhanre dhe turne, si në fushën e [[muzika klasike|muzikës klasike]], [[muzika e lehtë|muzikës së lehtë]] dhe asaj të zgjedhur [[muzika popullore|popullore]] si dhe [[ritmet latino-amerikane|ritmeve latino-amerikane]]. U paraqit në koncerte në [[Kosovë]], [[Maqedonia|Maqedoni]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Italia|Itali]], [[Zvicra|Zvicër]], [[Turqia|Turqi]], [[Anglia|Angli]], [[Irlanda|Irlandë]], [[Danimarka|Danimarkë]], [[Norvegjia|Norvegji]], [[Suedia|Suedi]], [[ShBA]], [[Kanada]], etj. Këndoi ndër të tjera edhe nën shoqërimin e Orkestrës së Re të Filarmonisë. Koncertet e tij shumë të njohura janë: &quot;Kastriot Tusha me Miqtë&quot;, &quot;Latino American Classic&quot;, &quot;Vikena Kamenica &amp; Kastriot Tusha&quot;, &quot;Tre Tenorët&quot; etj.

Me rastin e premierës së operës të parë kosovare [[Dasma arbëreshe]] Kastriot Tusha interpretoi rolin e Arbrit.

Për dëgjuesin shqiptar u bë i njohur më shumë me zhanrin e këngës qytetare, që ai i këndon me tingullin e tenorit lirik.

== Triviale ==
Kastriot Tusha këndoi [[himni kombëtar|himnin kombëtar]] të Gjermanisë me rastin e një ndeshjeje të boksit, për titullin e kampionit te [[Evropa|Evropës]], për te cilin ndeshej dhe shqiptari [[Luan Krasniqi]]. Kjo ndodhi pas kërkesës së vet boksierit.

==Rolet operistke==
*1989. TOB - Opera &quot;Pagliacio&quot; (në rolin e Beppes).
*1989. TOB - Opera komike &quot;Paja&quot; (në rolin e Kolës).
*1990. TOB - Opera &quot;[[Peshkatarët e Perlave]]&quot; (në rolin e Nadirit).
*1990. Katedrale Tiranë - [[Mozart]] &quot;Requiem&quot; për solist, kor dhe orkester (tenori). Trupa e TOB-së.
*1991. TOB - Opera &quot;[[Traviata]]&quot; (në rolin e Alfredos).
*1992. TOB - Opera &quot;Mrika&quot; (në rolin e Dodës).
*1992. TOB - Opera &quot;Trovatore&quot; (në rolin e Ruiz).
*1993. TOB - Skena nga Opera &quot;Rigoleto&quot; (në rolin e Dukës).
*2003. Teatri Kombëtar Prishtinë - Opera &quot;Dasma Arbëreshe&quot; (në rolin e Arbrit).

== Veprat muzikore ==
:'''Cd'''
*Jeto jetën
*Serenata
*Dua më shumë Shqipërinë

:'''Disa nga këngët e tij'''
*Vitet ikën tutje
*Shqipëri falemderit
*Ti Shqipëri më jep nder
*O Korça ime
*Mos harrojmë [[Adem Jashari]]n
*Lërmë të të puth
*Drenusha ime
*Emocione nga Turqia  
*Veç nje dite te jetoja prane teje  
*Je si yll e je si hene 
*Jo ... se nena dhe tata nuke don 
*Çapkënia 
*Për datëlindje 
*Falni Dashuri 
*Intimitet - orkestrale për kitarë
*Ditë të bardha 
*Jepma mollën 	
*Rinia nuk vjen më
*Turkesha gazmore
*Vajze xheloze
*Zëri i jetës

{{DEFAULTSORT:Tusha, Kastriot}}
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Lindje 1963]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Njerëz nga Elbasani]]</text>
      <sha1>5ifelj280wr6341hbae8s9o8pyu0j2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058155</id>
      <parentid>3058153</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P. ĐĂNG</username>
        <id>162581</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-55714-20|~2026-55714-20]] ([[User talk:~2026-55714-20|talk]]) to last version by Mitrovica02</comment>
      <origin>3058155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3757" sha1="f15e9utaz4600upzjaevtwroip2sywp" xml:space="preserve">'''Kastriot Tusha''' (lindur më [[13 Prill]] [[1964]] në [[Elbasani|Elbasan]]) është [[tenori|tenor]] shqiptar.

Mësimet fillestare për kanto i mori në Shkollën e Mesme të Muzikës &quot;Onufri&quot; (Elbasan) nga viti 1978 deri në vitin 1982. Në vitet 1983-1984 kryen kursin 9-mujor të krjimtarisë popullore për kanto në Tiranë. Në vitin 1984 fillon studimet e larta në [[Instituti i Lartë i Arteve|Institutin e Lartë të Arteve]], Tiranë, dega kanto, nën drejtimin e tenorit të mirënjohur [[Gaqo Çako]]. Përveç detyrimeve shkollore, në këtë periudhë ka zhvilluar aktivitet koncertor me pianiste dhe orkestra. Mbrojtjen e diplomës e bëri me rolin e Pinkertonit nga Opera &quot;Madam Buterfly&quot; e [[Xhakomo Puçini|Puçinit]], me Orkestrën e Akademisë së Arteve.

Pas mbarimit të studimeve u emërua solist pranë [[Teatri i Operas dhe Baletit|Teatrit të Operas dhe Baletit]], kohë në të cilën ka realizuar disa role kryesore.
Nga viti 1999 e në vazhdim është pedagog i kantos në Akademinë e Arteve.

Kastriot Tusha ka treguar aftësitë e tij të këndimit brenda vendit dhe jashtë tij në shumë zhanre dhe turne, si në fushën e [[muzika klasike|muzikës klasike]], [[muzika e lehtë|muzikës së lehtë]] dhe asaj të zgjedhur [[muzika popullore|popullore]] si dhe [[ritmet latino-amerikane|ritmeve latino-amerikane]]. U paraqit në koncerte në [[Kosovë]], [[Maqedonia|Maqedoni]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Italia|Itali]], [[Zvicra|Zvicër]], [[Turqia|Turqi]], [[Anglia|Angli]], [[Irlanda|Irlandë]], [[Danimarka|Danimarkë]], [[Norvegjia|Norvegji]], [[Suedia|Suedi]], [[ShBA]], [[Kanada]], etj. Këndoi ndër të tjera edhe nën shoqërimin e Orkestrës së Re të Filarmonisë. Koncertet e tij shumë të njohura janë: &quot;Kastriot Tusha me Miqtë&quot;, &quot;Latino American Classic&quot;, &quot;Vikena Kamenica &amp; Kastriot Tusha&quot;, &quot;Tre Tenorët&quot; etj.

Me rastin e premierës së operës të parë kosovare [[Dasma arbëreshe]] Kastriot Tusha interpretoi rolin e Arbrit.

Për dëgjuesin shqiptar u bë i njohur më shumë me zhanrin e këngës qytetare, që ai i këndon me tingullin e tenorit lirik.

== Triviale ==
Kastriot Tusha këndoi [[himni kombëtar|himnin kombëtar]] të Gjermanisë me rastin e një ndeshjeje të boksit, për titullin e kampionit te [[Evropa|Evropës]], për te cilin ndeshej dhe shqiptari [[Luan Krasniqi]]. Kjo ndodhi pas kërkesës së vet boksierit.

==Rolet operistke==
*1989. TOB - Opera &quot;Pagliacio&quot; (në rolin e Beppes).
*1989. TOB - Opera komike &quot;Paja&quot; (në rolin e Kolës).
*1990. TOB - Opera &quot;[[Peshkatarët e Perlave]]&quot; (në rolin e Nadirit).
*1990. Katedrale Tiranë - [[Mozart]] &quot;Requiem&quot; për solist, kor dhe orkester (tenori). Trupa e TOB-së.
*1991. TOB - Opera &quot;[[Traviata]]&quot; (në rolin e Alfredos).
*1992. TOB - Opera &quot;Mrika&quot; (në rolin e Dodës).
*1992. TOB - Opera &quot;Trovatore&quot; (në rolin e Ruiz).
*1993. TOB - Skena nga Opera &quot;Rigoleto&quot; (në rolin e Dukës).
*2003. Teatri Kombëtar Prishtinë - Opera &quot;Dasma Arbëreshe&quot; (në rolin e Arbrit).

== Veprat muzikore ==
:'''Cd'''
*Jeto jetën
*Serenata
*Dua më shumë Shqipërinë

:'''Disa nga këngët e tij'''
*Vitet ikën tutje
*Shqipëri falemderit
*Ti Shqipëri më jep nder
*O Korça ime
*Mos harrojmë [[Adem Jashari]]n
*Lërmë të të puth
*Drenusha ime
*Emocione nga Turqia  
*Veç nje dite te jetoja prane teje  
*Je si yll e je si hene 
*Jo ... se nena dhe tata nuke don 
*Çapkënia 
*Për datëlindje 
*Falni Dashuri 
*Intimitet - orkestrale për kitarë
*Ditë të bardha 
*Jepma mollën 	
*Rinia nuk vjen më
*Turkesha gazmore
*Vajze xheloze
*Zëri i jetës

{{DEFAULTSORT:Tusha, Kastriot}}
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Lindje 1963]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Njerëz nga Elbasani]]</text>
      <sha1>f15e9utaz4600upzjaevtwroip2sywp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rilindja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16767</id>
    <revision>
      <id>3057998</id>
      <parentid>3048376</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>193409</id>
      </contributor>
      <comment>Convento do Cristo (31).jpg</comment>
      <origin>3057998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187671" sha1="lknfu6yarhr6qaynd7dt879nkqya26p" xml:space="preserve">'''Rilindja''' ishte një periudhë artistike dhe kulturore e [[Historia e Evropës|historisë së Evropës]], që u zhvillua duke nisur nga [[Firencia]] midis fundit të [[Mesjeta|Mesjetës]] dhe fillimit të [[Koha moderne|kohës moderne]], në harkun kohor që shkon afërsisht nga gjysma e dytë e [[Shekulli XIV|shekullit të XIV]] deri në [[Shekulli XVI|shekullin e XVI]]&lt;ref&gt;''Enciclopedia Italiana Treccani'' te zëri përkatës&lt;/ref&gt;. Nga prespektiva e evolucionit të përgjithshëm artistik të [[Evropa|Evropës]], Rilindja nënkuptoi një «shkëputje» nga elementet stilistike që deri në këtë kohë ishtin «mbikombëtare». Rilindja nuk qe një fenomen me diferenca të mëdha nga disiplina në disiplinë dhe në rendin kronologjik dhe gjeografik: u kufizua në kulturën evropiane dhe territoret e Amerikës së sapo zbuluar.&lt;ref&gt;Shprehja &quot;Rilindje amerikane&quot;, e sajuar nga kritiku letrar Francis Otto Matthiessen, nuk ka të bëjë saktësisht me Rilindjen, por i referohet lëvizjes së trashendentalizmit dhe më në përgjithësi lëvizjes letrare dhe kulturore të lulëzuar rreth saj në vigjilje të revolucionit të dytë industrial. Përfaqësuesit kryesorë të të ashtuquajturës &quot;Rilindje amerikane&quot; të [[Shekulli XIX|shekullit të XIX]] ishin: [[Ralph Waldo Emerson]], [[Walt Whitman]] dhe Henry David Thoreau.&lt;/ref&gt;

[[File:1572 Europa Ortelius (cropped).jpg|thumb|Harta e Europës e vitit 1572 e hartografit Abramo Ortelio|418px]]
Zhvillimi i saj koinçidoi me nisjen Kohës Moderne, të karakterizuar nga konsolidimi i shteteve evropiane, udhëtimet transoqeanike që lidhnin Evropën dhe Amerikën, shpërbërja e feudalizmit, ngritja e borgjezisë dhe afirmimi i kapitalizmit. Megjithatë shumë nga këto fenomene u zhvilluan në një shtrirje kohore më të madhe sesa vetëm periudha e Rilindjes.&lt;ref&gt;{{cite book|author=A.A.V.V.|title=El arte en la Italia del Renacimiento|year=2008|lang=es|publisher=Ullmann|isbn=978-3-8331-6222-0}}&lt;/ref&gt;

Rilindja, e përjetuar nga pjesa më e madhe e protagonistëve të saj si një kohë ndryshimi, çoi në një mënyrë të re konceptimi të botës dhe vetëvetes, nëpërmjet ideve të [[humanizmi]]t, të lindur në letërsi në [[Shekulli XIV|shekullin e XIV]] nga interesi i rilindur për studimet klasike, mbi të gjitha të [[Françesko Petrarka|Françesko Petrarkës]]&lt;ref&gt;''Enciclopedia Italiana Treccani'' te zëri &quot;Humanizmi&quot;&lt;/ref&gt;, duke arritur të ndikonte për herë të parë si artet pamore ashtu dhe mentalitetin mbizotërues.
Eksponentët e sajë kryesorë i përkasin fushës së arteve, megjithëse pati edhe rinovim të shkencave, si ato natyrore ashtu dhe shoqërore. Qyteti i [[Firencia|Firences]], në [[Italia|Itali]], qe vendi i lindjes dhe zhvillimit të kësaj lëvizjeje, që u shtri në të gjithë Evropën.
Përhapja e ideve të [[Humanizmi]]-t shpuri në një konceptim të ri të njeriut dhe botës. Termi «renacimiento» u përdor duke rievokuar elementet e kulturës klasike greko-romake, dhe fillimisht u aplikua si një kthim te vlerat e kulturës greko-latine dhe soditjes së lirë të natyrës në një kohë të mbizotëruar nga një mentalitet i ngurt dhe dogmatik. Në këtë etapë u vendos një formë e re e shikimit të botës dhe qenies njerëzore, të përqëndruar në fushën e arteve, polítikës, [[Filozofia|filozofisë]] dhe [[shkenca]]ve, duke zëvendësuar [[teocentrizmi]]n mesjetar me [[Antropocentrizmi]]n.

Në këtë kuptim, historiani dhe artisti [[Giorgio Vasari]] formuloi një koncept përcaktues: lindja e re e artit antik (''Rinascita''), që presupozonte një vetëdije të lartë historike individuale. Në fakt, Rilindja përkrahë shkëputjes së vetëdijshme nga tradita kulturore mesjetare, e cilësoi atë si ''barbare'' dhe më vonë do ti vinte cilësimin si [[Arti gotik]].

== Aspekte të përgjithshme ==
[[Skeda:Formerly_Piero_della_Francesca_-_Ideal_City_-_Galleria_Nazionale_delle_Marche_Urbino_2.jpg|thumb|left|666px|Projekti i qytetit ideal, me urbanistikë racionale, tipike e Rilindjes, fillimisht atribuar Piero della Francesca-s, Galleria Nazionale delle Marche Urbino]]
Rilindja shënoi nisjen e Kohës Moderne, një periudhë historike që në përgjithësi vendoset midis shekullit të XV dhe [[Revolucioni francez|Revolucionit francez]] në [[1789]], dhe që, në terrenin kulturor, ndahet në Rilindje (shekujt e XV dhe XVI) dhe [[Baroku|Barok]] (shekujt e XVII dhe XVIII), me nëndarjen e [[Manierizmi]]t në periudhën e Rilindjes, dhe [[Rokoko]]s dhe [[Neoklasicizmi]]t në atë Baroke.

[[Shekulli XV]] qe një periudhë e realizimeve të mëdha ekonomike, politike, fetare dhe shoqërore, në fakt përmblidhet si epokë midis fundit të mesjetës së vonë dhe kohës moderne nga pjesa më e madhe e historiografëve, megjithëse me disa diferenca datimi dhe prespektive.

Midis ngjarjeve me ndryshimet më të mëdha, në fushën politike qenë çështja lindore, e karakterizuar nga ekspansioni i [[Perandoria Osmane|perandorisë Osmane]] (e cila, pas marjes së [[Kostandinopoja|Kostandinopojës]] në [[1453]] arriti të kërcënonte [[Hungaria|Hungarinë]] dhe territorin austriak) dhe një tjetër perëndimore, e karakterizuar nga lindja e Shteteve moderne, midis të cilëve monarkitë kombëtare të [[Franca|Francës]], [[Anglia|Anglisë]] dhe [[Spanja|Spanjës]], ashtu si dhe perandorinë e [[Karl IV.|Karlit të V]], që në ndryshim nga perandoritë mesjetare paraqet prirjen e përqëndrimit të pushtetit, tipike e institucioneve politike moderne, për aq sa perandoria e Karlit të V mund të shihet edhe si një rikthim në dimensionin mbikombëtar që karakterizonte Mesjetën.

[[File:Buchdruck-15-jahrhundert 1.jpg|thumb|Botim evropian i shekullit të XV. Përhapja e kulturës falë shtypshkrimit qe një nga shkaqet kryesore që nxitën rrymën e re kulturore të Rilindjes.|271px]]
Shekulli i XVI do të karakterizohej nga zbulimet e mëdha gjeografike të nisura nga [[Kristofor Kolombi]]-s me Amerikën në [[1492]], [[Vasco da Gama|Vasko de Gama]], [[1498]]; udhëtimi i [[Fernando Magelani]]t rreth botës, [[1519]]-[[1521]]; zbarkimi i Hernan Cortezit në [[Meksika|Meksikë]], [[1519]]; pushtimi i [[Peru]]së nga [[Francisco Pizarro]], [[1530]]-[[1533]]), ashtu si dhe thyerja e unitetit kristian për shkak të Reformës Protestante të [[Martin Luteri]]t ([[1520]]), zhvillimi i shkencës dhe teknikës ({{lang-la|Nova Scientia}} e Tartaglia-s, [[1538]]; {{lang-la|De revolutionibus}} e [[Nikola Koperniku]]t, [[1543]]; ''Anatomía'' e Vesalio-s, [[1543]]) dhe ekspansioni i humanizmit ([[Erazmo Roterdami|Erazmi i Roterdamit]], [[Giovanni Pico della Mirandola]], [[Ludovico Ariosto]], [[Tomas More|Thomas More]], [[Juan Luis Vives]], [[François Rabelais]]).&lt;ref name=&quot;Larousse&quot;&gt;AA.VV. Diccionario Enciclopédico Larousse: 1990, Planeta, Barcelona, isbn 84-320-6070-4, fq. 2658&lt;/ref&gt;

Në fushën ekonomike dhe shoqërore, me zbulimin e Botës së Re, zë fill ekspansioni kolonial që zgjeron pa masë horizontin e botës evropiane. Nisin trasformime të mëdha në [[Evropa|Evropë]], të shoqëruara nga disekuilibra dhe kontradita: nëse nga një anë i lihet hapësirë ekonomisë tregëtare në shkallë botërore, nga ana tjetër terrenet bujqësore mbeten të lidhura me realitetin tipik të ekonomisë feudale. Qëndra e tregëtisë zhvendoset tej [[Deti Mesdhe|Mesdheut]] drejt [[Evropa Veriore|Evropës Veriore]] dhe [[Oqeani Atlantik|Oqeanit Atlantik]].

Në fushën fetare ndodh Reforma protestante, dmth.: skizma midis [[Kisha Katolike|Kishës Katolike]] dhe Kishës Protestante. Reforma synonte rinovimin e Kishës romane, duke stigmatizuar lëshimet dhe korrupsionin siç kishte ndodhur edhe më parë në tentativa të ndryshme rinovimi qoftë së brendshmi ashtu edhe së jashtmi vetë Kishës, por përfundoi duke ndërtuar një realitet të pavarur jo vetëm nga intrasigjenca e pozicioneve përkatëse ideologjike, por edhe për shkak të zhvillimeve politike me të të cilat ishte e ndërthurur.

Pararendësit historikë të Rilindjes duhen vendosur te dekadenca e botës mesjetare obskurantiste gjatë shekullit të XV nga faktorë të ndryshëm, si dobësimi i [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë së Shenjtë Romake]], dobësimi i kishës katolike për shkak të skizmës dhe lëvizjeve heretike —që do ti hapnin rrugën Reformës protestante—, kriza e thellë ekonomike e rrjedhur nga shpërbërja e sistemit feudal dhe dekadenca e arteve dhe shkencës, të nënështuara nga teologjia skolastike e përmbledhur te skepticizmi.&lt;ref name=&quot;Larousse&quot;/&gt;

[[File:Landing of Columbus (2).jpg|thumb|left|Zbarkimi i [[Kristofor Kolombi|Kolombit]] në Amerikë, 1492, pikturë në vaj e John Vanderlyn, 1847|412px]]
Kundrejt kësaj dekadence, qendrat kryesore akademike evropiane kërkuan rigjenerimin nëpërmjet vlerave të kulturës klasike greko-romake. Nga ana tjetër, nisi të përvijohej një shoqëri i re e themeluar mbi bazën e shteteve të rinjë të centralizuar, me ushtri të fuqishme dhe administrata burokratike —fillimi i autokratizmit monarkik i parathënë nga [[Niccolò Machiavelli|Niccolo Machiaveli]]—, ashtu si dhe rritja demografike dhe një ekonomi e përqëndruar në një klasë të re shoqërore, borgjezia, që vendosi themelet e kapitalizmit dhe një ekonomi tregëtare paraindustriale; e gjithë kjo e nxitur nga përparimi teknik dhe shkencor i eksperimentuar përgjatë kësaj periudhe, bazuar te makina e shkrimit dhe shpejtësia konseguente e përhapjes së njohurive.&lt;ref name=&quot;Hist&quot;&gt;AA.VV. Diccionario de Historia: 2003, Spes, Barcelona, isbn 84-8332-387-7, fq. 232.&lt;/ref&gt;

Lindi kështu një vizion më antropocentrik i botës, i palidhur me fenë dhe teocentrizmin mesjetar, ku njeriu dhe përparimet teknike do të përbënin formën e re të vlerësimit të botës: humanizmi, një term fillimisht i aplikuar për specialistët e disiplinave greko-latine (e drejta, retorika, teologjia dhe arti), që do shtrihej te filozofët, artistët, shkencëtarët dhe çdo studiues i degëve të ndryshme të dijes që filluan kështu të shtoheshin në një koncept të kulturës së përgjithshme.&lt;ref name=&quot;Larousse&quot; /&gt;

Në [[Italia|Itali]], epiqendra kulturore e Rilindjes, ndarja e territorit në qytet-shtete me regjime të ndryshme politike —republika si [[Firencia]] ose [[Venecia]], shtete monarkike si [[Milano]] dhe [[Napoli]] apo dominimi i papës në [[Roma|Romë]]— bëri të ngrihej një elitë ekonomike që përkrahte kulturën dhe artin si instrumente propagande të shtetit, duke rivalizuar me njëri-tjetrin në madhështi dhe shkëlqim. Arsimimi u bë më i aksesueshëm, megjithëse vazhdoi të ishte e lidhur me klerin dhe u favorizua debati intelektual, me themelimin e universiteteve dhe mbështetja e letërsisë.&lt;ref&gt;John Onians, Atlas del arte: 2008, Blume, Barcelona, isbn 978-84-9801-293-4, fq. 120-121&lt;/ref&gt;

=== Karakteristikat ===
Në formë të përgjithshme karakteristika e Rilindjes mund renditen si:

* «Kthimi drejt antikitetit»: rilindën si format arkitektonike antike ashtu edhe rendet klasike si dhe përdorimi i motiveve formale dhe plastike të antikitetit. Në këtë mënyrë, u morën si motive tematike [[mitologjia]] klasike dhe historia, ashtu si dhe adoptimi i elementeve antike simbolike. Me këtë objektiv nuk ishte krijuar asnjë kopje servile, por penetrimi dhe njohja e ligjeve ku mbështetej arti klasik. Një pjesë e mirë e këtij rivlerësimi të artit klasik erdhi për shkak të zbulimeve arkeologjike të pjesëve si monedhat, [[kameo]] dhe skulptura romake, ashtu si dhe rekuperimi i traktateve klasike si ai i [[Mark Polion Vitruvi]]-t, thelbësor në rinovimin e arkitekturës.&lt;ref name=&quot;Art&quot;&gt;AA.VV. Diccionario de Arte II: 2003, Spes, Barcelona, isbn 84-8332-391-5, fq. 206-207.&lt;/ref&gt;
* Lindi nga një «marrdhënie e re me natyrën», që e bashkuar me një konceptim ideal dhe realist të shkencës. [[Matematika]] u kthye në ndihmën kryesore të një arti që shqetësohej pa pushim në bazimin racional mbi idealin e bukurisë. Aspirata për të zbuluar të vërtetat e natyrës, si një antikitet, nuk u orientua drejt njohjes së fenomeneve rastësore, por nëpërmjet thellimit të ideve.&lt;ref name=&quot;Art&quot; /&gt; 
* Rilindja e bëri «njeriun» mjetin e gjithë gjërave. Presupozohet një formim shkencor i artistit, që të çliroheshin nga sjelljet primitive dhe mekanike më të përshtatshme për mesjetën dhe ngritjen në shkallën shoqërore. Kjo supozon vlerësimin e artistit me një konsideratë të re, «krijues». Figura njerëzore është qendra e re e interesit të artistit, që studion me ngulmim anatominë për ta paraqitur besnikërisht, në kohën që vlerëson aspekte si lëvizja dhe shprehja.&lt;ref name=&quot;Art&quot; /&gt;
* «Mecenatizmi»: klasat e larta patronizuan dhe porositën vepra vazhdimisht, kështu që arti shihej si një instrument prestigji dhe rafinimi, gjë që çoi në një periudhë me shkëlqim të madh në të gjitha disiplinat artistike. Qendrat kryesore të mecenatizmit qenë [[Firencia]] e [[Mediçët|Mediçve]] në [[Shekulli XV|''Quattrocento'']] dhe [[Roma]] papnore në [[Shekulli XVI|''Cinquecento'']].&lt;ref name=&quot;Art&quot; /&gt;

[[File:The Young Cicero Reading.jpg|thumb|Vincenzo Foppa, ''Djaloshi që lexon Ciceronin'' ([[1464]]), Wallace Collection, [[Londra|Londër]]|358px]]

=== Rilindje, Mesjetë dhe Antikitet ===
Me thënë të vërtetën, rimarja e mënyrave klasike greko-romake dhe vetëdija e rinovuar e prejardhjes dhe lidhjes me botën e lashtë nuk qe një risi e [[Shekulli XIV|shekullit të XIV]], përkundrazi përgjatë Mesjetës kishte patur rilindje të ndryshme: rilindja longobarde, rilindja karolinge, rilindja otoniane, rilindja e vitit Një mijë, rilindja e shekullit të XII.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Pierluigi De Vecchi dhe Elda Cerchiari, I tempi dell'arte, volume 2, Bompiani, Milano 1999. ISBN 88-451-7212-0, fq. 24.&lt;/ref&gt;

Por janë të paktën dy aspekte që karakterizojnë në mënyrë të pagabueshme Rilindjen përkundjet këtyre përvojave të mëparshme&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;:
# përhapja e madhe dhe vazhdimsia spontane e lëvizjes, kundër karakterit kalimtar të &quot;rilindjeve&quot; paraardhdëse të lidhura kryesisht me mjedise oborrtare, megjithëse studiuesit si Burdach dallojnë në to pikërisht zanafillën e Rilindjes;
# vetëdija e thyerjes midis botës moderne dhe antikitetit, nga ndërprerja e përfaqësuar nga &quot;shekujt e errët&quot;, më vonë të quajtur mosha e mesme ose [[Mesjeta|Mesjetë]], obskurantizmi i supozuar i së cilës megjithatë qe instrumentalizuar pikërisht për të theksuar prurjet rinovuese të epokës së re.

Përveç të kaluarës që personalitetet e Rilindjes aspironin ta rievokonin nuk ishte diçka aulike dhe mitologjike, por përkundrazi, nëpërmjet instrumenteve moderne të filologjisë dhe historisë, ata kërkonin një fizionomi të antikitetit më të vërtetë dhe autentike që ishte e mundur&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

Megjithatë e shkuara klasike nuk imitohej në mënyrë servile, por përpunohej si shembull dhe burim frymëzimi për krijimet e reja origjinale&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

=== Përkufizime ===
Termi «Rilindje» lindi nga [[Gjuha italiane|italishtja]] ''Rinascita'' dhe qe vendosur nga artisti dhe historiografi [[Giorgio Vasari]] te ''Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori'' ([[1542]]–[[1550]]), si aludim për rilindjen e kulturës klasike midis obskurantizmit mesjetar. Si i till, përbënte një fenomen si shoqëror ashtu dhe politik si dhe kulturor që përfshiu gjithë kontinentin evropian përgjatë shekujve të XV dhe XVI.&lt;ref name=&quot;Larousse&quot; /&gt; Në historiografinë moderne, përcaktimi i parë i Rilindjes u bë nga historiani francez [[Jules Michelet]] (''La Renaissance'', [[1855]]),&lt;ref&gt;José María Albert de Paco, El arte de reconocer los estilos arquitectónicos: 2007, Optima, Barcelona, isbn 978-84-96250-72-7, fq. 249&lt;/ref&gt; ndërsa vizioni aktual për botën rilindase u farkëtua nga [[Jacob Burckhardt]] në studimin e tij ''La cultura del Renacimiento en Italia'' ([[1860]]).&lt;ref name=&quot;Hist&quot; /&gt;

Ndërsa termi &quot;Rilindje&quot; dhe imazhi ideal i periudhës që ky përcakton është fryt i historiografisë së [[Shekulli XIX|Tetëqintës]], në veçanti atësia e përkufizimit mund ti atribuohet historianit francez Jules Michelet që e përdori në [[1855]] për të përcaktuar &quot;zbulimin e botës së njeriut&quot; që do të merrte udhë në [[Shekulli XV|shekullin e XV]]. Në [[1860]] historiani zvicerian Jacob Burckhardt, i përmedur më lart, e zgjeroi konceptin e shprehur nga Michelet-i, duke përshkruar epokën si ajo ku do të vinte në jetë njerëzimi dhe vetëdija moderne pas një periudhe të gjatë dekadence. Mund të vërehet jehona e gjykimeve përbuzëse të shprehura nga rilindësit përkundrejt [[Mesjeta|Mesjetës]], term që sajohet pikërisht në epokën humaniste nga Flavio Biondo për të treguar një periudhë &quot;të errët&quot; që ai ia kundravendoste me vendosmëri të tashmes së tij, që do të karakterizohej nga ana tjetër nga rinisja e studimeve mbi [[Letërsia|letërsinë]] dhe kulturën e [[Greqia e lashtë|Greqisë së Lashtë]] dhe [[Roma e lashtë|Romës së lashtë]].

Kur flitet për Rilindjen rezulton mjaft e vështirë të vendosësh një datë fillimi, që ndryshon sipas disiplinave. Megjithëse zakonisht fillimi i Rilindjes vendoset në [[Shekulli XV|shekullin e XV]] ajo mund të zhvendoset deri në në shekullin e XIII, me veprën e disa artistëve të konsideruar si pararendës, si [[Cimabue]] dhe [[Giotto di Bondone]] në pikturë dhe [[Nicola Pisano]] në skulpturë. Këta vendosën bazat e artistëve të parë plotësisht rilindas në Firence fillimit të shekullit të XV, si piktori [[Masaccio]], skulptori [[Donatello]] dhe arkitekti [[Filippo Brunelleschi]], të gjithë të interesuar për natyralizmin, harmoninë dhe proporcionet matematike.&lt;ref&gt;Ian Chilvers, Diccionario de arte, 2007, Alianza Editorial, Madrid, isbn 978-84-206-6170-4, fq. 798&lt;/ref&gt; Ndërsa historianë të tjerë e vendosin lëvizjen në fillim të vitit [[1453]], në rënien e [[Kostadinopoja|Kostadinopojës]], ose theksojnë shpikjen e rëndësishme të makinës së shkrimit (afërsisht në [[1440]], nga [[Johannes Gutenberg]]).&lt;ref&gt;AA.VV. Diccionario de Historia: 2003, Spes, Barcelona, isbn 84-8332-387-7, fq. 190&lt;/ref&gt;

[[File:Sack of Rome 1527.jpeg|thumb|left|Plaçkitja e Romës, gravurë e Martin van Heemskerck, 1527|369px]]
Është saktësuar megjithatë se një rinovim i rëndësishëm kulturor dhe shkencor u zhvillua në dekadat e fundit të [[Shekulli XIV|shekullit të XIV]] dhe në të hershmit e [[Shekulli XV|shekullit të XV]] kryesisht në [[Firencia|Firence]]. Nga këtu, nëpërmjet zhvendosjes së artistëve, gjuha u eksportua në pjesën tjetër të [[Italia|Italisë]] (mbi të gjitha në [[Venecia]] dhe [[Roma|Romë]]), pastaj, në vazhdim në [[Shekulli XVI|shekullin e XVI]], në gjithë [[Evropa|Evropën]]. Qendra të tjera të rëndësishme të Rilindjes në [[Italia|Itali]], veç të sapo përmendurave Venecie dhe Romë, qenë [[Ferrara]], [[Urbino]], [[Siena]], [[Padova]], [[Peruxhia]], [[Vicenza]], [[Verona]], [[Mantova]], [[Milano]] dhe [[Napoli]]. Nga ky i fundit, rreth mesit të [[Shekulli XV|Katërqintës]], format e veçanta rilindase, në vazhdim u eksportuan në [[Gadishulli Iberik|gadishullin Iberik]].

Në këtë klimë kulturore rinovuese, të bazuar në modelet e antikitetit klasik, lindi në fillim të [[Shekulli XV|shekullit të XV]] në [[Italia|Itali]] një lëvizje artistike me vitalitet të madh, që do të shtrihej në Itali dhe vendet e tjera evropiane.&lt;ref name=&quot;Art&quot; /&gt; Artisti krijoi vetëdijen e individit me vlera të çmuara, u ndje i tërhequr nga kultura dhe dija në përgjithësi, dhe nisi të studionte modelet e antikitetit, ndonjëherë studionte disiplina si [[Anatomia e njeriut|Anatomia]] dhe eksperimentonte teknika të reja, si dritë-hijet dhe [[Perspektiva]], duke i zhvilluar pa masë format e paraqitjes së botës natyrore me besnikëri. Paradigma e kësaj sjelljeje të re është [[Leonardo da Vinçi]], që u interesua mbi degë të shumëfishta të dijes, por në të njëjtën mënyrë [[Michelangelo Buonarroti]], [[Raffaello Sanzio]], [[Sandro Botticelli]] dhe [[Donato Bramante]] qenë artistë të frymëzuar nga imazhet e antikitetit dhe të shqetësuar për të zhvilluar teknika të reja skulpturore, piktorike dhe arkitektonike, ashtu si për muzikën, poezinë dhe ndjeshmërinë e re humaniste.&lt;ref name=&quot;Salvat&quot;&gt;AA.VV., Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 3198.&lt;/ref&gt;

Nuk ka dyshim se Rilindja evoluoi në masë të madhe nga arti mesjetar, një pjesë e të cilit nuk e vlerësonte dhe imitonte artin klasik; por artisti rilindas kërkoi me ngulmim të shkëputej nga etapa e mëparshme, që e nënvlerësonin për mbivendosjen e vlerave fetare dhe stilin anti natyralist, i rrjedhur jo nga një paaftësi teknike për të imituar natyrshmërinë, por nga një vullnet për ta shmangur duke theksuar vlera të tjera më subjektive, të lidhura me spiritualitetin. Pa dyshim, vetë artisti rilindas nuk e vlerësonte këtë fakt dhe ndihej i ndryshëm, «i rilindur»; kështu, Lorenzo Valla nisi të pohonte se nuk e dinte pse artet «kanë arritur në atë pikë dhe gati të vdekuara; as pse kanë rilindur në këtë epokë; duke u shfaqur dhe triumfuar shumë artistë dhe shkrimtarë të mirë».&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: 2002, Akal, Madrid, isbn 84-460-2092-0, fq. 428&lt;/ref&gt;

Një pjesë e mirë e lindjes së këtyre vlerave të reja, ku artisti dhe letrari do të lartësohen nëpërmjet nga personazhe me origjinë fisnike, të ardhur nga sistemi i qytet-shteteve italiane të tipit të republikan, duke shmangur kështu mënyrat autoritare të aristokracisë dhe klerit, me shoqëri që vlerësonin më shumë meritën se sa prejardhjen nga një familje e caktuar. Në këtë shoqëri të re vlerësohej më shumë virtyti qytetar se sa ai kalorsiak apo soditës, talenti personal —qoftë në tregëti, shkenca apo arte— në vend të prejardhjes.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: 2002, Akal, Madrid, isbn 84-460-2092-0, fq. 429&lt;/ref&gt;

Ndërkohë që lindëte në [[Firencia|Firence]] [[Shekulli XV|Katërqinta]] apo Rilindja e hershme italiane —e quajtur kështu nga zhvillimi përgjatë viteve 1400 (shekulli i XV)—, e nisur nga kërkimi i kanoneve të bukurisë klasike dhe bazat shkencore të artit, u prodhua një fenomen i ngjashëm dhe bashkëkohës në Flandër —veçanërisht në pikturë—, i bazuar në vëzhgimin e natyrës. Kjo Rilindje e hershme mori përhapje të madhe në [[Evropa lindore|Evropën Lindore]]: Fortesa [[Moska|moskovite]] e [[Kremlini]]t, për shembull, qe vepër e artistëve italianë.&lt;ref name=&quot;Salvat&quot; /&gt;

Faza e dytë e Rilindjes, ose [[Shekulli XVI|Pesëqinta]], u karakterizua nga hegjemonia artistike e [[Roma|Romës]], e papëve ([[Papa Juli II]], [[Papa Leoni X]], [[Papa Klementi VII]] dhe [[Papa Pali III]], disa prej të cilëve anëtarë të familjes fiorentine të [[Mediçët|Medici]]) përkrahën vendosmërisht zhvillimin e arteve, ashtu si dhe vëzhgimin e antikitetit klasik. Pa dyshim, me luftërat e [[Italia|Italisë]] (plaçkitja e Romës në [[1527]]), shumë nga këta artistë emigruan duke ndihmuar në përhapjen e teorive të rilindase në të gjithë Evropën.&lt;ref name=&quot;Salvat&quot; /&gt;

[[File:Donatello - David - Florença.jpg|thumb|296px|Davidi ([[1440]]) i [[Donatello]]-s, Museo Nazionale del Bargello, Firence. Në këtë vepër paraqitet një personazh biblik si një hero i antikitetit klasik, një shembull i qartë i konceptit të ri rilindas të artit.]]
Kështu, përgjatë [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]] Rilindja italiane u shtri në të gjithë Evropën, nga [[Portugalia]] deri në [[Skandinavia|Skandinavi]], dhe nga [[Franca]] deri në [[Rusia|Rusi]]. Shumë artistë udhëtuan në kërkim të formimit ose mecenatëve dhe oborret e mëdha evropiane —si [[Fontainebleau]], [[Madrid]], [[Praga|Pragë]] ose [[Drezdeni|Drezden]]— u mbushën me artistë me kombësi të ndryshme. Vlerësoheshin veçanërisht artistët italianë, por artistë të shumtë të huaj që u formuan në [[Italia|Itali]] përvetësuan gjithashtu një reputacion të ri. Një faktor ndihmues i përhapjes së artit të ri qe [[gravura]], krijimi i të cilës në seri lejonte të përhapeshin veprat e artistëve nëpër të gjithë kontinentin.&lt;ref&gt;John Onians: Atlas del arte: 2008, Blume, Barcelona, isbn 978-84-9801-293-4, fq. 154&lt;/ref&gt; U rrit gjithashtu në mënyrë të konsiderueshme tregu i artit, dhe ndërmjetësimi i tregëtarëve qe esencial për lidhjen ndërmjet artistëve dhe blerësve; një nga qendrat më të mëdha të tregut të artit të epokës qe [[Antwerpen]]i ose [[Anversa]].&lt;ref&gt;John Onians: Atlas del arte: 2008, Blume, Barcelona, isbn 978-84-9801-293-4, fq.154-155&lt;/ref&gt; Për më tepër u rrit edhe koleksionizmi dhe u shfaqën të ashtuquajturat «dhoma të artit» (''Kunstkammern''), përgjithësisht në përkatësi të personazheve aristokratë dhe mbretërorë, disa nga dhomat ku u ekspozuan objekte arti të të gjitha llojeve, duke përfshirë edhe minerale ose mostra natyrore, të florës dhe faunës; një nga më të afermuarit qe ajo e [[Rudolfi II]] Habsburg (perandori i Perandosrisë së Shenjtë Romake) në [[Praga|Pragë]].&lt;ref&gt;John Onians: Atlas del arte: 2008, Blume, Barcelona, isbn 978-84-9801-293-4, fq. 155&lt;/ref&gt;

Duhet theksuar se një faktor që ndihmoi pa masë në lindjen e teorive të reja artistike qe mecenatizmi, qoftë i qyteteve dhe entiteteve me natyrë të ndryshme si personazhe me prejardhje si nga aristokracia dhe kleri ashtu dhe nga borgjezia e re në zhvillim. Për këta personazhe, patronazhi i kulturës ishte një shenjë pushteti dhe statusi shoqëror, që i siguronte atij që e ushtronte prestigj përkundrejt të ngjashmëve të tij. Disa nga mecenatët më të dalluar qenë: fiorentini [[Lorenzo de Medici]], i quajtur «i Mrekullueshmi»; [[Federico da Montefeltro]], duka i [[Urbino]]-s; [[Ludovico Gonzaga]], markezi i [[Mantova|Mantovës]]; [[Alfons V|Alfonsi V de Aragón]], mbreti i [[Napoli]]t; [[Francesco I Sforza]] dhe [[Ludovico Sforza]], dukët e [[Milano]]s; për më tepër dhe papët dhe kardinalët e kishës.&lt;ref&gt;Víctor Nieto Alcaide dhe Alicia Cámara: El Quattrocento italiano: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 15-17&lt;/ref&gt;

Kriza e parë e Rilindjes fiorentine do të vinte pas vdekjes së [[Lorencoja i Mrekullueshëm|Lorencos së Mrekullueshëm]] ([[1492]]) dhe marrja e pushtetit nga [[Girolamo Savonarola]], i cili gjithësesi, nëse nga një anë vendosi një republikë teokratike që synonte të godiste aspektet më paganexhante dhe epshore të Rilindjes, nga ana tjetër nxiti një proces reflektim dhe rinovimi të traditës fetare, e destinuar të zgjaste përtej ekzekutimit të tij në vitin [[1498]].

[[Bertrand Russell]] dhe disa studiues e vendosin datën e fundit të Rilindjes më [[6 Maj|6 maj]] [[1527]], kur trupat spanjolle dhe gjermane plaçkitën [[Roma|Romën]]. Për pjesën më të madhe të historianëve të artit dhe letërsisë kalimi nga Rilindja te [[Manierizmi]] ndodhi në [[Italia|Itali]] në vitet njëzet të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] dhe jo përtej mesit të [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]], ndërsa në [[Historia e muzikës|historinë e muzikës]] përfundimi duhet të vendoset më tej, rreth vitit [[1600]].

Artisti rilindas ishte trashëgues i kanoneve të kulturës klasike, por e riinterpreton atë nëpërmjet humanizmit, duke riafermuar vlerat e botës shqisore dhe qënies njerëzore si pjesë e këtij sensibiliteti të realitetit. Megjithëse nuk heq dorë nga besimi dhe vlerat e realitetit të krishter, i jep përparësi këtij vizioni të ri humanist përkrahë trashendencës fetare. Kështu, vizionit statik të universit mbizotërues të Mesjetës i pason një vizion dinamik që mbështetet në eksperimentimin dhe në zbulimet e metodës shkencore si burim i njohjes.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 347&lt;/ref&gt; Nga ana tjetër, vlerat e reja madhore të artistëve do të jenë bukuria dhe harmonia, të çliruara nga feja dhe të mbështetura në studimin e natyrës, që nëpërmjet përmasave dhe proporcioneve do ti jepnin artistit mjete të reja për të realizuar veprat e tij.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 348&lt;/ref&gt;

=== Etapat ===
[[File:Michelangelos David.jpg|thumb|left|318px|Davidi i [[Mikelanxhelo]]s]]
Etapa të ndryshme historike shenjuan zhvillimin e Rilindjes: e para ka si hapësirë kronologjike gjithë [[Shekulli XV|shekullin e XV]]: është quajtur ''Quattrocento'', dhe përfshinë Rilindjen e hershme —e quajtur gjithashtu edhe «Rilindje e ulët»—, që u zhvillua në [[Italia|Itali]]; e dyta lindi në [[Shekulli XVI|shekullin e XVI]] dhe u quajt ''Cinquecento'': nën dominimin e artistëve që u referohen si klasicist ose Rilindje e Lartë —e quajtur gjithashtu «Rilindje e plotë»—, që përqëndrohet në çerekun e parë të shekullit. Në këtë etapë lindën figurat e mëdha të Rilindjes në art: [[Leonardo da Vinçi]], [[Michelangelo Buonarroti]] dhe [[Rafaelo|Raffaello Sanzio]]. Është apogjeu i artit rilindas. Kjo periudhë përfundon afërsisht në vitet [[1520]]-[[1530]] në një reaksion antiklasik që sjell [[Manierizmi]]n, që zgjat deri në fund të shekullit të XVI. Ndërkohë që në [[Italia|Itali]] po zhvillihej Rilindja, në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]] u mbajt [[Arti gotik]] në format e tij të vona, situatë që do të vazhdonte të mbante, me përjashtim të rasteve konkrete, deri në fillim të [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]].&lt;ref&gt;Ian Chilvers: Diccionario de arte: 2007, Alianza Editorial, Madrid, isbn 978-84-206-6170-4, fq. 798-799&lt;/ref&gt;

Faza e parë e artit rilindas është përqëndruar në [[Firencia|Firence]], qyteti që do të bëhej një nga qendrat botërore të përhapjes dhe përpunimit të kulturës së re humanisto-rilindase. Kështu aktiviteti i artistëve dhe letrarëve të mëdhjenjë është e zjarrtë, në të gjitha fushat artistike, dhe pikërisht kjo zjarrmi artistike e bën parinë mediçease polin kryesor kulturor të Italisë në këtë periudhë. Në vazhdim, duke nisur nga [[Shekulli XVI|Pesëqinta]] e hershme, [[Roma]], kryeqyteti i kundërreformës, do të bëhej qendra e padiskutuar e artit, që do përvetësonte një gjuhë të maturuar falë veçanërisht [[Mikelanxhelo|Michelangelo Buonarrotit]] dhe [[Rafaeli|Raffaello Sanzio]]-s, që nisin [[Manierizmi]]-n me kërkimin e një kanoni të përsosur, që do të bëhej model për tu riprodhuar (Mëshira Vatikanase e Michelangelo-s mund të shihet, në këtë kuptim, si konkluzioni i këtij rrugëtimi artistik). Në [[Italia veriore|Italinë veriore]] fragmentimi politik dhe prania oborreve të shumta, të prirura për paraprirjen e njëra-tjetrës edhe në fushën artistike, do të krijojnë një nxitje për promovimin e artit, në [[Toskana]], [[Lombardia]], [[Emilia]] dhe në [[Veneto]].

Në [[Italia|Itali]] ballafaqimi dhe bashkëjetesa me antikitetin greko-romak, të konsideruar si trashëgimi kombëtare, solli një bazë të gjerë për një evoluim stilistik homogjen dhe me vlera të përgjithshme. Për këtë, aty qe e mundur lindja më e hershme se të gjitha kombeve e tjera. Jashtë [[Italia|Italisë]], zhvillimi i Rilindjes do të varej në mënyrë konstante nga impulset e ardhura nga [[Italia]]: artistët e importuar nga [[Italia]] ose të formuar aty do të luajnë rolin e trasmetuesve të këtij arti. Monarkë si [[Fransi I]] në [[Franca|Francë]] ose [[Karli I|Karli i I]] dhe [[Felipe II]] në [[Spanja|Spanjë]] e imponuan stilin e ri në ndërtimet që zotëronin, duke ndikuar në shijet artistike mbizotëruese dhe kthimin e Rilindjes në një «modë».

==== Perëndimi i Rilindjes ====
Me dekadencën politike dhe ekonomike në [[Italia|Itali]] Rilindja hyri në fazën e saj të rënies, pasi u shuan ato forca krijuese që i kishin dhënë forcë. Çështjet fatkeqe politike të gadishullit Apenin bënë që të lëkundej besimi në aftësitë e individit, duke rilulëzuar bestytnitë dhe shpresat te mrekullibërja, sensi i përkohshmërisë, pikëpyetjet e shumta mbi të ligjshmen dhe të paligjshmen. Ndërkohë që mendimi politik strehohej nga qartësia lineare e [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli-t]]. Mbi mënyrën e shikimit të botës së shekullit të XVI mbizotëronte tashmë gjendja shpirtërore e [[Kundërreforma|Kundërreformës]] dhe [[Torquato Tasso]] shprehte mundimin e njeriut përsëri të prangosur nga ankthi i mëkatit.

[[File:Divina proportione.png|thumb|280px|Shembull kanonik për paraqitjen e kokës njerëzore sipas De divina proportione e Luca Pacioli-t.]]

=== Estetika ===
Kultura rilindase supozonte kthimin e racionalizmit, studimit të natyrës, vëzhgimeve empirike, me ndikimin e veçantë të [[Filozofia|filozofisë]] klasike greko-romake. Estetika rilindase u bazua si në antikitetin klasik ashtu dhe në estetikën mesjetare, për të cilën ndonjëherë rezultonte mjaft kontradiktore: bukuria lëkundej midis një konceptimi realist të imitimit të natyrës dhe një vizioni ideal të përsosmërisë mbinatyrore, duke e parë botën natyrore si mjetin për tu ngjitur në një përmasë mbinatyrore.&lt;ref&gt;Umberto Eco: Historia de la belleza: 2004, Lumen, Barcelona, isbn 84-264-1468-0, fq. 176-178&lt;/ref&gt;

Një nga teoricienët e parë të artit të rilindas qe [[Cennino Cennini]]: në veprën e tij {{lang-it|Il libro dell'arte}} ([[1400]]) vendosi bazat e konceptimit artistik të Rilindjes, duke e mbrojtur artin si një veprimtari intelektuale krijuese dhe jo si një punë e thjeshtë manuale. Për Cennini-n metoda më e mirë për artistin është portreti i drjetpërdrejtë, duke mbrojtur lirinë e artistit, që duhet të punonte «siç i pëlqente, sipas vullnetit të tij» ({{lang-it|come gli piace, secondo sua volontà}}). Ai futi gjithashtu konceptin e «vizatimit» ({{lang-it|disegno}}), impulsin krijues të artistit, që duhet të farkëtonte një ide mendore në vepën e tij para realizimit material, koncept me rëndësi jetësore edhe për artin modern.&lt;ref&gt;Władysław Tatarkiewicz: Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700: 1991, Akal, Madrid, isbn 84-7600-669-1, fq. 39-40&lt;/ref&gt;

[[File:Pico1.jpg|thumb|Pico della Mirandola|left|296px]]
Në këtë kontekst lindën traktate të ndryshme rreth artit, si ata të [[Leon Battista Alberti]]-t ({{lang-la|De Pictura}}, [[1436]]-[[1439]]; {{lang-la|De re aedificatoria}}, [[1450]]; dhe {{lang-la|De Statua}}, [[1460]]), ose ''Komentarët'' ([[1447]]) e [[Lorenzo Ghiberti]]-t. Alberti përvetësoi ndikimin e [[aristoteli]]an, duke pretenduar prurjen e një baze shkencore të artit. Foli gjithashtu për ''decorum'', trajtimi i artistit për të rregulluar objektet dhe temat artistike një sens përmasor përsosmërie.&lt;ref&gt;Monroe C. Beardsley dhe John Hospers: Estética. Historia y fundamentos: 1990, Cátedra, Madrid, isbn 84-376-0085-5, fq. 44&lt;/ref&gt; Qe Alberti që e grupoi së bashku [[Arkitektura|Arkitekturen]], skulpturën dhe [[Piktura|pikturën]] në grupin e arteve liberale, që deri atëherë konsideroheshin artizanate; me këtë, e ngriti artistin në kategorinë e krijuesit intelektual.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: 2002, Akal, Madrid, isbn 84-460-2092-0, fq. 470&lt;/ref&gt; Ghiberti qe i pari që periodizoi [[Historia e arteve|Historinë e artit]], duke e ndarë në antikitetin klasik, periudhën mesjetare dhe atë që e quajti «rilindja e arteve» (Rilindje).&lt;ref&gt;Władysław Tatarkiewicz: Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700: 1991, Akal, Madrid, isbn 84-7600-669-1, fq. 48&lt;/ref&gt;

Rilindja e vuri theksin te imitimi i natyrës nëpërmjet [[Perspektiva|Perspektivës]] apo studimit të përmasave, si ato të realizuar nga [[Luca Pacioli]] mbi [[Prerja e artë|Prerjen e artë]]: te {{lang-la|De Divina Proportione}} ([[1509]]) foli për numrin e artë —të përfaqëuar nga gërma greke φ (fi)—, e cila vendoste cilësi të ndryshme si relacion ose proporcion, që gjenden si në disa figura [[Gjeometria|gjeometrike]] ashtu dhe në natyrë. Po ashtu, i atribuoi një karakter estetik të veçantë objekteve që përdornin prerjene e artë, ashtu siç mori një rëndësi mistike.&lt;ref&gt;Władysław Tatarkiewicz: Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700: 1991, Akal, Madrid, isbn 84-7600-669-1, fq. 71&lt;/ref&gt;

Nga ana tjetër, [[Giorgio Vasari]], te {{lang-it|Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori}} ([[1542]]–[[1550]]), qe një nga pararendësit e historiografísë së artit, me përmbledhjen e një kronike të artistëve kryesorë të kohës së tij, duke e vendosur theksin te përparimi dhe zhvillimi i artit.&lt;ref&gt;Valeriano Bozal: Historia de las ideas estéticas y de las teorías artísticas contemporáneas (vol. I): 2000, Visor, Madrid, isbn 84-7774-580-3, fq. 137&lt;/ref&gt;

[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|Njeriu vitruvian i [[Leonardo da Vinçi|Leonardos]]|318px]]

=== Roli i njeriut ===
Sipas Burckhardt-it, perceptimi i ri i njeriut dhe botës që ishte përreth ishte e ndryshme nga ajo e shekujve paraardhës. Individi i veçantë tashmë ishte si një subjekt unik i gjithë krijesat, i aftë të vetëpërcaktohej dhe kultivonte dhuntitë e veta, me të cilat mund të fitonte Fatin dhe të dominonte natyrën duke e modifikuar. I famshëm është pohimi i marr nga bota antike {{lang-la|homo faber ipsius fortunae}} («njeriu është farkëtues i fatit të vetë»), që u rimorr edhe në shprehjen {{lang-la|De hominis dignitate}} të [[Pico della Mirandola]]-s, një lloj menifesti i mendimit të epokës, ku njeriu është paraqitur si &quot;i lirë dhe farkëtues sovran i vetëvetes&quot;, me fuqinë hyjnore të lënë tashmë në sfond&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Pierluigi De Vecchi dhe Elda Cerchiari, I tempi dell'arte, volume 2, Bompiani, Milano 1999. ISBN 88-451-7212-0, fq. 25.&lt;/ref&gt;

Vlerësimi i gjithë potencialeve njerëzore është në bazën e dinjitetit të individit, me refuzimin e ndarjes midis shpirtit dhe trupit: kërkimi i kënaqësisë dhe lumturisë mondane nuk do të mbulohej më me fajësi dhe pandershmëri, por përkundrazi do të lavdërohej në gjithë format e sajë ({{lang-la|De voluptate}}, Lorenzo Valla)&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;. Një vlerë e re do ti jepej tashmë [[Dialektika|dialektikës]], shkëmbimit të opinioneve dhe informacioneve, krahasimit. Jo rastësisht pjesa më e madhe e letërsisë humaniste ka formën e një dialogu, eksplicit (si te ''Secretum'' i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]]) ose implicit (si te epistolat), ku në qendër është besimi në fjalën dhe bashkëpunimin qytetar&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;, megjithëse jeta shoqërore qe një karakteristikë tashmë e epokës komunale.

Ky koncept i ri do të përhapej me entuziazëm, por, duke u bazuar në forcat e individëve të veçantë, nuk do të ishte pa anë të ngurta dhe që të vinin në ankth, të panjohura në sistemin e sigurive mesjetare. Sigurive të sistemit gjeocentrik të botës ptolemeike, ia zunë vendin pasiguritë e të panjohurës, besimit te Providenca hyjnore ia zuri vendin Fati i paqëndrueshëm dhe përgjegjësitë e vetëpërcaktimit sillnin ankthin e dyshimit, të gabimit, dështimit. Kjo përmbysje, më e dhimbshme dhe e frikshme, u paraqit çdo herë që ekuilibri i brisht ekonomik, shoqëror dhe politik lëkundej, duke u hequr mbështetjen këtyre idealeve&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;.

Burdach megjithatë vë në dukje se si konceptet e rilindjes dhe rinovimit në vetëvete qenë një prerogativë tashmë e Mesjetës, për shembull gjallërimi fetar që kishte ndodhur me Gioacchino da Fiore-n dhe [[Françesku i Asizit|Françeskun e Asizit]], që synonte të rizbulonte përmasat e brendshme të individit. Me [[Françesko Petrarka|Petrarkën]] dhe [[Marsilio Ficino]]-n rilulëzon edhe ai i shpirtit [[Neoplatonizmi|Neoplatonist]] që kishte dalë tashmë që nga [[Shekulli XIII|Dyqinta]] me Bonaventura da Bagnoregio-n. Nuk do të kishte kështu asnjë braktisje të zotit, por përkundrazi fermente të forta rinovuese fetare, në kundravënie me imazhin paganexhant që i jepet nga Burckhardt-i. Besimi kristian te Zoti që u bë njeri nuk kishte sjellë kurr, për më tepër, në një zbehje të prerogativave njerëzore as në Mesjetë. Në Rilindjen e mirëfilltë do të kishte vetëm një dëshirë rizbulimi të drejtuar më së shumti drejt vetëvetes. Asketizmi mesjetar, që gjithashtu kishte njohur forma të shumta të jetës kolektive, qe një prerogativë edhe e Rilindjes, për shembull të shpirtit rinovues të [[Girolamo Savonarola]]-s dhe [[Martin Luteri]]-t.
{{quote|Imazhi mistik i Rilindjes dhe Reformës kishte jetuar, në të dy aspektet, nëpërmjet gjithë Mesjetës [...] tani, pas vrullit fetar të shekullit të XII [...] pas Gioacchino-s, Francesco-s, Domenico-s, pas fluksit të pakufizuar të entuziazmit fetar, ai imazh ndryshoi në shprehjen e një ndjenje dhe një nevoje të tipit pastërtisht njerëzore, që më parë mbushte me veten individët e veçantë, pastaj edhe rrethe të tëra, dhe me të cilën u përzie ekzigjenca e imagjinatës së fantazisë, e shpirtit të ndjeshëm.|author=K. Burdach|title=''Dal Medioevo alla Riforma''}}

Përvoja humaniste, siç vë në dukje Eugenio Garin&lt;ref&gt;''La cultura del Rinascimento'', Laterza, Bari, 1967.&lt;/ref&gt;, ka si karakteristikë themelore formimin shpirtëror, moral dhe qytetar të njeriut nëpërmjet zbulimit të klasikëve. [[Filologjia]] humaniste është një ushtrim i prirur të formonte shpirtin kritik, për ti dhënë kuptim përmasës historike (humanistët patën të parët vetëdijen e shkëputjes nga bota antike, inekzistente në [[Mesjeta|Mesjetë]]), për të rinovuar shijen estetike dhe ngulitjes te njeriu të kuptimit të jetës si përmasë qytetaredhe vetëdijen e zotërimit të gjithë aftësive të vendosura nga [[natyra]]. Interesat pastërtisht &quot;njerëzor&quot; dhe shpirti qytetar gjallërojnë sezonin e parë të madh të ''Humanizmit'', mbi të gjitha të Humanizmit fiorentin, dhe janë në themel të një konceptimi të ri të njeriut dhe natyrës.

=== Roli i shoqërisë ===
Vetëdija e këtyre temave ishte megjithatë trashëgimi e një elite të ngushtë, që gëzonte një arsimim të menduar për detyrat e ardhëshme publike. Por idealet e humanistëve ishin ndarë nga pjesa më e madhe e shoqërisë borgjeze, mbi të gjitha sepse po reflektoheshin në traditën që po përvijohej. Të njejtit intelektual vinin shpesh nga shoqëria artizane dhe tregëtare, tashmë të mbarsur me idealet e etikës qytetare, [[pragmatizmi]], [[individualizmi]], [[konkurenca]], legjitimimi i pasurisë dhe lartësimi i jetës aktive&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;.

[[File:Meyers b10 s0120b.jpg|thumb|Kostume në modë në shekujt e XV dhe XVI|369px]]
Artistët ishin gjithashtu pjesëmarrës të këtyre vlerave, edhe pse nuk kishin një arsimim që mund të krahasohej me atë të letrarëve; megjithë këtë, falë edhe bashkëpunimeve të leverdisshme dhe aftësive të mëdha teknike të përvetësuara në profesion, veprat e tyre nxisnin një interes të gjerë në të gjitha nivelet, duke i anulluar diferencat elitare pasi më lehtësisht të shfrytëzueshme përkundrejt letërsisë, përpikmërisht akoma të diktuar ngta [[Gjuha latine|latinishtja]]&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;.

=== Jeta dhe kostumet ===
Me Rilindjen dhe kulturën e saj më humaniste dhe individualiste, ashtu si rritja ekonomike dhe për pasojë luksi i saj shoqërorë dhe bashkë me përparimet teknologjike, u zhvilluan mjaft të gjitha aspektet e lidhura me individin dhe kujdesi personal, si [[parukeria]] dhe [[moda]]. Parukeria pësoi një transformim të thellë dhe një rritje të madhe për sa i përketë vendosjeve dhe prodhimeve të kushtuara kujdesit për flokun. U bë e modës heqja e vetullave, ashtu si dhe ballit, ndonjëherë deri në mesin e kokës. U rrit shija për lyerjen dhe e kuqja ishte ngjyra e parapëlqyer. Në përgjithësi, stilimi i flokëve përfshinte një kapele, me pesë tipe kryesore. Nga [[Shekulli XVI|shekulli i XVI]] stilimet e flokut, veçanërisht femërore, u bënë më komplekse, me sofistikime strukturore me kaçurrela, fjongo, shirita dhe muslina.&lt;ref&gt;José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético: 1988, Anthropos, Barcelona, isbn 84-7658-078-9, fq. 276-280&lt;/ref&gt;

Përgjatë Rilindjes lindi koncepti i modës siç e kuptojmë edhe sot: u futën gjini të reja dhe qepja mori një gradë të lartë profesionalizmi. Në [[Italia|Italinë]] rilindase u shfaqën kostumet më të pasura dhe spektakolare të historisë, me ngjyra të ndezura dhe forma imagjinuese dhe origjinale, që i jepnin rëndësi të madhe mëngëve, palëve dhe varjen e copave në formë vertikale, me funde të qëndisura dhe kalime të pasura. Në [[Shekulli XVI|shekullin e XVI]] pantallonat ishin të shkurtra sipas stilit ''knickerbockers'' dhe vazhdoi të përdorej farsetto-ja (në anglisht të quajtura doublet, në frëngjisht=pourpoint dhe spanjisht=jubón) mesjetare, bashkë me shtresa të tipeve të ndryshme dhe të zbukuruara si ''gryoret'', një veshje me lidhëse të shtrënguara që mbulonin qafën. Në veshjen femërore u shfaq korseja, përreth belit, mbi një fund në formë kambane të quajtur ''krinolina'', të bërë me qime kali dhe të përforcuara me unaza metalike.&lt;ref&gt;José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético: 1988, Anthropos, Barcelona, isbn 84-7658-078-9, fq. 203-205&lt;/ref&gt;

Mori gjithashtu rëndësi të madhe [[gastronomia]], që mori rafinim dhe sofistikim të madh. U shqua kuzhina veneciane, që falë tregëtisë së sajë me Lindjen favorizoi importimin e të gjitha tipeve të erëzave: [[piperi]], [[senapi]], [[shafrani]], myristika, Syzygium aromaticum, [[kanella]], etj. Një faktor përcaktues për gastronominë e re qe zbulimi i [[Amerika|Amerikës]], nga ku erdhën ushqime të reja si [[misri]], [[patatja]], [[domatja]], [[kakao]], [[fasulet]], [[kikirikët]], [[piperka]], [[vanilja]], [[ananasi]], [[Avokado]], [[mango]] dhe [[duhani]].&lt;ref&gt;José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético: 1988, Anthropos, Barcelona, isbn 84-7658-078-9, fq. 91-92&lt;/ref&gt;

== Historiografia ==
[[File:Vite.jpg|thumb|ballina e librit të Giorgio Vasarit mbi ''Jetët e Artistëve''|left|318px]]
Një nga kthesat më domethënëse përkundrejt traditës mesjetare u prodhua në fushën e [[Historiografia|Historiografisë]]. Historianët, midis të cilëve qenë të shquarit Flavio Biondo (në shekullin e XIV), Machiavelli dhe Guicciardini (në shekullin e XV), braktisën vizionin e lidhur me një koncept kohor të karakterizuar nga ardhja e [[Krishti]]t, për të zhvilluar një analizë të ngjarjeve të konceptuar në mënyrë laike, me një sjellje kritike ndaj burimeve. Historia u bë degë e [[Letërsia|Letërsisë]] dhe jo më e [[Teologjia|Teologjisë]] dhe u refuzua ndarja konvencionale e krishterë që duhej të niste me krijimin, të ndjekur nga mishërimi i Jezusit dhe nga [[Gjykimi i fundit]]. Vizioni rilindas lartësonte nga ana e tij botën greko-romake, duke e dënuar Mesjetën si një kohë barbarie dhe duke shpallur epokën e re si kohën e dritës dhe rilindjes së botës klasike.

Interesi i ethshëm për antikitetin u konkretizua në kërkimin dhe restaurimin e dorëshkrimeve të autorëve të mëdhenjë grekë dhe latin: ''[[Dialogjet]]'' e [[Platoni]]t, ''[[Historitë e Herodotit|Historitë]]'' e [[Herodoti]]-t dhe [[Tukiditi]]-t, veprat e dramaturgëve dhe poetëve grekë, të rizbuluar pas rënies së [[Kostandinopojë]]s ([[1453]]), që rizgjuan në [[Evropa|Evropën]] perëndimore pasion të ri filologjik.

Artisti dhe kritiku italian [[Giorgio Vasari]] ([[1511]]–[[1574]]) përdori i pari termin {{lang-it|rinascita}} në librin e tij mbi ''Jetët e Artistëve'' (botuar për herë të parë në [[1550]]). Në libër Vasari u përpoq të përkufizonte çfarë ai përshkruante si shkëputjen nga barbaritë e [[Arti gotik|artit gotik]]: artet (pohonte ai) ranë në një dekadencë me kolapsin e [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe vetëm artistët e [[Toskana|Toskanës]], duke filluar me [[Cimabue]] ([[1240]]–[[1301]]) dhe [[Xhoto|Giotto di Bondone]] ([[1267]]–[[1337]]) filluan ta rekuperonin këtë rënie të arteve. Vasari i shikonte artet antike si qendrore në rilindjen e artit italian.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.open.ac.uk/Arts/renaissance2/defining.htm|title=Defining the Renaissance, Open University|publisher=Open.ac.uk|lang=en|accessdate=31 korrik 2009}}&lt;/ref&gt;

Gjihtësesi, vetëm në [[Shekulli XIX|shekullin e XIX]] fjala frëngjisht {{lang-fr|Renaissance}} u bë popullore në përshkrimin e vetëdijes kulturore të lëvizjes bazuar në rilindjen e modeleve romake që filluan në fundin e [[Shekulli XIII|shekullit të XIII]]. Historiani francez, Jules Michelet ([[1798]]–[[1874]]) e përkufizoi Rilindjen në studimin e tij të vitit [[1855]], {{lang-fr|Histoire de France}} si një periudhë e mirëfilltë historike, ku më parë ajo përdorej vetëm në një kuptim shumë të kufizuar.&lt;ref name=&quot;mur&quot;&gt;Murray, P. and Murray, L. (1963) ''The Art of the Renaissance''. London: Thames &amp; Hudson (World of Art), fq. 9. ISBN 978-0-500-20008-7.  &quot;...në 1855 ne gjejmë, për herë të parë, fjalën 'Renaissance' të përdorur — nga historiani francez Michelet — si një term për të përshkruar gjithë periudhën historike dhe jo vetëm të kufizuar në rilindjen e letërsisë latine ose stilin artistik të frymëzuar nga klasicizmi antik.&quot;&lt;/ref&gt; Për Michelet, Rilindja ishte më shumë një zhvillim i shkencave sesa i artit dhe kulturës. Ai mendonte se kjo shtrihej nga [[Kristofor Kolombi deri te [[Nikola Koperniku]] dhe [[Galileo Galilei]]; dmth. që nga fundi i shekullit të XV deri në mesin e shekullit të XVII.&lt;ref&gt;&quot;Michelet, Jules 1847&quot;&lt;/ref&gt; Për më tepër, Michelet veçonte midis çfarë quhej cilësi e &quot;çuditshme dhe monstruoze&quot; e gjithë Mesjetës dhe vlerave demokratike që ai, si një republikan, shihte në karakterin e saj.&lt;ref name=&quot;brotton&quot;&gt;Brotton, J., The Renaissance: A Very Short Introduction, OUP, 2006 ISBN 0-19-280163-5.&lt;/ref&gt; Si një nacionalist francez, Michelet kërkoi gjithashtu ta konsideronte Rilindjen si një lëvizje franceze.&lt;ref name=&quot;brotton&quot; /&gt;

Historiani zvicerian Jacob Burckhardt ([[1818]]–[[1897]]) në librin e tij ''Qytetërimi i Rilindjes në Itali'' ([[1860]]), në të kundërt, e përkufizonte Rilindjen si periudhën midis [[Xhoto|Giotto di Bondones]] dhe [[Mikelaxhelo|Michelangelo Buonarrotit]] në Itali, që përfshin shekujt nga ai i XIV deri te mezi i atij të XVI. Ai shihte te Rilindja shfaqjen e shpirtit modern të individualizmit, të cilin e Mesjeta e kishte shtypur.&lt;ref&gt;Burckhardt, Jacob. ''[http://www.boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/burckhardt.html The Civilization of the Renaissance in Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218235239/http://boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/burckhardt.html |date=18 shkurt 2009 }}'' (përkthyer në anglisht nga S.G.C Middlemore, London, 1878)&lt;/ref&gt; Libri i tij u lexua gjerësisht dhe ndikoi në zhvillimin e interpretimeve moderne të Rilindjes Italiane.&lt;ref&gt;Gay, Peter, ''Style in History'', New York: Basic Books, 1974.&lt;/ref&gt; Gjithësesi, Buckhardt është akuzuar për këndvështrimin e mbështetjes së përparimit linear të historisë që e shikonte Rilindjen si zanafillën e botës moderne.&lt;ref name=&quot;starn&quot;&gt;{{cite journal|author=Starn, Randolph|jstor=2650779|title=Renaissance Redux|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1998-02_103_1/page/122|journal=The American Historical Review|lang=en|volume=103|issue=1|year=1998|pages=122–124|doi=10.2307/2650779}}&lt;/ref&gt;

Më së fundmi, disa historian kanë qenë më pak entuziast në përkufizimin e Rilindjes si një periudhë historike, ose madje si lëvzje kulturore koherente. Historiani Randolph Starn, i Universitetit të [[California|Kalifornisë]] Berkeley, në 1998 pohonte:

[[File:Jacburc2.gif|thumb|Jacob Burckhardt|280px]]
{{quote|text=&quot;Më shumë sesa një periudhë me fillime, përfundim dhe përmbajtjen konsistente midis tyre të përcaktuar, Rilindja mund shihet (dhe në disa raste është parë) si një lëvizje praktikash dhe ideshë nga të cilat grupe specifike dhe persona të identifikueshëm herë pas here i përgjigjen në kohëra dhe vende të ndryshme. Ajo, në këtë sens do të ishte një rrjet kulturash të ndryshme, disa herë konverguese, ndërsa herë të tjera në kundërshtim me njëra tjetrën, jo një kulturë e vetme, me kohë të caktuar&quot;.&lt;ref name=&quot;starn&quot; /&gt;}}

=== Interpretime ===
[[File:Konrad Burdach.jpg|left|296px|thumb|Konrad Burdach]]
Ekzistojnë interpretime të ndryshme të Rilindjes. Veçanërisht e debatuar është çështja nëse ajo është për tu konsideruar si një moment thyerjeje, apo e kundërta si një fazë vazhdimësie e Mesjetës. Natyrisht ndryshimet nuk ndodhën menjëherë dhe mbetjet mesjetare në përgjithësi nuk u braktisën. Në çdo rast, interpretimi i madh i Rilindjes u arritur në [[Shekulli XIX|tetëqintën]] me Jacob Burckhardt, i cili mbështet tezën e mos-vazhdimësisë përkundrejt Mesjetës, duke theksuar si njeriu mesjetar nuk kishte sipas tij asnjë vlerë jashtë anëtarësisë së një bashkësie ose një urdhëri, ndërsa vetëm në Rilindje do të niste në [[Italia|Itali]] një sjellje, e karakterizuar nga lindja e sinjorive dhe principatave, më të lira dhe individualiste nga ana e njeriut përkundrejt politikës dhe jetës në përgjithësi. Burckhardt i pëcakton dy periudhat përkatësisht me tre cilësorë, për të cilët Mesjeta ishte ''Trashendentiste'', ''Teocentrike'', ''Universaliste'', ndërsa Rilindja ''Imanentiste'', ''Antropocentrike'', e ''Veçansuar''.

Në fillim të [[Shekulli XX|Nëntëqintës]] megjithatë pati një reagim të fortë ndaj ideve të Burckhardt-it, i mishëruar mbi të gjitha nga Konrad Burdach, që është mbështetësi kryesor i vazhdimësisë midis Mesjetës dhe Rilindjes. Sipas Burdach nuk pati asnjë thyerje midis dy periudhave, të cilat përbëjnë kështu një epokë të vetme të madhe. Burdach pohon se nuk pati asnjë kthesë dhe nëse duhet të flitet pikërisht për rilindje duhet madje të shkohet në vitin një mijë; ai në fakt bën dallimin se temat e Reformës luterane përmbaheshin me kohë në herezitë mesjetare, dhe se Mesjeta dhe Rilindja kanë të njëjtin burim të përbashkët: botën klasike. Burdach thotë madje se Rilindja është një sajesë fetare italiane që duhet rivlerësuar gjerësisht; nuk ekziston asnjë Mesjetë obskurantiste dhe idea e Rilindjes është për tu datuar më herët. Kjo tezë u vazhdua nga disa studiues francezë të shkollës së Annales, ndërsa  në Itali u përhap nga veprat e Étienne Gilson.&lt;ref&gt;Në veçanti: E. Gilson, ''Filosofia medievale ed umanesimo'', Vallecchi, Firence 1932.&lt;/ref&gt;

Më vonë është interpretimi i Eugenio Garin-it, i cili, pasi qe mbështetës i tezës së mosvazhdimësisë, ka rishikuar gjykimin e tij duke vënë në dukje edhe aspektet e vazhdimësisë përkundrejt Mesjetës, duke u pozicionuar në qëndrime që zbusin vendosmërisht karakterin kundravënës midis dy epokave.

[[File:Sunset over florence 1.jpg|thumb|432px|Pamje e Firences, Vendlindjes së Rilindjes]]

==Zanafilla dhe shtrirja==
=== Rilindja italiane ===
Mjaft studiues argumentojnë se idetë që karakterizuan Rilindjen e kishin origjinën në fundin e [[Shekulli XIII|shekullit të XIII]] në Firence, në veçanti me shkrimet e [[Dante Alighieri]]t ([[1265]]–[[1321]]) dhe [[Françesko Petrarka|Françesko Petrarkës]] ([[1304]]–[[1374]]), ashtu si dhe pikturat e [[Xhoto|Giotto di Bondone]] ([[1267]]–[[1337]]). Disa studiues propozojnë si pikën e fillimit të Rilindjes vitin [[1401]], kur gjenitë rivalë [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Filippo Brunelleschi]] konkuruan për kontraktën e ndërtimit të Portave prej bronxi të Pagëzimores së katedrales së Firences (të cilën e fitoi Ghiberti).&lt;ref&gt;Walker, Paul Robert, ''The Feud that sparked the Renaissance: How Brunelleschi and Ghiberti Changed the Art World'' ([[New York]], Perennial-Harper Collins, 2003)&lt;/ref&gt; Të tjerë e shikojnë konkurencën midis artistëve dhe dijetarëve si Brunelleschi, Ghiberti, [[Donatello]] dhe [[Masaccio]] për porositë artistike në përgjithësi si nxitje të kreativitetit të Rilindjes. Mbetet akoma e debatuar se pse Rilindja filloi në [[Italia|Itali]] dhe kur filloi. Rreth këtyre çështjeve, janë ngritur shumë teori për të shpjeguar zanafillën e saj.

Përgjatë Rilindjes, paratë dhe arti kalonin dorë më dorë. Artistët vareshin tërësisht nga nga porositësit ndërsa porositësit kishin nevojë për më shumë para për të mbajtur talentet artistike. Mirëqenia në Itali u rrit mjaftë gjatë shekujve të XIV, XV dhe XVI nga rritja e tregëtisë në Azi dhe Evropë. Minierat e argjendit në Tirol i rritën paratë në qarkullim. Luksi i botës lindore, i sjellë në shtëpi gjatë kryqëzatave, rriti prosperitetin e [[Gjenova|Gjenovës]] dhe [[Venecia]]s.&lt;ref name=&quot;National Geographic Society&quot;&gt;Merle Severy, Thomas B. Allen, Ross Bennett, Jules B. Billard, Russell Bourne, Edward Lanoutte, David F. Robinson dhe Verla Lee Smith: The Renaissance – Maker of Modern Man: National Geographic Society, 1970, isbn 0-87044-091-8&lt;/ref&gt;

Jules Michelet e përcaktoi Rilindjen e [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]] në Francë si një periudhë e historisë kulturore të Evropës që përfaqësoi një shkëputje nga Mesjeta, duke krijuar vetëdije moderne të njerëzimit dhe vendit të tij në botë.&lt;ref&gt;Jerry Brotton: The Renaissance Bazaar: 2002, Oxford University Press, fq. 21–22&lt;/ref&gt;

====Strukturat politiko-shoqërore në Itali====
[[File:Italy 1494 AD.png|thumb|Harta politike e Gadishullit italian rreth vitit 1494|left|309px]]
Të vetmet struktura politike të Italisë së Mesjetës së vonë i çoi disa të mendonin se situata e pazakontë e klimës shoqërore lejoi shfaqjen e një lulëzimi të rrallë kulturorë. [[Italia]] nuk ekzistonte si një entitet politikë në periudhën e hershme moderne. Në fakt, ajo ishte e ndarë në shumë mbretëri, principata dhe qytet-shtete të vegjël: mbretëria e Napolit kontrollonte jugun, republika fiorentine dhe shteti papal në qendër, [[Milano]]ja dhe [[Gjenova]] përkatësisht në veri dhe perëndim si dhe [[Venecia]] në lindje. [[Italia]] e shekullit të XV qe një zonat më të urbanizuara në [[Evropa|Evropë]].&lt;ref&gt;Kirshner, Julius, ''Family and Marriage: A socio-legal perspective'', [https://books.google.com/books?id=x9grA0fWpDMC&amp;pg=PA89 ''Italy in the Age of the Renaissance: 1300–1550''], ed. John M. Najemy (Oxford University Press, 2004) fq.89 (kontrolluar më 10 maj 2007)&lt;/ref&gt; Shumë nga qytetet e saj qëndronin midis rrënojave të ndërtesave të Lashta Romake; duket se natyra klasike e Rilindjes ishte e lidhur me origjinën e tyre nga zemra e [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]].&lt;ref&gt;Burckhardt, Jacob, ''The Revival of Antiquity', [http://www.boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/3-2.html'' ''The Civilization of the Renaissance in Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070407181825/http://www.boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/3-2.html |date=7 prill 2007 }}'', përkthyer në anglisht nga S.G.C. Middlemore, 1878.&lt;/ref&gt;

Filozofi i historisë dhe politikës Quentin Skinner tregon se Otto von Freising (c. [[1114]]–[[1158]]), një peshkop gjerman duke vizituar veriun e Italisë gjatë [[Shekulli XII|shekullit të XII]], vuri re një formë të re të organizimit politik dhe shoqëror, duke vënë re se Italia dukej sikur kishte dalë nga feudalizmi kështu që shoqëria e saj bazohej te tregëtia dhe tregëtarët. Lidhur me këtë ishte mendimi anti-monarkik, i përfaqësuar nga cikli i afreskeve të famshme të Rilindjes së hershme, Alegoria e qeverisjes së mirë dhe të keqe në Sienë nga [[Ambrogio Lorenzetti]] (pikturuar në vitet [[1338]]–[[1340]]) mesazhi i fortë i të cilit kishte të bënte me virtytet e ndershmërisë, drejtësisë dhe menaxhimit të mirë. Duke mbajtur larg si Kishën edhe Perandorinë, këto qytete republikane i ishin përkushtuar nocionit të lirisë. Skinner tregon se gjenia, jo vetëm artistike, por edhe &quot;zhvillimi i theksuar i filozofisë morale, shoqërore dhe politike ndodhën në Firence në të njëjtën kohë&quot;.&lt;ref&gt;Skinner, Quentin, ''The Foundations of Modern Political Thought'', vol I: ''The Renaissance''; vol II: ''The Age of Reformation'', Cambridge University Press, fq. 69&lt;/ref&gt;

Edhe qytetet dhe shtetet përtej Italisë qendrore, si komuna e Firences në këtë kohë, ishin gjithashtu të shquara për republikat e tyre tregëtare, veçanërisht republika e [[Venecia]]s. Megjithëse në praktikë këto ishin oligarkike dhe pak të lidhura me demokracinë moderne, ato kishin gjithësesi mjaft karakteristika demokratike dhe kishin forma të ndryshme pjesëmarrjeje në qeverisje dhe besonin te liria.&lt;ref&gt;Skinner, Quentin, ''The Foundations of Modern Political Thought'', vol I: ''The Renaissance''; vol II: ''The Age of Reformation'', Cambridge University Press, fq. 69)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stark, Rodney, ''The Victory of Reason'', New York, Random House, 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Martin, J. and Romano, D., ''Venice Reconsidered'', Baltimore, Johns Hopkins University, 2000&lt;/ref&gt; Liria relative politike që ato kishin çoi në përparimin akademik dhe artistik.&lt;ref name=&quot;burckhardt-republics&quot;&gt;Burckhardt, Jacob, ''The Republics: Venice and Florence'', ''[http://www.boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/1-7.html The Civilization of the Renaissance in Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070407035616/http://www.boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/1-7.html |date=7 prill 2007 }}'', përkthyer në anglisht nga S.G.C. Middlemore, 1878.&lt;/ref&gt; Në këtë mënyrë, pozicioni i qyteteve italiane si Venecia si qendra të mëdha tregëtare i bëri ata kryqëzime intelektuale. Tregëtarët sollën me vete ide nga vende të largëta të botës, veçanërisht Levanti. Venecia ishte porta e Evropës për tregëtinë me Lindjen dhe një prodhuese e shkëlqyer e qelqit, ndërsa Firencia ishte qëndra e tekstileve. Mirëqënia që solli tregëtia në Itali nënkutonte se projekte të mëdha artistike publike apo private mund të realizoheshin dhe ndërkohë individët kishin më shumë kohë të lirë për të studiuar.&lt;ref name=&quot;burckhardt-republics&quot; /&gt;

[[File:006MilanoCaGranda.JPG|thumb|Façata rilindase e Cà Granda, selia e Universita degli Studi di Milano|347px]]
Nga ana tjetër diaspora e intelektualëve të prejardhur nga [[Kostandinopoja]], pas pushtimit të osmanëve, solli në [[Italia|Itali]] personalitete të botës greko-bizantine, që dhanë mësime në [[Firencia|Firence]], [[Ferrara]], [[Napoli]] dhe [[Milano]]. U përhap njohja e greqishtes së lashtë dhe studimeve humaniste, falë edhe familjeve të fuqishme të [[Mediçët|Mediçve]] në Firence, Esteve në Ferrara, Sforza-ve në Milano, Gonzagave në [[Mantova]], e dukëve nga Montefeltro në [[Urbino]], e fisnikëve venecianë, të oborrit papnor në [[Roma|Romë]] dhe të Aragonasve në [[Napoli]].

====Murtaja====
Një teori që është propozuar është ajo që shkatërrimin dhe vdekjet e shkaktuara nga [[Murtaja]] në [[Firencia|Firence]], dhe që goditi [[Evropa|Evropën]] midis viteve [[1348]] dhe [[1350]], rezultoi në një ndryshim të konceptimit të botës nga njerëzit në Italinë e shekullit të XIV. Italia u godit veçanërisht keq nga epidemia dhe është spekulluar se familjariteti pasues me vdekjen bëri që mendimtarët të përqëndroheshin më shumë në jetët e tyre në Tokë, sesa te spiritualiteti dhe jeta e përtejme.&lt;ref&gt;Barbara Tuchman (1978) ''A Distant Mirror'', Knopf ISBN 0-394-40026-7.&lt;/ref&gt; Është pohuar gjithashtu se [[Murtaja]] shkaktoi një valë të re besimi, të shfaqur nëpërmjet sponsorizimit të punimeve artistike për besimin.&lt;ref&gt;[http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/endmiddle/bluedot/blackdeath.html The End of Europe's Middle Ages: The Black Death] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090706012815/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/endmiddle/bluedot/blackdeath.html |date=6 korrik 2009 }} University of Calgary website. (Kontrolluar më 5 prill 2007)&lt;/ref&gt; Gjithësesi, kjo nuk e shpjegon plotësisht pse Rilindja u krijua në Itali në shekullin e XIV. [[Murtaja]] ishte një pandemi që preku gjithë Evropën në mënyrat e përshkruara, jo vetëm Italinë. Shfaqja e Rilindjes në Itali qe më shumë si rezultat i ndërveprimit të ndërlikuar të faktorëve të mësipërm.&lt;ref name=&quot;brotton&quot; /&gt;

[[Murtaja]] u soll nga pleshtat e marra nëpërmjet anijeve që ktheheshin nga portet e [[Azia|Azisë]], duke u përhapur me shpejtësi për shkak të mangësive higjenike: popullsia e Anlia|Anglisë]], atëherë rreth 4.2 milionë, humbi 1.4 milionë banorë nga epidemia bubonike. Popullsia e Firences afërsisht u përgjysmua në vitin [[1347]]. Si rezultat i pakësimit të popullsisë vlera e klasës punëtore u rrit dhe njerëzit e thjeshtë gëzonin më shumë liri. Për tiu përgjigjur kërkesës së rritur për punë, punëtorët udhëtonin në kërkim të pozicionit më të favorshëm ekonomik.&lt;ref&gt;Netzley, Patricia D. ''Life During the Renaissance.''San Diego: Lucent Books, Inc., 1998.&lt;/ref&gt;

[[File:UNICEF Innocenti Research Centre.jpg|thumb|Filippo Brunelleschi, Spedale degli Innocenti, Firence|left|345px]]
Rënia demografike për shkak të epidemisë pati disa pasoja ekonomike: çmimet e ushqimeve ranë dhe vlera e tokës ra rreth 30 deri në 40% në pjesën më të madhe të Evropës midis viteve [[1350]] dhe [[1400]].&lt;ref&gt;Hause, S. &amp; Maltby, W. (2001). ''A History of European Society. Essentials of Western Civilization'' (Vol. 2, fq. 217). Belmont, CA: Thomson Learning, Inc.&lt;/ref&gt; Pronarët e tokave u përballën me humbje të mëdha por për njerëzit e zakonshëm ky qe një përfitim i madh. Të mbijetuarit e epidemisë gjetën jo vetëm se çmimet e ushqimeve ishin më të lira por gjetën gjithashtu se tokat ishin të shumta dhe shumica e tyre trashëguan pronat e të afërmve të vdekur.

Përhapja e sëmundjes qe domethënëse më shumë në zonat e varfra. [[Epidemia]] shkatërroi qytetet, veçanërisht fëmijët. Infektimet përhapeshin lehtësisht nga morrat, uji i papastër, ushtritë, ose nga kushtet e mangëta higjenike. Fëmijët u goditën më rëndë sepse shumë sëmundje si tifua dhe sifilisi targetonin sistemin imunitar dhe i linin fëmijët e vegjël pa ndonjë shans për të luftuar. Fëmijët që banonin në qytet u prekën më shumë nga përhapja e sëmundjes sesa fëmijët e pasanikëve.&lt;ref&gt;&quot;Renaissance And Reformation France&quot; Mack P. Holt fq.30,39,69,166&lt;/ref&gt;

[[Murtaja]] shkaktoi përmbysje të mëdha në strukturën shoqërore dhe politike të Firences sesa epidemitë e mëvonshme. Megjithë numrin e madh të vdekjeve midis anëtarëve të klasave drejtuese, qeverisja e Firences vazhdoi të funksiononte përgjatë kësaj periudhe. Takimet formale të të zgjedhurve u pezulluan gjatë kulmit të epidemisë për shkak të kushteve kaotike në qytet, por një grup i vogël zyrtarësh u caktua të drejtonte punët e qytetit, duke siguruar vazhdimësinë e qeverisjes.&lt;ref&gt;Suzanne Hatty: Disordered Body: Epidemic Disease and Cultural Transformation: State University of New York, 1999, fq. 89&lt;/ref&gt;

==== Rilindja në Firence ====
Rinovimi kulturor dhe shkencor nisi në dhjetëvjeçarët e fundit të [[Shekulli XIV|shekullit të XIV]] dhe në fillim të [[Shekulli XV|shekullit të XV]] në [[Firenca|Firence]] dhe e bazuar në rizbulimin e rrënjëve klasike, të nisur që në [[Shekulli XIV|Treqintën]] nga [[Françesko Petrarka]] dhe eruditë të tjerë. Në veprat e tyre njeriu nisi të jetë argumenti qëndror pranë Zotit ({{lang-it|Canzoniere}} i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe ''[[Dekameroni]]'' i [[Xhovani Bokaço|Boccaccios]] janë një shembull i qartë).

Në qytet, në të njëjtën kohë me një lulëzim ekonomik, megjithëse jetëshkurtër, dhe me disa suksese ushtarake dhe politike, u hap një sezon në të cilin lidhjet me zanafillën romake, ndërkaq kurr të munguar, u konsoliduan dhe prodhuan një gjuhë figurative rrënjësisht të ndryshme nga ajo atëherë mbizotëruese e [[Arti gotik|gotikut ndërkombëtar]]. Në fushën e arteve pamore qëndronin njëkohësisht tre mjeshtra të mëdhenjë që rinovuan në mënyrë të pakthyeshme gjuhët e arkitekturës, pikturës dhe skulpturës, përkatësisht [[Filippo Brunelleschi]], [[Masaccio]] dhe [[Donatello]]&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;. Ndryshimi artistik nuk qe gjë tjetër veç se një indikator i ndryshimit të kohëve dhe mentaletit&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

[[File:Lorenzo de' Medici-ritratto.jpg|thumb|Portret i Lorenzo de' Medici-t, drejtuesi i Firences dhe mecenat i arteve, nga Girolamo Macchietti)|309px]]
Por është e gabuar të imagjinosh një përparim triumfues të gjuhës rilindase që ecën kundër një kulture sklerotike dhe në shuarje, siç pohohet nga një [[Historiografia|historiografi]] tashmë e tejkaluar: gotiku i vonë qe një gjuhë e gjallë si kurr më parë, që në disa vende u vlerësua edhe përtej shekullit të XV, dhe propozimi i ri fiorentin në fillim qe vetëm një alternativë në minorancë të dukshme, e padëgjuar dhe e pakuptuar në Firence vetë për të paktën një njëzetvjeçar, siç tregon për shembull suksesi në ata vite të artistëve si [[Gentile da Fabriano]] ose [[Lorenzo Ghiberti]]&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

=====Kushtet kulturore në Firence=====
Për një kohë të gjatë ka qenë debatuar pse Rilindja filloi në Firence dhe jo diku tjetër në Itali. Studiuesit vërehën karakteristika të shumta të veçanta në jetën kulturore të Firences që mund të kenë shkaktuar këtë lëvizje kulturore. Shumë theksojnë rolin e luajtur nga [[Mediçët]], një familje bankierësh, më vonë dera dinastike e Firences, në patronazhin dhe nxitjen e arteve. [[Lorenzo de' Medici]] ([[1449]]–[[1492]]) ishte katalizatori për një sasi të madhe patronazhesh artistike, duke inkurajuar bashkëqytetarët e tij të porosisnin punime nga artistët kryesorë të Firences, ku përfshihen [[Leonardo da Vinçi]], [[Sandro Botticelli]] dhe [[Michelangelo Buonarroti]].&lt;ref&gt;Paul Strathern, The Medici: Godfathers of the Renaissance (2003)&lt;/ref&gt; Punimet e Neri di Bicci, [[Sandro Botticelli]]-t, [[Leonardo da Vinçi]]t dhe [[Filippino Lippi]]t u porositën për më shumë nga konventi i San Donato agli Scopeti i urdhërit të agustinianëve në Firence.&lt;ref&gt;Guido Carocci, I dintorni di Firenze, Vol. II, Galletti e Cocci, Firenze, 1907, fq. 336-337&lt;/ref&gt;

Rilindja, sigurisht e kishte marr rrugën para se Lorenzo të merte pushtetin; në të vërtetë, para se familja Medici të merrte dominimin e shoqërisë fiorentine. Disa historian pohojnë se Firencia ishte vendlindja e Rilindjes si pasojë e fatit, dmth. sepse &quot;Teoria e njeriut të madh&quot; lindi këtu rastësisht.&lt;ref name=&quot;burckhardt-individual&quot;&gt;Burckhardt, Jacob, ''The Development of the Individual'', ''[http://www.boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/2-1.html The Civilization of the Renaissance in Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081003000844/http://www.boisestate.edu/courses/hy309/docs/burckhardt/2-1.html |date=3 tetor 2008 }}'', përkthyer në anglisht nga S.G.C. Middlemore, 1878.&lt;/ref&gt; Leonardo da Vinçi, Botticelli dhe Michelangelo, të gjithë kishin lindur në [[Toskana|Toskanë]]. Duke e argumentuar këtë shans duket e pamundur, ndërsa historianë të tjerë e kanë kundërshtuar teorinë &quot;të Njeriut të madh&quot; se këta arstistë qenë të aftë të lartësoheshin vetëm për shkak të kushteve mbizotëruese kulturore në këtë kohë.&lt;ref&gt;Stephens, J., ''Individualism and the cult of creative personality'', ''The Italian Renaissance'', New York, 1990, fq. 121.&lt;/ref&gt;

=== Rilindja evropiane ===
[[File:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|thumb|[[Jan van Eyck]], Bashkëshortët Arnolfini (1434) një vepër kyç e Rilindjes flamande|306px|left]]
Në [[Shekulli XV|shekullin e XV]], Rilindja u përhap me shpejtësi të madhe nga vendlindja e saj në Firence, fillimisht në pjesën tjetër të Italisë dhe pastaj në gjithë Evropën. Krijimi i makinës së shtypshkrimit nga gjermani [[Johannes Gutenberg]] lejoi përhapjen e shpejtë të këtyre ideve. Pasi u përhap, idetë e saja u diversifikuan dhe ndryshuan, duke u përshtatur me kulturat vendore.

Rilindja në Evropë u afermua gradualisht me ndikimin e mënyrave italiane, përgjatë shekujve të XV dhe XVI. Një rinovim artistik i pavarur nga ai i gadishullit Apenin qe ai i Flandrës në fillim të shekullit të XV, e ashtuquajtura periudhë e Primitivëve flamand, që ndonjëherë nga historiografët është treguar si një &quot;Rilindje&quot; tjetër, duke ndarë disa karakteristika teorike me Rilindjen italiane, si kërkimi i rinovuar i realizmit në art, por gjithësesi pa patur një bazë po kaq të fortë teorike dhe letrare.

Në fund të shekullit të XV fama e artistëve italianë tashmë kishte kapërcyer kufijtë e gadishullit, duke i bërë të kërkuar edhe në oborret evropiane. Ndonjëherë bëhej fjalë për udhëtime të izoluara, pa pasoja në çështjet artistike vendore, herë të tjera, falë interesit të mbretërve, princave dhe zotërinjve, u asistua në një prani më konsistente dhe të lidhura në kohë, të afta të nisnin shkolla të mirëfillta me prejardhje italiane. Rasti më emblematik ndoshta është oborri i [[François I i Francës|Françoisit I të Francës]], ku artistë si [[Leonardo da Vinçi]], [[Rosso Fiorentino]], Francesco Primaticcio, [[Benvenuto Cellini]] dhe të tjerë u mirëpritën dhe përkrahën, duke i dhënë jetë të ashtuquajturës [[Shkolla e Fontainebleau]], farkëtuese e rëndësishme e Rilindjes së vonë.

Herë të tjera qenë artistët e huaj të vendoseshin në [[Italia|Itali]] për të përvetësuar sekretet e prespektivës dhe të të bërit art në përgjithësi. Emblematikë qenë në këtë kuptim dy udhëtimet e [[Albreht Dyrer|Albrecht Dürer]]it në [[Venecia]] ([[1494]]-[[1495]] dhe [[1506]]-[[1507]]), ku artisti gjenial gjerman mundi të konstatonte edhe, me njëfarë hidhërimi, statusin e lartë që gëzonin artistët në tokën italiane, përkundrejt figurës së artizanëve të thjeshtë, si mbetje mesjetare, që ishte në rendin e ditës, edhe në një qytet të pasur dhe kozmopolitan si [[Nuremberg]]u i tij.

[[File:Chateau de chambord.jpg|thumb|347px|Château de Chambord (1519–1547), një nga shembujt më të famshëm të arkitekturës së Rilindjes.]]
Përgjatë shekullit të XVI, edhe për shkak të pranisë së vazhdueshme të ushtrive të huaja përgjatë gadishullit Apenin, [[Evropa]] në përgjithësi u apasionua me stilin italian, i bërë tashmë një model i pashmangshëm për çdo artist. Atëhere mundej të flitej në mënyrë të dyshimtë për shkolla të reja rilindase ekstra-italiane, si ajo e Rilindjes franceze, Rilindjes gjermane, Rilindjes spanjolle, Rilindjes angleze, Rilindjes së plotë flamande dhe hollandeze.

==== Franca ====
Në [[Franca|Francë]] ndikimi italian u ndje mjaft herët, i favorizuar nga afërsia gjeografike, lidhjet tregëtare dhe monarkia, që duke synuar të aneksonte territoret e afërta të gadishullit italian dhe e arriti në disa momente. Pa dyshim që nxitja përcaktuese e adaptimit të formave rilindase u dha nën mbretërimin e [[Françesku I|François-it të I]]. Ky monark, mecenat i madh i arteve dhe i afeksionuar ndaj gjithëçkaje që vinte nga [[Italia]], përkrahu mjeshtra të rëndësishëm, duke marr shërbimet e tyre për oborrin francez —midis tyre qe vetë [[Leonardo da Vinçi]], që vdiq në kështjellën e Cloux-it—, në kohën që kishte ndërmarr një program ambicioz kulturor që revolucionarizoi zhvillimin e arteve në vend. Duhet vënë në dukje se [[Franca]] qe djepi i [[Arti gotik|Artit gotik]] dhe që, ndërkohë, ky stil ishte rrënjosur thellë dhe mund të shihej si një stil kombëtar. Prandaj format gotike vazhduan të shfaqeshin për shumë kohë, megjithë stilin e vendosur nga oborri.

[[File:La cour du cheval blanc (Château de Fontainebleau).jpg|thumb|369px|Pamje e oborrit të kalit të bardhë të pallatit të Fontainebleau, me shkallët e famshme, prelud i formave baroke. Në kompleksin arkitektonik ndërhynë disa nga artistët më të mirë të kohës.|left]]

Përsa i përket arkitekturës, monarkia, e përforcuar dhe në periudhë ekspansioni territorial, kishte mbështetur, që nga shekulli i XV rimodelimin e ''châteaux-ve'' të vjetra mesjetare krijimin e rezidencave sipas modelit të kohës. Por qe saktësisht Françisku i I ai që dha një nxitjen përfundimtare këtij operacioni rinovues, që pati qendra të ndryshme. Ndërtesa e parë rilindase në [[Franca|Francë]] qe kështjella e Saint-Germain-en-Laye, fortesë imponuese me tulla dhe gurë që duken si detaje të vegjël rilindase, brenda një maturie të përgjithshme të mjedisit ushtarak. Me stil më të përparuar qenë kështjellat e Loira-s, bashkë me rezidencat mbretërore dhe fisnike që tregojnë pamjet më karakteristike të Rilindjes franceze: dekorativizmi i traditës manieriste, karakteristikat gotikexhante të strukturave dhe, ndoshta më e reja: një bashkim i përkryer i ndërtesave me natyrën rrethuese, siç duket në urën e hijshme të kështjellës së Chenonceau-së. Më e famshmja e këtij kompleksi është kështjella e Chambord-it, që paraqet zhdërvjelltësi të mëdha stilistike, si një shkallë e brendshme hellikoidale. Shembuj të tjerë të këtyre rezidencave suburbane janë kështjellat e Amboise, e Blois dhe ajo e Azay-le-Rideau.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 22-24&lt;/ref&gt;

Përveç këtyre realizimeve, Françesku i I u angazhua në në atë që mbase qe vepra themelore e kësaj periudhe: pallati i Fontainebleau, rezidencë e vjetër e mbretërve francezë që u rinovua tërësisht. Në këtë ndërtesë vlerësohet tashmë triumfi i formave italiane, megjithëse të përshtatura me shijen franceze, me vatrat dhe mansardat tipike. Përfshirja e fragmenteve të jashtme të kreativitetit, si shkalla e famshme perandorake, i parapriu zgjidhjeve baroke. Megjithatë, ndoshta më i shquari qe projekti që përfshiu praktikisht krijuesit e të gjitha fushave artistike, disa të ardhur drejtpërdrejtë nga [[Italia]], si piktorët [[Francesco Primaticcio]] dhe [[Rosso Fiorentino]], skulptori i famshëm [[Benvenuto Cellini]] dhe arkitekti [[Sebastiano Serlio]], autor i rëndësishëm i traditës së [[Arkitektura|arkitekturës]] nga i cili njihen vetëm pak vepra përveç këtij pallati. Risitë që u sollën në këtë projekt e tejkaluan mjedisin vendor dhe i dhanë jetë një stili të veçantë, «stilit të Fontainebleau-së», një manierizëm i rafinuar në shërbim të shijeve aristokratike.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 26-28&lt;/ref&gt;

Pas Françoisit të I, format «a la italiana» u imponuan përfundimisht në arkitekturën nën [[Henriku II|Henrikun e II]], gruaja e të cilit, [[Caterina de Medici]], i përkiste familjes më të fuqishme fiorentine. Nën mbretërimin e tij ([[1547]]-[[1559]]) u rindërtua selia e oborrit të [[Parisi]]t, pallati i [[Luvri]]t, duke e kthyer në një ndërtesë moderne me estetikë plotësisht manieriste. Rindërtimi u drejtua nga arkitektët francezë më të shquar të kohës, Pierre Lescot, që projektoi oborrin qendrorë ({{lang-fr|Cour Carrée}}), me fasadat karakteristike ku u përdor moduli i harkut të triumfit klasik.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 30-32&lt;/ref&gt; Ky monark, po ashtu nisi dhe ndërtimin e një pallati të ri, përballë Luvrit, Palais des Tuileries, në të cilin ndërhyri arkitekti tjetër i madh francez i Rilindjes, [[Philibert Delorme]].&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 32-36&lt;/ref&gt;

[[File:Resurrection Pilon Louvre RF2292 MR1592 MR1593.jpg|thumb|381px|Ringjallja, vepër e Germain Pilon. Realizuar sipas stilit të [[Mikelanxhelo]]s: anatomia herkuliane e Krishtit, këndvështrimet, efekti «i të pa mbaruarës». Nje reference ndaj Varreve Mediçeas. [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].]]
Skulptura e Rilindjes në Francë qe po ashtu nën ndikimin italian. [[Franca]] pushoi së qeni që nga fundi i [[Shekulli XIV|shekullit të XIV]] qendra e madhe skulptorike e [[Evropa|Evropës]] falë skalitësve të katedraleve, situatë që vazhdoi përgjatë [[Shekulli XV|shekullit të XV]] dhe akoma më shumë në [[Shekulli XVI|shekullin e XVI]]. Është paradoksale dhe ndonjëherë treguese se kjo situatë konçidonte me konsolidimin progresiv të institucionit monarkik, dukshëm synues i rinovimimit të imazhit të tij dhe i gatshëm ta përdorte artin si instrument propagandistik të dorës së parë. Megjithë humbjen e hegjemonisë në këtë fushë, ku asnjë formë nuk qe përfundimtare, dolën figura të mëdha në entuziazmin e projekteve mbretërore; duhet vënë në dukje karakteri zbukurues dhe dekorues që patën skulpturat, duke iu nënshtruar projektit të përgjithshëm të ndërtesave dhe të të integruara në to. Dy qenë autorët më të shquar: Germain Pilon dhe Jean Goujon.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 372-373&lt;/ref&gt;

Piktura po ashtu provoi rënien progresive të formave gotike tradicionale dhe ardhjen e një stili të ri. Siç u pohua, në Francë u njohën në mënyrë të drejtpërdrejtë format piktorike italiane të [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]] falë ardhjes së piktorëve inovator, si [[Leonardo da Vinçi]] dhe [[Rosso Fiorentino]]. Françesku i I nxiti formimin e artistëve francezë sipas drejtimit të mjeshtrave italianë, si Niccolò dell'Abbate apo Primaticcio, ky i fundit duke qenë përgjegjës për dekorimin e pallatit të Fontainebleau dhe organizimin e festave të oborrit, si  dhe duke mbajtur nën urdhëra shumë artizanë dhe artistë. Kjo bashkëjetesë talentesh, shkollash, disiplinash dhe gjinishë i dha origjinë të ashtuquajturës «shkolla piktorike e Fontainebleau», një derivim i manierizmit piktorik italian që përfshinte erotizmin, luksin, temat profane dhe alegoritë, të gjitha këto shumë të pëlqyera nga klientela kryesore, aristokracia. Pjesa më e madhe e artistëve të Fontainebleau-së qenë anonimë, saktësisht nga integrimi i tyre në artet që zotëroheshin dhe mjeshtëria e artistëve të afermuar. Megjithatë, njihen disa emra piktorësh, ku figurojnë Jean Cousin i Vjetri dhe Antoine Caron mes më të dalluarve. Pa dyshim, piktori francez më i rëndësishëm i periudhës, një nga portretistët më të mëdhenjë të të gjitha kohërave, megjithëse pjesa më e madhe e veprave të tij ka humbur, qe [[François Clouet]], që tejkaloi të atin, gjithashtu i vlerësuar, Jean Clouet, në besnikërinë e plazmimit të jetës së të fuqishmëve të kohës, me një thellësi psikologjike dhe shkëlqim formal, pararendëset e të cilit duhen kërkuar te [[Jean Fouquet]], piktor i madh i [[Shekulli XV|shekullit të XV]] megjithëse në orbitën gotike.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983 , Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 405-406&lt;/ref&gt;

==== Gjermania ====
[[File:Durer Young Hare.jpg|thumb|Lepuri, i Albrecht Dürerit. Düreri e analizoi botën bimore dhe kafshët në shumë vizatime, skica dhe akuarele të karakterizuara nga saktësia shkencore; Albertina, [[Vjena|Vjenë]].|345px|left]]
Rilindja artistike në [[Gjermania|Gjermani]] nuk qe një tentativë për ringjalljen e artit klasik, por një rinovim intensiv i shpirtit gjermanik, të motivuar nga [[Reformimi Protestant|Reforma protestante]]. [[Albrecht Dürer]] qe figura dominuese e Rilindjes gjermane. Vepra e tij universale, që u njoh dhe admirua në të gjithë [[Evropa|Evropën]], që kur artisti qe gjallë, duke bashkuar reflektimin teorik me tranzicionin vendimtar të praktikës mesjetare dhe idealizmit rilindas. Pikturat, vizatimet, gravurat, skicat dhe shkrimet e tij teorike mbi artin ushtruan një ndikim të thellë te artistët e [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]] të vendit të tij dhe Vendeve të Ulëta. [[Albreht Dyrer]]i e ndjeu domosdoshmërinë e përvetësimit të një njohjeje racionale të prodhimtarisë artistike, dhe futi idializmin tradicional italian në artin gjerman.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 398-400&lt;/ref&gt;

Piktura gjermane njohu në këtë periudhë një nga momentet e saja madhore të shkëlqimit. Së bashku me figurën themelore të [[Albrecht Dürer]]-it dolën artistë të tjerë të mëdhenjë, si [[Lucas Cranach i Vjetri]], piktori përfaqësues i [[Reformimi Protestant|Reformës protestante]]; Hans Baldung Grien, futësi i tematikave ogurzeza dhe të reja, të derivuara nga arti mesjetar; [[Matthias Grünewald]], një nga paraprendësit e [[ekspresionizmi]]t; [[Albrecht Altdorfer]], peizazhist i shkëlqyer; dhe [[Hans Holbein i Riu]], që e zhvilloi pothuajse të gjithë artin e tij të përqëndruar te portreti, në [[Anglia|Angli]].&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 400-401&lt;/ref&gt;

Në skulpturë vazhduan format gotike edhe tej fillimit të [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]]. U shqua vepra e Peter Vischer-it, autor i varreve perandorake të [[Innsbruck]]-ut ([[1513]]) dhe varrin e Shën Sebaldusit në [[Nuremberg]] ([[1520]]). Këtu punuan gjithashtu edhe disa artistë flamandë, si [[Hubert Gerhard]], autor i ''Shën Mikelit'' të fasadës së kishës së Shën Michael-it të [[Mynihu]]t.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 373&lt;/ref&gt;

Në arkitekturë, eksponentët e parë të rëndësishëm qenë ndërtesat e zotëruara nga familja Fugger në [[Augsburg]], si kishëza Fugger në kishën e Shën Anas ([[1509]]-[[1518]]) dhe lagjia e shtëpive të quajtura Fuggerei ([[1519]]-[[1523]]).&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 136&lt;/ref&gt; Pas Reformës, mecenatizmi i fisnikërisë gjermane u përqendrua mbi të gjitha në arkitekturë, për shkak të kapacitetit të kësaj të fundit për të treguar pushtetin dhe prestigjin e qeveritarëve. Kështu, përgjatë [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]] u zgjerua kështjella e [[Heidelberg]]-ut, duke ndjekur stilin klasik. Pa dyshim, shumica e princave gjermanë parapëlqyen të konservonin veprat gotike, duke u limituar në dekorimin me zbukurime rilindase.&lt;ref name=&quot;otros&quot;&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 359.&lt;/ref&gt;

[[File:Resurreccion El Greco Domingo el Antiguo.jpg|thumb|El Greco, Ringjallja e Krishtit, pikturuar për Santo Domingo el Antiguo i [[Provinca Toledo|Toledo]]s.|307px]]

==== Spanja ====
Në [[Spanja|Spanjë]] ndryshimi ideologjik nuk ishte shumë ekstrem si në vende të tjera; nuk u shkëput plotësisht me traditën mesjetae, për këtë flitet për një Rilindje spanjolle më origjinale dhe të larmishme se në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]]. Kështu, letërsia i pranon risitë italiane ([[Dante Alighieri]] dhe [[Françesko Petrarka]]), por nuk e braktisë poezinë e {{lang-es|Cancionero}} dhe traditën e mëparshme. Për sa i përketë arteve plastike, Rilindja spanjolle përzieu elemente të marr nga [[Italia]] —nga e cila erdhën disa artistë, si Paolo de San Leocadio, [[Pietro Torrigiano]] ose Domenico Fancelli— me traditën vendore dhe me disa ndikime të tjera —Flandra, për shembull, ishte shumë në modë në këtë periudhë për shkak të marrdhënieve intensive tregëtare dhe dinastike që e bashkonin këtë vend me [[Spanja|Spanjën]]—. Risitë rilindase erdhën në Spanjë në formë shumë të vonë: deri në dekadën e 1520 nuk hasen shembuj të stilit rilindas veçse si shembuj të shpërndarë dhe minoritarë. Në Spanjë nuk mbërriti plotësisht, pasi, jehona e Quattrocento-s italiane —vetëm nëpërmjet familjes Borja shfaqen artistë dhe vepra të kësaj epoke në zonën levantine—, gjë që përcaktoi që arti rilindas i Spanjës të shkëputej në mënyrë të menjëhershme nga [[Arti gotik]] për në artin e [[Manierizmi]]t.

Në fushën e arkitekturës, zakonisht dallohen tre periudha: platereske (nga shekulli i XV deri në çerekun e parë të shekullit të XVI), Purizmi rilindas ose stili italianixhant (gjysma e parë e shekullit të XVI) dhe stili herrerian (duke nisur që nga viti [[1559]] deri në shekullin pasues). Në të parën prej tyre, rilindja shfaqet në formë sipërfaqësore, në dekorimin e fasadave, ndërsa struktura e ndërtesave në shumicën e rasteve është gotikexhante. Karakteristike për periudhën platereske është një tip dekorimi i imët, i hollësishëm dhe i bollshëm, i ngjashëm me punimet e argjendarëve, nga rrjedh edhe emri (nga spanjishtja patero do të thotë argjendar). Bërthama e qenësishme e kësaj rryme qe në qytetin e [[Provinca Salamanca|Salamanca]]-s, Universiteti i të cilit dhe fasada e tij janë paradigmat të stilit. Arkitektët e shquar të kësaj rryme qenë Rodrigo Gil de Hontañón dhe Juan de Álava.

Purizmi përfaqëson një fazë më të përparuar të italianizimit të arkitekturës. Pallati i Karlit të V në Alhambra de [[Provinca Granada|Granada]], vepër e Pedro de Machuca-s, është një shembull i kësaj rryme. Qendra kryesore e këtij stili u vendos në [[Andalucía]], ku përveç pallatit të përmendur u dalluan bërthamat e Úbeda-s dhe Baeza-s si dhe arkitektë si Andrés de Vandelvira dhe Diego de Siloé.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 417-426&lt;/ref&gt;

[[File:El Monasterio de El Escorial.jpg|396px|thumb|Manastiri i El Escorial-it, Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], San Lorenzo de El Escorial.|left]]
Dhe në fund u shfaq stili herrerian ose eskorialens, adaptim origjinal i [[Manierizmi]]t roman të karakterizuar nga nudot dhe gjigantizmi arkitektonik. Vepra themelore qe manastiri i El Escorial-it, i projektuar nga Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], pa dyshim vepra më ambicioze e Rilindjes hispanike. El Escoriali e tejkalon kufirin kronologjik të shekullit të XVI duke arritur i vlerësuar në epokën baroke.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 455-456&lt;/ref&gt;

Në skulpturë, tradita gotike e mbajti hegjemoninë e saj përgjatë pjesës më të madhe të shekullit të XVI. Jehonat e para të stilit të ri përputhen përgjithësisht me ardhjen e artistëve të huaj, si Felipe Vigarny dhe Domenico Fancelli, puna e të cilëve në shërbim të mbretërve katolik, duke skalitur varret e tyre ([[1517]]). Megjithatë, menjëherë dolën artistë vendorë që përvetësuan risitë italiane, duke ia përshtatur shijes hispanike, si Bartolomé Ordóñez dhe Damián Forment. Në një fazë më të maturuar të stilit dolën figura të mëdha, krijues të një manierizmi të veçantë që vendosi bazat e skulpturës së mëpasshme baroke: Juan de Juni dhe [[Alonso Berruguete]] qenë më të shquarit.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 427-434&lt;/ref&gt;

Piktura rilindase spanjolle është përcaktuar po ashtu nga vazhdimi i trashëgimisë gotike me mënyrat e reja të ardhura nga [[Italia]]. Kjo dikotomi vihet re te vepra e [[Pedro Berruguete]]-s, që kishte punuar në [[Urbino]] në shërbim të [[Federico da Montefeltro]], dhe Alejo Fernández. Më tej u shfaqën artistë që kishin përvetësuar risitë italiane bashkëkohëse, si Vicente Macip dhe i biri i tij Juan de Juanes —të ndikuar nga [[Raffaello Sanzio]]—, Luis de Morales, Juan Fernández de Navarrete dhe leonardeskët Fernando Yáñez de la Almedina dhe Hernando de los Llanos.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 435-442&lt;/ref&gt; Por figura madhore e Rilindjes spanjolle dhe një piktorët më origjinal të historisë, i përfshirë në stilin manierist, duke i tejkaluar kufizimet nëpërmjet krijimit të një universi stilistik të tijin: [[El Greco]].&lt;ref&gt;Fernando Checa: Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600: Cátedra, 1983, isbn 978-84-376-0404-6&lt;/ref&gt;

[[File:Pieter Bruegel d. Ä. 103d.jpg|thumb|408px|Pieter Brueghel i Vjetri: Kthimi i tufës. Peizazhi është tema kryesore e pikturës. Brueghel fut figurat e barinjve si një kontrapunkt i një universi ku qenia njerëzore është vetëm një pjesë minimale dhe e brishtë. Vërehet interesi për krijimin e efekteve atmosferike te retë që errësojnë qiellin. Muzeu i Historisë së Artit, [[Vjena|Vjenë]].]]

==== Flandra dhe Vendet e Ulëta ====
Ndërkohë që në [[Italia|Itali]] zhvillohej [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] shkolla flamande e pikturës arriti një zhvillim të konsiderueshëm, si trashëguese dhe vazhduese e traditës së vonë gotike më parë të përfaqësuar nga [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]] dhe mjeshtra të tjerë të mëdhenjë. U karakterizua nga natyralizmi, karakteristikë e përbashkët me mjeshtrat italianë, megjithëse më e lidhur se ky i fundit me eksperimentimin të pa lidhur me teori apo përparime shkencore, si në [[Italia|Itali]]. Mënyrat e gotikut vazhduan me forcë më të madhe, megjithëse të ngjyrosur me karakteristika të veçanta, si njëfarë prirjeje karikaturiste dhe fantastike si dhe një ndjeshmëri më e madhe ndaj realitetit të popullit të thjeshtë dhe zakoneve të tij. Ky interes vërehet në vepra me karakter më pak të idealizuar se ai italian, me një prirje të theksuar për detajet e imta, gati mikroskopike që aplikonin në piktura —ndikimi i mjeshtrave të gotikut të vonë tashmë i përmendur dhe [[Miniatura]]—, dhe prirja nga dekorimi, pa shumë interes për diskutimet teorike. Nga ana tjetër, prurjet e mëdha të artit flamand në këtë epokë qe teknika e pikturës së vajit.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: 2002, Akal, Madrid, isbn 84-460-2092-0, fq. 436&lt;/ref&gt;

[[File:Hans_Holbein_d._J._-_Erasmus_-_Louvre.jpg|thumb|Erazmi i Roterdamit, midis letrarëve më të shquar të epokës|309px|left]]
Në mes të shekullit të XVI klasicizmi italian hyn me forcë në pikturën flamande, duke u shfaqur në të ashtuquajturën Shkolla e Antwerpen-it dhe në piktorë si [[Jan van Scorel]] dhe [[Jan Gossaert]], disa nga të cilët qëndruan në [[Italia|Itali]] duke studjuar mjeshtrat e mëdhenjë. Në përhapjen e modeleve të reja kontribuoi mbi të gjitha gravura, që vendosi në dispozicion praktikisht të cilit do artisti veprat e prodhuara nga shkollat dhe vendet e tjera, duke e bërë shumë në modë në të gjithë Evropën stilin italianixhant. Disa emra të mëdhenjë të epokës qenë [[Joachim Patinir]], një nga krijuesit e peizazhit si gjini autonome e pikturës, megjithëse i lidhura akoma me traditën gotike; [[Quentin Metsys]], që u frymëzua nga vizatimet karikaturistike të [[Leonardo da Vinçi]]t dhe në klasat popullore për të portretizuar veset dhe zakonet; portretisti Anthonis Mor; [[Hieronymus Bosch]], një nga piktorët më origjinal të historisë, i lidhur formalisht me traditën e vjetër të shkollës flamande, por në të njëjtën kohë inovator, krijues i një universi fantastik, gati onirik që e paracakton si një nga pararendësit e [[Surrealizmi]]t (''Kopështi i kënaqsive'', [[1500]]-[[1505]]); dhe [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], një nga mjeshtrit e mëdhenjë të peizazhit dhe zakoneve popullore, ndoshta më moderni i të gjithëve, megjithëse në pikturën e tij shkëlqejnë sentencat morale dhe kritika shoqërore që përmban diçka mesjetare (''Triumfi i Vdekjes'', [[1563]]).&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 402-405&lt;/ref&gt;

Në fushën e skulpturës u dallua [[Adriaen de Vries]], autor veprash ekspresive —përgjithësisht në bronx— ku lëvizja, linja e valëzuar ose ''gjarpëruese'' si dhe nudua heroike e karakterizuan si shembuj të shkëlqyer të manierizmit skulpturor jashtë [[Italia|Italisë]].

Në arkitekturë gotiku vazhdoi të mbante një përparësi të madhe deri nga mesi i shekullit të XVI, kur u përvetësua ndikimi i arkitekturës rilindase franceze, siç vërehet te Stadhuis van Antëerpen ([[1561]]-[[1565]]), vepër e [[Cornelis Floris de Vriendt]].&lt;ref name=&quot;otros&quot; /&gt;

==== Vende të tjera ====
* [[Anglia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], pothuaj përgjatë gjithë shekullit të XVI mbizotëroi [[stili Tudor]] me origjinë gotike, ndërsa risitë rilindase u përshtatën vetëm në disa elemente zbukuruese; kështu, për shembull, në varrin e [[Henriku VII|Henrikut të VII]] në abacinë e [[Westminster]]-it, të realizuar nga ana arkitektonike në stil të pastër gotik, u kontratua artisti italian [[Pietro Torrigiano]] për të realizuar dekorimin skulpturor.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: 2002, Akal, Madrid, isbn 84-460-2092-0, fq. 472&lt;/ref&gt; Shembuj të tjerë të stilit Tudor do të ishin pallatet e Sutton-it ([[1523]]), Nonsuch-it ([[1530]]) dhe [[Hampton Court]] ([[1514]]-[[1540]]).&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 60&lt;/ref&gt; Më tej u fut ndikimi i [[Andrea Palladio]]s, që u zhvillua veçanërisht në ndërtimin e pallateve.&lt;ref name=&quot;otros&quot; /&gt;
* [[Portugalia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], gotiku vazhdoi edhe në shekullin e XVI në të ashtuquajturin stili manuelin. Në mes të shekullit u përvetësua ndikimi i arkitektëve italianë si Serlio dhe Palladio, siç vërehet në kishën e Nossa Senhora da Graça në Évora ([[1536]]) dhe në manastirin e konventit të Krishtit të [[Tomar]]-it ([[1554]]-[[1562]]), vepra të Diogo de Torralva.&lt;ref name=&quot;otros&quot; /&gt; Në këtë vend punoi edhe arkitekti italian Filippo Terzi, autor i kishës së São Vicente de Fora në [[Lisbona|Lisbonë]] ([[1582]]).&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 64&lt;/ref&gt;

[[File:Convento do Cristo (31).jpg|thumb|309px|Konventi i Krishtit të Tomar ([[Portugalia|Portugali]]), vepër e Diogo de Torralva-s (1554-1562).]]
* [[Austria]] dhe [[Bohemia]]: të bashkuara nga mbretërimi i [[Habsburgët|Habsburgëve]], këto vende u ndikuan nga mecenatizmi i perandorit [[Rudolfi II]], një koleksionist i madh që në oborrin e tij në [[Praga|Pragë]] mblodhi një larmi të madhe veprash dhe objektesh të të gjitha llojeve (stoli, minerale, ora, makina automate, instrumente shkencore), si një i apasionuar i madh i shkencës. Bleu kuadro të artistëve si [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], [[Ticiani]], Leone Leoni dhe [[Albrecht Dürer]], dhe ftoi artistë si [[Giuseppe Arcimboldo]], një piktor origjinal portretesh të konfeksionuar me elemente që i përkisnin natyrës së qetë.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: 1989, Historia 16, Madrid, fq. 120-127&lt;/ref&gt; Në Bohemi u ndërtuan pallate të ndryshme, si ai Komunal i [[Pilsen]]-it dhe i [[Schwarzenberg]]-ut në [[Praga|Pragë]]; dhe kështjella, si ato të Litomyšl-it, Černý-t dhe Kostelec-it.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 841&lt;/ref&gt;
* [[Svicra]]: ndikimi italian u vëre veçanërisht në kantonin e [[Ticino]]-s, siç duket në katedralet e San Lorenzo-s së [[Lugano]]-s ([[1514]]) dhe San Françescos së [[Locarno]]-s ([[1528]]). Në pikturë u dallua vepra e [[Niklaus Manuel]]-it, megjithëse i lidhur me gotikun e vonë.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 3474&lt;/ref&gt;
* [[Hungaria]]: ky vend u ndikua nga mecenatizmi i mbretit [[Mátyás Hunyadi]], një i apasionuar i madh me artin italian, ndoshta i ndikuar nga e shoqja, Beatrice d'Aragona.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: 2002, Akal, Madrid, isbn 84-460-2092-0, fq. 464&lt;/ref&gt; Monarku bleu vepra të shumta të artit italian dhe kontraktoi artistë dhe arkitektë italian për të rindërtuar dhe dekoruar pallatet e tij, si Benedetto da Maiano, Clemente Camicia dhe Giovanni Dalmata; miniaturisti Attavante degli Attavanti qe autori i ''Librit të Lutjeve të Mátyás Hunyadit'' dhe të ''Dorëshkrimit të Marciano Capella-s''; skulptori Andrea Ferracci realizoi altarin e ''Lajmërimit'' të Katedrales së [[Esztergom]]-it.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 2003&lt;/ref&gt;
* [[Polonia]]: si në vendet e tjera, risitë rilindase erdhën nëpërmjet dorës së artistëve italianë që ardhur në vend, si arkitektët Franciscus Italus dhe Bartolomeo Berecci (Pallati mbretëror i [[Krakovi|Krakovës]]), Gian Maria Mosca (Pallati peshkopal i Krakovës) dhe Giovanni Battista di Quadro (Pallati Municipal i [[Poznań]]-it); dhe skulptorët Santi Gucci (kishëza e Sigismund-it të katedrales së Wawel-it), Girolamo Canavesi (monumenti i Gorka-s, katedralia e Poznań-it) dhe [[Domenico Veneziano]] (monumenti sepulkral i Stefanit I Báthory, katedralia e Krakovës). Nga ana tjetër në pikturë vepruan kryesisht artistët gjermanë, si Hans Sues von Kulmbach, Louz von Kitzingen dhe Martin Koeber. U zhvillua mjaft [[Miniatura]], ku u dalluan ''Dorëshkrimi i Baltasar Behemit'' dhe ''Libri i lutjeve'' të Sigismundit I të Polonisë.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 3032&lt;/ref&gt;
* [[Rusia]]: përgjatë kësaj epoke vazhdoi arkitektura tradicionale ruse me ndikim bizantin, por përthithi edhe disa ndikime të Rilindjes italiane nëpërmjet arkitektit bolonjez Aristotele Fioravanti, që në vitin 1475 udhëtoi në Rusi me ftesë nga [[Ivani III]], ku ndërtoi katedralen e Dormitionit (Rusisht: Успенский Собор, ose Uspensky sobor) në [[Kremlini|Kremlin]] ([[1475]]-[[1479]]); një tjetër arkitekt italian, Aloisio Nuovo, u ngarkua të ndërtonte katedralen e Kryeengjëllit Mikel gjithashtu në Kremlin ([[1505]]-[[1508]]). Ndikimi italian vërehet po ashtu në katedralen e Shën Vasilit në [[Moska|Moskë]], vepër e Póstnik Yákovlev ([[1555]]-[[1560]]).&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 3293&lt;/ref&gt;

[[File:Tribute Money perspective.jpg|thumb|Skema prospektike e Pagimit të Tributit të [[Masaccio]]-s te Cappella Brancacci ([[1425]])|432px]]

== Artet ==
Shiko edhe [[Arti i Rilindjes]]
Edhe në fushën e arteve pamore risitë rilindase i kishin hedhur themelet në shekullin e XIV: për shembull kërkimet intuitive mbi hapësirën të [[Xhoto]]s, të [[Ambrogio Lorenzetti]]-t apo të miniatorëve francezë të Gotikut ndërkombëtar u thelluan dhe çuan në nivele të skajshme saktësie, që arritën të prodhonin rezultate revolucionare&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.
Qenë të paktën tre elementet thelbësore të stilit të ri&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;:
# Formulimi i rregullave të [[Perspektiva|perspektivës]] lineare qendrore, që e organizonte hapësirën njëtrajtshmërisht.
# Vëmendja ndaj njeriut si individ, qoftë te fizionomia dhe anatomia ashtu edhe paraqitjen e emocioneve.
# Përbuzja e elementeve dekoruese dhe rikthimi te thelbësorja.
[[Arti i Rilindjes]] pa studimin dhe rizbulimin e modeleve antike, qoftë në [[Arkitektura|Arkitekturë]] ashtu edhe në Skulpturë. Rizbulohen dhe ripërdoren elementet arkitektonike të artit klasik, dhe studimi arkitektonik përqëndrohet kryesisht në organizimin harmonik të volumit, të hapësirës, të dritës brenda ndërtesës. [[Arkitektura]] bëhet harmoni, proporcione, simetri dhe pasqyron përmasën e re harmonike dhe sinergjike që njeriu gjeti në raportin me natyrën dhe me Zotin, një raport tashmë jo më i karakterizuar nga ''timor dei'' mesjetar (që përkthehej në arkitekturë në lartësinë marramendëse të kishave gotike, që e bënte besimtarin që hynte të ndihej i vogël përball Gjithëpushtetshmërisë së pamasë).

=== Arkitektura ===
[[File:Tempietto-1.jpg|thumb|left|Tempullthi i Bramantes në Romë, konsideruar një nga shembujt më domethënës të Arkitekturës rilindase|307px]]
[[Arkitektura]] rilindase mori një karakter të theksuar profan në krahasim me epokën e mëparshme. Lindi në një qytet ku [[Arkitektura gotike]] sapo kishte penetruar, në [[Firenca|Firence]]. Në fakt shumë nga veprat më të shquara qenë ndërtesa fetare.

Me shijen e re, kërkohej të sistemoheshin dhe rinovoheshin qytetet e vjetra mesjetare dhe duke përfshirë projektimin e planimetrive të reja të qyteteve. Kërkimi i «qytetit ideal», në kundërvënie me modelin kaotik dhe të çrregullt të Mesjetës, do të ishte shqetësimi konstant i artistëve dhe mecenatëve. Kësthtu, [[Papa Piu II|papa Piu i II]] sistemoi qytetin e tij të lindjes, [[Pienza]], duke e kthyer në një shembull autentik të [[Urbanizimi]]t të ri rilindas. Në këtë mënyrë, qytetet u kthyen në skena ideale të rinovimit artistik, duke iu kundërvënë konceptit mesjetar i cilin zonat rurale kishin një rol të paraqëlqyer falë monasticizmit.

Marrjen e elementeve të arkitekturës klasike, arkitektët rilindas e bënë në mënyrë selektive, kështu për shembull në vend të përdorjes [[Rendi dorik|rendit dorik]] klasikë u parapëlqye [[rendi toskan]]. Në të njëjtën mënyrë u krijuan format e reja, si kollona me shtylla parmakësh, rende të reja kapitelesh ose dekorime që frymëzoheshin nga antikiteti të adoptuara për përdorimin fetar të kishave. Kështu, Kupidot klasik që shoqëronin [[Venusi]]-n në paraqitjet greke dhe romake u kthyen në engjëj të vegjël të quajtur ''putto''.

[[File:Santa Maria Novella.jpg|thumb|Kisha e Santa Maria Novella, në Firence, me façatën e Leon Battista Albertit. Plani gjeometrik që propozoi Aberti në vizatim zbutej nga përdorimi i mermereve polikromë, spas traditës vendore|345px]]
Arkitektët përdorën proporcionet modulare dhe mbivendosjen e rendeve që shfaqen në ndërtesat romake; kupolat u përdorën shumë si elemente monumentale në kisha dhe ndërtesa publike. Duke nisur nga ky moment, arkitekti braktis karakterin e esnafeve dhe anonim që kishin mbajtur gjatë Mesjetës dhe u kthyen në intelektual, hetues. Shumë nga ata shkruan traktate dhe vepra spekullative me trashendencë të madhe, si në rastin e [[Leon Battista Alberti]]-t ose [[Sebastiano Serlio]]-s.

Elementet konstruktiv më karakteristikë të stilit rilindas qenë:

* Strukturat: harku me pikë të mesme, kolonat, [[kupola]] gjysmësferike, kubeja në fomë voze dhe çatia e sheshtë me kasetone.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 349&lt;/ref&gt; Të gjitha këto ishin përdorur në antikitet, veçanërisht nga arti romak dhe u rikuperuan tashmë duke u modifikuar. Rënia graduale e traditës së ndërtesave gotike dhe braktisja në masë të madhe e kubesë së kryqëzuar, harkut me majë, navatave me kollona dhe, mbi të gjitha, përshtypjes së kolosalizmit dhe shumanshmërisë së ndërtesave mesjetare. Tashmë mbizotëruan vlera si [[simetria]], qartësia strukturore, thjeshtësia dhe, mbi të gjitha përshtatja e hapësirës sipas përmasave të njeriut.
* Dekorimet: shtyllat, frontonet, [[portiku|portikët]], motivet heraldike, bunjatot, [[kubeja|kubetë]], groteskët, girlandat, motivet ''kandelierë'' dhe ''tondot'' apo medaljonet. Disa nga këto qenë përdorur nga gotiku, të tjera janë krijime origjinale dhe pjesa më e madhe frymëzoheshin nga modelet greko-romake. Për sa i përket dekorimit, Rilindja sugjeronte shmangien, austeritetin, rregullin. Vetëm në fund të [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]] nëpërmjet [[Manierizmi]]t, kjo tendencë do të prishej në favor të fantazisë dhe larmisë dekorative.

Me etapa, mund të veçohen dy kohë të rëndësishme:
[[File:Petersdom von Engelsburg gesehen.jpg|thumb|432px|Bazilika e Shën Pjetrit, vepër e [[Donato Bramante]]s dhe [[Mikelanxhelo]]s, autor i projektit final që u zbatua në pjesën më të madhe; kupola u përfundua nga [[Giacomo della Porta]], ndërsa façata është vepër e [[Carlo Maderno]]-s, në epokën baroke.|left]]

* ''Quattrocento-ja'' e pati qendrën nevralgjike në [[Firencia|Firence]] dhe në [[Toskana|Toskanë]]. Thjeshtësia dhe qartësia strukturore e dekorative qe parimi themelor i arkitekturës së kësaj periudhe. Modelet klasike iu nënshtruan një procesi stilizimi dhe adoptimi përkundrejt tempullit kristian. U përdorën shpesh rendet klasike, me kollona dhe shtylla të mbështetura, kapitele (me parapëlqimin e rendit korintas, megjithëse duke zëvendësuar kaulikulet me figura fantastike ose kafshësh), kollona të lëmuara pa kanale dhe gati gjithëprania e harkut me pikë të mesme. U përdor gjithashtu kubeja vozë dhe kubeja aristike, si dhe çatitë prej druri me kasetone. Ajo që dallohet thelbësisht në arkitekturën e Quattrocento-s së Rilindjes së Lartë është dekorimi minucioz ({{lang-it|putti}}, kurora lulesh ose frutash, groteske, etj.), kupolat me damarë, me disa elemente gotike (katedralia e Firences, e [[Filippo Brunelleschi]]-t) dhe fasadat simetrike të kateve të mbivendosur (pallati Medici−Riccardi, i Michelozzo-s) apo me bunjato (pallati Rucellai, i [[Bernardo Rossellino]]-t, projekti i Albertit, pallati Pitti). Në përgjithësi arkitektura e Katërqintës të jep përshtypjen e rregullit, thjeshtësisë, lehtësisë dhe simetrisë, me mbizotërimin e interioreve të ndërtesave të ndriçuara dhe tejdukshmëria. Arkitektët më të shquar të kësaj periudhe qenë Brunelleschi (Bazílika e San Lorenzo-s, [[1420]]; Bazílika e Santo Spirito-s, [[1436]]) dhe [[Leon Battista Alberti]] (Bazilika e San Andrea-s së Mantovës, [[1460]]); dhe vepra kryesore qe katedralja e [[Santa Maria del Fiore|Santa María del Fiore]]-s së Firences dhe kupola e saj e famshme, vepra të Brunelleschi-t.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 349-351&lt;/ref&gt; Për më tepër në [[Italia|Itali]] u dalluan: Katedralja e Pavias, e [[Giovanni Antonio Amadeo]]-s ([[1475]]); Kisha e Shën Zaharias së Venecias, e [[Mario Codussi]]-t ([[1470]]); dhe [[Castel Nuovo]] e [[Napoli]]t, e [[Francesco Laurana]]-s ([[1453]]).&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 352-353&lt;/ref&gt;
* ''Cinquecento-ja'' pati si qendër [[Roma|Romën]]: në [[1506]] [[Donato Bramante]] përfundoi projektin e tij të famshëm për Bazílikën e Shën Pjetrit në [[Vatikani|Vatikan]], që do të ishte ndërtesa model për pjesën tjetër të [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]].&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 353&lt;/ref&gt; Në këtë etapë, ndërtesat priren më shumë drejt monumentalitetit dhe madhështisë. [[Michelangelo Buonarroti]] futi «rendin gjigand» në projektin e tij për Bazílikën e Vatikanit, që u shkëput nga koncepti «arkitektura e bazuar te njeriu».&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 355&lt;/ref&gt; Pallatet u zbukuruan me basorelieve të përpunuar (pallati Grimani i Venecias, [[1549]], vepër e [[Michele Sanmicheli]]-t) apo me skulptura të shumta (Biblioteka e Shën Markut, [[1537]]–[[1550]], Venecie, vepër e [[Jacopo Sansovino]]-s).

Në këtë mënyrë mbizotëronte ideja e pasurisë, monumentalitetit dhe luksit në ndërtime. Në mes të shekullit, manierizmi u fut në arkitekturë, me ndërtesa çdo herë e më madhështore, të mbushura me dekorime dhe elemente që prireshin nga tërheqja e vëmendjes së publikut me origjinalitetin dhe ekstravagancën e tyre (palazzo Té, në [[Mantova]], i [[Giulio Romano]]s). Në këtë mënyrë, mund të veçojmë si në disiplinat e tjera artistike, dy periudha: «klasicizmi» i fillimit të shekullit, me autorë si Bramante, Michelangelo, Antonio da Sangallo i Vjetri, apo [[Jacopo Sansovino]];&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 354&lt;/ref&gt; dhe «manierizmi», që duke nisur nga viti [[1530]], me autorë kryesor [[Andrea Palladio]]n, [[Giorgio Vasari]]n, [[Giulio Romano]]n, [[Jacopo Vignola]]n dhe [[Vincenzo Scamozzi]]-n.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 356-358&lt;/ref&gt; Hay que apuntar que la ruptura del manierismo no fue radical puesto que ya en la obra de Miguel Ángel aparecen elementos que la preludian.&lt;ref&gt;AA.VV. Historia del Arte. Volumen 16: Alto Renacimiento I: Barcelona, Salvat, 2000, isbn 84-345-0117-1&lt;/ref&gt;

[[File:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|thumb|432px|Lindja e Venusit, vepër e [[Sandro Botticelli]]-t, ''Galleria degli Uffizi'', Firence. Paganizmi u fut në artin rilindas si kundërvënie e botës hermetike dhe të mbyllur të mesjetës ku Zoti ishte fundi i gjithëçkaje. Qenia njerëzore në individualitetin dhe diversitetin e sajë do të ishte duke nisur që në këtë kohë objekti madhor i interesit të artistëve]]

=== Piktura ===
Në pikturë, risitë e Rilindjes u futën në formë graduale por të pakthyeshme duke nisur që nga [[Shekulli XV|shekulli i XV]]. Një pararendës i saj qe [[Giotto di Bondone]], piktor megjithëse brenda orbitës gotike, në pikturat e tijë zhvilloi koncepte si volumetria trepërmasore, prespektiva dhe natyralizmi, që i largonin veprat e tij nga mënyrat e ngurta të traditës bizantine dhe gotike duke i paraprirë Rilindjes piktorike.

Në [[Shekulli XV|Quattrocento]] u përvetësuan të gjitha këto risi si dhe u adoptua mentaliteti humanist dhe borgjez që u shtri në të gjitha qytetet e [[Italia|Italisë]]. Piktorët, megjithëse trajtonin tema fetare shumica e tyre, futën gjithashtu në veprat e tyre [[mitologjia|mitologjinë]], [[alegoria|alegorinë]] dhe [[portreti]]n, që u zhvillua në mënyrë të jashtëzakonshme duke nisur nga ky moment. Një kërkim konstant i piktorëve të kësaj epoke do të ishte [[Perspektiva]], objekt studimi dhe reflektimi për shumë artistë: bëhej fjalë për paraqitjen e hapësirës iluzore trepërmasore në një formë shkencore. Piktura e Katërqintës është në një epokë eksperimentimi; pikturat e braktisin ngadalë dhe në mënyrë progresive ngurtësinë gotike dhe i afroheshin gjithmonë e më shumë realitetit. U shfaq natyra e portretizuar në sfondet e kompozimeve dhe u futën nudot artistike të figurave.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 374&lt;/ref&gt;

Piktorët më të shquar të kësaj epoke qenë: në Firence, [[Fra Angelico]], [[Masaccio]], [[Benozzo Gozzoli]], [[Piero della Francesca]], [[Filippo Lippi]] dhe [[Paolo Uccello]]; në [[Umbria]], [[Pietro Perugino]]; në [[Padova]], [[Andrea Mantegna]]; dhe, në Venecia, [[Giovanni Bellini]]. Por në krye të të gjithë këtyre u shqua [[Sandro Botticelli]], autor i alegorive, Madonave delikate dhe argumenteve mitologjike. Stili i tij i ëmbël, shumë i kujdesshëm ndaj bukurisë dhe ndjeshmërisë femërore si dhe mbizotërimi i pikturës vizatimore, karakterizauan shkollën fiorentine të pikturës dhe të gjithë këtë epokë.

[[File:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with St Anne C2RMF retouched.jpg|thumb|396px|Virgjëresha, Jezusi fëmijë dhe Sant'Ana, nga Leonardo da Vinci, [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].|left]]
Autor të tjerë të Katërqintës italiane ishin [[Andrea del Castagno]], [[Antonio Pollaiuolo]], [[Bernardo Pinturicchio]], [[Domenico Ghirlandaio]], [[Cima da Conegliano]], [[Luca Signorelli]], Cosimo Tura, Vincenzo Foppa, Alessio Baldovinetti, [[Vittore Carpaccio]] dhe, në jug të gadishullit, [[Antonello da Messina]].&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 375-384&lt;/ref&gt;

[[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] qe një etapë kulminante e pikturës rilindase dhe për këtë e konsideruar ndonjëherë edhe si «klasicizëm». Piktorët përvetësuan risitë dhe eksperimentet e katërqintës dhe i ngritën në maja të reja krijuese. Në këtë periudhë u shfaqën mjeshtrit e mëdhenjë, punimet e të cilëve do të shërbenin si modele të artistëve përgjatë gjithë shekujve. I pari nga këta qe [[Leonardo da Vinçi]], një nga gjenitë më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Qe shembulli më i përkryer i artistit shumëdisiplinësh, intelektual dhe i fiksuar me përsosmërinë, që e nxiti të linte shumë vepra të papërfunduara ose në projekt. Jo shumë prodhimtar në fushën piktorike, solli pa dyshim shumë risi që e futën në [[Historia e pikturës|historinë e pikturës]] për gjetjet e reja. Ndoshta prurja e tij kryesore qe futja e ''sfumatos'' apo dritëhijet, shkallëzime delikate të dritës që i japin pikturës së tij një natyralitet të madh, që ndihmon në krijimin e hapësirës. E studionte imtësisht kompozimin e veprave të tij, si te ''Darka e fundit'', ku figurat janë vendosur sipas një skeme gjeometrike. Në punimet e tij u përpoq të bashkonte përsosmërinë formale me disa doza misteri, të pranishme, për shembull, te e famshmja ''[[Mona Liza|Gioconda]]'', ''Virgjëresha e shkëmbinjve'' apo ''Shën Gjon Pagëzori''.&lt;ref&gt;E. De Diego: Leonardo da Vinci: Madrid, Historia 16, 1996&lt;/ref&gt;

[[Michelangelo Buonarroti]] është, në mënyrë kronologjike, figura e dytë e madhe. Thelbësisht skulptor, iu dedikua pikturës në mënyrë sporadike, me kërkesën e disa admiruesve të veprës së tij, mbi të gjitha [[Papa Juli II|papa Giulio II]]. Afresket e [[Cappella Sistina]] tregojnë botën e brendshme të munduar të këtij artisti, të populluar me figura monumentale, solide dhe trepërmasore siç ishin skulpturat dhe me paraqitje sugjestionuese fizike. Në veprat e tij i dha shumë rëndësi nudos, edhe kur gati në tërësi u realizuan për të dekoruar kishat.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 390-391&lt;/ref&gt;

[[Raffaello Sanzio]] kompleton triadën e gjenive të klasicizmit. Stili i tij pati një sukses të jashtëzakonshëm dhe u kthye në modë midis të fuqishmëve. Piktura e Raffaello-s prirej nga ''hijshmëria'', ose bukuria e ekuilibruar dhe e qetë. ''Madonat'' e tij përvetësuan risitë e Leonardos që do ti referoheshin kompozimit dhe dritëhijeve, duke i shtuar një ëmbëlsi karakteristike. E paraprirë qartësisht nga piktura manieriste në veprat e tij të fundit, stilin e shqetësuar dhe dramatik të të cilave do ta kopjonin dhe përhapnin dishepujt e tij.&lt;ref&gt;Bruno Santi: Rafael: Scala/Riverside, Milano, 1991&lt;/ref&gt;

[[File:Tiziano - Amor Sacro y Amor Profano (Galería Borghese, Roma, 1514).jpg|thumb|468px|Ticiani: Amor sacro e amor profano (Galleria Borghese, Romë, 1514). Reflektim i teorisë neoplatonike të epokës sipas të cilës bukuria tokësore është pasqyrim i bukurisë qiellore, të përhapur nga [[Marsilio Ficino]] dhe Akademia Platonike Fiorentine.]]
Me shfaqjen e këtyre tre mjeshtrave të mëdhenjë, artistët bashkëkohës mendonin se arti ka arritur kulmin e tij —koncept i pohuar në veprën e [[Giorgio Vasari]]t ''Jetët''—&lt;ref&gt;Giorgio Vasari: Las vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos: Madrid, Cátedra, 2011&lt;/ref&gt; dhe u përpoqën ti përvetësonin këto arritje, nga një anë dhe në kërkimin e një stili të vetin dhe origjinal si formë tejkalimi. Të dyja këto, së bashku me mjedisin pesimist që qarkullonte në Krishtërimin e dhjetëveçarit [[1520]] (plaçkitja e Romës, Reforma protestante, dhe luftërat), bëri të lindëte me forcë duke nisur nga vitet [[1530]] një rrymë e re, [[Manierizmi]]. Do të kërkohej, duke nisur nga ky moment ekstravagantia, e çuditshmja, e ekzagjeruara dhe irealia. Kësaj rryme piktorike i përkisnin [[Jacopo Pontormo]], [[Bronzino]], [[Parmigianino]], [[Rosso Fiorentino]] dhe [[Francesco Salviati]]. Autorë të tjerë i përvetësuan risitë manieriste por duke ndjekur një linjë më përsonale dhe klasiciste. Midis këtyre mund të permendim [[Sebastiano del Piombo]]n, [[Correggio|Antonio Allegri da Correggio-n]], [[Andrea del Sarto]]-n dhe [[Federico Barocci]]-n.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 392-394&lt;/ref&gt;

Midis shkollave të ndryshme që lindën në [[Italia|Italinë]] e Cinquecento-s, ajo e [[Venecia]]s do të paraqiste karakteristika të veçanta. Duke qenë se fiorentinia e vendoste theksin te ''vizatimi'', dmth. te kompozimi dhe linja, piktorët venecianë u përqëndruan te ngjyra. Karakteristikat e veçanta të shtetit venecian mund ta shpjegojë disi këtë veçanti, duke qenë se bëhej fjalë për një shoqëri elitare, dashuruese e luksit dhe shumë e lidhur me Lindjen. Shkolla veneciane e pasqyronte këtë nëpërmjet një pikture të rafinuar, hedoniste, më pak intelektuale dhe më shumë vitale, shumë dekorative dhe koloriste. Pararendësit e shkollës veneciane të Cinquecento-s qe [[Giovanni Bellini]] dhe, mbi të gjitha, [[Giorgione da Castelfranco]], piktor alegorish, peizazhesh dhe skenash fetare, melankolike dhe misterioze. Stil ndaj të cilit do të ishte borxhlli [[Ticiani]], piktori më i madh i kësaj shkolle, portretizues i shkëlqyer, ndoshta më i kërkuari i kohës së tij; autor i kompozimeve fetare komplekse dhe realiste, të mbushura me jetë dhe ngjyra. Në etapën e fudit të jetës së tij i shmagte konturnet e figurave, duke i kthyer kuadrot e tij në ndjesi të pastra drite dhe ngjyre, pararendëse të [[impresionizmi]]t.&lt;ref&gt;AA.VV. Tiziano: Electa Artbook, 1998&lt;/ref&gt; [[Tintoretto]], [[Paolo Veronese]] dhe [[Palma il Vecchio]] vazhduan këtë shkollë duke drejtuar nga manierizmi dhe duke paraprirë në njëfarë mënyre pikturën baroke.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 394-397&lt;/ref&gt;

=== Skulptura ===
[[File:Gattamelata.jpg|thumb|left|Prijësi Gattamelata, në Padova, i [[Donatello]]-s. ''il condotiero'' apo kapiteni mercenar.|369px]]
Si në fushat e tjera artistike, idealet e rievokimit të antikitetit, frymëzimi nga natyra, humanizmi antropocentrik dhe idealizmi qenë ato që e karakterizuan skulpturën e kësaj periudhe. Në fakt, Skulptura gotike u kishte paraprirë në një farë mënyre disa prej këtyre aspekteve, por disa zbulime arkeologjike (''Laokoonti dhe bijtë e tij'', i zbuluar në [[1506]], apo ''Torso di Belvedere'') që i dhanë në këtë periudhë një shtytje autentike për skulptorët dhe shërbyen si modele frymëzimi për punimet e reja.

Megjithëse vazhduan të realizonin vepra fetare, edhe te këto të fundit vërehet një atmosferë e qartë profane; u rifut nudoja dhe interesi për anatominë dhe u shfaqën tipologji të reja teknike dhe formale, si relieve në ''stiacciato'' (altoreliev me shumë pak ngritje, gati i sheshtë) dhe ''tondo-ja'', apo kompozimi në formë disku; gjithashtu ikonografia u rinovua me tema mitologjike, alegorike dhe heroike. U shfaq një interes i madh për prespektivën, duke derivuar nga vëzhgimet arkitektonike bashkëkohëse duke u ngjizur në relieve, retablo, varre dhe grupe skulpturore. Përgjatë Rilindjes u zbeh në një farë mënyre tradita e gdhendjeve në dru të polikromuar në favor të skulpturës në gurë —[[mermeri|mermer]] në parapëlqim— dhe u rikuperua skulptura monumentale në bronx, e rënë në mospërdorim gjatë Mesjetës. Skalitësit e Firences qenë më të shquarit në [[Evropa|Evropë]] në këtë teknikë duke bërë në gjithë Evropën statuja me këtë material.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 360&lt;/ref&gt;

[[File:Ghiberti-porta.jpg|thumb|336px|Detaj nga Porta e Parajsës, në Pagëzimoren e Firences, vepër e Lorenzo Ghiberti-t. Michelangelo-ja e admiroi për përsosmërinë e relieveve të kësaj porte, duke thënë se meriton të jetë e Parajsës.]]
Dy shekujt që zgjati Rilindja në [[Italia|Itali]] i bënë vend, njëlloj si në artet e tjera, dy etapave:

* Quattrocento-ja (shekulli i XV): qendra kryesore e skulpturës qe Firencia, ku familja [[Medici]] dhe, më vonë, Republika e Firences, e ushtruan mecenatizmin në vepra të shumta. [[Lorenzo i Mrekullueshëm]] ishte apasionuar pas skulpturave greke dhe romake dhe kishte formuar një koleksion interesant me këto vepra, duke e kthyer në modë shijen klasike. Autorët më të shquar të kësaj periudhe qenë [[Lorenzo Ghiberti]] (Porta e Parajsës së Pagëzimores së Firences), [[Andrea del Verrocchio]] (''Monumenti i prijësit Colleoni''), [[Donatello]], punishtja e vëllezërve Della Robbia —që futën qeramikën qelqore dhe të polikromuar si risi, duke e përdorur në dekorimin e ndërtesave—, [[Jacopo della Quercia]], [[Desiderio da Settignano]] dhe [[Bernardo Rossellino]]. Më i rëndësishmi i këtyre qe [[Donatello]], krijues i madh që, duke nisur nga prirjet gotike, vendosi një ideal të ri frymëzues te madhështia klasike. Është merita e tij për shpëtimin e monumentit përkujtues publik —''Prijësi Gattamelata'' është një nga statujat e para në bronx që nga antikiteti—, përdorimi heroik i nudos (''Davidi'') dhe humaniteti intensiv i figurave, duke arritur te rastet e portretit, por pa braktisur asnjë orientim qartësisht idealist.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 360-366&lt;/ref&gt;

[[File:Michelangelo's Pieta 5450 cropncleaned.jpg|thumb|381px|Mëshira e Vatikanit, e Michelangelo-s, porosi e kardinalit francez Jean Bilhères de Lagraulas për varrin e tij, sot në Bazílikën e Shën Pjetrit. Idealizmi i palëkundur i zotave klasikë u trasferua në këtë rast te një temë e krishterë; bukuria e qetë e Marias dhe Krishtit të sapo vdekur.|left]]
* Cinquecento-ja (shekulli i XVI): kjo periudhë shenjohet nga shfaqja e skulptorit më gjenial të të gjitha kohëve, [[Michelangelo Buonarroti]].&lt;ref&gt;Lutz Heusinger: Michelangelo: Firence, Scala/Riverside, 1989&lt;/ref&gt; E shenjoi skulpturën e gjithë shekullit deri në atë pikë sa shumë nga vazhduesit e tij nuk qenë të aftë ti përvetësonin të gjitha risitë e tij dhe këto nuk u zhvilluan për shekuj të tërë më vonë. Michelangelo qe, si shumë të tjerë në këtë epokë, një artist shumëdisiplinësh. Megjithëse ai e konsideronte veten, në mënyrë preferenciale, skulptor. Në veprat e tij të para vërehet interesi arkeologjik i lindur në Firence: kështu, ''Baku i dehur'' i tij u realizua me synimin që të dukej një skulpturë klasike. Me të njëjtin frymëzim shfaqet edhe te ''Mëshira e Vatikanit'', e realizuar midis viteve [[1498]] dhe [[1499]]. I mbrojtur fillimisht nga familja Medici, për të cilët realizoi ''Varret Mediçeas'', shembull madhështor i ekspresivitetit, u zhvendos në [[Roma|Romë]], ku bashkëpunoi punimet për ndërtimin e bazilikës së re. [[Papa Juli II]] e mori nën mbrojtje e tij dhe i caktoi krijimin e ''Mauzoleut'' të tij, i quajtur nga artisti si «tragjedia e varrit» për shkak të ndryshimeve dhe vendosjes që pësoi projekti. Në skulpturat e bëra për këtë varr, si ''Moisiu'' i famshëm, shfaqet e ashtuquajtura ''tmerrshmëri'' mikelanxholeske: një emocio intensiv dhe ndonjëherë i përmbajtur që manifestohet te anatomia e përvuajtur, e ekzagjeruar dhe nervoze —muskuj në tension—, poza të përdredhura dhe kënd shikimi shumë të studiuar. Fytyrat zakonisht shfaqen të përmbajtura. Në veprat e tij të fundit artisti e injoron bukurinë formale të skulpturave dhe i le të pa mbaruara, duke paraprirë një koncept që nuk do të rikthehej në art deri në [[Shekulli XX|shekullin e XX]]. [[Michelangelo Buonarroti]] vazhdoi me traditën e monumenteve publike heroike dhe profane që nisi Donatello dhe e çoi në një përmasë të re me ''Davidin'' e tij të famshëm, të realizuar për [[Piazza della Signoria]] të Firences.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 368-370&lt;/ref&gt; Në vitet e fundit të shekullit, gjurmët e Michelangelo-s kishin kopjet e tija te [[Benvenuto Cellini]] (''Perseu'' i Loggia dei Lanzi të Firences, hapësirë e konceptuar si muze i skulpturës në qiell të hapur), te [[Bartolomeo Ammannati]], [[Giambologna]] dhe [[Baccio Bandinelli]], që do ti ekzagjeronin elementet më sipërfaqësore të veprës së mjeshtrit, duke u vendosur të gjithë në rrymën manieriste. Në këtë epokë shquhet gjithashtu saga familjare e [[Leone Leoni]]-t, bronxistit milanez në shërbim të Karlit të I Habsburg të Spanjës, krijues autentik i imazhit aulik, i shumë steriotipizuar, i këtij monarku. Prania e tij në Spanjë solli në mënyrë të drejtpërdrejtë risitë rilindase, duke e shtrirë ndikimin e tij deri te skulptura baroke.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 370-371&lt;/ref&gt;

[[File:Jean Duvet - Illustration to the Apocalypse - WGA6898.jpg|thumb|339px|Ilustrim i Apokalipsit ([[1561]]), i Jean Duvet-it]]

=== Artet grafike dhe dekorative ===
Artet industriale morën një zhvillim të madh për shkak të shijes për luksin e klasave të reja të pasjura: u zhvillua [[ebanisteria]], mbi të gjitha në [[Italia|Itali]] dhe [[Gjermania|Gjermani]], ku u shqua teknika e intarsit, zbukurime në dru të me tone të ndryshme për të krijuar efekte lineare apo një lloj imazhi. Tapiceria u shqua në Flandër, me vepra të bazuara në skica të krijuara nga piktorë si Bernard van Orley. [[Qeramika]] u punua në [[Italia|Itali]] me bojëra qelqi, duke arritur tone të ndritshme. Qelqi u zhvillua shumë në [[Venecia|Venecie]] (Murano), të dekoruar ndonjëherë me fije ose filamente qelqore të ngjyrosura. [[Argjendaria]] u kultivua nga skulptorë si [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Benvenuto Cellini]], me punime me virtuozitet dhe cilësi të madhe, duke u shquar veçanërisht [[zmalti|zmaltet]] dhe [[kameo]]t.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 406-409&lt;/ref&gt;

Në këtë periudhë u zhvilluan shumë [[Artet grafike]], veçanërisht falë shpikjes së makinës së shkrimit, duke përsosur shumicën e teknikave të gravurës: [[Kalkografia]] ([[akuaforte]], [[akuatinta]], [[intaljo]], [[mexotinta]] apo [[puntaseka]]), [[linografia]], [[Ksilografia]], etj. Në [[Italia|Itali]] u zhvillua gravura në metal, e praktikuar veçanërisht nga argjendarët fiorentinë përgjatë shekujve të XV dhe XVI, ndërsa në shek. e XVI u përsos akuaforte falë veprës së [[Parmigianino]]-s. Në [[Gjermania|Gjermani]] u dallua vepra e [[Albreht Dyrer]]it, specialist i teknikës së intaljos, megjithëse realizoi gjithashtu ksilografinë. Në Francë, gravura u praktikua nga shkolla e Fontainebleau-së, në të cilën u shqua Jean Duvet, i famshëm për seritë e tij të ''Apokalipsit'' ([[1561]]). Në Flandër dolën gravuristë të shquar në qytetin e Antëerpen-it, si vëllezërit Wierix, autorë të stampave me teknikë dhe imtësi të shkëlqyera, megjithëse të bazuara në kompozime të tjera; [[Hieronymus Cock]], që riprodhoi vepra të shumta të [[Pieter Bruegel i Vjetri|Brueghel-it]].&lt;ref&gt;AA.VV. Diccionario Enciclopédico Larousse: 1990, Planeta, Barcelona, isbn 84-320-6070-4, fq. 1393&lt;/ref&gt;

=== Kopshtaria ===
[[File:Ambleville1.JPG|358px|thumb|Kopshtet e Château d'Ambleville, Francë|left]]
Përgjatë Rilindjes kopshtaria mori një rëndësi të veçantë, paralelisht me shtytjen e dhënë të gjitha arteve të kësaj periudhe, kryesisht falë mecenatizmit të fisnikëve, princave dhe drejtuesve të lartë të Kishës. Kopështi rilindas u frymëzua nga [[Roma e lashtë]], në aspekte si dekorimi skulpturor dhe prania e tempujve të vegjël, nimfeove dhe pellgjeve me ujë. Shembujt e parë lindën në [[Firencia|Firence]] dhe [[Roma|Romë]], rajone me një [[orografia|orografi]] (degë e gjeografisë që studion relievet e vendeve) të thyer dhe me disnivele të mëdha të terrenit, e cila i dha jetë studimeve paraprake me natyrë arkitektonike për të planifikuar strukturën e kopështit, duke krijuar peizazhe arkitektonike. Një shembull i tillë janë kopështet e Belvedere-s në Romë, të projektuara nga [[Donato Bramante]] në [[1503]], duke i zgjidhur disnivelet me një sistem taracash, në të cilat arrihet nëpërmjet shkallëve dhe që janë plotësisht të rrumbullakta, skemë që do të bëhej tipike e [[Kopshtet italiane|kopshteve italiane]], që do të kthehej në prototip i kopështit rilindas. Ju dha një rëndësi e veçantë veprave hidraulike, me pellgje dhe burime me kompleksitet të madh, si ato të Vila d'Este në [[Tivoli]], të projektuara nga [[Gian Lorenzo Bernini|Gianlorenzo Bernini]]. Këto vizatime kaluan në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]], ku u dalluan për madhështinë e tyre kopshtet franceze, si ato të Château de [[Amboise]], [[Château de Chambord]] dhe Château de Villandry. Në [[Franca|Francë]] ishte zakon që kopshti të ndahej në zona të ndryshme të specializuara (kopshti gjeometrik, mjekësor dhe pyjor), ashtu si ndërtimet e kanaleve që lejuan shëtitjen me varka. Në këtë periudhë filloi zakoni për të shkurtuar gardhet, duke u shfaqur kopshtet e para në formë [[labirinti]]. U theksua gjithashtu prurja e specive të reja falë zbulimit të [[Amerika|Amerikës]], që favorizoi hapjen e [[Kopshti botanik|kopshteve botanike]] të kushtuara studimit dhe katalogimit të bimëve.&lt;ref&gt;José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético: 1988, Anthropos, Barcelona, isbn 84-7658-078-9, fq. 328-330&lt;/ref&gt;

Teoria kopshtariste rilindase u ushqye veçanërisht nga konceptimi i përpunuar nga [[Leon Battista Alberti]] i shtëpisë dhe kopështit si një njësi artistike e bazuar në format gjeometrike ({{lang-la|De Re Aedificatoria}}, IX, 1443-1452), ashtu si në modelin e paraqitur nga [[Francesco Colonna]] ''Hypnerotomachia Poliphili-n'' e tij ([[1499]]), që futi në përdorim platetë dhe përdori aritin e krasitjes për ti dhënë forma kapriçoze shkurreve, ose vizatimi i zonave në formë aksiale, e paraqitur nga [[Sebastiano Serlio]] në ''Tutte l'opere d'architettura'' ([[1537]]).&lt;ref&gt;Ehrenfried Kluckert: Kopshtet e mëdha të Evropës: 2007, Ullmann, Këln, isbn 978-3-8331-6225-1, fq. 40-45&lt;/ref&gt;

[[File:Miguel de Cervantes (1605) El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha.png|thumb|Don Kishoti (1605), i Miguel de Cervantes|296px]]
=== Letërsia ===
Letërsia rilindase u zhvillua përreth [[humanizmi]]t, teoria e re që theksonte rolin zanafillor të qenies njerëzore mbi çdo konsiderat tjetër, veçanërisht fetare. Në këtë epokë bota mori një shtysë të madhe me shpikjen e makinës së shtypshkrimit nga [[Johannes Gutenberg]]-u, fakt që mundësoi aksesin e letërsisë te publiku i gjerë. Kjo krijoi një shqetësim më të madh për [[drejtshkrimi]]n dhe [[gjuhësia|gjuhësinë]], duke nxierë sistemet e para gramatikore në gjuhët popullore dhe shfaqja e akademive të para në gjuhët kombëtare.&lt;ref&gt;Mariantònia Lladó dhe García Montserrat: Histori e shkurtër e letërsisë së përbotshme: 1999, La Magrana, Barcelona, në gjuhën katalanase, isbn 84-8264-198-0, fq. 119-128&lt;/ref&gt;

Letërsia e re u frymëzua si dhe arti nga tradita greko-latine, megjithëse mori gjithashtu një ndikim të madh nga filozofia [[Neoplatonizmi|neoplatonike]] e zhvilluar njëkohësisht në [[Italia|Itali]]. Nga ana tjetër, pasqyroi idealet e reja njeriut rilindas, që u mishëruan te figura e «cortesano-s» së [[Baldassare Castiglione]]-s: duhej të zotëronte njësoj si armët ashtu dhe letrat, si dhe të kishte hijshmëri natyrore pa artifica.&lt;ref name=&quot;Lit&quot;&gt;AA.VV. Diccionario de Literatura: 2003, Spes, Barcelonë, isbn 84-8332-389-3, fq. 257.&lt;/ref&gt;

Në [[Italia|Itali]], djepi i stilit të ri, vazhduan disa jehona nga autorët e mëdhenjë mesjetarë të konsideruar herë pas here si prekrusorë të lëvizjes së re: [[Dante Alighieri]], [[Françesko Petrarka]] dhe [[Giovanni Boccaccio]]. Midis letrarëve të dalë në këtë kohë u dalluan: [[Angelo Poliziano]], [[Matteo Maria Boiardo]], [[Ludovico Ariosto]], [[Jacopo Sannazaro]], [[Pietro Bembo]], [[Baldassare Castiglione]], [[Torquato Tasso]], [[Niccolò Machiavelli|Niccolo Machiavelli]] dhe [[Pietro Aretino]]. Ndikimi i saj u vëre në Francë, ku u shquan [[François Rabelais]], [[Pierre de Ronsard]], [[Michel de Montaigne]] dhe Joachim du Bellay. Në Gjermani, reforma protestante nxiti një maturi më të madhe si dhe tematikat fetare, të kultivuara nga Ulrich von Hutten, Sebastian Brant dhe Hans Sachs. Në Angli, duhet përmendur [[Tomas More|Thomas More]], [[Edmund Spenser]], Michael Drayton, [[Henry Constable]], George Chapman, [[Henry Howard]] dhe Thomas Wyatt. Në Portugali u shfaq figura mbizotëruese e [[Luís de Camões]].&lt;ref name=&quot;Lit&quot; /&gt;

Në Spanjë filloi një kohë e artë për letërsinë, që zgjati deri në shekullin e XVII: poesia, e ndikuar nga ajo italiane e ''stil nuovo-s'', u përfaqësua nga figurat e [[Garcilaso de la Vega]]-s, frati Luis de León, San Juan de la Cruz dhe Santa Teresa de Jesús; në prozë u shfaqën librat kalorësiak ({{lang-es|Amadís de Gaula}}, [[1508]]) dhe nisi gjinia pikareske me ''Lazarillo de Tormes'' ([[1554]]), ndërkohë që doli vepra e [[Miguel de Cervantes]]-it, gjeniu i madh i letërsisë spanjolle, autor i të pavdekshmit ''[[Don Kishoti i Mançës|Don Kishoti]]'' ([[1605]]).

=== Teatri ===
[[File:Interior of Teatro Olimpico (Vicenza)- Scaenae frons close-up - La porta regia.jpg|thumb|Andrea Palladio dhe Vincenzo Scamozzi, Teatri Olimpik, [[Vicenza]]|left|280px]]
Teatri rilindas kaloi gjithashtu nga [[Teocentrizmi]] te [[Antropocentrizmi]], me vepra më natyraliste, nga aspekti historik, me synim që ti pasqyronin gjërat ashtu siç janë. Kërkohej rikuperimi i realitetit, i jetës në lëvizje, i figurës njerëzore në hapësirë, në të tre përmasat, duke krijuar hapësira për efektet iluzioniste, si ''trompe-l'œil''. Lindën parimet teatrore të bazuara në tre njësi (aksioni, hapësira dhe koha), të marra nga ''[[Poetika]]'' e [[Aristoteli]]t, teori e futur nga [[Lodovico Castelvetro]]. Si dramaturgët kryesorë u shquan [[Niccolò Machiavelli]], [[Pietro Aretino]], Bartolomé Torres Naharro, Lope de Rueda dhe Fernando de Rojas, me veprën e tij të madhe ''La Celestina'' ([[1499]]). Në Angli u krijua [[Teatri elisabetian]], me autorë si [[Christopher Marlowe]], [[Ben Jonson]], [[Thomas Kyd]]  dhe, veçanërisht, [[William Shakespeare]], gjeni i madh universal i letërsisë (''[[Romeo dhe Xhuljeta|Romeo dhe Zhuljeta]]'', [[1597]]; ''[[Hamleti]]'', [[1603]]; ''[[Othello|Otello]]'', [[1603]]; ''[[Makbeth]]i'', [[1606]]).&lt;ref&gt;César Oliva dhe Francisco Torres Monreal: Historia básica del arte escénico: 2002, Cátedra, Madrid, isbn 84-376-0916-X, fq. 109-162&lt;/ref&gt;

Rilindja qe ''Koha e artë'' e teatrit, qoftë në [[Italia|Itali]] ashtu edhe pranë oborreve të tjera evropiane. Rizbulimi i teksteve klasike greke e latine krijoi një shumësim dhe përhapje të spektakleve teatrorë që bënë të tejkalohej, edhe pse në kohë të ndryshme, në fillim në [[Italia|Itali]] se sa në pjesën tjetër të Evropës, Paraqitjet e Shenjta klasike të përhapura tashmë që nga fillimi i [[Mesjeta|Mesjetës]].

Prania e humanistëve pranë oborreve evropiane qe përcaktuese, nëpërmjet rivënies në skenë të kryeveprave të [[Plauti]]-t, [[Publio Terenzio Afro|Terencit]], të [[Tragjedia greke|Tragjedianëve grekë]] dhe [[Seneka|Senekës]], për një vizion të ri të artit përfaqësues dhe për laicizimin e [[teatri]]t.

Shumë intelektual rizbuluan tekstet klasike dhe i aktualizuan, si në rastin e ''La Mandragola ([[1518]])'' e [[Niccolò Machiavelli]]-t dhe ''La Calandria'' ([[1513]]) e Bernardo Dovizi da Bibbiena.

[[Teatri klasik]] u përhap në të gjithë [[Evropa|Evropën]] dhe tekstet shpesh u morën nga autorë të ndryshëm: Nicholas Udall, për shembull, vuri në skenë një version të tijin të ''Miles gloriosus'' të [[Plauti]]-t të përkthyer në anglisht me titullin ''Ralph Roister Doister'' në [[1535]]. E njëjta komedi plutiane u paraqit edhe në [[Franca|Francë]] nga Jean Antoine de Baïf, që i shtoi tekste të tjera klasike si ''Eunuchus-i'' i Terencit dhe ''[[Antigona]]'' e [[Sofokliu]]-t. Gjithmonë mbi shembullin e [[Teatri grek|Teatrit grek]], në [[Hungaria|Hungarinë]] e sovranit humanist Mátyás Hunyadi (i biri i [[Janosh Huniadi]]-t), Péter Bornemisza vuri në skenë një version të tijin të ''[[Elektra]]-s'' së [[Sofokliu]]-t të titulluar thjeshtësisht ''Tragjedi në gjuhën hungareze'' ([[1558]]).

Teatri rilindas pati një zhvillim të fortë falë edhe zbatimit të risive piktorike dhe arkitektonike. [[Perspektiva]] dhe rindërtimi i teatrit sipas shembullit të atyre greko-romakë, janë në themel të ndërtimit të të famshmit Teatro Olimpico i [[Andrea Palladio]]-s.

Shumë artistë u specializuan në skenografi si [[Sebastiano Serlio]] dhe [[Baldassarre Peruzzi]], të tjerë, si Giovanni Maria Falconetto dhe [[Vincenzo Scamozzi]], në përdorimin e rinovuar të hapësirave skenike jo më të rezervuara për vendet tradicionale. Në [[Spanja|Spanjë]], për shembull, qe ''Teatro de salon'' për oborrin dhe pallatet e fisnikërisë dhe ''Corrales-it'' për publikun me pagesë. Në të njëjtën kohë edhe në [[Italia|Itali]] lindën teatro me pagesë mbi të gjitha në gjysmën e dytë të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]]. Kjo shërbeu kryesisht për të nisur rreth vitit [[1520]] në veri të Italisë gjininë e re të ''[[Commedia dell'arte]]'', me tekste të improvizuara, në [[dialekti|dialekt]], duke zotëruar mimikën dhe duke futur personazhe arkitipik si [[Arlekini]], Colombina, Pulcinella (në Francë e quajtur Guignol), Pierotto, Pantaleone, Pagliaccio, etj.

Në [[Firencia|Firence]], në fund të shekullit të XVI, u hodhën themelet për një formë të re spektakli: [[Melodrama]] që në [[Italia|Itali]] pati midis autorëve të parë Claudio Monteverdi-n. Fillimisht u bë fjalë për intermexot midis akteve të komedisë, që në vazhdim morën gjithmonë e më shumë hapësirë në skenë deri sa u bënë një formë autonome paraqitjeje, më parë e quajtur ''recitar cantando'' dhe që u zhvillua deri në krijimin e operave të mirëfillta autonome.

=== Muzika ===
{{listen|filename= Orfeo - Toccata.ogg|title=Orfeu - Tokata|description=''Tokata'', e ''Përralla e Orfeut'', një nga operat e para (1607), kompozuar nga Claudio Monteverdi.}}
Muzika rilindase afirmoi [[Polifonia|polifoninë]], ashtu si dhe konsolidimin e muzikës intrumentale, që do të shkonte duke evoluar drejt orkestrës moderne. U Shfaq [[Madrigali]] si gjini profane bashkonte tekstin me muzikën, duke qenë shprehja paradigmatike e muzikës rilindase. Në [[1498]] Ottaviano Petrucci ideoi një sistem shtypshkrimi të përshtatur për muzikën, në [[Pentagrami|pentagram]], me të cilin filloi të botonte muzikë. Risitë e para të u prodhuan në Flandër, ku u zhvillua e ashtuquajtura polifonie flamande, e kultivuar nga Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem dhe Josquin des Prés. Kultivuan gjithashtu madrigalin Orlandus Lassus, Luca Marenzio, Carlo Gesualdo, Claudio Monteverdi, Cristóbal de Morales dhe Tomás Luis de Victoria, ndërkohë që në polifoninë fetare u shqua [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]. Në muzikën instrumentale u shqua Giovanni Gabrieli, i cili eksperimentoi me timbra të ndryshme instrumentesh frymore dhe me efekte zanore të kryqëzuara dhe me reliev.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 408-409&lt;/ref&gt;

[[File:DufayBinchois.jpg|thumb|Guillaume Dufay (majtas) dhe Gilles Binchois (djathtas)|318px]]
Në vendet protestante muzika mori rëndësi të madhe, pasi vetë Luteri kishte përkrahur rëndësinë e muzikës në liturgjinë fetare. U kultivua veçanërisht kori protestant, një gjini muzikore ''[[a capella]]'' apo shoqërimin instrumental, përgjithësisht me katër zëra të përziera. Disa nga kompozitorët që e kultivuan qenë Johann Walther dhe Valentin Bapst.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: 1983, Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9, fq. 409&lt;/ref&gt;

Afër fundit të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] shkolla franko-flamande muzikore, që u zhvillua në shkollat e katedraleve të borgjezisë së mirëqënë, mori dhe rinovoi gradualisht format pre-ekzistuese të [[Mesha|meshës]], të mottetto-s dhe të chanson-it. Duke vendosur konsonacat për tercat (akoma edhe sot familjare për veshin perëndimor) dhe forma imituese e kanonit në themel të procedimit të tyre kompozues, flamandët (midis të cilëve përmendim themeluesin Guillaume Dufay dhe të madhin Josquin Des Prez) revolucionarizuan praktikën e polifonisë së trashëguar nga Ars nova dhe nga Ars antiqua. Puna e këtyre kompozitorëve vendosi themelet për zhvillimin e asaj që do të ishte teoria e harmonisë.

Në fillim të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] teprimet e shkollës flamande provokuan një reagim dhe një prirje të re drejt thjeshtëzimit, siç mund të shihet në veprën e Josquin Des Prez, të bashkohësve të tij flamand dhe, më vonë, në veprën e [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], që ishin pjesërisht të nxitura nga kufizimet e vendosura nga muzika e shenjtë në [[Këshilli i Trentos|Këshillin e Trentos]] që shkurajonte kompleksitetin e tepruar. Komplikimet e kanoneve të [[Shekulli XV|Katërqintës]] qenë në mënyrë progresive braktisur nga flamandët në favor të imitimit me dy ose tre zëra (duke arritur madje në gjashtë zëra të vërtetë) dhe me futjen e seksioneve në homofoni që theksonin pikat e rëndësishme të kompozimit. Palestrina, nga ana e tij, prodhoi kompozime ku një kontrapunto fluide alternohej dendur konsonanca disonanca me një efekt sugjestiv pushimi.

Në fund të shekullit të XVI lindi [[opera]], iniciativ e një rrethi eruditësh (''Camerata Fiorentina'') që, me zbulimin se Teatri Greqisë së lashtë këndohej, hodhën idenë e muzikalizimit të teksteve dramatike. Opera e parë qe ''Dafne'' ([[1594]]), e Jacopo Peri, të cilën e ndoqi ''Euridice'' ([[1600]]), me të njëjtin autor; në [[1602]] Giulio Caccini shkroi një tjetër ''Euridice''; dhe, në [[1607]], Claudio Monteverdi compozoi {{lang-it|La favola d'Orfeo}}, ku shtoi një hyrje muzikore që e quajti ''[[simfonia|simfoni]]'', dhe ndau strukturat e kënduara në ''[[aria|arie]]''.&lt;ref&gt;Marie-Claire Beltrando-Patier: Historia de la música: 1996, Espasa, Madrid, isbn 84-239-9610-7, fq. 219-283&lt;/ref&gt;

=== Kërcimi ===
Kërcimi rilindas pati një rivitalizim të madh, për shkak rolit të ri të rëndësishëm të qenies njerëzore mbi fenë, në atë mënyrë që shumë autorë e konsideruan këtë epokë si lindjen e kërcimit modern. U zhvillua mbi të gjitha në Francë –ku u quajt {{lang-fr|ballet-comique}}–, në formën e historive të kërcyera, mbi tekste mitologjike klasike, duke u nxitur nga mbretëresha Katerina de Medici. Zakonisht konsiderohet se baleti i parë qe {{lang-fr|Ballet comique de la Reine Louise}} ([[1581]]), i [[Balthazar de Beaujoyeulx]]. Modalitetet kryesore të epokës ishin ''gaillarde'', ''pavane'' dhe ''tourdion''. Në këtë epokë lindën traktatet e para mbi kërcimin: Domenico da Piacenza shkroi ''De arte saltandi et choreas ducendi'', që konsiderohet koreografi i parë i historisë; Thoinot Arbeau bëri një përmbledhje të kërcimeve popullore franceze (''Orchesographie'', [[1588]]).&lt;ref&gt;Ana Abad Carlés: Historia del ballet y de la danza moderna: 2004, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-5666-6, fq. 20-24&lt;/ref&gt;

== Dija, Shkenca dhe Teknologjia ==
[[File:CopernicSystem.png|thumb|309px|Sistemi kopernikian (''De revolutionibus orbium coelestium'').|left]]
Qasja e re drejt botës pa rënien e ''auctoritas'' dhe të ndërgjegjes spekullative që kishte si qëllim soditjen e të vërtetës, të lidhur pazgjdhshmërisht me Zotin. Këtij koncepti iu bashkua ai i njohjes funksionale, që ka vlefshmëri për sa kohë është e përdorshme në gjetje të mundshme praktike: [[shkenca]] dhe [[teknologjia]] u bënë kësthu një disiplinë e vetme, që kërkonte njohjen e natyrës për ta modifikuar sipas nevojave të veta. Jo rastësisht eksponentët më të mëdhenjë të kulturës rilindase (Coluccio Salutati, Leonardo Bruni, Lorenzo Valla, Pier Candido Decembrio) ishin edhe njerëz të angazhuar në politikë, dmth. në një aktivitet praktikë. Në këtë periudhë asistohet edhe në rifillimin e [[Magjia|magjisë]] dhe [[Alkimia|alkimisë]], që megjithëse të para me dyshim nga etërit e parë të kishës, u legjitimuan përsëri që në Mesjetën e vonë nga skolastikët kristian si [[Roger Bacon]], [[Alberto Magno]], [[Tomas Akuinas|Tommaso d'Aquino]].&lt;ref&gt;Batfroi Severin, ''La via dell'alchimia cristiana'', Arkeios, 2007 ISBN 978-88-86495-83-7.&lt;/ref&gt;. Ato u bënë tashmë shkenca pozitive të trasformimit dhe të dominimit të njeriut mbi elementet&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

Dija shkencore ([[matematika]], [[gjeometria]], [[fizika]]) merr një përhapje kurr aq kapilare, me zbatime praktike në shumë aktivitete të borgjezisë&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

Mbërritja e intelektualëve të ardhur nga [[Kostandinopoja]], për shkak të rikompozimit momental të skizmës midis [[Kisha Ortodokse Lindore|Kishës së Lindjes]] dhe të Perëndimit ([[1438]]), është në pushtimin e qytetit të realizuar nga [[osmanllinjtë]] në [[1453]], solli personalitete të rëndësishme në Università di Firenze, Università di Ferrara dhe Università di Milano, duke përhapur njohjen e gjuhës së lashtë greke, të [[Filozofia|filozofisë]], studimi i greqishtes midis [[Shekulli XV|shekullit të XV]] dhe të [[Shekulli XVI|XVI]]. Studimet humaniste inkurajuan dhe të mbështetura nga familjet e [[Mediçët|Mediçve]] të [[Firenca|Firences]], të Esteve të [[Ferrara]]-s, të Sforza-ve të [[Milano]]-s, të Gonzagave të [[Mantova|Mantovës]] dhe të dukëve të Montefeltro-s së [[Urbino]]-s, të fisnikëve të [[Venecia]]-s dhe të [[Roma|Romës]] papale.

Në fushën teknologjike, krijimi i makinës së shtypjes me gërma të lëvizshme në shekullin e XV nga [[Johannes Gutenberg|Gutenbergu]] revolucionarizoi përhapjen e dijes dhe qarkullimin e informacionit. Shpikja e re rriti goxha sasinë e librave në qarkullim, ndihmoi në eliminimin e gabimeve të traskriptimit dhe e trasformoi mundimin intelektual në një aktivitet krahasimi dhe shkëmbimi më shumë se sa studime të vetmuara dhe të izoluara. Përmirësimet në teknologjinë navale i hapën rrugën flotave evropiane për udhëtimet oqeanike, përdorimi i barutit revolucionarizoi taktikat ushtarake midis viteve [[1450]] dhe [[1550]], duke favorizuar zhvillimin e [[Artileria|artilerisë]] që i tregoi efektet e saja shkatërruese kundër mureve të kështjellave dhe qyteteve, duke shkatërruar mitin atavik të kalorësisë mesjetare. Disa prej traktateve më të njohura greke të matematikës qenë përkthyer në shekullin e XVI, ndërsa u shtypën veprat mbi [[Astronomia|astronominë]] të [[Nikola Koperniku]]-t, Tycho Brahe-s dhe [[Johannes Kepler|Kepleri]]-t.

[[File:Gutenberg bible Old Testament Epistle of St Jerome.jpg|thumb|Një faqe nga Bibla e parë e shtypur nga Gutenbergu me gërmat e lëvizshme|296px]]
Përgjatë Rilidjes shkenca pati një zhvillim të madh, të lidhur me vizionin e ri antropocentrik të rilindjes dhe mbështetja te shpikja e shtypshkrimit si dhe udhëtimet dhe zbulimet gjeografike të ndodhura në këtë kohë.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 884&lt;/ref&gt; Shkencat natyrore, të bazuara në metafizikën nominaliste, u diferenciuan nga studimet e mëparshme —me rrënjë aristotelike— në dy faktorë thelbësor: idea e natyrës dhe metoda fizike.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 193&lt;/ref&gt; E para evoluoi drejt fizikës ontologjike aristotelike drejt një shtrirjeje simbolike të bazuar te matematika, duke analizuar «qenien e gjërave» për të interpretuar «larminë e fenomeneve»; ndërkaq, u hoq dorë nga njohja e shkaqeve në këmbim të matjes së fenomeneve, duke vendosur bazat e [[Pozitivizmi|shkencës pozitive]].&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 195&lt;/ref&gt; Metoda fizike, nga ana tjetër, u themelua nga empirizmi, i bazuar te «analiza e natyrës», e cila niset nga një hipotezë me origjinë matematike për të arritur në një provë ''a posteriori'' të kësaj premise aprioristike.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 195-197&lt;/ref&gt; Një nga teoricienët kryesorë të shkencës së re qe filozofi anglez [[Francis Bacon]], ati i [[empirizmi]]t filozofik dhe shkencor; vepra kryesore e tij, ''Novum organum'', e paraqet shkencën si teknikë, eksperimentale dhe induktive, e aftë të jepte qenies njerëzore dominimin mbi natyrën.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 240-242&lt;/ref&gt;

Një nga disiplinat shkencore që u zhvillua më shumë në këtë epokë qe [[astronomia]], falë veçanërisht figurës së [[Nikola Koperniku]]t: ky shkencëtar polak qe qe përhapës i [[teoria heliocentrike|teorisë heliocentrike]] —planetet rrotulloheshin rreth [[dielli]]t— përkundrejt [[Teoria gjeocentrike|gjeocentrizmit]] të mbështetur në [[Mesjeta|Mesjetë]] —[[Toka]] ësthë qendra e universit—. Ekspozoi këtë teori, të bazuar te [[Aristarku i Samos]]-it, në veprën e tij ''De revolutionibus orbium coelestium'' ([[1543]]).&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 1019&lt;/ref&gt; Ky sistem u zhvillua më tej nga [[Johannes Kepler]], i cili përshkroi lëvizjen e planeteve sipas orbitave eliptike (''Astronomia nova'', [[1609]]).&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 2204&lt;/ref&gt; Dhe në fund, [[Galileo Galilei]] sistematizoi këto dije dhe formuloi parimet moderne të njohurive shkencore, për të cilën u procesua nga [[Inkuizicioni]] dhe u detyrua të tërhiqej; megjithatë, për këto është konsideruar themeluesi i fizikës moderne.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 194&lt;/ref&gt; Një tjetër astronom i shquar i kësaj periudhe qe Tycho Brahe, krijues i observatorit Uraniborg, i cili realizoi observime të shumta astronomike që shërbyen si bazë për llogritë e Keplerit.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 580&lt;/ref&gt; Duhet theksuar gjithashtu se në [[1582]] [[Papa Gregori XIII]] futi kalendarin gregorian, që zëvendësoi kalendarin e mëparshëm julian.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 662&lt;/ref&gt;

Gjithashtu edhe [[Matematika]] përparoi mjaft në këtë epokë: Christoph Rudolff zhvilloi përdorimin e fraksioneve decimale; Johann Müller Regiomontano studioi [[trigonometria|trigonometrinë]] sferike dhe drejtëvizore te ''De triangulis omnimodis'' ([[1533]]); italianët Gerolamo Cardano dhe Lodovico Ferrari zgjidhën ekuacionet e gradës së tretë dhe ekuacionet e gradës së katërt, respektivisht; një tjetër itlaian, Niccolò Fontana Tartaglia, përdori trekëndëshin aritmetik për të llogaritur koeficentet e një binomi (''Traktati i përgjithshëm i numrave dhe përmasave'', [[1556]]); Raffaello Bombelli studioi numrat imagjinarë (''Álgjebra, pjesa kryesore e aritmetikës'', [[1572]]); François Viète realizoi përparime të rëndësishme në trigonometri ({{lang-la|Canon mathematicus}}, [[1579]]) dhe krijoi simbolizmin algjebrik ({{lang-la|Isagoge in artem analyticam}}, [[1591]]); Simon Stevin studioi tabelat e para të interesave, zgjidhi problemin e kompozimit të forcave dhe sistematizoi fraksionet decimale.&lt;ref&gt;AA.VV. Diccionario Enciclopédico Larousse: 1990, Planeta, Barcelona, isbn 84-320-6070-4, fq. 638&lt;/ref&gt;

Gjithashtu përparime të rëndësishme pati [[gjeografia]] dhe [[hartografia]], falë zbulimeve të shumta të realizuara në këtë epokë. Duhet veçuar puna e flamandit [[Gerardus Mercator]], autor i hartës së parë të botës ([[1538]]) dhe zbulues i një metode pozicionimi gjeografik mbi një hartë të kursit të dhënë nga një gjilpërë magnetike.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 2502&lt;/ref&gt;

Në terrenin [[Kimia|kimik]], të lidhur gjithësesi me [[alkimia|alkiminë]] mesjetare, pati përparime të vogla: Georgius Agricola themeloi [[mineralogjia|mineralogjinë]] moderne, duke klasifikuar mineralet sipas karakteristikave të tyre të jashtme ({{lang-la|De Re Metallica}}, [[1556]]); [[Paracelsi]] zbatoi alkiminë në mjekësi, duke studiuar vetitë e mineraleve si barna, në këtë proces investigimi zbuloi [[zinku]]n; Andreas Libavius shkroi traktatin e parë mbi kiminë me një bazë minimale shkencore (''Alchimia'', [[1597]]), dhe futi preparate të ndryshme kimike, si [[acidi klorhidrik]], [[Kallaj]]i dhe [[sulfat amoni]], ashtu si pregatitjen e ''ujit mbretëror''.&lt;ref&gt;Isaac Asimov: Breve historia de la química: 1975, Alianza, Madrid, isbn 84-206-1580-3, fq. 36-38&lt;/ref&gt;

Dhe në fund, duhet përmedur figura poliedrike e [[Leonardo da Vinçi]]t, shembulli i njeriut rilindas të interesuar në të gjitha lëndët artistike dhe shkencore ({{lang-la|homo universalis}}). Në fushën shkencore, realizoi projekte të shumta si makinat fluturuese, përqendrues të energjisë diellore dhe makina llogaritëse, që nuk kaluan si projekte vetëm teorike. Realizoi gjithashtu punime inxhinierike, hidraulike dhe mekanike si dhe studime anatomike, optike, botanike, gjeologjike, paleontologjike dhe disiplina të tjera.&lt;ref&gt;AA.VV. Enciclopedia Salvat: 1997, Salvat, Barcelona, isbn 84-345-9707-1, fq. 2273&lt;/ref&gt;

=== Mjekësia ===
[[File:Vesalius Fabrica p184.jpg|thumb|280px|Ilustrim i ''De humani corporis fabrica'', të Andra Vesalio-s (1543).]]
Rilindja, bëri gjithashtu përparime të rëndësishme në fushën e [[Mjekësia|mjekësisë]] dhe të [[Anatomia|anatomisë]], shkenca për të cilat u botua edhe, midis shekujve të XV dhe të XVI, përkthimi i parë i veprave të [[Hipokrati]]-t dhe [[Galeni]]-t, që edhe pse duke përmbajtur në vetëvete pak shkencërisht të zbatueshme, inkurajuan studimin e eksperimentimit mjekësor dhe të [[Anatomia|anatomisë]]. Andrea Vesalio qe një nga të parët që studioi kufomat. Në [[1543]] Andra Vesalio publikoi ''De humani corporis fabrica'', një përmbledhje e [[anatomia|anatomisë]] me ilustrime të shumta i konsideruar si një nga librat shkencorë më ndikues i të gjitha kohëve; Bartolomeo Eustachio zbuloi kapsulat mbiveshkore; Ambroise Paré nisi kirurgjinë moderne; Conrad von Gesner inauguroi [[zoologjia|zoologjinë]] moderne me një klasifikim të parë të kafshëve në lloje dhe familje; Miguel Servet përshkroi qarkullimin pulmonar dhe William Harvey atë të gjakut; Gabriele Falloppio studioi strukturën e brendshme të veshit; [[Ulisse Aldrovandi]] krijoi kopështin e parë botanik në [[Bolonja|Bolonjë]]; Bernard Palissy themeloi [[paleogjeografia|paleogjeografinë]]; Caspar Bauhin futi një metodë të parë për klasifikimin e bimëve; dhe Zacharias Janssen shpiku [[mikroskopi]]n në vitin [[1590]].&lt;ref&gt;AA.VV. Diccionario Enciclopédico Larousse: 1990, Planeta, Barcelona, isbn 84-320-6070-4, fq. 639&lt;/ref&gt;

=== Filozofia ===
Filozofia rilindase u karakterizua në origjinën e saj nga rënia e [[Teologjia|teologjisë]], në një botë moderne që, pa hequr dorë nga feja, futej në mjedisin shpirtëror dhe personal të individit. Forma e re e përballimit të problemeve të qenies njerëzore do të ishte racionalizmi, përdorimi i arsyes së aplikuar në shoqëri dhe në natyrë.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 181&lt;/ref&gt; Kështu, feja vazhdoi të ishte e pranishme në pjesën më të madhe të kësaj epoke, megjithëse e rrjedhur nga tologjia skolastike drejt [[misticizmi]]t, drejt një marrdhënieje me Zotin të bazuar më shumë te sentimenti se sa te njohja, ashtu si dhe në aksion, vepra e kërkimit të Zotit, si u perceptua në veprën e Jan van Ruysbroek, Dionisio Cartujano dhe Tomás de Kempis.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 181-182&lt;/ref&gt;

Në [[Filozofia|filozofi]] u asistua në rilindjen e [[Neoplatonizmi]]t, të cilit i detyrohet interesi i rinovuar për të bukurën dhe lulëzimi i shprehjeve artistike që e panë Italinë si protagoniste. Dashuria për të bukurën dhe për harmoninë e kozmosit, domethënie të mara nga koncepti neoplatonik i shpirtit të botës, u dha zanafillën në fakt veprave të panumurta të artit të kësaj kohe. Rezulton ekzemplare në për këtë një frazë e [[Pietro Bembo]]-s, që në [[Shekulli XVI|Pesëqintën]] shkruante: «Prandaj është mendim shumë i vërtetë, për ne nga shkollat më të afermuara të antikitetit përcaktues të lënë, asgjë tjetër më e bukur se dashuria që flet për bukurinë».

Rryma e re e kësaj kohe do të ishte [[Humanizmi]], më i interesuar për njeriun dhe natyrën se sa çështjet hyjnore dhe shpirtërore. Natyralizmi përfshiu të gjitha fushat e dijes dhe kështu flitej jo vetëm për shkencën natyrore, deri edhe për të drejtën natyrore, moralin natyror dhe, duke përfshirë besimin natyror, një besim që braktis gjithçka të mbinatyrshme (zbulesën, dogmën) për të qenë pasqyrimi besnik i pozicionit të qenies njerëzore në botë.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 182&lt;/ref&gt; Humanizmi u themelua, si arti, në kundërvënie me kulturën mesjetare dhe rikthimin te antikiteti klasik; megjithatë, pjesa më e madhe e filozofisë rilindase evoluoi nga mesjeta në një linjë të vazhduar që arrin deri te [[Dekarti]], jo më kot skolastika mesjetare ishte themeluar në [[filozofia greke|filozofinë greke]] platonike dhe aristotelike.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 183&lt;/ref&gt; Në këtë mënyrë, shumë humanistë përbuznin aristotelizmin skolastik se ishte skajshmërisht i teologjizuar dhe e pranuan [[Platoni]]-n deri dhe veprën e ndjekësve të tij të mëpasëm, të ashtuquajturit [[neoplatonizmi|neoplatonistë]], veçanërisht deri në terrenin e [[Stoicizmi|filozofisë stoike]] që, si ajo rilindase, projektohet më veçanërisht te qenia njerëzore si masë për të gjitha gjërat. Megjithatë, shumë autorë e përkrahën temën nga një pozicion sipërfaqësorë dhe pak rigoroz, pa u thelluar në aspektet onologjike dhe metafizike të klasikëve grekë, pa analizuar situatën e re intelektuale të qenies njerëzore të larguar nga Zoti, çështje që do të shkonte deri te [[Dekarti|kartezianizmi]].&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 183-184&lt;/ref&gt;

Mendimi humanist lindi në [[Italia|Itali]], vëçanërisht rreth Akademisë Platonike Fiorentine nën patronazhin e [[Cosimo de Medici]], që bashkoi mendimtarë si [[Marsilio Ficino]], [[Giovanni Pico della Mirandola]], [[Cristoforo Landino]], [[Angelo Poliziano]] dhe Benedetto Varchi. Të tjerë ecën më shumë drejt politikës, si [[Niccolo Machiavelli]], mbështetës i autoritarizmit monarkik si shenjë identiteti të kombeve-shtete të reja të lindura në këtë epokë; ose drejt natyralizmit, si [[Leonardo da Vinçi]] dhe Bernardino Telesio.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 184&lt;/ref&gt; Në Francë, humanizmi pati një komponente më skeptike, të përfaqësuar nga [[Michel de Montaigne]] dhe Pierre Charron, ndërsa disa figura aderuan në reformën protestante, si Pierre de la Ramée dhe Henri Estienne.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 185&lt;/ref&gt; Në Angli u shqua figura e [[Tomas More|Thomas More]], kancelar i [[Henriku VIII|Henrikut të VIII]], që i preu kokën pasi kundërshtoi reformën [[Anglikanizmi|anglikane]]; qe autor i ''[[Utopia]]'', mjedis i një shteti ideal me reminishenca platonike.&lt;ref name=&quot;Julián Marías 2001&quot;&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 186&lt;/ref&gt; Por humanisti më i famshëm lindi në [[Holanda|Holandë]]: [[Erazmo Roterdami|Erazmi i Roterdamit]], që shkroi në latinisht, me një stil të gjallë dhe elegant, besnik i dogmës katolike, por me mendësi të hapur dhe mirëkuptuese, pasqyrim i shpirtit të mirëkuptimit; qe autor i ''[[Elozh marrëzisë]]'' (Latinisht: {{lang-la|Stultitiae Laus}}; Greqisht: Morias Enkomion ({{lang-el|Μωρίας Εγκώμιον}}) ([[1511]]).&lt;ref name=&quot;Julián Marías 2001&quot;/&gt;

Në Gjermani nuk u përhap shumë humanizmi me karakter të theksuar letrarë si në vendet e tjera evropiane dhe filozofia eci më shumë drejt mistikës spekulative, trashëgimtare e [[Meister Eckhart]]; figura të tjera e përzien këtë prirje me elemente të shkencave natyrore ose me [[alkimia|alkiminë]] dhe [[astrologjia|astrologjinë]], si [[Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim]] dhe [[Paracelsi]]. Nga ana tjetër, [[Reforma protestante]] pati figura si [[Martin Luteri]], [[Ulrich Zwingli]], [[Philipp Melanchthon]], Sebastian Franck dhe Jakob Böhme.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 186-187&lt;/ref&gt;

Në Spanjë mendimi filozofik nuk u shkëput plotësisht me të shkuarën mesjetare dhe tregoi një interes të veçantë për gjuhësinë, si klasike ashtu dhe popullore (Antonio de Nebrija, Benito Arias Montano). Rryma skeptike përfaqësohej nga Francisco Sánchez, ndërsa humanizmi anti-skolastik —por trashëgimtar i traditës katolike— pati figura si Juan Luis Vives, i shqetësuar veçanërisht për moralin dhe edukimin. Nga ana tjetër, një reaksion skolastik mori zanafillë nga [[Kundërreforma|Kundrareforma]] tridentine që gjallëroi misticizmin dhe që u përkrahë nga figura si santa Teresa de Jesús dhe san Juan de la Cruz.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 185-186&lt;/ref&gt;

Nga ana tjetër, përveç humanizmit kishte rryma të tjera të mendimit që nëpërmjet rrugëve të ndryshme, në pamje të para të pa lidhura, konverguan në filozofinë karteziane dhe në themelet e filozofisë moderne: Një trashëgimtare e mendimit mesjetar, të përfaqësuar nga [[Nicolás de Cusa]] dhe skolastike spanjolle; tjetra qe më e shqetësuar për natyrën dhe do ti jepte origjinë shkencës së fizikës moderne.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 188&lt;/ref&gt; Nicolás de Cusa, kardinal dhe peshkop i [[Bresanona]]-s, synonte të pajtonte doktrinën katolike me teorinë platonike, nëpërmjet një nocioni të Zotit të pafundëm dhe trashedent që i bashkohen e vërteta dhe realiteti (''De docta ignorantia'', [[1440]]).&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 189-192&lt;/ref&gt; Skolastika spanjolle qe shumë e lidhur me Kundërreformën dhe u asociua veçanërisht me [[Urdhëri jezuit|urdhërin jezuait]]; ndikimi i [[Tomas Akuini]]t, përfaqësohej nga Francisco de Vitoria, Alfonso Salmerón, Luis de Molina dhe, vecanërisht, Francisco Suárez.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 197-201&lt;/ref&gt; Studimi i natyrës, në terrenin filozofik i dha rëndësi figurës së [[Giordano Bruno]]-s, autor i një doktrine [[Panteizmi|panteiste]] për të cilën u dogj në turrën e druve për herezi, mbrojtës i arsyes dhe përvojës njerëzore si rruga e vetme për të njohur botën.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 192-193&lt;/ref&gt; Patën gjithashtu ndikim edhe teoritë e reja të [[Nikola Koperniku]]t, [[Johannes Kepler]]-it dhe [[Galileo Galilei]]-t.&lt;ref&gt;Julián Marías: Historia de la filosofía: 2001, Alianza Editorial, Madrid, isbn 84-206-8183-0, fq. 193-194&lt;/ref&gt;

=== E drejta ===
Në fushën e të drejtës humbi rëndësi metoda dialektike e traditës mesjetare, në favor të një interpretimi më të kujdesshëm historiko-filologjik të të drejtës romake. Për juristët rilindas objektivi qendror i qeverisjes ishte ai i mbajtjes së sigurisë publike dhe paqes së brendshme, duke ridimensionuar vlerën e {{lang-la|libertas}}, të të drejtës dhe drejtësisë në sens teorik.

=== Politika ===
Përmbysje të mëdha politike përfshinë si  qytet-shtetet kryesore të gadishullit Apenin, që u zhvilluan në shtete rajonale duke u shtrirë në kurriz të fqinjëve, për më tepër pa arritur në bashkimin kombëtar, qoftë lindja e shteteve kombëtare evropiane në [[Spanja|Spanjë]], [[Franca|Francë]] dhe [[Anglia|Angli]]. Realiteti i ri bëri të zhvillohej [[diplomacia]], me vendosjen, brenda shekullit të XVI, të ambasadave të përhershme.

=== Feja ===
Njerëzit e Kishës së Rilindjes, mbi të gjitha të randut të lartë si [[Papa|papët]], [[Kardinali|kardinalët]] dhe [[Peshkopi|peshkopët]], modeluan sjelljen e vetë mbi etikën e shoqërisë laike, duke u dalluar pak nga tregëtarët e mëdhenjë dhe princat e epokës. Krishtërimi mbeti megjithatë një element vital në kulturën e epokës.

== Referime ==
{{reflist|30em}}

== Bibliografia ==
* {{cite book|author=AA.VV.|title=Diccionario de Arte II|year=2003|publisher=Spes|location=Barcelona|isbn=84-8332-391-5|lang=ca}}
* {{cite book|author=AA.VV.|title=Diccionario de Historia|year=2003|publisher=Spes|location=Barcelona|lang=ca|isbn=84-8332-387-7|ref=none}}
* {{cite book|author=AA.VV.|title=Diccionario de Literatura|year=2003|publisher=Spes|location=Barcelona|lang=ca|isbn=84-8332-389-3|ref=none}}
* {{cite book|author=AA.VV.|title=Diccionario Enciclopédico Larousse|year=1990|publisher=Planeta|location=Barcelona|lang=ca|isbn=84-320-6070-4}}
* {{cite book|author=AA.VV.|title=Arti në Italinë e Rilindjes|year=2008|publisher=Tandem Verlag GmbH|location=Këlni|lang=de|isbn=978-3-8331-5102-6}}
* {{cite book|author=AA.VV.|title=Enciclopedia del Arte Garzanti|year=1991|publisher=Ediciones B|location=Barcelona|isbn=84-406-2261-9|lang=it}}
* {{cite book|author=AA.VV.|title=Enciclopedia Salvat|year=1997|publisher=Salvat|location=Barcelona|lang=ca|isbn=84-345-9707-1}}
* AA.VV., Tiziano, publisher Electa Artbook, 1998
* Aby Warburg, ''La rinascita del paganesimo antico'', Firence 1966
* {{cite book|author=Ana Abad Carlés|title=Historia del ballet y de la danza moderna|year=2004|publisher=Alianza Editorial|location=Madridi|lang=es|isbn=84-206-5666-6}}
* Barbara Tuchman (1978) ''A Distant Mirror'', Knopf ISBN 0-394-40026-7.
* Brotton, J., ''The Renaissance: A Very Short Introduction'', Oxford University Press, 2006 ISBN 0-19-280163-5.
* {{cite book|author=José María Albert de Paco|title=El arte de reconocer los estilos arquitectónicos|year=2007|publisher=Optima|location=Barcelona|lang=ca|isbn=978-84-96250-72-7}}
* {{cite book|author=Isaac Asimov|title=Breve historia de la química|year=1975|publisher=Alianza|location=Madridi|lang=es|isbn=84-206-1580-3}}
* {{cite book|author1=José María de Azcárate Ristori|author2=Alfonso Emilio Pérez Sánchez|author3=Juan Antonio Ramírez Domínguez|title=Historia del Arte|year=1983|publisher=Anaya|location=Madridi|lang=es|isbn=84-207-1408-9}}
* {{cite book|author=Monroe C. Beardsley dhe John Hospers|title=Estética. Historia y fundamentos|year=1990|publisher=Cátedra|location=Madridi|lang=es|isbn=84-376-0085-5}}
* {{cite book|author=Marie-Claire Beltrando-Patier|title=Historia de la música|lang=es|year=1996|publisher=Espasa|location=Madridi|isbn=84-239-9610-7}}
* {{cite book|author=Valeriano Bozal|title=Historia de las ideas estéticas y de las teorías artísticas contemporáneas (vol. I)|year=2000|publisher=Visor|location=Madridi|lang=es|isbn=84-7774-580-3}}
* {{cite book|author=Ian Chilvers|title=Diccionario de arte|year=2007|lang=es|publisher=Alianza Editorial|location=Madridi|isbn=978-84-206-6170-4}}
* {{cite book|author=Umberto Eco|title=Historia de la belleza|year=2004|publisher=Lumen|location=Barcelona|lang=ca|isbn=84-264-1468-0}}
* {{cite book|author=José Fernández Arenas|title=Arte efímero y espacio estético|year=1988|publisher=Anthropos|location=Barcelona|lang=ca|isbn=84-7658-078-9}}
* {{cite book|author1=Hugh Honour|author2=John Fleming|title=Historia mundial del arte|year=2002|publisher=Akal|location=Madridi|lang=es|isbn=84-460-2092-0}}
* {{cite book|author=Ehrenfried Kluckert|title=Kopshtet e mëdha të Evropës|year=2007|publisher=Ullmann|location=Këln|lang=de|isbn=978-3-8331-6225-1}}
* {{cite book|author1=Mariantònia Lladó|author2=García Montserrat|title=Historia e shkurtër e letërsisë së përbotshme|year=1999|publisher=La Magrana|location=Barcelona|language=ca|isbn=84-8264-198-0}}
* {{cite book|author=Julián Marías|title=Historia de la filosofía|year=2001|publisher=Alianza Editorial|location=Madridi|lang=es|isbn=84-206-8183-0}}
* {{cite book|author1=Víctor Nieto Alcaide|author2=Alicia Cámara|title=El Quattrocento italiano|year=1989|publisher=Historia 16|lang=es|location=Madridi}}
* {{cite book|author1=César Oliva|author2=Francisco Torres Monreal|title=Historia básica del arte escénico|year=2002|publisher=Cátedra|location=Madridi|lang=es|isbn=84-376-0916-X}}
* {{cite book|author=John Onians|title=Atlas del arte|year=2008|publisher=Blume|location=Barcelona|lang=ca|isbn=978-84-9801-293-4}}
* {{cite book|author=Diego Suárez Quevedo|title=El Renacimiento y Manierismo en Europa|year=1989|publisher=Historia 16|location=Madridi|lang=es}}
* {{cite book|author=Władysław Tatarkiewicz|title=Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700|year=1991|publisher=Akal|location=Madridi|lang=es|isbn=84-7600-669-1}}
* {{cite book|author=E. De Diego|title=Leonardo da Vinci|location=Madridi|publisher=Historia 16|lang=es|year=1996}}
* {{cite book|author=Bruno Santi|title=Raffaello|publisher=Scala/Riverside|location=Milano|lang=it|year=1991}}
* {{cite book|author=Lutz Heusinger|title=Michelangelo|location=Firence|publisher=Scala/ Riverside|year=1989|lang=it}}
* {{cite book|author=Fernando Checa|title=Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600|publisher=Cátedra|year=1983|lang=es|isbn=978-84-376-0404-6}}
* Konrad Burdach, ''Riforma, Rinascimento, Umanesimo'', Sansoni, Firence 1986.
* Konrad Burdach, ''Dal Medioevo alla Riforma'', Brünn 1913.
* Konrad Burdach, ''Significato ed origine delle parole &quot;Rinascimento&quot; e &quot;Riforma&quot;'', Reimer, Berlin 1910.
* Eugenio Garin ''L'umanesimo italiano. Filosofia e vita civile nel Rinascimento'', Bari 1954.
* Eugenio Garin, ''Medioevo e Rinascimento. Studi e ricerche'', Laterza, 2005.
* Eugenio Garin, ''Interpretazioni del Rinascimento'', Storia e Letteratura, 2009.
* Bernard Berenson, ''The Italian Painters of the Renaissance'' [[Londra|Londër]] 1962.
* Jacob Burckhardt, ''Die Kultur der Renaissance in Italien'', Bazel 1860.
* {{cite book|author=[[Benedetto Croce]]|title=Gli dei antichi nella tradizione mitologica del Medioevo e del Rinascimento, in ''La parola del passato''|volume=I|year=1964|pages=273–85|lang=it}}
* {{cite book|author=Pasquale Sabbatino|title=''La bellezza di Elena. L'imitazione nella letteratura e nelle arti figurative del Rinascimento''|location=Firence|publisher=Olschki|year=1997|isbn=88-222-4503-2|lang=it}}
* {{cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|title=''I tempi dell'arte''|volume=2|publisher=Bompiani|location=Milano|year=1999|ISBN=88-451-7212-0|lang=it}}
* {{cite book|last=Netzley|first=Patricia D|title=''Life During the Renaissance.''|url=https://archive.org/details/lifeduringrenais00netz|location=San Diego|publisher=Lucent Books, Inc.|year=1998|lang=en}}
* {{cite book|last1=Hause|first1=S.|last2=Maltby|first2=W.|year=2001|title=''A History of European Society. Essentials of Western Civilization'', Vol. 2|page=217|location=Belmont, CA|publisher=Thomson Learning, Inc.|lang=en}}
* &quot;Renaissance And Reformation France&quot; Mack P. Holt.
* {{cite book|author=Guido Carocci|title=I dintorni di Firenze, Vol. II|publisher=Galletti e Cocci|location=Firence|year=1907|lang=it}}
* {{cite book|lang=en|last=Stephens|first=J.|title=''Individualism and the cult of creative personality'', ''The Italian Renaissance''|location=Nju-Jork|year=1990}}
* {{cite book|author1=P. Murray|author2=L. Murray|year=1963|title=''The Art of the Renaissance''|url=https://archive.org/details/artrenaissance00murr|location=London|publisher=Thames &amp; Hudson (World of Art)|ISBN=978-0-500-20008-7|lang=en}}
* {{cite book|last=Gay|first=Peter|title=''Style in History''|url=https://archive.org/details/styleinhistory0000gayp_y8f2|location=Nju-Jork|publisher=Basic Books|year=1974|lang=en}}
* {{cite journal|last=Starn|first=Randolph|title=&quot;A Postmodern Renaissance?&quot;|journal=Renaissance Quarterly|year=2007|issue=60|pages=1–24|url=http://muse.jhu.edu/journals/ren/summary/v060/60.1starn.html|lang=en}}
* {{cite book|last=Walker|first=Paul Robert|title=''The Feud that sparked the Renaissance: How Brunelleschi and Ghiberti Changed the Art World''|url=https://archive.org/details/feudthatsparkedr0000walk|location=Nju-Jork|publisher=Perennial-Harper Collins|year=2003|lang=en}}
* {{cite book|author1=Merle Severy|author2=Thomas B. Allen|author3=Ross Bennett|author4=Jules B. Billard|author5=Russell Bourne|author6=Edward Lanoutte|author7=David F. Robinson|author8=Verla Lee Smith|title=The Renaissance – Maker of Modern Man|url=https://archive.org/details/renaissancemaker00sett|publisher=National Geographic Society|year=1970|isbn=0-87044-091-8|lang=en}}
* {{cite book|author=Jerry Brotton|title=The Renaissance Bazaar|url=https://archive.org/details/renaissancebazaa0000brot|year=2002|publisher=Oxford University Press|lang=en}}
* {{cite book|last=Kirshner|first=Julius|chapter=4. ''Family and Marriage: A socio-legal perspective''|url=https://books.google.com/books?id=x9grA0fWpDMC&amp;pg=PA89|title=''Italy in the Age of the Renaissance: 1300–1550''|editor=John M. Najemy|publisher=Oxford University Press|year=2004|accessdate=10 maj 2007|lang=en}}
* {{cite book|author=Jacob Burckhardt|title=''The Civilization of the Renaissance in Italy''|year=1860|url=https://books.google.com/books?id=kLkNAAAAIAAJ&amp;pg=PA1|lang=en}}
* {{cite book|last=Skinner|first=Quentin|title=''The Foundations of Modern Political Thought''|year=1978|url=https://archive.org/details/nlsiu.320.509.ski.I.32646|publisher=Cambridge University Press|lang=en}}
* {{cite book|last=Stark|first=Rodney|title=''The Victory of Reason''|url=https://archive.org/details/victoryofreasonh00star|location=Nju-Jork|publisher=Random House|year=2005|lang=en}}
* {{cite book|author1=J. Martin|author2=D. Romano|title=''Venice Reconsidered''|url=https://archive.org/details/venicereconsider0000unse|location=Baltimore|publisher=Johns Hopkins University|year=2000|lang=en}}

== Shiko edhe ==
* [[Arti i Rilindjes]]
* [[Firencia]]
* [[Manierizmi]]
* [[Shekulli XV]]
* [[Shekulli XVI]]
* [[Humanizmi]]

== Lidhje të jashtme ==
* [http://womenshistory.about.com/library/bio/blbio_list_medieval.htm Notable Medieval and Renaissance Women] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401211543/http://womenshistory.about.com/library/bio/blbio_list_medieval.htm |date=1 prill 2016 }}
* [http://www.vam.ac.uk/vastatiçmicrosites/british_galleries/bg_styles/Style01a/index.html Renaissance Style Guide]{{Lidhje e vdekur}}
* [http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm Florence: 3D Panoramas of Florentine Renaissance Sites(English/Italian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050702080745/http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm |date=2 korrik 2005 }}
*[https://web.archive.org/web/20081218130540/http://renaissancethorne.wetpaint.com/ Interactive Glossary of Terms Relating to the Renaissance]
* [http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm Multimedia Exploration of the Renaissance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210312030623/http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm |date=12 mars 2021 }}
* [http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm Virtual Journey to Renaissance Florence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915151119/http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm |date=15 shtator 2019 }}
* [http://www.learner.org/interactives/renaissance/ Exhibits Collection – Renaissance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217202734/http://www.learner.org/interactives/renaissance/ |date=17 dhjetor 2019 }}
* [http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm Leonardo da Vinci, Gallery of Paintings and Drawings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005094258/http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm |date=5 tetor 2017 }}
* [http://www.museobagattivalsecchi.org/ The Bagatti Valsecchi Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622143839/http://www.museobagattivalsecchi.org/ |date=22 qershor 2013 }}
* [http://www.all-art.org/history214_contents_Renaissance.html Renaissance in the &quot;History of Art&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210312030613/http://www.all-art.org/history214_contents_Renaissance.html |date=12 mars 2021 }}
* [http://www.rensoc.org.uk/ The Society for Renaissance Studies]
* [http://www.rai.tv/dl/RaiTV/programmi/media/ContentItem-2d8d2393-5a6b-40de-afe4-f1147fa14a13.html BIGnomi - Il Rinascimento] - Alex Zanardi
* [https://web.archive.org/web/20120102232629/http://bivio.signum.sns.it/ BIVIO, tekste dhe imazhe të humanizmit dhe të rilindjes], projekt i lindur nga bashkëpunimi midis Istituto di Studi sul Rinascimento dhe Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche e Shkollës normale superiore të Pizës.
* [https://web.archive.org/web/20090130023451/http://imagohistoriae.signum.sns.it/ Imago Historiae - La biblioteca digitale dei testi degli storici italiani dell'Umanesimo e del Rinascimento], progetto nato dalla collaborazione tra l'Istituto di Studi sul Rinascimento, Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche della Scuola normale superiore di Pisa e Ministero per i Beni e le Attività Culturali, Direzione Generale per i Beni Librari e gli Istituti Culturali.
* {{cito web|url=http://www.rensoc.org.uk/|title=Society for Renaissance Studies|language=en}}
* {{cito web|url=http://www.elapsus.it/home1/index.php/arte/artisti/685-le-pittrici-del-rinascimento|title=Le Pittrici del Rinascimento|language=it}}

[[Kategoria:Rilindje]]
[[Kategoria:Arte]]
[[Kategoria:Shekulli XV]]
[[Kategoria:Shekulli XVI]]</text>
      <sha1>lknfu6yarhr6qaynd7dt879nkqya26p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18839</id>
    <revision>
      <id>3057957</id>
      <parentid>3057749</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tokoss78</username>
        <id>168338</id>
      </contributor>
      <origin>3057957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24374" sha1="4cf67jjzkbg48ex470df735up38phnv" xml:space="preserve">{{Infobox planet
| name = Mars
| symbol = [[File:Mars symbol (bold).svg|24px|♂|class=skin-invert]]
| image = Mars - August 30 2021 - Flickr - Kevin M. Gill.png
| image_alt = Orange-brown globe with white snow caps
| caption = Mars in true color,{{efn|The light filters are 635&amp;nbsp;nm, 546&amp;nbsp;nm, and 437&amp;nbsp;nm, roughly corresponding to red, green and blue respectively}} as captured by the ''[[Emirates Mars Mission|Hope]]'' orbiter. The [[Tharsis Montes]] can be seen at the center, with [[Olympus Mons]] just to the left and [[Valles Marineris]] at the right.
| background = #fcbba9
| adjectives = {{Hlist|Martian| Arean (rare, from ''[[Ares]]'')|{{crossreference|see [[Name of Mars]]}}}}
| orbit_ref =&lt;ref name=&quot;VSOP87&quot;/&gt;
| epoch = [[J2000]]
| aphelion = {{convert|249261000|km|AU|comma=gaps|abbr=on|disp=x|&lt;br /&gt;(|)}}&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| perihelion = {{convert|206650000|km|AU|comma=gaps|abbr=on|disp=x|&lt;br /&gt;(|)}}&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| time_periastron = 11 February 2028&lt;ref name=&quot;horizons-perihelion&quot;&gt;{{cite web|url=https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&amp;COMMAND=%27499%27&amp;START_TIME=%272028-Feb-11%27&amp;STOP_TIME=%272028-Feb-12%27&amp;STEP_SIZE=%273%20hours%27&amp;QUANTITIES=%2719%27|title=HORIZONS Batch call for 2028-Feb-11 perihelion|publisher=Solar System Dynamics Group, Jet Propulsion Laboratory|type=Perihelion occurs when rdot flips from negative to positive|access-date=19 prill 2026}}&lt;/ref&gt;
| semimajor = {{convert|227939366|km|AU|comma=gaps|abbr=on|disp=x|&lt;br /&gt;(|)}}&lt;ref name=&quot;Allen2000&quot;/&gt;
| eccentricity = {{val|0.0934}}&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| period = {{convert|686.980|d|years|comma=gaps|abbr=on|lk=out|disp=x|&lt;br /&gt;(|; {{val|668.5991}}&amp;nbsp;[[timekeeping on Mars|sols]])}}&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| synodic_period = {{convert|779.94|d|years|comma=gaps|abbr=on|lk=out|disp=x|&lt;br /&gt;(|)}}&lt;ref name=&quot;Allen2000&quot;&gt;{{Cite book|last1=Allen|first1=Clabon Walter|url=https://books.google.com/books?id=4SWENr1tIJ0C&amp;pg=PA294|title=Allen's Astrophysical Quantities|last2=Cox|first2=Arthur N.|date=2000|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-0-387-95189-8|pages=294|access-date=18 maj 2022|archive-date=1 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301160836/https://books.google.com/books?id=4SWENr1tIJ0C&amp;pg=PA294#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| avg_speed = 24.07&amp;nbsp;km/s&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| inclination = {{ublist|class=nowrap |{{val|1.850|u=°}} to [[ecliptic]] |{{val|5.65|u=°}} to [[Sun]]'s [[equator]] |{{val|1.63|u=°}} to [[invariable plane]]&lt;ref name=&quot;Souami_Souchay_2012&quot;/&gt;}}
| asc_node = {{val|49.57854|u=°}}&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| arg_peri = {{val|286.5|u=°}}&lt;ref name=&quot;Allen2000&quot;/&gt;
| mean_anomaly = 19.412°&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| satellites = [[Moons of Mars|2]] ([[Phobos (moon)|Phobos]] and [[Deimos (moon)|Deimos]])
| allsatellites = yes
| mean_radius = {{val|3389.5|0.2|u=km}}{{efn|name=best-fit ellipsoid}}&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;/&gt;
| equatorial_radius = {{val|3396.2|0.1|u=km}}{{efn|name=best-fit ellipsoid}}&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;/&gt;&lt;br /&gt;(0.533 Earths)
| polar_radius = {{val|3376.2|0.1|u=km}}{{efn|name=best-fit ellipsoid}}&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;/&gt;&lt;br /&gt;(0.531 Earths)
| flattening = {{val|0.00589|0.00015}}&lt;ref name=&quot;horizons-perihelion&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;/&gt; &lt;!-- calculated from data in ref name=&quot;Seidelmann2007&quot; --&gt;
| surface_area = {{val|1.4437e8|u=km2}}&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Peter|last1=Grego|title=Mars and How to Observe It|url=https://archive.org/details/marshowtoobserve0000greg|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/marshowtoobserve0000greg/page/3 3]|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|date=6 qershor 2012|isbn=978-1-4614-2302-7|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;(0.284 Earths&lt;!--144,371,391 km2 in [http://www.peeep.us/7437231b]--&gt;)
| volume = {{val|1.63118|e=11|u=km3}}&lt;ref name=&quot;lodders1998&quot;/&gt;&lt;br /&gt;(0.151 Earths)
| mass = {{val|6.4171|e=23|u=kg}}&lt;ref name=&quot;konopliv2011&quot;/&gt;&lt;br /&gt;(0.107 Earths)
| density = 3.9335&amp;nbsp;g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;lodders1998&quot;/&gt;
| surface_grav = {{cvt|3.72076|m/s2|g0|4|lk=out}}&lt;ref name=&quot;Hirt2012&quot;&gt;{{Cite journal|title=Kilometer-resolution gravity field of Mars: MGM2011|journal=Planetary and Space Science|last1=Hirt|first1=C.|last2=Claessens|first2=S. J.|last3=Kuhn|first3=M.|last4=Featherstone|first4=W. E.|volume=67|issue=1|pages=147–154|date=korrik 2012|doi=10.1016/j.pss.2012.02.006|bibcode=2012P&amp;SS...67..147H|hdl=20.500.11937/32270|url=https://espace.curtin.edu.au/bitstream/20.500.11937/32270/2/173469_Hirt2012_MGM2011_PSS_av%5b1%5d%20updated.pdf|hdl-access=free|access-date=25 gusht 2019|archive-date=1 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301160101/https://espace.curtin.edu.au/bitstream/handle/20.500.11937/32270/173469_Hirt2012_MGM2011_PSS_av&amp;#91;1&amp;#93;%20updated.pdf;jsessionid=1E3221E0465842BF0C2907102AA4216B?sequence=2|url-status=live|issn=0032-0633}}&lt;/ref&gt;
| moment_of_inertia_factor = {{val|0.3644|0.0005}}&lt;ref name=&quot;konopliv2011&quot;/&gt;
| escape_velocity = {{convert|5.027|km/s|km/h|comma=gaps|abbr=on|disp=x|&lt;br /&gt;(|)}}&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Jackson|first1=Alan P.|last2=Gabriel|first2=Travis S. J.|last3=Asphaug|first3=Erik I.|date=1 mars 2018|title=Constraints on the pre-impact orbits of Solar system giant impactors|url=http://academic.oup.com/mnras/article/474/3/2924/4628057|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=474|issue=3|pages=2924–2936|doi=10.1093/mnras/stx2901|issn=0035-8711|doi-access=free|arxiv=1711.05285|access-date=23 prill 2022|archive-date=23 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423021614/https://academic.oup.com/mnras/article/474/3/2924/4628057|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| rotation = {{val|1.02749125|u=day}}&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Allison|first1=Michael|last2=Schmunk|first2=Robert|title=Mars24 Sunclock — Time on Mars|url=https://www.giss.nasa.gov/tools/mars24/help/notes.html|website=NASA GISS|access-date=19 gusht 2021|archive-date=24 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170124071608/https://www.giss.nasa.gov/tools/mars24/help/notes.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{RA|24|39|36}}
| sidereal_day = {{val|1.025957|u=day}}&lt;br /&gt;{{RA|24|37|22.7}}&lt;ref name=&quot;lodders1998&quot;/&gt;
| rot_velocity = {{convert|0.241|km/s|m/s km/h|order=out|comma=gaps|abbr=on|disp=x|&lt;br /&gt;(|)}}&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| axial_tilt = {{val|25.19|u=°}} to its orbital plane&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| right_asc_north_pole = {{val|317.269|u=°}}&lt;ref name=&quot;iau2015&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Archinal|first1=B. A.|last2=Acton|first2=C. H.|last3=A'Hearn|first3=M. F.|last4=Conrad|first4=A.|last5=Consolmagno|first5=G. J.|last6=Duxbury|first6=T.|last7=Hestroffer|first7=D.|last8=Hilton|first8=J. L.|last9=Kirk|first9=R. L.|last10=Klioner|first10=S. A.|last11=McCarthy|first11=D.|last12=Meech|first12=K.|last13=Oberst|first13=J.|last14=Ping|first14=J.|last15=Seidelmann|first15=P. K.|date=2018|title=Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements: 2015|url=http://link.springer.com/10.1007/s10569-017-9805-5|journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy|volume=130|issue=3|page=22|doi=10.1007/s10569-017-9805-5|bibcode=2018CeMDA.130...22A|issn=0923-2958|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
| declination = {{val|54.432|u=°}}&lt;ref name=&quot;iau2015&quot;/&gt;
| albedo = {{ublist|class=nowrap |0.170 [[Geometric albedo|geometric]]&lt;ref name=&quot;MallamaMars&quot; /&gt; |0.25 [[Bond albedo|Bond]]&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;}}
| single_temperature = {{cvt|209|K|°C|0}} ([[Effective temperature|blackbody temperature]])&lt;ref name=&quot;American Chemical Society 2013&quot;&gt;{{cite web|title=Atmospheres and Planetary Temperatures|website=American Chemical Society|date=18 korrik 2013|url=https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html|access-date=3 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127144936/https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html|archive-date=27 janar 2023}}&lt;/ref&gt;
| temp_name2 = &amp;nbsp;
| min_temp_2 = −110&amp;nbsp;°C&lt;ref name=&quot;hot&quot;/&gt;
| mean_temp_2 = −60&amp;nbsp;°C&lt;ref name=&quot;Marstemp&quot;&gt;{{Cite web|last1=Sharp|first1=Tim|last2=Gordon|first2=Jonathan|last3=Tillman|first3=Nola|date=31 janar 2022|title=What is the Temperature of Mars?|url=https://www.space.com/16907-what-is-the-temperature-of-mars.html|access-date=14 mars 2022|website=Space.com|archive-date=22 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200422175412/https://www.space.com/16907-what-is-the-temperature-of-mars.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| max_temp_2 = 35&amp;nbsp;°C&lt;ref name=&quot;hot&quot;&gt;{{cite web|url=http://marsrover.nasa.gov/spotlight/20070612.html|title=Mars Exploration Rover Mission: Spotlight|work=Marsrover.nasa.gov|date=12 qershor 2007|access-date=14 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102112312/http://marsrover.nasa.gov/spotlight/20070612.html|archive-date=2 nëntor 2013|url-status=dead}} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;
| surface_equivalent_dose_rate = {{convert |0.64 |mSv/d |μSv/h |disp=out}}&lt;ref name=&quot;surface-radiation&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Hassler DM, Zeitlin C, Wimmer-Schweingruber RF, Ehresmann B, Rafkin S, Eigenbrode JL, Brinza DE, Weigle G, Böttcher S, Böhm E, Burmeister S|author-link6=Jennifer Eigenbrode|date=24 janar 2014|title=Mars' Surface Radiation Environment Measured with the Mars Science Laboratory's Curiosity Rover|journal=Science|volume=343|issue=6169|doi=10.1126/science.1244797|pmid=24324275|bibcode=2014Sci...343D.386H|hdl=1874/309142|s2cid=33661472|at=Tables 1 and 2|article-number=1244797|doi-access=free|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;
| surface_absorbed_dose_rate = {{convert |0.210 |mGy/d |μGy/h |disp=out}}&lt;ref name=&quot;surface-radiation&quot;/&gt;
| magnitude = −2.94 to +1.86&lt;ref name=&quot;Mallama_and_Hilton&quot;/&gt;
| abs_magnitude = −1.5&lt;ref name=&quot;IMCCE&quot;&gt;{{cite web|title=Encyclopedia - the brightest bodies|website=IMCCE|url=https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html|access-date=29 maj 2023|archive-date=24 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230724225002/https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| angular_size = 3.5–25.1 [[arcsecond]]s&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;
| atmosphere_ref =&lt;ref name=&quot;NasaFactSheet&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;barlow08&quot;/&gt;
| surface_pressure = 0.636 (0.4–0.87)&amp;nbsp;[[pascal (unit)|kPa]]&lt;br /&gt;0.00628&amp;nbsp;[[atmosphere (unit)|atm]]
| atmosphere_composition = {{plainlist|
* 95.97% [[carbon dioxide]]
* 1.93% [[argon]]
* 1.89% [[nitrogen]]
* 0.146% [[oxygen]]
* 0.0557% [[carbon monoxide]]
* 0.0210% [[water vapor]]
}}
}}
'''Marsi''' është planeti i katërt nga Dielli dhe njihet si “Planeti i Kuq” për shkak të ngjyrës së tij portokalli-të kuqe. Ai është një planet shkëmbor dhe i thatë, me një atmosferë shumë të hollë të përbërë kryesisht nga CO₂. Presioni atmosferik është vetëm një fraksion i atij të Tokës dhe temperaturat variojnë nga shumë të ulëta deri rreth 20°C, ndërsa rrezatimi kozmik mbetet i lartë.

Megjithëse nuk ka ujë të lëngshëm në sipërfaqe, Marsi përmban ujë në formë akulli dhe avulli, të cilat krijojnë re të holla, mjegull, ngricë dhe kapakë polarë sezonale me akull dhe borë CO₂. Planeti ka gravitet rreth një të tretën e Tokës, diametër sa gjysma e Tokës dhe sipërfaqe sa e gjithë toka e thatë tokëso

== Karakteristikat ==
&lt;b&gt;&lt;p&gt;Distanca: 228,940,000 km (1.52 AU) Nga Dielli&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Distanca: 58.000.000 Km deri ne 402.000.000 km nga Toka &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Diametri: 6,794 km&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Masa: 6.4219e23 kg&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Rrotullimi Rreth Vetes: 24 ore 39 minuta &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Rrotullimi Rreth Diellit: 687 Dite Ne Toke&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tempratura: −87° C Max −5° C Minimumi, por eshte e luhatshme gjat stineve&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nese ne Toke peshon 45 Kg ne Mars peshon 17.1 kg&lt;/p&gt;&lt;/b&gt;

== Përmbledhje ==
Marsi (greqisht: Ares) është Zoti i luftës. Planeti ndoshta e mori këtë emër për shkak të ngjyrës së kuqe, dhe gjithashtu Marsi është referuar disa herë si Planeti i Kuq. (Një shënim interesant :Marsi si Zoti Roman ishte një Zot i bujqesisë përpara se të bëhej i lidhur me Ares greke&lt;ref name=&quot;Marsi&quot;&gt;{{citation|author=NASA|title=The Lure of Hematite|quote=Marsi (greqisht: Ares) eshte Zoti i luftes. Planeti ndoshta e mori kete emer per shkak te ngjyres se kuqe, dhe gjithashtu Marsi eshte referuar disa here si Planeti i Kuq.|date=28 mars 2001|pages=1|url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2001/ast28mar_1/|accessdate=6 tetor 2014|archive-date=27 shkurt 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110227221617/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2001/ast28mar_1/|url-status=deviated|archivedate=27 shkurt 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110227221617/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2001/ast28mar_1/}}&lt;/ref&gt; Emri i muajit mars vjen nga vete planeti Mars. Marsi ka qenë i njohur që nga koha prehistorike. Sigurisht, kjo është studiuar gjerësisht me observatorët . Por edhe me teleskopët shumë të mëdha, Marsi ishte një objekt i vështirë per t'u parë kjo për shkak të madhesisë. Marsi është ende një nga të preferuarit e shkrimeve të shkencetareve, si vendi më i favorshëm në Sistemin Diellor (përveç Tokës!) për banim të njeriut. Por duke zbuluar akoma më tepër rreth planetit të kuq nga Lowell dhe të tjerët , për fat të keq nuk doli ashtu siç e kishin imagjinuar .

Anija e parë që vizitoi Marsin ishte Mariner 4 në vitin 1965. Disa të tjerë pasuan duke perfshirë Mars 2, e cila ishte anija e parë, që u ul në Mars , plus dhe dy Landers Viking në 1976.Fundi i një pritje 20 vjeçare erdhi kur , Mars Pathfinder zbriti me sukses në Mars me 4 korrik 1997. Në 2004 ekspedita [b]Mars &quot;Spirit&quot; (shpirti) dhe &quot;Opportunity&quot; (Mundësia) (/b] zbarkoi në Mars dhe dërgoi mbrapa pjesë guri dhe substanca gjeologjike dhe shumë fotografi. Ato janë ende në veprim pas më shumë se tre vjet në Mars. Në 2008, Phoenix zbarkoi në fushat e veriut për të kërkuar për uje.
Janë edhe 3 anije tjera që po operojnë në kërkime rreth planetit të kuq (Mars Reconnaissance Orbiter, Mars Odyssey, dhe Mars Express)

Orbita e Marsit është e eliptike dhe e dukshme. Rezultat i kësaj është një variacion i temperaturës rreth 30 C (ne pikën e lartë njësoj si e Tokës = Subsolar), midis aphelion dhe perihelion. Kjo ka një ndikim të madh në klimën në Mars. Temperatura mesatare në Mars është rreth 218 K (-55 C, -67 F), temperaturat e sipërfaqes se Marsit variojn nga -133 C poshtë Zeros në pole gjatë dimrit, dhe gati +27 C në anen e ditës gjatë verës. Megjithëse Marsi është më i vogël se Toka , zona dhe sipërfaqja e tij është pothuajse sa ajo e Tokës. Marsi ka disa veçori të larmishme në sipërfaqen e tij dhe disa variacione spektakolare , gjë të cilën se ka asnjë planet tjetër,
te cilet janë.

Pjesa më e madhe e sipërfaqes së Marsit është shumë e vjetër dhe me kretore(rezultat i pëplasjeve të asteroideve), por ka edhe shumë vende të reja si , kreshtat, kodrat dhe fushat. (Asnjë nga këto nuk është e dukshme me hollësi duke përdorur një teleskop. Gjithë ky informacion vjen nga anijet që janë dërguar në Mars.)

Hemisfera jugore e Marsit është kryesisht marole dhe shumë e lashtë me kretore që kanë një ngjashmëri me ato në Hënë.
Në të kundertën, shumica e hemisferës veriore përbehet nga fushat të cilat janë shumë të reja, më të ulura në lartësi dhe kanë një histori shumë më komplekse. Një ndryshim i papritur prej disa kilometra duket të ndodhë në kufi. Arsyet për këtë ndarje në dy pjesë globale janë të panjohura . Anija Mars Global Surveyor ka prodhuar një hartë te bukur në 3D nga Marsi, që tregon qartë këto karakteristika.

Pjesa e brendëshme e Marsit është njohur vetëm nga konkluzionet dhe të dhënat në lidhje me sipërfaqen dhe statistikat . Skenari më i mundshëm është baza e dendur rreth 1700 km në rreze, një pjesë të shkrirë shkëmbore disi më të dendur se ato të Tokës, dhe një kore të hollë. Të dhënat nga Anija Mars Global Surveyor tregon se korja e marsit &quot;është rreth 80 km e trashe ne hemisferen jugore, por vetem rreth 35 km ne ate veriore . dendesi relativisht te ultet te Marsi &quot;ne krahasim me planetet e tjera tokesore tregon se Thelbi - Bërthama përmban ndoshta një pjesë relativisht të madhe të squfurit përveç hekurit. Si Merkuri dhe Hëna, Marsi nuk ka pllaka tetonike aktive të momentit., dhe nuk ka prova të fundit për lëvizjen horizontale të sipërfaqes ,siç janë malet e palosura në mënyre të zakonshme në Tokë. Nuk ka dëshmi aktuale të aktivitetit vullkanik në Mars , megjithatë dëshmitë nga Anija Mars Global Surveyor ka shumë mundësi të ketë pasur aktivitet tektonik dhe vullkanik në të kaluarën.

Ka dëshmi shumë të qartë të erozionit në shumë vende në Mars, duke përfshirë sistemet e përmbytjeve të mëdha dhe të vogla të lumit. Në disa kohë në të kaluarën ka pasur në mënyrë të qartë një lloj lëngu në sipërfaqe. Nuk mund të kenë qenë liqene të mëdha, prova për të është forcuar nga disa imazhe shumë të mira të terrenit nga Anija Mars Global Surveyor dhe rezultatet [b]mineralology nga Mer Opportunity. Megjithatë, imazhe nga [b]Anija Mars Express i lëshuar në fillim të 2005 tregojnë që duket të jetë një det i ngrirë, dhe ka qenë i lëngshëm dikur (ndoshta 5.000.000 vjet më parë). Në kohën e hershme Marsi ishte më shumë si Toka, që dioksidi i karbonit është elementi kryesor për formimin e shkëmbinjve karbonik. Duke pasur mungesën e Pllakave Tetonike Marsi nuk është në gjendje të dërgoj dioksidin e karbonit në atmosferë dhe të krijojë një të tillë si ajo e Tokës. Sipërfaqja e Marsit është shumë më e ftohtë se sa ajo e Tokës për shkak të distancës më të largët me Diellin kundrejt asaj distance që ka Toka.

Marsi ka një atmosferë shumë të hollë e përbërë kryesisht nga sasia e vogël e mbetur e dioksidit të karbonit (95,3%), azot (2,7%), argon (1,6%),, gjurmët e oksigjenit (0,15%), dhe ujit (0,03%). Presioni mesatar mbi sipërfaqen e Marsit është vetëm rreth 7 millibars (me pak se 1% e) Tokës, por ajo ndryshon shumë me lartësi mbidetare nga pothuajse 9 millibar në pellgjet më të thella, dhe rreth 1 millibar në maje të Mons Olimp - Mali Olimp. Presioni është i lartë dhe i mjaftueshëm për të mbështetur erërat e forta dhe stuhitë e gjera të pluhurit, që përhapen në të gjithë planetin Mars me muaj të tërë. Atmosfera e hollë e Marsit prodhon një Greenhouse - Sere të hollë, por kjo është e mjaftueshme vetëm për të ngritur tempraturën në sipërfaqen e Marsit në 5 Grade shumë, më pak se ajo që ne shohim në Tokë dhe planetin Venus.

Vëzhgimet e hershme largpamëse zbuluan se Marsi ka përberje të përhershme akulli në të dyja polet, ata janë të dukshme edhe me një teleskop të vogël. Ne tani e dijmë se ata janë të përbërë prej akullit , ujit ,dhe dioksidit të karbonit . Anija Mars Express i ESA ka treguar se një shtresë e ngjashme e akullit dhe ujit ekziston nën kapakun e jugut , por mund të jetë për shkak të ndryshimeve klimatike dhe afatgjate në prirjen e Ekuatorit. Ndryshimet sezonale polare krijojnë një ndryshim global në presionin atmosferik rreth 25% , info këto të matura nga roboti në sipërfaqen e Marsit Lander viking

Vëzhgimet e fundit me teleskop kanë zbuluar se kushtet gjatë misioneve Viking nuk mund të kenë qenë tipike. Atmosfera e Marsit tani duket të jetë në të dyja variacionet të ftohtë dhe të ngrohtë informacione këto të dhëna nga Rroboti Landers Viking. Landers Viking ka kryer eksperimente për të përcaktuar ekzistencen e jetës në Mars. Rezultatet ishin disi të paqarta, por tani shkencëtarët besojnë se ata nuk tregojnë asnjë provë për jetën në Mars (ka ende disa polemika). Optimistët vënë në dukje se janë matur vetëm dy pjesë të vogla të mostrave të marra nga Marsi , dhe këto të fundit nuk janë marr në vende të favorshme sipas shkencëtarëve . Fusha magnetike të mëdha ekzistojne tek Marsi, por nuk janë Globale. Ky zbulim i papritur është bërë nga Anija Mars Global Surveyor vetëm pak dite pasi ajo hyri në orbitën e planetit. Ato ndoshta janë mbetjet e një fushe globale të së kaluarës, që është zhdukur. Kjo mund të ketë implikime të rëndësishme për strukturën e brendshme në Mars, dhe për të kaluarën e atmosferës së saj dhe për mundësinë e jetes së lashtë. Marsi është i dukshëm dhe pa ndihmën e teleskopit pasi shkëlqen dhe ka një ndriçim të dukshëm , duke përdour një teleskop sado amator, mund të kesh një pamje të Marsit sado që ky i fundit është objekt tepër i vështirë për t'u pikasur.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Petro|first1=Rita|title=Atlas Themelor i Gjeografisë Fizike|date=2006|publisher=Albas|location=Tiranë|isbn=9989-108-37-4}}&lt;/ref&gt;

== Shih edhe ==
* [[Hëna]]
* [[Planeti]]
* [[Gjithësia]]
* [[Astronomia]]
* [[Sistemi diellor]]

== Literatura ==
* {{Cite book|first=Charles Lane|last=Poor|year=1908|title=The solar system: a study of recent observations|volume=17|work=Science series|publisher=G. P. Putnam's sons|pages=193}}
* {{Cite book|first=Noel M.|last=Swerdlow|year=1998|title=The Babylonian theory of the planets|url=https://archive.org/details/babyloniantheory00swer|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-01196-7|chapter=Periodicity and Variability of Synodic Phenomenon|pages=[https://archive.org/details/babyloniantheory00swer/page/n20 34]–72}}
* {{Cite book|first=John David|last=North|year=2008|title=Cosmos: an illustrated history of astronomy and cosmology|url=https://archive.org/details/cosmosillustrate0000nort|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-59441-5|pages=[https://archive.org/details/cosmosillustrate0000nort/page/48 48]–52}}
* {{Cite book|last=Zeilik|first=Michael|year=2002|title=Astronomy: the Evolving Universe|url=https://archive.org/details/astronomyevolvin0000zeil|edition=IX|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-80090-7|pages=[https://archive.org/details/astronomyevolvin0000zeil/page/14 14]}}
* {{Cite book|title=The IQ Book of General Ignorance|url=https://archive.org/details/bookofgeneralign0000lloy_e8h9|last=Lloyd|first=John|last2=Mitchinson|first2=John|year=2006|publisher=Faber and Faber Limited|location=Britain|isbn=978-0-571-24139-2|pages=[https://archive.org/details/bookofgeneralign0000lloy_e8h9/page/102 102],299}}
* {{Cite book|last=Harvey|first=Brian|last2=Zakutnyaya|first2=Olga|title=Russian Space Probes: Scientific Discoveries and Future Missions|url=http://books.google.com/books?id=q6qyVkapjeoC&amp;pg=PA475|year=2011|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-4419-8150-9|pages=475}}
* {{Cite book|last=Hannsson|first=Anders|title=Mars and the Development of Life|url=https://archive.org/details/marsdevelopmento0002hans|publisher=Wiley|year=1997|isbn=978-0-471-96606-7}}
* {{Cite book|first=Nadine G.|last=Barlow|year=2008|title=Mars: an introduction to its interior, surface and atmosphere|series=Cambridge planetary science|volume=8|isbn=978-0-521-85226-5|publisher=Cambridge University Press|pages=21}}
* {{Cite book|first=Michael H.|last=Carr|year=2006|title=The surface of Mars|volume=6|work=Cambridge planetary science series|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-87201-0|pages=16}}
* {{Cite book|first=Alexander A.|last=Bolonkin|year=2009|title=Artificial Environments on Mars|publisher=Springer|place=Berlin Heidelberg|isbn=978-3-642-03629-3|pages=599–625}}
* {{Cite book|last=Glenday|first=Craig|year=2009|title=Guinness World Records|publisher=Random House, Inc.|isbn=978-0-553-59256-6|pages=12}}
* {{Cite book|first=Cynthia J.|last=Lunine|year=1999|title=Earth: evolution of a habitable world|url=https://archive.org/details/earthevolutionof0000luni|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-64423-5|pages=[https://archive.org/details/earthevolutionof0000luni/page/183 183]}}
* {{Cite book|last=Zharkov|first=V. N.|year=1993|title=The role of Jupiter in the formation of planets|title=Evolution of the Earth and planets|bibcode=1993GMS....74....7Z|pages=7–17}}

== Referime ==
&lt;references /&gt;

{{Planet}}

[[Kategoria:Planetë të Sistemit Diellor]]</text>
      <sha1>4cf67jjzkbg48ex470df735up38phnv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057958</id>
      <parentid>3057957</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Automoderatori</username>
        <id>187516</id>
      </contributor>
      <comment>U kthye redaktimi nga [[Special:Contributions/Tokoss78|Tokoss78]] ([[User talk:Tokoss78|diskuto]]) në versionin e fundit nga [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]</comment>
      <origin>3057749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214380" sha1="pvt3a4l4wxm1nxfyi9uk770g9uzpk0t" xml:space="preserve">{{Short description|Planeti i dytë nga Dielli}}
{{Artikull i përkryer}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Infobox planet
| type = Planet shkëmbor
| name = Venusi &lt;br&gt; Venera
| image = &lt;!-- Please do not change this image without discussion in the Talk page. This selection is by consensus --&gt; Venus_from_Mariner_10.jpg
| symbol = [[File:Venus symbol (bold).svg|24px|♀|class=skin-invert]]
| caption = Imazh me ngjyra false i Venusit, marrë nga Mariner 10 më 1974.
| orbit_ref = &lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;horizons&quot;/&gt;
| epoch = J2000
| aphelion = {{Convert|0.728213|AU|e6km|2|abbr=unit|lk=in}}
| perihelion = {{Convert|0.718440|AU|e6km|2|abbr=unit}}
| semimajor = {{Convert|0.723332|AU|e6km|2|abbr=unit}}
| eccentricity = 0,006772&lt;ref name=&quot;VSOP87&quot;/&gt;
| period = {{plainlist |
* {{Val|224.701|u=day}}&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;
* {{Val|0.615198|u=vit julian}}
* {{Val|0.615187|u=vit sideral}}
* 1,92 ditë diellore të Venusit
  }}
| synodic_period = 583,92 ditë&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;
| avg_speed = 35,02{{Nbsp}}km/s
| inclination = {{plainlist |
* {{Val|3.39458|u=°}} ndaj ekliptikës
* 3,86° ndaj ekuatorit të [[Dielli]]t
* 2,15° ndaj planit të pandryshueshëm&lt;ref name=&quot;Souami_Souchay_2012&quot;/&gt;
  }}
| asc_node = 76,680°&lt;ref name=&quot;VSOP87&quot;/&gt;
| arg_peri = 54,884°
| mean_anomaly = 50,115°
| satellites = Asnjë
| allsatellites = yes
| mean_radius = {{plainlist |
* {{nowrap|{{Val|fmt=commas|6051.8|1.0|u=km}}}}&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;/&gt;
* 0,9499 Toka
  }}
| flattening = 0&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;/&gt;
| surface_area = {{plainlist |
* {{Val|4.6023|e=8|u=km2}}
* 0,902 Toka
  }}
| volume = {{plainlist |
* {{Val|9.2843|e=11|u=km3}}
* 0,857 Toka
  }}
| mass = {{plainlist |
* {{Val|4.86731|0.00023|e=24|u=kg}}&lt;ref name=&quot;NASA_2015&quot;/&gt;
* 0,815 Toka
  }}
| density = {{Val|5.243|0.003|u=g/cm3}}&lt;ref name=&quot;NASA_2015&quot;/&gt;
| surface_grav = {{Convert|8.87|m/s2|g0|lk=out}}
| escape_velocity = {{Convert|10.36|km/s|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;NASA_2015&quot;/&gt;
| rotation = {{Val|-116.75|u=day}} (retrograd)&lt;ref name=&quot;planetary-facts&quot;/&gt;
&lt;br/&gt;1 ditë diellore e Venusit
| sidereal_day = {{Val|-243.0226|u=day}} (retrograd)&lt;ref name=&quot;Margot_et_al_2021&quot;/&gt;
| rot_velocity = 6,52 km/h
| axial_tilt = 2,64° (për rrotullimin retrograd){{break}}177,36° (ndaj orbitës)&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;{{refn|group=note|Përcaktimi i rrotullimit si retrograd, siç bëjnë misionet hapësinore të NASA-s dhe USGS-ja, e vendos Ishtar Terra në hemisferën veriore dhe jep pjerrësi boshtore prej 2,64°. Zbatimi i rregullit të dorës së djathtë për rrotullim prograd e vendos Ishtar Terrën në hemisferën negative dhe jep pjerrësi boshtore prej 177,36°.}}
| right_asc_north_pole = {{plainlist |
* 18h 11m 2s
* 272,76°&lt;ref name=&quot;iauwg_ccrsps2000&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;iau2015&quot;&gt;{{cite journal |last1=Archinal |first1=B. A. |last2=Acton |first2=C. H. |last3=A'Hearn |first3=M. F. |last4=Conrad |first4=A. |last5=Consolmagno |first5=G. J. |last6=Duxbury |first6=T. |last7=Hestroffer |first7=D. |last8=Hilton |first8=J. L. |last9=Kirk |first9=R. L. |last10=Klioner |first10=S. A. |last11=McCarthy |first11=D. |last12=Meech |first12=K. |last13=Oberst |first13=J. |last14=Ping |first14=J. |last15=Seidelmann |first15=P. K. |last16=Tholen |first16=D. J. |last17=Thomas |first17=P. C. |last18=Williams |first18=I. P. |title=Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements: 2015 |journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy |date=March 2018 |volume=130 |issue=3 |article-number=22 |doi=10.1007/s10569-017-9805-5 |bibcode=2018CeMDA.130...22A |language=en}}&lt;/ref&gt;
  }}
| declination = 67,16°&lt;ref name=&quot;iau2015&quot;/&gt;
| albedo = {{plainlist |
* 0,689 (gjeometrik)&lt;ref name=&quot;Mallama_et_al&quot;/&gt;
* 0,76 (Bond)&lt;ref name=&quot;Haus_et_al&quot;/&gt;
  }}
| magnitude = −4,92 deri në −2,98&lt;ref name=&quot;Mallama_and_Hilton&quot;/&gt;
| abs_magnitude = −4,4&lt;ref&gt;{{cite web |title=Encyclopedia – the brightest bodies |website=IMCCE |url=https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html |access-date=2023-05-29 |archive-date=2023-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724225002/https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;
| angular_size = {{nowrap|9,7′–66,0′}}&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;
| single_temperature = {{Convert|232|K|°C|0}} (temperaturë e trupit të zi)&lt;ref name=&quot;American Chemical Society 2013&quot;/&gt;
| temp_name1 = [[Kelvini|Kelvin]]
| mean_temp_1 = 737 K&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;
| temp_name2 = [[Celcius|Celsius]]
| mean_temp_2 = 464 °C
| temp_name3 = Fahrenheit
| mean_temp_3 = 867 °F
| surface_equivalent_dose_rate = {{convert |0.00000000225 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}}&lt;br/&gt;{{convert |0.0000918 |- |0.0225 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}} në nivelin e reve&lt;ref name=&quot;radiation-levels&quot;/&gt;&lt;!-- pixel values measured from the referenced figure --&gt;
| surface_absorbed_dose_rate = {{convert |0.00000000206 |mGy/h |μGy/h |sigfig=2 |disp=out}}&lt;ref name=&quot;radiation-levels&quot;/&gt;
| pronounced = {{IPAc-en|audio=en-us-Venus.ogg|ˈ|v|iː|n|ə|s}}
| named_after = {{ill|Venusi (mitologji)|en|Venus (mythology)|lt=Venusi}}
| adjectives = {{nowrap|Venusian {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|nj|uː|z|i|ə|n|,_|-|ʒ|ə|n}},&lt;ref name=&quot;Lexico_Venusian&quot;/&gt;}} rrallë Cytherean {{IPAc-en|s|ɪ|θ|ə|'|r|iː|ə|n}}&lt;ref&gt;Oxford English Dictionary, Cytherean&lt;/ref&gt; ose Venerean / Venerian {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|n|ɪər|i|ə|n}}&lt;ref&gt;Oxford English Dictionary, Venerean, Venerian&lt;/ref&gt;
| atmosphere = po
| atmosphere_ref = &lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;
| surface_pressure = 93&amp;nbsp;[[Bari (njësi)|bar]] (9,3&amp;nbsp;[[Paskali (njësi)|MPa]]){{break}}92 atm
| atmosphere_composition = {{plainlist |
* 96,5% [[Dioksidi i karbonit|dioksid karboni]]
* 3,5% [[Azoti|azot]]
* 0,015% dioksid squfuri
* 0,0070% [[Argoni|argon]]
* 0,0020% avull uji
* 0,0017% [[Monoksidi i karbonit|monoksid karboni]]
* 0,0012% [[Heliumi|helium]]
* 0,0007% [[Neoni|neon]]
* Gjurmë sulfur karbonili
* Gjurmë klorur hidrogjeni
* Gjurmë fluorur hidrogjeni
  }}
}}

'''Venusi''' ose '''Venera''' është [[Planeti|planeti]] i dytë nga [[Dielli]]. Për nga madhësia dhe masa, Venusi i ngjan [[Toka|Tokës]], por nuk ka ujë të lëngshëm dhe {{ill|Atmosfera e Venusit|en|Atmosphere of Venus|lt=atmosfera e tij}} është shumë më e trashë dhe më e dendur se ajo e çdo trupi tjetër shkëmbor në [[Sistemi diellor|Sistemin Diellor]]. Atmosfera përbëhet kryesisht nga [[Dioksidi i karbonit|dioksidi i karbonit]] dhe ka një shtresë të dendur resh të [[Acidi sulfurik|acidit sulfurik]] që mbulon të gjithë planetin. Në nivelin mesatar të sipërfaqes, temperatura e atmosferës arrin {{convert|737|K|C F|abbr=on}}, duke e bërë Venusin planetin më të nxehtë në Sistemin Diellor. Trysnia atmosferike është 92 herë më e madhe se ajo e Tokës në nivelin e detit, duke e shndërruar shtresën më të ulët të atmosferës në një lëng superkritik. Nga Toka, Venusi shihet si një pikë drite e ngjashme me një yll; ai duket më i ndritshëm se çdo pikë tjetër natyrore drite në qiell,&lt;ref name=&quot;Lawrence_2005&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Walker_2017&quot;/&gt; si «ylli i mëngjesit» ose «ylli i mbrëmjes», më i ndritshmi. Në anglishten e vjetër iu dha edhe emri poetik Ēarendel, që do të thotë «rreze drite», krahas dy epitetëve të mëparshëm.

Venusi rrotullohet rreth Diellit më afër se Toka. Orbitat e Venusit dhe Tokës bëjnë që të dy planetët të afrohen me njëri-tjetrin në periudha sinodike prej 1,6 vjetësh. Gjatë kësaj kohe, Venusi i afrohet Tokës më shumë se çdo planet tjetër. Në fluturimet hapësinore ndërplanetare nga Toka, Venusi përdoret shpesh si pikë kalimi për asistime gravitacionale, duke ofruar një rrugë më ekonomike që u kursen karburant mjeteve hapësinore. Venusi nuk ka hëna dhe rrotullohet shumë ngadalë, në drejtim retrograd rreth boshtit të vet; kjo vjen si pasojë e forcave konkurruese të bllokimit baticor diellor dhe ngrohjes diferenciale të atmosferës së tij masive. Si rrjedhojë, një ditë venusiane zgjat 116,75 ditë tokësore, rreth gjysmën e një viti diellor venusian, i cili zgjat 224,7 ditë tokësore.

Venusi ka një magnetosferë të dobët. Meqë nuk ka një dinamo të brendshme, ajo krijohet nga ndërveprimi i erës diellore me atmosferën. Brenda, Venusi ka bërthamë, mantel dhe kore. Nxehtësia e brendshme largohet përmes vullkanizmit aktiv,&lt;ref name=&quot;NYT-20240527&quot;&gt;{{cite news |last=Andrews |first=Roy George Andrews |title=Rivers of Lava on Venus Reveal a More Volcanically Active Planet - New software let scientists re-examine old radar images, providing some of the strongest evidence yet that volcanoes continue to reshape the hellish planet. |url=https://www.nytimes.com/2024/05/27/science/venus-volcanoes-lava.html |date=2024-05-27 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601113231/https://www.nytimes.com/2024/05/27/science/venus-volcanoes-lava.html |archive-date=2024-06-01 |access-date=2026-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Sulcanese |first1=Davide |last2=Mitri |first2=Giuseppe |last3=Mastrogiuseppe |first3=Marco |title=Evidence of ongoing volcanic activity on Venus revealed by Magellan radar |journal=Nature Astronomy |date=2024-05-27 |volume=8 |issue=8 |pages=973–982 |doi=10.1038/s41550-024-02272-1 |bibcode=2024NatAs...8..973S |language=en}}&lt;/ref&gt; duke sjellë përtëritjen e sipërfaqes në vend të tektonikës së pllakave. Venusi mund të ketë pasur ujë të lëngshëm në sipërfaqe në fillimet e historisë së tij, me një mjedis të banueshëm,&lt;ref name=&quot;NYT-20231026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NA-20231026&quot;/&gt; përpara se një efekt serrë i pakontrolluar ta avullonte të gjithë ujin dhe ta kthente planetin në gjendjen e sotme.&lt;ref name=&quot;Jakosky&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hashimoto_et_al_2008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shiga_2007&quot;/&gt; Në lartësitë e shtresës së reve ka kushte atmosferike që ngjasojnë më shumë me ato të Tokës sesa kushtet e çdo vendi tjetër në Sistemin Diellor. Ato janë cilësuar si potencialisht të favorshme për jetën në Venus, ku më 2020 u gjetën biomarkues të mundshëm, duke nxitur kërkime dhe misione të reja.

Gjatë historisë, njerëzit në mbarë botën e kanë vëzhguar Venusin, i cili ka pasur rëndësi të veçantë në shumë kultura. Me teleskopë u dalluan fazat e Venusit, të cilat më 1613 u paraqitën si dëshmi vendimtare që rrëzonin modelin gjeocentrik mbizotërues të kohës dhe mbështesnin modelin heliocentrik. Venusi u vizitua për herë të parë më 1961 nga Venera 1, e cila kaloi pranë planetit dhe realizoi fluturimin e parë hapësinor ndërplanetar. Të dhënat e para nga Venusi u morën gjatë misionit të dytë ndërplanetar, Mariner 2, më 1962. Më 1967, Venera 4 u bë mjeti i parë ndërplanetar që goditi planetin; më pas, më 1970, zbarkuesi Venera 7 mbërriti në sipërfaqe. Imazhet e para u kapën nga Mariner 10 gjatë asistimit të tij gravitacional më 1974, në rrugën drejt [[Merkuri (planet)|Merkurit]]. {{As of|2025}}, Solar Orbiter është në rrugë për të fluturuar pranë Venusit më 2026, ndërsa misioni i radhës që planifikohet të niset drejt Venusit është Venus Life Finder, gjithashtu i planifikuar për më 2026.
== Karakteristikat fizike ==
[[File:Terrestrial planet size comp 2024.png|thumb|left|365px|Venusi, në shkallë proporcionale, mes objekteve me masë planetare të Sistemit të Brendshëm Diellor. Nga e majta: [[Merkuri (planet)|Merkuri]], Venusi, [[Toka]], [[Hëna]], [[Marsi]] dhe [[Ceres]].]]
[[File:11214 2023 956 Fig3 HTML.webp|thumb|left|upright=1.3|Venusi i fotografuar në gjatësi valore të ndryshme]]

Venusi është njëri nga katër planetët tokësorë të [[Sistemi diellor|Sistemit Diellor]], që do të thotë se është një trup shkëmbor, si Toka. Për nga madhësia dhe masa, ai i ngjan Tokës dhe shpesh përshkruhet si «motra» ose «binjakja» e saj.&lt;ref name=&quot;Lopes_Gregg_2004&quot;/&gt; Për shkak të rrotullimit të ngadaltë, Venusi është pothuajse sferik.&lt;ref name=&quot;Venus&quot;/&gt; Diametri i tij është {{convert|12103.6|km|mi|abbr=on}} — vetëm {{convert|638.4|km|mi|abbr=on}} më pak se ai i Tokës — dhe masa e tij është 81,5% e masës së Tokës; kështu, ai është planeti i tretë më i vogël në [[Sistemi diellor|Sistemin Diellor]]. Kushtet në sipërfaqen e Venusit ndryshojnë rrënjësisht nga ato në Tokë, sepse [[Atmosfera|atmosfera]] e tij e dendur përbëhet 96,5% nga dioksidi i karbonit, i cili shkakton një [[Efekti i serës|efekt serre]] të fuqishëm. Pjesa më e madhe e 3,5% të mbetur është [[Azoti|azot]].&lt;ref name=&quot;Darling_Venus&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Venus atmosphere, mainly composed of carbon dioxide and nitrogen |url=https://www.aeronomie.be/en/encyclopedia/venus-atmosphere-mainly-composed-carbon-dioxide-and-nitrogen |access-date=2026-03-28 |website=Royal Belgian Institute for Space Aeronomy |language=en}}&lt;/ref&gt; Presioni mesatar në sipërfaqe është {{convert|9.3|MPa|bar|lk=on|abbr=off}}, ndërsa temperatura mesatare e sipërfaqes është {{convert|737|K|C F|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;Rossow_et_al_1990&quot;&gt;{{cite journal | title=Cloud-tracked winds from Pioneer Venus OCPP images | first1=W. B. | last1=Rossow | first2=A. D. | last2=del Genio | first3=T. | last3=Eichler | journal=Journal of the Atmospheric Sciences | volume=47 | issue=17 | pages=2053–2084 | year=1990 | doi=10.1175/1520-0469(1990)047&lt;2053:CTWFVO&gt;2.0.CO;2 |bibcode=1990JAtS...47.2053R | doi-access=free |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lorenz_et_al_2001&quot;&gt;{{cite journal | title=Titan, Mars and Earth: Entropy Production by Latitudinal Heat Transport | last1=Lorenz | first1=Ralph D. | last2=Lunine | first2=Jonathan I. | last3=Withers | first3=Paul G. | last4=McKay | first4=Christopher P. | journal=Geophysical Research Letters | volume=28 | issue=3 | pages=415–418 | date=1 February 2001 | publisher=Ames Research Center, University of Arizona Lunar and Planetary Laboratory | doi=10.1029/2000GL012336 | bibcode=2001GeoRL..28..415L |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_Seasons&quot;&gt;{{cite web | title=Interplanetary Seasons | date=19 June 2000 | website=NASA Science | publisher=NASA | url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/interplanetaryseasons | access-date=14 April 2021 | archive-date=14 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414193149/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/interplanetaryseasons | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McGill_2010&quot;&gt;{{cite book | title=Planetary Tectonics | year=2010 | chapter=Venus tectonics | last1=McGill | first1=G. E. | last2=Stofan | first2=E. R. | last3=Smrekar | first3=S. E. | editor1-first=T. R. | editor1-last=Watters | editor2-first=R. A. | editor2-last=Schultz | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-76573-2 | pages=81–120 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=9PD5hxPb6fkC&amp;pg=PA81 | access-date=18 October 2015 | archive-date=23 June 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160623194433/https://books.google.com/books?id=9PD5hxPb6fkC&amp;pg=PA81 | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Otten_2004&quot;&gt;{{cite web | title=&quot;Heavy metal&quot; snow on Venus is lead sulfide | first=Carolyn Jones |last=Otten | year=2004 | publisher=Washington University in St. Louis | url=http://news-info.wustl.edu/news/page/normal/633.html | access-date=21 August 2007 |archive-date=15 April 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080415000214/http://news-info.wustl.edu/news/page/normal/633.html | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lorentz_2018&quot;&gt;{{Cite journal | title=Lightning detection on Venus: a critical review | last=Lorenz | first=Ralph D. | date=20 June 2018 | journal=Progress in Earth and Planetary Science | volume=5 | issue=1 | article-number=34 | doi=10.1186/s40645-018-0181-x | doi-access=free | bibcode=2018PEPS....5...34L |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kranopol'skii_1980&quot;&gt;{{cite journal | title=Lightning on Venus according to Information Obtained by the Satellites ''Venera 9'' and ''10'' | last1=Kranopol'skii | first1=V. A. | date=1980 | journal=Cosmic Research | volume=18 | issue=3 | pages=325–330 | bibcode=1980CosRe..18..325K |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Venera_12&quot;&gt;{{cite web | title=''Venera 12'' Descent Craft | work=National Space Science Data Center | publisher=NASA | url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1978-086C | access-date=10 September 2015 | archive-date=23 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190523181039/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1978-086C | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt; Kjo është mbi pikat kritike të të dy përbërësve kryesorë, duke e bërë atmosferën pranë sipërfaqes një fluid superkritik, i përbërë kryesisht nga dioksid karboni superkritik dhe nga një sasi azoti superkritik.

=== Historia natyrore ===
==== Formimi ====
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Hipoteza e mjegullnajës|en|Nebular hypothesis}}}}
Mendohet se planetët shkëmborë tokësorë, përfshirë Venusin, u formuan në pesë faza: vendosja e pluhurit, formimi i planetezimalëve, formimi i embrioneve planetare, përplasjet gjigante dhe, së fundi, formimi i atmosferave. Matjet e kufizuara të Venusit nuk kanë mundësuar një analizë më të hollësishme të kronologjisë së formimit të tij.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lammer |first1=Helmut |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Johansen |first3=Anders |last4=Scherf |first4=Manuel |last5=Leitzinger |first5=Martin |title=Formation of Venus, Earth and Mars: Constrained by Isotopes |journal=Space Science Reviews |date=February 2021 |volume=217 |issue=1 |article-number=7 |doi=10.1007/s11214-020-00778-4 |arxiv=2102.06173 |bibcode=2021SSRv..217....7L |language=en}}&lt;/ref&gt;

Venusi mund të ketë pasur [[Pllaka tektonike|tektonikë aktive të pllakave]] gjatë miliardit të parë të viteve të ekzistencës së tij. Kjo mund të ketë çuar në çlirimin vullkanik të gazeve dhe në sasinë e tanishme të [[Azoti|azotit]] në atmosferën e tij.&lt;ref name=&quot;Russell_2007&quot;&gt;{{cite journal |last1=Russell |first1=C. T. |last2=Zhang |first2=T. L. |last3=Delva |first3=M. |last4=Magnes |first4=W. |last5=Strangeway |first5=R. J. |last6=Wei |first6=H. Y. |title=Lightning on Venus inferred from whistler-mode waves in the ionosphere |journal=Nature |date=29 November 2007 |volume=450 |issue=7170 |pages=661–662 |doi=10.1038/nature05930 |pmid=18046401 |bibcode=2007Natur.450..661R |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hand_2007&quot;&gt;{{cite journal | last=Hand | first=Eric | date=November 2007 | title=European mission reports from Venus | journal=Nature | issue=450 | pages=633–660 | doi=10.1038/news.2007.297 | doi-access=free |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_2007_11_28&quot;&gt;{{cite news | author=Staff | date=28 November 2007 | title=Venus offers Earth climate clues | work=BBC News | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7117303.stm | access-date=29 November 2007 | archive-date=11 January 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090111155813/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7117303.stm | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fukuhara_et_al_2017&quot;&gt;{{cite journal | title=Large stationary gravity wave in the atmosphere of Venus | last1=Fukuhara | first1=Tetsuya | last2=Futaguchi | first2=Masahiko | last3=Hashimoto | first3=George L. | last4=Horinouchi | first4=Takeshi | last5=Imamura | first5=Takeshi | last6=Iwagaimi | first6=Naomoto | last7=Kouyama | first7=Toru | last8=Murakami | first8=Shin-ya | last9=Nakamura | first9=Masato | last10=Ogohara| first10=Kazunori | last11=Sato | first11=Mitsuteru | last12=Sato | first12=Takao M. | last13=Suzuki | first13=Makoto | last14=Taguchi | first14=Makoto | last15=Takagi | first15=Seiko | last16=Ueno | first16=Munetaka | last17=Watanabe | first17=Shigeto | last18=Yamada | first18=Manabu | last19=Yamazaki | first19=Atsushi | journal=Nature Geoscience | date=16 January 2017 | volume=10 | issue=2 | pages=85–88 | doi=10.1038/ngeo2873 | bibcode=2017NatGe..10...85F | url=https://repository.exst.jaxa.jp/dspace/handle/a-is/598327 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon_2017&quot;&gt;{{cite news | title=Venus wave may be Solar System's biggest | last=Rincon |first=Paul | url=https://www.bbc.com/news/science-environment-38638067 | work=BBC News | date=16 January 2017 | access-date=17 January 2017 | archive-date=17 January 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170117002347/http://www.bbc.com/news/science-environment-38638067 | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chang_2017&quot;&gt;{{cite news | title=Venus Smiled, With a Mysterious Wave Across Its Atmosphere | last=Chang | first=Kenneth | work=The New York Times | date=16 January 2017 | url=https://www.nytimes.com/2017/01/16/science/venus-wave-akatsuki.html?_r=0 | access-date=17 January 2017 | archive-date=15 July 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170715231853/https://www.nytimes.com/2017/01/16/science/venus-wave-akatsuki.html?_r=0 | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USGS_Ganis_Chasma&quot;&gt;{{cite web | title=Ganis Chasma | work=Gazetteer of Planetary Nomenclature | publisher=USGS Astrogeology Science Center | url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/2099 | access-date=14 April 2021 | archive-date=13 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181013014548/https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/2099 | url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nimmo_2002&quot;&gt;{{cite journal | title=Crustal analysis of Venus from Magellan satellite observations at Atalanta Planitia, Beta Regio, and Thetis Regio | last=Nimmo | first=F. | journal=Geology | volume=30 | issue=11 | pages=987–990 | date=2002 | doi=10.1130/0091-7613(2002)030&lt;0987:WDVLAM&gt;2.0.CO;2 | bibcode=2002Geo....30..987N |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sci_news_1976&quot;&gt;{{cite journal | title=The Unveiling of Venus: Hot and Stifling | journal=Science News | date=19 June 1976 | volume=109 | issue=25 | pages=388–389 | jstor=3960800 | doi=10.2307/3960800 | quote=100 watts per square meter ... 14,000 lux ... corresponds to ... daytime with overcast clouds |language=en}}&lt;/ref&gt; Si pasojë, Venusi mund të ketë pasur një mjedis më të [[Banueshmëria planetare|banueshëm]], ndoshta të aftë për të mbështetur forma jete.&lt;ref name=&quot;NYT-20231026&quot;&gt;{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Billions of Years Ago, Venus May Have Had a Key Earthlike Feature – A new study makes the case that the solar system's hellish second planet once may have had plate tectonics that could have made it more hospitable to life. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/26/science/venus-plate-tectonics-life.html |date=2023-10-26 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101043615/https://www.nytimes.com/2023/10/26/science/venus-plate-tectonics-life.html |archive-date=2023-11-01 |access-date=2026-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NA-20231026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Weller |first1=Matthew B. |last2=Evans |first2=Alexander J. |last3=Ibarra |first3=Daniel E. |last4=Johnson |first4=Alexandria V. |title=Venus's atmospheric nitrogen explained by ancient plate tectonics |journal=Nature Astronomy |date=2023-10-26 |volume=7 |issue=12 |pages=1436–1444 |doi=10.1038/s41550-023-02102-w |bibcode=2023NatAs...7.1436W |language=en}}&lt;/ref&gt; Venusi është bërë objekt interesi për kërkimet mbi zhvillimin e planetëve të ngjashëm me Tokën dhe [[Banueshmëria planetare|banueshmërinë e tyre]]. Megjithatë, analizat e përbërjes së gazeve në atmosferën e tanishme tregojnë se veprimtaria vullkanike e Venusit prodhon shumë pak ujë për të formuar oqeane, çka tregon se Venusi ka gjasa të ketë qenë një botë e pabanueshme gjatë gjithë historisë së tij.&lt;ref name=&quot;NA-20241202&quot;&gt;{{cite journal |first1=Tereza |last1=Constantinou |first2=Oliver |last2=Shorttle |first3=Paul B. |last3=Rimmer |title=A dry Venusian interior constrained by atmospheric chemistry. |journal=Nature Astronomy |volume=9 |pages=189–198 |date=2024-12-02 |doi=10.1038/s41550-024-02414-5 |bibcode=2023PNAS..12009751W |pmid=36877840 |arxiv=2412.01879 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Researchers deal a blow to theory that Venus once had liquid water on its surface. |url=https://www.cam.ac.uk/research/news/researchers-deal-a-blow-to-theory-that-venus-once-had-liquid-water-on-its-surface |date=2024-12-02 |work=[[Universiteti i Kembrixhit]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== E ardhmja ====
Pritet që Venusi të shkatërrohet së bashku me Merkurin, e ndoshta edhe me Tokën dhe Hënën, kur Dielli të bëhet një gjigant i kuq, pas afërsisht shtatë ose tetë miliardë vjetësh.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-12-11 |title=Chapter 6: Aging Into Gianthood - NASA Science |work=NASA Science |url=https://science.nasa.gov/exoplanets/resources/life-and-death/chapter-6/ |access-date=2025-09-07 |language=en}}&lt;/ref&gt;
=== Gjeografia ===
{{Hatnote|Artikujt kryesorë: {{ill|Gjeologjia e Venusit|en|Geology of Venus}}, {{ill|Gjeodinamika e Venusit|en|Geodynamics of Venus}}, {{ill|Hartëzimi i Venusit|en|Mapping of Venus}} dhe {{ill|Lista e veçorive gjeologjike në Venus|en|List of geological features on Venus}}}}

[[File:2438_pioneer_venus_map_of_venus.jpg|thumb|left|340px|Hartë e lartësisë e koduar me ngjyra, ku «kontinentet» e ngritura terrae paraqiten në të verdhë, së bashku me veçori më të vogla të sipërfaqes së Venusit.]]

[[File:Venus globe.jpg|thumb|left|340px|Pamje sferike e të dhënave të radarit mbi sipërfaqen e Venusit, ku theksohen veçoritë sipërfaqësore (1989, {{ill|Magellan|en|Magellan (spacecraft)}}). Ngjyrat nuk paraqesin pamjen e sipërfaqes në dritën e dukshme.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Koren |first=Marina |title=Our Solar System in True Color Is Really Something Else |website=The Atlantic |date=2022-02-03 |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2022/02/venus-true-color-solar-system/621460/ |access-date=2025-06-24 |language=en}}&lt;/ref&gt;]]

Sipërfaqja e Venusit ishte objekt hamendësimesh derisa disa nga misteret e saj u zbuluan nga sondat në shekullin XX. Modulet zbarkuese ''{{ill|Venera|en|Venera}}'' të viteve 1975 dhe 1982 dërguan imazhe të një sipërfaqeje të mbuluar me sediment dhe shkëmbinj relativisht këndorë.&lt;ref name=&quot;Mueller_2014&quot;/&gt; Sipërfaqja u hartëzua në hollësi nga ''Magellan'' në vitet 1990–1991. Ka dëshmi të vullkanizmit të përhapur dhe ndryshimet në përqendrimin atmosferik të dioksidit të squfurit mund të tregojnë se ka vullkane aktive.&lt;ref name=&quot;Esposito_1984&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bullock_Grinspoon_2001&quot;/&gt;

[[File:V13 vg261 262.tif|thumb|upright=1.3|Foto me ngjyra e sipërfaqes përreth modulit zbarkues të Venera 13]]

Rreth 80% e sipërfaqes së Venusit mbulohet nga fusha vullkanike të lëmuara, prej të cilave 70% janë fusha me kreshta të rrudhura dhe 10% fusha të lëmuara ose me skaje lobulare.&lt;ref name=&quot;Basilevsky_Head_1995&quot;/&gt; Pjesa tjetër e sipërfaqes përbëhet nga dy «kontinente» malore, njëri në hemisferën veriore të planetit dhe tjetri pak në jug të ekuatorit. Kontinenti verior quhet {{ill|Terra e Ishtarit|en|Ishtar Terra}}, sipas Ishtarit, perëndeshës babilonase të dashurisë, dhe ka përmasa afërsisht sa Australia. Vargmali {{ill|Malet Maxwell|en|Maxwell Montes}} ndodhet në Terrën e Ishtarit. Kontinenti jugor quhet Terra e Afërditës, sipas perëndeshës greke të dashurisë, dhe është më i madhi nga dy rajonet malore, afërsisht sa Amerika e Jugut. Një rrjet çarjesh dhe thyerjesh mbulon pjesën më të madhe të kësaj zone.&lt;ref name=&quot;Kaufmann&quot;/&gt;

Ka dëshmi të fundit për rrjedha llave në Venus (2024),&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-15 |title=Venus is volcanically alive, stunning new find shows |url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/venus-is-volcanically-alive |access-date=2026-03-28 |website=National Geographic |language=en}}&lt;/ref&gt; si rrjedhat në Sif Mons, një vullkan mburojë, dhe në Niobe Planitia, një fushë e rrafshët.&lt;ref name=&quot;NYT-20240527&quot;/&gt; Vërehen kaldera. Planeti ka pak kratere goditjeje, çka tregon se sipërfaqja është relativisht e re, 300–600 milionë vjeçare.&lt;ref name=&quot;Nimmo98&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Strom1994&quot;/&gt; Përveç kratereve të goditjes, maleve dhe luginave që gjenden zakonisht në planetët shkëmborë, Venusi ka disa veçori sipërfaqësore unike. Ndër to janë struktura vullkanike me majë të rrafshët, të quajtura «farra», që ngjajnë disi me petulla dhe kanë gjerësi nga {{Convert|20|to|50|km|mi|abbr=on}} dhe lartësi nga {{Convert|100|to|1000|m|ft|abbr=on}}; sisteme çarjesh radiale, në formë ylli, të quajtura «novae»; struktura me çarje radiale dhe koncentrike që ngjajnë me rrjeta merimangash, të njohura si araknoide; dhe «korona», unaza rrethore çarjesh, ndonjëherë të rrethuara nga një gropëzim. Këto veçori kanë origjinë vullkanike.&lt;ref name=&quot;Frankel&quot;/&gt;

Shumica e veçorive sipërfaqësore të Venusit emërtohen sipas grave historike dhe mitologjike.&lt;ref name=&quot;Batson_Russell_1991&quot;/&gt; Përjashtim bëjnë Malet Maxwell, të emërtuara sipas [[Xhames Klerk Maxwell|James Clerk Maxwell]], si dhe rajonet malore Alpha Regio, Beta Regio dhe Ovda Regio. Këto tri veçori u emërtuan përpara miratimit të sistemit të tanishëm nga [[Unioni Astronomik Ndërkombëtar]], organizmi që mbikëqyr nomenklaturën planetare.&lt;ref name=&quot;jpl-magellan&quot;/&gt;

Gjatësia gjeografike e veçorive fizike në Venus përcaktohet në raport me meridianin fillestar. Fillimisht, meridiani fillestar kalonte përmes pikës së ndritshme në radar, në qendër të veçorisë vezake Eve, që ndodhet në jug të Alpha Regio.&lt;ref name=&quot;Davies_1994&quot;/&gt; Pas përfundimit të misioneve Venera, meridiani fillestar u ripërcaktua që të kalonte përmes majës qendrore të kraterit Ariadne në Sedna Planitia.&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;jpl-magellan2&quot;/&gt;

Terrenet tessera më të vjetra stratigrafikisht kanë vazhdimisht emetueshmëri termike më të ulët se fushat bazaltike përreth, sipas matjeve të ''{{ill|Venus Express|en|Venus Express}}'' dhe ''Magellan'', çka tregon për një përbërje minerale të ndryshme, ndoshta më felsike.&lt;ref name=&quot;Hashimoto_et_al_2008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Helbert_et_al_2008&quot;/&gt; Mekanizmi që prodhon një sasi të madhe kore felsike zakonisht kërkon praninë e një oqeani ujor dhe të [[Pllaka tektonike|tektonikës së pllakave]], duke lënë të kuptohet se kushtet në Venusin e hershëm mund të kenë qenë të banueshme dhe se në një kohë ka pasur trupa të mëdhenj ujorë.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Petkowski |first1=Janusz |last2=Seager |first2=Sara |title=Did Venus ever have oceans? |website=Venus Cloud Life – MIT |date=2021-11-18 |url=https://venuscloudlife.com/are-venus-cloud-layers-too-dry-for-life/ |access-date=2023-04-13 |archive-date=2023-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413112527/https://venuscloudlife.com/are-venus-cloud-layers-too-dry-for-life/ |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt; Megjithatë, natyra e terreneve tessera mbetet shumë e pasigurt.&lt;ref name=&quot;Gilmore_et_al_2017&quot;/&gt;
==== Vullkanizmi ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Vullkanizmi në Venus|en|Volcanism on Venus}}}}

[[Image:PIA00084 Eistla region pancake volcanoes.jpg|thumb|left|upright=1.1|Mozaik radarësh i dy kupolave në formë petulle në rajonin Eistla të Venusit — të dyja {{Convert|65|km|mi|abbr=on}} të gjera dhe më pak se {{Convert|1|km|mi|abbr=on}} të larta]]

Pjesa më e madhe e sipërfaqes së Venusit duket se është formësuar nga veprimtaria vullkanike. Venusi ka disa herë më shumë vullkane se Toka dhe ka 167 vullkane të mëdha me gjerësi mbi {{Convert|100|km|mi|sigfig=1|abbr=on}}. I vetmi kompleks vullkanik i kësaj madhësie në Tokë është ishulli i madh i Havait.&lt;ref name=&quot;Frankel&quot;/&gt; (f. 154) Në Venus janë identifikuar dhe hartëzuar më shumë se 85.000 vullkane.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Barbuzano |first1=Javier |title=A new catalog pinpoints volcanic cones in the best available surface images of Venus – those gathered 30 years ago by NASA's Magellan spacecraft. |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-news/85000-volcanoes-mapped-on-venus |website=skyandtelescope.org |date=2023-04-14 |access-date=2023-04-16 |archive-date=2023-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416223821/https://skyandtelescope.org/astronomy-news/85000-volcanoes-mapped-on-venus/ |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hahn |first1=Rebecca M. |last2=Byrne |first2=Paul K. |title=A Morphological and Spatial Analysis of Volcanoes on Venus |journal=Journal of Geophysical Research: Planets |date=April 2023 |volume=128 |issue=4 |article-number=e2023JE007753 |doi=10.1029/2023JE007753 |bibcode=2023JGRE..12807753H |quote=With the Magellan synthetic-aperture radar full-resolution radar map left- and right-look global mosaics at 75 m-per-pixel resolution, we developed a global catalogue of volcanoes on Venus that contains ~85,000 edifices, ~99% of which are &lt;5 km in diameter. We find that Venus hosts far more volcanoes than previously mapped, and that although they are distributed across virtually the entire planet, size–frequency distribution analysis reveals a relative lack of edifices in the 20–100 km diameter range, which could be related to magma availability and eruption rate. |language=en}}&lt;/ref&gt; Kjo nuk ndodh sepse Venusi është vullkanikisht më aktiv se Toka, por sepse korja e tij është më e vjetër dhe nuk u nënshtrohet proceseve të [[Abrazioni|abrazionit]] që veprojnë në Tokë. Korja oqeanike e Tokës riciklohet vazhdimisht përmes {{ill|Subduksioni|en|Subduction|lt=subduksionit}} në kufijtë e pllakave tektonike dhe ka një moshë mesatare prej rreth 100 milionë vjetësh,&lt;ref name=&quot;Karttunen_et_al_2007&quot;/&gt; ndërsa sipërfaqja e Venusit vlerësohet të jetë 300–600{{Nbsp}}milionë vjeçare.&lt;ref name=&quot;Nimmo98&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Frankel&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nimmo_2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Russell_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_Seasons&quot;/&gt;

Disa rreshta provash tregojnë se në Venus vazhdon veprimtaria vullkanike. Përqendrimet e dioksidit të squfurit në atmosferën e sipërme ranë dhjetëfish midis viteve 1978 dhe 1986, u rritën në vitin 2006 dhe më pas ranë sërish dhjetëfish.&lt;ref name=&quot;ESA_2012-12-03&quot;/&gt; Kjo mund të nënkuptojë se nivelet u rritën disa herë nga shpërthime të mëdha vullkanike.&lt;ref name=&quot;Glaze_1999&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Marcq2012&quot;/&gt; Është sugjeruar se vetëtimat në Venus (të trajtuara më poshtë) mund të vijnë nga veprimtaria vullkanike, pra të jenë vetëtima vullkanike. Në janar 2020, astronomët raportuan prova që sugjeronin se Venusi është aktualisht vullkanikisht aktiv, veçanërisht zbulimin e olivinës, një produkt vullkanik që do të pësonte erozion shpejt në sipërfaqen e planetit.&lt;ref name=&quot;NYT-20200109&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SCI-20200103&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rossow_et_al_1990&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorenz_et_al_2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McGill_2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Otten_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorentz_2018&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kranopol'skii_1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venera_12&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hand_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_2007_11_28&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fukuhara_et_al_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chang_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sci_news_1976&quot;/&gt;

Kjo veprimtari masive vullkanike ushqehet nga brendësia e nxehtë e planetit, e cila, sipas modeleve, mund të shpjegohet me përplasjet energjetike të kohës kur planeti ishte i ri, si edhe me [[Dezintegrimi radioaktiv|dezintegrimin radioaktiv]], si në rastin e Tokës. Përplasjet do të kishin shpejtësi dukshëm më të larta se në Tokë, si sepse Venusi lëviz më shpejt ngaqë ndodhet më afër Diellit, ashtu edhe sepse trupat me ekscentricitet të lartë që përplaseshin me planetin do të kishin shpejtësi të mëdha.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sci.news/space/venus-volcanism-12114.html |title=Early, Energetic Collisions Could Have Fueled Venus Volcanism: Study {{!}} Sci.News |work=Sci.News: Breaking Science News |date=2023-07-20 |access-date=2023-07-21 |archive-date=2023-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230721193015/https://www.sci.news/space/venus-volcanism-12114.html |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;

Në vitet 2008 dhe 2009, ''Venus Express'' vëzhgoi provat e para të drejtpërdrejta të vullkanizmit në vijim, në formën e katër pikave të nxehta infra të kuqe kalimtare dhe të lokalizuara brenda zonës së çarjeve tektonike Ganis Chasma{{Efn|Në njoftimin për shtyp dhe në botimin shkencor ishte shënuar gabimisht si «Ganiki Chasma».&lt;ref name=&quot;Lakdawalla2015&quot;/&gt;}}, pranë vullkanit mburojë Maat Mons. Tri nga pikat u vëzhguan në më shumë se një orbitë radhazi. Mendohet se këto pika përfaqësojnë lavë të nxjerrë rishtazi nga shpërthimet vullkanike.&lt;ref name=&quot;Lakdawalla2015&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ESA_2015-06-18&quot;/&gt; Temperaturat e sakta nuk dihen, sepse madhësia e pikave të nxehta nuk mund të matej, por ka të ngjarë të kenë qenë në intervalin {{Convert|800|-|1100|K|C F}}, krahasuar me temperaturën normale prej {{Convert|740|K|C F}}.&lt;ref name=&quot;Shalygin2015&quot;/&gt; Në vitin 2023, shkencëtarët rishqyrtuan pamjet topografike të rajonit Maat Mons të marra nga sonda orbitale ''Magellan''. Duke përdorur simulime kompjuterike, ata përcaktuan se topografia kishte ndryshuar gjatë një intervali tetëmujor dhe arritën në përfundimin se shkaku ishte vullkanizmi aktiv.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Why the Discovery of an Active Volcano on Venus Matters |last=Kluger |first=Jeffrey |url=https://time.com/6264160/why-volcanoes-on-venus-matter/ |publisher=''Time'' |date=2023-03-17 |access-date=2023-03-19 |archive-date=2023-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319022005/https://time.com/6264160/why-volcanoes-on-venus-matter/ |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USGS_Ganis_Chasma&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nimmo_2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorenz_et_al_2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_Seasons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McGill_2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Otten_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorentz_2018&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kranopol'skii_1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venera_12&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Russell_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hand_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_2007_11_28&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fukuhara_et_al_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chang_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sci_news_1976&quot;/&gt;
==== Krateret ====
[[File:PIA00103 Venus - 3-D Perspective View of Lavinia Planitia.jpg|thumb|upright=0.9|alt=Fushat e Venusit|{{ill|Krateri i goditjes|en|Impact crater|lt=Krateret e goditjes}} në sipërfaqen e Venusit (imazh me ngjyra të rreme, i rindërtuar nga të dhënat e radarit me anë të projeksionit 3D)]]

Në Venus gjenden pothuajse një mijë kratere goditjeje, të shpërndara njëtrajtshëm në të gjithë sipërfaqen e saj. Në trupa të tjerë qiellorë me kratere, si Toka dhe Hëna, krateret paraqesin shkallë të ndryshme degradimi. Në Hënë, degradimi shkaktohet nga goditjet e mëvonshme, ndërsa në Tokë nga erozioni prej erës dhe shiut. Në Venus, rreth 85% e kratereve janë në gjendje pothuajse të paprekur. Numri i kratereve, së bashku me gjendjen e tyre të ruajtur mirë, tregon se planeti kaloi një proces global të ripërtëritjes së sipërfaqes 300–600{{Nbsp}}milionë vjet më parë,&lt;ref name=&quot;Nimmo98&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Strom1994&quot;/&gt; i pasuar nga një pakësim i vullkanizmit.&lt;ref name=&quot;Romeo_Turcotte_2018&quot;/&gt; Ndryshe nga korja e Tokës, e cila është në lëvizje të vazhdueshme, korja e Venusit mendohet të mos jetë në gjendje ta mbajë një proces të tillë. Pa tektonikë të pllakave për të shpërndarë nxehtësinë e mantelit, në Venus ndodh në vend të kësaj një proces ciklik, në të cilin temperaturat e mantelit rriten deri në një nivel kritik që e dobëson koren. Më pas, gjatë një periudhe prej rreth 100{{Nbsp}}milionë vjetësh, ndodh subduksion në shkallë të jashtëzakonshme, duke e ricikluar plotësisht koren.&lt;ref name=&quot;Frankel&quot;/&gt;

Diametri i kratereve të Venusit varion nga {{Convert|3|to|280|km|mi|0|abbr=on}}. Nuk ka kratere më të vegjël se 3{{Nbsp}}km, për shkak të ndikimit të atmosferës së dendur mbi objektet që mbërrijnë në planet. Objektet me më pak se një sasi të caktuar [[Energjia kinetike|energjie kinetike]] ngadalësohen aq shumë nga atmosfera, saqë nuk krijojnë krater goditjeje.&lt;ref name=&quot;Herrick_Phillips_1993&quot;/&gt; Trupat që hyjnë në atmosferë me diametër më të vogël se {{Convert|50|m|ft|-1|abbr=on}} copëtohen dhe digjen në atmosferë para se të arrijnë në sipërfaqe.&lt;ref name=&quot;Morrison_Owens_2003&quot;/&gt;

=== Struktura e brendshme ===
[[File:InteriorOfVenus.svg|thumb|upright=1.05|Struktura e diferencuar e Venusit|alt=Prerje tërthore sferike e Venusit që tregon shtresat e ndryshme]]

Pa të dhëna nga Sizmologjia me valë të reflektuara ose njohuri për [[Momenti i inercisë|momentin e inercisë]], ka pasur pak informacion të drejtpërdrejtë për strukturën e brendshme dhe [[Gjeokimia|gjeokiminë]] e Venusit.&lt;ref name=&quot;goettel&quot;/&gt; Ngjashmëria në madhësi dhe dendësi midis Venusit dhe Tokës sugjeron se të dy planetët kanë strukturë të ngjashme të brendshme: një bërthamë, një mantel dhe një [[Korja (gjeologji)|kore]]. Ashtu si ajo e Tokës, bërthama e Venusit ka shumë gjasa të jetë të paktën pjesërisht e lëngshme, sepse të dy planetët janë ftohur afërsisht me të njëjtin ritëm,&lt;ref name=&quot;Faure_Mensing_2007&quot;/&gt; megjithëse nuk mund të përjashtohet mundësia që bërthama të jetë tërësisht e ngurtë.&lt;ref name=&quot;Dumoulin2017&quot;/&gt; Madhësia pak më e vogël e Venusit do të thotë se trysnitë në brendësinë e tij të thellë janë 24% më të ulëta se ato në Tokë.&lt;ref name=&quot;Aitta_2016&quot;/&gt; Vlerat e parashikuara për momentin e inercisë, bazuar në modelet planetare, sugjerojnë një rreze të bërthamës prej 2.900–3.450&amp;nbsp;km.&lt;ref name=&quot;Dumoulin2017&quot;/&gt; Tashmë ka një vlerësim prej 3.500&amp;nbsp;km, i nxjerrë nga momenti i inercisë dhe bazuar në shpejtësinë e Precesioni boshtor, të matur midis viteve 2006 dhe 2020.&lt;ref name=&quot;Margot_et_al_2021&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;O'Callaghan_2021&quot;/&gt;

Korja e Venusit mendohet të jetë mesatarisht 40 kilometra e trashë dhe deri në 65 kilometra në pikën më të trashë.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Semprich |first1=Julia |last2=Filiberto |first2=Justin |last3=Weller |first3=Matthew |last4=Gorce |first4=Jennifer |last5=Clark |first5=Nolan |title=Metamorphism of Venus as driver of crustal thickness and recycling |journal=Nature Communications |date=2025-03-25 |volume=16 |issue=1 |article-number=2905 |doi=10.1038/s41467-025-58324-1 |doi-access=free |pmid=40133342 |bibcode=2025NatCo..16.2905S |pmc=11937330 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Dallimi kryesor midis dy planetëve është mungesa e dëshmive për tektonikë të pllakave në Venus; kjo mund të vijë ngaqë korja e tij është tepër e fortë për t’u nënshtruar subduksionit pa praninë e ujit që do ta bënte më pak viskoze. Kjo sjell pakësim të humbjes së nxehtësisë nga planeti, duke penguar ftohjen e tij dhe duke ofruar një shpjegim të mundshëm për mungesën e një fushe magnetike të krijuar nga brendësia. Në vend të kësaj, Venusi mund ta humbasë nxehtësinë e brendshme gjatë ngjarjeve të mëdha periodike të ripërtëritjes së sipërfaqes.&lt;ref name=&quot;Nimmo98&quot;/&gt;

=== Fusha magnetike dhe bërthama ===
[[File:Venusian magnetosphere.svg|thumb|Venusi ndërvepron me erën diellore. Paraqiten përbërësit e magnetosferës së induktuar.]]

Në vitin 1967, ''Venera 4'' zbuloi se fusha [[Fusha magnetike|magnetike]] e Venusit ishte shumë më e dobët se ajo e Tokës. Kjo fushë magnetike induktohet nga ndërveprimi midis jonosferës dhe [[Era diellore|erës diellore]],&lt;ref name=&quot;Eroshenko_et_al_1969&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kivelson_Russell_1995&quot;/&gt; dhe jo nga një dinamo e brendshme në bërthamën e Tokës. Magnetosfera e vogël e induktuar e Venusit siguron mbrojtje të papërfillshme të atmosferës nga rrezatimi diellor dhe Rrezatimi kozmik.

Mungesa e një fushe magnetike të brendshme në Venus ishte befasuese, duke pasur parasysh ngjashmërinë e tij në madhësi me Tokën dhe pritshmërinë që bërthama e tij të përmbante një dinamo. Një dinamo kërkon tri gjëra: një lëng përçues, rrotullim dhe konveksion. Mendohet se bërthama është përçuese nga ana elektrike dhe, ndonëse shpesh mendohet se rrotullimi i saj është tepër i ngadaltë, simulimet tregojnë se ai është i mjaftueshëm për të krijuar një dinamo.&lt;ref name=&quot;Luhmann_Russell_2006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Stevenson_2003&quot;/&gt; Kjo nënkupton se dinamos i mungon konveksioni në bërthamën e Venusit. Në Tokë, konveksioni ndodh në shtresën e jashtme të lëngshme të bërthamës, sepse fundi i kësaj shtrese është shumë më i nxehtë se pjesa e sipërme. Në Venus, një ngjarje globale e ripërtëritjes së sipërfaqes mund të ketë ndërprerë tektonikën e pllakave dhe të ketë pakësuar fluksin e nxehtësisë përmes kores. Ky efekt [[Izolimi termik|izolues]] do të rriste temperaturën e mantelit, duke pakësuar kështu fluksin e nxehtësisë që del nga bërthama. Si rrjedhojë, nuk do të kishte gjeodinamo të brendshme për të krijuar fushë magnetike. Përkundrazi, nxehtësia e bërthamës po e rinxeh koren.&lt;ref name=&quot;nimmo02&quot;/&gt;

Një mundësi është që Venusi të mos ketë bërthamë të brendshme të ngurtë,&lt;ref name=&quot;Konopliv_Yoder_1996&quot;/&gt; ose që bërthama e tij të mos jetë duke u ftohur, kështu që e gjithë pjesa e lëngshme e saj të ketë afërsisht të njëjtën temperaturë. Një mundësi tjetër është që bërthama e tij të jetë ngurtësuar plotësisht tashmë. Gjendja e bërthamës varet shumë nga përqendrimi i squfurit, i cili aktualisht nuk dihet.&lt;ref name=&quot;nimmo02&quot;/&gt;

Një mundësi tjetër është që mungesa e një goditjeje të madhe në Venus (''ndryshe nga'' goditja që formoi Hënën në Tokë) ta ketë lënë bërthamën e Venusit të shtresëzuar që nga formimi i saj gradual, pa forcat e nevojshme për të nisur ose mbajtur konveksionin dhe, rrjedhimisht, një “gjeodinamo”.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Jacobson |first1=Seth A. |last2=Rubie |first2=David C. |last3=Hernlund |first3=John |last4=Morbidelli |first4=Alessandro |last5=Nakajima |first5=Miki |title=Formation, stratification, and mixing of the cores of Earth and Venus |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=September 2017 |volume=474 |pages=375–386 |doi=10.1016/j.epsl.2017.06.023 |arxiv=1710.01770 |bibcode=2017E&amp;PSL.474..375J |language=en}}&lt;/ref&gt;

Magnetosfera e dobët rreth Venusit bën që era diellore të ndërveprojë drejtpërdrejt me atmosferën e tij të jashtme. Këtu, jonet e hidrogjenit dhe oksigjenit krijohen nga shpërbërja e molekulave të ujit për shkak të rrezatimit [[Rrezet ultravjollcë|ultravjollcë]]. Era diellore u jep më pas energji disa prej këtyre joneve, duke u mundësuar të arrijnë shpejtësi të mjaftueshme për t’i shpëtuar fushës gravitacionale të Venusit. Ky proces erozioni shkakton humbje të vazhdueshme të joneve me masë të vogël të hidrogjenit, heliumit dhe oksigjenit, ndërsa molekulat me masë më të madhe, si dioksidi i karbonit, ka më shumë gjasa të mbeten. Erozioni atmosferik nga era diellore mund të ketë shkaktuar humbjen e pjesës më të madhe të ujit të Venusit gjatë miliardit të parë të viteve pas formimit të tij.&lt;ref name=&quot;nature450_7170_629&quot;/&gt; Megjithatë, planeti mund ta ketë ruajtur dinamonë gjatë 2–3 miliardë viteve të para, prandaj humbja e ujit mund të ketë ndodhur më vonë.&lt;ref name=&quot;O'Rourke_et_al_2019&quot;/&gt; Erozioni e ka rritur raportin e deuteriumit, me masë më të madhe, ndaj hidrogjenit, me masë më të vogël, në atmosferë njëqindfish krahasuar me pjesën tjetër të Sistemit Diellor.&lt;ref name=&quot;Donahue_et_al_1982&quot;/&gt;
== Atmosfera dhe klima ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Atmosfera e Venusit|en|Atmosphere of Venus}}}}

{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Qielli jashtëtokësor#Venusi|en|Extraterrestrial sky#Venus}}}}
[[File:Venus - December 23 2016.png|alt=Atmosfera e Venusit duket e errët dhe e përshkuar nga hije. Hijet ndjekin drejtimin e erërave mbizotëruese.|thumb|upright=0.9|Struktura e reve në atmosferën e Venusit, e dukshme përmes imazheve në ultraviolet]]

Venusi ka një [[atmosfera|atmosferë]] të dendur, të përbërë nga 96,5% [[dioksidi i karbonit]] dhe 3,5% azot; të dyja këto gjenden si fluide superkritike në sipërfaqen e planetit, me dendësi sa 6,5% e dendësisë së ujit&lt;ref name=&quot;u3r1a&quot;/&gt;; si dhe gjurmë gazesh të tjera, përfshirë dioksidin e sulfurit.&lt;ref name=&quot;SolarSystemEncyclopedia&quot;/&gt; Masa e atmosferës së tij është 92 herë më e madhe se ajo e Tokës, ndërsa presioni në sipërfaqe është rreth 93 herë më i madh se në sipërfaqen e Tokës — i barasvlershëm me presionin në një thellësi prej gati {{convert|1|km|mi|frac=8|abbr=on}} nën sipërfaqen e oqeaneve të Tokës. Dendësia në sipërfaqe është {{Convert|65|kg/m3|lb/ft3|abbr=on}}, sa 6,5% e dendësisë së ujit&lt;ref name=&quot;u3r1a&quot;/&gt; ose 50 herë më e madhe se dendësia e atmosferës së Tokës në {{convert|20|C|K C F|0|order=out}} në nivelin e detit. Atmosfera e pasur me CO₂ shkakton [[efekti i serës|efektin më të fuqishëm të serës]] në Sistemin Diellor, duke krijuar temperatura sipërfaqësore prej të paktën {{convert|462|C|K C F|order=out}}.&lt;ref name=&quot;nasa_venus&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CWRU_2006&quot;/&gt; Si pasojë, sipërfaqja e Venusit është më e nxehtë se ajo e [[Merkuri (planet)|Merkurit]],&lt;ref name=&quot;Lewis_2004&quot;/&gt; ndonëse Venusi është pothuajse dy herë më larg nga Dielli dhe merr vetëm rreth një të katërtën e rrezatimit diellor që merr Merkuri: 2.600 W/m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (dyfishi i sasisë që merr Toka).&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt; Për shkak të {{ill|Efekti serrë i pakontrolluar|en|runaway greenhouse effect|lt=efektit serrë të pakontrolluar}}, shkencëtarë si [[Carl Sagan]] e kanë paraqitur Venusin si paralajmërim dhe objekt studimi në lidhje me [[Ndryshimet klimatike|ndryshimet klimatike]] në Tokë.&lt;ref name=&quot;Newitz 2013&quot;/&gt; Prandaj Venusi është quajtur edhe planet serrë.&lt;ref name=&quot;Landis2003&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Querol |first=Ricardo de |title='Cosmos': Carl Sagan was right (and we didn't pay much attention to him) |website=EL PAÍS English |date=28 April 2023 |url=https://english.elpais.com/opinion/2023-04-28/cosmos-carl-sagan-was-right-and-we-didnt-pay-much-attention-to-him.html |access-date=12 March 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Atmosfera e Venusit është e pasur me [[Grupi i tetëmbëdhjetë i elementeve kimike|gaze fisnike]] parësore krahasuar me atë të Tokës.&lt;ref name=&quot;Halliday_2020&quot;/&gt; Ky pasurim tregon se evolucioni i Venusit dhe i Tokës u ndanë herët. Për të shpjeguar këtë pasurim, janë propozuar përplasja e pazakontë e një komete të madhe&lt;ref name=&quot;Owen_et_al_1992&quot;/&gt; ose përvetësimi i një atmosfere parësore më masive nga mjegullnaja diellore.&lt;ref name=&quot;Pepin_1991&quot;/&gt; Megjithatë, atmosfera ka pak argon-40 radiogjenik, tregues i çlirimit të gazeve nga manteli, çka sugjeron se magmatizmi i madh u ndërpre herët.&lt;ref name=&quot;Namiki_Solomon_1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;O'Rurke_Korenaga_2015&quot;/&gt;

Studimet kanë sugjeruar se miliarda vjet më parë atmosfera e Venusit mund t’i ngjante shumë më tepër asaj të Tokës së hershme dhe se në sipërfaqe mund të ketë pasur sasi të konsiderueshme uji të lëngshëm.&lt;ref name=&quot;Ernst 2022&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Way Del Genio 2020 p.&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Way Del Genio Kiang Sohl 2016 pp. 8376–8383&quot;/&gt; Pas një periudhe prej 600 milionë deri në disa miliardë vjetësh,&lt;ref name=&quot;baas39_540&quot;/&gt; rritja e ndriçimit të Diellit dhe, ndoshta, riformësimi i madh vullkanik i sipërfaqes shkaktuan avullimin e ujit fillestar.&lt;ref name=&quot;Steigerwald 2022&quot;/&gt; Efekti serrë i pakontrolluar u krijua pasi atmosfera arriti një nivel kritik gazesh serrë, përfshirë avujt e ujit.&lt;ref name=&quot;Kasting&quot;/&gt; 
[[File:11214 2023 956 Fig6 HTML.webp|thumb|upright=0.8|Profili atmosferik sipas lartësisë (shkalla majtas): shtresat e reve, ndryshimi i temperaturës (vija e trashë ''VIRA'' dhe shkalla poshtë), ndryshimi i presionit (shkalla djathtas) dhe shpejtësia e erës (vijat me pika ''PV'' dhe shkalla sipër)]]

Inercia termike dhe transferimi i nxehtësisë nga erërat në atmosferën e poshtme bëjnë që temperatura e sipërfaqes të mos ndryshojë ndjeshëm ndërmjet hemisferave të kthyera nga Dielli dhe atyre që nuk janë të kthyera nga ai, pavarësisht rrotullimit të ngadaltë të Venusit. Erërat në sipërfaqe janë të ngadalta dhe lëvizin me disa kilometra në orë, por dendësia e lartë e atmosferës pranë sipërfaqes bën që ato të ushtrojnë forcë të konsiderueshme mbi pengesat dhe të transportojnë pluhur e gurë të vegjël nëpër sipërfaqe. Vetëm kjo do ta bënte të vështirë ecjen e njeriut, edhe pa marrë parasysh nxehtësinë, presionin dhe mungesën e oksigjenit.&lt;ref name=&quot;Moshkin_et_al_1979&quot;/&gt;

Mbi shtresën e dendur të CO₂-së gjenden re të trasha, në lartësi 45 deri në 70&amp;nbsp;km mbi sipërfaqe,&lt;ref&gt;{{cite web |title=New details on venusian clouds revealed |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/New_details_on_venusian_clouds_revealed |publisher=European Space Agency |date=2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; të përbëra kryesisht nga acidi sulfurik. Ai formohet nga një reaksion i katalizuar nga rrezatimi ultravjollcë, në të cilin marrin pjesë molekulat e dioksidit të sulfurit dhe më pas uji,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Acid clouds and lightning |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Acid_clouds_and_lightning |publisher=European Space Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; duke krijuar hidrat të acidit sulfurik.&lt;ref&gt;{{cite conference |last1=Delitsky |first1=M. L. |last2=Baines |first2=K. H. |title=Chemistry in the Venus clouds: Sulfuric acid reactions and freezing behavior of aqueous liquid droplets |conference=AAS/Division for Planetary Sciences Meeting Abstracts #47 |date=2015 |volume=47 |bibcode=2015DPS....4721702D |language=en}}&lt;/ref&gt; Përveç kësaj, retë përmbajnë rreth 1% klorur hekuri(III).&lt;ref name=&quot;kras006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Krasnopolsky_2006&quot;/&gt; Përbërës të tjerë të mundshëm të grimcave të reve janë sulfati i hekurit(III), kloruri i aluminit dhe anhidridi fosforik. Retë në nivele të ndryshme kanë përbërje dhe shpërndarje të madhësive të grimcave të ndryshme.&lt;ref name=&quot;Rossow_et_al_1990&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorenz_et_al_2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_Seasons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McGill_2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Otten_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorentz_2018&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kranopol'skii_1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venera_12&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Russell_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hand_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_2007_11_28&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fukuhara_et_al_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chang_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USGS_Ganis_Chasma&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nimmo_2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sci_news_1976&quot;/&gt;
{|class=&quot;wikitable floatleft&quot; style=&quot;font-size: 100%; margin-right: 1em;&quot;
|+ Temperatura e Venusit&lt;ref name=&quot;Basilevsky_2003&quot;&gt;{{cite journal | title=The surface of Venus | last1=Basilevsky | first1=A. T. | last2=Head | first2=J. W. | journal=Reports on Progress in Physics | year=2003 | volume=66 | issue=10 | pages=1699–1734 | doi=10.1088/0034-4885/66/10/R04 | bibcode=2003RPPh...66.1699B |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;esaozone&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ESA-20130129&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130130&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs 2012&quot;/&gt;&lt;sup&gt;f. 1707&lt;/sup&gt;
|-
! Vendndodhja !! Temperatura e sipërfaqes
|-
| Depresionet e thella || ~750 K (477 °C)
|-
| Mesatarja || ~740 K (467 °C)
|-
| Në majën e vargmalit Malet Maxwell || ~650 K (377 °C)
|}
== Orbita dhe rrotullimi ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Orbita e Venusit|en|Orbit of Venus}}}}

[[File:Solar system orrery inner planets.gif|alt=Marsi rrotullohet rreth Diellit më larg dhe më ngadalë se Toka|thumb|upright=1.1|Venusi është planeti i dytë nga Dielli,&lt;ref name=&quot;d803&quot;&gt;{{cite web | title=Venus | publisher=NASA Science | date=2023-05-31 | url=https://science.nasa.gov/venus/ | access-date=2026-08-16 | language=en}}&lt;/ref&gt; dhe përfundon një orbitë të plotë për rreth 224 ditë.]]

Venusi rrotullohet rreth Diellit në një largësi mesatare prej rreth {{Convert|0.72|AU|e6km+e6mi|abbr=unit|lk=on}} dhe përfundon një orbitë çdo 224,7 ditë. Ai përshkon 13 orbita në 7,998 vjet, prandaj pozicioni i tij në qiellin tonë përsëritet pothuajse çdo tetë vjet. Megjithëse të gjitha [[Orbita|orbitat]] planetare janë [[Elipsi|eliptike]], orbita e Venusit është aktualisht më e afërta me një rreth, me një ekscentricitet më të vogël se 0,01.&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt; Simulimet e dinamikës orbitale të Sistemit Diellor të hershëm kanë treguar se ekscentriciteti i orbitës së Venusit mund të ketë qenë dukshëm më i madh në të kaluarën, duke arritur vlera deri në 0,31 dhe duke ndikuar ndoshta në zhvillimin e klimës së hershme.&lt;ref name=&quot;psj_1_42&quot;/&gt;

[[File:11214 2023 956 Fig7 HTML.webp|thumb|upright=1.1|Venusi dhe rrotullimi i tij në raport me lëvizjen e tij orbitale]]

Venusi ka rrotullim retrograd, që do të thotë se, ndryshe nga shumica e planetëve, përfshirë Tokën, ai rrotullohet rreth boshtit të vet në drejtim të akrepave të orës, në kahun e kundërt të lëvizjes së tij kundërorare rreth Diellit.
Prandaj, dita yjore e Venusit, prej 243 ditësh tokësore, zgjat më shumë se një vit venusian, prej 224,7 ditësh tokësore.
Po të ishte Venusi i bllokuar nga baticat, ai do t’ia drejtonte gjithmonë të njëjtën faqe Diellit dhe dita e tij yjore do të zgjaste 224,7 ditë. Megjithatë, atmosfera e Venusit është masive dhe planeti ndodhet afër Diellit, prandaj ngrohja e pabarabartë e atmosferës i jep Venusit një rrotullim të lehtë retrograd. Për të njëjtën arsye, gjatësia e ditës luhatet deri në 20 minuta.&lt;ref&gt;{{cite web | last1=Whitt | first1=Kelly Kizer | title=The length of a day on Venus is always changing – Space | website=EarthSky | date=2021-05-05 | url=https://earthsky.org/space/venus-length-of-day-spin-rate-axial-tilt-radio-waves/ | access-date=2023-04-28 | archive-date=2023-04-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230428232110/https://earthsky.org/space/venus-length-of-day-spin-rate-axial-tilt-radio-waves/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Margot_et_al_2021&quot; /&gt; Periudha e rrotullimit të Venusit, e matur nga të dhënat e anijes kozmike ''Magellan'' gjatë një periudhe 500-ditore, është më e shkurtër se periudha e rrotullimit e matur gjatë 16 viteve ndërmjet vizitave të anijeve kozmike ''Magellan'' dhe ''Venus Express'', me një ndryshim prej rreth 6,5{{Nbsp}}minutash.&lt;ref name=&quot;slowing spin&quot;/&gt; Për shkak të rrotullimit retrograd, dita diellore në Venus është dukshëm më e shkurtër se dita yjore dhe zgjat 116,75 ditë tokësore.&lt;ref name=&quot;planetary-facts&quot;/&gt;
Një vit venusian zgjat rreth 1,92{{Nbsp}}ditë diellore venusiane.&lt;ref name=&quot;compare&quot;/&gt; Për një vëzhgues në sipërfaqen e Venusit, Dielli do të lindte në perëndim dhe do të perëndonte në lindje,&lt;ref name=&quot;compare&quot;/&gt; megjithëse retë e patejdukshme të Venusit pengojnë vëzhgimin e Diellit nga sipërfaqja e planetit.&lt;ref name=&quot;Brunier_2002&quot;/&gt;

Venusi mund të jetë formuar nga mjegullnaja diellore me një periudhë rrotullimi dhe pjerrësi boshtore të ndryshme. Gjendja e tij e tanishme mund të jetë pasojë e ndryshimeve kaotike të rrotullimit, të shkaktuara nga perturbimet planetare dhe efektet e [[Fazat e detit|baticave]] në atmosferën e tij të dendur; ky ndryshim mund të ketë ndodhur gjatë miliarda vjetëve. Periudha e rrotullimit të Venusit mund të përfaqësojë një gjendje ekuilibri ndërmjet bllokimit nga baticat nga graviteti i Diellit, i cili priret ta ngadalësojë rrotullimin, dhe një batice atmosferike të krijuar nga ngrohja diellore e atmosferës së dendur venusiane.&lt;ref name=&quot;Correia_et_al_2003&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Laskar_De_Surgy_2003&quot;/&gt; Intervali mesatar prej 584 ditësh ndërmjet dy afrimeve të njëpasnjëshme të Venusit me Tokën është pothuajse saktësisht i barabartë me 5{{Nbsp}}ditë diellore venusiane (5,001444, për të qenë të saktë),&lt;ref name=&quot;Gold_Soter_1969&quot;/&gt; por hipoteza e një rezonance rrotullim–orbitë me Tokën është hedhur poshtë.&lt;ref name=&quot;apj2_230_L123&quot;/&gt;

Venusi nuk ka satelitë natyrorë.&lt;ref name=&quot;icarus202&quot;/&gt; Ai ka disa asteroide trojane: asteroidi kuasisatelit 524522 Zoozve&lt;ref name=&quot;Mikkola_et_al_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Carlos_De_la_Fuente_Marcos_2012&quot;/&gt; dhe dy trojanë të tjerë të përkohshëm, 322756 2001 CK&lt;sub&gt;32&lt;/sub&gt; dhe 2012 XE&lt;sub&gt;133&lt;/sub&gt;.&lt;ref name=&quot;dynamics&quot;/&gt; Në shekullin XVII, Xhovani Kasini njoftoi se kishte vëzhguar një hënë që rrotullohej rreth Venusit, të cilën e quajti Neith. Gjatë {{Val|200|u=years}} pasuese u njoftuan shumë vëzhgime të tjera, por u përcaktua se shumica e tyre ishin yje në afërsi. Studimi i vitit 2006 nga Alex Alemi dhe David Stevenson, i cili shqyrtoi modele të Sistemit Diellor të hershëm në Institutin e Teknologjisë të Kalifornisë, tregon se Venusi ka gjasa të ketë pasur të paktën një hënë, të krijuar nga një përplasje e madhe miliarda vjet më parë.&lt;ref name=&quot;Musser_2006&quot;/&gt; Sipas studimit, rreth 10{{Nbsp}}milionë{{Nbsp}}vjet më vonë, një tjetër përplasje përmbysi drejtimin e rrotullimit të planetit dhe ngadalësimi nga baticat bëri që hëna e Venusit të afrohej gradualisht drejt brendësisë, derisa u përplas me Venusin.&lt;ref name=&quot;Tytell_2006&quot;/&gt; Nëse përplasjet e mëvonshme krijuan hëna, ato u zhdukën në të njëjtën mënyrë. Një shpjegim alternativ për mungesën e satelitëve është ndikimi i baticave të fuqishme diellore, të cilat mund t’i destabilizojnë satelitët e mëdhenj që rrotullohen rreth planetëve tokësorë të brendshëm.&lt;ref name=&quot;icarus202&quot;/&gt;

Në hapësirën orbitale të Venusit gjendet një unazë-re pluhuri,&lt;ref name=&quot;Frazier 2021&quot;/&gt; me një origjinë të mundshme nga asteroidet që e ndjekin Venusin,&lt;ref name=&quot;Garner 2019&quot;/&gt; nga pluhuri ndërplanetar që migron në trajta valësh, ose nga mbetjet e diskut rrethyllor fillestar të Sistemit Diellor, prej të cilit u formua sistemi planetar.&lt;ref name=&quot;Rehm 2021&quot;/&gt;
=== Orbita në raport me Tokën ===
[[File:Venus pentagram.png|thumb|Toka është vendosur në qendër të diagramit, ndërsa kurba paraqet drejtimin dhe largësinë e Venusit si funksion të kohës.|alt=Një model kompleks, spiral dhe në formë luleje, me pesë sythe që rrethojnë mesin]]

Toka dhe Venusi kanë një {{ill|Rezonanca orbitale|en|Orbital resonance|lt=rezonancë orbitale}} të përafërt 13:8 (Toka kryen tetë orbita për çdo 13 orbita të Venusit).&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bazsó |first1=A. |last2=Eybl |first2=V. |last3=Dvorak |first3=R. |last4=Pilat-Lohinger |first4=E. |last5=Lhotka |first5=C. |year=2010 |title=A survey of near-mean-motion resonances between Venus and Earth |journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy |volume=107 |issue=1 |pages=63–76 |arxiv=0911.2357 |bibcode=2010CeMDA.107...63B |doi=10.1007/s10569-010-9266-6 |language=en}}&lt;/ref&gt;
Prandaj, ato afrohen me njëra-tjetrën dhe arrijnë konjuksionin e poshtëm mesatarisht çdo {{ill|Periudha sinodike|en|Synodic period|lt=periudhë sinodike}} prej 584 ditësh.&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt; Rruga që përshkon Venusi në raport me Tokën, parë nga pikëpamja gjeocentrike, vizaton një [[Pentagrami|pentagram]] gjatë pesë periudhave sinodike, duke u zhvendosur me 144° në çdo periudhë. Ky pentagram i Venusit nganjëherë quhet «petalet e Venusit», për shkak të ngjashmërisë pamore të rrugës me një lule.&lt;ref name=&quot;Ottewel_2022&quot;/&gt;

Kur Venusi ndodhet mes [[Toka|Tokës]] dhe Diellit në {{ill|Konjuksioni|en|Conjunction (astronomy)|lt=konjuksionin e poshtëm}}, ai afrohet më shumë me Tokën se çdo planet tjetër, në një largësi mesatare prej {{convert|41|e6km|e6mi|abbr=unit}}.&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MoreOrLess&quot;/&gt;
Për shkak të zvogëlimit të ekscentricitetit të orbitës së Tokës, largësitë minimale do të rriten gjatë dhjetëra mijëra vjetëve. Nga viti{{spaces}}1 deri më 5383, do të ndodhin 526 afrime në më pak se {{convert|40|e6km|e6mi|abbr=unit}}; më pas, nuk do të ketë asnjë për rreth 60.158 vjet.&lt;ref name=&quot;Solex11&quot;/&gt;

Megjithëse Venusi afrohet më shumë me Tokën, Mërkuri është më shpesh planeti më i afërt me Tokën dhe me çdo planet tjetër.&lt;ref name=&quot;AIP Publishing 2019 p.&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |title= Venus is not Earth's closest neighbour {{!}} Calculations and simulations confirm that on average, Mercury is the nearest planet to Earth-and to every other planet in the solar system. |magazine=Physics Today |doi=10.1063/PT.6.3.20190312a |first1=Tom |last1=Stockman |first2=Gabriel |last2=Monroe |first3=Samuel |last3=Cordner |date=2019 |publisher=American Institute of Physics |language=en}}&lt;/ref&gt; Venusi është përdorur si pikëkalim për manovrat e [[Asistimi gravitacional|asistimit gravitacional]], të cilat janë përcaktuar si mënyrë më ekonomike për të udhëtuar drejt Mërkurit,&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Yen |first=C.-W. L. |date=August 1986 |title=Ballistic Mercury orbiter mission via Venus and Mercury gravity assists |conference=Astrodynamics 1985 |pages=1293–1308 |bibcode=1986asdy.conf.1293Y |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Sturms |first1=Francis M. |last2=Cutting |first2=Elliott |title=Trajectory analysis of a 1970 mission to Mercury via a close encounter with Venus. |journal=Journal of Spacecraft and Rockets |date=May 1966 |volume=3 |issue=5 |pages=624–631 |doi=10.2514/3.28505 |bibcode=1966JSpRo...3..624C |language=en}}&lt;/ref&gt; Diellit,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Parker Solar Probe Changed the Game Before it Even Launched - NASA |work=NASA |url=https://www.nasa.gov/solar-system/parker-solar-probe-changed-the-game-before-it-even-launched/ |access-date=2025-06-23 |language=en}}&lt;/ref&gt; asteroidëve,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IV-1 |url=https://nss.org/settlement/nasa/spaceres/IV-1.html |access-date=2025-06-22 |website=nss.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Marsit,&lt;ref name=&quot;Izenberg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Izenberg |first1=Noam R. |last2=McNutt |first2=Ralph L. |last3=Runyon |first3=Kirby D. |last4=Byrne |first4=Paul K. |last5=MacDonald |first5=Alexander |title=Venus Exploration in the New Human Spaceflight Age |journal=Acta Astronautica |date=March 2021 |volume=180 |pages=100–104 |doi=10.1016/j.actaastro.2020.12.020 |bibcode=2021AcAau.180..100I |doi-access=free |language=en}}&lt;/ref&gt; Jupiterit dhe më tej.&lt;ref name=&quot;Petropoulos Longuski Bonfiglio 2000 pp. 776–783&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Taylor 2020&quot;/&gt;

Nga pikëpamja e baticave, Venusi ushtron mbi Tokën forcën e tretë më të madhe baticore, pas Hënës dhe Diellit, ndonëse dukshëm më të vogël.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Interplanetary Low Tide |website=Science Mission Directorate |date=2000-05-03 |url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/ast04may_1m |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604014510/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2000/ast04may_1m |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Vëzhgueshmëria ==
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|alt=Fotografi e qiellit të natës, marrë nga bregu i detit. Në horizont duket një shkëlqim drite diellore. Shihen shumë yje. Venusi ndodhet në qendër dhe shkëlqen shumë më tepër se çdo yll; drita e tij pasqyrohet në oqean.|Venusi, i paraqitur pak djathtas qendrës, është gjithmonë më i ndritshëm se të gjithë planetët dhe yjet e tjerë në shkëlqimin e tyre maksimal, siç shihet nga Toka. Në pjesën e sipërme të figurës duket Jupiteri.]]

Për syrin e lirë, Venusi duket si një pikë e bardhë drite, me një madhësi të dukshme maksimale prej −4,92, më i ndritshëm se çdo planet apo yll tjetër, përveç Diellit,&lt;ref name=&quot;Dickinson_1998&quot;/&gt; edhe kur është më i zbehtë gjatë {{ill|Tranziti i Venusit|en|Transit of Venus|lt=kalimit të tij}}, kur madhësia e dukshme është −2,98.&lt;ref name=&quot;Mallama_and_Hilton&quot;/&gt; Madhësia mesatare e dukshme e planetit është −4,14, me devijim standard 0,31.&lt;ref name=&quot;Mallama_and_Hilton&quot;/&gt; Shkëlqimin më të madh Venusi e arrin gjatë fazës në formë drapëri, rreth një muaj para ose pas konjuksionit të poshtëm. Kur ndriçohet nga prapa prej Diellit, Venusi zbehet deri afërsisht në madhësinë −3; vlera e saktë varet nga këndi i fazës.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Start watching for Venus brightest in the morning sky |website=Earth &amp; Sky |date=2025-04-15 |url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/venus-brightest-greatest-brilliancy-greatest-illuminated-extent-2/ |access-date=2025-04-21 |language=en}}&lt;/ref&gt; Planeti është mjaft i ndritshëm për t’u parë edhe në mes të ditës,&lt;ref name=&quot;Flanders_2011&quot;/&gt; por vërehet më lehtë kur Dielli është ulët mbi horizont ose kur perëndon. Si planet i poshtëm, ai ndodhet gjithmonë brenda rreth 47° nga [[Dielli|Dielli]].&lt;ref name=&quot;ephemeris&quot;/&gt;

Venusi «parakalon» Tokën çdo 584 ditë, ndërsa orbiton rreth Diellit.&lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt; Gjatë këtij procesi, ai shndërrohet nga «Ylli i Mbrëmjes», i dukshëm pas perëndimit të Diellit, në «Yllin e Mëngjesit», i dukshëm para lindjes së Diellit. Edhe pse Mërkuri, planeti tjetër i poshtëm, arrin zgjatje maksimale vetëm 28° dhe shpesh dallohet me vështirësi në muzg, Venusi nuk mund të mos vihet re kur është më i ndritshëm. Zgjatja e tij maksimale më e madhe bën që ai të shihet në qiellin e errët shumë kohë pas perëndimit të Diellit. Si objekti pikësor më i ndritshëm në qiell, Venusi shpesh raportohet gabimisht si një «[[Objekti fluturues i paidentifikuar|objekt fluturues i paidentifikuar]]».&lt;ref name=&quot;ASP_2021&quot;/&gt;

Ngaqë Venusi i afrohet Tokës gjatë konjuksionit të poshtëm dhe orbita e tij është e pjerrët në raport me rrafshin e orbitës së Tokës, ai mund të duket më shumë se 8° në veri ose në jug të ekliptikës, më shumë se çdo planet apo Hënë tjetër. Çdo tetë vjet, rreth marsit, ai shfaqet kaq larg në veri të ekliptikës, në yjësinë e [[Peshqit (yjësia)|Peshqve]] (si në mesin e marsit 2025); po ashtu, çdo tetë vjet, shfaqet kaq larg në jug të ekliptikës, në gusht ose shtator, në yjësinë e [[Virgjëresha (yjësia)|Virgjëreshës]] (si në fund të gushtit 2023). Kështu, në hemisferën veriore, Venusi mund të ndodhet në veri të Diellit dhe të shfaqet si yll i mëngjesit dhe yll i mbrëmjes brenda së njëjtës ditë. Koha e këtyre zhvendosjeve drejt veriut ose jugut lëviz ngadalë më herët gjatë vitit. Pas tridhjetë ciklesh (240 vjetësh), cikli zëvendësohet gradualisht nga një cikël tjetër, i zhvendosur me tre vjet; kështu, situata kthehet afër asaj fillestare pas 243 orbitash të Tokës dhe 395 orbitash të Venusit.&lt;ref&gt;Shih [https://ssd.jpl.nasa.gov/api/horizons.api?format=text&amp;COMMAND=299&amp;START_TIME=%272000-1-21%2015:51:57%27&amp;STOP_TIME=%272104-4-15%2013:23:31%27&amp;STEP_SIZE=2798&amp;QUANTITIES=31 këtë llogaritje të efemeridës nga JPL Horizons].&lt;/ref&gt;

Okultimet e Venusit nga Hëna, kur Hëna bllokon pamjen e Venusit për vëzhguesit në pjesë të caktuara të Tokës, ndodhin mesatarisht rreth dy herë në vit, ndonjëherë disa herë brenda një viti (ndonëse rrallë).&lt;ref name=&quot;Rossow_et_al_1990&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorenz_et_al_2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_Seasons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McGill_2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Otten_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorentz_2018&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kranopol'skii_1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venera_12&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Russell_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hand_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_2007_11_28&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fukuhara_et_al_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chang_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USGS_Ganis_Chasma&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nimmo_2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sci_news_1976&quot;/&gt;
=== Fazat ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Fazat e Venusit|en|Phases of Venus}}}}

[[File:Phases Venus.jpg|thumb|Fazat e Venusit dhe ndryshimi i diametrit të saj të dukshëm|alt=Diagram që paraqet fazat e Venusit]]

Teksa rrotullohet rreth [[Dielli|Diellit]], Venusi shfaq {{ill|Fazat e Venusit|en|Phases of Venus|lt=faza}} të ngjashme me ato të [[Hëna|Hënës]], kur vëzhgohet me teleskop. Planeti duket si një disk i vogël dhe i «plotë» kur ndodhet në anën e kundërt të Diellit (në konjuksionin e sipërm). Venusi shfaq një disk më të madh dhe fazën e «çerekut» kur arrin elongimin maksimal nga Dielli, dhe shkëlqen më fort në qiellin e natës. Në vëzhgimet teleskopike, planeti duket si një «hënë e hollë» shumë më e madhe kur kalon në anën e afërt, midis Tokës dhe Diellit. Venusi shfaq madhësinë më të madhe dhe fazën e «re» kur ndodhet midis Tokës dhe Diellit (në konjuksionin e poshtëm). Atmosfera e tij mund të shihet përmes teleskopëve, nga aureola e dritës së Diellit që thyhet rreth tij.&lt;ref name=&quot;ephemeris&quot;/&gt; Fazat shihen qartë me një teleskop 4 inç.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lavender |first=Gemma |date=2023-03-26 |title=What equipment do you need to see and photograph the planets |url=https://www.space.com/what-equipment-do-you-need-to-see-and-photograph-the-planets |access-date=2024-06-05 |website=Space.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Megjithëse dukshmëria e fazave të Venusit me sy të lirë është e diskutueshme, ka dëshmi të vëzhgimeve të tij në formë drapëri.&lt;ref name=&quot;Goines_1995&quot;/&gt;

=== Shfaqjet gjatë ditës ===
[[File:Lunar Occultation of Venus (NHQ201512070001).jpg|alt=Venusi pranë një Hëne në formë drapëri në qiellin blu të ditës|thumb|Venusi shpesh mund të shihet me sy të lirë gjatë ditës, siç u pa pak para fshehjes së tij nga Hëna më 7 dhjetor 2015.]]
Kur Venusi është mjaftueshëm i ndritshëm dhe mjaft larg këndorisht nga Dielli, ai vërehet lehtë me sy të lirë në një qiell të kthjellët gjatë ditës, ndonëse shumica e njerëzve nuk dinë ta kërkojnë.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Viewing Venus in Broad Daylight |url=https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ |access-date=2023-07-17 |website=www.fourmilab.ch |archive-date=2021-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115012816/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt; Astronomi Edmund Halley (Edmund Halley) llogariti shkëlqimin maksimal të planetit për syrin e lirë në vitin 1716, kur shfaqja e tij gjatë ditës alarmoi shumë banorë të Londrës. Perandori francez Napoleon Bonaparti e pa një herë shfaqjen e planetit gjatë ditës, teksa merrte pjesë në një pritje në [[Luksemburgu|Luksemburg]].&lt;ref name=&quot;Chatfield_2015&quot;/&gt; Një tjetër vëzhgim historik i planetit gjatë ditës ndodhi gjatë inaugurimit të presidentit amerikan [[Abraham Lincoln]] në Uashington, më 4{{Nbsp}}mars 1865.&lt;ref name=&quot;Gaherty_2012&quot;/&gt;

=== Tranzitet ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Tranziti i Venusit|en|Transit of Venus}}}}

[[File:Transit of Venus viewed in Wagga Wagga (2).jpg|alt=Disk i bardhë me një pikë të vogël të zezë, i projektuar në një ekran|left|thumb|upright=0.75|Tranziti i Venusit i vitit 2012, i projektuar nga një [[Teleskopi|teleskop]] mbi një karton të bardhë]]

Një tranzit i Venusit është shfaqja e Venusit përpara Diellit gjatë konjuksionit të poshtëm. Meqë orbita e Venusit është pak e pjerrët kundrejt orbitës së Tokës, shumica e konjuksioneve të poshtme me Tokën, që ndodhin çdo periudhë sinodike prej 1,6 vjetësh, nuk shkaktojnë tranzit të Venusit. Prandaj, tranzitet e Venusit ndodhin vetëm kur konjuksioni i poshtëm bie në disa ditë të qershorit ose dhjetorit, kur orbitat e Venusit dhe Tokës kryqëzohen në një vijë të drejtë me Diellin.&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Fred |last1=Espenak |title=2004 and 2012 Transits of Venus |website=NASA |date=2004-06-08 |url=https://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/venus0412.html |language=en}}&lt;/ref&gt; Si rezultat, Venusi kalon përballë Tokës në një renditje që aktualisht përsëritet pas {{Val|8|u=years}}, {{Val|105.5|u=years}}, {{Val|8|u=years}} dhe {{Val|121.5|u=years}}, duke formuar cikle prej {{Val|243|u=years}}.

Historikisht, tranzitet e Venusit qenë të rëndësishme sepse u mundësuan astronomëve të përcaktonin madhësinë e njësisë astronomike dhe, rrjedhimisht, madhësinë e Sistemit Diellor, siç tregoi Xheremaja Horoks më 1639, me vëzhgimin e parë të njohur të një tranziti të Venusit (pas tranzitit të parë planetar të vëzhguar në histori, më 1631: tranziti i Mërkurit).&lt;ref name=&quot;Kollerstrom_1998&quot;/&gt;

Deri tani janë vëzhguar vetëm shtatë tranzite të Venusit, që kur ndodhjet e tyre u llogaritën nga [[Johannes Kepler]] më 1621. Kapiten Kuk (Captain Cook) lundroi drejt [[Tahiti|Tahitisë]] më 1768 për të regjistruar tranzitin e tretë të vëzhguar të Venusit; kjo më pas çoi në eksplorimin e bregdetit lindor të Australisë.&lt;ref name=&quot;Hornsby_1771&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Woolley_1969&quot;/&gt;

Dy tranzitet më të fundit ndodhën më 8 qershor 2004 dhe më 5–6 qershor 2012. Tranziti mund të ndiqej drejtpërdrejt në shumë platforma online ose të vëzhgohej lokalisht, me pajisjet dhe kushtet e duhura.&lt;ref name=&quot;Boyle_2016&quot;/&gt; Çifti pararendës i tranziteve ndodhi në dhjetor 1874 dhe dhjetor 1882.

Tranzitet e ardhshme do të ndodhin në dhjetor 2117 dhe dhjetor 2125.&lt;ref name=&quot;Espenak_2004&quot;/&gt;

=== Drita e hirit ===
[[File:Venus-ParkerSolarProbe-July2020.jpg|thumb|Shkëlqimi i natës konsiderohet që nga viti 2022 kandidati më i mundshëm për dritën e hirit. Në këtë imazh në dritë të dukshme dhe infra të kuqe të afërt, ai dallohet më së miri si një vijë e ndritshme përgjatë skajit të Venusit.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Dobbins |first=Thomas A. |title=The Parker Solar Probe Captures Surprising Images of Venus Nightside |website=Sky &amp; Telescope |date=2022-02-22 |url=https://skyandtelescope.org/astronomy-news/the-parker-solar-probe-captures-surprising-images-of-venus-nightside/ |access-date=2025-03-14 |language=en}}&lt;/ref&gt; Sipërfaqja dhe veçoritë e saj, si njolla e errët e dukshme në këtë imazh, rrafshnalta Ovda Regio e Terrës së Afërditës, dallohen shumë më pak nga syri i njeriut. Megjithatë, thuhet se janë parë nga disa njerëz, ndoshta për shkak të ndjeshmërisë më të lartë ndaj spektrit në të cilin shkëlqen sipërfaqja.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nightside observations by the Parker Solar Probe: implications for the reality of the Ashen Light – British Astronomical Association |website=British Astronomical Association – Supporting amateur astronomers since 1890 |date=2024-05-21 |url=https://britastro.org/journal_contents_ite/nightside-observations-by-the-parker-solar-probe-implications-for-the-reality-of-the-ashen-light |access-date=2025-03-14 |language=en}}&lt;/ref&gt;]]

Një prej mistereve të kahershme të vëzhgimeve të Venusit është e ashtuquajtura {{ill|Drita e hirit|en|Ashen light|lt=dritë e hirit}} — një ndriçim i zbehtë në dukje në anën e tij të errët, që shihet kur planeti është në fazën e drapërit. Vëzhgimi i parë i pretenduar i dritës së hirit u bë më 1643, por ekzistenca e këtij ndriçimi nuk është konfirmuar kurrë në mënyrë të besueshme. Vëzhguesit kanë hamendësuar se mund të shkaktohet nga aktiviteti elektrik në atmosferën e Venusit, por mund të jetë iluzion, i krijuar nga efekti fiziologjik i vëzhgimit të një objekti të ndritshëm në formë drapëri.&lt;ref name=&quot;Baum_2000&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Russell, Philips&quot;/&gt; Drita e hirit është vërejtur shpesh kur Venusi ndodhet në qiellin e mbrëmjes dhe terminatori i mbrëmjes i planetit është i kthyer nga Toka.
== Historia e vëzhgimit dhe eksplorimit==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Vëzhgimi dhe eksplorimi i Venusit|en|Observations and explorations of Venus}}}}

=== Vëzhgimet e hershme ===
Venusi është mjaftueshëm i ndritshëm në qiellin e Tokës për t’u parë Syri i lirë, pa ndihmë, duke e bërë një nga planetët klasikë që kulturat njerëzore i kanë njohur dhe identifikuar gjatë historisë, veçanërisht sepse është objekti i tretë më i ndritshëm në qiellin e Tokës, pas Diellit dhe Hënës. Meqë lëvizjet e Venusit duken të ndërprera (ai zhduket për shkak të afërsisë me Diellin, për shumë ditë radhazi, e më pas rishfaqet në horizontin tjetër), disa kultura nuk e njihnin Venusin si një trup të vetëm qiellor;&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; në vend të kësaj, mendonin se ishte dy yje të veçantë në secilin horizont: ylli i mëngjesit dhe ylli i mbrëmjes.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; Megjithatë, një vulë cilindrike nga periudha e Jemdet Nasrit dhe tabela e Venusit e Ammisaduqës nga dinastia e parë babilonase tregojnë se sumerët e lashtë e dinin tashmë se ylli i mëngjesit dhe ai i mbrëmjes ishin i njëjti objekt qiellor.&lt;ref name=&quot;Sachs_1974&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hobson_2009&quot;/&gt;

[[File:Venus Tablet of Ammisaduqa.jpg|thumb|upright=0.75|Regjistrimi më i hershëm i njohur i pozicioneve të Venusit, në ''[[Babilonia|babilonase]]n'' e vjetër ''Tabelën e Venusit të Ammisaduqës'' (1600 p.e.s.)]]

Në periudhën e Babilonisë së Vjetër, planeti Venus njihej si Ninsi'anna, e më vonë si Dilbat.&lt;ref&gt;{{Cite journal |id=CEEOL 264567 |last1=Veede |first1=Raul |last2=Kasak |first2=Enn |title=Understanding Planets in Ancient Mesopotamia |journal=Folklore |date=2001 |issue=15–17 |pages=7–33 |language=en}}&lt;/ref&gt; Emri “Ninsi'anna” përkthehet “zonjë hyjnore, ndriçim i qiellit”, një cilësim që i referohet Venusit si “ylli” i dukshëm më i ndritshëm. Trajtat më të hershme të emrit shkruheshin me shenjën kuneiforme si4 (= SU, që do të thotë “të jesh i kuq”), dhe kuptimi fillestar mund të ketë qenë “zonjë hyjnore e skuqjes së qiellit”, duke iu referuar ngjyrës së qiellit të mëngjesit dhe të mbrëmjes.&lt;ref name=&quot;Heimpel_1982&quot;/&gt;

Kinezët historikisht e quanin Venusin e mëngjesit “E Bardha e Madhe” ({{lang|zh-Latn|Tàibái}} {{Lang|zh|太白}}) ose “Hapësja (Nisësja) e Shkëlqimit” ({{lang|zh-Latn|Qǐmíng}} {{Lang|zh|啟明}}), kurse Venusin e mbrëmjes “I Shkëlqyeri i Perëndimit” ({{lang|zh-Latn|Chánggēng}} {{Lang|zh|長庚}}).&lt;ref name=&quot;Needham_1959&quot;/&gt;

Grekët e lashtë fillimisht besonin se Venusi ishte dy yje të veçantë: Fosfori, ylli i mëngjesit, dhe Hesperi, ylli i mbrëmjes. [[Plini Plaku]] ia atribuoi Pitagorës zbulimin se bëhej fjalë për të njëjtin objekt, në shekullin VI p.e.s.,&lt;ref name=&quot;Pliny_1991&quot;/&gt; ndërsa Diogjeni Laert argumentoi se [[Parmenidhi]] (fillimi i shekullit V p.e.s.) ka të ngjarë të ishte përgjegjës për këtë zbulim.&lt;ref name=&quot;Berkert_1972&quot;/&gt; Edhe pse e njihnin Venusin si një objekt të vetëm, romakët e lashtë vazhduan ta quanin pamjen e mëngjesit të Venusit [[Luciferi]], fjalë për fjalë “Sjellësi i dritës”, dhe pamjen e mbrëmjes Vesper,&lt;ref name=&quot;Dobbin_2002&quot;/&gt; që të dyja përkthime të drejtpërdrejta të emrave të tyre tradicionalë grekë.

Në shekullin II, në traktatin e tij astronomik ''Almagesti'', [[Ptolemeu]] teorizoi se Mërkuri dhe Venusi ndodheshin midis Diellit dhe Tokës. Astronomi persian i shekullit XI, [[Ibn Sina]], pretendoi se kishte vëzhguar një kalim të Venusit (megjithëse kjo vihet në dyshim),&lt;ref name=&quot;Goldstein&quot;/&gt; çka astronomët e mëvonshëm e morën si konfirmim të teorisë së Ptolemeut.&lt;ref name=&quot;Enc_Irnica&quot;/&gt; Në shekullin XII, astronomi andaluzian [[Al-Andalus|andaluzian]] Ibn Baxha vëzhgoi “dy planetë si njolla të zeza mbi faqen e Diellit”; astronomët e observatorit të Maragës në shekullin XIII menduan se këto ishin kalime të Venusit dhe Mërkurit, por kjo nuk mund të jetë e vërtetë, sepse gjatë jetës së Ibn Baxhës nuk pati asnjë kalim të Venusit.&lt;ref name=&quot;Ansari_2002&quot;/&gt; Disa pretendime për vëzhgime kalimesh nga astronomë myslimanë të Mesjetës, në fakt, janë vërtetuar se i referoheshin njollave diellore.&lt;ref name=&quot;VaqueroVázquez2009&quot;/&gt;

[[File:Dresden Codex p09.jpg|thumb|left|upright=0.7|{{ill|Kodiku i Dresdenit|en|Dresden Codex}} i Majave të epokës para-kolumbiane, i cili llogarit shfaqjet e Venusit]]

=== Venusi dhe astronomia e hershme moderne ===
{{Multiple image
| footer            = Në vitin 1610, [[Galileo Galilei]] vëzhgoi me teleskop se Venusi shfaqte faza, megjithëse qëndronte pranë Diellit në qiellin e Tokës (figura e parë). Kjo vërtetoi se Venusi rrotullohet rreth [[Dielli|Diellit]] dhe jo Tokës, siç parashikonte modeli [[heliocentrizmi|heliocentrik]] i Kopernikut, dhe hodhi poshtë modelin [[gjeocentrizmi|gjeocentrik]] të Ptolemeut (figura e dytë).
| width             = 220
| align             = right
| image1            = Phases-of-Venus2.svg
| image2            = Phases-of-Venus-Geocentric.svg
}}

Kur planeti u vëzhgua për herë të parë me teleskop në dhjetor 1610 nga fizikani italian [[Galileo Galilei]], ai zbuloi se Venusi shfaqte faza si Hëna, duke ndryshuar nga drapër në fazë të gufuar, pastaj të plotë e anasjelltas. Kur Venusi është më larg Diellit në qiell, shfaqet gjysmë i ndriçuar; kur është më afër Diellit, shfaqet në fazën e drapërit ose të plotë. Kjo mund të ndodhte vetëm nëse Venusi rrotullohej rreth Diellit. Galileo e raportoi këtë në ''Letrat mbi njollat diellore'' të vitit 1613; ky ishte një nga vëzhgimet e para që kundërshtoi qartësisht modelin gjeocentrik ptolemaik, sipas të cilit Sistemi Diellor ishte bashkëqendror dhe i përqendruar te Toka.&lt;ref name=&quot;palmieri&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fegley&quot;/&gt;

Kalimi i Venusit i vitit 1631, ndonëse nuk u vëzhgua, ishte i pari që u parashikua me sukses, nga [[Johannes Kepler]] dhe përllogaritjet e tij të botuara në vitin 1629. Kalimi i radhës, ai i vitit 1639, u parashikua saktësisht nga Jeremiah Horrocks dhe u vëzhgua prej tij dhe mikut të tij, William Crabtree, në shtëpitë e tyre përkatëse më 4 dhjetor 1639 (24 nëntor sipas [[Kalendari julian|kalendarit julian]] që përdorej në atë kohë).&lt;ref name=&quot;Kollerstrom&quot;/&gt;

[[File:Lavender - Jeremiah Horrocks (1618–1641).jpg|thumb|Pikturë e shekullit XX që paraqet Jeremiah Horrocks duke vëzhguar kalimin e Venusit të vitit 1639.]]

Atmosfera e Venusit u zbulua në vitin 1761 nga polimati rus [[Mihail Lomonosov]].&lt;ref name=&quot;Marov2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;/&gt; Atmosfera e Venusit u vëzhgua në vitin 1790 nga astronomi gjerman Johann Schröter. Schröter zbuloi se, kur planeti shfaqej si një drapër i hollë, majat e tij shtriheshin përtej 180°. Ai arriti saktë në përfundimin se kjo vinte nga shpërhapja e dritës së Diellit në një atmosferë të dendur. Më vonë, astronomi amerikan Chester Smith Lyman vëzhgoi një unazë të plotë rreth anës së errët të planetit kur ai ndodhej në lidhje të poshtme, duke dhënë prova të tjera për praninë e atmosferës.&lt;ref name=&quot;Russell_1899&quot;/&gt; Atmosfera i vështirësoi përpjekjet për të përcaktuar periudhën e rrotullimit të planetit dhe vëzhgues si astronomi me origjinë italiane [[Giovanni Cassini]] dhe Schröter vlerësuan gabimisht periudha prej rreth {{Val|24|u=hours}}, bazuar në lëvizjen e shenjave në sipërfaqen e dukshme të planetit.&lt;ref name=&quot;Hussey_1832&quot;/&gt;

[[File:Venus Drawing.jpg|thumb|left|upright=0.9|“Efekti i pikës së zezë” siç u regjistrua gjatë kalimit të vitit 1769|alt=Një varg vizatimesh me dorë që tregojnë Venusin duke kaluar buzë diskut të Diellit, duke lënë pas një pikë hijeje iluzore]]
===Përparimet e fillimit të shekullit XX===
Pak gjëra të tjera u zbuluan për Venusin deri në shekullin XX. Disku i tij pothuajse pa tipare nuk jepte asnjë të dhënë se si mund të ishte sipërfaqja, dhe vetëm me zhvillimin e vëzhgimeve spektroskopike dhe në rrezet ultravjollcë u zbuluan më shumë nga sekretet e tij.

Vëzhgimet e para në rrezet ultravjollcë u kryen në vitet 1920, kur Frank E. Ross zbuloi se fotografitë ultravjollcë tregonin hollësi të shumta që mungonin në rrezatimin e dukshëm dhe atë infra të kuq. Ai sugjeroi se kjo vinte si pasojë e një atmosfere të ulët, të dendur dhe të verdhë, me [[Ciruset|cirusë]] të lartë mbi të.&lt;ref name=&quot;Ross_1928&quot;/&gt;

Ishte vënë re se disku i Venusit nuk kishte rrafshim të dallueshëm, çka sugjeronte një rrotullim të ngadaltë; disa astronomë arritën në përfundimin se ai ishte i bllokuar baticor, ashtu siç besohej në atë kohë se ishte edhe Mërkuri. Megjithatë, studiues të tjerë kishin zbuluar se nga ana e natës së planetit vinte një sasi e konsiderueshme nxehtësie, çka sugjeronte një rrotullim të shpejtë (në atë kohë nuk dyshohej për një temperaturë të lartë sipërfaqësore), duke e bërë çështjen të paqartë.&lt;ref name=&quot;Martz_1934&quot;/&gt; Studimet e mëvonshme në vitet 1950 treguan se rrotullimi ishte retrograd.

===Misionet e para në Venus===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Misionet në Venus|en|List of missions to Venus}}}}
[[File:Mariner 2 venus data.jpg|thumb|Fluturimi pranë Venusit i Mariner 2 ishte hera e parë që të dhënat nga Venusi u morën me sukses; ato u paraqitën në JPL me anë të një printimi (1963)]]

Përpjekja e parë për një fluturim hapësinor ndërplanetar u bë më 1961, kur sonda robotike hapësinore ''Venera 1'' e programit sovjetik Venera fluturoi drejt Venusit. Kontakti me të humbi gjatë rrugës.&lt;ref name=&quot;mitchell_1&quot;/&gt;

Misioni i parë ndërplanetar i suksesshëm, po ashtu drejt Venusit, ishte ''Mariner 2'' i programit amerikan {{ill|Programi Mariner|en|Mariner program}}, i cili kaloi pranë planetit më 14 dhjetor 1962, në lartësinë {{Convert|34833|km|mi|abbr=on}} mbi sipërfaqen e Venusit, dhe mblodhi të dhëna për atmosferën e planetit.&lt;ref name=&quot;Mayer_et_al_1958&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_1962&quot;/&gt;

Për më tepër, vëzhgimet astronomike me radar të Venusit u kryen për herë të parë në vitet 1960 dhe dhanë matjet e para të periudhës së rrotullimit, të cilat ishin afër vlerës reale.&lt;ref name=&quot;Goldstein_Carpenter_1963&quot;/&gt;

''Venera 3'', e lëshuar më 1966, u bë sonda dhe zbarkuesi i parë njerëzor që arriti dhe goditi një trup tjetër qiellor përveç Hënës, por nuk mundi të kthente të dhëna, pasi u rrëzua në sipërfaqen e Venusit. Më 1967 u lëshua ''Venera 4'', e cila vendosi me sukses pajisje eksperimentale shkencore në atmosferën e Venusit përpara se të godiste sipërfaqen. ''Venera 4'' tregoi se temperatura e sipërfaqes ishte më e lartë nga sa kishte llogaritur ''Mariner 2'', afro {{Convert|500|C|||}}; përcaktoi se atmosfera përbëhej 95% nga dioksidi i karbonit (CO₂) dhe zbuloi se atmosfera e Venusit ishte dukshëm më e dendur nga sa kishin parashikuar projektuesit e ''Venera 4''.&lt;ref name=&quot;mitchell_2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Harvey |first=Brian |date=2007 |title=Russian Planetary Exploration History, Development, Legacy and Prospects |publisher=Springer-Praxis |pages=115–118 |isbn=978-0-387-46343-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Në një shembull të hershëm të bashkëpunimit hapësinor, të dhënat e ''Venera 4'' u ndërthurën me të dhënat e vitit 1967 nga ''Mariner 5'' dhe u analizuan nga një ekip i përbashkët shkencor sovjeto-amerikan në një seri konferencash shkencore gjatë vitit pasues.&lt;ref name=&quot;COSPAR_Group_VII_1969&quot;/&gt;

Më 15 dhjetor 1970, ''Venera 7'' u bë anija e parë kozmike që u ul butë në një planet tjetër dhe e para që transmetoi të dhëna prej andej drejt Tokës.&lt;ref name=&quot;Time_1971&quot;/&gt;

Më 1974, ''Mariner 10'' kaloi pranë Venusit për të përkulur trajektoren drejt Mërkurit dhe fotografoi retë në rrezet ultravjollcë, duke zbuluar shpejtësi jashtëzakonisht të larta të erërave në atmosferën e Venusit. Kjo ishte hera e parë që u përdor asistimi gravitacional ndërplanetar, një teknikë që do të përdorej nga sonda të mëvonshme.&lt;ref name=&quot;Rossow_et_al_1990&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorenz_et_al_2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_Seasons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McGill_2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Otten_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorentz_2018&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kranopol'skii_1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venera_12&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Russell_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hand_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_2007_11_28&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fukuhara_et_al_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chang_2017&quot;/&gt;

Vëzhgimet me radar në vitet 1970 zbuluan për herë të parë hollësi të sipërfaqes së Venusit. Impulse valësh radio u drejtuan nga planeti duke përdorur radioteleskopin {{Convert|300|m|ft|sigfig=1|abbr=on}} në observatorin e Arecibos, dhe jehonat zbuluan dy rajone shumë reflektuese, të quajtura rajonet Alpha dhe Beta. Vëzhgimet zbuluan një zonë të ndritshme, që mendohej se ishte malore dhe që u quajt Malet Maxwell.&lt;ref name=&quot;Campbell_et_al_1976&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USGS_Ganis_Chasma&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nimmo_2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sci_news_1976&quot;/&gt; Këto tri tipare janë tani të vetmet në Venus që nuk kanë emra femrash.&lt;ref name=&quot;jpl-magellan&quot;/&gt;

Më 1975, zbarkuesit sovjetikë ''Venera 9'' dhe ''Venera 10'' transmetuan pamjet e para nga sipërfaqja e Venusit, të cilat ishin bardhezi. NASA mori të dhëna të tjera nga projekti ''Pioneer Venus'', i përbërë nga dy misione të veçanta:&lt;ref name=&quot;Colin_Hall_1977&quot;/&gt; ''Pioneer Venus Multiprobe'' dhe ''Pioneer Venus Orbiter'', që orbituan Venusin midis viteve 1978 dhe 1992.&lt;ref name=&quot;Williams_2005&quot;/&gt; Më 1982, zbarkuesit sovjetikë ''Venera 13'' dhe ''Venera 14'' morën pamjet e para me filtra ngjyrash njëngjyrëshe të sipërfaqes. Pasi ''Venera 15'' dhe ''Venera 16'' operuan në orbitë midis viteve 1983 dhe 1984 dhe hartuan me hollësi 25% të terrenit të Venusit (nga poli i veriut deri në gjerësinë gjeografike 30°N), programi sovjetik Venera mori fund.&lt;ref name=&quot;Greeley_Batson_2007&quot;/&gt;

[[File:Foto de Venera 9.png|thumb|Pamja e parë e sipërfaqes së Venusit dhe e sipërfaqes së çdo planeti tjetër përveç Tokës (1975, zbarkuesi sovjetik ''Venera 9''). Panoramë bardhezi 180-gradëshe me shkëmbinj të zhveshur, të zinj e si rrasa, nën një qiell të rrafshët. Fokusi është te toka dhe sonda.|upright=2]]

[[File:Russian &quot;Vega&quot; balloon mission to Venus on display at the Udvar-Hazy museum.jpg|thumb|left|upright=0.8|Sonda me balonë e programit Vega, e ekspozuar në Qendrën Udvar-Hazy të Institutit Smithsonian]]

Më 1985, programi sovjetik Vega, me misionet e tij ''Vega 1'' dhe ''Vega 2'', dërgoi sondat e fundit për hyrje në atmosferë dhe, për herë të parë, aerobotët e parë jashtëtokësorë: balona të fryra që mundësuan fluturim atmosferik jashtë Tokës.

Midis viteve 1990 dhe 1994, ''Magellan'' operoi në orbitë deri sa doli prej saj, duke hartuar sipërfaqen e Venusit. Gjithashtu, sonda si ''Galileo'' (1990),&lt;ref&gt;{{cite web |title=Welcome to the Galileo Orbiter Archive Page |website=PDS Atmospheres Node |date=1989-10-18 |url=https://pds-atmospheres.nmsu.edu/data_and_services/atmospheres_data/Galileo/galileo_orbiter.html |access-date=2023-04-11 |archive-date=2023-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411212904/https://pds-atmospheres.nmsu.edu/data_and_services/atmospheres_data/Galileo/galileo_orbiter.html |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt; dhe ''[[Cassini–Huygens]]'' (1998/1999), vizituan Venusin gjatë fluturimeve pranë tij, në rrugë drejt destinacioneve të tjera.
===Eksplorimi i përtërirë===
Në prill 2006, ''Venus Express'', misioni i parë kushtuar posaçërisht Venusit i [[Agjencia Hapësinore Evropiane|Agjencisë Hapësinore Evropiane]] (ESA), hyri në orbitë rreth Venusit. ''Venus Express'' mundësoi vëzhgime të atmosferës së Venusit të papara më parë. ESA e përfundoi misionin ''Venus Express'' në dhjetor 2014, duke e nxjerrë nga orbita në janar 2015.&lt;ref name=&quot;Howell_2014&quot;/&gt; Në të njëjtin vit dhe në vitin pasues, ''MESSENGER'' e vizitoi Venusin gjatë kalimeve pranë tij, rrugës drejt destinacioneve të tjera.

Në vitin 2010, anija e parë ndërplanetare kozmike me velë diellore që pati sukses, IKAROS, udhëtoi drejt Venusit për një kalim pranë tij.

Nga viti 2015 deri më 2024, sonda japoneze ''Akatsuki'' ishte aktive në orbitë rreth Venusit, ndërsa BepiColombo kreu kalime pranë tij më 2020 dhe 2021.

[[File:Wispr 4thflyby.gif|thumb|Instrumenti WISPR i sondës Parker Solar Probe regjistroi në dritë të dukshme faqen e natës së Venusit më 2021. Pamjet tregojnë sipërfaqen e nxehtë, që shkëlqen zbehtë, dhe Terrën e Afërditës si një njollë të madhe të errët, të dukshme përmes reve. Retë pengojnë vëzhgime të tilla në faqen e ditës, ku ndriçohen nga Dielli.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hatfield |first1=Miles |title=Parker Solar Probe Captures Visible Light Images of Venus' Surface |url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/sun/parker-solar-probe-captures-its-first-images-of-venus-surface-in-visible-light-confirmed |website=NASA |access-date=2022-04-29 |date=2022-02-09 |archive-date=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414155959/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/sun/parker-solar-probe-captures-its-first-images-of-venus-surface-in-visible-light-confirmed/ |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Geophysical Research Letters |last1=Wood |first1=B. E. |last2=Hess |first2=P. |last3=Lustig-Yaeger |first3=J. |last4=Gallagher |first4=B. |last5=Korwan |first5=D. |last6=Rich |first6=N. |last7=Stenborg |first7=G. |last8=Thernisien |first8=A. |last9=Qadri |first9=S. N. |last10=Santiago |first10=F. |last11=Peralta |first11=J. |last12=Arney |first12=G. N. |author12-link=Giada Arney |last13=Izenberg |first13=N. R. |last14=Vourlidas |first14=A. |last15=Linton |first15=M. G. |last16=Howard |first16=R. A. |last17=Raouafi |first17=N. E. |doi=10.1029/2021GL096302 |date=2022-02-09 |title=Parker Solar Probe Imaging of the Night Side of Venus |volume=49 |issue=3 |article-number=e2021GL096302 |pmid=35864851 |pmc=9286398 |bibcode=2022GeoRL..4996302W |language=en}}&lt;/ref&gt;]]

===Misionet aktive dhe të planifikuara===
{{Shih|List of missions to Venus#Future missions}}
[[File:VenusLanderTopo.png|thumb|upright=1.5|Hartë topografike globale e Venusit, ku shënohen të gjitha vendet e uljes së sondave (e kuqe: janë dërguar pamje; pika e zezë: janë marrë e analizuar mostra në vend)]]

{{As of|2025}} nuk ka sonda aktive në Venus; Parker Solar Probe është planifikuar të kthehet vazhdimisht pranë Venusit deri më 2030.

Disa sonda janë në zhvillim e sipër, ndërsa disa misione të propozuara ndodhen ende në fazat e hershme konceptuale. Misioni i radhës drejt Venusit është Venus Life Finder, i cili pritet të niset jo më herët se vera e vitit 2026.

Agjencia indiane ISRO po punon për Misionin Orbital të Venusit, me synimin për ta nisur në vitin 2028. Misioni i Emirateve të Bashkuara Arabe drejt asteroidëve, MBR Explorer, do të kryejë një kalim pranë planetit. NASA miratoi dy misione drejt planetit, VERITAS dhe DAVINCI, të planifikuara të nisen jo më herët se viti 2031. ESA planifikon të nisë gjithashtu EnVision në vitin 2031.

Një projekt i Institutit të Teknologjisë të Masaçusetsit (MIT), në bashkëpunim me kompaninë raketore Rocket Lab, synon të bëhet misioni i parë privat ndërplanetar që do të kërkojë lëndë organike duke dërguar një sondë në atmosferën e Venusit. Sonda quhet Venus Life Finder.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Rocket Lab Probe |website=Venus Cloud Life – MIT |date=2023-03-07 |url=https://venuscloudlife.com/small-mission/ |access-date=2023-05-13 |archive-date=2024-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208040505/https://venuscloudlife.com/small-mission/ |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;

====Objektivat====
Venusi është përcaktuar si një objekt i rëndësishëm për kërkimet e ardhshme, që mund të ndihmojë të kuptohet:
* prejardhja e Sistemit Diellor dhe e Tokës, si dhe nëse sisteme e planetë si i yni janë të zakonshëm apo të rrallë në univers;
* mënyra si trupat planetarë zhvillohen nga gjendjet e tyre fillestare deri te objektet e larmishme të sotme;
* zhvillimi i kushteve që çojnë në mjedise të banueshme dhe në jetë.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=O'Rourke |first1=Joseph G. |last2=Wilson |first2=Colin F. |last3=Borrelli |first3=Madison E. |last4=Byrne |first4=Paul K. |last5=Dumoulin |first5=Caroline |last6=Ghail |first6=Richard |last7=Gülcher |first7=Anna J. P. |last8=Jacobson |first8=Seth A. |last9=Korablev |first9=Oleg |last10=Spohn |first10=Tilman |last11=Way |first11=M. J. |last12=Weller |first12=Matt |last13=Westall |first13=Frances |title=Venus, the Planet: Introduction to the Evolution of Earth's Sister Planet |journal=Space Science Reviews |date=February 2023 |volume=219 |issue=1 |article-number=10 |doi=10.1007/s11214-023-00956-0 |bibcode=2023SSRv..219...10O |hdl=20.500.11850/598198 |hdl-access=free |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Konceptet e misioneve me ekuipazh===
[[Image:Tmk-mavr.jpg|thumb|Në vitet 1970, [[Shtetet e Bashkuara]] dhe [[Bashkimi Sovjetik]] projektuan misione me ekuipazh drejt Venusit, si projekti i kalimit pranë Venusit me ekuipazh, i nxjerrë nga [[Programi Apollo]], ose anija e propozuar sovjetike [[TMK]]-MAVR, e paraqitur këtu, për një kalim pranë Venusit]]
Që nga vitet 1960, Venusi është konsideruar si një pikë kalimi për misionet me ekuipazh drejt Marsit përmes misioneve të kalimit pranë tij në periudhën e opozicionit, në vend të misioneve të drejtpërdrejta në periudhën e konjuksionit me kalime pranë Venusit që përdorin [[Asistimi gravitacional|asistimin gravitacional]]. Këto misione do të ishin më të shpejta dhe më të sigurta për në [[Marsi|Mars]], me dritare më të përshtatshme për kthim ose ndërprerje të fluturimit dhe me ekspozim ndaj rrezatimit gjatë fluturimit më të ulët ose të barabartë me atë të fluturimeve të drejtpërdrejta drejt Marsit.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rao |first=Rahul |title=Astronauts bound for Mars should swing by Venus first, scientists say |website=Space.com |date=2020-07-07 |url=https://www.space.com/mars-astronauts-venus-flyby-idea.html |access-date=2023-04-24 |archive-date=2023-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424055519/https://www.space.com/mars-astronauts-venus-flyby-idea.html |url-status=live |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Izenberg&quot; /&gt;
==== Banimi i mundshëm në atmosferë ====
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Qytetet dhe ishujt lundruese në trillim|en|Floating cities and islands in fiction|lt=qytetet lundruese}}; {{ill|Kolonizimi i Venusit|en|Colonization of Venus}}}}
[[File:NASA Cloud City on Venus.jpg|thumb|Paraqitje artistike e një baze lundruese me ekuipazh në Venus, sipas konceptit të NASA-s High Altitude Venus Operational Concept (HAVOC)]]

Megjithëse kushtet në sipërfaqen e Venusit janë jashtëzakonisht armiqësore, presioni atmosferik, temperatura dhe rrezatimi diellor e kozmik 50&amp;nbsp;km mbi sipërfaqe janë të ngjashme me ato në sipërfaqen e Tokës («kushte të favorshme»).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Arredondo |first1=Anicia |last2=Hodges |first2=Amorée |last3=Abrahams |first3=Jacob N. H. |last4=Bedford |first4=Candice C. |last5=Boatwright |first5=Benjamin D. |last6=Buz |first6=Jennifer |last7=Cantrall |first7=Clayton |last8=Clark |first8=Joanna |last9=Erwin |first9=Andrew |last10=Krishnamoorthy |first10=Siddharth |last11=Magaña |first11=Lizeth |last12=McCabe |first12=Ryan M. |last13=McIntosh |first13=E. Carrie |last14=Noviello |first14=Jessica L. |last15=Pellegrino |first15=Marielle |last16=Ray |first16=Christine |last17=Styczinski |first17=Marshall J. |last18=Weigel |first18=Peter |title=VALENTInE: A Concept for a New Frontiers–Class Long-duration In Situ Balloon-based Aerobot Mission to Venus |journal=The Planetary Science Journal |date=July 2022 |volume=3 |issue=7 |page=152 |doi=10.3847/PSJ/ac7324 |doi-access=free |bibcode=2022PSJ.....3..152A |language=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;radiation-levels&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Patel Mason Nordheim Dartnell 2022 p=114796&quot;&gt;{{cite journal |last1=Patel |first1=M.R. |last2=Mason |first2=J.P. |last3=Nordheim |first3=T.A. |last4=Dartnell |first4=L.R. |title=Constraints on a potential aerial biosphere on Venus: II. Ultraviolet radiation |journal=Icarus |date=February 2022 |volume=373 |article-number=114796 |doi=10.1016/j.icarus.2021.114796 |doi-access=free |bibcode=2022Icar..37314796P |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taylor 2020&quot;/&gt; Ndër sfidat e shumta inxhinierike për praninë njerëzore në atmosferën e Venusit janë sasitë gërryese të [[Acidi sulfurik|acidit sulfurik]] në atmosferë.&lt;ref name=&quot;Landis2003&quot;/&gt; Si alternativë ndaj idesë popullore të banimit në sipërfaqet planetare, si ajo e [[Marsi|Marsit]], janë propozuar [[Aerostati|aerostatë]] për eksplorim me ekuipazh dhe, ndoshta, për «qytete lundruese» të përhershme në atmosferën e Venusit.&lt;ref name=&quot;Landis2003&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Архив фантастики&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Inner Solar System 2015&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Tickle 2015&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Warmflash_2017&quot;/&gt; Koncepti i NASA-s për operimin në lartësi të mëdha në Venus ishte një koncept trajnimi për studimin e projektimit të një aerostati me ekuipazh.

==Mundësia e jetës==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Jeta në Venus|en|Life on Venus}}}}

Megjithëse kushtet në sipërfaqen e Venusit nuk janë më mikpritëse për çfarëdo forme jete të ngjashme me atë tokësore që mund të jetë formuar para këtij ndryshimi, hamendësohet se jeta mund të ekzistojë në shtresat e sipërme të reve të Venusit, {{convert|50|km|mi|sigfig=1|abbr=on}} mbi sipërfaqe, ku kushtet atmosferike janë më të ngjashmet me ato të Tokës në Sistemin Diellor,&lt;ref name=&quot;Tillman 2018&quot;/&gt; me temperatura që variojnë nga {{convert|30|and|80|C|K C F|order=out}}, ndërsa presioni dhe rrezatimi janë afërsisht të njëjtë me ato në sipërfaqen e Tokës, por retë janë acidike dhe ajri përbëhet nga dioksidi i karbonit.&lt;ref name=&quot;Mullen_2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Landis_2003&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Cockell1999&quot;/&gt; Më saktësisht, në lartësitë 48–59&amp;nbsp;km, kushtet e temperaturës dhe të rrezatimit janë të përshtatshme për jetën. Në lartësitë më të ulëta uji do të avullonte, ndërsa në ato më të larta rrezatimi ultraviolet do të ishte tepër i fortë.&lt;ref name=&quot;Patel Mason Nordheim Dartnell 2022 p=114796&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;radiation-levels&quot;/&gt;

Hamendësimet për mundësinë e jetës në sipërfaqen e Venusit u pakësuan ndjeshëm pas fillimit të viteve 1960, kur u bë e qartë se kushtet ishin ekstreme krahasuar me ato të Tokës. Temperaturat dhe presioni atmosferik ekstremë të Venusit e bëjnë të pamundur jetën me bazë ujin, të paktën sipas njohurive të tanishme.

Disa shkencëtarë kanë hamendësuar se mikroorganizma {{ill|Ekstremofili|en|Extremophile|lt=ekstremofilë}} termoacidofilë mund të ekzistojnë në shtresat e sipërme, më të freskëta dhe acidike të atmosferës së Venusit.&lt;ref name=&quot;Clark_2003&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Redfern_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dartnell2015&quot;/&gt; Këto hamendësime datojnë që nga viti 1967, kur [[Carl Sagan]] dhe Harold J. Morowitz sugjeruan në një artikull të revistës ''Nature'' se objektet e vogla të zbuluara në retë e Venusit mund të ishin organizma të ngjashëm me bakteret e Tokës, të cilat kanë përafërsisht të njëjtën madhësi:

:Ndërsa kushtet në sipërfaqen e Venusit e bëjnë të pabesueshme hipotezën e jetës atje, retë e Venusit janë krejt tjetër çështje. Siç është vënë në dukje disa vite më parë, në afërsi të reve gjenden me bollëk uji, [[Dioksidi i karbonit|dioksidi i karbonit]] dhe drita e diellit — parakushtet për [[Fotosinteza|fotosintezën]].&lt;ref name=&quot;Sagan_Morowitz_1967&quot;/&gt;

Në gusht 2019, astronomët e udhëhequr nga Yeon Joo Lee raportuan se një model afatgjatë ndryshimesh në përthithjen e dritës dhe në [[Albedoja|albedon]] e atmosferës së Venusit, të shkaktuara nga «përthithës të panjohur» — të cilët mund të jenë kimikate ose edhe koloni të mëdha mikroorganizmash lart në atmosferën e planetit — ndikon në klimë.&lt;ref name=&quot;TAJ-20190826&quot;/&gt; Përthithja e dritës prej tyre është pothuajse identike me atë të mikroorganizmave në retë e Tokës. Studime të tjera kanë arritur në përfundime të ngjashme.&lt;ref name=&quot;ES-20190903&quot;/&gt;

Zbulimi i pretenduar i një vije përthithjeje të {{ill|Fosfina|en|Phosphine|lt=fosfinës}} në atmosferën e Venusit, një gaz që nuk dihet të prodhohet nga asnjë proces kimik i njohur në sipërfaqen ose në atmosferën e Venusit, çoi në hamendësime në shtator 2020 se në atmosferë mund të ketë jetë edhe sot.&lt;ref name=&quot;Drake_2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Greaves_et_al_2020&quot;/&gt; Studimet e mëvonshme ia atribuuan sinjalin spektroskopik, që ishte interpretuar si fosfinë, dioksidit të squfurit,&lt;ref name=&quot;Lincowski_et_al_2021&quot;/&gt; ose zbuluan se në të vërtetë nuk kishte vijë përthithjeje.&lt;ref name=&quot;Beall_2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Snellan_et_al_2020&quot;/&gt;
===Mbrojtja planetare===
Për shkak të kushteve të ashpra në sipërfaqen e [[Venusi|Venusit]], ai është klasifikuar në kategorinë dy të Mbrojtja planetare, të dytën më të ulët.&lt;ref name=&quot;NRC_2006&quot;/&gt; Kjo do të thotë se ekziston vetëm një mundësi e largët që Ndotja ndërplanetare e shkaktuar nga anijet kozmike të cenojë kërkimet.

Megjithatë, pas zbulimit të bioshënjuesve të mundshëm, kjo klasifikim për të paktën disa shtresa atmosferike është vënë në pikëpyetje. Meqë këto shtresa nuk janë përcaktuar si mjaftueshëm të përshtatshme për jetën, nuk është rekomanduar ndryshimi i klasifikimit.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Zorzano | first1=María Paz | last2=Olsson-Francis | first2=Karen | last3=Doran | first3=Peter T. | last4=Rettberg | first4=Petra | last5=Coustenis | first5=Athena | last6=Ilyin | first6=Vyacheslav | last7=Raulin | first7=Francois | last8=Shehhi | first8=Omar Al | last9=Groen | first9=Frank | last10=Grasset | first10=Olivier | last11=Nakamura | first11=Akiko | last12=Ballesteros | first12=Olga Prieto | last13=Sinibaldi | first13=Silvio | last14=Suzuki | first14=Yohey | last15=Kumar | first15=Praveen | last16=Kminek | first16=Gerhard | last17=Hedman | first17=Niklas | last18=Fujimoto | first18=Masaki | last19=Zaitsev | first19=Maxim | last20=Hayes | first20=Alex | last21=Peng | first21=Jing | last22=Ammannito | first22=Eleonora | last23=Mustin | first23=Christian | last24=Xu | first24=Kanyan | title=The COSPAR planetary protection requirements for space missions to Venus | journal=Life Sciences in Space Research | volume=37 | date=2023 | doi=10.1016/j.lssr.2023.02.001 | doi-access=free | pages=18–24 | pmid=37087175 | bibcode=2023LSSR...37...18Z | language=en}}&lt;/ref&gt;

==Në kulturë==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Venusi në kulturë|en|Venus in culture}}}}

Venusi është ndër dukuritë më të spikatura në qiellin e natës dhe është trajtuar si veçanërisht i rëndësishëm në Mitologjia e Venusit, Astrologjia e Venusit dhe Venusi në letërsi dhe art në shumë kultura të ndryshme.

[[File:Kudurru Melishipak Louvre Sb23 n02.jpg|thumb|upright=1.2|Ylli me tetë cepa është simbol që përdoret në disa kultura për të përfaqësuar Venusin; nganjëherë paraqitet së bashku me [[Ylli dhe gjysmëhëna|yllin dhe gjysmëhënën]]. Këtu, ylli me tetë cepa është ylli i Ishtarit, perëndeshës babilonase të Venusit, pranë diskut diellor të të vëllait, Shamashi, dhe [[Gjysmëhëna|hënës së re]] të të atit, [[Nana|Nanit]], në një gur kufitar të Meli-Shipak II, që daton në shekullin XII p.e.s.]]

{{Anchor|Inanna and Shukaletuda}}
Disa himne e lavdërojnë [[Inanna]]n në rolin e saj si perëndeshë e planetit Venus.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Green1992&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nemet-Nejat&quot;/&gt; Profesori i teologjisë Jeffrey Cooley ka argumentuar se lëvizjet e Inannës në shumë mite mund të përkojnë me lëvizjet e planetit Venus në qiell.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; Lëvizjet e ndërprera të Venusit lidhen si me mitologjinë, ashtu edhe me natyrën e dyfishtë të Inannës.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; Në ''Zbritja e Inannës në botën e nëndheshme'', ndryshe nga çdo hyjni tjetër, Inanna mund të zbresë në botën e nëndheshme e të kthehet në qiej. Venusi duket se bën një zbritje të ngjashme: perëndon në perëndim e më pas ngrihet sërish në lindje.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; Një himn hyrës përshkruan Inannën duke lënë qiejt e duke u nisur drejt ''Kurit'', që mund të merret si një emërtim për malet, duke pasqyruar ngritjen dhe perëndimin e Inannës në perëndim.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; ''Inanna dhe Shukaletuda'' dhe ''Zbritja e Inannës në botën e nëndheshme'' duket se pasqyrojnë lëvizjen e planetit Venus.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; Në ''Inanna dhe Shukaletuda'', Shukaletuda përshkruhet duke vëzhguar qiellin në kërkim të Inannës, ndoshta duke kërkuar në horizontet lindore dhe perëndimore.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt; Në të njëjtin mit, ndërsa kërkon sulmuesin e saj, Inanna bën vetë disa lëvizje që përkojnë me lëvizjet e Venusit në qiell.&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;/&gt;

Nën ndikimin e [[Mesopotamia|Mesopotamisë]], është e mundur që [[Egjipti i Lashtë|egjiptianët e lashtë]] dhe grekët e dinin që ylli i mëngjesit dhe ylli i mbrëmjes ishin i njëjti trup qiellor që në mijëvjeçarin e dytë p.e.s., ose, më së voni, gjatë Periudhës së Vonë.&lt;ref name=&quot;Parker 1974&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Quack 2019&quot;/&gt; Egjiptianët e njihnin yllin e mëngjesit si {{lang|egy-Latn|Tioumoutiri}} dhe yllin e mbrëmjes si {{lang|egy-Latn|Ouaiti}}.&lt;ref name=&quot;Cattermole_Moore_1997&quot;/&gt; Fillimisht e paraqitën Venusin si një [[Feniksi|feniks]] ose si [[Çafka|çafkë]] (shih [[Bennu]]n),&lt;ref name=&quot;Parker 1974&quot;/&gt; duke e quajtur «kaluesi» ose «ylli me kryqe»,&lt;ref name=&quot;Parker 1974&quot;/&gt; dhe duke e lidhur me Osirisin. Më vonë e paraqitën me dy koka, njerëzore ose skifteri, dhe e lidhën me [[Horusi|Horusin]],&lt;ref name=&quot;Quack 2019&quot;/&gt; të birin e [[Isis|Isidës]], e cila në periudhën helenistike shumë më të vonë u identifikua së bashku me Hathori me [[Afërdita|Afërditën]]. Grekët përdornin emrin Fosfori, që do të thotë «sjellës i dritës» (prej nga vjen edhe elementi [[Fosfori|fosfor]]; si alternativë përdornin Eosfori, që do të thotë «sjellës i agimit»), për yllin e mëngjesit, dhe Hesperi, që do të thotë «ai i perëndimit», për yllin e mbrëmjes;&lt;ref name=&quot;EBLCM&quot;/&gt; të dy ishin fëmijë të hyjneshës së agimit Eosi dhe, rrjedhimisht, nipër e mbesa të Afërditës. Ndonëse në epokën romake u njohën si një trup i vetëm qiellor, i njohur si «ylli i Venusit», dy emrat tradicionalë grekë vijuan të përdoreshin, megjithëse zakonisht përktheheshin në latinisht si {{lang|la|[[Luciferi|Lucifer]]}} dhe {{lang|la|Vesper}}.&lt;ref name=&quot;EBLCM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Cicero&quot;/&gt;

Poetë klasikë si [[Homeri]], Safoja, [[Ovidi]] dhe [[Virgjili]] shkruan për yllin dhe dritën e tij.&lt;ref name=&quot;Atsma&quot;/&gt; Poetë si [[William Blake]], [[Robert Frost]], Letitia Elizabeth Landon, Alfred Lord Tennyson dhe [[William Wordsworth]] i kushtuan atij ode.&lt;ref name=&quot;Sobel_2005&quot;/&gt; Kompozitori Gustav Holst e përfshiu atë si lëvizjen e dytë të suitës së tij ''Planetet''.

[[File:The Planets Op.32 Venus The Bringer of Peace Mix USAF and Omega13a.opus|thumb|«Venusi, sjellësi i paqes», nga ''Planetet'' i Holstit]]

Në Indi, emri sanskritisht i Venusit ishte {{lang|sa-Latn|Shukra Graha}}, që do të thotë «planeti Shukra» dhe i referohet të urtit të fuqishëm Shukra. Sipas Astrologjia vedike,&lt;ref name=&quot;bhalla06&quot;/&gt; emri sanskritisht ''Shukra'' do të thotë «i kthjellët, i pastër» ose «shkëlqim, kthjelltësi». Si një nga nëntë [[Navagraha|Navagrahat]], besohet se ndikon në pasuri, kënaqësi dhe riprodhim; ishte i biri i Bhrgut, mësues i Daityave dhe guru i Asurave.&lt;ref name=&quot;behari_frawley03&quot;/&gt;

Emri anglisht ''Venus'' rrjedh fillimisht nga romakët e lashtë. Ata ia vunë planetit emrin e perëndeshës së tyre të dashurisë, e cila bazohej në perëndeshën e dashurisë së [[Feja e lashtë greke|Greqisë së lashtë]], [[Afërdita|Afërditën]],&lt;ref name=&quot;Getty&quot;/&gt; e cila, nga ana e saj, bazohej në perëndeshën e ngjashme sumere [[Inanna]] (që në fenë akadiane është Ishtari); të gjitha këto perëndesha lidheshin me planetin.&lt;ref name=&quot;Nemet-Nejat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Green1992&quot;/&gt; Dita e javës që lidhet me planetin dhe me këto perëndesha është [[E premtja]], emërtuar sipas perëndeshës gjermanike Frigga, e cila është lidhur me perëndeshën romake Venus.

Në kinezisht, planeti quhet «ylli metalik» ose «ylli i artë» (金星 (Jīnxīng)); ndër pesë elementet e filozofisë tradicionale kineze, Venusi lidhej historikisht me metalin. Këto tradita janë të përbashkëta për kulturat moderne kineze, japoneze, koreane dhe vietnameze, përfshirë edhe një emër për planetin që fjalë për fjalë do të thotë «yll metalik» ({{lang|zh|金星}}) në secilën gjuhë.&lt;ref name=&quot;De_Groot_1912&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Crump_1992&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hulbert_1909&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;VOER&quot;/&gt;

Majat e konsideronin Venusin trupin qiellor më të rëndësishëm pas Diellit dhe Hënës. Ata e quanin {{lang|myn-Latn|Chac ek}},&lt;ref name=&quot;Volume 7 of Mayan studies&quot;/&gt; ose {{lang|myn-Latn|Noh Ek'}}, «Ylli i Madh».&lt;ref name=&quot;Milbrath&quot;/&gt; Ciklet e Venusit kishin rëndësi për kalendarin e tyre dhe përshkruheshin në disa prej librave të tyre, si ''Kodiku maja i Meksikës'' dhe ''Kodiku i Dresdenit''. [[Flamuri i Kilit]] ({{lang|es|Estrella Solitaria}}, «Ylli i Vetmuar») paraqet Venusin.&lt;ref name=&quot;Rossow_et_al_1990&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorenz_et_al_2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NASA_Seasons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McGill_2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Otten_2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lorentz_2018&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kranopol'skii_1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venera_12&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Russell_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hand_2007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC_2007_11_28&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fukuhara_et_al_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rincon_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chang_2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USGS_Ganis_Chasma&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nimmo_2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sci_news_1976&quot;/&gt;
===Kultura moderne===
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Venusi në letërsi|en|Venus in fiction}}}}
[[File:Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|thumb|Venusi paraqitet menjëherë në të djathtë të selvisë së madhe në pikturën e vitit 1889 të [[Vincent van Gogh]]ut, ''Nata me yje''.&lt;ref name=&quot;Whitney_1986&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boime_1984&quot;/&gt;]]

Mbulesa e padepërtueshme e reve të Venusit u dha shkrimtarëve të fantashkencës liri të plotë për të hamendësuar mbi kushtet në sipërfaqen e saj; veçanërisht pasi vëzhgimet e hershme treguan se planeti, përveçse kishte përmasa të ngjashme me Tokën, zotëronte edhe një atmosferë të dendur. Më afër Diellit se Toka, planeti shpesh paraqitej si më i ngrohtë, por megjithatë si i banueshëm nga njerëzit.&lt;ref name=&quot;miller&quot;/&gt; Zhanri arriti kulmin mes viteve 1930 dhe 1950, kur shkenca kishte zbuluar disa aspekte të Venusit, por ende jo realitetin e ashpër të kushteve në sipërfaqen e tij. Gjetjet nga misionet e para drejt Venusit treguan se realiteti ishte krejt ndryshe dhe i dhanë fund këtij zhanri të veçantë.&lt;ref name=&quot;Dick_2001&quot;/&gt; Teksa njohuritë shkencore për Venusin përparonin, autorët e fantashkencës u përpoqën të ecnin në të njëjtin hap, veçanërisht duke hamendësuar për përpjekjet njerëzore për ta shndërruar Venusin në një mjedis të banueshëm.&lt;ref name=&quot;Seed_2005&quot;/&gt;

[[Carl Sagan]]u tha në episodin «Parajsa dhe ferri» të serialit televiziv të vitit 1980 ''Kozmosi: Një udhëtim vetjak'': «Larg nga parajsa e butë që përfytyronin disa shkencëtarë të hershëm, Venusi është vendi në Sistemin Diellor që i ngjan më shumë Ferrit.»{{Efn|Komenti i Saganit dëgjohet në minutën 42:43.}}

=== Simbolet ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Simboli i Venusit|en|Venus symbol}}}}

[[file:Venus symbol (planetary color).svg|frameless|left|80px]]

Simboli i një rrethi me një kryq të vogël poshtë është i ashtuquajturi simbol i Venusit; emrin e mori nga përdorimi i tij si simbol astronomik për Venusin. Simboli e ka prejardhjen nga [[Gjuha greke e lashtë|greqishtja e lashtë]] dhe, në një kuptim më të përgjithshëm, përfaqëson feminitetin. Biologjia e përvetësoi si simbol gjinor për femrën,&lt;ref name=&quot;Schott 2005 pp. 1509–1510&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stearn1961&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stearn&quot;/&gt; ashtu si simboli i Marsit për mashkullin dhe, nganjëherë, simboli i Merkurit për hermafroditin. Kjo lidhje gjinore mes Venusit dhe Marsit është përdorur në mënyrë heteronormative për t’i çiftuar, duke i përshkruar në mënyrë stereotipike gratë dhe burrat si aq të ndryshëm sa mund të kuptoheshin sikur vinin nga planete të ndryshme. Kjo ide u bë e njohur nga libri i vitit 1992 me titull ''Burrat janë nga Marsi, gratë janë nga Venusi''.&lt;ref name=&quot;Brammer 2020&quot;/&gt;

Simboli i Venusit u përdor edhe në [[Alkimia|alkiminë]] perëndimore për të përfaqësuar elementin [[Bakri|bakër]] (ashtu si simboli i [[Merkuri (planet)|Merkurit]] është edhe simboli i elementit zhivë).&lt;ref name=&quot;stearn1961&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stearn&quot;/&gt; Meqë bakri i lëmuar është përdorur për pasqyra që nga lashtësia, simboli i Venusit nganjëherë është quajtur «pasqyra e Venusit», duke përfaqësuar pasqyrën e perëndeshës; megjithatë, kjo prejardhje është hedhur poshtë si e pamundur.&lt;ref name=&quot;stearn1961&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stearn&quot;/&gt;

Përveç simbolit të Venusit, me të janë lidhur edhe shumë simbole të tjera. Ndër më të zakonshmet janë gjysmëhëna, ose veçanërisht ylli, si te [[Ylli dhe gjysmëhëna|Ylli i Ishtarit]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Liungman |first=Carl G. |url=https://books.google.com/books?id=06ALKxX225IC |title=Symbols: Encyclopedia of Western Signs and Ideograms |date=2004 |publisher=HME Publishing |isbn=978-91-972705-0-2 |page=228 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Shiko edhe ==
* {{ill|Skema e Venusit|en|Outline of Venus}}
* {{ill|Vetitë fizike të planetëve të Sistemit Diellor|en|List of gravitationally rounded objects of the Solar System#Planets}}
* {{ill|Ekzoplaneti i ngjashëm me Venusin|en|Venus-like exoplanet}}
* {{ill|Zona e Venusit|en|Venus zone}}

== Shënime ==

{{Listë shënimesh}}
== Referime ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;NASA_2015&quot;&gt;{{cite web | title=Planets and Pluto: Physical Characteristics | url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?planet_phys_par | publisher=[[NASA]] | date=5 November 2008 | access-date=26 August 2015 | archive-date=7 September 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060907215218/http://ssd.jpl.nasa.gov/?planet_phys_par | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Margot_et_al_2021&quot;&gt;{{cite journal | title=Spin state and moment of inertia of Venus | display-authors=3 | last1=Margot | first1=Jean-Luc | last2=Campbell | first2=Donald B. | last3=Giorgini | first3=Jon D. | last4=Jao | first4=Joseph S. | last5=Snedeker | first5=Lawrence G. | last6=Ghigo | first6=Frank D. | last7=Bonsall | first7=Amber | journal=Nature Astronomy | date=29 April 2021 | volume=5 | issue=7 | pages=676–683 | doi=10.1038/s41550-021-01339-7 | arxiv=2103.01504 | bibcode=2021NatAs...5..676M | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;American Chemical Society 2013&quot;&gt;{{cite web | title=Atmospheres and Planetary Temperatures | website=American Chemical Society | date=18 July 2013 | url=https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html | access-date=3 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230127144936/https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html |archive-date=27 January 2023 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;horizons&quot;&gt;{{cite web | title=Horizons Web-Interface for Venus (Major Body=2) | last=Yeomans | first=Donald K. | url=https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&amp;COMMAND=%272%27&amp;TABLE_TYPE=%27ELEMENTS%27&amp;START_TIME=%272000-01-01%27&amp;STOP_TIME=%272000-01-02%27&amp;STEP_SIZE=%27200%20years%27&amp;CENTER=%27@Sun%27&amp;OUT_UNITS=%27AU-D%27 | work=JPL Horizons On-Line Ephemeris System | access-date=30 November 2010 | archive-date=18 August 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230818120948/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&amp;COMMAND=%272%27&amp;TABLE_TYPE=%27ELEMENTS%27&amp;START_TIME=%272000-01-01%27&amp;STOP_TIME=%272000-01-02%27&amp;STEP_SIZE=%27200%20years%27&amp;CENTER=%27%40Sun%27&amp;OUT_UNITS=%27AU-D%27 | url-status=live | language=en}}—Zgjidhni “Ephemeris Type: Orbital Elements” dhe “Time Span: 2000-01-01 12:00 to 2000-01-02”. (“Target Body: Venus” dhe “Center: Sun” duhet të jenë të parazgjedhura.) Rezultatet janë vlera të çastit të orbitës oskulatore në epokën e saktë J2000.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;radiation-levels&quot;&gt;{{cite journal |last1=Herbst |first1=Konstantin |last2=Banjac |first2=Saša |last3=Atri |first3=Dimitra |last4=Nordheim |first4=Tom A. |title=Revisiting the cosmic-ray induced Venusian radiation dose in the context of habitability |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=January 2020 |volume=633 |pages=A15 |doi=10.1051/0004-6361/201936968 |doi-access=free|arxiv=1911.12788 |bibcode=2020A&amp;A...633A..15H |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Lexico_Venusian&quot;&gt;{{Cite encyclopedia | title=Venusian | dictionary=Lexico UK English Dictionary | publisher=[[Oxford University Press]] | url=http://www.lexico.com/definition/Venusian |archive-date=23 March 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200323093029/https://www.lexico.com/definition/venusian | language=en}}{{break}}[[Wiktionary:Venusian|Venusian]]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Souami_Souchay_2012&quot;&gt;{{cite journal | title=The solar system's invariable plane | last1=Souami | first1=D. | last2=Souchay | first2=J. | journal=Astronomy &amp; Astrophysics | volume=543 | id=A133 | page=11 | date=July 2012 | doi=10.1051/0004-6361/201219011 | bibcode=2012A&amp;A...543A.133S | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;&gt;{{cite journal | title=Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006 | last1=Seidelmann | first1=P. Kenneth | last2=Archinal | first2=Brent A. | last3=A'Hearn&lt;!--written A'hearn here, mostly A'Hearn elsewhere--&gt; | first3=Michael F. | last4=Conrad | first4=Albert R. | last5=Consolmagno | first5=Guy J. | last6=Hestroffer | first6=Daniel | last7=Hilton | first7=James L. | last8=Krasinsky | first8=Georgij A. | last9=Neumann | first9=Gregory A. | last10=Oberst | first10=Jürgen | last11=Stooke | first11=Philip J. | last12=Tedesco | first12=Edward F. | last13=Tholen | first13=David J. | last14=Thomas | first14=Peter C. | last15=Williams | first15=Iwan P. | display-authors=3 | journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy | volume=98 | issue=3 | pages=155–180 | year=2007 | bibcode=2007CeMDA..98..155S | doi=10.1007/s10569-007-9072-y | ref={{sfnRef|Seidelmann Archinal A'hearn et al.|2007}} | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iauwg_ccrsps2000&quot;&gt;{{cite web | title=Report on the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements of the planets and satellites | publisher=International Astronomical Union |date=2000 | url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm | access-date=12 April 2007 | archive-date=12 May 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151452/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nasa_venus&quot;&gt;{{cite web | title=Venus: Facts &amp; Figures | publisher=NASA | url=http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&amp;Display=Facts&amp;System=Metric | access-date=12 April 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060929003116/http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&amp;Display=Facts&amp;System=Metric | archive-date=29 September 2006 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;VSOP87&quot;&gt;{{cite journal | title=Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets | last1=Simon | first1=J.L. | last2=Bretagnon | first2=P. | last3=Chapront | first3=J. | last4=Chapront-Touzé | first4=M. | last5=Francou | first5=G. | last6=Laskar | first6=J. | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=282 | issue=2 | pages=663–683 | date=February 1994 | bibcode=1994A&amp;A...282..663S | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mallama_and_Hilton&quot;&gt;{{cite journal | title=Computing apparent planetary magnitudes for The Astronomical Almanac | first1=Anthony | last1=Mallama | first2=James L. | last2=Hilton | journal=Astronomy and Computing | volume=25 | pages=10–24 | date=October 2018 | doi=10.1016/j.ascom.2018.08.002 | bibcode=2018A&amp;C....25...10M | arxiv=1808.01973 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mallama_et_al&quot;&gt;{{cite journal | title=Comprehensive wide-band magnitudes and albedos for the planets, with applications to exo-planets and Planet Nine | first1=Anthony | last1=Mallama | first2=Bruce | last2=Krobusek | first3=Hristo | last3=Pavlov | journal=Icarus | volume=282 | pages=19–33 | date=2017 | doi=10.1016/j.icarus.2016.09.023 |arxiv=1609.05048 | bibcode=2017Icar..282...19M | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Haus_et_al&quot;&gt;{{cite journal | title=Radiative energy balance of Venus based on improved models of the middle and lower atmosphere | first1=R. | last1=Haus | first2=D. | last2=Kappel | first3=G. | last3=Arnoldb | journal=Icarus | volume=272 | pages=178–205 | date=July 2016 | doi=10.1016/j.icarus.2016.02.048 | bibcode=2016Icar..272..178H | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hashimoto_et_al_2008&quot;&gt;{{cite journal | title=Felsic highland crust on Venus suggested by Galileo Near-Infrared Mapping Spectrometer data | last1=Hashimoto | first1=George L. | last2=Roos-Serote | first2=Maarten | last3=Sugita | first3=Seiji | last4=Gilmore | first4=Martha S. | last5=Kamp | first5=Lucas W. | last6=Carlson | first6=Robert W. | last7=Baines | first7=Kevin H. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | publisher=Advancing Earth and Space Science | volume=113 | issue=E5 | date=31 December 2008 | article-number=2008JE003134 | bibcode=2008JGRE..113.0B24H | doi=10.1029/2008JE003134 | doi-access= | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Lopes_Gregg_2004&quot;&gt;{{cite book |title=Volcanic worlds: exploring the Solar System's volcanoes | last1=Lopes | first1=Rosaly M. C. | author-link=Rosaly Lopes |last2=Gregg | first2=Tracy K. P. | date=2004 | page=61 | publisher=Springer Publishing | isbn=978-3-540-00431-8 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Darling_Venus&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title=Venus | encyclopedia=Encyclopedia of Science | last=Darling |first=David | location=Dundee, Scotland | url=https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html | access-date=24 March 2022 | archive-date=31 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211031035229/https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;SolarSystemEncyclopedia&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title=Venus: Atmosphere | last=Taylor | first=Fredric W. | date=2014 | publisher=Elsevier Science &amp; Technology | location=Oxford | isbn=978-0-12-415845-0 | editor1-last=Tilman | editor1-first=Spohn | editor2-last=Breuer | editor2-first=Doris | editor3-last=Johnson | editor3-first=T. V. | access-date=12 January 2016 | archive-date=29 September 2021 | url=https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_atmosphere/0.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074456/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_atmosphere/0.pdf | encyclopedia=Encyclopedia of the Solar System | via=Credo Reference | url-status=dead | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CWRU_2006&quot;&gt;{{cite web | title=Venus | date=13 September 2006 | publisher=Case Western Reserve University | url=http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html | access-date=21 December 2011 | archive-date=26 April 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120426064658/http://burro.cwru.edu/stu/advanced/venus.html | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Lewis_2004&quot;&gt;{{cite book | title=Physics and Chemistry of the Solar System | first=John S. |last=Lewis |date=2004 | edition=2nd | publisher=Academic Press | isbn=978-0-12-446744-6 | url=https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384 | url-access=limited | page=[https://archive.org/details/physicschemistry00lewi_384/page/n477 463] | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Newitz 2013&quot;&gt;{{cite web | title=Here's Carl Sagan's original essay on the dangers of climate change | last=Newitz | first=Annalee | website=Gizmodo | date=11 December 2013 | url=https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135 | access-date=3 September 2021 | archive-date=3 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210903011006/https://web.archive.org/web/20210903011006/https://gizmodo.com/heres-carl-sagans-original-essay-on-the-dangers-of-cl-1481304135 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Halliday_2020&quot;&gt;{{cite journal |last1=Halliday |first1=Alex N. |title=The origins of volatiles in the terrestrial planets |journal=Geochimica et Cosmochimica Acta |date=March 2013 |volume=105 |pages=146–171 |doi=10.1016/j.gca.2012.11.015 |bibcode=2013GeCoA.105..146H |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Owen_et_al_1992&quot;&gt;{{cite journal |last1=Owen |last2=Bar-Nun |last3=Kleinfeld |title=Possible cometary origin of heavy noble gases in the atmospheres of Venus, Earth and Mars |journal=Nature |date=July 1992 |volume=358 |issue=6381 |pages=43–46 |doi=10.1038/358043a0 |pmid=11536499 |bibcode=1992Natur.358...43O |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Pepin_1991&quot;&gt;{{Cite journal | title=On the origin and early evolution of terrestrial planet atmospheres and meteoritic volatiles | last=Pepin | first=Robert O. | journal=Icarus | date=1 July 1991 | volume=92 | issue=1 | pages=2–79 | doi=10.1016/0019-1035(91)90036-S | bibcode=1991Icar...92....2P | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Namiki_Solomon_1998&quot;&gt;{{Cite journal | title=Volcanic degassing of argon and helium and the history of crustal production on Venus | last1=Namiki | first1=Noriyuki | last2=Solomon | last2=Sean C. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | volume=103 | issue=E2 | pages=3655–3677 | year=1998 | doi=10.1029/97JE03032 | doi-access=free | bibcode=1998JGR...103.3655N | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;O'Rurke_Korenaga_2015&quot;&gt;{{cite journal |last1=O'Rourke |first1=Joseph G. |last2=Korenaga |first2=Jun |title=Thermal evolution of Venus with argon degassing |journal=Icarus |date=November 2015 |volume=260 |pages=128–140 |doi=10.1016/j.icarus.2015.07.009 |bibcode=2015Icar..260..128O |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;baas39_540&quot;&gt;{{Cite journal | title=Searching for Evidence of Past Oceans on Venus | last1=Grinspoon |first1=David H. |author-link=David Grinspoon | last2=Bullock |first2=M. A. | journal=Bulletin of the American Astronomical Society | volume=39 | page=540 | date=October 2007 | bibcode=2007DPS....39.6109G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Kasting&quot;&gt;{{cite journal | title=Runaway and moist greenhouse atmospheres and the evolution of Earth and Venus | last=Kasting |first=J. F. |author-link=James Kasting | journal=Icarus | year=1988 | volume=74 | issue=3 | pages=472–494 | doi=10.1016/0019-1035(88)90116-9 | pmid=11538226 | bibcode=1988Icar...74..472K | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mullen_2002&quot;&gt;{{cite web | title=Venusian Cloud Colonies | first=Leslie | last=Mullen | work=Astrobiology Magazine | date=13 November 2002 | url=http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20140816070045/http://www.astrobio.net/news-exclusive/venusian-cloud-colonies/ | archive-date=16 August 2014 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Landis_2003&quot;&gt;{{cite journal | title=Astrobiology: The Case for Venus | first=Geoffrey A. | last=Landis | author-link=Geoffrey A. Landis | journal=Journal of the British Interplanetary Society | volume=56 | issue=7–8 | pages=250–254 | date=July 2003 | id=NASA/TM—2003-212310 | bibcode=2003JBIS...56..250L | url=http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20110807004311/http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf | archive-date=7 August 2011 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Cockell1999&quot;&gt;{{cite journal | title=Life on Venus | last=Cockell | first=Charles S. | author-link=Charles S. Cockell | journal=Planetary and Space Science | volume=47 | issue=12 | pages=1487–1501 | date=December 1999 | doi=10.1016/S0032-0633(99)00036-7 | bibcode=1999P&amp;SS...47.1487C | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Drake_2020&quot;&gt;{{cite news | title=Possible sign of life on Venus stirs up heated debate | last=Drake | first=Nadia | author-link=Nadia Drake | work=National Geographic | date=14 September 2020 | url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/ | access-date=14 September 2020 | archive-date=14 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200914153820/https://web.archive.org/web/20200914153820/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/09/possible-sign-of-life-found-on-venus-phosphine-gas/ | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Greaves_et_al_2020&quot;&gt;{{cite journal | title=Phosphine gas in the cloud decks of Venus | last1=Greaves | first1=J. S. | last2=Richards | first2=A. M. S. | last3=Bains |first3=W. | first4=P. B. | last4=Rimmer | first5=H. | last5=Sagawa | first6=D. L. | last6=Clements | first7=S. | last7=Seager | first8=J. J. | last8=Petkowski | first9=Clara | last9=Sousa-Silva | first10=Sukrit | last10=Ranjan | first11=Emily | last11=Drabek-Maunder | first12=Helen J. | last12=Fraser | first13=Annabel | last13=Cartwright | first14=Ingo | last14=Mueller-Wodarg | first15=Zhuchang | last15=Zhan | first16=Per | last16=Friberg | first17=Iain | last17=Coulson | first18=E'lisa | last18=Lee | first19=Jim | last19=Hoge | journal=Nature Astronomy | year=2020 | volume=5 | issue=7 | pages=655–664 | doi=10.1038/s41550-020-1174-4 |arxiv=2009.06593 | bibcode=2021NatAs...5..655G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Lincowski_et_al_2021&quot;&gt;{{Cite journal | title=Claimed Detection of PH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; in the Clouds of Venus is Consistent with Mesospheric SO2 | last1=Lincowski | first1=Andrew P. | last2=Meadows | first2=Victoria S. | last3=Crisp | first3=David | last4=Akins | first4=Alex B. | last5=Schwieterman | first5=Edward W. | last6=Arney | first6=Giada N.|author6-link=Giada Arney | last7=Wong | first7=Michael L. | last8=Steffes | first8=Paul G. | last9=Parenteau | first9=M. Niki | last10=Domagal-Goldman | first10=Shawn | journal=The Astrophysical Journal | volume=908 | issue=2 | pages=L44 | year=2021 | doi=10.3847/2041-8213/abde47 | arxiv=2101.09837 | bibcode=2021ApJ...908L..44L | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Beall_2020&quot;&gt;{{cite journal |last1=Beall |first1=Abigail |title=More doubts cast on potential signs of life in Venus's atmosphere |journal=New Scientist |date=October 2020 |volume=248 |issue=3306 |page=18 |doi=10.1016/S0262-4079(20)31910-2 |bibcode=2020NewSc.248...18B |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Snellan_et_al_2020&quot;&gt;{{cite journal |last1=Snellen |last2=Guzman-Ramirez |last3=Hogerheijde |last4=Hygate |last5=van der Tak |title=Re-analysis of the 267 GHz ALMA observations of Venus: No statistically significant detection of phosphine |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=December 2020 |volume=644 |pages=L2 |doi=10.1051/0004-6361/202039717 |doi-access=free |arxiv=2010.09761 |bibcode=2020A&amp;A...644L...2S |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Moshkin_et_al_1979&quot;&gt;{{cite journal | title=Dust on the surface of Venus | last1=Moshkin | first1=B. E. | last2=Ekonomov | first2=A. P. | last3=Golovin | first3=Iu. M. | journal=Kosmicheskie Issledovaniia (Cosmic Research) | volume=17 | issue=2 | pages=280–285 | year=1979 | bibcode=1979CosRe..17..232M | language=ru}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;kras006&quot;&gt;{{cite journal | title=Chemical composition of the atmosphere of Venus | last1=Krasnopolsky | first1=V. A. | last2=Parshev | first2=V. A. | journal=Nature | year=1981 | volume=292 | issue=5824 | pages=610–613 | doi=10.1038/292610a0 | bibcode=1981Natur.292..610K | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Krasnopolsky_2006&quot;&gt;{{cite journal | title=Chemical composition of Venus atmosphere and clouds: Some unsolved problems | first=Vladimir A. |last=Krasnopolsky | journal=Planetary and Space Science | volume=54 | issue=13–14 | pages=1352–1359 | year=2006 | doi=10.1016/j.pss.2006.04.019 | bibcode=2006P&amp;SS...54.1352K | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;fact&quot;&gt;{{cite web | title=Venus Fact Sheet | last=Williams | first=David R. | date=25 November 2020 | publisher=NASA Goddard Space Flight Center | url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html | access-date=15 April 2021 | archive-date=11 May 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180511140851/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;VaqueroVázquez2009&quot;&gt;{{cite book | title=The Sun Recorded Through History | first1=J. M. | last1=Vaquero | first2=M. | last2=Vázquez | publisher=Springer Science &amp; Business Media | isbn=978-0-387-92790-9 | year=2009 | page=75 | url=https://books.google.com/books?id=iWkyiEeiyksC&amp;pg=PA75 | access-date=18 May 2016 |archive-date=26 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161126005506/https://books.google.com/books?id=iWkyiEeiyksC&amp;pg=PA75 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Russell, Philips&quot;&gt;{{cite journal |last1=Russell |first1=C.T. |last2=Phillips |first2=J.L. |title=The Ashen Light |journal=Advances in Space Research |date=January 1990 |volume=10 |issue=5 |pages=137–141 |doi=10.1016/0273-1177(90)90174-X |bibcode=1990AdSpR..10e.137R |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;esaozone&quot;&gt;{{cite web | title=ESA finds that Venus has an ozone layer too | publisher=European Space Agency | date=6 October 2011 | access-date=25 December 2011 | archive-date=27 January 2012 | url=http://www.esa.int/esaCP/SEMU3N9U7TG_Life_0.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20120127202150/http://www.esa.int/esaCP/SEMU3N9U7TG_Life_0.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ESA-20130129&quot;&gt;{{cite web | title=When A Planet Behaves Like A Comet | date=29 January 2013 | publisher=European Space Agency | url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/When_a_planet_behaves_like_a_comet | access-date=31 January 2013 |archive-date=2 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190502073711/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/When_a_planet_behaves_like_a_comet | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Space-20130130&quot;&gt;{{cite web | title=Venus Can Have 'Comet-Like' Atmosphere | last=Kramer | first=Miriam | url=http://www.space.com/19537-venus-comet-atmosphere.html | date=30 January 2013 | work=Space.com | access-date=31 January 2013 |archive-date=3 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190503055127/https://www.space.com/19537-venus-comet-atmosphere.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mueller_2014&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title=Venus Surface and Interior | last1=Mueller |first1=Nils | editor1-last=Tilman |editor1-first=Spohn | editor2-last=Breuer |editor2-first=Doris | editor3-last=Johnson |editor3-first=T. V. | edition=3rd | date=2014 | publisher=Elsevier Science &amp; Technology | location=Oxford | isbn=978-0-12-415845-0 | url=https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0.pdf | access-date=12 January 2016 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074525/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0.pdf | encyclopedia=Encyclopedia of the Solar System | via=Credo Reference | url-status=dead | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Esposito_1984&quot;&gt;{{cite journal | title=Sulfur Dioxide: Episodic Injection Shows Evidence for Active Venus Volcanism | first=Larry W. | last=Esposito | author-link=Larry W. Esposito | journal=Science | date=9 March 1984 | volume=223 |issue=4640 |pages=1072–1074 | doi=10.1126/science.223.4640.1072 |pmid=17830154 | bibcode=1984Sci...223.1072E | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Bullock_Grinspoon_2001&quot;&gt;{{cite journal | title=The Recent Evolution of Climate on Venus | last1=Bullock |first1=Mark A. | last2=Grinspoon |first2=David H. |author-link2=David Grinspoon | journal=Icarus | volume=150 | issue=1 | date=March 2001 | pages=19–37 | doi=10.1006/icar.2000.6570 |bibcode=2001Icar..150...19B | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Basilevsky_Head_1995&quot;&gt;{{cite journal | title=Global stratigraphy of Venus: Analysis of a random sample of thirty-six test areas | last1=Basilevsky | first1=Alexander T. | last2=Head | first2=James W. III | journal=Earth, Moon, and Planets | volume=66 | issue=3 | pages=285–336 | date=1995 | bibcode=1995EM&amp;P...66..285B | doi=10.1007/BF00579467 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Kaufmann&quot;&gt;{{cite book | last=Kaufmann | first=W. J. | date=1994 | title=Universe | publisher=W. H. Freeman | location=New York | page=204 | isbn=978-0-7167-2379-0 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Frankel&quot;&gt;{{cite book | title=Volcanoes of the Solar System | first=Charles | last=Frankel | date=1996 | url=https://archive.org/details/volcanoesofsolar0000fran | publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-47770-3 | url-access=registration | access-date=30 January 2023 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Batson_Russell_1991&quot;&gt;{{cite conference | title=Naming the Newly Found Landforms on Venus | last1=Batson | first1=R.M. | last2=Russell | first2=J. F. | book-title=Proceedings of the Lunar and Planetary Science Conference XXII | date=18–22 March 1991 |location=Houston, Texas | page=65 | bibcode=1991pggp.rept..490B | url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc1991/pdf/1033.pdf | access-date=12 July 2009 | archive-date=13 May 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110513162948/http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc1991/pdf/1033.pdf | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;jpl-magellan&quot;&gt;{{cite book | title=The Magellan Venus Explorer's Guide | editor-first=Carolynn | editor-last=Young | publisher=Jet Propulsion Laboratory | location=California | page=93 | date=1 August 1990 | url=http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | access-date=13 January 2016 | archive-date=4 December 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161204023231/http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;jpl-magellan2&quot;&gt;{{cite book | title=The Magellan Venus Explorer's Guide | editor-first=Carolynn | editor-last=Young | publisher=Jet Propulsion Laboratory | location=California | pages=99–100 | date=1 August 1990 | url=http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | access-date=13 January 2016 |archive-date=4 December 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161204023231/http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/guide8.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Davies_1994&quot;&gt;{{cite journal |title=Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements of the Planets and Satellites | last1=Davies | first1=M. E. | last2=Abalakin | first2=V. K. | last3=Bursa | first3=M. | last4=Lieske | first4=J. H. | last5=Morando | first5=B. | last6=Morrison | first6=D. | last7=Seidelmann | first7=P. K. | last8=Sinclair | first8=A. T. | last9=Yallop | first9=B.| last10=Tjuflin | first10= Y. S. | journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy | volume=63 | issue=2 | pages=127–148 | year=1994 | doi=10.1007/BF00693410 | bibcode=1996CeMDA..63..127D | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Helbert_et_al_2008&quot;&gt;{{Cite journal |title=Surface brightness variations seen by VIRTIS on Venus Express and implications for the evolution of the Lada Terra region, Venus | last1=Helbert | first1=Jörn | last2=Müller | first2=Nils | last3=Kostama | first3=Petri | last4=Marinangeli | first4=Lucia | last5=Piccioni | first5=Giuseppe | last6=Drossart | first6=Pierre | journal=Geophysical Research Letters | volume=35 | issue=11 | pages=L11201 | date=2008 | doi=10.1029/2008GL033609 | doi-access=free | bibcode=2008GeoRL..3511201H | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Gilmore_et_al_2017&quot;&gt;{{Cite journal | title=Venus Surface Composition Constrained by Observation and Experiment | last1=Gilmore | first1=Martha | last2=Treiman | first2=Allan | last3=Helbert | first3=Jörn | last4=Smrekar | first4=Suzanne | journal=Space Science Reviews | volume=212 | issue=3 | pages=1511–1540 | date=1 November 2017 | doi=10.1007/s11214-017-0370-8 | bibcode=2017SSRv..212.1511G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Karttunen_et_al_2007&quot;&gt;{{cite book | last1=Karttunen | first1=Hannu | last2=Kroger | first2=P. | last3=Oja | first3=H. | last4=Poutanen | first4=M. | last5=Donner | first5=K. J. | title=Fundamental Astronomy | page=162 | publisher=Springer | date=2007 | isbn=978-3-540-34143-7 | url=https://archive.org/details/fundamentalastro00kart_346/page/n167 | access-date=30 January 2023 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ESA_2012-12-03&quot;&gt;{{cite web | title=Have Venusian volcanoes been caught in the act? | first=Markus | last=Bauer | date=3 December 2012 | publisher=European Space Agency | url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Have_Venusian_volcanoes_been_caught_in_the_act | access-date=14 April 2021 | archive-date=14 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210414194210/https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Venus_Express/Have_Venusian_volcanoes_been_caught_in_the_act | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Glaze_1999&quot;&gt;{{cite journal | title=Transport of SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; by explosive volcanism on Venus | first=Lori S. |last=Glaze | journal=Journal of Geophysical Research | volume=104 | issue=E8 | pages=18899–18906 | date=August 1999 | doi=10.1029/1998JE000619 | doi-access=free | bibcode=1999JGR...10418899G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Marcq2012&quot;&gt;{{cite journal | title=Variations of sulphur dioxide at the cloud top of Venus's dynamic atmosphere | first1=Emmanuel | last1=Marcq | first2=Jean-Loup | last2=Bertaux | first3=Franck | last3=Montmessin | first4=Denis | last4=Belyaev | journal=Nature Geoscience | volume=6 | issue=1 | pages=25–28 | date=January 2013 | doi=10.1038/ngeo1650 | bibcode=2013NatGe...6...25M | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NYT-20200109&quot;&gt;{{cite news | title=Volcanoes on Venus Might Still Be Smoking - Planetary science experiments on Earth suggest that the sun's second planet might have ongoing volcanic activity | last=Hall | first=Sannon | url=https://www.nytimes.com/2020/01/09/science/venus-volcanoes-active.html | date=9 January 2020 | work=The New York Times | access-date=10 January 2020 | archive-date=9 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200109234012/https://www.nytimes.com/2020/01/09/science/venus-volcanoes-active.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;SCI-20200103&quot;&gt;{{cite journal | title=Present-day volcanism on Venus as evidenced from weathering rates of olivine | last=Filiberto | first=Justin | date=3 January 2020 | journal=Science | volume=6 | number=1 | article-number=eaax7445 | doi=10.1126/sciadv.aax7445 | doi-access=free | pmc=6941908 | bibcode=2020SciA....6.7445F | pmid=31922004 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Lakdawalla2015&quot;&gt;{{cite web | title=Transient hot spots on Venus: Best evidence yet for active volcanism | last=Lakdawalla | first=Emily | author-link=Emily Lakdawalla | publisher=The Planetary Society | date=18 June 2015 | url=http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/06181637-transient-hot-spots-on-venus.html | access-date=20 June 2015 | archive-date=20 June 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150620081122/http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/06181637-transient-hot-spots-on-venus.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ESA_2015-06-18&quot;&gt;{{cite web | title=Hot lava flows discovered on Venus | publisher=European Space Agency |date=18 June 2015 | url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Hot_lava_flows_discovered_on_Venus | access-date=20 June 2015 | archive-date=19 June 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150619071101/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Hot_lava_flows_discovered_on_Venus | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Shalygin2015&quot;&gt;{{cite journal | last1=Shalygin | first1=E. V. | last2=Markiewicz | first2=W. J. | last3=Basilevsky | first3=A. T. | last4=Titov | first4=D. V. | last5=Ignatiev | first5=N. I. | last6=Head | first6=J. W. | title=Active volcanism on Venus in the Ganiki Chasma rift zone | journal=Geophysical Research Letters | date=17 June 2015 | pages=4762–4769 | volume=42 |issue=12 | bibcode=2015GeoRL..42.4762S | doi=10.1002/2015GL064088 | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Strom1994&quot;&gt;{{cite journal | last1=Strom |first1=Robert G. | last2=Schaber | first2=Gerald G. | last3=Dawson | first3=Douglas D. | title=The global resurfacing of Venus | journal=Journal of Geophysical Research | volume=99 | issue=E5 | pages=10899–10926 | date=25 May 1994 | doi=10.1029/94JE00388 |bibcode=1994JGR....9910899S | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Romeo_Turcotte_2018&quot;&gt;{{cite journal | last1=Romeo | last2=Turcotte | title=The frequency-area distribution of volcanic units on Venus: Implications for planetary resurfacing | journal=Icarus | year=2009 | volume=203 | issue=1 | pages=13–19 | doi=10.1016/j.icarus.2009.03.036 | bibcode=2009Icar..203...13R | url=https://eprints.ucm.es/id/eprint/13279/1/Icarus_2009_1.pdf | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Herrick_Phillips_1993&quot;&gt;{{cite journal | title=Effects of the Venusian atmosphere on incoming meteoroids and the impact crater population | last1=Herrick | first1=R. R. | last2=Phillips | first2=R. J. | journal=Icarus | year=1993 | volume=112 | issue=1 | pages=253–281 | doi=10.1006/icar.1994.1180 | bibcode=1994Icar..112..253H | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Morrison_Owens_2003&quot;&gt;{{cite book | title=The Planetary System |edition=3rd | first1=David | last1=Morrison | first2=Tobias C. | last2=Owens | publisher=Benjamin Cummings | location=San Francisco | year=2003 | isbn=978-0-8053-8734-6 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;goettel&quot;&gt;{{cite conference | last1=Goettel | first1=K. A. | last2=Shields | first2=J. A. | last3=Decker | first3=D. A. | title=Density constraints on the composition of Venus | book-title=Proceedings of the Lunar and Planetary Science Conference | publisher=Pergamon Press | pages=1507–1516 | location=Houston, TX | date=16–20 March 1981 | bibcode=1982LPSC...12.1507G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Faure_Mensing_2007&quot;&gt;{{cite book | title=Introduction to planetary science: the geological perspective | last1=Faure | first1=Gunter | last2=Mensing | first2=Teresa M. | date=2007 | page=201 | series=Springer eBook collection | publisher=Springer |isbn=978-1-4020-5233-0 | url=https://archive.org/details/introductiontopl00faur_709/ | url-access=limited | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Dumoulin2017&quot;&gt;{{cite journal | title=Tidal constraints on the interior of Venus | last1=Dumoulin | first1=C. | last2=Tobie | first2=G. | last3=Verhoeven | first3=O. | last4=Rosenblatt | first4=P. | last5=Rambaux | first5=N. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | volume=122 | issue=6 | pages=1338–1352 | date=June 2017 | doi=10.1002/2016JE005249 | bibcode=2017JGRE..122.1338D | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Aitta_2016&quot;&gt;{{cite journal | title=Venus' internal structure, temperature and core composition | last=Aitta | first=A. | journal=Icarus | date=April 2012 | volume=218 | issue=2 | pages=967–974 | doi=10.1016/j.icarus.2012.01.007 | bibcode=2012Icar..218..967A | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;O'Callaghan_2021&quot;&gt;{{cite news | title=We've measured the size of Venus's planetary core for the first time | last1=O'Callaghan | first1=Jonathan | url=https://www.newscientist.com/article/2276218-weve-measured-the-size-of-venuss-planetary-core-for-the-first-time/ | work=New Scientist | date=29 April 2021 | access-date=2 May 2021 | archive-date=2 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210502211510/https://www.newscientist.com/article/2276218-weve-measured-the-size-of-venuss-planetary-core-for-the-first-time/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Nimmo98&quot;&gt;{{cite journal | title=Volcanism and Tectonics on Venus | last1=Nimmo | first1=F. | last2=McKenzie | first2=D. | journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences | volume=26 | issue=1 | pages=23–53 | date=1998 | doi=10.1146/annurev.earth.26.1.23 | bibcode=1998AREPS..26...23N | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Eroshenko_et_al_1969&quot;&gt;{{cite journal |title=Nature of the Magnetic Field in the Neighborhood of Venus |author1=Dolginov, Sh. |author2=Eroshenko, E. G. |author3=Lewis, L. |journal=Cosmic Research |volume=7 |page=675 |date=September 1969 |bibcode=1969CosRe...7..675D |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Kivelson_Russell_1995&quot;&gt;{{cite book | last1=Kivelson | first1=G. M. | last2=Russell | first2=C. T. | title=Introduction to Space Physics | publisher=Cambridge University Press | date=1995 | isbn=978-0-521-45714-9 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Luhmann_Russell_2006&quot;&gt;{{cite book | title=Encyclopedia of Planetary Sciences | last1=Luhmann | first1=J. G. | last2=Russell | first2=C. T. | chapter-url=http://www-spc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/venus_mag/ | chapter=Venus: Magnetic Field and Magnetosphere | publisher=Chapman and Hall | location=New York | editor1-last=Shirley | editor1-first=J. H. | editor2-last=Fainbridge | editor2-first=R. W. | pages=905–907 | year=1997 | isbn=978-1-4020-4520-2 | access-date=19 July 2006 | archive-date=14 July 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100714051425/http://www-spc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/venus_mag/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Stevenson_2003&quot;&gt;{{cite journal | title=Planetary magnetic fields | last=Stevenson | first=D. J. | date=15 March 2003 | journal=Earth and Planetary Science Letters | volume=208 | issue=1–2 | pages=1–11 | doi=10.1016/S0012-821X(02)01126-3 | bibcode=2003E&amp;PSL.208....1S | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nimmo02&quot;&gt;{{cite journal | title=Why does Venus lack a magnetic field? | first=Francis | last=Nimmo | journal=Geology | date=November 2002 | volume=30 | issue=11 | pages=987–990 | doi=10.1130/0091-7613(2002)030&lt;0987:WDVLAM&gt;2.0.CO;2 | bibcode=2002Geo....30..987N | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Konopliv_Yoder_1996&quot;&gt;{{cite journal | last1=Konopliv | first1=A. S. | last2=Yoder | first2=C. F. | title=Venusian ''k''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; tidal Love number from Magellan and PVO tracking data | journal=Geophysical Research Letters | volume=23 | issue=14 | pages=1857–1860 | year=1996 | doi=10.1029/96GL01589 | bibcode=1996GeoRL..23.1857K | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;nature450_7170_629&quot;&gt;{{cite journal | title=Venus as a more Earth-like planet | last1=Svedhem | first1=Håkan | last2=Titov | first2=Dmitry V. | last3=Taylor | first3=Fredric W. | last4=Witasse | first4=Olivier | journal=Nature | date=November 2007 | volume=450 | issue=7170 | pages=629–632 | bibcode=2007Natur.450..629S | pmid=18046393 | doi=10.1038/nature06432 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;O'Rourke_et_al_2019&quot;&gt;{{cite conference | title=Prospects for an ancient dynamo and modern crustal remnant magnetism on Venus | last1=O'Rourke | first1=Joseph | last2=Gillmann | first2=Cedric | last3=Tackley | first3=Paul | conference=21st EGU General Assembly, EGU2019, Proceedings from the conference held 7–12 April 2019 in Vienna, Austria | id=18876 | date=April 2019 | bibcode=2019EGUGA..2118876O | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Donahue_et_al_1982&quot;&gt;{{cite journal | title=Venus Was Wet: A Measurement of the Ratio of Deuterium to Hydrogen | last1=Donahue | first1=T. M. | last2=Hoffman | first2=J. H. | last3=Hodges | first3=R. R. | last4=Watson | first4=A. J. | journal=Science | year=1982 | volume=216 |issue=4546 | pages=630–633 | doi=10.1126/science.216.4546.630 | bibcode=1982Sci...216..630D | pmid=17783310 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;psj_1_42&quot;&gt;{{Cite journal | title=Could the Migration of Jupiter Have Accelerated the Atmospheric Evolution of Venus? | last1=Kane | first1=S. R. | last2=Vervoort | first2=P. | last3=Horner | first3=J. | last4=Pozuelos | first4=P. J. | journal=Planetary Science Journal | volume=1 | pages=42–51 | date=September 2020 | issue=2 | doi=10.3847/PSJ/abae63 | doi-access=free | arxiv=2008.04927 | bibcode=2020PSJ.....1...42K | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;MoreOrLess&quot;&gt;{{cite web | title=BBC Radio 4—More or Less, Sugar, Outdoors Play and Planets | last1=Harford | first1=Tim | url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m0001y9p | website=BBC | date=11 January 2019 | access-date=30 October 2019 | archive-date=12 January 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190112044935/https://www.bbc.co.uk/programmes/m0001y9p | url-status=live | quote=Oliver Hawkins, more or less alumnus and statistical legend, wrote some code for us, which calculated which planet was closest to the Earth on each day for the past 50 years, and then sent the results to David A. Rothery, professor of planetary geosciences at the Open University. | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Solex11&quot;&gt;{{cite web | title=Venus Close Approaches to Earth as predicted by Solex 11 | url=http://home.surewest.net/kheider/astro/Solex-Venus.txt | archive-date=9 August 2012 | access-date=19 March 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120809051650/http://home.surewest.net/kheider/astro/Solex-Venus.txt | language=en}} Numbers generated by [https://web.archive.org/web/20150918233453/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AIP Publishing 2019 p.&quot;&gt;{{cite journal | title=Venus is not Earth's closest neighbour | journal=Physics Today | publisher=AIP Publishing | date=12 March 2019 | issue=3 | article-number=30593 | doi=10.1063/pt.6.3.20190312a | bibcode=2019PhT..2019c0593. | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Petropoulos Longuski Bonfiglio 2000 pp. 776–783&quot;&gt;{{cite journal | title=Trajectories to Jupiter via Gravity Assists from Venus, Earth, and Mars | last1=Petropoulos | first1=Anastassios E. | last2=Longuski | first2=James M. | last3=Bonfiglio | first3=Eugene P. | journal=Journal of Spacecraft and Rockets | publisher=American Institute of Aeronautics and Astronautics (AIAA) | volume=37 | issue=6 | year=2000 | pages=776–783 | doi=10.2514/2.3650 | bibcode=2000JSpRo..37..776P | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Taylor 2020&quot;&gt;{{cite web | last=Taylor | first=Chris | title=Welcome to Cloud City: The case for going to Venus, not Mars | website=Mashable | date=9 July 2020 | url=https://mashable.com/feature/venus-mars-space-exploration | access-date=21 October 2022 | archive-date=21 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221021222622/https://mashable.com/feature/venus-mars-space-exploration | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Venus&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title=Venus | date=2016 | last=Squyres | first=Steven W. | author-link=Steven W. Squyres | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | access-date=7 January 2016 |archive-date=28 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140428174456/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;slowing spin&quot;&gt;{{cite web | title=Could Venus Be Shifting Gear? | date=10 February 2012 | series=Venus Express | publisher=European Space Agency | url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Could_Venus_be_shifting_gear | access-date=7 January 2016 | archive-date=24 January 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160124032008/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Could_Venus_be_shifting_gear | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;planetary-facts&quot;&gt;{{cite web | title=Planetary Facts | publisher=The Planetary Society | url=http://www.planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html | access-date=20 January 2016 |archive-date=11 May 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511011542/http://planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;compare&quot;&gt;{{cite web | title=Space Topics: Compare the Planets | publisher=The Planetary Society | url=http://www.planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html | access-date=12 January 2016 | archive-date=18 February 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060218084852/http://planetary.org/explore/topics/compare_the_planets/terrestrial.html | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Brunier_2002&quot;&gt;{{cite book | title=Solar System Voyage | first=Serge | last=Brunier | author-link=Serge Brunier | publisher=Cambridge University Press | year=2002 | page=40 | url=https://books.google.com/books?id=JkLxJOhEj-wC&amp;pg=PA40 | isbn=978-0-521-80724-1 | translator-last=Dunlop | translator-first=Storm | access-date=17 September 2017 | archive-date=3 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200803144137/https://books.google.com/books?id=JkLxJOhEj-wC&amp;pg=PA40 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Correia_et_al_2003&quot;&gt;{{cite journal | last1=Correia | first1=Alexandre C. M. | last2=Laskar | first2=Jacques | last3=De Surgy | first3=Olivier Néron | title=Long-Term Evolution of the Spin of Venus, Part I: Theory | journal=Icarus | date=May 2003 | volume=163 | issue=1 | pages=1–23 | doi=10.1016/S0019-1035(03)00042-3 | bibcode=2003Icar..163....1C | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Laskar_De_Surgy_2003&quot;&gt;{{cite journal | title=Long-Term Evolution of the Spin of Venus, Part II: Numerical Simulations | last1=Laskar | first1=Jacques | last2=De Surgy | first2=Olivier Néron | journal=Icarus | year=2003 | volume=163 |issue=1 |pages=24–45 | doi=10.1016/S0019-1035(03)00043-5 | bibcode=2003Icar..163...24C | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Gold_Soter_1969&quot;&gt;{{cite journal | title=Atmospheric Tides and the Resonant Rotation of Venus | last1=Gold | first1=T. | last2=Soter | first2=S. | journal=Icarus | date=1969 | volume=11 | issue=3 | pages=356–66 | doi=10.1016/0019-1035(69)90068-2 | bibcode=1969Icar...11..356G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;apj2_230_L123&quot;&gt;{{Cite journal | last1=Shapiro | first1=I. I. | last2=Campbell | first2=D. B. | last3=De Campli | first3=W. M. | title=Nonresonance Rotation of Venus | journal=Astrophysical Journal | volume=230 |pages=L123–L126 | date=June 1979 | doi=10.1086/182975 | bibcode=1979ApJ...230L.123S | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;icarus202&quot;&gt;{{cite journal | title=A Survey for Satellites of Venus | last1=Sheppard | first1=Scott S. | last2=Trujillo | first2=Chadwick A. | journal=Icarus | date=July 2009 | volume=202 | issue=1 | pages=12–16 | doi=10.1016/j.icarus.2009.02.008 | bibcode=2009Icar..202...12S | arxiv=0906.2781 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mikkola_et_al_2004&quot;&gt;{{cite journal | title=Asteroid 2002 VE68: A Quasi-Satellite of Venus | last1=Mikkola | first1=S. | last2=Brasser | first2=R. | last3=Wiegert | first3=P. | last4=Innanen | first4=K. | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=351 | issue=3 | page=L63 | date=July 2004 | doi=10.1111/j.1365-2966.2004.07994.x | doi-access=free | bibcode=2004MNRAS.351L..63M | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Carlos_De_la_Fuente_Marcos_2012&quot;&gt;{{cite journal | title=On the Dynamical Evolution of 2002 VE68 | first1=Carlos | last1=De la Fuente Marcos | last2=De la Fuente Marcos | first2=Raúl | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=427 | issue=1 | pages=728–39 | date=November 2012 | doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21936.x | doi-access=free | bibcode=2012MNRAS.427..728D | arxiv=1208.4444 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dynamics&quot;&gt;{{Cite journal | title=Asteroid 2012 XE133: A Transient Companion to Venus | first1=Carlos | last1=De la Fuente Marcos | last2=De la Fuente Marcos | first2=Raúl | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=432 | issue=2 | pages=886–93 | date=June 2013 | doi=10.1093/mnras/stt454 | doi-access=free |arxiv=1303.3705 | bibcode=2013MNRAS.432..886D | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Musser_2006&quot;&gt;{{cite news | title=Double Impact May Explain Why Venus Has No Moon | last=Musser | first=George | date=10 October 2006 | journal=Scientific American | url=http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=0008DCD1-0A66-152C-8A6683414B7F0000&amp;ref=sciam | access-date=7 January 2016 |archive-date=26 September 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070926222658/http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=0008DCD1-0A66-152C-8A6683414B7F0000&amp;ref=sciam | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Tytell_2006&quot;&gt;{{cite news | title=Why Doesn't Venus Have a Moon? | last=Tytell | first=David | journal=Sky &amp; Telescope | date=10 October 2006 | url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/why-doesnt-venus-have-a-moon | access-date=21 February 2026 | archive-date=6 August 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160806074454/http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/why-doesnt-venus-have-a-moon/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Frazier 2021&quot;&gt;{{cite web | title=NASA's Parker Solar Probe Sees Venus Orbital Dust Ring | last=Frazier | first=Sarah | website=NASA | date=16 April 2021 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-s-parker-solar-probe-sees-venus-orbital-dust-ring-in-first-complete-view | access-date=21 January 2023 | archive-date=22 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220822021758/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-s-parker-solar-probe-sees-venus-orbital-dust-ring-in-first-complete-view/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Garner 2019&quot;&gt;{{cite web | title=What Scientists Found After Sifting Through Dust in the Solar System | last=Garner | first=Rob | website=NASA | date=12 March 2019 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/what-scientists-found-after-sifting-through-dust-in-the-solar-system | access-date=21 January 2023 | archive-date=1 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230101003613/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/what-scientists-found-after-sifting-through-dust-in-the-solar-system/ | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Rehm 2021&quot;&gt;{{cite web | last=Rehm | first=Jeremy | title=Parker Solar Probe Captures First Complete View of Venus Orbital Dust Ring | website=JHUAPL | date=15 April 2021 | url=https://www.jhuapl.edu/NewsStory/210415-Parker-Solar-Probe-sees-Venus-dust-ring/ | access-date=21 January 2023 | archive-date=21 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230121044857/https://www.jhuapl.edu/NewsStory/210415-Parker-Solar-Probe-sees-Venus-dust-ring/ | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Dickinson_1998&quot;&gt;{{cite book | last=Dickinson | first=Terrence | title=NightWatch: A Practical Guide to Viewing the Universe | date=1998 | publisher=Firefly Books | page=134 | location=Buffalo, NY | isbn=978-1-55209-302-3 | url=https://books.google.com/books?id=BaMBgoKPmjAC | access-date=12 January 2016 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://books.google.com/books?id=BaMBgoKPmjAC | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Flanders_2011&quot;&gt;{{cite news | title=See Venus in Broad Daylight! | publisher=Sky &amp; Telescope | first=Tony | last=Flanders | date=25 February 2011 | url=http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html | access-date=21 February 2026 | archive-date=1 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120301153752/http://www.skyandtelescope.com/community/skyblog/observingblog/116925708.html | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ephemeris&quot;&gt;{{cite web | title=Venus: Twelve year planetary ephemeris, 1995–2006 | last=Espenak | first=Fred | date=1996 | work=NASA Reference Publication 1349 | publisher=NASA/Goddard Space Flight Center | url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/venus2.html#ve2006 | access-date=20 June 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20000817181616/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/venus2.html | archive-date=17 August 2000 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ASP_2021&quot;&gt;{{cite web | title=Identifying UFOs | work=Night Sky Network | publisher=Astronomical Society of the Pacific | url=https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597 | access-date=10 April 2021 | archive-date=10 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210410182652/https://nightsky.jpl.nasa.gov/news-display.cfm?News_ID=597 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Chatfield_2015&quot;&gt;{{cite web | title=The Solar System with the naked eye | last=Chatfield | first=Chris | year=2010 | work=The Gallery of Natural Phenomena | url=http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html | archive-date=13 June 2015 | access-date=19 April 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150613105426/http://www.phenomena.org.uk/page105/page44/page44.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Gaherty_2012&quot;&gt;{{cite news | title=Planet Venus Visible in Daytime Sky Today: How to See It | last=Gaherty | first=Geoff | work=Space.com | date=26 March 2012 | url=http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html | access-date=19 April 2017 | archive-date=19 April 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170419193826/http://www.space.com/15036-venus-daylight-skywatching-tips.html | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Goines_1995&quot;&gt;{{cite web | title=Inferential Evidence for the Pre-telescopic Sighting of the Crescent Venus | last=Goines |first=David Lance | date=18 October 1995 | website=Goines.net | url=http://www.goines.net/Writing/venus.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20210504082630/http://www.goines.net/Writing/venus.html | archive-date=4 May 2021 | access-date=19 April 2017 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Boyle_2016&quot;&gt;{{cite web | title=Venus transit: A last-minute guide | last=Boyle | first=Alan | work=NBC News | date=5 June 2012 | url=http://cosmiclog.nbcnews.com/_news/2012/06/05/12056397-venus-transit-a-last-minute-guide | access-date=11 January 2016 | archive-date=18 June 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130618160933/http://cosmiclog.nbcnews.com/_news/2012/06/05/12056397-venus-transit-a-last-minute-guide | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Espenak_2004&quot;&gt;{{cite web | last=Espenak | first=Fred | title=Transits of Venus, Six Millennium Catalog: 2000 BCE to 4000 CE |work=Transits of the Sun | publisher=NASA | year=2004 | url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html | access-date=14 May 2009 | archive-date=19 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120319134106/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Kollerstrom_1998&quot;&gt;{{cite web | title=Horrocks and the Dawn of British Astronomy | last=Kollerstrom | first=Nicholas | year=1998 | publisher=University College London | url=http://www.dioi.org/kn/birth.htm | access-date=11 May 2012 | archive-date=26 June 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130626235945/http://www.dioi.org/kn/birth.htm | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hornsby_1771&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hornsby |first1=Thomas |title=LIII. The quantity of the Sun's parallax as deduced from the observations of the transit of Venus, on June 3, 1769 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London |date=31 December 1771 |issue=61 |pages=574–579 |doi=10.1098/rstl.1771.0054 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Woolley_1969&quot;&gt;{{cite journal | title=Captain Cook and the Transit of Venus of 1769 | first=Richard | last=Woolley | journal=Notes and Records of the Royal Society of London | volume=24 | issue=1 | pages=19–32 | year=1969 | doi=10.1098/rsnr.1969.0004 | jstor=530738 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Ottewel_2022&quot;&gt;{{cite web | title=The 5 petals of Venus and its 8-year cycle | last1=Ottewell | first1=Guy | url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/five-petals-of-venus/ | website=EarthSky | date=7 January 2022 | access-date=17 March 2022 | archive-date=22 February 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220222154200/https://earthsky.org/astronomy-essentials/five-petals-of-venus/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Baum_2000&quot;&gt;{{cite journal | title=The enigmatic ashen light of Venus: an overview | last=Baum | first=R. M. | journal=Journal of the British Astronomical Association | volume=110 | page=325 | year=2000 | bibcode=2000JBAA..110..325B | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Cooley&quot;&gt;{{cite journal |last1=Cooley |first1=Jeffrey L. |title=Inana and Sukaletuda: a Sumerian Astral Myth |journal=Kaskal |volume=5 |date=2008 |pages=161–172 |url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/2412569 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Sachs_1974&quot;&gt;{{cite journal | last=Sachs|first=A. | title=Babylonian Observational Astronomy | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London | volume=276 | issue=1257 | pages=43–50 | year=1974 | bibcode=1974RSPTA.276...43S | doi=10.1098/rsta.1974.0008 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hobson_2009&quot;&gt;{{cite thesis | title=The Exact Transmission of Texts in the First Millennium B.C.E. | first=Russell | last=Hobson | publisher=University of Sydney, Department of Hebrew, Biblical and Jewish Studies | type=Ph.D. | year=2009 | url=http://ses.library.usyd.edu.au/bitstream/2123/5404/1/r-hobson-2009-thesis.pdf | access-date=26 December 2015 | archive-date=29 February 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120229144338/http://ses.library.usyd.edu.au/bitstream/2123/5404/1/r-hobson-2009-thesis.pdf | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Heimpel_1982&quot;&gt;{{cite journal | last=Heimpel | first=W. | year=1982 | title=A catalogue of Near Eastern Venus deities | journal=Syro-Mesopotamian Studies | volume=4 | issue=3 | pages=9–22 | publisher=Undena Publications | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Needham_1959&quot;&gt;{{cite book | title=Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth | first=Joseph | last=Needham | author-link=Joseph Needham | series=Science and Civilisation in China | date=1959 | volume=3 |page=398 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | bibcode=1959scc3.book.....N| language=en }} {{isbn|978-0-521-05801-8}} (botim i ribotuar)&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Pliny_1991&quot;&gt;{{cite book | title=Natural History II:36–37 | author=Pliny the Elder | translator-last1=Healy | translator-first1=John F. | publisher=Penguin Books | location=Harmondsworth, Middlesex, UK | year=1991 | pages=15–16 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Berkert_1972&quot;&gt;{{cite book | title=Lore and Science in Ancient Pythagoreanism | publisher=Harvard University Press | first=Walter | last=Burkert | page=307 | year=1972 | isbn=978-0-674-53918-1 | url=https://books.google.com/books?id=0qqp4Vk1zG0C&amp;pg=PA307 | access-date=28 December 2015 | archive-date=9 June 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160609174557/https://books.google.com/books?id=0qqp4Vk1zG0C&amp;pg=PA307 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Dobbin_2002&quot;&gt;{{cite journal | title=An Ironic Allusion at &quot;Aeneid&quot; 1.374 | first=Robert | last=Dobbin | journal=Mnemosyne | series=Fourth series | volume=55 | issue=6 | year=2002 | pages=736–738 | publisher=Brill | doi=10.1163/156852502320880285 | jstor=4433390 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Goldstein&quot;&gt;{{cite journal | title=Theory and Observation in Medieval Astronomy | first=Bernard R. | last=Goldstein | journal=Isis | volume=63 | issue=1 | date=March 1972 | pages=39–47 [44] | doi=10.1086/350839 | bibcode=1972Isis...63...39G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Enc_Irnica&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title=AVICENNA viii. Mathematics and Physical Sciences | encyclopedia=Encyclopædia Iranica | url=http://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-viii | access-date=4 March 2016 | archive-date=20 February 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200220161012/http://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-viii | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Ansari_2002&quot;&gt;{{cite conference | title=History of Oriental Astronomy | conference=Proceedings of the Joint Discussion-17 at the 23rd General Assembly of the International Astronomical Union, Organised by the Commission 41 (History of Astronomy), Held in Kyoto, 25–26 August 1997 | series = Astrophysics and Space Science Library | first=S. M. Razaullah | last=Ansari | publisher=Springer Science+Business Media | year=2002 | page=137 | isbn=978-1-4020-0657-9 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;palmieri&quot;&gt;{{cite journal | title=Galileo and the discovery of the phases of Venus | last=Palmieri | first=Paolo | journal=Journal for the History of Astronomy | year=2001 | volume=21 | issue=2 | pages=109–129 | bibcode=2001JHA....32..109P | doi=10.1177/002182860103200202 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Fegley&quot;&gt;{{cite book | last=Fegley Jr | first=B. | chapter=Venus | year=2003 | pages=487–507 | publisher=Elsevier | title=Treatise on Geochemistry | editor1-first=Heinrich D. | editor1-last=Holland | editor2-first=Karl K. | editor2-last=Turekian | isbn=978-0-08-043751-4 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Kollerstrom&quot;&gt;{{cite journal | title=William Crabtree's Venus transit observation | last=Kollerstrom |first=Nicholas | journal=Proceedings IAU Colloquium No. 196 | year=2004 | volume=2004 | pages=34–40 | bibcode=2005tvnv.conf...34K | doi=10.1017/S1743921305001249 | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Marov2004&quot;&gt;{{cite conference | title=Mikhail Lomonosov and the discovery of the atmosphere of Venus during the 1761 transit | last=Marov |first=Mikhail Ya. | work=Transits of Venus: New Views of the Solar System and Galaxy, Proceedings of IAU Colloquium #196, held 7–11 June 2004 in Preston, U.K. | year=2004 | volume=2004 | pages=209–219 | editor-first=D. W. | editor-last=Kurtz | publisher=Cambridge University Press | doi=10.1017/S1743921305001390 | doi-access=free | bibcode=2005tvnv.conf..209M | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | title=Mikhail Vasilyevich Lomonosov | url=http://www.britannica.com/eb/article-9048817/Mikhail-Vasilyevich-Lomonosov | access-date=12 July 2009 | archive-date=25 July 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080725172753/http://www.britannica.com/eb/article-9048817/Mikhail-Vasilyevich-Lomonosov | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Russell_1899&quot;&gt;{{cite journal | title=The Atmosphere of Venus | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1899-04_9_4/page/n93 | last=Russell |first=H. N. | year=1899 | journal=Astrophysical Journal | volume=9 | pages=284–299 | doi=10.1086/140593 | bibcode=1899ApJ.....9..284R | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hussey_1832&quot;&gt;{{cite journal | title=On the Rotation of Venus | last=Hussey | first=T. | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=2 | issue=11 | pages=78–126 | year=1832 | bibcode=1832MNRAS...2...78H | doi=10.1093/mnras/2.11.78d | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Nemet-Nejat&quot;&gt;{{cite book | last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea | title=Daily Life in Ancient Mesopotamia | publisher=Greenwood | isbn=978-0-313-29497-6 | page=203 | year=1998 | url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme/page/203 | access-date=2 February 2023 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Ross_1928&quot;&gt;{{cite journal | title=Photographs of Venus | last=Ross | first=F. E. | journal=Astrophysical Journal | volume=68 | year=1928 | page=57 | doi=10.1086/143130 | bibcode=1928ApJ....68...57R | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Martz_1934&quot;&gt;{{cite journal | title=Venus and life | url=https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1934-03_42_3/page/164 | last=Martz | first=Edwin P. Jr. | journal=Popular Astronomy | volume=42 | page=165 | year=1934 | bibcode=1934PA.....42..165M | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Goldstein_Carpenter_1963&quot;&gt;{{cite journal | title=Rotation of Venus: Period Estimated from Radar Measurements | last1=Goldstein | first1=R. M. | last2=Carpenter | first2=R. L. | journal=Science | volume=139 | issue=3558 | pages=910–911 | year=1963 | doi=10.1126/science.139.3558.910 | pmid=17743054 | bibcode=1963Sci...139..910G | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Campbell_et_al_1976&quot;&gt;{{cite journal | title=New radar image of Venus | last1=Campbell | first1=D. B. | last2=Dyce | first2=R. B. | last3=Pettengill | first3=G. H. | journal=Science | year=1976 | volume=193 | issue=4258 | pages=1123–1124 | doi=10.1126/science.193.4258.1123 | pmid=17792750 | bibcode=1976Sci...193.1123C | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mitchell_1&quot;&gt;{{cite web |title=Inventing The Interplanetary Probe | first=Don | last=Mitchell | date=2003 | work=The Soviet Exploration of Venus | url=http://www.mentallandscape.com/V_OKB1.htm | access-date=27 December 2007 |archive-date=12 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181012053708/http://mentallandscape.com/V_OKB1.htm | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Mayer_et_al_1958&quot;&gt;{{cite journal | title=Observations of Venus at 3.15-cm Wave Length | last1=Mayer | first1=C. H. | last2=McCullough | first2=T. P. | last3=Sloanaker | first3=R. M. | journal=The Astrophysical Journal | date=January 1958 | volume=127 | page=1 | bibcode=1958ApJ...127....1M | doi=10.1086/146433 | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NASA_1962&quot;&gt;{{cite report | title=Mariner-Venus 1962 Final Project Report | author=Jet Propulsion Laboratory | publisher=NASA | date=1962 | version=SP-59 | url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660005413_1966005413.pdf | access-date=7 July 2017 | archive-date=11 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140211144532/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660005413_1966005413.pdf | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mitchell_2&quot;&gt;{{cite web | title=Plumbing the Atmosphere of Venus | first=Don | last=Mitchell | date=2003 | work=The Soviet Exploration of Venus | url=http://www.mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm | access-date=27 December 2007 | archive-date=30 September 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180930201301/http://mentallandscape.com/V_Lavochkin1.htm | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;COSPAR_Group_VII_1969&quot;&gt;{{cite conference | title=Report on the Activities of the COSPAR Working Group VII | page=94 | date=11–24 May 1969 | location=Prague, Czechoslovakia | book-title=Preliminary Report, COSPAR Twelfth Plenary Meeting and Tenth International Space Science Symposium | publisher=National Academy of Sciences | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Time_1971&quot;&gt;{{cite magazine | title=Science: Onward from Venus | date=8 February 1971 | magazine=Time | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html | access-date=2 January 2013 | archive-date=21 December 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081221214000/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Colin_Hall_1977&quot;&gt;{{cite journal | title=The Pioneer Venus Program | last1=Colin | first1=L. | last2=Hall | first2=C. | volume=20 | issue=3 | pages=283–306 | date=1977 | journal=Space Science Reviews | bibcode=1977SSRv...20..283C | doi=10.1007/BF02186467 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Williams_2005&quot;&gt;{{cite web | title=Pioneer Venus Project Information | first=David R. | last=Williams | date=6 January 2005 | publisher=NASA/Goddard Space Flight Center | url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html | access-date=19 July 2009 |archive-date=15 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190515084212/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/pioneer_venus.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Greeley_Batson_2007&quot;&gt;{{cite book | last1=Greeley | first1=Ronald | author-link=Ronald Greeley | last2=Batson | first2=Raymond M. | title=Planetary Mapping | page=47 | date=2007 | isbn=978-0-521-03373-2 | publisher=Cambridge University Press | url=https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&amp;pg=PA47 | access-date=19 July 2009 |archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074424/https://books.google.com/books?id=ztodv66A1VsC&amp;pg=PA47 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Howell_2014&quot;&gt;{{cite web | title=Venus Express Out Of Gas; Mission Concludes, Spacecraft On Death Watch | last=Howell | first=Elizabeth | website=Universe Today | date=16 December 2014 | url=https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/ | access-date=22 April 2021 | archive-date=22 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210422084103/https://www.universetoday.com/117312/venus-express-out-of-gas-mission-concludes-spacecraft-on-death-watch/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Volume 7 of Mayan studies&quot;&gt;{{cite book | title=The Book of Chumayel: The Counsel Book of the Yucatec Maya, 1539–1638 | orig-date=1899 | date=1995 |publisher=Richard Luxton | isbn=978-0-89412-244-6 | pages=6, 194 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Milbrath&quot;&gt;{{Cite book | title=Star Gods of The Mayans: Astronomy in Art, Folklore, and Calendars | last=Milbrath | first=Susan | date=1999 | publisher=University of Texas Press | location= Austin, TX | isbn= 978-0-292-79793-2 | pages=200–204, 383 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;De_Groot_1912&quot;&gt;{{cite book | title=Religion in China: universism. a key to the study of Taoism and Confucianism | first=Jan Jakob Maria|last=De Groot | series=American lectures on the history of religions | volume=10 | page=300 | year=1912 | publisher=G. P. Putnam's Sons | url=https://books.google.com/books?id=ZAaP7dyjCrAC&amp;pg=PA300 | access-date=8 January 2010 | archive-date=22 July 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722005812/http://books.google.com/books?id=ZAaP7dyjCrAC&amp;pg=PA300 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Crump_1992&quot;&gt;{{cite book | title=The Japanese numbers game: the use and understanding of numbers in modern Japan | first=Thomas | last=Crump | year=1992 | url=https://archive.org/details/japanesenumbersg00crum | url-access=limited | pages=[https://archive.org/details/japanesenumbersg00crum/page/n53 39]–40 | publisher=Routledge | isbn=978-0-415-05609-0 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hulbert_1909&quot;&gt;{{cite book | first=Homer Bezaleel | last=Hulbert | year=1909 | title=The passing of Korea | page=[https://archive.org/details/passingkorea01hulbgoog/page/n538 426] | publisher=Doubleday, Page &amp; company | url=https://archive.org/details/passingkorea01hulbgoog | access-date=8 January 2010 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;VOER&quot;&gt;{{Cite web | title=Sao Kim – VOER | url=https://voer.edu.vn/m/sao-kim/87903266 | access-date=26 December 2022 | website=Vietnam Open Educational Resources | archive-date=26 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221226003259/https://voer.edu.vn/m/sao-kim/87903266 | url-status=live | language=vi}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bhalla06&quot;&gt;{{cite book | last=Bhalla | first=Prem P. | title=Hindu Rites, Rituals, Customs and Traditions: A to Z on the Hindu Way of Life | page=29 | date=2006 | publisher=Pustak Mahal | isbn=978-81-223-0902-7 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;behari_frawley03&quot;&gt;{{cite book | title=Myths &amp; Symbols of Vedic Astrology | last1=Behari | first1=Bepin | last2=Frawley | first2=David | date=2003 | edition=2nd | publisher=Lotus Press | isbn=978-0-940985-51-3 | pages=65–74 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Green1992&quot;&gt;{{cite book | title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary | last1=Black | first1=Jeremy | first2=Anthony | last2=Green | publisher=The British Museum Press | year=1992 | isbn=978-0-7141-1705-8 |pages=108–109 | url=https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&amp;q=Inana | access-date=23 August 2020 |archive-date=20 November 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201120094829/https://books.google.com/books?id=05LXAAAAMAAJ&amp;q=Inana | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Cattermole_Moore_1997&quot;&gt;{{cite book | last1=Cattermole | first1=Peter John | last2=Moore | first2=Patrick | title=Atlas of Venus | year=1997 | page=9 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-49652-0 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EBLCM&quot;&gt;{{Cite encyclopedia | title=Lucifer | date=24 January 2020 | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | url=https://www.britannica.com/topic/Lucifer-classical-mythology | access-date=3 February 2023 | archive-date=24 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200124092904/https://www.britannica.com/topic/Lucifer-classical-mythology | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Cicero&quot;&gt;{{cite book | title=De Natura Deorum | date=12 September 2005 | first=Marcus Tullius | last=Cicero | url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14988 | access-date=3 February 2023 | archive-date=12 September 2005 | archive-url=https://web.archive.org/web/20050912023013/http://oll.libertyfund.org/Texts/Cicero0070/NatureOfGods/HTMLs/0040_Pt02_Book1.html | language=en}}.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Atsma&quot;&gt;{{cite web | title=Eospheros &amp; Hespheros | first=Aaron J. | last=Atsma | website=Theoi.com | url=https://www.theoi.com/Titan/AsterEosphoros.html | access-date=15 January 2016 |archive-date=14 July 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190714105448/https://www.theoi.com/Titan/AsterEosphoros.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Sobel_2005&quot;&gt;{{cite book | first=Dava | last=Sobel |author-link=Dava Sobel | title=The Planets | year=2005 | publisher=Harper Publishing | pages=53–70 | isbn=978-0-14-200116-5 | url=https://books.google.com/books?id=5KHuAAAAMAAJ | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;miller&quot;&gt;{{cite book | title=Venus | year=2003 | first=Ron | last=Miller | publisher=Twenty-First Century Books | page=12 | isbn=978-0-7613-2359-4 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Dick_2001&quot;&gt;{{cite book | first=Steven | last=Dick | year=2001 | title=Life on Other Worlds: The 20th-Century Extraterrestrial Life Debate | page=43 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-79912-6 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Seed_2005&quot;&gt;{{cite book | first=David | last=Seed | year=2005 | title=A Companion to Science Fiction | pages=[https://archive.org/details/companiontoscien00seed/page/n151 134]–135 | publisher=Blackwell Publishing | isbn=978-1-4051-1218-5 | url=https://archive.org/details/companiontoscien0000unse/mode/2up | access-date=3 February 2023 | url-access=limited | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;stearn1961&quot;&gt;{{cite journal | first=William T. | last=Stearn | title=The Male and Female Symbols of Biology | journal=New Scientist | issue=248 | pages=412–413 | date=17 August 1961 | url=https://books.google.com/books?id=BJ5eFU5aRecC&amp;pg=PA413 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123202014/https://books.google.com/books?id=BJ5eFU5aRecC&amp;pg=PA413 | archive-date=23 November 2021 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Clark_2003&quot;&gt;{{cite news | title=Acidic clouds of Venus could harbour life | work=New Scientist | date=26 September 2003 | first=Stuart | last=Clark | url=https://www.newscientist.com/article/dn2843-acidic-clouds-of-venus-could-harbour-life.html | access-date=30 December 2015 | archive-date=16 May 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150516203938/http://www.newscientist.com/article/dn2843-acidic-clouds-of-venus-could-harbour-life.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Redfern_2004&quot;&gt;{{cite news | title=Venus clouds 'might harbour life' | last=Redfern | first=Martin | date=25 May 2004 | work=BBC News | access-date=30 December 2015 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/3746583.stm | archive-date=16 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200916211157/http://news.bbc.co.uk/2/hi/3746583.stm | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Dartnell2015&quot;&gt;{{cite journal | title=Constraints on a potential aerial biosphere on Venus: I. Cosmic rays | last1=Dartnell | first1=Lewis R. | last2=Nordheim | first2=Tom Andre | last3=Patel | first3=Manish R. | last4=Mason | first4=Jonathon P. | last5=Coates | first5=Andrew J. | last6=Jones | first6=Geraint H. | journal=Icarus | date=September 2015 | volume=257 | pages=396–405 | doi=10.1016/j.icarus.2015.05.006 | bibcode=2015Icar..257..396D | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Sagan_Morowitz_1967&quot;&gt;{{cite journal |last1=Sagan |first1=Carl |title=Life on the Surface of Venus? |journal=Nature |date=December 1967 |volume=216 |issue=5121 |pages=1198–1199 |doi=10.1038/2161198a0 |bibcode=1967Natur.216.1198S |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TAJ-20190826&quot;&gt;{{cite journal | title=Long-term Variations of Venus's 365 nm Albedo Observed by Venus Express, Akatsuki, MESSENGER, and the Hubble Space Telescope | last1=Lee | first1=Yeon Joo | last2=Jessup | first2=Kandis-Lea | last3=Perez-Hoyos | first3=Santiago | last4=Titov | first4=Dmitrij V. | last5=Lebonnois | first5=Sebastien | last6=Peralta | first6=Javier | last7=Horinouchi | first7=Takeshi | last8=Imamura | first8=Takeshi | last9=Limaye | first9=Sanjay | last10=Marcq | first10=Emmanuel | last11=Takagi | first11=Masahiro | last12=Yamazaki | first12=Atsushi | last13=Yamada | first13=Manabu | last14=Watanabe | first14=Shigeto | last15=Murakami | first15=Shin-ya | last16=Ogohara | first16=Kazunori | last17=McClintock | first17=William M. | last18=Holsclaw | first18=Gregory | last19=Roman | first19=Anthony | journal=The Astronomical Journal | date=26 August 2019 | volume=158 | issue=3 | page=126 | arxiv=1907.09683 | bibcode=2019AJ....158..126L | doi=10.3847/1538-3881/ab3120 | doi-access=free | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ES-20190903&quot;&gt;{{cite news | title=Could microbes be affecting Venus' climate? | last=Anderson | first=Paul | date=3 September 2019 | work=Earth &amp; Sky | url=https://earthsky.org/space/could-microbes-be-affecting-venus-climate | access-date=3 September 2019 |archive-date=3 September 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190903230026/https://earthsky.org/space/could-microbes-be-affecting-venus-climate | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;stearn&quot;&gt;{{cite journal | title=The Origin of the Male and Female Symbols of Biology | last=Stearn | first=William T. | journal=Taxon | date=May 1968 | volume=11 | issue=4 | pages=109–113 | doi=10.2307/1217734|jstor=1217734 | bibcode=1962Taxon..11..109S | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NRC_2006&quot;&gt;{{cite book | title=Assessment of Planetary Protection Requirements for Venus Missions: Letter Report | author=National Research Council | date=2006 | publisher=The National Academies Press | doi=10.17226/11584 | bibcode=2006nap..book11584N | isbn=978-0-309-10150-9 | url=http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=11584 | access-date=19 January 2021 | archive-date=17 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150717231529/http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=11584 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Архив фантастики&quot;&gt;{{cite web | title=Архив фантастики | website=Архив фантастики | language=ru | url=http://archivsf.narod.ru/1929/sergey_zhitomirsky/index.htm | access-date=2 September 2021 | archive-date=2 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210902230735/http://archivsf.narod.ru/1929/sergey_zhitomirsky/index.htm | url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Inner Solar System 2015&quot;&gt;{{cite book | title=Inner Solar System | editor-last=Badescu | editor-first=Viorel | editor-last2=Zacny | editor-first2=Kris | publisher=Springer International Publishing | year=2015 | isbn=978-3-319-19568-1 | doi=10.1007/978-3-319-19569-8 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Tickle 2015&quot;&gt;{{cite web | title=A Look Into Whether Humans Should Try to Colonize Venus Instead of Mars | last=Tickle | first=Glen | website=Laughing Squid | date=5 March 2015 | url=https://laughingsquid.com/a-look-into-whether-humans-should-try-to-colonise-venus-instead-of-mars/ | access-date=1 September 2021 | archive-date=1 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210901191020/https://laughingsquid.com/a-look-into-whether-humans-should-try-to-colonise-venus-instead-of-mars/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Warmflash_2017&quot;&gt;{{cite web | title=Colonization of the Venusian Clouds: Is 'Surfacism' Clouding Our Judgement? | first=David | last=Warmflash | website=Vision Learning | date=14 March 2017 | url=https://www.visionlearning.com/blog/2017/03/14/colonization-venusian-clouds-surfacism-clouding-judgement/ | access-date=20 September 2019 | archive-date=11 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191211122431/https://www.visionlearning.com/blog/2017/03/14/colonization-venusian-clouds-surfacism-clouding-judgement/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Landis2003&quot;&gt;{{cite book |last1=Landis |first1=Geoffrey A. |title=AIP Conference Proceedings |chapter=Colonization of Venus |date=2003 |volume=654 |pages=1193–1198 |doi=10.1063/1.1541418 |hdl=2060/20030022668 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Lawrence_2005&quot;&gt;{{cite web | title=In Search of the Venusian Shadow | last=Lawrence | first=Pete | date=2005 | website=Digitalsky.org.uk | access-date=13 June 2012 | url=http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-date=11 June 2012 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Walker_2017&quot;&gt;{{cite web | title=Viewing Venus in Broad Daylight | first=John | last=Walker | work=Fourmilab Switzerland | access-date=19 April 2017 | archive-date=29 March 2017 | url=http://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170329024632/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Jakosky&quot;&gt;{{cite book | title=The New Solar System | last=Jakosky |first=Bruce M. | chapter=Atmospheres of the Terrestrial Planets | editor1-last=Beatty | editor1-first=J. Kelly | editor2-last=Petersen | editor2-first=Carolyn Collins | editor3-last=Chaikin | editor3-first=Andrew | edition=4th | date=1999 | pages=175–200 | location=Boston |publisher=Sky Publishing | isbn=978-0-933346-86-4 |oclc=39464951 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Shiga_2007&quot;&gt;{{cite web | title=Did Venus's ancient oceans incubate life? | first=David | last=Shiga | work=New Scientist | date=10 October 2007 | url=https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html | access-date=17 September 2017 |archive-date=24 March 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090324134332/https://www.newscientist.com/article/dn12769-did-venuss-ancient-oceans-incubate-life.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Brammer 2020&quot;&gt;{{cite web | last=Brammer | first=John Paul | title=Love/Hate Reads: 'Men Are From Mars, Women Are From Venus,' Revisited | website=VICE | date=10 February 2020 | url=https://www.vice.com/en/article/lovehate-reads-men-are-from-mars-women-are-from-venus-revisited/ | access-date=17 April 2023 | archive-date=17 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230417234135/https://www.vice.com/en/article/n7j3nm/lovehate-reads-men-are-from-mars-women-are-from-venus-revisited | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Schott 2005 pp. 1509–1510&quot;&gt;{{cite journal | title=Sex symbols ancient and modern: their origins and iconography on the pedigree | last=Schott | first=G. D. | journal=BMJ | date=22 December 2005 | volume=331 | issue=7531 | pages=1509–1510 | doi=10.1136/bmj.331.7531.1509 | pmid=16373733 | pmc=1322246 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Parker 1974&quot;&gt;{{cite journal | title=Ancient Egyptian Astronomy | last=Parker | first=R. A. | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences | publisher=The Royal Society | year=1974 | volume=276 | issue=1257 | pages=51–65 | jstor=74274 | doi=10.1098/rsta.1974.0009 | bibcode=1974RSPTA.276...51P | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Quack 2019&quot;&gt;{{cite book | title=Oxford Research Encyclopedia of Planetary Science | last=Quack | first=Joachim Friedrich | chapter=The Planets in Ancient Egypt | publisher=Oxford University Press | date=23 May 2019 | doi=10.1093/acrefore/9780190647926.013.61 | isbn=978-0-19-064792-6 | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Getty&quot;&gt;{{cite web | title=Aphrodite and the Gods of Love: Roman Venus (Getty Villa Exhibitions) | website=Getty | url=https://www.getty.edu/art/exhibitions/aphrodite/venus.html | access-date=15 April 2023 | archive-date=12 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230412080715/https://www.getty.edu/art/exhibitions/aphrodite/venus.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Whitney_1986&quot;&gt;{{cite journal | title=The Skies of Vincent van Gogh | last=Whitney | first=Charles A. | journal=Art History|date=September 1986 | volume=9| issue=3 | page=356 | doi=10.1111/j.1467-8365.1986.tb00206.x | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Boime_1984&quot;&gt;{{cite journal | last=Boime | first=Albert | author-link=Albert Boime | title=Van Gogh's ''Starry Night'': A History of Matter and a Matter of History | journal=Arts Magazine | date=December 1984 | page=88 | url=http://www.albertboime.com/Articles/Dec1984.pdf | access-date=28 July 2018 | archive-date=23 November 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181123150057/http://www.albertboime.com/Articles/Dec1984.pdf | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;u3r1a&quot;&gt;{{cite journal | title=The deep atmosphere of Venus and the possible role of density-driven separation of CO2 and N2 | last1=Lebonnois | first1=Sebastien | last2=Schubert | first2=Gerald | journal=Nature Geoscience | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=10 | issue=7 | date=26 June 2017 | pages=473–477 | doi=10.1038/ngeo2971 | bibcode=2017NatGe..10..473L | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Ernst 2022&quot;&gt;{{cite web | title=Venus was once more Earth-like, but climate change made it uninhabitable | last=Ernst | first=Richard | website=The Conversation | date=3 November 2022 | url=http://theconversation.com/venus-was-once-more-earth-like-but-climate-change-made-it-uninhabitable-150445 | access-date=21 April 2023 | archive-date=21 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230421033219/http://theconversation.com/venus-was-once-more-earth-like-but-climate-change-made-it-uninhabitable-150445 | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Way Del Genio 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | title=Venusian Habitable Climate Scenarios: Modeling Venus Through Time and Applications to Slowly Rotating Venus-Like Exoplanets | last1=Way | first1=M. J. | last2=Del Genio | first2=Anthony D. | journal=Journal of Geophysical Research: Planets | publisher=American Geophysical Union (AGU) | volume=125 | issue=5 | year=2020 | article-number=e2019JE006276 | doi=10.1029/2019je006276 | arxiv=2003.05704 | bibcode=2020JGRE..12506276W | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Way Del Genio Kiang Sohl 2016 pp. 8376–8383&quot;&gt;{{cite journal | title=Was Venus the first habitable world of our solar system? | last1=Way | first1=M. J. | last2=Del Genio | first2=Anthony D. | last3=Kiang | first3=Nancy Y. | last4=Sohl | first4=Linda E. | last5=Grinspoon | first5=David H. | last6=Aleinov | first6=Igor | last7=Kelley | first7=Maxwell | last8=Clune | first8=Thomas | journal=Geophysical Research Letters | publisher=American Geophysical Union (AGU) | volume=43 | issue=16 | date=28 August 2016 | pages=8376–8383 | doi=10.1002/2016gl069790 | pmid=28408771 | pmc=5385710 | arxiv=1608.00706 | bibcode=2016GeoRL..43.8376W | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Steigerwald 2022&quot;&gt;{{cite web | title=NASA Study: Massive Volcanism May Have Altered Ancient Venus' Climate | last=Steigerwald | first=Bill | website=NASA | date=2 November 2022 | url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/venus-volcanic-climate-change | access-date=5 May 2023 | archive-date=10 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230510213318/https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/venus-volcanic-climate-change/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Tillman 2018&quot;&gt;{{cite web | title=Venus' Atmosphere: Composition, Climate and Weather | last=Tillman | first=Nola Taylor | website=Space.com | date=18 October 2018 | url=https://www.space.com/18527-venus-atmosphere.html | access-date=9 May 2023 | archive-date=9 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230509122404/https://www.space.com/18527-venus-atmosphere.html | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs 2012&quot;&gt;{{cite web | title=Venus and Earth: worlds apart – Transit of Venus blog | website=ESA Blog Navigator – Navigator page for active ESA blogs | date=31 May 2012 | url=https://blogs.esa.int/venustransit/2012/05/31/venus-and-earth-worlds-apart/ | access-date=11 June 2023 | archive-date=11 June 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230611201608/https://blogs.esa.int/venustransit/2012/05/31/venus-and-earth-worlds-apart/ | url-status=live | language=en}}&lt;/ref&gt;
}}
== Lexim i mëtejshëm ==
* {{Cite journal |last1=O'Rourke |first1=Joseph G. |last2=Wilson |first2=Colin F. |last3=Borrelli |first3=Madison E. |last4=Byrne |first4=Paul K. |last5=Dumoulin |first5=Caroline |last6=Ghail |first6=Richard |last7=Gülcher |first7=Anna J. P. |last8=Jacobson |first8=Seth A. |last9=Korablev |first9=Oleg |last10=Spohn |first10=Tilman |last11=Way |first11=M. J. |last12=Weller |first12=Matt |last13=Westall |first13=Frances |title=Venus, the Planet: Introduction to the Evolution of Earth's Sister Planet |journal=Space Science Reviews |date=2023-02-06 |volume=219 |issue=1 |page=10 |doi=10.1007/s11214-023-00956-0 |bibcode=2023SSRv..219...10O |hdl=20.500.11850/598198 |hdl-access=free |language=en }}
* {{Cite journal |last1=Widemann |first1=Thomas |last2=Smrekar |first2=Suzanne E. |last3=Garvin |first3=James B. |last4=Straume-Lindner |first4=Anne Grete |last5=Ocampo |first5=Adriana C. |last6=Schulte |first6=Mitchell D. |last7=Voirin |first7=Thomas |last8=Hensley |first8=Scott |last9=Dyar |first9=M. Darby |last10=Whitten |first10=Jennifer L. |last11=Nunes |first11=Daniel C. |last12=Getty |first12=Stephanie A. |last13=Arney |first13=Giada N.|author13-link=Giada Arney |last14=Johnson |first14=Natasha M. |last15=Kohler |first15=Erika |last16=Spohn |first16=Tilman |last17=O'Rourke |first17=Joseph G. |last18=Wilson |first18=Colin F. |last19=Way |first19=Michael J. |last20=Ostberg |first20=Colby |last21=Westall |first21=Frances |last22=Höning |first22=Dennis |last23=Jacobson |first23=Seth |last24=Salvador |first24=Arnaud |last25=Avice |first25=Guillaume |last26=Breuer |first26=Doris |last27=Carter |first27=Lynn |last28=Gilmore |first28=Martha S. |last29=Ghail |first29=Richard |last30=Helbert |first30=Jörn |last31=Byrne |first31=Paul |last32=Santos |first32=Alison R. |last33=Herrick |first33=Robert R. |last34=Izenberg |first34=Noam |last35=Marcq |first35=Emmanuel |last36=Rolf |first36=Tobias |last37=Weller |first37=Matt |last38=Gillmann |first38=Cedric |last39=Korablev |first39=Oleg |last40=Zelenyi |first40=Lev |last41=Zasova |first41=Ludmila |last42=Gorinov |first42=Dmitry |last43=Seth |first43=Gaurav |last44=Rao |first44=C. V. Narasimha |last45=Desai |first45=Nilesh |title=Venus Evolution Through Time: Key Science Questions, Selected Mission Concepts and Future Investigations |journal=Space Science Reviews |date=October 2023 |volume=219 |issue=7 |page=56 |doi=10.1007/s11214-023-00992-w |bibcode=2023SSRv..219...56W |display-authors=1|hdl=10852/109541 |hdl-access=free |language=en }}

== Lidhje të jashtme ==
{{Sisterlinks|commonscat=Venus (planet)}}
* [https://web.archive.org/web/20150906034051/http://solarsystem.nasa.gov/planets/venus Profili i Venusit] në faqen e NASA-s për eksplorimin e Sistemit Diellor
* [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planets/venuspage.html Misionet drejt Venusit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210163349/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planets/venuspage.html |date=2015-02-10 }} dhe [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/thumbnail_pages/venus_thumbnails.html katalogu i imazheve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150329025335/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/thumbnail_pages/venus_thumbnails.html |date=2015-03-29 }} te Qendra Kombëtare e të Dhënave për Shkencat Hapësinore
* [http://www.mentallandscape.com/V_Venus.htm Eksplorimi sovjetik i Venusit] dhe [http://www.mentallandscape.com/C_CatalogVenus.htm katalogu i imazheve] në Mentallandscape.com
* [https://web.archive.org/web/20151015045714/http://www.strykfoto.org/venera.htm Katalogu i imazheve nga misionet Venera]
* [http://www.nineplanets.org/venus.html Faqja për Venusin] në ''The Nine Planets''
* [http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html Kalimet e Venusit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319134106/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalogue/VenusCatalog.html |date=2012-03-19 }} në NASA.gov
* [https://web.archive.org/web/20150207003528/http://www.geody.com/?world=venus Geody Venus], një motor kërkimi për veçoritë e sipërfaqes
* [https://gravitysimulator.org/solar-system/pentagram-of-venus Simulim interaktiv 3D i gravitetit] të pentagramit që përshkon orbita e Venusit kur Toka mbahet e palëvizshme në qendër të sistemit koordinativ

=== Burime hartografike ===
* [https://web.archive.org/web/20071005184007/http://www.mapaplanet.org/explorer/venus.html Map-a-Planet: Venus] nga Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së
* [https://web.archive.org/web/20160112001040/http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/VENUS/target Gazetari i Nomenklaturës Planetare: Venusi] nga [[Unioni Astronomik Ndërkombëtar]]
* [http://www.lpi.usra.edu/resources/vc/vchome.shtml Baza e të dhënave për krateret e Venusit] nga Instituti Hënor dhe Planetar
* [http://planetologia.elte.hu/venusz-terkep-elte-ttk-kavucs.pdf Harta e Venusit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106161927/http://planetologia.elte.hu/venusz-terkep-elte-ttk-kavucs.pdf |date=2015-11-06 }} nga Universiteti Eötvös Loránd
* [https://www.google.com/maps/space/venus/@33.5623476,-46.1493481,7057278m/data=!3m1!1e3 Google Venus 3D], hartë interaktive e planetit

{{Authority control}}

[[Kategoria:Venusi| ]]
[[Kategoria:Planetë të Sistemit Diellor]]
[[Kategoria:Planetë tokësorë]]
[[Kategoria:Objekte astronomike të njohura që nga lashtësia]]
[[Kategoria:Luciferi]]

&lt;!--
NUK ËSHTË PJESË E ARTIKULLIT — mos e kopjo këtë bllok në faqen kryesore.

== Për faqen e diskutimit (Talk) ==
{{Përkthyer nga|en|Venus|19 shtator 2026|1375690330}}

== Përmbledhja e redaktimit ==

--&gt;</text>
      <sha1>pvt3a4l4wxm1nxfyi9uk770g9uzpk0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amerika Jugore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21268</id>
    <revision>
      <id>3058085</id>
      <parentid>2979682</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1198</id>
      </contributor>
      <comment>Materiali multimedial [[c:File:UNASUR_(Ecuador).jpg|UNASUR_(Ecuador).jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:Abzeronow|Abzeronow]] me arsyetimin: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Headquarters of UNASUR, Quito|]].</comment>
      <origin>3058085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10945" sha1="dk2db2h87dm1n02n8ahadzm7agl4ix0" xml:space="preserve">{{Infobox continent
| titulli = Amerika e Jugut
| figura = South America (orthographic projection).svg
| madhësia_figures = 250px
| përshkrimi_figures = Vendndodhja e Amerikës së Jugut në botë
| sipërfaqja = rreth 17.840.000 km²
| popullsia = rreth 440 milionë
| dendësia = rreth 21,4 banorë/km²
| PBB_BFB = rreth 9,8 trilionë dollarë amerikanë (vlerësim 2025)
| PBB_nominale = rreth 4,4 trilionë dollarë amerikanë (vlerësim 2025)
| PBB_për_frymë = rreth 10.000 dollarë amerikanë (nominale; vlerësim 2025)
| fetë = [[Krishterimi në Amerikën e Jugut|Krishterimi]] rreth 90%; pa përkatësi fetare rreth 7%; spiritizmi rreth 1,3%; islami rreth 0,4%; judaizmi rreth 0,3%; fe të tjera ose të papërcaktuara rreth 1%
| emërtimi = amerikanojugor, amerikanojugore
| shtetet = 12 shtete sovrane
| lista_shteteve = Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Amerikën e Jugut
| territoret_e_varura = [[Ishujt Falkland]]; [[Guajana Franceze]]; [[Xhorxhia Jugore dhe Ishujt Sanduiç të Jugut]]
| shtete_të_panjohura = 
| gjuhët = [[Gjuha spanjolle|spanjisht]], [[Gjuha portugeze|portugalisht]], [[Gjuha angleze|anglisht]], [[Gjuha frënge|frëngjisht]], [[Gjuha holandeze|holandisht]], [[Gjuha keçua|keçua]], [[Gjuha aimara|aimara]], [[Gjuha guarani|guarani]], mapudungun, wayuu, sranan tongo dhe shumë gjuhë të tjera indigjene
| zonat_kohore = [[UTC−5]] deri [[UTC−2]]
| interneti = 
| qytetet = [[São Paulo]], [[Buenos Aires]], [[Rio de Janeiro]], [[Bogota]], [[Lima]], [[Santiago]], [[Belo Horizonte]], [[Caracas]], [[Porto Alegre]], [[Brasília]], [[Medellín]], [[Recife]], [[Fortaleza]], [[Salvador]], [[Guayaquil]]
| m49 = 005 – Amerika e Jugut; 419 – Amerika Latine dhe Karaibet; 019 – Amerikat; 001 – bota
| shënime = Të dhënat për sipërfaqen, popullsinë, ekonominë dhe numrin e territoreve mund të ndryshojnë sipas përkufizimit gjeografik, politik ose statistikor të Amerikës së Jugut.
}}
'''Amerika Jugore''' është një [[Kontinetet|kontinent]] tërësisht në [[Hemisfera Perëndimore|hemisferën perëndimore]]{{efn|Përveç [[Ishulli Bouvet|ishullit Bouvet]], i cili herë pas here është përfshirë si pjesë e Amerikës së Jugut.}} dhe kryesisht në [[Hemisfera Jugore|hemisferën jugore]], me një pjesë relativisht të vogël në [[Hemisfera Jugore|hemisferën veriore]]. Mund të përshkruhet gjithashtu si [[nënrajoni]] jugor i një kontinenti të vetëm të quajtur [[Amerika|Amerikë]].

Amerika Jugore kufizohet në perëndim me [[Oqeani Paqësor|Oqeanin Paqësor]] dhe në veri dhe lindje me [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]]; [[Amerika Veriore]] dhe [[Deti i Karaibeve]] shtrihen në veriperëndim. Kontinenti në përgjithësi përfshin dymbëdhjetë shtete sovrane: [[Argjentina]], [[Bolivia]], [[Brazili]], [[Ekuador]], [[Guajana]], [[Kili]], [[Kolumbia]], [[Paraguaj]], [[Peru]], [[Surinami]], [[Uruguaj]] dhe [[Venezuela]]; dy [[Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Amerikën e Jugut|territore të varura]]: [[Ishujt Falkland]] dhe [[Gjeorgjia Jugore dhe Ishujt Jugorë Sanduiç]]{{efn|Të dyja të administruara si [[Territoret e Jashtme Britanike]] nën Kurorë, të pretenduara nga Argjentina.}} dhe një [[Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Amerikën e Jugut|territor i brendshëm]]: [[Guajana Franceze]].{{efn|Një [[Departamentet dhe rajonet përtejdetit të Francës|departament dhe rajon përtejdetit]] të [[Republika e Pestë Franceze|Francës]].}} Përveç kësaj, [[Ishujt ABC (Antilet Leeward)|ishujt ABC]] të [[Mbretëria e Holandës|Mbretërisë së Holandës]], [[Ishulli Askension]] (varësia e [[Shën Helena, Askension dhe Tristan da Cunha]], një [[Territoret e Jashtme Britanike|territor i jashtëm britanik]]), [[Ishulli Bouvet]] ([[Varësitë e Norvegjisë|varësia]] e [[Norvegjia|Norvegjisë]]), [[Panamaja]] dhe [[Trinidad dhe Tobago]] mund të konsiderohen gjithashtu pjesë të Amerikës së Jugut.

Amerika Jugore ka një sipërfaqe prej 17,840,000 kilometra katrorë (6,890,000 milje katrorë). Popullsia e saj që nga viti 2018 është vlerësuar në më shumë se 423 milionë. Amerika Jugore renditet e katërta për nga sipërfaqja (pas Azisë, Afrikës dhe Amerikës së Veriut) dhe e pesta për nga popullsia (pas Azisë, Afrikës, Evropës dhe Amerikës së Veriut). Brazili është deri tani vendi më i populluar i Amerikës së Jugut, me më shumë se gjysmën e popullsisë së kontinentit, i ndjekur nga Kolumbia, Argjentina, Venezuela dhe Peruja. Në dekadat e fundit, Brazili ka gjeneruar gjithashtu gjysmën e PBB-së së kontinentit dhe është bërë fuqia e parë rajonale e kontinentit.&lt;ref name=&quot;academia.edu&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/12944490|title=Unveiling the South American Balance|journal=Estudos Internacionais 2(2): 215–232.|date=1 janar 1970|access-date=8 dhjetor 2016|last1=Schenoni|first1=Luis L.|language=en}}&lt;/ref&gt;

Shumica e popullsisë jeton pranë brigjeve perëndimore ose lindore të kontinentit, ndërsa pjesa e brendshme dhe [[Patagonia|jugu i largët]] janë pak të populluar. Gjeografia e Amerikës Jugore perëndimore dominohet nga malet e [[Andet|Andeve]]; në të kundërt, pjesa lindore përmban rajone malore dhe ultësira të gjera ku rrjedhin lumenj si [[Lumi i Amazonës|Amazon]], [[Orinoco]] dhe [[Lumi Paraná|Paraná]]. Pjesa më e madhe e kontinentit shtrihet në tropikët, me përjashtim të një pjese të madhe të [[Koni Jugor|Konit Jugor]] që ndodhet në [[Gjerësia gjeografike e mesme|gjerësinë gjeografike të mesme]].

Pikëpamja kulturore dhe etnike e kontinentit e ka origjinën nga ndërveprimi i [[Popujt indigjenë të Amerikës|popujve indigjenë]] me [[Conquistador|pushtuesit]] dhe emigrantët evropianë dhe, më shumë në nivel lokal, me [[Tregtia e skllevërve në Atlantik|skllevër afrikanë]]. Duke pasur parasysh një [[Kolonizimi evropian i Amerikës|histori të gjatë të kolonializmit]], shumica dërrmuese e amerikanëve të jugut flasin [[Gjuha spanjolle|spanjisht]] ose [[Gjuha portugeze|portugalisht]], dhe shoqëritë dhe shtetet janë të pasura me [[Kultura perëndimore|tradita perëndimore]]. Në krahasim me Evropën, Azinë dhe Afrikën, Amerika Jugore e shekullit të 20-të ka qenë një kontinent paqësor me pak luftëra.

== Shtetet dhe territoret ==
{| {{prettytable}}
! Emri
! Sipërfaqja (km²)
! Popullsia &lt;br /&gt;(2018)
! Dendësia e pop.&lt;br /&gt;(në km²)
|- 
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Argjentina]]
| 2,766,890
| 44,361,150
| 14.3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Bolivia]]
| 1,098,580
| 11,353,142
| 8.3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ishulli Bouvet]] &lt;br /&gt; ([[Norvegjia]])
| 49
| 0
| 0
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Brazili]]
| 8,514,877
| 209,469,323
| 22
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kili]]
| 756,950
| 18,729,160
| 22
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Kolumbia]]
| 1,141,748
| 3,234
| 0.26
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ekuadori]]
| 283,560
| 17,084,358
| 53.8
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Ishujt Falkland]] &lt;br /&gt; ([[Mbretëria e Bashkuar]])
| 12,173
| 3,234
| 0.26
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Guajana Franceze]] &lt;br /&gt; ([[Republika e Pestë e Francës|Franca]])
| 91,000
| 282,938
| 2.1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Guajana]]
| 214,999
| 779,006
| 3.5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Paraguaji]]
| 406,750
| 6,956,066
| 15.6
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Peruja]]
| 1,285,220
| 31,989,260
| 22
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Gjeorgjia Jugore dhe Ishujt Jugorë Sanduiç]] &lt;br /&gt; ([[Mbretëria e Bashkuar]])
| 3,093
| 20
| 0
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Surinami]]
| 163,270
| 575,990
| 3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Uruguaji]]
| 176,220
| 3,449,285
| 19.4
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Venezuela]]
| 916,445
| 28,887,118
| 27.8
|}

== Qeveria dhe politika ==
[[Skeda:Bandeiras UNASUL.jpg|parapamje|Flamujt e Amerikës së Jugut]]
Historikisht, vendet hispanike u themeluan si diktatura republikane të udhëhequra nga [[caudillo]]s. [[Brazili]] ishte i vetmi përjashtim, duke qenë një [[Monarkia kushtetuese|monarki kushtetuese]] për 67 vitet e para të pavarësisë, derisa një [[grusht shteti]] shpalli një republikë. Në fund të shekullit të 19-të, vendet më demokratike ishin [[Perandoria e Brazilit|Brazili]],&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lira|first=Heitor|year=1977|language=pt|title=História de Dom Pedro&amp;nbsp;II (1825–1891): Fastígio (1870–1880)|volume=2|publisher=Itatiaia|location=Belo Horizonte}}&lt;/ref&gt; [[Historia e Kilit gjatë epokës parlamentare (1891-1925)|Kili]], Argjentina dhe Uruguaji.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=R1KBWX329uIC&amp;q=late+19th+century+most+democratic+South+American+countries&amp;pg=PA219|title=Toward Pro-poor Policies: Aid, Institutions, and Globalization|last1=Tungodden|first1=Bertil|last2=Stern|first2=Nicholas Herbert|last3=Stern|first3=Nicholas|last4=Kolstad|first4=Ivar|date=2004|publisher=World Bank Publications|isbn=978-0821353882|page=219|language=en}}&lt;/ref&gt;

Të gjitha vendet e Amerikës së Jugut janë [[Sistemi presidenciale|republika presidenciale]] me përjashtim të [[Surinami]]t, një [[Republika parlamentare|republikë parlamentare]]. [[Guajana Franceze]] është një [[Departamentet dhe rajonet përtejdetit të Francës|departament përtejdetit francez]], ndërsa [[Ishujt Falkland]] dhe [[Gjeorgjia Jugore dhe Ishujt Jugorë Sanduiç]] janë territore të jashtme britanike. Aktualisht është i vetmi kontinent i banuar në botë pa [[Monarkia|monarki]]; [[Perandoria e Brazilit]] ekzistonte gjatë shekullit të 19-të dhe pati një përpjekje të pasuksesshme për të krijuar një [[Mbretëria e Araucanía dhe Patagonia|Mbretëri të Araucanía dhe Patagonia]] në Argjentinën jugore dhe Kili. Gjithashtu në shekullin e njëzetë, [[Surinami (Mbretëria e Holandës)|Surinami]] u krijua si një mbretëri përbërëse e [[Mbretëria e Holandës|Mbretërisë së Holandës]] dhe [[Guajana]] mbajti [[Monarkia e Mbretërisë së Bashkuar|monarkun britanik]] si kreun e shtetit për 4 vjet pas pavarësisë së saj.

Kohët e fundit, është formuar një ent ndërqeveritar i cili synon të bashkojë dy bashkime ekzistuese doganore: [[Mercosur]] dhe [[Komuniteti Andean|Komunitetin Andean]], duke formuar kështu bllokun e tretë tregtar më të madh në botë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/nations/sovereign/integrate/2008/1029newconsensus.htm|title=Globalpolicy.org|publisher=Globalpolicy.org|language=en|date=29 tetor 2008|access-date=24 tetor 2010}}&lt;/ref&gt; Kjo organizatë e re politike, e njohur si [[Unioni i Kombeve të Amerikës Jugore]], kërkon të vendosë lëvizjen e lirë të njerëzve, zhvillimin ekonomik, një politikë të përbashkët mbrojtëse dhe eliminimin e [[Detyrimet doganore|detyrimeve doganore]].

== Shënime ==
{{notelist}}

== Referime ==
{{reflist}}

{{Kontinentet}}

[[Kategoria:Amerikë Jugore| ]]
[[Kategoria:Kontinente]]</text>
      <sha1>dk2db2h87dm1n02n8ahadzm7agl4ix0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Islam-cung</title>
    <ns>10</ns>
    <id>22102</id>
    <revision>
      <id>3058007</id>
      <parentid>2309003</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="da1y28z5yle29k0a76kf9morl58gh93" xml:space="preserve">{{Asbox
| qualifier = rreth fesë islame
| image = Allah-green.svg
| category = Islam-cung
| name = Stampa:Islam-cung
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Kategoria:Stampa rreth islamit]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>da1y28z5yle29k0a76kf9morl58gh93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Surja el-Fatiha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23412</id>
    <revision>
      <id>3057938</id>
      <parentid>2883745</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55760-00</username>
        <id>194566</id>
      </contributor>
      <comment>/* Përmbajtja */</comment>
      <origin>3057938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="j5mj4f9727uz9z0gz0oa3npesdffqde" xml:space="preserve">[[Skeda:FirstSurahKoran.jpg|150px|parapamje|Sureja el-Fatiha]]
{{Islam}}
'''Surja el-Fatiha''' është [[Sureja|surja]] e parë e radhitur në Kur'an. Kjo sure ka rëndësi të madhe në besmin e një njeriu në Islam sepse përdorimi i kësaj sure është shumë i gjerë. Përdorimi i kësaj sure është i domosdoshëm gjatë faljes së namazit, pra çdo [[reqati|reqat]] një herë lexohet surja El Fatiha.
[[File:Chapter 1, Al-Fatiha (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|thumb|right|ٱلۡفَاتِحَةِ]]
== Përmbajtja ==
{{pp}}
''Suretu El Fatiha''&lt;br /&gt;
1. Me emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit.&lt;br /&gt;
2. Falënderimi i takon vetëm Allahut, Zotit të botërave.&lt;br /&gt;
3. Bamirësit të përgjithshëm, Mëshirëbërësit.&lt;br /&gt;
4. Sunduesit në ditën e Gjykimit !&lt;br /&gt;
5. Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm te Ti ndihmë kërkojmë .&lt;br /&gt;
6. Udhëzona (përforcona)  në rrugën e drejtë.&lt;br /&gt;
7. Në rrugën e atyre, të cilët i begatove me të mira,e jo në të atyre që je i hidhëruar dhe që kanë humbur.

== Në hadithe ==
Hadithi N-8. Nga ebu Hurejre {r.a} përcillet se i Dërguari i All-llahut Muhamedi {alejhi-selam} ka thënë; Namazi i atij që nuk e ka kënduar thelbin e Kur'anit {suren el-Fatiha} gjat faljes është i paplotësuar {i mangët} dhe i ka përsëritur këto fjalë tri herë. Dikush i tha ebu Hurejres; A duhet ta këndojmë edhe pas imamit kur edhe ai këndon Fatihën ? Ai tha; këndojeni në heshtje, se e kam dëgjuar të Dërguarin e All-llahut {alejhi-selam} duke thënë; All-llahu {Azze we xhel- i fuqishëm dhe Bujar} ka thënë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;E kam ndarë namazin ndërmjet Meje dhe robit Tim në dy gjysma, dhe ai {robi] do ta fitojë atë për të cilën është lutur. Kur robi thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;El hamdu lil-lahi rabbil 'alemin&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;; All-llahu {Azze we xhel- i fuqishëm dhe Bujar} thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Robi Im më lavdëroi.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; Kur robi thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Er-rahmanir-rahim &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;; All-llahu {Azze we xhel- i fuqishëm dhe Bujar} thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Robi Im më lartësoi.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; Kur robi thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Maliki jeumi-din&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; All-llahu thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Robi Im më lavdëroi {robi im i është bindur Madhërisë Sime}.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; Kur robi thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Ijjake na 'budu we ijjake nesta'in &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;; Ai thotë;&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Kjo është ndërmjet Meje dhe robit Tim dhe ai do ta fitojë atë, për të cilën është lutur.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Kur robi thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; Ihdinas-siratal mustekim, siratal ledhine en 'amte 'alejhim, gajril magdubi 'alejhim we led-dalin&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;; Ai thotë; &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Kjo është për robin Tim, dhe ai do ta ketë atë që e ka kërkuar. &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;{Muslim,Malik,Tirmidhi, Ebu Davud, Nesai, ibn Maxhe}.

=== Statistikat ===
Kjo sure përmban 7 ajete, 29 fjalë dhe 139 shkronja, ose 25 fjalë dhe 120 shkronja nëse nuk llogarisim ajetin e parë. Gjithashtu [[Ibën Kethiri]] thot se: &quot;Dijetarët thohnë se El Fatiha përmbanë 25 fjalë dhe 113 shkronja.

== Përbërja ==
Sureja el-Fatiha përbëhet nga gjithsej 7 (shtatë) ajete Kur'anore duke e përfshirë dhe ajetin '''Me emrin e [[All-llahu]]t,  Mëshiruesit, Mëshirëbërësit!''' që është ajet hapës i 113 (njëqind e trembëdhjetë) sureve (përveç një sureje që fillon pa këtë ajet).

== Komente ==
Kjo sure njihet si sure Mekase sepse i është shpallur [[Muhammedit]] a.s. gjat jetës së tij në meke.
Ndryshe njihet si sure e hapjes sepse gjendet e para sure në Kur'an.

== Shih edhe këtë ==
* [[Suret Kur'anore]]
* [[Kur'ani]]
* [[Islami]]

== Lidhje të jashtme ==
* [[b:{{PAGENAME}}|{{PAGENAME}} në Wikibooks]]
{{Wikibooks|sq:Kur'ani|Kur'ani}}
{{Commons|Category:Qur'an}}

{{Suret Kur'anore}}

[[Kategoria:Kapituj në Kuran]]
[[Kategoria:Islam]]</text>
      <sha1>j5mj4f9727uz9z0gz0oa3npesdffqde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dobërca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25232</id>
    <revision>
      <id>3058010</id>
      <parentid>2993527</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55928-81</username>
        <id>194584</id>
      </contributor>
      <comment>Zgjerim i artikullit për Dobërcën me burime historike dhe shkencore, duke përfshirë periudhën osmane, masakrën e vitit 1915, 18 grupet familjare historike, prejardhjen e tyre, arsimin dhe të dhënat demografike.</comment>
      <origin>3058010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18853" sha1="fmsfr3io2gtyddl5nz8kcx57rkhzi41" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = Dobërca
| native_name = Добарце&lt;br /&gt;Dobërcë
| settlement_type = Fshat
| pushpin_map = North Macedonia
| pushpin_caption = Vendndodhja në Maqedoninë e Veriut
| subdivision_type = Shteti
| subdivision_name = [[Maqedonia e Veriut]]
| subdivision_type1 = Rajoni
| subdivision_name1 = [[Rajoni i Pollogut|Pollogu]]
| subdivision_type2 = Komuna
| subdivision_name2 = [[Komuna e Zhelinës|Zhelina]]
| coordinates = {{coord|41|57|N|21|05|E|region:MK|display=inline,title}}
| population_as_of = 2021
| population_total = 1295
| time_zone = [[Koha e Evropës Qendrore|CET]]
| utc_offset = +1
| time_zone_DST = CEST
| utc_offset_DST = +2
}}
'''Dobërca''' (edhe '''Dëbërca'''; në trajtën e pashquar ''Dobërcë'' ose ''Dëbërcë''; {{lang-mk|Добарце}}, ''Dobarce'') është një [[fshat]] në [[Komuna e Zhelinës|Komunën e Zhelinës]], në [[Rajoni i Pollogut|rajonin e Pollogut]], [[Maqedonia e Veriut|Maqedoni e Veriut]]. Fshati bën pjesë në trevën e [[Derveni i Shkupit|Dervenit të Shkupit]] dhe përmendet në studime historike, etnografike e toponimike për zonën e Tetovës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot;&gt;Jovan F. Trifunoski, ''Скопски Дервен'' (''Skopski Derven''), në ''Српски етнографски зборник: Насеља и порекло становништва'', libri 34, Beograd, Akademia Serbe e Shkencave, 1954, f. 417–419. [https://fliphtml5.com/htcbf/lwsj/ Botimi i digjitalizuar].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot;&gt;Xhemaludin Idrizi, ''Mikrotoponimia e Dervenit të Shkupit'', Instituti Geo-SEE, Shkup, 2019, f. 71–72 dhe 188.&lt;/ref&gt;

== Gjeografia dhe toponimia ==

Sipas përshkrimit të gjeografit Jovan F. Trifunoski, Dobërca është vendbanim i shpërndarë, i shtrirë në pjesën burimore të përroit të Dobërcës, degë e përroit të Dervenit, në lartësi rreth 620 m mbi nivelin e detit. Lagjet ndahen nga lugina të vogla dhe toka të punueshme. Autori regjistroi pesë mëhallë: Sule (Суље), Xhake (Џаке), Drash (Драш), Poshtër ose Mëhalla e Poshtme (Поштр) dhe Gjushte (Ђуште).&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në përshkrimin historik përmenden 12 puse dhe pesë çezma. Në vitin 1941 u soll ujë për tri çezma të fshatit nga burimi i quajtur Lugi Qarshijave, mbi vendbanim. Ndër burimet dhe emërtimet e vendeve përmenden Loz, Izvor, Brangovec, Kalberevo, Kërstec, Gollo Bërdo, Reka, Kalaja, Stane Ramanit, Kodra Madhe, Tërlla Topojani, Lipovica dhe Ara e Xhakës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Në studimin e tij toponimik të vitit 2019, Xhemaludin Idrizi shënoi edhe emra mëhallësh, si Biteshet, Drasht, Gjomnet, Caket, Xhumshet, Sulet, Mëhalla e Poshtme dhe Mëhalla e Re. Këto emërtime pasqyrojnë përdorimin e dokumentuar në periudha të ndryshme; listat e dy autorëve nuk provojnë domosdoshmërisht se kufijtë e mëhallëve kanë mbetur të pandryshuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për prejardhjen e emrit të fshatit, Idrizi diskuton si mundësi lidhjen me formën sllave ''dobьr'' (krahaso ''dobar'', «i mirë»), por edhe me formën e vjetër sllave ''dьbrь'', me kuptimin «luginë». Këto janë interpretime etimologjike të paraqitura nga autori, jo një prejardhje përfundimisht e vërtetuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Historia ==

=== Periudha romake dhe antikiteti i vonë ===

Në zonën e Dobërcës është dokumentuar një mbishkrim varror i periudhës romake, kushtuar një gruaje të quajtur Cassandra. Sipas studimit të Lenče Jovanovës, monumenti u ngrit nga i biri, Iulius Symmachus, i përshkruar si ''augustalis'' i kolonisë romake të Scupit. Mbishkrimi e lidh Cassandrën edhe me një shoqatë kushtuar Herkulit, ku ajo cilësohet ''mater collegii''. Ky zbulim dëshmon veprimtari në zonë gjatë periudhës romake, por nuk provon vazhdimësinë e pandërprerë të vendbanimit të sotëm.&lt;ref name=&quot;Jovanova2018&quot;&gt;Lenče Jovanova, «Voluntary associations from Scupi», ''Nova antička Duklja'', vëll. 9, 2018, f. 7–36, veçanërisht pjesa mbi mbishkrimin e Dobërcës. [https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_616423/objava_128773/fajlovi/NOVA_ANTICKA_DUKLJA_IX_NEW_ANTIQUE_DOCLE-1.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

Në kodrën mbi fshat gjendet lokaliteti arkeologjik ''Kale'' / ''Kalaja'', i përshkruar si vendbanim i fortifikuar i antikitetit të vonë. Sipas Darko Gavrovskit, fortifikimi ndodhet në lartësi rreth 680 m dhe ka sipërfaqe afërsisht 0,25 hektarë. Gjurmët e evidentuara datohen në shekujt V–VI të erës sonë.&lt;ref name=&quot;Gavrovski2009&quot;&gt;Darko Gavrovski, ''Тетовски древности: Полог од праисторијата до 7. век н.е.'' (''Lashtësitë e Tetovës: Pollogu nga parahistoria deri në shekullin VII''), Tetovë, Напредок, 2009, f. 163. [https://fliphtml5.com/htcbf/woqx/ Botimi digjital].&lt;/ref&gt;

=== Periudha osmane ===

Në fillim të shekullit XIX, Dobërca bënte pjesë në kazanë osmane të Tetovës. Fshati figuron në regjistrat e popullsisë së viteve 1832–1833, të botuar në një përmbledhje dokumentesh osmane nga Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut. Regjistrat përmbajnë emra, mosha dhe lidhje familjare të banorëve meshkuj të asaj periudhe; ato nuk provojnë vetvetiu lidhje gjenealogjike me familjet e sotme.&lt;ref name=&quot;Ottoman2019&quot;&gt;Adnan Sherif, Muzafer Bislimi dhe Irfete Ibraimi (red.), ''Dokumente osmane për historinë e Maqedonisë: regjistrime të shekullit XIX, Sanxhaku i Shkupit, Kaza Tetovë 1832/33'', vëll. 1, Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut, 2019, f. 522, ISBN 978-608-4745-98-3.&lt;/ref&gt;

Historiani Borče Ilievski, në një studim demografik të botuar më 2020, shënon se regjistri i viteve 1832–1833 evidenton 79 banorë meshkuj në Dobërcë. Ai vlerëson një popullsi të përgjithshme prej rreth 158 banorësh duke dyfishuar numrin e meshkujve; kjo është një përllogaritje, jo regjistrim i drejtpërdrejtë i të dy gjinive. I njëjti studim jep shifrën prej 515 banorësh në të dhënat e vitit 1913. Këto të dhëna mbështeten në metoda të ndryshme dhe nuk duhen trajtuar si regjistrime plotësisht të krahasueshme.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot;&gt;Borče Ilievski, «Демографске карактеристике Скопског Дервена у периоду 1832/33. до 1913. године» (''Karakteristikat demografike të Dervenit të Shkupit, 1832/33–1913''), ''Српске студије'' / ''Srpske studije'', vëll. 11, 2020, f. 131–150. [https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/bbb624ec-6b31-435d-ac77-ad0c0771efc5/content PDF].&lt;/ref&gt;

=== Masakra e vitit 1915 ===

Burime historike dhe përkujtuese përshkruajnë vrasjen e burrave nga Dobërca prej forcave serbe ose serbo-malazeze gjatë vitit 1915. Burimet, megjithatë, ndryshojnë për numrin e viktimave, datën e ngjarjes dhe shpjegimin e motivit.

Historiani Qerim Lita citon një raport të hartuar në vitin 1944 nga Abdurahman Reka, atëherë kryetar i Komunës së Zhelinës, drejtuar Prefekturës së Tetovës. Sipas raportit, në nëntor 1915 u kapën 87 burra madhorë nga Dobërca prej ushtrisë dhe xhandarmërisë serbo-malazeze; ata u lidhën, u dërguan në vendin e quajtur Klisura, në rrugën Shkup–Tetovë, dhe u vranë. Në atë raport, vrasjet paraqiten si një veprim për të terrorizuar popullsinë shqiptare dhe për ta detyruar të braktiste tokat pjellore, të cilat do t'u kalonin kolonistëve serbë dhe malazezë. Ky është shpjegimi i dhënë në raportin e vitit 1944, jo një motiv i verifikuar në mënyrë të pavarur për ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot;&gt;Qerim Lita, «Burimet shqiptare mbi krimet dhe mizoritë serbe ndaj shqiptarëve 1912–1915», në botimin e Institutit të Historisë «Ali Hadri», 2025, f. 220–221. [https://konferenca.al/index.php/ih-rks/article/download/16/14/27 Teksti i plotë, PDF]. Autori citon Arkivin Qendror Shtetëror të Shqipërisë (AQSH), fondi 410, viti 1944, dosja 110, fleta 1.&lt;/ref&gt;

Një shpjegim tjetër u paraqit gjatë përkujtimit të njëqindvjetorit, të pasqyruar nga portali ''Portalb'' më 18 korrik 2015. Sipas këtij raportimi, 73 burra të fshatit u vranë nga ushtria serbe në ditën e dytë të Fitër Bajramit të vitit 1915, nën pretekstin e hakmarrjes për vrasjen e një ushtari serb nga persona të paidentifikuar. Imami Bajram Hasani deklaroi se personat që supozohej të kishin vrarë ushtarin nuk ishin banorë të Dobërcës. Gjatë përkujtimit u kryen edhe lutje mortore në vendin e lidhur me ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot;&gt;Elida Zylbeari, «Shënohet 100 vjetori i masakrës së burrave shqiptarë në Dëbërcë», ''Portalb'', 18 korrik 2015. [https://arkiv.portalb.mk/190502-shenohet-100-vjetori-i-masakres-se-burrave-shqiptare-ne-deberce/ Artikulli].&lt;/ref&gt;

Dallimet ndërmjet 87 viktimave dhe datimit në nëntor të raportit të vitit 1944, nga njëra anë, dhe 73 viktimave e datimit sipas Fitër Bajramit në dëshminë përkujtimore të vitit 2015, nga ana tjetër, nuk janë zgjidhur nga burimet e cituara. Po ashtu, nuk është provuar në mënyrë të pavarur nëse vrasja e supozuar e ushtarit serb ka ndodhur realisht ose nëse dy shpjegimet e motivit mund të pajtohen. Për këtë arsye, të dyja paraqiten si interpretime të burimeve përkatëse.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot; /&gt;

=== Vendbanimi dhe mëhallët në shekullin XX ===

Trifunoski shënon për vitin 1900 një të dhënë historike prej 50 shtëpish dhe 175 banorësh. Në periudhën e hulumtimit etnografik të mesit të shekullit XX, ai regjistroi 18 grupe farefisnore (''rodovi'') me gjithsej 104 shtëpi. Këto shifra i përkasin periudhave dhe mënyrave të ndryshme të numërimit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

=== Grupet familjare historike dhe prejardhja e raportuar ===

Në veprën e vitit 1954, Trifunoski i rendit 18 grupe historike familjare në Dobërcë, me gjithsej 104 shtëpi. Tabela vijon numrin e shtëpive, mëhallët dhe rrugët e prejardhjes që autori shënoi gjatë kërkimit të tij. Shumë prej këtyre rrëfimeve pasqyrojnë tradita gojore të familjeve ose të fshatit, jo lidhje gjenealogjike të provuara me dokumente. Emrat e grupeve nuk janë domosdoshmërisht të njëjtë me mbiemrat e sotëm.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Grupi (shkrimi cirilik)
! Shtëpi
! Mëhalla e shënuar më 1954
! Prejardhja ose rruga e shpërnguljes sipas burimit
|-
| Xhake (Џаке) || 15 || Xhake || Nga një fshat në Shqipërinë e veriut, prej të cilit thuhej se kishte marrë emrin grupi.
|-
| Sule (Суље) || 9 || Sule || Shqipëria e veriut.
|-
| Drash (Драш) || 10 || Drash || Sipas traditës së grupit, nga rrethinat e Durrësit.
|-
| Gjushte (Ђуште) || 10 || Gjushte || Shqipëria e veriut.
|-
| Gjomni / Gjomnët (Ђомни) || 9 || Drash || Shqipëria e veriut; fshati i saktë i origjinës nuk jepet.
|-
| Rame (Раме) || 7 || Mëhalla e Poshtme || Shqipëria e veriut.
|-
| Shee (Шее) || 7 || Sule || Nga Cerjeni (Ceren), në krahinën e Kalisit.
|-
| Opoje (Опоје) || 10 || Drash || Nga Opoja e Sharrit; sipas traditës, me prejardhje më të hershme nga Shqipëria e veriut, ku grupi quhej Kançe.
|-
| Jashar (Јашар) || 5 || Mëhalla e Poshtme || Konsideroheshin të afërm me grupin Rame dhe me të njëjtën prejardhje.
|-
| Alie (Алие) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Çaja, në krahinën e Lumës.
|-
| Ajmaleshe (Ајмалеше) || 5 || Sule || Sipas traditës, nga rrethinat e Lezhës.
|-
| Bejteshe (Бејтеше) || 4 || Sule || Nga Shqipëria; vendi i saktë nuk shënohet.
|-
| Deme (Деме) || 5 || Xhake || Shqipëria e veriut.
|-
| Xhafe (Џафе) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Merova; prejardhje më e largët nga Shqipëria e veriut.
|-
| Erem (Ерем) || 1 || Drash || Nga Raoviqi; Trifunoski shënoi lidhjen e prejardhjes me fisin Тсач, të cilin Idrizi e shkruan Thaç.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;
|-
| Lusnjan (Љусњан) || 1 || Gjushte || Nga Tetova; prejardhja më e hershme paraqitet nga Ljusnja në Shqipërinë e veriut.
|-
| Greke (Греке) || 3 || Mëhalla e Poshtme || Vendi i saktë i origjinës nuk dihej; autori e lidhte emrin me një traditë për grekë ose vllehë (cincarë).
|-
| Stogodin (Стогодин) || 1 || Xhake || Nga Kopaçin Dolli.
|-
! Gjithsej !! 104 !! colspan=&quot;2&quot; | 18 grupe familjare
|}

Trifunoski i trajton grupet Greke dhe Stogodin veçmas nga gjashtëmbëdhjetë grupet e para në klasifikimin e tij etnografik. Këto përkufizime pasqyrojnë interpretimin e autorit në mesin e shekullit XX dhe nuk mund të merren si përcaktim përfundimtar i identitetit etnik ose prejardhjes së banorëve të sotëm. Idrizi më 2019 ka kundërshtuar gjithashtu disa nga interpretimet e Trifunovskit mbi prejardhjen etnike të popullsisë së fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për disa grupe, Trifunoski ruajti edhe emra paraardhësish. Për shembull, për Xhake përmend Mustafën, i cili sipas kujtesës familjare kishte ardhur me vëllanë Abdula; përmend vargje gjeneratash edhe për Drash, Gjushte, Shee dhe Opoje. Për Gjomni, përkundrazi, ai nuk shënon emrin e një themeluesi dhe as një fshat të përcaktuar të Shqipërisë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Autori përmend veçmas edhe Matnjanët, dy shtëpi të shpërngulura nga Dobërca në Çellopek pranë Tetovës, me prejardhje më të hershme të raportuar nga Mati i Shqipërisë. Si familje të larguara, ato nuk përfshihen në 104 shtëpitë e numëruara në Dobërcë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Rrëfimi se grupi Drash vinte nga rrethinat e Durrësit nuk provon se grupet e tjera që jetonin në mëhallën Drash, ndër to Gjomni, kishin të njëjtin vend origjine.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Ilievski krahasoi traditat e shpërnguljes me regjistrat osmanë të viteve 1832–1833. Edhe pse rrëfimi i regjistruar nga Trifunoski e vendoste ardhjen e grupit Opoje rreth vitit 1840, dokumentet e hershme përmbajnë tashmë tri familje Kandža në Dobërcë. Ilievski përmend Ali Kandžën, të birin e Mehmedit, i cili vdiq në vitin 1833, në moshën e regjistruar rreth 80-vjeçare. Ky shembull tregon se datimet e dhëna nga tradita gojore duhen trajtuar me kujdes.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot; /&gt;

== Ekonomia tradicionale ==

Sipas përshkrimit të Trifunovskit, në mesin e shekullit XX tokat përgjatë përroit të Dobërcës shfrytëzoheshin si ara dhe livadhe, ndërsa shpatet më të thepisura për kullota dhe pyje. Në blegtori kishin rëndësi veçanërisht gjedhët dhe delet; dhitë kishin qenë më të përhapura deri në vitin 1947. Pyjet shërbenin për dru zjarri dhe material ndërtimi, ndërsa në të kaluarën banorët shisnin dru edhe në Tetovë. Këto të dhëna përshkruajnë ekonominë historike, jo domosdoshmërisht gjendjen e sotme të fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në vitin 2019, Idrizi përmend krahas bujqësisë dhe blegtorisë edhe punësimin në sektorë të tjerë dhe shkallë të lartë të mërgimit të banorëve. Këto janë vlerësime të botuara në studimin e tij, jo rezultate të një regjistrimi të ri statistikor.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Arsimi dhe infrastruktura ==

Në raportin për të drejtat e njeriut në Maqedoni për vitin 2004, Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara shënoi se prindërit në Dobërcë dhe Brodec bojkotuan fillimin e vitit shkollor për të protestuar kundër gjendjes së dobët fizike të ndërtesave shkollore.&lt;ref name=&quot;USDoS2004&quot;&gt;United States Department of State, ''2004 Country Reports on Human Rights Practices: Macedonia'', botuar më 28 shkurt 2005. [https://www.refworld.org/reference/annualreport/usdos/2005/42034 Refworld].&lt;/ref&gt;

Në Dobërcë funksionon një paralele/shkollë vartëse e shkollës fillore ''Pashko Vasa'', me seli në Grupçin. Një raport komunal për vitet 2018–2019 përmend ndërtimin e një këndi lojërash për fëmijët dhe rrethimin e fushës sportive të shkollës.&lt;ref name=&quot;Zelino2019&quot;&gt;Komuna e Zhelinës, ''Raport Vjetor i Kryetarit 2018/19'', 2019, f. 23–24. [https://anyflip.com/srklp/squh/basic Botimi i raportit].&lt;/ref&gt; Një dokument vetëvlerësimi i shkollës për periudhën 2023–2025 trajton gjithashtu organizimin dhe kushtet e saj.&lt;ref name=&quot;PashkoVasa2025&quot;&gt;SHFK ''Pashko Vasa'', Grupçin, ''Самоевалуација на ООУ Пашко Васа, с. Групчин, 2023–2025'' (Vetëvlerësimi i shkollës për vitet 2023–2025), 2025. [https://dic.edu.mk/wp-content/uploads/2025/12/%D0%9E%D0%9E%D0%A3-%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B0-%D1%81.-%D0%93%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%87%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-2023-2025.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Demografia ==

Sipas [[Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut i vitit 2021|regjistrimit të vitit 2021]], Dobërca kishte 1.295 banorë rezidentë. Nga këta, 1.209 ishin regjistruar si shqiptarë, ndërsa për 86 persona të dhënat ishin marrë nga burime administrative, pa një deklarim të përkatësisë etnike në të njëjtën mënyrë si pjesëmarrësit në regjistrim.&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë së Veriut, [https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/en/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1503P21.px/table/tableViewLayout2/ Regjistrimi i popullsisë 2021, popullsia sipas përkatësisë etnike dhe vendbanimit].&lt;/ref&gt;

Sipas regjistrimit të vitit 2002, fshati kishte 1.695 banorë: 1.692 shqiptarë, 1 maqedonas dhe 2 persona të kategorisë «të tjerë».&lt;ref name=&quot;Census2002&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë, ''Book 5 – Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', Shkup, 2002, f. 101. [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Burimet ==
{{reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
{{commons category|Dobarce}}

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}

== Demografia ==
Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2002, fshati kishte 1695 banorë nga të cilët 1692 ishin [[Shqiptarë]], 1 Maqedonas, dhe 2 të tjerë.&lt;ref&gt;[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf  ''Book 5 - Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', The State Statistical Office, Skopje, 2002, f. 101.]&lt;/ref&gt;

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

== Burimet  ==
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>fmsfr3io2gtyddl5nz8kcx57rkhzi41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058011</id>
      <parentid>3058010</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55928-81</username>
        <id>194584</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Zgjerim i artikullit për Dobërcën me burime historike dhe shkencore, duke përfshirë periudhën osmane, masakrën e vitit 1915, 18 grupet familjare historike, prejardhjen e tyre, arsimin dhe të dhënat demografike.</comment>
      <origin>3058011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35269" sha1="2pu1lz42t4ivcjzpm5r9avnyr5j6e0a" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = Dobërca
| native_name = Добарце&lt;br /&gt;Dobërcë
| settlement_type = Fshat
| pushpin_map = North Macedonia
| subdivision_type = Shteti
| subdivision_name = [[Maqedonia e Veriut]]
| subdivision_type1 = Rajoni
| subdivision_name1 = [[Rajoni i Pollogut|Pollogu]]
| subdivision_type2 = Komuna
| subdivision_name2 = [[Komuna e Zhelinës|Zhelina]]
| coordinates = {{coord|41|57|N|21|05|E|region:MK|display=inline,title}}
| population_as_of = 2021
| population_total = 1295
| utc_offset = +1
| utc_offset_DST = +2
}}
'''Dobërca''' (edhe '''Dëbërca'''; në trajtën e pashquar ''Dobërcë'' ose ''Dëbërcë''; {{lang-mk|Добарце}}, ''Dobarce'') është një [[fshat]] në [[Komuna e Zhelinës|Komunën e Zhelinës]], në [[Rajoni i Pollogut|rajonin e Pollogut]], [[Maqedonia e Veriut|Maqedoni e Veriut]]. Fshati bën pjesë në trevën e [[Derveni i Shkupit|Dervenit të Shkupit]] dhe përmendet në studime historike, etnografike e toponimike për zonën e Tetovës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot;&gt;Jovan F. Trifunoski, ''Скопски Дервен'' (''Skopski Derven''), në ''Српски етнографски зборник: Насеља и порекло становништва'', libri 34, Beograd, Akademia Serbe e Shkencave, 1954, f. 417–419. [https://fliphtml5.com/htcbf/lwsj/ Botimi i digjitalizuar].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot;&gt;Xhemaludin Idrizi, ''Mikrotoponimia e Dervenit të Shkupit'', Instituti Geo-SEE, Shkup, 2019, f. 71–72 dhe 188.&lt;/ref&gt;

== Gjeografia dhe toponimia ==

Sipas përshkrimit të gjeografit Jovan F. Trifunoski, Dobërca është vendbanim i shpërndarë, i shtrirë në pjesën burimore të përroit të Dobërcës, degë e përroit të Dervenit, në lartësi rreth 620 m mbi nivelin e detit. Lagjet ndahen nga lugina të vogla dhe toka të punueshme. Autori regjistroi pesë mëhallë: Sule (Суље), Xhake (Џаке), Drash (Драш), Poshtër ose Mëhalla e Poshtme (Поштр) dhe Gjushte (Ђуште).&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në përshkrimin historik përmenden 12 puse dhe pesë çezma. Në vitin 1941 u soll ujë për tri çezma të fshatit nga burimi i quajtur Lugi Qarshijave, mbi vendbanim. Ndër burimet dhe emërtimet e vendeve përmenden Loz, Izvor, Brangovec, Kalberevo, Kërstec, Gollo Bërdo, Reka, Kalaja, Stane Ramanit, Kodra Madhe, Tërlla Topojani, Lipovica dhe Ara e Xhakës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Në studimin e tij toponimik të vitit 2019, Xhemaludin Idrizi shënoi edhe emra mëhallësh, si Biteshet, Drasht, Gjomnet, Caket, Xhumshet, Sulet, Mëhalla e Poshtme dhe Mëhalla e Re. Këto emërtime pasqyrojnë përdorimin e dokumentuar në periudha të ndryshme; listat e dy autorëve nuk provojnë domosdoshmërisht se kufijtë e mëhallëve kanë mbetur të pandryshuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për prejardhjen e emrit të fshatit, Idrizi diskuton si mundësi lidhjen me formën sllave ''dobьr'' (krahaso ''dobar'', «i mirë»), por edhe me formën e vjetër sllave ''dьbrь'', me kuptimin «luginë». Këto janë interpretime etimologjike të paraqitura nga autori, jo një prejardhje përfundimisht e vërtetuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Historia ==

=== Periudha romake dhe antikiteti i vonë ===

Në zonën e Dobërcës është dokumentuar një mbishkrim varror i periudhës romake, kushtuar një gruaje të quajtur Cassandra. Sipas studimit të Lenče Jovanovës, monumenti u ngrit nga i biri, Iulius Symmachus, i përshkruar si ''augustalis'' i kolonisë romake të Scupit. Mbishkrimi e lidh Cassandrën edhe me një shoqatë kushtuar Herkulit, ku ajo cilësohet ''mater collegii''. Ky zbulim dëshmon veprimtari në zonë gjatë periudhës romake, por nuk provon vazhdimësinë e pandërprerë të vendbanimit të sotëm.&lt;ref name=&quot;Jovanova2018&quot;&gt;Lenče Jovanova, «Voluntary associations from Scupi», ''Nova antička Duklja'', vëll. 9, 2018, f. 7–36, veçanërisht pjesa mbi mbishkrimin e Dobërcës. [https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_616423/objava_128773/fajlovi/NOVA_ANTICKA_DUKLJA_IX_NEW_ANTIQUE_DOCLE-1.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

Në kodrën mbi fshat gjendet lokaliteti arkeologjik ''Kale'' / ''Kalaja'', i përshkruar si vendbanim i fortifikuar i antikitetit të vonë. Sipas Darko Gavrovskit, fortifikimi ndodhet në lartësi rreth 680 m dhe ka sipërfaqe afërsisht 0,25 hektarë. Gjurmët e evidentuara datohen në shekujt V–VI të erës sonë.&lt;ref name=&quot;Gavrovski2009&quot;&gt;Darko Gavrovski, ''Тетовски древности: Полог од праисторијата до 7. век н.е.'' (''Lashtësitë e Tetovës: Pollogu nga parahistoria deri në shekullin VII''), Tetovë, Напредок, 2009, f. 163. [https://fliphtml5.com/htcbf/woqx/ Botimi digjital].&lt;/ref&gt;

=== Periudha osmane ===

Në fillim të shekullit XIX, Dobërca bënte pjesë në kazanë osmane të Tetovës. Fshati figuron në regjistrat e popullsisë së viteve 1832–1833, të botuar në një përmbledhje dokumentesh osmane nga Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut. Regjistrat përmbajnë emra, mosha dhe lidhje familjare të banorëve meshkuj të asaj periudhe; ato nuk provojnë vetvetiu lidhje gjenealogjike me familjet e sotme.&lt;ref name=&quot;Ottoman2019&quot;&gt;Adnan Sherif, Muzafer Bislimi dhe Irfete Ibraimi (red.), ''Dokumente osmane për historinë e Maqedonisë: regjistrime të shekullit XIX, Sanxhaku i Shkupit, Kaza Tetovë 1832/33'', vëll. 1, Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut, 2019, f. 522, ISBN 978-608-4745-98-3.&lt;/ref&gt;

Historiani Borče Ilievski, në një studim demografik të botuar më 2020, shënon se regjistri i viteve 1832–1833 evidenton 79 banorë meshkuj në Dobërcë. Ai vlerëson një popullsi të përgjithshme prej rreth 158 banorësh duke dyfishuar numrin e meshkujve; kjo është një përllogaritje, jo regjistrim i drejtpërdrejtë i të dy gjinive. I njëjti studim jep shifrën prej 515 banorësh në të dhënat e vitit 1913. Këto të dhëna mbështeten në metoda të ndryshme dhe nuk duhen trajtuar si regjistrime plotësisht të krahasueshme.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot;&gt;Borče Ilievski, «Демографске карактеристике Скопског Дервена у периоду 1832/33. до 1913. године» (''Karakteristikat demografike të Dervenit të Shkupit, 1832/33–1913''), ''Српске студије'' / ''Srpske studije'', vëll. 11, 2020, f. 131–150. [https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/bbb624ec-6b31-435d-ac77-ad0c0771efc5/content PDF].&lt;/ref&gt;

=== Masakra e vitit 1915 ===

Burime historike dhe përkujtuese përshkruajnë vrasjen e burrave nga Dobërca prej forcave serbe ose serbo-malazeze gjatë vitit 1915. Burimet, megjithatë, ndryshojnë për numrin e viktimave, datën e ngjarjes dhe shpjegimin e motivit.

Historiani Qerim Lita citon një raport të hartuar në vitin 1944 nga Abdurahman Reka, atëherë kryetar i Komunës së Zhelinës, drejtuar Prefekturës së Tetovës. Sipas raportit, në nëntor 1915 u kapën 87 burra madhorë nga Dobërca prej ushtrisë dhe xhandarmërisë serbo-malazeze; ata u lidhën, u dërguan në vendin e quajtur Klisura, në rrugën Shkup–Tetovë, dhe u vranë. Në atë raport, vrasjet paraqiten si një veprim për të terrorizuar popullsinë shqiptare dhe për ta detyruar të braktiste tokat pjellore, të cilat do t'u kalonin kolonistëve serbë dhe malazezë. Ky është shpjegimi i dhënë në raportin e vitit 1944, jo një motiv i verifikuar në mënyrë të pavarur për ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot;&gt;Qerim Lita, «Burimet shqiptare mbi krimet dhe mizoritë serbe ndaj shqiptarëve 1912–1915», në botimin e Institutit të Historisë «Ali Hadri», 2025, f. 220–221. [https://konferenca.al/index.php/ih-rks/article/download/16/14/27 Teksti i plotë, PDF]. Autori citon Arkivin Qendror Shtetëror të Shqipërisë (AQSH), fondi 410, viti 1944, dosja 110, fleta 1.&lt;/ref&gt;

Një shpjegim tjetër u paraqit gjatë përkujtimit të njëqindvjetorit, të pasqyruar nga portali ''Portalb'' më 18 korrik 2015. Sipas këtij raportimi, 73 burra të fshatit u vranë nga ushtria serbe në ditën e dytë të Fitër Bajramit të vitit 1915, nën pretekstin e hakmarrjes për vrasjen e një ushtari serb nga persona të paidentifikuar. Imami Bajram Hasani deklaroi se personat që supozohej të kishin vrarë ushtarin nuk ishin banorë të Dobërcës. Gjatë përkujtimit u kryen edhe lutje mortore në vendin e lidhur me ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot;&gt;Elida Zylbeari, «Shënohet 100 vjetori i masakrës së burrave shqiptarë në Dëbërcë», ''Portalb'', 18 korrik 2015. [https://arkiv.portalb.mk/190502-shenohet-100-vjetori-i-masakres-se-burrave-shqiptare-ne-deberce/ Artikulli].&lt;/ref&gt;

Dallimet ndërmjet 87 viktimave dhe datimit në nëntor të raportit të vitit 1944, nga njëra anë, dhe 73 viktimave e datimit sipas Fitër Bajramit në dëshminë përkujtimore të vitit 2015, nga ana tjetër, nuk janë zgjidhur nga burimet e cituara. Po ashtu, nuk është provuar në mënyrë të pavarur nëse vrasja e supozuar e ushtarit serb ka ndodhur realisht ose nëse dy shpjegimet e motivit mund të pajtohen. Për këtë arsye, të dyja paraqiten si interpretime të burimeve përkatëse.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot; /&gt;

=== Vendbanimi dhe mëhallët në shekullin XX ===

Trifunoski shënon për vitin 1900 një të dhënë historike prej 50 shtëpish dhe 175 banorësh. Në periudhën e hulumtimit etnografik të mesit të shekullit XX, ai regjistroi 18 grupe farefisnore (''rodovi'') me gjithsej 104 shtëpi. Këto shifra i përkasin periudhave dhe mënyrave të ndryshme të numërimit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

=== Grupet familjare historike dhe prejardhja e raportuar ===

Në veprën e vitit 1954, Trifunoski i rendit 18 grupe historike familjare në Dobërcë, me gjithsej 104 shtëpi. Tabela vijon numrin e shtëpive, mëhallët dhe rrugët e prejardhjes që autori shënoi gjatë kërkimit të tij. Shumë prej këtyre rrëfimeve pasqyrojnë tradita gojore të familjeve ose të fshatit, jo lidhje gjenealogjike të provuara me dokumente. Emrat e grupeve nuk janë domosdoshmërisht të njëjtë me mbiemrat e sotëm.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Grupi (shkrimi cirilik)
! Shtëpi
! Mëhalla e shënuar më 1954
! Prejardhja ose rruga e shpërnguljes sipas burimit
|-
| Xhake (Џаке) || 15 || Xhake || Nga një fshat në Shqipërinë e veriut, prej të cilit thuhej se kishte marrë emrin grupi.
|-
| Sule (Суље) || 9 || Sule || Shqipëria e veriut.
|-
| Drash (Драш) || 10 || Drash || Sipas traditës së grupit, nga rrethinat e Durrësit.
|-
| Gjushte (Ђуште) || 10 || Gjushte || Shqipëria e veriut.
|-
| Gjomni / Gjomnët (Ђомни) || 9 || Drash || Shqipëria e veriut; fshati i saktë i origjinës nuk jepet.
|-
| Rame (Раме) || 7 || Mëhalla e Poshtme || Shqipëria e veriut.
|-
| Shee (Шее) || 7 || Sule || Nga Cerjeni (Ceren), në krahinën e Kalisit.
|-
| Opoje (Опоје) || 10 || Drash || Nga Opoja e Sharrit; sipas traditës, me prejardhje më të hershme nga Shqipëria e veriut, ku grupi quhej Kançe.
|-
| Jashar (Јашар) || 5 || Mëhalla e Poshtme || Konsideroheshin të afërm me grupin Rame dhe me të njëjtën prejardhje.
|-
| Alie (Алие) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Çaja, në krahinën e Lumës.
|-
| Ajmaleshe (Ајмалеше) || 5 || Sule || Sipas traditës, nga rrethinat e Lezhës.
|-
| Bejteshe (Бејтеше) || 4 || Sule || Nga Shqipëria; vendi i saktë nuk shënohet.
|-
| Deme (Деме) || 5 || Xhake || Shqipëria e veriut.
|-
| Xhafe (Џафе) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Merova; prejardhje më e largët nga Shqipëria e veriut.
|-
| Erem (Ерем) || 1 || Drash || Nga Raoviqi; Trifunoski shënoi lidhjen e prejardhjes me fisin Тсач, të cilin Idrizi e shkruan Thaç.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;
|-
| Lusnjan (Љусњан) || 1 || Gjushte || Nga Tetova; prejardhja më e hershme paraqitet nga Ljusnja në Shqipërinë e veriut.
|-
| Greke (Греке) || 3 || Mëhalla e Poshtme || Vendi i saktë i origjinës nuk dihej; autori e lidhte emrin me një traditë për grekë ose vllehë (cincarë).
|-
| Stogodin (Стогодин) || 1 || Xhake || Nga Kopaçin Dolli.
|-
! Gjithsej !! 104 !! colspan=&quot;2&quot; | 18 grupe familjare
|}

Trifunoski i trajton grupet Greke dhe Stogodin veçmas nga gjashtëmbëdhjetë grupet e para në klasifikimin e tij etnografik. Këto përkufizime pasqyrojnë interpretimin e autorit në mesin e shekullit XX dhe nuk mund të merren si përcaktim përfundimtar i identitetit etnik ose prejardhjes së banorëve të sotëm. Idrizi më 2019 ka kundërshtuar gjithashtu disa nga interpretimet e Trifunovskit mbi prejardhjen etnike të popullsisë së fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për disa grupe, Trifunoski ruajti edhe emra paraardhësish. Për shembull, për Xhake përmend Mustafën, i cili sipas kujtesës familjare kishte ardhur me vëllanë Abdula; përmend vargje gjeneratash edhe për Drash, Gjushte, Shee dhe Opoje. Për Gjomni, përkundrazi, ai nuk shënon emrin e një themeluesi dhe as një fshat të përcaktuar të Shqipërisë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Autori përmend veçmas edhe Matnjanët, dy shtëpi të shpërngulura nga Dobërca në Çellopek pranë Tetovës, me prejardhje më të hershme të raportuar nga Mati i Shqipërisë. Si familje të larguara, ato nuk përfshihen në 104 shtëpitë e numëruara në Dobërcë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Rrëfimi se grupi Drash vinte nga rrethinat e Durrësit nuk provon se grupet e tjera që jetonin në mëhallën Drash, ndër to Gjomni, kishin të njëjtin vend origjine.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Ilievski krahasoi traditat e shpërnguljes me regjistrat osmanë të viteve 1832–1833. Edhe pse rrëfimi i regjistruar nga Trifunoski e vendoste ardhjen e grupit Opoje rreth vitit 1840, dokumentet e hershme përmbajnë tashmë tri familje Kandža në Dobërcë. Ilievski përmend Ali Kandžën, të birin e Mehmedit, i cili vdiq në vitin 1833, në moshën e regjistruar rreth 80-vjeçare. Ky shembull tregon se datimet e dhëna nga tradita gojore duhen trajtuar me kujdes.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot; /&gt;

== Ekonomia tradicionale ==

Sipas përshkrimit të Trifunovskit, në mesin e shekullit XX tokat përgjatë përroit të Dobërcës shfrytëzoheshin si ara dhe livadhe, ndërsa shpatet më të thepisura për kullota dhe pyje. Në blegtori kishin rëndësi veçanërisht gjedhët dhe delet; dhitë kishin qenë më të përhapura deri në vitin 1947. Pyjet shërbenin për dru zjarri dhe material ndërtimi, ndërsa në të kaluarën banorët shisnin dru edhe në Tetovë. Këto të dhëna përshkruajnë ekonominë historike, jo domosdoshmërisht gjendjen e sotme të fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në vitin 2019, Idrizi përmend krahas bujqësisë dhe blegtorisë edhe punësimin në sektorë të tjerë dhe shkallë të lartë të mërgimit të banorëve. Këto janë vlerësime të botuara në studimin e tij, jo rezultate të një regjistrimi të ri statistikor.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Arsimi dhe infrastruktura ==

Në raportin për të drejtat e njeriut në Maqedoni për vitin 2004, Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara shënoi se prindërit në Dobërcë dhe Brodec bojkotuan fillimin e vitit shkollor për të protestuar kundër gjendjes së dobët fizike të ndërtesave shkollore.&lt;ref name=&quot;USDoS2004&quot;&gt;United States Department of State, ''2004 Country Reports on Human Rights Practices: Macedonia'', botuar më 28 shkurt 2005. [https://www.refworld.org/reference/annualreport/usdos/2005/42034 Refworld].&lt;/ref&gt;

Në Dobërcë funksionon një paralele/shkollë vartëse e shkollës fillore ''Pashko Vasa'', me seli në Grupçin. Një raport komunal për vitet 2018–2019 përmend ndërtimin e një këndi lojërash për fëmijët dhe rrethimin e fushës sportive të shkollës.&lt;ref name=&quot;Zelino2019&quot;&gt;Komuna e Zhelinës, ''Raport Vjetor i Kryetarit 2018/19'', 2019, f. 23–24. [https://anyflip.com/srklp/squh/basic Botimi i raportit].&lt;/ref&gt; Një dokument vetëvlerësimi i shkollës për periudhën 2023–2025 trajton gjithashtu organizimin dhe kushtet e saj.&lt;ref name=&quot;PashkoVasa2025&quot;&gt;SHFK ''Pashko Vasa'', Grupçin, ''Самоевалуација на ООУ Пашко Васа, с. Групчин, 2023–2025'' (Vetëvlerësimi i shkollës për vitet 2023–2025), 2025. [https://dic.edu.mk/wp-content/uploads/2025/12/%D0%9E%D0%9E%D0%A3-%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B0-%D1%81.-%D0%93%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%87%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-2023-2025.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Demografia ==

Sipas [[Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut i vitit 2021|regjistrimit të vitit 2021]], Dobërca kishte 1.295 banorë rezidentë. Nga këta, 1.209 ishin regjistruar si shqiptarë, ndërsa për 86 persona të dhënat ishin marrë nga burime administrative, pa një deklarim të përkatësisë etnike në të njëjtën mënyrë si pjesëmarrësit në regjistrim.&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë së Veriut, [https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/en/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1503P21.px/table/tableViewLayout2/ Regjistrimi i popullsisë 2021, popullsia sipas përkatësisë etnike dhe vendbanimit].&lt;/ref&gt;

Sipas regjistrimit të vitit 2002, fshati kishte 1.695 banorë: 1.692 shqiptarë, 1 maqedonas dhe 2 persona të kategorisë «të tjerë».&lt;ref name=&quot;Census2002&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë, ''Book 5 – Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', Shkup, 2002, f. 101. [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Burimet ==
{{reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
{{commons category|Dobarce}}

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}

== Gjeografia dhe toponimia ==

Sipas përshkrimit të gjeografit Jovan F. Trifunoski, Dobërca është vendbanim i shpërndarë, i shtrirë në pjesën burimore të përroit të Dobërcës, degë e përroit të Dervenit, në lartësi rreth 620 m mbi nivelin e detit. Lagjet ndahen nga lugina të vogla dhe toka të punueshme. Autori regjistroi pesë mëhallë: Sule (Суље), Xhake (Џаке), Drash (Драш), Poshtër ose Mëhalla e Poshtme (Поштр) dhe Gjushte (Ђуште).&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në përshkrimin historik përmenden 12 puse dhe pesë çezma. Në vitin 1941 u soll ujë për tri çezma të fshatit nga burimi i quajtur Lugi Qarshijave, mbi vendbanim. Ndër burimet dhe emërtimet e vendeve përmenden Loz, Izvor, Brangovec, Kalberevo, Kërstec, Gollo Bërdo, Reka, Kalaja, Stane Ramanit, Kodra Madhe, Tërlla Topojani, Lipovica dhe Ara e Xhakës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Në studimin e tij toponimik të vitit 2019, Xhemaludin Idrizi shënoi edhe emra mëhallësh, si Biteshet, Drasht, Gjomnet, Caket, Xhumshet, Sulet, Mëhalla e Poshtme dhe Mëhalla e Re. Këto emërtime pasqyrojnë përdorimin e dokumentuar në periudha të ndryshme; listat e dy autorëve nuk provojnë domosdoshmërisht se kufijtë e mëhallëve kanë mbetur të pandryshuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për prejardhjen e emrit të fshatit, Idrizi diskuton si mundësi lidhjen me formën sllave ''dobьr'' (krahaso ''dobar'', «i mirë»), por edhe me formën e vjetër sllave ''dьbrь'', me kuptimin «luginë». Këto janë interpretime etimologjike të paraqitura nga autori, jo një prejardhje përfundimisht e vërtetuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Historia ==

=== Periudha romake dhe antikiteti i vonë ===

Në zonën e Dobërcës është dokumentuar një mbishkrim varror i periudhës romake, kushtuar një gruaje të quajtur Cassandra. Sipas studimit të Lenče Jovanovës, monumenti u ngrit nga i biri, Iulius Symmachus, i përshkruar si ''augustalis'' i kolonisë romake të Scupit. Mbishkrimi e lidh Cassandrën edhe me një shoqatë kushtuar Herkulit, ku ajo cilësohet ''mater collegii''. Ky zbulim dëshmon veprimtari në zonë gjatë periudhës romake, por nuk provon vazhdimësinë e pandërprerë të vendbanimit të sotëm.&lt;ref name=&quot;Jovanova2018&quot;&gt;Lenče Jovanova, «Voluntary associations from Scupi», ''Nova antička Duklja'', vëll. 9, 2018, f. 7–36, veçanërisht pjesa mbi mbishkrimin e Dobërcës. [https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_616423/objava_128773/fajlovi/NOVA_ANTICKA_DUKLJA_IX_NEW_ANTIQUE_DOCLE-1.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

Në kodrën mbi fshat gjendet lokaliteti arkeologjik ''Kale'' / ''Kalaja'', i përshkruar si vendbanim i fortifikuar i antikitetit të vonë. Sipas Darko Gavrovskit, fortifikimi ndodhet në lartësi rreth 680 m dhe ka sipërfaqe afërsisht 0,25 hektarë. Gjurmët e evidentuara datohen në shekujt V–VI të erës sonë.&lt;ref name=&quot;Gavrovski2009&quot;&gt;Darko Gavrovski, ''Тетовски древности: Полог од праисторијата до 7. век н.е.'' (''Lashtësitë e Tetovës: Pollogu nga parahistoria deri në shekullin VII''), Tetovë, Напредок, 2009, f. 163. [https://fliphtml5.com/htcbf/woqx/ Botimi digjital].&lt;/ref&gt;

=== Periudha osmane ===

Në fillim të shekullit XIX, Dobërca bënte pjesë në kazanë osmane të Tetovës. Fshati figuron në regjistrat e popullsisë së viteve 1832–1833, të botuar në një përmbledhje dokumentesh osmane nga Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut. Regjistrat përmbajnë emra, mosha dhe lidhje familjare të banorëve meshkuj të asaj periudhe; ato nuk provojnë vetvetiu lidhje gjenealogjike me familjet e sotme.&lt;ref name=&quot;Ottoman2019&quot;&gt;Adnan Sherif, Muzafer Bislimi dhe Irfete Ibraimi (red.), ''Dokumente osmane për historinë e Maqedonisë: regjistrime të shekullit XIX, Sanxhaku i Shkupit, Kaza Tetovë 1832/33'', vëll. 1, Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut, 2019, f. 522, ISBN 978-608-4745-98-3.&lt;/ref&gt;

Historiani Borče Ilievski, në një studim demografik të botuar më 2020, shënon se regjistri i viteve 1832–1833 evidenton 79 banorë meshkuj në Dobërcë. Ai vlerëson një popullsi të përgjithshme prej rreth 158 banorësh duke dyfishuar numrin e meshkujve; kjo është një përllogaritje, jo regjistrim i drejtpërdrejtë i të dy gjinive. I njëjti studim jep shifrën prej 515 banorësh në të dhënat e vitit 1913. Këto të dhëna mbështeten në metoda të ndryshme dhe nuk duhen trajtuar si regjistrime plotësisht të krahasueshme.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot;&gt;Borče Ilievski, «Демографске карактеристике Скопског Дервена у периоду 1832/33. до 1913. године» (''Karakteristikat demografike të Dervenit të Shkupit, 1832/33–1913''), ''Српске студије'' / ''Srpske studije'', vëll. 11, 2020, f. 131–150. [https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/bbb624ec-6b31-435d-ac77-ad0c0771efc5/content PDF].&lt;/ref&gt;

=== Masakra e vitit 1915 ===

Burime historike dhe përkujtuese përshkruajnë vrasjen e burrave nga Dobërca prej forcave serbe ose serbo-malazeze gjatë vitit 1915. Burimet, megjithatë, ndryshojnë për numrin e viktimave, datën e ngjarjes dhe shpjegimin e motivit.

Historiani Qerim Lita citon një raport të hartuar në vitin 1944 nga Abdurahman Reka, atëherë kryetar i Komunës së Zhelinës, drejtuar Prefekturës së Tetovës. Sipas raportit, në nëntor 1915 u kapën 87 burra madhorë nga Dobërca prej ushtrisë dhe xhandarmërisë serbo-malazeze; ata u lidhën, u dërguan në vendin e quajtur Klisura, në rrugën Shkup–Tetovë, dhe u vranë. Në atë raport, vrasjet paraqiten si një veprim për të terrorizuar popullsinë shqiptare dhe për ta detyruar të braktiste tokat pjellore, të cilat do t'u kalonin kolonistëve serbë dhe malazezë. Ky është shpjegimi i dhënë në raportin e vitit 1944, jo një motiv i verifikuar në mënyrë të pavarur për ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot;&gt;Qerim Lita, «Burimet shqiptare mbi krimet dhe mizoritë serbe ndaj shqiptarëve 1912–1915», në botimin e Institutit të Historisë «Ali Hadri», 2025, f. 220–221. [https://konferenca.al/index.php/ih-rks/article/download/16/14/27 Teksti i plotë, PDF]. Autori citon Arkivin Qendror Shtetëror të Shqipërisë (AQSH), fondi 410, viti 1944, dosja 110, fleta 1.&lt;/ref&gt;

Një shpjegim tjetër u paraqit gjatë përkujtimit të njëqindvjetorit, të pasqyruar nga portali ''Portalb'' më 18 korrik 2015. Sipas këtij raportimi, 73 burra të fshatit u vranë nga ushtria serbe në ditën e dytë të Fitër Bajramit të vitit 1915, nën pretekstin e hakmarrjes për vrasjen e një ushtari serb nga persona të paidentifikuar. Imami Bajram Hasani deklaroi se personat që supozohej të kishin vrarë ushtarin nuk ishin banorë të Dobërcës. Gjatë përkujtimit u kryen edhe lutje mortore në vendin e lidhur me ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot;&gt;Elida Zylbeari, «Shënohet 100 vjetori i masakrës së burrave shqiptarë në Dëbërcë», ''Portalb'', 18 korrik 2015. [https://arkiv.portalb.mk/190502-shenohet-100-vjetori-i-masakres-se-burrave-shqiptare-ne-deberce/ Artikulli].&lt;/ref&gt;

Dallimet ndërmjet 87 viktimave dhe datimit në nëntor të raportit të vitit 1944, nga njëra anë, dhe 73 viktimave e datimit sipas Fitër Bajramit në dëshminë përkujtimore të vitit 2015, nga ana tjetër, nuk janë zgjidhur nga burimet e cituara. Po ashtu, nuk është provuar në mënyrë të pavarur nëse vrasja e supozuar e ushtarit serb ka ndodhur realisht ose nëse dy shpjegimet e motivit mund të pajtohen. Për këtë arsye, të dyja paraqiten si interpretime të burimeve përkatëse.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot; /&gt;

=== Vendbanimi dhe mëhallët në shekullin XX ===

Trifunoski shënon për vitin 1900 një të dhënë historike prej 50 shtëpish dhe 175 banorësh. Në periudhën e hulumtimit etnografik të mesit të shekullit XX, ai regjistroi 18 grupe farefisnore (''rodovi'') me gjithsej 104 shtëpi. Këto shifra i përkasin periudhave dhe mënyrave të ndryshme të numërimit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

=== Grupet familjare historike dhe prejardhja e raportuar ===

Në veprën e vitit 1954, Trifunoski i rendit 18 grupe historike familjare në Dobërcë, me gjithsej 104 shtëpi. Tabela vijon numrin e shtëpive, mëhallët dhe rrugët e prejardhjes që autori shënoi gjatë kërkimit të tij. Shumë prej këtyre rrëfimeve pasqyrojnë tradita gojore të familjeve ose të fshatit, jo lidhje gjenealogjike të provuara me dokumente. Emrat e grupeve nuk janë domosdoshmërisht të njëjtë me mbiemrat e sotëm.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Grupi (shkrimi cirilik)
! Shtëpi
! Mëhalla e shënuar më 1954
! Prejardhja ose rruga e shpërnguljes sipas burimit
|-
| Xhake (Џаке) || 15 || Xhake || Nga një fshat në Shqipërinë e veriut, prej të cilit thuhej se kishte marrë emrin grupi.
|-
| Sule (Суље) || 9 || Sule || Shqipëria e veriut.
|-
| Drash (Драш) || 10 || Drash || Sipas traditës së grupit, nga rrethinat e Durrësit.
|-
| Gjushte (Ђуште) || 10 || Gjushte || Shqipëria e veriut.
|-
| Gjomni / Gjomnët (Ђомни) || 9 || Drash || Shqipëria e veriut; fshati i saktë i origjinës nuk jepet.
|-
| Rame (Раме) || 7 || Mëhalla e Poshtme || Shqipëria e veriut.
|-
| Shee (Шее) || 7 || Sule || Nga Cerjeni (Ceren), në krahinën e Kalisit.
|-
| Opoje (Опоје) || 10 || Drash || Nga Opoja e Sharrit; sipas traditës, me prejardhje më të hershme nga Shqipëria e veriut, ku grupi quhej Kançe.
|-
| Jashar (Јашар) || 5 || Mëhalla e Poshtme || Konsideroheshin të afërm me grupin Rame dhe me të njëjtën prejardhje.
|-
| Alie (Алие) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Çaja, në krahinën e Lumës.
|-
| Ajmaleshe (Ајмалеше) || 5 || Sule || Sipas traditës, nga rrethinat e Lezhës.
|-
| Bejteshe (Бејтеше) || 4 || Sule || Nga Shqipëria; vendi i saktë nuk shënohet.
|-
| Deme (Деме) || 5 || Xhake || Shqipëria e veriut.
|-
| Xhafe (Џафе) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Merova; prejardhje më e largët nga Shqipëria e veriut.
|-
| Erem (Ерем) || 1 || Drash || Nga Raoviqi; Trifunoski shënoi lidhjen e prejardhjes me fisin Тсач, të cilin Idrizi e shkruan Thaç.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;
|-
| Lusnjan (Љусњан) || 1 || Gjushte || Nga Tetova; prejardhja më e hershme paraqitet nga Ljusnja në Shqipërinë e veriut.
|-
| Greke (Греке) || 3 || Mëhalla e Poshtme || Vendi i saktë i origjinës nuk dihej; autori e lidhte emrin me një traditë për grekë ose vllehë (cincarë).
|-
| Stogodin (Стогодин) || 1 || Xhake || Nga Kopaçin Dolli.
|-
! Gjithsej !! 104 !! colspan=&quot;2&quot; | 18 grupe familjare
|}

Trifunoski i trajton grupet Greke dhe Stogodin veçmas nga gjashtëmbëdhjetë grupet e para në klasifikimin e tij etnografik. Këto përkufizime pasqyrojnë interpretimin e autorit në mesin e shekullit XX dhe nuk mund të merren si përcaktim përfundimtar i identitetit etnik ose prejardhjes së banorëve të sotëm. Idrizi më 2019 ka kundërshtuar gjithashtu disa nga interpretimet e Trifunovskit mbi prejardhjen etnike të popullsisë së fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për disa grupe, Trifunoski ruajti edhe emra paraardhësish. Për shembull, për Xhake përmend Mustafën, i cili sipas kujtesës familjare kishte ardhur me vëllanë Abdula; përmend vargje gjeneratash edhe për Drash, Gjushte, Shee dhe Opoje. Për Gjomni, përkundrazi, ai nuk shënon emrin e një themeluesi dhe as një fshat të përcaktuar të Shqipërisë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Autori përmend veçmas edhe Matnjanët, dy shtëpi të shpërngulura nga Dobërca në Çellopek pranë Tetovës, me prejardhje më të hershme të raportuar nga Mati i Shqipërisë. Si familje të larguara, ato nuk përfshihen në 104 shtëpitë e numëruara në Dobërcë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Rrëfimi se grupi Drash vinte nga rrethinat e Durrësit nuk provon se grupet e tjera që jetonin në mëhallën Drash, ndër to Gjomni, kishin të njëjtin vend origjine.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Ilievski krahasoi traditat e shpërnguljes me regjistrat osmanë të viteve 1832–1833. Edhe pse rrëfimi i regjistruar nga Trifunoski e vendoste ardhjen e grupit Opoje rreth vitit 1840, dokumentet e hershme përmbajnë tashmë tri familje Kandža në Dobërcë. Ilievski përmend Ali Kandžën, të birin e Mehmedit, i cili vdiq në vitin 1833, në moshën e regjistruar rreth 80-vjeçare. Ky shembull tregon se datimet e dhëna nga tradita gojore duhen trajtuar me kujdes.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot; /&gt;

== Ekonomia tradicionale ==

Sipas përshkrimit të Trifunovskit, në mesin e shekullit XX tokat përgjatë përroit të Dobërcës shfrytëzoheshin si ara dhe livadhe, ndërsa shpatet më të thepisura për kullota dhe pyje. Në blegtori kishin rëndësi veçanërisht gjedhët dhe delet; dhitë kishin qenë më të përhapura deri në vitin 1947. Pyjet shërbenin për dru zjarri dhe material ndërtimi, ndërsa në të kaluarën banorët shisnin dru edhe në Tetovë. Këto të dhëna përshkruajnë ekonominë historike, jo domosdoshmërisht gjendjen e sotme të fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në vitin 2019, Idrizi përmend krahas bujqësisë dhe blegtorisë edhe punësimin në sektorë të tjerë dhe shkallë të lartë të mërgimit të banorëve. Këto janë vlerësime të botuara në studimin e tij, jo rezultate të një regjistrimi të ri statistikor.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Arsimi dhe infrastruktura ==

Në raportin për të drejtat e njeriut në Maqedoni për vitin 2004, Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara shënoi se prindërit në Dobërcë dhe Brodec bojkotuan fillimin e vitit shkollor për të protestuar kundër gjendjes së dobët fizike të ndërtesave shkollore.&lt;ref name=&quot;USDoS2004&quot;&gt;United States Department of State, ''2004 Country Reports on Human Rights Practices: Macedonia'', botuar më 28 shkurt 2005. [https://www.refworld.org/reference/annualreport/usdos/2005/42034 Refworld].&lt;/ref&gt;

Në Dobërcë funksionon një paralele/shkollë vartëse e shkollës fillore ''Pashko Vasa'', me seli në Grupçin. Një raport komunal për vitet 2018–2019 përmend ndërtimin e një këndi lojërash për fëmijët dhe rrethimin e fushës sportive të shkollës.&lt;ref name=&quot;Zelino2019&quot;&gt;Komuna e Zhelinës, ''Raport Vjetor i Kryetarit 2018/19'', 2019, f. 23–24. [https://anyflip.com/srklp/squh/basic Botimi i raportit].&lt;/ref&gt; Një dokument vetëvlerësimi i shkollës për periudhën 2023–2025 trajton gjithashtu organizimin dhe kushtet e saj.&lt;ref name=&quot;PashkoVasa2025&quot;&gt;SHFK ''Pashko Vasa'', Grupçin, ''Самоевалуација на ООУ Пашко Васа, с. Групчин, 2023–2025'' (Vetëvlerësimi i shkollës për vitet 2023–2025), 2025. [https://dic.edu.mk/wp-content/uploads/2025/12/%D0%9E%D0%9E%D0%A3-%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B0-%D1%81.-%D0%93%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%87%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-2023-2025.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Demografia ==

Sipas [[Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut i vitit 2021|regjistrimit të vitit 2021]], Dobërca kishte 1.295 banorë rezidentë. Nga këta, 1.209 ishin regjistruar si shqiptarë, ndërsa për 86 persona të dhënat ishin marrë nga burime administrative, pa një deklarim të përkatësisë etnike në të njëjtën mënyrë si pjesëmarrësit në regjistrim.&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë së Veriut, [https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/en/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1503P21.px/table/tableViewLayout2/ Regjistrimi i popullsisë 2021, popullsia sipas përkatësisë etnike dhe vendbanimit].&lt;/ref&gt;

Sipas regjistrimit të vitit 2002, fshati kishte 1.695 banorë: 1.692 shqiptarë, 1 maqedonas dhe 2 persona të kategorisë «të tjerë».&lt;ref name=&quot;Census2002&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë, ''Book 5 – Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', Shkup, 2002, f. 101. [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Burimet ==
{{reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
{{commons category|Dobarce}}

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}

== Demografia ==
Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2002, fshati kishte 1695 banorë nga të cilët 1692 ishin [[Shqiptarë]], 1 Maqedonas, dhe 2 të tjerë.&lt;ref&gt;[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf  ''Book 5 - Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', The State Statistical Office, Skopje, 2002, f. 101.]&lt;/ref&gt;

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

== Burimet  ==
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>2pu1lz42t4ivcjzpm5r9avnyr5j6e0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058017</id>
      <parentid>3058011</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huskypk</username>
        <id>194590</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Fixing my previews bugs in the code</comment>
      <origin>3058017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50969" sha1="lqyl86lpkl1hsavkvu73160dacjy6im" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = Dobërca
| native_name = Добарце&lt;br /&gt;Dobërcë
| settlement_type = Fshat
| pushpin_map = North Macedonia
| subdivision_type = Shteti
| subdivision_name = [[Maqedonia e Veriut]]
| subdivision_type1 = Rajoni
| subdivision_name1 = [[Rajoni i Pollogut|Pollogu]]
| subdivision_type2 = Komuna
| subdivision_name2 = [[Komuna e Zhelinës|Zhelina]]
| coordinates = {{coord|41|57|N|21|05|E|region:MK|display=inline,title}}
| population_as_of = 2021
| population_total = 1295
| utc_offset = +1
| utc_offset_DST = +2
}}
'''Dobërca''' (edhe '''Dëbërca'''; në trajtën e pashquar ''Dobërcë'' ose ''Dëbërcë''; {{lang-mk|Добарце}}, ''Dobarce'') është një [[fshat]] në [[Komuna e Zhelinës|Komunën e Zhelinës]], në [[Rajoni i Pollogut|rajonin e Pollogut]], [[Maqedonia e Veriut|Maqedoni e Veriut]]. Fshati bën pjesë në trevën e [[Derveni i Shkupit|Dervenit të Shkupit]] dhe përmendet në studime historike, etnografike e toponimike për zonën e Tetovës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot;&gt;Jovan F. Trifunoski, ''Скопски Дервен'' (''Skopski Derven''), në ''Српски етнографски зборник: Насеља и порекло становништва'', libri 34, Beograd, Akademia Serbe e Shkencave, 1954, f. 417–419. [https://fliphtml5.com/htcbf/lwsj/ Botimi i digjitalizuar].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot;&gt;Xhemaludin Idrizi, ''Mikrotoponimia e Dervenit të Shkupit'', Instituti Geo-SEE, Shkup, 2019, f. 71–72 dhe 188.&lt;/ref&gt;

== Gjeografia dhe toponimia ==

Sipas përshkrimit të gjeografit Jovan F. Trifunoski, Dobërca është vendbanim i shpërndarë, i shtrirë në pjesën burimore të përroit të Dobërcës, degë e përroit të Dervenit, në lartësi rreth 620 m mbi nivelin e detit. Lagjet ndahen nga lugina të vogla dhe toka të punueshme. Autori regjistroi pesë mëhallë: Sule (Суље), Xhake (Џаке), Drash (Драш), Poshtër ose Mëhalla e Poshtme (Поштр) dhe Gjushte (Ђуште).&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në përshkrimin historik përmenden 12 puse dhe pesë çezma. Në vitin 1941 u soll ujë për tri çezma të fshatit nga burimi i quajtur Lugi Qarshijave, mbi vendbanim. Ndër burimet dhe emërtimet e vendeve përmenden Loz, Izvor, Brangovec, Kalberevo, Kërstec, Gollo Bërdo, Reka, Kalaja, Stane Ramanit, Kodra Madhe, Tërlla Topojani, Lipovica dhe Ara e Xhakës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Në studimin e tij toponimik të vitit 2019, Xhemaludin Idrizi shënoi edhe emra mëhallësh, si Biteshet, Drasht, Gjomnet, Caket, Xhumshet, Sulet, Mëhalla e Poshtme dhe Mëhalla e Re. Këto emërtime pasqyrojnë përdorimin e dokumentuar në periudha të ndryshme; listat e dy autorëve nuk provojnë domosdoshmërisht se kufijtë e mëhallëve kanë mbetur të pandryshuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për prejardhjen e emrit të fshatit, Idrizi diskuton si mundësi lidhjen me formën sllave ''dobьr'' (krahaso ''dobar'', «i mirë»), por edhe me formën e vjetër sllave ''dьbrь'', me kuptimin «luginë». Këto janë interpretime etimologjike të paraqitura nga autori, jo një prejardhje përfundimisht e vërtetuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Historia ==

=== Periudha romake dhe antikiteti i vonë ===

Në zonën e Dobërcës është dokumentuar një mbishkrim varror i periudhës romake, kushtuar një gruaje të quajtur Cassandra. Sipas studimit të Lenče Jovanovës, monumenti u ngrit nga i biri, Iulius Symmachus, i përshkruar si ''augustalis'' i kolonisë romake të Scupit. Mbishkrimi e lidh Cassandrën edhe me një shoqatë kushtuar Herkulit, ku ajo cilësohet ''mater collegii''. Ky zbulim dëshmon veprimtari në zonë gjatë periudhës romake, por nuk provon vazhdimësinë e pandërprerë të vendbanimit të sotëm.&lt;ref name=&quot;Jovanova2018&quot;&gt;Lenče Jovanova, «Voluntary associations from Scupi», ''Nova antička Duklja'', vëll. 9, 2018, f. 7–36, veçanërisht pjesa mbi mbishkrimin e Dobërcës. [https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_616423/objava_128773/fajlovi/NOVA_ANTICKA_DUKLJA_IX_NEW_ANTIQUE_DOCLE-1.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

Në kodrën mbi fshat gjendet lokaliteti arkeologjik ''Kale'' / ''Kalaja'', i përshkruar si vendbanim i fortifikuar i antikitetit të vonë. Sipas Darko Gavrovskit, fortifikimi ndodhet në lartësi rreth 680 m dhe ka sipërfaqe afërsisht 0,25 hektarë. Gjurmët e evidentuara datohen në shekujt V–VI të erës sonë.&lt;ref name=&quot;Gavrovski2009&quot;&gt;Darko Gavrovski, ''Тетовски древности: Полог од праисторијата до 7. век н.е.'' (''Lashtësitë e Tetovës: Pollogu nga parahistoria deri në shekullin VII''), Tetovë, Напредок, 2009, f. 163. [https://fliphtml5.com/htcbf/woqx/ Botimi digjital].&lt;/ref&gt;

=== Periudha osmane ===

Në fillim të shekullit XIX, Dobërca bënte pjesë në kazanë osmane të Tetovës. Fshati figuron në regjistrat e popullsisë së viteve 1832–1833, të botuar në një përmbledhje dokumentesh osmane nga Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut. Regjistrat përmbajnë emra, mosha dhe lidhje familjare të banorëve meshkuj të asaj periudhe; ato nuk provojnë vetvetiu lidhje gjenealogjike me familjet e sotme.&lt;ref name=&quot;Ottoman2019&quot;&gt;Adnan Sherif, Muzafer Bislimi dhe Irfete Ibraimi (red.), ''Dokumente osmane për historinë e Maqedonisë: regjistrime të shekullit XIX, Sanxhaku i Shkupit, Kaza Tetovë 1832/33'', vëll. 1, Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut, 2019, f. 522, ISBN 978-608-4745-98-3.&lt;/ref&gt;

Historiani Borče Ilievski, në një studim demografik të botuar më 2020, shënon se regjistri i viteve 1832–1833 evidenton 79 banorë meshkuj në Dobërcë. Ai vlerëson një popullsi të përgjithshme prej rreth 158 banorësh duke dyfishuar numrin e meshkujve; kjo është një përllogaritje, jo regjistrim i drejtpërdrejtë i të dy gjinive. I njëjti studim jep shifrën prej 515 banorësh në të dhënat e vitit 1913. Këto të dhëna mbështeten në metoda të ndryshme dhe nuk duhen trajtuar si regjistrime plotësisht të krahasueshme.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot;&gt;Borče Ilievski, «Демографске карактеристике Скопског Дервена у периоду 1832/33. до 1913. године» (''Karakteristikat demografike të Dervenit të Shkupit, 1832/33–1913''), ''Српске студије'' / ''Srpske studije'', vëll. 11, 2020, f. 131–150. [https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/bbb624ec-6b31-435d-ac77-ad0c0771efc5/content PDF].&lt;/ref&gt;

=== Masakra e vitit 1915 ===

Historiani Qerim Lita citon një raport të hartuar në vitin 1944 nga Abdurahman Reka, atëherë kryetar i Komunës së Zhelinës, drejtuar Prefekturës së Tetovës. Sipas raportit, në nëntor 1915 u kapën 87 burra madhorë nga Dobërca prej ushtrisë dhe xhandarmërisë serbo-malazeze; ata u lidhën, u dërguan në vendin e quajtur Klisura, në rrugën Shkup–Tetovë, dhe u vranë. Në atë raport, vrasjet paraqiten si një veprim për të terrorizuar popullsinë shqiptare dhe për ta detyruar të braktiste tokat pjellore, të cilat do t'u kalonin kolonistëve serbë dhe malazezë. Ky është shpjegimi i dhënë në raportin e vitit 1944, jo një motiv i verifikuar në mënyrë të pavarur për ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot;&gt;Qerim Lita, «Burimet shqiptare mbi krimet dhe mizoritë serbe ndaj shqiptarëve 1912–1915», në botimin e Institutit të Historisë «Ali Hadri», 2025, f. 220–221. [https://konferenca.al/index.php/ih-rks/article/download/16/14/27 Teksti i plotë, PDF]. Autori citon Arkivin Qendror Shtetëror të Shqipërisë (AQSH), fondi 410, viti 1944, dosja 110, fleta 1.&lt;/ref&gt;

Një shpjegim tjetër u paraqit gjatë përkujtimit të njëqindvjetorit, të pasqyruar nga portali ''Portalb'' më 18 korrik 2015. Sipas këtij raportimi, 73 burra të fshatit u vranë nga ushtria serbe në ditën e dytë të Fitër Bajramit të vitit 1915, nën pretekstin e hakmarrjes për vrasjen e një ushtari serb nga persona të paidentifikuar. Imami Bajram Hasani deklaroi se personat që supozohej të kishin vrarë ushtarin nuk ishin banorë të Dobërcës. Gjatë përkujtimit u kryen edhe lutje mortore në vendin e lidhur me ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot;&gt;Elida Zylbeari, «Shënohet 100 vjetori i masakrës së burrave shqiptarë në Dëbërcë», ''Portalb'', 18 korrik 2015. [https://arkiv.portalb.mk/190502-shenohet-100-vjetori-i-masakres-se-burrave-shqiptare-ne-deberce/ Artikulli].&lt;/ref&gt;

Numri i viktimave, koha e ngjarjes dhe motivi ndryshojnë ndërmjet dy burimeve. Nuk është vërtetuar në mënyrë të pavarur as vrasja e supozuar e ushtarit serb dhe as lidhja midis dy shpjegimeve; për këtë arsye ato mbeten dëshmi të atribuuara, jo një përfundim i përbashkët historik.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot; /&gt;

=== Popullsia dhe grupet familjare historike ===

Trifunoski jep për vitin 1900 shifrën historike prej 50 shtëpish dhe 175 banorësh. Në studimin e botuar më 1954, ai regjistroi 18 grupe farefisnore (''rodovi'') me gjithsej 104 shtëpi. Këto të dhëna i përkasin periudhave dhe mënyrave të ndryshme të numërimit. Tabela paraqet grupet, mëhallët dhe prejardhjen e raportuar në atë studim; shumë nga tregimet mbi shpërnguljet janë tradita gojore dhe emrat e grupeve nuk duhen barazuar automatikisht me mbiemrat e sotëm.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Grupi (shkrimi cirilik)
! Shtëpi
! Mëhalla e shënuar më 1954
! Prejardhja ose rruga e shpërnguljes sipas burimit
|-
| Xhake (Џаке) || 15 || Xhake || Nga një fshat në Shqipërinë e veriut, prej të cilit thuhej se kishte marrë emrin grupi.
|-
| Sule (Суље) || 9 || Sule || Shqipëria e veriut.
|-
| Drash (Драш) || 10 || Drash || Sipas traditës së grupit, nga rrethinat e Durrësit.
|-
| Gjushte (Ђуште) || 10 || Gjushte || Shqipëria e veriut.
|-
| Gjomni / Gjomnët (Ђомни) || 9 || Drash || Shqipëria e veriut; fshati i saktë i origjinës nuk jepet.
|-
| Rame (Раме) || 7 || Mëhalla e Poshtme || Shqipëria e veriut.
|-
| Shee (Шее) || 7 || Sule || Nga Cerjeni (Ceren), në krahinën e Kalisit.
|-
| Opoje (Опоје) || 10 || Drash || Nga Opoja e Sharrit; sipas traditës, me prejardhje më të hershme nga Shqipëria e veriut, ku grupi quhej Kançe.
|-
| Jashar (Јашар) || 5 || Mëhalla e Poshtme || Konsideroheshin të afërm me grupin Rame dhe me të njëjtën prejardhje.
|-
| Alie (Алие) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Çaja, në krahinën e Lumës.
|-
| Ajmaleshe (Ајмалеше) || 5 || Sule || Sipas traditës, nga rrethinat e Lezhës.
|-
| Bejteshe (Бејтеше) || 4 || Sule || Nga Shqipëria; vendi i saktë nuk shënohet.
|-
| Deme (Деме) || 5 || Xhake || Shqipëria e veriut.
|-
| Xhafe (Џафе) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Merova; prejardhje më e largët nga Shqipëria e veriut.
|-
| Erem (Ерем) || 1 || Drash || Nga Raoviqi; Trifunoski shënoi lidhjen e prejardhjes me fisin Тсач, të cilin Idrizi e shkruan Thaç.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;
|-
| Lusnjan (Љусњан) || 1 || Gjushte || Nga Tetova; prejardhja më e hershme paraqitet nga Ljusnja në Shqipërinë e veriut.
|-
| Greke (Греке) || 3 || Mëhalla e Poshtme || Vendi i saktë i origjinës nuk dihej; autori e lidhte emrin me një traditë për grekë ose vllehë (cincarë).
|-
| Stogodin (Стогодин) || 1 || Xhake || Nga Kopaçin Dolli.
|-
! Gjithsej !! 104 !! colspan=&quot;2&quot; | 18 grupe familjare
|}

Trifunoski i trajton grupet Greke dhe Stogodin veçmas nga gjashtëmbëdhjetë grupet e para në klasifikimin e tij etnografik. Këto përkufizime pasqyrojnë interpretimin e autorit në mesin e shekullit XX dhe nuk mund të merren si përcaktim përfundimtar i identitetit etnik ose prejardhjes së banorëve të sotëm. Idrizi më 2019 ka kundërshtuar gjithashtu disa nga interpretimet e Trifunoskit mbi prejardhjen etnike të popullsisë së fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për disa grupe Trifunoski shënoi emra paraardhësish: për Xhake përmend Mustafën, i cili sipas kujtesës familjare erdhi me vëllanë Abdula, si edhe vargje gjeneratash për Drash, Gjushte, Shee e Opoje. Për Gjomni ai nuk jep emrin e një themeluesi ose fshatin e saktë të prejardhjes; fakti që ky grup jetonte në mëhallën Drash nuk provon prejardhje të përbashkët nga rrethinat e Durrësit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Autori përmend veçmas edhe Matnjanët, dy shtëpi të shpërngulura nga Dobërca në Çellopek pranë Tetovës, me prejardhje më të hershme të raportuar nga Mati i Shqipërisë. Si familje të larguara, ato nuk përfshihen në 104 shtëpitë e numëruara në Dobërcë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Ilievski krahasoi traditat e shpërnguljes me regjistrat osmanë të viteve 1832–1833. Edhe pse rrëfimi i regjistruar nga Trifunoski e vendoste ardhjen e grupit Opoje rreth vitit 1840, dokumentet e hershme përmbajnë tashmë tri familje Kandža në Dobërcë. Ilievski përmend Ali Kandžën, të birin e Mehmedit, i cili vdiq në vitin 1833, në moshën e regjistruar rreth 80-vjeçare. Ky shembull tregon se datimet e dhëna nga tradita gojore duhen trajtuar me kujdes.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot; /&gt;

== Ekonomia tradicionale ==

Sipas përshkrimit të Trifunoskit, në mesin e shekullit XX tokat përgjatë përroit të Dobërcës shfrytëzoheshin si ara dhe livadhe, ndërsa shpatet më të thepisura për kullota dhe pyje. Në blegtori kishin rëndësi veçanërisht gjedhët dhe delet; dhitë kishin qenë më të përhapura deri në vitin 1947. Pyjet shërbenin për dru zjarri dhe material ndërtimi, ndërsa në të kaluarën banorët shisnin dru edhe në Tetovë. Këto të dhëna përshkruajnë ekonominë historike, jo domosdoshmërisht gjendjen e sotme të fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në vitin 2019, Idrizi përmend krahas bujqësisë dhe blegtorisë edhe punësimin në sektorë të tjerë dhe shkallë të lartë të mërgimit të banorëve. Këto janë vlerësime të botuara në studimin e tij, jo rezultate të një regjistrimi të ri statistikor.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Arsimi dhe infrastruktura ==

Në raportin për të drejtat e njeriut në Maqedoni për vitin 2004, Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara shënoi se prindërit në Dobërcë dhe Brodec bojkotuan fillimin e vitit shkollor për të protestuar kundër gjendjes së dobët fizike të ndërtesave shkollore.&lt;ref name=&quot;USDoS2004&quot;&gt;United States Department of State, ''2004 Country Reports on Human Rights Practices: Macedonia'', botuar më 28 shkurt 2005. [https://www.refworld.org/reference/annualreport/usdos/2005/42034 Refworld].&lt;/ref&gt;

Në Dobërcë funksionon një paralele/shkollë vartëse e shkollës fillore ''Pashko Vasa'', me seli në Grupçin. Një raport komunal për vitet 2018–2019 përmend ndërtimin e një këndi lojërash për fëmijët dhe rrethimin e fushës sportive të shkollës.&lt;ref name=&quot;Zelino2019&quot;&gt;Komuna e Zhelinës, ''Raport Vjetor i Kryetarit 2018/19'', 2019, f. 23–24. [https://anyflip.com/srklp/squh/basic Botimi i raportit].&lt;/ref&gt; Një dokument vetëvlerësimi i shkollës për periudhën 2023–2025 trajton gjithashtu organizimin dhe kushtet e saj.&lt;ref name=&quot;PashkoVasa2025&quot;&gt;SHFK ''Pashko Vasa'', Grupçin, ''Самоевалуација на ООУ Пашко Васа, с. Групчин, 2023–2025'' (Vetëvlerësimi i shkollës për vitet 2023–2025), 2025. [https://dic.edu.mk/wp-content/uploads/2025/12/%D0%9E%D0%9E%D0%A3-%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B0-%D1%81.-%D0%93%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%87%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-2023-2025.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Demografia ==

Sipas [[Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut i vitit 2021|regjistrimit të vitit 2021]], Dobërca kishte 1.295 banorë rezidentë. Nga këta, 1.209 ishin regjistruar si shqiptarë, ndërsa për 86 persona të dhënat ishin marrë nga burime administrative, pa një deklarim të përkatësisë etnike në të njëjtën mënyrë si pjesëmarrësit në regjistrim.&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë së Veriut, [https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/en/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1503P21.px/table/tableViewLayout2/ Regjistrimi i popullsisë 2021, popullsia sipas përkatësisë etnike dhe vendbanimit].&lt;/ref&gt;

Sipas regjistrimit të vitit 2002, fshati kishte 1.695 banorë: 1.692 shqiptarë, 1 maqedonas dhe 2 persona të kategorisë «të tjerë».&lt;ref name=&quot;Census2002&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë, ''Book 5 – Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', Shkup, 2002, f. 101. [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Burimet ==
{{reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
{{commons category|Dobarce}}

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}

== Gjeografia dhe toponimia ==

Sipas përshkrimit të gjeografit Jovan F. Trifunoski, Dobërca është vendbanim i shpërndarë, i shtrirë në pjesën burimore të përroit të Dobërcës, degë e përroit të Dervenit, në lartësi rreth 620 m mbi nivelin e detit. Lagjet ndahen nga lugina të vogla dhe toka të punueshme. Autori regjistroi pesë mëhallë: Sule (Суље), Xhake (Џаке), Drash (Драш), Poshtër ose Mëhalla e Poshtme (Поштр) dhe Gjushte (Ђуште).&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në përshkrimin historik përmenden 12 puse dhe pesë çezma. Në vitin 1941 u soll ujë për tri çezma të fshatit nga burimi i quajtur Lugi Qarshijave, mbi vendbanim. Ndër burimet dhe emërtimet e vendeve përmenden Loz, Izvor, Brangovec, Kalberevo, Kërstec, Gollo Bërdo, Reka, Kalaja, Stane Ramanit, Kodra Madhe, Tërlla Topojani, Lipovica dhe Ara e Xhakës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Në studimin e tij toponimik të vitit 2019, Xhemaludin Idrizi shënoi edhe emra mëhallësh, si Biteshet, Drasht, Gjomnet, Caket, Xhumshet, Sulet, Mëhalla e Poshtme dhe Mëhalla e Re. Këto emërtime pasqyrojnë përdorimin e dokumentuar në periudha të ndryshme; listat e dy autorëve nuk provojnë domosdoshmërisht se kufijtë e mëhallëve kanë mbetur të pandryshuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për prejardhjen e emrit të fshatit, Idrizi diskuton si mundësi lidhjen me formën sllave ''dobьr'' (krahaso ''dobar'', «i mirë»), por edhe me formën e vjetër sllave ''dьbrь'', me kuptimin «luginë». Këto janë interpretime etimologjike të paraqitura nga autori, jo një prejardhje përfundimisht e vërtetuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Historia ==

=== Periudha romake dhe antikiteti i vonë ===

Në zonën e Dobërcës është dokumentuar një mbishkrim varror i periudhës romake, kushtuar një gruaje të quajtur Cassandra. Sipas studimit të Lenče Jovanovës, monumenti u ngrit nga i biri, Iulius Symmachus, i përshkruar si ''augustalis'' i kolonisë romake të Scupit. Mbishkrimi e lidh Cassandrën edhe me një shoqatë kushtuar Herkulit, ku ajo cilësohet ''mater collegii''. Ky zbulim dëshmon veprimtari në zonë gjatë periudhës romake, por nuk provon vazhdimësinë e pandërprerë të vendbanimit të sotëm.&lt;ref name=&quot;Jovanova2018&quot;&gt;Lenče Jovanova, «Voluntary associations from Scupi», ''Nova antička Duklja'', vëll. 9, 2018, f. 7–36, veçanërisht pjesa mbi mbishkrimin e Dobërcës. [https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_616423/objava_128773/fajlovi/NOVA_ANTICKA_DUKLJA_IX_NEW_ANTIQUE_DOCLE-1.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

Në kodrën mbi fshat gjendet lokaliteti arkeologjik ''Kale'' / ''Kalaja'', i përshkruar si vendbanim i fortifikuar i antikitetit të vonë. Sipas Darko Gavrovskit, fortifikimi ndodhet në lartësi rreth 680 m dhe ka sipërfaqe afërsisht 0,25 hektarë. Gjurmët e evidentuara datohen në shekujt V–VI të erës sonë.&lt;ref name=&quot;Gavrovski2009&quot;&gt;Darko Gavrovski, ''Тетовски древности: Полог од праисторијата до 7. век н.е.'' (''Lashtësitë e Tetovës: Pollogu nga parahistoria deri në shekullin VII''), Tetovë, Напредок, 2009, f. 163. [https://fliphtml5.com/htcbf/woqx/ Botimi digjital].&lt;/ref&gt;

=== Periudha osmane ===

Në fillim të shekullit XIX, Dobërca bënte pjesë në kazanë osmane të Tetovës. Fshati figuron në regjistrat e popullsisë së viteve 1832–1833, të botuar në një përmbledhje dokumentesh osmane nga Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut. Regjistrat përmbajnë emra, mosha dhe lidhje familjare të banorëve meshkuj të asaj periudhe; ato nuk provojnë vetvetiu lidhje gjenealogjike me familjet e sotme.&lt;ref name=&quot;Ottoman2019&quot;&gt;Adnan Sherif, Muzafer Bislimi dhe Irfete Ibraimi (red.), ''Dokumente osmane për historinë e Maqedonisë: regjistrime të shekullit XIX, Sanxhaku i Shkupit, Kaza Tetovë 1832/33'', vëll. 1, Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut, 2019, f. 522, ISBN 978-608-4745-98-3.&lt;/ref&gt;

Historiani Borče Ilievski, në një studim demografik të botuar më 2020, shënon se regjistri i viteve 1832–1833 evidenton 79 banorë meshkuj në Dobërcë. Ai vlerëson një popullsi të përgjithshme prej rreth 158 banorësh duke dyfishuar numrin e meshkujve; kjo është një përllogaritje, jo regjistrim i drejtpërdrejtë i të dy gjinive. I njëjti studim jep shifrën prej 515 banorësh në të dhënat e vitit 1913. Këto të dhëna mbështeten në metoda të ndryshme dhe nuk duhen trajtuar si regjistrime plotësisht të krahasueshme.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot;&gt;Borče Ilievski, «Демографске карактеристике Скопског Дервена у периоду 1832/33. до 1913. године» (''Karakteristikat demografike të Dervenit të Shkupit, 1832/33–1913''), ''Српске студије'' / ''Srpske studije'', vëll. 11, 2020, f. 131–150. [https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/bbb624ec-6b31-435d-ac77-ad0c0771efc5/content PDF].&lt;/ref&gt;

=== Masakra e vitit 1915 ===

Burime historike dhe përkujtuese përshkruajnë vrasjen e burrave nga Dobërca prej forcave serbe ose serbo-malazeze gjatë vitit 1915. Burimet, megjithatë, ndryshojnë për numrin e viktimave, datën e ngjarjes dhe shpjegimin e motivit.

Historiani Qerim Lita citon një raport të hartuar në vitin 1944 nga Abdurahman Reka, atëherë kryetar i Komunës së Zhelinës, drejtuar Prefekturës së Tetovës. Sipas raportit, në nëntor 1915 u kapën 87 burra madhorë nga Dobërca prej ushtrisë dhe xhandarmërisë serbo-malazeze; ata u lidhën, u dërguan në vendin e quajtur Klisura, në rrugën Shkup–Tetovë, dhe u vranë. Në atë raport, vrasjet paraqiten si një veprim për të terrorizuar popullsinë shqiptare dhe për ta detyruar të braktiste tokat pjellore, të cilat do t'u kalonin kolonistëve serbë dhe malazezë. Ky është shpjegimi i dhënë në raportin e vitit 1944, jo një motiv i verifikuar në mënyrë të pavarur për ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot;&gt;Qerim Lita, «Burimet shqiptare mbi krimet dhe mizoritë serbe ndaj shqiptarëve 1912–1915», në botimin e Institutit të Historisë «Ali Hadri», 2025, f. 220–221. [https://konferenca.al/index.php/ih-rks/article/download/16/14/27 Teksti i plotë, PDF]. Autori citon Arkivin Qendror Shtetëror të Shqipërisë (AQSH), fondi 410, viti 1944, dosja 110, fleta 1.&lt;/ref&gt;

Një shpjegim tjetër u paraqit gjatë përkujtimit të njëqindvjetorit, të pasqyruar nga portali ''Portalb'' më 18 korrik 2015. Sipas këtij raportimi, 73 burra të fshatit u vranë nga ushtria serbe në ditën e dytë të Fitër Bajramit të vitit 1915, nën pretekstin e hakmarrjes për vrasjen e një ushtari serb nga persona të paidentifikuar. Imami Bajram Hasani deklaroi se personat që supozohej të kishin vrarë ushtarin nuk ishin banorë të Dobërcës. Gjatë përkujtimit u kryen edhe lutje mortore në vendin e lidhur me ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot;&gt;Elida Zylbeari, «Shënohet 100 vjetori i masakrës së burrave shqiptarë në Dëbërcë», ''Portalb'', 18 korrik 2015. [https://arkiv.portalb.mk/190502-shenohet-100-vjetori-i-masakres-se-burrave-shqiptare-ne-deberce/ Artikulli].&lt;/ref&gt;

Dallimet ndërmjet 87 viktimave dhe datimit në nëntor të raportit të vitit 1944, nga njëra anë, dhe 73 viktimave e datimit sipas Fitër Bajramit në dëshminë përkujtimore të vitit 2015, nga ana tjetër, nuk janë zgjidhur nga burimet e cituara. Po ashtu, nuk është provuar në mënyrë të pavarur nëse vrasja e supozuar e ushtarit serb ka ndodhur realisht ose nëse dy shpjegimet e motivit mund të pajtohen. Për këtë arsye, të dyja paraqiten si interpretime të burimeve përkatëse.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot; /&gt;

=== Vendbanimi dhe mëhallët në shekullin XX ===

Trifunoski shënon për vitin 1900 një të dhënë historike prej 50 shtëpish dhe 175 banorësh. Në periudhën e hulumtimit etnografik të mesit të shekullit XX, ai regjistroi 18 grupe farefisnore (''rodovi'') me gjithsej 104 shtëpi. Këto shifra i përkasin periudhave dhe mënyrave të ndryshme të numërimit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

=== Grupet familjare historike dhe prejardhja e raportuar ===

Në veprën e vitit 1954, Trifunoski i rendit 18 grupe historike familjare në Dobërcë, me gjithsej 104 shtëpi. Tabela vijon numrin e shtëpive, mëhallët dhe rrugët e prejardhjes që autori shënoi gjatë kërkimit të tij. Shumë prej këtyre rrëfimeve pasqyrojnë tradita gojore të familjeve ose të fshatit, jo lidhje gjenealogjike të provuara me dokumente. Emrat e grupeve nuk janë domosdoshmërisht të njëjtë me mbiemrat e sotëm.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Grupi (shkrimi cirilik)
! Shtëpi
! Mëhalla e shënuar më 1954
! Prejardhja ose rruga e shpërnguljes sipas burimit
|-
| Xhake (Џаке) || 15 || Xhake || Nga një fshat në Shqipërinë e veriut, prej të cilit thuhej se kishte marrë emrin grupi.
|-
| Sule (Суље) || 9 || Sule || Shqipëria e veriut.
|-
| Drash (Драш) || 10 || Drash || Sipas traditës së grupit, nga rrethinat e Durrësit.
|-
| Gjushte (Ђуште) || 10 || Gjushte || Shqipëria e veriut.
|-
| Gjomni / Gjomnët (Ђомни) || 9 || Drash || Shqipëria e veriut; fshati i saktë i origjinës nuk jepet.
|-
| Rame (Раме) || 7 || Mëhalla e Poshtme || Shqipëria e veriut.
|-
| Shee (Шее) || 7 || Sule || Nga Cerjeni (Ceren), në krahinën e Kalisit.
|-
| Opoje (Опоје) || 10 || Drash || Nga Opoja e Sharrit; sipas traditës, me prejardhje më të hershme nga Shqipëria e veriut, ku grupi quhej Kançe.
|-
| Jashar (Јашар) || 5 || Mëhalla e Poshtme || Konsideroheshin të afërm me grupin Rame dhe me të njëjtën prejardhje.
|-
| Alie (Алие) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Çaja, në krahinën e Lumës.
|-
| Ajmaleshe (Ајмалеше) || 5 || Sule || Sipas traditës, nga rrethinat e Lezhës.
|-
| Bejteshe (Бејтеше) || 4 || Sule || Nga Shqipëria; vendi i saktë nuk shënohet.
|-
| Deme (Деме) || 5 || Xhake || Shqipëria e veriut.
|-
| Xhafe (Џафе) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Merova; prejardhje më e largët nga Shqipëria e veriut.
|-
| Erem (Ерем) || 1 || Drash || Nga Raoviqi; Trifunoski shënoi lidhjen e prejardhjes me fisin Тсач, të cilin Idrizi e shkruan Thaç.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;
|-
| Lusnjan (Љусњан) || 1 || Gjushte || Nga Tetova; prejardhja më e hershme paraqitet nga Ljusnja në Shqipërinë e veriut.
|-
| Greke (Греке) || 3 || Mëhalla e Poshtme || Vendi i saktë i origjinës nuk dihej; autori e lidhte emrin me një traditë për grekë ose vllehë (cincarë).
|-
| Stogodin (Стогодин) || 1 || Xhake || Nga Kopaçin Dolli.
|-
! Gjithsej !! 104 !! colspan=&quot;2&quot; | 18 grupe familjare
|}

Trifunoski i trajton grupet Greke dhe Stogodin veçmas nga gjashtëmbëdhjetë grupet e para në klasifikimin e tij etnografik. Këto përkufizime pasqyrojnë interpretimin e autorit në mesin e shekullit XX dhe nuk mund të merren si përcaktim përfundimtar i identitetit etnik ose prejardhjes së banorëve të sotëm. Idrizi më 2019 ka kundërshtuar gjithashtu disa nga interpretimet e Trifunovskit mbi prejardhjen etnike të popullsisë së fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për disa grupe, Trifunoski ruajti edhe emra paraardhësish. Për shembull, për Xhake përmend Mustafën, i cili sipas kujtesës familjare kishte ardhur me vëllanë Abdula; përmend vargje gjeneratash edhe për Drash, Gjushte, Shee dhe Opoje. Për Gjomni, përkundrazi, ai nuk shënon emrin e një themeluesi dhe as një fshat të përcaktuar të Shqipërisë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Autori përmend veçmas edhe Matnjanët, dy shtëpi të shpërngulura nga Dobërca në Çellopek pranë Tetovës, me prejardhje më të hershme të raportuar nga Mati i Shqipërisë. Si familje të larguara, ato nuk përfshihen në 104 shtëpitë e numëruara në Dobërcë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Rrëfimi se grupi Drash vinte nga rrethinat e Durrësit nuk provon se grupet e tjera që jetonin në mëhallën Drash, ndër to Gjomni, kishin të njëjtin vend origjine.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Ilievski krahasoi traditat e shpërnguljes me regjistrat osmanë të viteve 1832–1833. Edhe pse rrëfimi i regjistruar nga Trifunoski e vendoste ardhjen e grupit Opoje rreth vitit 1840, dokumentet e hershme përmbajnë tashmë tri familje Kandža në Dobërcë. Ilievski përmend Ali Kandžën, të birin e Mehmedit, i cili vdiq në vitin 1833, në moshën e regjistruar rreth 80-vjeçare. Ky shembull tregon se datimet e dhëna nga tradita gojore duhen trajtuar me kujdes.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot; /&gt;

== Ekonomia tradicionale ==

Sipas përshkrimit të Trifunovskit, në mesin e shekullit XX tokat përgjatë përroit të Dobërcës shfrytëzoheshin si ara dhe livadhe, ndërsa shpatet më të thepisura për kullota dhe pyje. Në blegtori kishin rëndësi veçanërisht gjedhët dhe delet; dhitë kishin qenë më të përhapura deri në vitin 1947. Pyjet shërbenin për dru zjarri dhe material ndërtimi, ndërsa në të kaluarën banorët shisnin dru edhe në Tetovë. Këto të dhëna përshkruajnë ekonominë historike, jo domosdoshmërisht gjendjen e sotme të fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në vitin 2019, Idrizi përmend krahas bujqësisë dhe blegtorisë edhe punësimin në sektorë të tjerë dhe shkallë të lartë të mërgimit të banorëve. Këto janë vlerësime të botuara në studimin e tij, jo rezultate të një regjistrimi të ri statistikor.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Arsimi dhe infrastruktura ==

Në raportin për të drejtat e njeriut në Maqedoni për vitin 2004, Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara shënoi se prindërit në Dobërcë dhe Brodec bojkotuan fillimin e vitit shkollor për të protestuar kundër gjendjes së dobët fizike të ndërtesave shkollore.&lt;ref name=&quot;USDoS2004&quot;&gt;United States Department of State, ''2004 Country Reports on Human Rights Practices: Macedonia'', botuar më 28 shkurt 2005. [https://www.refworld.org/reference/annualreport/usdos/2005/42034 Refworld].&lt;/ref&gt;

Në Dobërcë funksionon një paralele/shkollë vartëse e shkollës fillore ''Pashko Vasa'', me seli në Grupçin. Një raport komunal për vitet 2018–2019 përmend ndërtimin e një këndi lojërash për fëmijët dhe rrethimin e fushës sportive të shkollës.&lt;ref name=&quot;Zelino2019&quot;&gt;Komuna e Zhelinës, ''Raport Vjetor i Kryetarit 2018/19'', 2019, f. 23–24. [https://anyflip.com/srklp/squh/basic Botimi i raportit].&lt;/ref&gt; Një dokument vetëvlerësimi i shkollës për periudhën 2023–2025 trajton gjithashtu organizimin dhe kushtet e saj.&lt;ref name=&quot;PashkoVasa2025&quot;&gt;SHFK ''Pashko Vasa'', Grupçin, ''Самоевалуација на ООУ Пашко Васа, с. Групчин, 2023–2025'' (Vetëvlerësimi i shkollës për vitet 2023–2025), 2025. [https://dic.edu.mk/wp-content/uploads/2025/12/%D0%9E%D0%9E%D0%A3-%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B0-%D1%81.-%D0%93%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%87%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-2023-2025.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Demografia ==

Sipas [[Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut i vitit 2021|regjistrimit të vitit 2021]], Dobërca kishte 1.295 banorë rezidentë. Nga këta, 1.209 ishin regjistruar si shqiptarë, ndërsa për 86 persona të dhënat ishin marrë nga burime administrative, pa një deklarim të përkatësisë etnike në të njëjtën mënyrë si pjesëmarrësit në regjistrim.&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë së Veriut, [https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/en/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1503P21.px/table/tableViewLayout2/ Regjistrimi i popullsisë 2021, popullsia sipas përkatësisë etnike dhe vendbanimit].&lt;/ref&gt;

Sipas regjistrimit të vitit 2002, fshati kishte 1.695 banorë: 1.692 shqiptarë, 1 maqedonas dhe 2 persona të kategorisë «të tjerë».&lt;ref name=&quot;Census2002&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë, ''Book 5 – Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', Shkup, 2002, f. 101. [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Burimet ==
{{reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
{{commons category|Dobarce}}

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}

== Gjeografia dhe toponimia ==

Sipas përshkrimit të gjeografit Jovan F. Trifunoski, Dobërca është vendbanim i shpërndarë, i shtrirë në pjesën burimore të përroit të Dobërcës, degë e përroit të Dervenit, në lartësi rreth 620 m mbi nivelin e detit. Lagjet ndahen nga lugina të vogla dhe toka të punueshme. Autori regjistroi pesë mëhallë: Sule (Суље), Xhake (Џаке), Drash (Драш), Poshtër ose Mëhalla e Poshtme (Поштр) dhe Gjushte (Ђуште).&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në përshkrimin historik përmenden 12 puse dhe pesë çezma. Në vitin 1941 u soll ujë për tri çezma të fshatit nga burimi i quajtur Lugi Qarshijave, mbi vendbanim. Ndër burimet dhe emërtimet e vendeve përmenden Loz, Izvor, Brangovec, Kalberevo, Kërstec, Gollo Bërdo, Reka, Kalaja, Stane Ramanit, Kodra Madhe, Tërlla Topojani, Lipovica dhe Ara e Xhakës.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Në studimin e tij toponimik të vitit 2019, Xhemaludin Idrizi shënoi edhe emra mëhallësh, si Biteshet, Drasht, Gjomnet, Caket, Xhumshet, Sulet, Mëhalla e Poshtme dhe Mëhalla e Re. Këto emërtime pasqyrojnë përdorimin e dokumentuar në periudha të ndryshme; listat e dy autorëve nuk provojnë domosdoshmërisht se kufijtë e mëhallëve kanë mbetur të pandryshuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për prejardhjen e emrit të fshatit, Idrizi diskuton si mundësi lidhjen me formën sllave ''dobьr'' (krahaso ''dobar'', «i mirë»), por edhe me formën e vjetër sllave ''dьbrь'', me kuptimin «luginë». Këto janë interpretime etimologjike të paraqitura nga autori, jo një prejardhje përfundimisht e vërtetuar.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Historia ==

=== Periudha romake dhe antikiteti i vonë ===

Në zonën e Dobërcës është dokumentuar një mbishkrim varror i periudhës romake, kushtuar një gruaje të quajtur Cassandra. Sipas studimit të Lenče Jovanovës, monumenti u ngrit nga i biri, Iulius Symmachus, i përshkruar si ''augustalis'' i kolonisë romake të Scupit. Mbishkrimi e lidh Cassandrën edhe me një shoqatë kushtuar Herkulit, ku ajo cilësohet ''mater collegii''. Ky zbulim dëshmon veprimtari në zonë gjatë periudhës romake, por nuk provon vazhdimësinë e pandërprerë të vendbanimit të sotëm.&lt;ref name=&quot;Jovanova2018&quot;&gt;Lenče Jovanova, «Voluntary associations from Scupi», ''Nova antička Duklja'', vëll. 9, 2018, f. 7–36, veçanërisht pjesa mbi mbishkrimin e Dobërcës. [https://www.ucg.ac.me/skladiste/blog_616423/objava_128773/fajlovi/NOVA_ANTICKA_DUKLJA_IX_NEW_ANTIQUE_DOCLE-1.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

Në kodrën mbi fshat gjendet lokaliteti arkeologjik ''Kale'' / ''Kalaja'', i përshkruar si vendbanim i fortifikuar i antikitetit të vonë. Sipas Darko Gavrovskit, fortifikimi ndodhet në lartësi rreth 680 m dhe ka sipërfaqe afërsisht 0,25 hektarë. Gjurmët e evidentuara datohen në shekujt V–VI të erës sonë.&lt;ref name=&quot;Gavrovski2009&quot;&gt;Darko Gavrovski, ''Тетовски древности: Полог од праисторијата до 7. век н.е.'' (''Lashtësitë e Tetovës: Pollogu nga parahistoria deri në shekullin VII''), Tetovë, Напредок, 2009, f. 163. [https://fliphtml5.com/htcbf/woqx/ Botimi digjital].&lt;/ref&gt;

=== Periudha osmane ===

Në fillim të shekullit XIX, Dobërca bënte pjesë në kazanë osmane të Tetovës. Fshati figuron në regjistrat e popullsisë së viteve 1832–1833, të botuar në një përmbledhje dokumentesh osmane nga Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut. Regjistrat përmbajnë emra, mosha dhe lidhje familjare të banorëve meshkuj të asaj periudhe; ato nuk provojnë vetvetiu lidhje gjenealogjike me familjet e sotme.&lt;ref name=&quot;Ottoman2019&quot;&gt;Adnan Sherif, Muzafer Bislimi dhe Irfete Ibraimi (red.), ''Dokumente osmane për historinë e Maqedonisë: regjistrime të shekullit XIX, Sanxhaku i Shkupit, Kaza Tetovë 1832/33'', vëll. 1, Arkivi Shtetëror i Maqedonisë së Veriut, 2019, f. 522, ISBN 978-608-4745-98-3.&lt;/ref&gt;

Historiani Borče Ilievski, në një studim demografik të botuar më 2020, shënon se regjistri i viteve 1832–1833 evidenton 79 banorë meshkuj në Dobërcë. Ai vlerëson një popullsi të përgjithshme prej rreth 158 banorësh duke dyfishuar numrin e meshkujve; kjo është një përllogaritje, jo regjistrim i drejtpërdrejtë i të dy gjinive. I njëjti studim jep shifrën prej 515 banorësh në të dhënat e vitit 1913. Këto të dhëna mbështeten në metoda të ndryshme dhe nuk duhen trajtuar si regjistrime plotësisht të krahasueshme.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot;&gt;Borče Ilievski, «Демографске карактеристике Скопског Дервена у периоду 1832/33. до 1913. године» (''Karakteristikat demografike të Dervenit të Shkupit, 1832/33–1913''), ''Српске студије'' / ''Srpske studije'', vëll. 11, 2020, f. 131–150. [https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/bbb624ec-6b31-435d-ac77-ad0c0771efc5/content PDF].&lt;/ref&gt;

=== Masakra e vitit 1915 ===

Burime historike dhe përkujtuese përshkruajnë vrasjen e burrave nga Dobërca prej forcave serbe ose serbo-malazeze gjatë vitit 1915. Burimet, megjithatë, ndryshojnë për numrin e viktimave, datën e ngjarjes dhe shpjegimin e motivit.

Historiani Qerim Lita citon një raport të hartuar në vitin 1944 nga Abdurahman Reka, atëherë kryetar i Komunës së Zhelinës, drejtuar Prefekturës së Tetovës. Sipas raportit, në nëntor 1915 u kapën 87 burra madhorë nga Dobërca prej ushtrisë dhe xhandarmërisë serbo-malazeze; ata u lidhën, u dërguan në vendin e quajtur Klisura, në rrugën Shkup–Tetovë, dhe u vranë. Në atë raport, vrasjet paraqiten si një veprim për të terrorizuar popullsinë shqiptare dhe për ta detyruar të braktiste tokat pjellore, të cilat do t'u kalonin kolonistëve serbë dhe malazezë. Ky është shpjegimi i dhënë në raportin e vitit 1944, jo një motiv i verifikuar në mënyrë të pavarur për ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot;&gt;Qerim Lita, «Burimet shqiptare mbi krimet dhe mizoritë serbe ndaj shqiptarëve 1912–1915», në botimin e Institutit të Historisë «Ali Hadri», 2025, f. 220–221. [https://konferenca.al/index.php/ih-rks/article/download/16/14/27 Teksti i plotë, PDF]. Autori citon Arkivin Qendror Shtetëror të Shqipërisë (AQSH), fondi 410, viti 1944, dosja 110, fleta 1.&lt;/ref&gt;

Një shpjegim tjetër u paraqit gjatë përkujtimit të njëqindvjetorit, të pasqyruar nga portali ''Portalb'' më 18 korrik 2015. Sipas këtij raportimi, 73 burra të fshatit u vranë nga ushtria serbe në ditën e dytë të Fitër Bajramit të vitit 1915, nën pretekstin e hakmarrjes për vrasjen e një ushtari serb nga persona të paidentifikuar. Imami Bajram Hasani deklaroi se personat që supozohej të kishin vrarë ushtarin nuk ishin banorë të Dobërcës. Gjatë përkujtimit u kryen edhe lutje mortore në vendin e lidhur me ngjarjen.&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot;&gt;Elida Zylbeari, «Shënohet 100 vjetori i masakrës së burrave shqiptarë në Dëbërcë», ''Portalb'', 18 korrik 2015. [https://arkiv.portalb.mk/190502-shenohet-100-vjetori-i-masakres-se-burrave-shqiptare-ne-deberce/ Artikulli].&lt;/ref&gt;

Dallimet ndërmjet 87 viktimave dhe datimit në nëntor të raportit të vitit 1944, nga njëra anë, dhe 73 viktimave e datimit sipas Fitër Bajramit në dëshminë përkujtimore të vitit 2015, nga ana tjetër, nuk janë zgjidhur nga burimet e cituara. Po ashtu, nuk është provuar në mënyrë të pavarur nëse vrasja e supozuar e ushtarit serb ka ndodhur realisht ose nëse dy shpjegimet e motivit mund të pajtohen. Për këtë arsye, të dyja paraqiten si interpretime të burimeve përkatëse.&lt;ref name=&quot;Lita2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Portalb2015&quot; /&gt;

=== Vendbanimi dhe mëhallët në shekullin XX ===

Trifunoski shënon për vitin 1900 një të dhënë historike prej 50 shtëpish dhe 175 banorësh. Në periudhën e hulumtimit etnografik të mesit të shekullit XX, ai regjistroi 18 grupe farefisnore (''rodovi'') me gjithsej 104 shtëpi. Këto shifra i përkasin periudhave dhe mënyrave të ndryshme të numërimit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

=== Grupet familjare historike dhe prejardhja e raportuar ===

Në veprën e vitit 1954, Trifunoski i rendit 18 grupe historike familjare në Dobërcë, me gjithsej 104 shtëpi. Tabela vijon numrin e shtëpive, mëhallët dhe rrugët e prejardhjes që autori shënoi gjatë kërkimit të tij. Shumë prej këtyre rrëfimeve pasqyrojnë tradita gojore të familjeve ose të fshatit, jo lidhje gjenealogjike të provuara me dokumente. Emrat e grupeve nuk janë domosdoshmërisht të njëjtë me mbiemrat e sotëm.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Grupi (shkrimi cirilik)
! Shtëpi
! Mëhalla e shënuar më 1954
! Prejardhja ose rruga e shpërnguljes sipas burimit
|-
| Xhake (Џаке) || 15 || Xhake || Nga një fshat në Shqipërinë e veriut, prej të cilit thuhej se kishte marrë emrin grupi.
|-
| Sule (Суље) || 9 || Sule || Shqipëria e veriut.
|-
| Drash (Драш) || 10 || Drash || Sipas traditës së grupit, nga rrethinat e Durrësit.
|-
| Gjushte (Ђуште) || 10 || Gjushte || Shqipëria e veriut.
|-
| Gjomni / Gjomnët (Ђомни) || 9 || Drash || Shqipëria e veriut; fshati i saktë i origjinës nuk jepet.
|-
| Rame (Раме) || 7 || Mëhalla e Poshtme || Shqipëria e veriut.
|-
| Shee (Шее) || 7 || Sule || Nga Cerjeni (Ceren), në krahinën e Kalisit.
|-
| Opoje (Опоје) || 10 || Drash || Nga Opoja e Sharrit; sipas traditës, me prejardhje më të hershme nga Shqipëria e veriut, ku grupi quhej Kançe.
|-
| Jashar (Јашар) || 5 || Mëhalla e Poshtme || Konsideroheshin të afërm me grupin Rame dhe me të njëjtën prejardhje.
|-
| Alie (Алие) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Çaja, në krahinën e Lumës.
|-
| Ajmaleshe (Ајмалеше) || 5 || Sule || Sipas traditës, nga rrethinat e Lezhës.
|-
| Bejteshe (Бејтеше) || 4 || Sule || Nga Shqipëria; vendi i saktë nuk shënohet.
|-
| Deme (Деме) || 5 || Xhake || Shqipëria e veriut.
|-
| Xhafe (Џафе) || 1 || Mëhalla e Poshtme || Nga Merova; prejardhje më e largët nga Shqipëria e veriut.
|-
| Erem (Ерем) || 1 || Drash || Nga Raoviqi; Trifunoski shënoi lidhjen e prejardhjes me fisin Тсач, të cilin Idrizi e shkruan Thaç.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;
|-
| Lusnjan (Љусњан) || 1 || Gjushte || Nga Tetova; prejardhja më e hershme paraqitet nga Ljusnja në Shqipërinë e veriut.
|-
| Greke (Греке) || 3 || Mëhalla e Poshtme || Vendi i saktë i origjinës nuk dihej; autori e lidhte emrin me një traditë për grekë ose vllehë (cincarë).
|-
| Stogodin (Стогодин) || 1 || Xhake || Nga Kopaçin Dolli.
|-
! Gjithsej !! 104 !! colspan=&quot;2&quot; | 18 grupe familjare
|}

Trifunoski i trajton grupet Greke dhe Stogodin veçmas nga gjashtëmbëdhjetë grupet e para në klasifikimin e tij etnografik. Këto përkufizime pasqyrojnë interpretimin e autorit në mesin e shekullit XX dhe nuk mund të merren si përcaktim përfundimtar i identitetit etnik ose prejardhjes së banorëve të sotëm. Idrizi më 2019 ka kundërshtuar gjithashtu disa nga interpretimet e Trifunovskit mbi prejardhjen etnike të popullsisë së fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

Për disa grupe, Trifunoski ruajti edhe emra paraardhësish. Për shembull, për Xhake përmend Mustafën, i cili sipas kujtesës familjare kishte ardhur me vëllanë Abdula; përmend vargje gjeneratash edhe për Drash, Gjushte, Shee dhe Opoje. Për Gjomni, përkundrazi, ai nuk shënon emrin e një themeluesi dhe as një fshat të përcaktuar të Shqipërisë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Autori përmend veçmas edhe Matnjanët, dy shtëpi të shpërngulura nga Dobërca në Çellopek pranë Tetovës, me prejardhje më të hershme të raportuar nga Mati i Shqipërisë. Si familje të larguara, ato nuk përfshihen në 104 shtëpitë e numëruara në Dobërcë.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Rrëfimi se grupi Drash vinte nga rrethinat e Durrësit nuk provon se grupet e tjera që jetonin në mëhallën Drash, ndër to Gjomni, kishin të njëjtin vend origjine.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Ilievski krahasoi traditat e shpërnguljes me regjistrat osmanë të viteve 1832–1833. Edhe pse rrëfimi i regjistruar nga Trifunoski e vendoste ardhjen e grupit Opoje rreth vitit 1840, dokumentet e hershme përmbajnë tashmë tri familje Kandža në Dobërcë. Ilievski përmend Ali Kandžën, të birin e Mehmedit, i cili vdiq në vitin 1833, në moshën e regjistruar rreth 80-vjeçare. Ky shembull tregon se datimet e dhëna nga tradita gojore duhen trajtuar me kujdes.&lt;ref name=&quot;Ilievski2020&quot; /&gt;

== Ekonomia tradicionale ==

Sipas përshkrimit të Trifunovskit, në mesin e shekullit XX tokat përgjatë përroit të Dobërcës shfrytëzoheshin si ara dhe livadhe, ndërsa shpatet më të thepisura për kullota dhe pyje. Në blegtori kishin rëndësi veçanërisht gjedhët dhe delet; dhitë kishin qenë më të përhapura deri në vitin 1947. Pyjet shërbenin për dru zjarri dhe material ndërtimi, ndërsa në të kaluarën banorët shisnin dru edhe në Tetovë. Këto të dhëna përshkruajnë ekonominë historike, jo domosdoshmërisht gjendjen e sotme të fshatit.&lt;ref name=&quot;Trifunoski1954&quot; /&gt;

Në vitin 2019, Idrizi përmend krahas bujqësisë dhe blegtorisë edhe punësimin në sektorë të tjerë dhe shkallë të lartë të mërgimit të banorëve. Këto janë vlerësime të botuara në studimin e tij, jo rezultate të një regjistrimi të ri statistikor.&lt;ref name=&quot;Idrizi2019&quot; /&gt;

== Arsimi dhe infrastruktura ==

Në raportin për të drejtat e njeriut në Maqedoni për vitin 2004, Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara shënoi se prindërit në Dobërcë dhe Brodec bojkotuan fillimin e vitit shkollor për të protestuar kundër gjendjes së dobët fizike të ndërtesave shkollore.&lt;ref name=&quot;USDoS2004&quot;&gt;United States Department of State, ''2004 Country Reports on Human Rights Practices: Macedonia'', botuar më 28 shkurt 2005. [https://www.refworld.org/reference/annualreport/usdos/2005/42034 Refworld].&lt;/ref&gt;

Në Dobërcë funksionon një paralele/shkollë vartëse e shkollës fillore ''Pashko Vasa'', me seli në Grupçin. Një raport komunal për vitet 2018–2019 përmend ndërtimin e një këndi lojërash për fëmijët dhe rrethimin e fushës sportive të shkollës.&lt;ref name=&quot;Zelino2019&quot;&gt;Komuna e Zhelinës, ''Raport Vjetor i Kryetarit 2018/19'', 2019, f. 23–24. [https://anyflip.com/srklp/squh/basic Botimi i raportit].&lt;/ref&gt; Një dokument vetëvlerësimi i shkollës për periudhën 2023–2025 trajton gjithashtu organizimin dhe kushtet e saj.&lt;ref name=&quot;PashkoVasa2025&quot;&gt;SHFK ''Pashko Vasa'', Grupçin, ''Самоевалуација на ООУ Пашко Васа, с. Групчин, 2023–2025'' (Vetëvlerësimi i shkollës për vitet 2023–2025), 2025. [https://dic.edu.mk/wp-content/uploads/2025/12/%D0%9E%D0%9E%D0%A3-%D0%9F%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE-%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B0-%D1%81.-%D0%93%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%87%D0%B8%D0%BD-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-2023-2025.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Demografia ==

Sipas [[Regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut i vitit 2021|regjistrimit të vitit 2021]], Dobërca kishte 1.295 banorë rezidentë. Nga këta, 1.209 ishin regjistruar si shqiptarë, ndërsa për 86 persona të dhënat ishin marrë nga burime administrative, pa një deklarim të përkatësisë etnike në të njëjtën mënyrë si pjesëmarrësit në regjistrim.&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë së Veriut, [https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/en/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1503P21.px/table/tableViewLayout2/ Regjistrimi i popullsisë 2021, popullsia sipas përkatësisë etnike dhe vendbanimit].&lt;/ref&gt;

Sipas regjistrimit të vitit 2002, fshati kishte 1.695 banorë: 1.692 shqiptarë, 1 maqedonas dhe 2 persona të kategorisë «të tjerë».&lt;ref name=&quot;Census2002&quot;&gt;Enti Shtetëror i Statistikave i Maqedonisë, ''Book 5 – Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', Shkup, 2002, f. 101. [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Burimet ==
{{reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
{{commons category|Dobarce}}

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}

== Demografia ==
Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2002, fshati kishte 1695 banorë nga të cilët 1692 ishin [[Shqiptarë]], 1 Maqedonas, dhe 2 të tjerë.&lt;ref&gt;[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf  ''Book 5 - Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', The State Statistical Office, Skopje, 2002, f. 101.]&lt;/ref&gt;

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

== Burimet  ==
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>lqyl86lpkl1hsavkvu73160dacjy6im</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058041</id>
      <parentid>3058017</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:19:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>Refuzoi 3 ndryshimet e fundit të tekstit (nga [[Speciale:Kontributet/~2026-55928-81|~2026-55928-81]] dhe [[Speciale:Kontributet/Huskypk|Huskypk]]) dhe riktheu versionin 2993527 nga Leutrim.P: refuzohet se ndalohet shkrimi me IA</comment>
      <origin>3058041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2810" sha1="mm8co6z96eogztn32i3pbhm4vrcbqbj" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = '''Dobërcë'''
| native_name                     = Добарце
| settlement_type             = Fshat 
| image_flag                  = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| flag_link               = 
| image_seal                    = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| seal_link                 = 
|Stema_gjerësia                  = 
| image_skyline                           = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| image_caption             =

&lt;!--Administrimi territorial--&gt;
|Rajoni                          = [[Rajoni i Pollogut|Pollog]]
|Komuna                          = [[Komuna e Zhelinës|Zhelinë]] 
|Kryetari i Komunës              =				
|Partia udhëheqëse               =

&lt;!--Sipërfaqja dhe Demografia --&gt;
|Sipërfaqja                      =
| population_total                       = 
| population_total_viti                  = 2002
|Dendësia                        =

&lt;!-- Të dhëna dhe statistika --&gt;
| population_demonym                        = 
|Krahina                         = Pollog i Poshtëm
|Lartësia                        = 
|Zona Kohore                     = 
|Ora Verore                      = 
| postal_code                     = 
|Prefiksi                        = 
| registration_plate             = 
| website                        = 
|E-Posta                         =

&lt;!--Harta--&gt; 
| image_map                           = Republika e Maqedonisë &lt;!--Parametri të mos ndërrohet--&gt; 
| image_map_fizike                    = Yes 
| image_map                      =
| image_map_shënimi              = 
| map_caption                =  
| image_map_gjerësi                   = 
  |CoordAddon                    =
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt; 
| gjer_g=  | gjer_m=  | gjer_s=  | gjer_dr =N
| gjat_g=  | gjat_m=  | gjat_s=  | gjat_dr =E 
&lt;!--Koordinatat Mënyra #2--&gt; 
|gjerësi                         =  
|gjatësi                         =  
}}

'''Dobërcë''', ({{lang-mk|Добарце/Dobarce}}) ёshtё fshat nё [[Komuna e Zhelinës|komunën e Zhelinës]], [[Republika e Maqedonisë|Maqedoni]].

&lt;!-- == Gjeografia == --&gt;

== Demografia ==
Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2002, fshati kishte 1695 banorë nga të cilët 1692 ishin [[Shqiptarë]], 1 Maqedonas, dhe 2 të tjerë.&lt;ref&gt;[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf  ''Book 5 - Total population according to the Ethnic Affiliation, Mother Tongue and Religion'', The State Statistical Office, Skopje, 2002, f. 101.]&lt;/ref&gt;

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

== Burimet  ==
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Zhelinës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Zhelinës]]
[[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>mm8co6z96eogztn32i3pbhm4vrcbqbj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Kuvendi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>26026</id>
    <revision>
      <id>3058248</id>
      <parentid>3057167</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lidhja te moduli me emrin e tij të ri, Challenge of the week — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10628" sha1="7cdkoendd7klu5n82r59pizlmphjg1x" xml:space="preserve">{{Wikipedia:Kuvendi/Hyrja}}
{{TOC left}}
{{Clear}}
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Wikipedia:Kuvendi/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 24
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
&lt;!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--&gt;
&lt;!-- ________________________________________________________________________________________ --&gt;

== Kërkesë për shqyrtim të artikullit Ilirian Ali ==

Përshëndetje, kam bërë disa ndryshime (shtim foto dhe korrigjime referimesh)te artikulli [[Iliian Ali]] rreth një javë më parë, por ende janë &quot;në pritje&quot; për shqyrtim. A mud t'i hedh dikush një sy? faleminderit!

== Përmirësime teknike ==

Përshëndetje!

Siç mund ta keni vënë re, të ashtuquajturat faqe me rëndësi, pjesë e të cilave është edhe vetë Kuvendi, vijnë tashmë me një arkitekturë teknike të përmirësuar. Arkitektura e tyre është njësuar, të gjitha janë pajisur me statistika të hollësishme, të cilat shfaqen dhe fshihen sipas nevojës, automatikisht, për të mos mbingarkuar syrin, dhe pamja vizuale është përmirësuar në përgjithësi. Në veçanti, faqet [[Ndihmë:Pyetje e Përgjigje]] dhe [[Wikipedia:Zyra e Ankesave]] kanë marrë një rol më serioz në qëllimin e tyre, ndërsa faqja e [[Wikipedia:Ambasadat|Ambasadave]] është rikrijuar nga e para vizualisht, duke ruajtur të njëjtin funksionalitet.

Risi tjetër është modernizimi i rubrikës së [[Wikipedia:Artikulli i javës|Artikullit të javës]], e cila është bërë pjesë e Dritareve të Kuvendit si hapësirë e rëndësishme e komunitetit dhe është ndërtuar në mënyrë të tillë që të mos mbetet kurrë bosh. Nëse nuk është zgjedhur një artikull, rubrika tashmë shfaq artikuj nga [[Wikipedia:Artikuj të mirë|Artikujt e mirë]] dhe [[Wikipedia:Artikuj të përkryer|Artikujt e përkryer]]. Përdorimi i saj është lehtësuar në maksimum dhe tani kërkon vetëm vendosjen e titullit të artikullit; çdo proces tjetër është automatizuar: merren automatikisht 1–2 paragrafët e parë, në varësi të gjatësisë së tyre, si dhe një fotografi për artikullin nga Wikidata.

Në vijim pritet të sjellim edhe përfshirjen automatike të kërkesave pas krijimit të tyre në faqet e rëndësishme përkatëse, një hap që shpeshherë harrohet, arkivimin automatik të kërkesave të mbyllura dhe një metodë vizuale për të votuar, pa pasur nevojë të redaktohet domosdoshmërisht kodi.

Puna e mbarë të gjithëve!&lt;span id=&quot;Klein_Muçi:1790757219485:WikipediaFTTCLNKuvendi&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 shtator 2026 10:33 (CEST)&lt;/span&gt;

:👍 - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 tetor 2026 01:53 (CEST)
:'''Risi''': 
:# '''Faqet e rëndësishme''' që përmbajnë votime '''tashmë lajmërojnë për mbylljet e parakohshme të votimeve''', qoftë këto përpara se të arrihet numri minimal i votave apo ato të kryera para afatit përfundimtar minimal;
:# '''Faqja kryesore''' përmban një funksionalitet të ri ku '''çdo javë përzgjidhet automatikisht një artikull i ri rastësisht për t'u përmirësuar'''. Përzgjedhja kryhet nga moduli [[Moduli:Challenge of the week|Challenge of the week]] dhe po aty mund të lexoni kategoritë nga të cila merren artikujt. E gjeni te rubrika ''Arritje'';
:# '''[[Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve]] është përmirësuar vizualisht e funksionalisht'''. Tani ofron mbështetje për '''17 lloje të ndryshme''' artikujsh e gradualisht mund të kthehet në mënyrën kryesore se si përdoruesit e rinj shkruajnë artikuj të rinj. Këtu vlen të përmenden disa statistika. Që nga krijimi i WP:NIA në korrik 2022, janë krijuar 606 artikuj nga të nga të cilët 241 (40%) janë fshirë. Nga artikujt e fshirë, arsyet kryesore ishin ''Reklamë ose vetëprezantim'', ''Provë, faqe bosh ose pa kuptim'' dhe ''Tekst joenciklopedik ose tepër i shkurtër''. Përmirësimet që janë kryer te WP:NIA synojnë të adresojnë pikërisht këto pika të dobëta duke tërhequr vëmendjen e përdoruesve të rinj pikërisht në këto drejtime e duke ofruar material udhëzues që ndihmon në lidhje me to. Një shembull është [[Wikipedia:Artikulli i parë]] (ku mund të gjeni dhe më shumë statistika).
:Puna për përfshirjen dhe arkivimin automatik të kërkesave është pranë përfundimit gjithashtu dhe pritet të jetë gati javën e ardhshme. Mbetet për t'u nisur puna për krijimin e një metode vizuale votimi. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 7 tetor 2026 10:19 (CEST)
:Përgëzime për punën, Ndihmësi duket shumë mirë. Për foton e javës (në të vërtetë mendoj të jetë më gjerësisht Imazhi) propozoj një formë të lehtë pa skriptë. Bëjmë një listë të fotove të cilën e votojmë në baza 3-mujore ose ngjashëm të cilin e kalojmë te një Template si kjo që kam krijuar, shihni kodin [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi:Arianit/sandbox&amp;oldid=3054671 këtu]. Mund të bëjmë një kombinim mes fotove tona dhe ato që përzgjodhën në Commons. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 7 tetor 2026 13:00 (CEST)
::Dakord në parim por kjo do të duhet të presë derisa të zgjidhim çështjen e ngarkimit lokal fillimisht pasi s'i kemi punët aq mirë me materialet multimediale lokale aktualisht. Megjithatë me ndihmën e IA-së mund ta përshpejtojmë goxha përmbylljen e asaj teme që ka mbetur pezull dhe për herë të parë të mos varemi nga përdorues të tjerë për përfundimin e procesit. #ToDo sapo të mbarojmë me aktivitetin e nisur me faqet e rëndësishme dhe [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#The Wikipedia Adventure|hulumtimin e TWA]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 7 tetor 2026 14:21 (CEST)
:::Imazhet do të vijnë nga Commons, apo jo? Te artikujt për përmirësim kisha shtu më shumë, ndoshta 5 në një kuti të veçantë që të ketë mundësi për zgjedhje. Kurdo që gjenë kohë. Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 7 tetor 2026 14:26 (CEST)
::::Ah, po mendon që dhe kur t'i shtojmë dorazi, të jenë nga Commons? Se unë po mendoja që ato dorazi të ishin nga ato lokalet, prandaj argumentova ashtu më lart. Në rregull atëherë, mund të shtojmë dy rubrika të reja në faqen kryesore ku te njëra del imazhi i javës dhe te tjetra del artikulli i javës për t'u përmirësuar (6 karta trupi në total + koka dhe këmbët). Do të funksionojnë njëlloj si artikulli i javës: Nëse nuk vendosen manualisht nga ne, do të përzgjidhen automatikisht nga fotografitë e përkryer dhe të mira të Commons (për imazhet) dhe nga kategoritë lokale të mirëmbajtjes (për artikujt). Rubrikat do të kenë dritaret e tyre përkatëse në Kuvend. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 7 tetor 2026 15:18 (CEST)
:::::Po. Super! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:29 (CEST)
::::::'''Risi''':
::::::# '''Vitrina e javës''' dhe '''Sfida e javës''' janë dy rubrikat më të reja te Faqja kryesore. Njëra shfaq materiale multimediale e tjetra artikuj që kanë nevojë për ndihmë. Të dyja janë programuar të mbushen automatikisht në rast harrese (Vitrina mbushet me fotografitë e videot e ditës nga Commons ndërsa Sfida nga kategori të ndryshme mirëmbajtjeje e ato të rivlerësimit të artikujve të përkryer dhe të mirë). Së bashku me '''Artikullin e javës''' aksesohen lehtësisht nga '''dritarja më e re e Kuvendit, ''Faqja kryesore''''';
::::::# '''Hapja e kandidaturave në të gjitha faqet e rëndësishme, vendosja e stampave dhe arkivimi i tyre është lehtësuar'''. Mjafton të vendoset vetëm titulli (ose stampa e përmbylljes së diskutimit), '''për çdo gjë tjetër merret në prapaskenë roboti [[User:Smallem|Smallem]]'''. (''Këtu janë zbuluar dhe shumë kandidatura që ishin harruar të cilat tashmë janë shtuar në faqet përkatëse për votim'');
::::::Në vijim pritet një konsolidim i pamjes vizuale të dy rubrikave të reja e dritares së re, konsolidim i funksionalitetit mirëmbajtës të Smallem-it, krijimi i një ndërfaqeje vizuale për votimet (hapjet dhe mbylljet e tyre) dhe studimi i potencialit ndihmues të [[w:en:WP:TWA|WP:TWA]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 13 tetor 2026 22:37 (CEST)

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary.

The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the  Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].&lt;br/&gt;
Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes.

Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 9 tetor 2026 11:29 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;</text>
      <sha1>7cdkoendd7klu5n82r59pizlmphjg1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mëhalla e Re</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32773</id>
    <revision>
      <id>3057970</id>
      <parentid>2993847</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T15:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>34047</id>
      </contributor>
      <origin>3057970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2281" sha1="png5t9q41lm56isf45auhpxjdh4zqh6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = '''{{PAGENAME}}'''
| native_name               = Нова Маала
| settlement_type             = Fshat 
| image_flag                  = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| flag_link               = 
| image_seal                    = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| seal_link                 = 
|Stema_gjerësia                  = 
| image_skyline                           = Воздушен поглед на Нова Маала.jpg
| image_caption             =

&lt;!--Administrimi territorial--&gt;
|Rajoni                          = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]]
|Komuna                          = [[Komuna e Vasilevës|Vasilevë]]
|Kryetari i Komunës              =
|Partia udhëheqëse               =

&lt;!--Sipërfaqja dhe Demografia --&gt;
|Sipërfaqja                      =
| population_total                       = 
| population_total_viti                  = 2002
|Dendësia                        =

&lt;!-- Të dhëna dhe statistika --&gt;
| population_demonym                        = 
|Krahina                         = 
|Lartësia                        = 
|Zona Kohore                     = 
|Ora Verore                      = 
| postal_code                     = 
|Prefiksi                        = 
| registration_plate             = 
| website                        = 
|E-Posta                         =

&lt;!--Harta--&gt; 
| image_map                           = Republika e Maqedonisë &lt;!--Parametri të mos ndërrohet--&gt; 
| image_map_fizike                    = Yes 
| image_map                      =
| image_map_shënimi              = 
| map_caption                =  
| image_map_gjerësi                   = 
  |CoordAddon                    =
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt; 
| gjer_g=  | gjer_m=  | gjer_s=  | gjer_dr =N
| gjat_g=  | gjat_m=  | gjat_s=  | gjat_dr =E 
&lt;!--Koordinatat Mënyra #2--&gt; 
|gjerësi                         =  
|gjatësi                         =  
}}

&lt;!-- == Gjeografia == --&gt;

&lt;!-- == Demografia == --&gt;

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

&lt;!-- == Burimet  == --&gt;
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Vasilevës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Vasilevës]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>png5t9q41lm56isf45auhpxjdh4zqh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piperova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32774</id>
    <revision>
      <id>3057990</id>
      <parentid>2993849</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>34047</id>
      </contributor>
      <origin>3057990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2275" sha1="rmmnifiyz56tseb0t9n512mzblq6zt3" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = '''{{PAGENAME}}'''
| native_name               = Пиперево
| settlement_type             = Fshat 
| image_flag                  = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| flag_link               = 
| image_seal                    = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| seal_link                 = 
|Stema_gjerësia                  = 
| image_skyline                           = Воздушен поглед на Пиперево.jpg
| image_caption             =

&lt;!--Administrimi territorial--&gt;
|Rajoni                          = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]]
|Komuna                          = [[Komuna e Vasilevës|Vasilevë]]
|Kryetari i Komunës              =
|Partia udhëheqëse               =

&lt;!--Sipërfaqja dhe Demografia --&gt;
|Sipërfaqja                      =
| population_total                       = 
| population_total_viti                  = 2002
|Dendësia                        =

&lt;!-- Të dhëna dhe statistika --&gt;
| population_demonym                        = 
|Krahina                         = 
|Lartësia                        = 
|Zona Kohore                     = 
|Ora Verore                      = 
| postal_code                     = 
|Prefiksi                        = 
| registration_plate             = 
| website                        = 
|E-Posta                         =

&lt;!--Harta--&gt; 
| image_map                           = Republika e Maqedonisë &lt;!--Parametri të mos ndërrohet--&gt; 
| image_map_fizike                    = Yes 
| image_map                      =
| image_map_shënimi              = 
| map_caption                =  
| image_map_gjerësi                   = 
  |CoordAddon                    =
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt; 
| gjer_g=  | gjer_m=  | gjer_s=  | gjer_dr =N
| gjat_g=  | gjat_m=  | gjat_s=  | gjat_dr =E 
&lt;!--Koordinatat Mënyra #2--&gt; 
|gjerësi                         =  
|gjatësi                         =  
}}

&lt;!-- == Gjeografia == --&gt;

&lt;!-- == Demografia == --&gt;

&lt;!-- == Ekonomia == --&gt;

&lt;!-- == Kultura == --&gt;

&lt;!-- == Historia == --&gt;

&lt;!-- == Shih edhe == --&gt;

&lt;!-- == Burimet  == --&gt;
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Vasilevës}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Vasilevës]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>rmmnifiyz56tseb0t9n512mzblq6zt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çemerska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33725</id>
    <revision>
      <id>3057940</id>
      <parentid>3057930</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3057940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="bw7wdjkerolx68dt7xkiwx9p14q0o1m" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = '''{{PAGENAME}}'''
| native_name                     = Чемерско
| settlement_type             = Fshat 
| image_flag                  = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| flag_link               = 
| image_seal                    = &lt;!--Pa ''Skeda:'' në fillim--&gt; 
| seal_link                 = 
|Stema_gjerësia                  = 
| image_skyline                           = Куќи во Чемерско.jpg
| image_caption             =

&lt;!--Administrimi territorial--&gt;
|Rajoni                          = [[Rajoni i Vardarit|Vardar]]
|Komuna                          = [[Komuna e Kavadarit|Kavadar]]
|Kryetari i Komunës              =
|Partia udhëheqëse               =

&lt;!--Sipërfaqja dhe Demografia --&gt;
|Sipërfaqja                      =
| population_total                       = 20
| population_total_viti                  = 2002
|Dendësia                        =

&lt;!-- Të dhëna dhe statistika --&gt;
| population_demonym                        = 
|Krahina                         = 
|Lartësia                        = 763
|Zona Kohore                     = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]]([[UTC+1]])
|Ora Verore                      = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]]([[UTC+2]])
| postal_code                     = 1437
|Prefiksi                        = (+389) 034
| registration_plate             = KA
| website                        = 
|E-Posta                         =

&lt;!--Harta--&gt; 
| image_map                           = Republika e Maqedonisë &lt;!--Parametri të mos ndërrohet--&gt; 
| image_map_fizike                    = Yes 
| image_map                      =
| image_map_shënimi              = 
| map_caption                =  
| image_map_gjerësi                   = 
  |CoordAddon                    =
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt; 
| gjer_g=41  | gjer_m=17  | gjer_s=38  | gjer_dr =N
| gjat_g=22  | gjat_m=08  | gjat_s=29  | gjat_dr =E 
&lt;!--Koordinatat Mënyra #2--&gt; 
|gjerësi                         =  
|gjatësi                         =  
}}'''Çemerska''' ([[maqedonisht]]: Чемерско) është një fshat në jug të [[Maqedonisë së Veriut]], i vendosur në komunën e Kavadarcit. Fshati kishte një popullsi prej 4 banorësh në vitin 2002.

== Demografia ==
Në kohën e regjistrimit të vitit 2002, fshati kishte:

Maqedonas: 20

== Shih edhe ==

* [[Kavadarci]]

== Burime ==
{{reflist}}

&lt;!-- == Lidhje të jashtme == --&gt;

{{Komuna e Kavadarit}}

[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Kavadarit]]
{{MKD-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>bw7wdjkerolx68dt7xkiwx9p14q0o1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edona Llalloshi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39629</id>
    <revision>
      <id>3057937</id>
      <parentid>2982806</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55759-56</username>
        <id>194565</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Ajo ka lindur më 26 korrik 1979 në Prishtinë. Pasi ndërtoi një karrierë të gjatë dhe shumë të suksesshme në muzikën shqiptare që nga viti 1994, ajo i hyri politikës zyrtarisht në dhjetor të vitit 2024 duke aderuar në Lëvizjen Vetëvendosje. Ajo u zgjodh deputete e Kuvendit dhe fokusohet kryesisht në komisionet që mbulojnë artin, kulturën, rininë dhe të drejtat e njeriut.</comment>
      <origin>3057937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2924" sha1="qygtcykyj3uia75h9b96lw0eugahl7n" xml:space="preserve">{{pa referenca}}
{{hulumtim vetjak}}
'''Edona Rrahman Llalloshi''' (lindur më 26 korrik 1979  në [[Prishtinë]]) është një këngëtare kosovare.Ajo ka lindur më '''26 korrik 1979''' në Prishtinë. Pasi ndërtoi një karrierë të gjatë dhe shumë të suksesshme në muzikën shqiptare që nga viti 1994, ajo i hyri politikës zyrtarisht në dhjetor të vitit 2024 duke aderuar në Lëvizjen Vetëvendosje. Ajo u zgjodh deputete e Kuvendit dhe fokusohet kryesisht në komisionet që mbulojnë artin, kulturën, rininë dhe të drejtat e njeriut. [1, 2, 3] 

Ajo në moshën 7-vjeçare kishte filluar të mësoj muzikën. Ka të mbaruar shkollën e ultë dhe të mesme të muzikës. në Prishtinë Ka studiuar dhe në Fakultetin e arteve, drejtimi i muzikës. Pas saj qëndrojnë shumë koncerte, çmime e suksese. Këngëtarja Edona Llalloshi ka marrë pjesë nëpër shumë festivale shqiptare. ”Akordet e Kosovës”, kur ishte fëmijë, “Festivali i këngës në RTVSH (Tiranë)”, 1994 me këngën e Gani Llalloshit orkestrim të Naim Krasniqit dhe me tekst të Hil Mosit, shpallet Debitantja më e mire e festivalit. Në viti 1995 me këngën e Naim Krasniqit &quot;Kthemi ëndrrat&quot; 

Ka marrë pjes edhe në &quot;Show Fest 1996&quot; &quot;Zambaku i Prizrenit 1997&quot; ku dhe fitoi vendin e parë, &quot;Polifest 2002&quot;, ku fitoi vendin e dytë dhe mikrofonin e artë, &quot;Kënga Magjike 2005&quot;, ku fitoi çmimin e produkcionit dhe në dhjetor 2005 në këngën në RTSH arrin në finale me këngë dhe orkestrim të Xhevdet Gashit, tekst të Arsim Bunjakut. 

Disa nga këngët e saja: &quot;Simpatia&quot;, &quot;Djali i Kosovës&quot;, &quot;Gjenerata ime&quot;, &quot;Në drrasë të vekut&quot;, &quot;Mikja e parë&quot;, &quot;Më Prit&quot;, &quot;Borxhi i dashurisë&quot;, &quot;S'dua hiç&quot;, &quot;BeatBox potpuri&quot;, (këtë këngë e realizoi me vëllaun e saj Milotin), &quot;Pikë në zemër&quot;, &quot;Për ty po flas&quot; (poashtu me Milotin), dhe shumë e shumë këngë e hite tjera. Ajo në vit realizon shumë koncerte dhe mbrëmje të ndryshme rinore në Kosovë dhe jashtë saj. Shpesh ka qenë edhe në vende të para nëpër top-listat e televizioneve e radio shqiptare. Deri më tani ka realizuar gjashtë albume.

Pas një martese fatkeqësisht të dështuar më parë, Edona Llalloshi u martua sërish në vitin 2010 dhe ka një vajzë bukuroshe që e quajnë Doa.  
Gjithashtu Edona ka vellaun e Saj Qe quhet Milot Llalloshi eshte menaxher i saj i dyte eshte i lindur me 26.10.1984 në Prishtinë. poashtu ka 3 motra Aida Llalloshi e lindur me 24.02.1981

== Diskografia ==
* “Mëkat i ëmbël dashuria”, {{M|1996}} 
* [[Atdheut tim ushtar]], {{M|1998}} 
* [[Mikja e Pare]], {{M|2000}} 
* ”Borxhi i dashurisë”, {{M|2002}} 
* “S’dua hiç”, {{M|2004}} 
* “ Pikë në zemër”, {{M|2005}}
* “Pa [[muzikë]] s'mund të jetoj“, {{M|2008}}
* “E dua [[muzikën]]“, {{M|2009}}
* &quot;[[Muzikën]] e adhuroj“, TBA

== Referime ==
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Lindje 1979]]</text>
      <sha1>qygtcykyj3uia75h9b96lw0eugahl7n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058154</id>
      <parentid>3057937</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55714-20</username>
        <id>194608</id>
      </contributor>
      <origin>3058154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="ph3mfsi4b6b4f6xgf5ycx9o27svm72z" xml:space="preserve">{{pa referenca}}
{{hulumtim vetjak}}
'''Edona Llalloshi''' (lindur më 26 korrik 1979  në [[Prishtinë]]) është një këngëtare kosovare.Ajo ka lindur më '''26 korrik 1979''' në Prishtinë. Pasi ndërtoi një karrierë të gjatë dhe shumë të suksesshme në muzikën shqiptare që nga viti 1994, ajo i hyri politikës zyrtarisht në dhjetor të vitit 2024 duke aderuar në Lëvizjen Vetëvendosje. Ajo u zgjodh deputete e Kuvendit dhe fokusohet kryesisht në komisionet që mbulojnë artin, kulturën, rininë dhe të drejtat e njeriut. [1, 2, 3] 

Ajo në moshën 7-vjeçare kishte filluar të mësoj muzikën. Ka të mbaruar shkollën e ultë dhe të mesme të muzikës. në Prishtinë Ka studiuar dhe në Fakultetin e arteve, drejtimi i muzikës. Pas saj qëndrojnë shumë koncerte, çmime e suksese. Këngëtarja Edona Llalloshi ka marrë pjesë nëpër shumë festivale shqiptare. ”Akordet e Kosovës”, kur ishte fëmijë, “Festivali i këngës në RTVSH (Tiranë)”, 1994 me këngën e Gani Llalloshit orkestrim të Naim Krasniqit dhe me tekst të Hil Mosit, shpallet Debitantja më e mire e festivalit. Në viti 1995 me këngën e Naim Krasniqit &quot;Kthemi ëndrrat&quot; 

Ka marrë pjes edhe në &quot;Show Fest 1996&quot; &quot;Zambaku i Prizrenit 1997&quot; ku dhe fitoi vendin e parë, &quot;Polifest 2002&quot;, ku fitoi vendin e dytë dhe mikrofonin e artë, &quot;Kënga Magjike 2005&quot;, ku fitoi çmimin e produkcionit dhe në dhjetor 2005 në këngën në RTSH arrin në finale me këngë dhe orkestrim të Xhevdet Gashit, tekst të Arsim Bunjakut. 

Disa nga këngët e saja: &quot;Simpatia&quot;, &quot;Djali i Kosovës&quot;, &quot;Gjenerata ime&quot;, &quot;Në drrasë të vekut&quot;, &quot;Mikja e parë&quot;, &quot;Më Prit&quot;, &quot;Borxhi i dashurisë&quot;, &quot;S'dua hiç&quot;, &quot;BeatBox potpuri&quot;, (këtë këngë e realizoi me vëllaun e saj Milotin), &quot;Pikë në zemër&quot;, &quot;Për ty po flas&quot; (poashtu me Milotin), dhe shumë e shumë këngë e hite tjera. Ajo në vit realizon shumë koncerte dhe mbrëmje të ndryshme rinore në Kosovë dhe jashtë saj. Shpesh ka qenë edhe në vende të para nëpër top-listat e televizioneve e radio shqiptare. Deri më tani ka realizuar gjashtë albume.

Pas një martese fatkeqësisht të dështuar më parë, Edona Llalloshi u martua sërish në vitin 2010 dhe ka një vajzë bukuroshe që e quajnë Doa.  
Gjithashtu Edona ka vellaun e Saj Qe quhet Milot Llalloshi eshte menaxher i saj i dyte eshte i lindur me 26.10.1984 në Prishtinë. poashtu ka 3 motra Aida Llalloshi e lindur me 24.02.1981

== Diskografia ==
* “Mëkat i ëmbël dashuria”, {{M|1996}} 
* [[Atdheut tim ushtar]], {{M|1998}} 
* [[Mikja e Pare]], {{M|2000}} 
* ”Borxhi i dashurisë”, {{M|2002}} 
* “S’dua hiç”, {{M|2004}} 
* “ Pikë në zemër”, {{M|2005}}
* “Pa [[muzikë]] s'mund të jetoj“, {{M|2008}}
* “E dua [[muzikën]]“, {{M|2009}}
* &quot;[[Muzikën]] e adhuroj“, TBA

== Referime ==
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Lindje 1979]]</text>
      <sha1>ph3mfsi4b6b4f6xgf5ycx9o27svm72z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beteja e Koshares</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40032</id>
    <revision>
      <id>3058094</id>
      <parentid>3049020</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33382" sha1="ar13pxcupjkf40v3fmu9qlzlj69hwkd" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = Beteja e Koshares
| partof            = [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]
| image             = [[Skeda:Arianit Koshare IMG 0049.JPG|330px]]
| caption           = '''Baza ushtarake serbe &quot;Karaulla&quot; në Koshare, e shkatërruar gjatë Luftës së Kosovës'''
| date              = 9 Prill – 10 Qershor 1999
| place             = [[Kosharja (Gjakovë)|Koshare, Komuna e Gjakovës]], [[Kosovë]]&lt;br&gt;[[Kufiri mes Shqipërisë dhe Kosovës|Kufiri Kosovë – Shqipëri]]
| coordinates       = 
| map_type          = 
| latitude          = 
| longitude         = 
| map_size          = 
| map_caption       = 
| map_label         = 
| territory         = 
| result            = [[Marrëveshja e Kumanovës]] 
*Fitore e UÇK-së dhe NATO-s 
*Tërheqja e Ushtrisë Jugosllave nga Kosharja
*UÇK-ja pushtoi bazën ushtarake serbe në Koshare
| status            = 
| combatant1        = [[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Albania (1992–2002).svg|25px|border]] [[Ushtria e Shqipërisë]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of NATO.svg|25px|border]] [[NATO]]
| combatant2        = [[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] [[Forcat e Armatosura të Serbisë dhe Malit të Zi]]&lt;br&gt;'''Mbështetur nga''':&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Russia.svg|25px|border]] Mercenarë rusë&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Ukraine.svg|25px|border]] Mercenarë ukrainas&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Greece.svg|25px|border]] Mercenarë grekë
| combatant3        = 
| commander1        = [[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Agim Ramadani]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Sali Çekaj]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Anton Quni]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Rrustem Berisha]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Hisen Berisha]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Nasim Haradinaj]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Albania (1992–2002).svg|25px|border]] Kudusi Lama&lt;br&gt;[[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] [[Wesley Clark]]
| commander2        = [[Skeda:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Nebojsha Pavkoviç]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Dragutin Dimçevski]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Vidoje Kovaçeviç]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Dushko Slivançanin]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Dragan Zhivanoviç]]&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Ljubinko Gjurkoviç]]
| commander3        = 
| units1            = [[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] Grupi i tretë Operativ GO-3 (më vonë Brigada 138 &quot;Agim Ramadani&quot;)&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Albania (1992–2002).svg|25px|border]] Divizioni i Kukësit&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of NATO.svg|25px|border]] Legjionet Speciale të NATO-s&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of USA.svg|25px|border]] Divizioni i 82-të Ajror
| units2            = [[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] Njësitë e Korpusit të Prishtinës&lt;br&gt;[[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]]  Brigada 549 e Motorizuar&lt;br&gt;[[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] Batalioni i 53-të Kufitar&lt;br&gt;[[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] Brigada e 125-të e Motorizuar&lt;br&gt;[[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] Brigada e 63-të Parashutiste
| units3            = 
| strength1         = [[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] 136 luftëtarë (në fillim)&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] 2,600 luftëtarë (në Maj)&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Albania (1992–2002).svg|25px|border]] Artileri dhe Tanke nga [[Ushtria e Shqipërisë]] &lt;br&gt;[[Skeda:Flag of USA.svg|25px|border]] Avionë amerikanë [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52]] dhe [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]]
| strength2         = [[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] 300 ushtarë (në fillim)&lt;br&gt;[[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] 4,000 ushtarë (në Maj)
*600 paraushtarakë serbë dhe rusë
| strength3         = 
| casualties1       = [[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] 114 të vrarë &lt;br&gt; [[Skeda:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] 423 të plagosur 
*3 vullnetarë të huaj: 1 italian,1 francez dhe 1 algjerian të vrarë në betejë
| casualties2       = [[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] 108 të vrarë &lt;br&gt; [[Skeda:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px|border]] 500 të plagosur&lt;br&gt;[[Skeda:Flag of Russia.svg|25px|border]] 1 mercenar rus i vrarë
*1 Automjet ushtarak i shkatërruar 
*3 Tanke të shkatërruara
| casualties3       = 
| notes             = 
}}
'''Beteja e Koshares''' u zhvillua nga [[9 Prill|9 Prilli]] [[1999]] deri më [[10 Qershor]] [[1999]] në kuadër të '''Operacionit Shigjeta''', ndërmjet [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] (UÇK-së) dhe [[Forcat e Armatosura të Serbisë dhe Malit të Zi|Ushtrisë Jugosllave]]. Beteja u zhvillua rreth Koshares në [[Kufiri mes Shqipërisë dhe Kosovës|kufirin mes Kosovës dhe Shqipërisë]] gjatë [[Bombardimi i Jugosllavisë nga NATO|Bombardimit të Jugosllavisë nga NATO]]. [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës]] mori mbështetje nga [[Forcat Tokësore Shqiptare|Ushtria e Shqipërisë]] dhe nga [[NATO|Forcat ajrore të NATO-s]]. Është njëra ndër betejat më të përgjakshme dhe më të suksesshme të [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]].

Ushtarët e UÇK-së arritën të pushtonin bazën ushtarake serbe në Koshare dhe një numër zonash kufitare përreth pas një breshërie masive artilerie nga Ushtria Shqiptare dhe sulmet ajrore të [[NATO]]-s në vendet strategjike të ushtrisë jugosllave. Sulmi u koordinua kryesisht nga ushtria shqiptare, Divizioni i Kukësit nën komandën e gjeneralit [[Kudusi Lama]] i cili ishte në kontakt të drejtpërdrejtë me gjeneralin [[Wesley Clark]]. Iniciativat taktike në terren iu besuan komandantëve të UÇK-së që morën pjesë në betejë. Në këtë betejë Ushtria Jugosllave e humbi kontrollin e kufirit Kosovë–Shqipëri, e cila ishte një fitore e madhe për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, duke e thyer kufirin dhe duke e mundësuar kalimin e sigurt të armëve dhe vullnetarëve nga Shqipëria për në Kosovë.

Thyerja e kufirit në mes të Kosovës dhe Shqipërisë më 9 prill të vitit 1999, shënoi jo vetëm një fitore morale për UÇK-në, por ajo i hapi rrugë furnizimit me armatim dhe mbështetje logjistike për shumë zona të luftës në brendësi të Kosovës. Triumfi i luftëtarëve nga mbarë trojet shqiptare, të bashkuar në Brigadën 138, në krye të së cilës ishte komandanti [[Agim Ramadani]], bëri që të shembet muri gati 100 vjeçar i vënë në mes të Kosovës dhe Shqipërisë. Beteja e Koshares ishte njëra ndër hallkat më të fuqishme në zinxhirin e pakëputshëm të historisë kombëtare dhe si e tillë do të përkujtohet gjithmonë ndër shqiptarë.

== Fillimi i Betejës ==
=== 9 – 13 Prill: Ofensiva e UÇK-së ===
Më 9 Prill 1999, në orën 05:00 të mëngjesit, filloi një breshëri artilerie nga ana shqiptare e kufirit, në drejtim të bazës ushtarake serbe të Kosharës, e cila ishte e pushtuar nga Ushtria Jugosllave, në atë që u bë një nga betejat më të përgjakshme të [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Ushtarët e UÇK-së sulmuan në 3 drejtime: Drejtimi i parë ishte drejt Rrasës së Koshares, drejtimi i dytë ishte drejt Bazës Ushtarake Serbe &quot;Karaulla&quot; dhe drejtimi i tretë ishte drejt Majës Gllava. Afërsisht 136 ushtarë të UÇK-së arritën në kufi dhe sulmuan pozicionet serbe. Në atë kohë rreth 300 ushtarë serbë të Ushtrisë Jugosllave ishin vendosur në vijën e frontit. Luftimet e përgjakshme zgjatën gjithë ditën. Nga ana e UÇK-së ranë dëshmorë 4 luftëtarë dhe u plagos 1, ndërsa nga ana e Ushtrisë Jugosllave u vranë 23 ushtarë serbë. Më vonë UÇK-ja e pushtoi Rrasën e Koshares dhe menjëherë filloi të përforcohet. Të nesërmen më 10 Prill, me mbështetje të artilerisë, UÇK-ja arriti që ta pushtojë edhe Majën Gllava dhe filloi ta bombardojë Bazën ushtarake serbe të Koshares, kjo i detyroi ushtarët serbë të largohen nga pozicionet e tyre dhe e braktisën bazën e tyre. Në orën 19:00 të mbrëmjes, ushtarët e UÇK-së arritën që të hynin në bazën ushtarake serbe dhe konfiskuan një sasi të konsiderueshme të armëve dhe mblodhën municionin ushtarak serb, gjithashtu u konfiskuan disa uniforma të Ushtrisë Jugosllave dhe rezerva ushqimore.

Forcat Serbe u tërhoqën më pas drejt vijës së dytë të mbrojtjes mbi Bazën. Ato pozicione ishin shumë më të lehta për t'u mbrojtur. Të nesërmen, ushtarët rezervistë serbë mbërritën për të lehtësuar Ushtrinë e Parë. Një grup i ushtarëve të UÇK-së arritën që t'a ndërprejnë vijën e komunikimit jugosllav dhe e shkatërruan një automjet ushtarak jugosllav–transportues të blinduar. Gjatë natës, UÇK-ja e sulmoi Ushtrinë Jugosllave në Opijaz, duke u përpjekur të shkatërronte rezistencën e ushtarëve serbë, por me pak sukses. Atë natë ranë disa dëshmorë. Të nesërmen UÇK-ja përsëri i sulmoi pozicionet serbe, dhe arriti që ta thyejë rezistencën e vijës së dytë mbrojtëse të Ushtrisë Jugosllave, duke i shkaktuar humbje të mëdha në ushtarë. Ndërkohë Ushtria Jugosllave arriti që të sjellë Forcat e saj Speciale dhe gjithashtu disa copa artilerie.

Më 13 Prill, pati përleshje mes Ushtrisë Shqiptare dhe Ushtrisë Jugosllave në kufirin pranë Krumës.

=== 14 Prill: Kundër-ofensiva Jugosllave ndaj Majës Gllava ===
Artileria e Ushtrisë Shqiptare dhe e UÇK-së vazhdoi të granatonte pozicionet e Ushtrisë Jugosllave nga Maja Gllava dhe Rrasa e Koshares. Shtabi i Ushtrisë Jugosllave vendosi të nisë një sulm të papritur ndaj UÇK-së. 

Më 14 Prill, ushtarët serbë sulmuan Majën Gllava. Distanca midis dy llogoreve të armikut nuk ishte më e gjatë se 50 metra. Ushtria Jugosllave nuk arriti që ta pushtojë Majën Gllava, dhe përsëri u detyrua të tërhiqet me humbje të mëdha. Fronti i Majës Gllava u stabilizua deri në fund të luftës, pa ndonjë ndryshim në vija. 

Gjatë muajit Prill 1999, nuk kishte ndonjë ndryshim në vijat e frontit në Rrasën e Koshares dhe të dyja palët pësuan humbje të mëdha. Shumë ushtarë serbë u vranë nga bombardimet e pandërprera të artilerisë shqiptare, dhe shumë luftëtarë shqiptarë të UÇK-së u vranë në përleshje të shumta me forcat serbe.

=== 26 – 27 Prill: Sulmi i UÇK-së në Rrasën e Koshares ===

Gjatë ditës, komandanti Hisen Berisha ka shkuar me veturë drejt bazës ushtarake serbe të Koshares, për t'u takuar me luftëtarët e UÇK-së. Në muzg, luftëtarët e UÇK-së u ndanë në dy grupe. Luftëtarët e UÇK-së hapën zjarr në drejtim të forcave serbo–jugosllave, në përpjekje për të tërhequr zjarr nga forcat serbe dhe për të identifikuar pozicionet e tyre. Luftimet e ashpra vazhduan deri në mëngjes, ku UÇK-ja i vrau 47 ushtarë serbë, ndërsa në palën shqiptare të UÇK-së u vranë 7 luftëtarë.

=== 10 – 11 Maj: Ofensiva Jugosllave në Rrasën e Koshares ===
Muaji Maj 1999, filloi me disa sulme të pasuksesshme të Ushtrisë Jugosllave në përpjekje për t'a marrë përsëri bazën ushtarake serbe të Koshares. Sulmet e saj u bënë të pasuksesshme për shkak të zjarrit të vazhdueshëm të artilerisë shqiptare që synonte pozicionet e tyre. Më 6 Maj, Ushtria Jugosllave kundërsulmoi në Rrasën e Koshares, në një përpjekje për të ndaluar bombardimet e artilerisë shqiptare. Pasoi një përleshje e përgjakshme, por Ushtria Jugosllave nuk arriti që ta pushtojë as Rrasën e Koshares. Më 10 Maj, Ushtria Jugosllave dërgoi dy tanke të modelit [[T-55]] për të ndihmuar në stabilizimin e ofensivës në Rrasën e Koshares. Kur tanket depërtuan në linjat e UÇK-së, ata përparuan mbi 100 metra në territorin e kontrolluar nga luftëtarët e UÇK-së, por UÇK-ja përsëri arriti që t'a mbante kontrollin e Rrasës së Koshares, falë heroizmit dhe trimërisë së luftëtarëve shqiptarë. Gjatë natës së 11 Majit, avionët e NATO-s hodhën dhjetëra bomba mbi trupat serbe të cilët kishin sulmuar pozicionet e UÇK-së rreth Rrasës së Koshares. Në këto sulme, NATO i vrau 16 ushtarë serbë dhe një oficer dhe i plagosi mbi 40 të tjerë. UÇK-ja e shfrytëzoi rastin për të sulmuar ushtarët serbë në pozicionet e tyre  dhe i detyroi ata të ktheheshin mbrapa.

=== Maj: Përleshjet përreth fshatit Mërcaj ===
Gjatë mesit të muajit Maj, shumë luftime të përgjakshme u zhvilluan në fshatin Mërcaj, të cilat u morën përfundimisht nga Ushtria Jugosllave. Nga ana e UÇK-së pati shumë dëshmorë, por humbjet nga ana e Ushtrisë Jugosllave ishin edhe më të mëdha.

=== 19 Maj: Sulmi i UÇK-së afër Junikut ===
Më 19 Maj, UÇK-ja e sulmoi pozicionin e Forcave Speciale Serbe afër Junikut. Në këtë sulm UÇK-ja i vrau 14 pjesëtarë serbë të Forcave Speciale Serbe pas luftimeve të ashpra, ndërsa ata nuk pësuan asnjë humbje. Një nga të vrarët ishte mercenari rus i njohur me emrin Vitalih Bulakh Gleboviç. Dokumentet e marra nga trupi i Gleboviçit treguan se ai ishte një oficer i Ushtrisë Ruse, ndërsa Moska konfirmoi se ekzistonte një oficer me të njëjtin emër i cili ishte shkarkuar nga Ushtria Ruse për kushtet mjekësore me emrin që UÇK-ja kishte dhënë. UÇK-ja e paraqiti këtë si provë të përfshirjes së rusëve në Luftën e Kosovës dhe i dërgoi një letër të fortë proteste ambasadës ruse në Tiranë, duke i kërkuar 5,000 armë zjarri me municion si shpërblim për kthimin e trupit të Gleboviçit.

=== 21 Maj: Zjarri miqësor i NATO-s ndaj Karakollit të Koshares ===
Më 21 Maj, avionët e NATO-s gabimisht bombarduan pozicionet e UÇK-së, duke vrarë 7 luftëtarë. Kjo ishte tronditja më e madhe për UÇK-në nga gabimi i Aleatit të saj. Gjenerali i NATO-s [[Wesley Clark]] kërkoi falje për këtë gabim dhe tha se kishte ndodhur pa dashje. Gjatë muajit Maj, NATO zhvilloi operacione ajrore kundër caqeve serbe në Kosovë dhe Serbi, disa prej të cilave përfshinin dëmtime kolaterale - vdekje të civilëve.

== Rëndësia ==
Beteja e Koshares është një ndër betejat më të mëdha të [[UÇK|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] dhe [[Ushtria Popullore Jugosllave|Ushtrisë Federale Jugosllave]]. Palët në këtë betejë kanë qenë të pabarabarta, por UÇK-ja ka pasur përparësi strategjike, pasi beteja është zhvilluar në kufirin me Shqipërinë administrative. Furnizimi ka qenë në nivel, e gjithashtu edhe morali i luftëtarëve ka qenë i lartë. Ushtria Jugosllave ka qenë e ndihmuar edhe nga mercenarët rusë e serbë. Veteranët e kësaj beteje, luftën kundër forcave ushtarake e policore serbe në Koshare e konsiderojnë si një betejë historike të luftës së UÇK-së.

== Pasojat ==
[[Skeda:Kla members.jpg|parapamje|300px|Luftëtarët e UÇK-së që presin t'i dorëzojnë armët e tyre tek Marinsat Amerikanë, 30 Qershor 1999.]]

Duke siguruar Postën Kufitare në Koshare, UÇK-ja nuk shpërtheu kurrë nga kjo urë e vogël dhe në fund të fundit ishte e suksesshme në sigurimin e një korridori nga [[Shqipëria]] përmes kësaj rruge. Më [[26 Maj]] [[1999]], shpërtheu [[Beteja e Pashtrikut]] ku edhe aty UÇK-ja ishte e suksesshme në pushtimin e Malit të [[Pashtriku]]t dhe fshatrave që gjenden përreth tij.

Lufta e Kosovës zgjati deri më [[10 Qershor]] [[1999]]. Marrëveshja e Kumanovës u nënshkrua dhe Ushtria Jugosllave, Paramilitarët serbë dhe Forcat e Policisë u larguan nga Kosova me humbje të mëdha. KFOR-i hyri në Kosovë si forcë paqeruajtëse. UÇK-ja sipas kushteve të [[Marrëveshja e  Kumanovës|Traktatit të Kumanovës]], u çarmatos dhe u shpërbë, megjithatë shumë nga luftëtarët e saj u larguan nga Kosova dhe u bashkuan me forcat shqiptare në [[Lufta në Luginën e Preshevës (1999–2001)|Luftën e Luginës së Preshevës]] dhe në [[Lufta e vitit 2001 në Maqedoni|Luftën e vitit 2001 në Maqedoni]].

== Trashëgimi ==
Në vitin 2005, [[Agim Ramadani]] dhe [[Sali Çekaj]] u dekoruan si Heronjtë e Kosovës nga Presidenti [[Ibrahim Rugova]] në 6 vjetorin e Betejës së Koshares.

Një film artistik serb për Betejën e Koshares është vendosur për xhirime në fund të Qershorit të vitit 2020, nga ana e autoriteteve të Serbisë, dhe pritet të lëshohet për shikim në vitin 2023.Po i njëti film pritet të jetë i mbushur me propagandë pro-serbe, ashtu siç kanë vepruar strukturat shtetërore Serbe çdo herë.

== Humbjet == 
Beteja e Koshares zgjati 67 ditë, e cila mori shumë jetë nga të dyja palët, të UÇK-së dhe Ushtrisë Jugosllave. Nga ana e [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] ranë dëshmorë 114 luftëtarë shqiptarë, ndërsa nga ana e [[Ushtria Popullore e Jugosllavisë|Ushtrisë Jugosllave]] u vranë 108 ushtarë serbë, në mesin e të cilëve u vra edhe mercenari rus [[Vitalih Bulakh Gleboviç]], por përveç këtij besohet se ka edhe më tepër Rusë të vrarë. 

Në mesin e dëshmorëve të UÇK-së në Koshare, u vranë edhe 2 ushtarë të NATO-s, Francezi [[Arnold Pierre]] dhe Italiani [[Françesko Giuzeppe]], poashtu u vra edhe ushtari nga [[Algjeria]] [[Muhamed Murad Ali]]. 

Nga humbjet e Ushtrisë Jugosllave në Koshare, u konstatua se 92 ushtarë serbë u vranë nga UÇK-ja dhe 16 të tjerë u vranë nga bombardimet e NATO-s, dhe kjo shifër doli se humbjet e Ushtrisë Jugosllave janë me 108 të vrarë. Ushtrisë Jugosllave iu shkatërruan edhe 3 tanke serbe dhe 1 automjet ushtarak. Këtë konstatim e ka vërtetuar edhe Serbia, në dokumentarin serb ku pasqyrohet Beteja e Koshares, i cili u shfaq më 9 prill 2019 në [[Radio Televizioni i Serbisë|Radio Televizionin e Serbisë]], ku protagonistët serbë që kanë shërbyer në Ushtrinë Jugosllave kanë treguar për tmerrin dhe humbjet që ua shkaktoi UÇK-ja, si dhe e kanë pranuar disfatën e Betejës së Koshares.

==Lista e 114 dëshmorëve të UÇK-së të rënë në Betejën e Koshares==

==== Heronjtë e luftës së UÇK-së që u martirizuan në Betejën e Kosharës janë renditur sipas emrit, emrit të prindit, mbiemrit dhe vendlindjes: ====
1.Agim Hysni Ramadani nga Zhegra – Gjilan

2.Sali Beqir Çekaj nga Broliqi – Pejë 

3.Abedin Hysen Murtezi nga Mollopolci –  Shtimje

4.Abaz Isuf Thaçi nga Osdrini – Skënderaj

5.Abush Liman Loku nga Kutlini – Kaçanik

6.Adem Bajram Selmanaj nga Tropoja – Shqipëri

7.Afrim Mehmet Krasniqi nga Tërpeza – Malishevë

8.Afrim Ahmet Stojaku nga Arbana – Prizren

9.Afrim Bislim Selmanaj nga Savrova – Suharekë

10.Afrim Xhafer Gashi nga Hajvalia – Prishtinë

11.Ali Miftar Hasi nga Cermjani – Gjakovë

12.Ali Daut Ivaja nga Cërnilla – Ferizaj

13.Ali Sadik Fejzullahu nga Bajgora – Mitrovicë

14.Arben Skender Jusufi nga Cërrnica – Gjilan

15.Arsim Rexhep Rexhepi nga Sazlica – Ferizaj

16.Abdyl Ali Jasiqi nga Jasiqi – Deçan

17.Aziz Bajram Gashi nga Balinca – Malishevë

18.Bashkim Ramadan Jasiqi nga Jasiqi – Deçan

19.Bashkim Mustafë Idrizi nga Gjakova

20.Bejtë Azem Kajdomqaj nga Dedaj – Prizren

21.Bekim Lutfi Thaçi nga Arbana – Prizren

22.Besim Saqip Rexhepi nga Ferizaji

23.Besim Ismajl Nuka nga Mitrovica

24.Besnik Sali Jasiqi nga Jasiqi – Deçan

25.Bujar Sali Jasiqi nga Jasiqi – Deçan

26.Bexhet Ajet Shabani nga Skenderaji

27.Burim Ajet Grajqevci nga Prishtina

28.Bylbyl Hazir Breqani nga Markaj – qyteti Bajram Curri – Shqipëri

29.Driton Gani Veliu nga Polaci – Skenderaj

30.Dukagjin Ruzhdi Vula nga Gjakova

31.Emin Ruzhdi Kryeziu nga Rogana – Dardanë, (ish-Kamenicë)

32.Zeqir Musli Dardhishta nga Korbaliqi – Kaçanik

33.Imri Pajazit Curri nga Hani i Elezit

34.Ernes Nazmi Zariqi nga Prishtina

35.Fadil Halil Maloku nga Gjocaj – Deçan

36.Faik Beqir Qabrati nga Pllaneja – Prizren

37.Fatmir Haki Kërqeli nga Ferizaji

38.Fatos Muhamet Ademaj nga Katundi i Ri – Pejë

39.Fatos Shefqet Limani nga Prishtina

40.Fetah Sylejman Sylejmani nga Opoja – Dragash

41.Fisnik Bajram Salihu nga Morina – Gjakovë

42.Fisnik Aledin Ibrahimi nga Beogradi

43.Fitush Rrustem Kukaj nga Prishtina

44.Florim Baki Maliqi nga Ferizaji

45.Françesko Giusseppe Bider nga Biella – Italia

46.Gazmend Zenel Berisha nga Peja

47.Genc Mustafë Bytyqi nga Gjakova

48.Gëzim Haxhi Morina nga Orllati – Gllogovc

49.Gëzim Sahit Sahiti nga Pojatishta – Ferizaj

50.Gëzim Rasim Berisha nga Drenasi

51.Halil Mehmet Bajraktari nga Drenasi

52.Hamdi Brahim Sheremeti nga Shipoli – Mitrovicë

53.Hamëz Ali Thaçi nga Xerxa – Rahovec

54.Harun Nebih Beka nga Gushavci – Mitrovicë

55.Hasan Salih Qerkini nga Zastoku – Ferizaj

56.Hasan Latifi nga Kumanova – Maqedonia e Veriut

57.Hafiz Rasim Tolaj nga Potoqani – Rahovec

58.Hysni Sylë Temaj nga Kuzhnini – Prizren

59.Ilir Ahmet Hoxha nga Arbana – Prizren

60.Ilmi Ismajl Bahtjari nga Blaqi – Dragash

61.Imer Isak Kryeziu nga Pagarusha –
Malishevë

62.Ismet Esat Mustafa nga Çerkezi – Kumanovë, Maqedonia e Veriut

63.Izet Ali Beqiraj nga Baballoqi – Deçan

64.Izet Islam Morina nga Ostrozubi – Malishevë

65.Januz Mehmet Krasniqi nga Arbana – Prizren

66.Januz Qazim Zejnullahu nga Skifteraji – Vitia

67.Jusuf Ibush Hoxha nga Komorani – Drenas

68.Kasim Ibish Uka nga Ponosheci – Gjakovë

69.Korab Masar Binxhia nga Gjakova

70.Kreshnik Avdi Ademaj nga Peja

71.Leonard Dedë Palucaj nga Klina

72.Liman Aziz Rekaj nga Prelezi – Ferizaj

73.Luan Ruzhdi Gashi nga Hoqa e vogël – Rahovec

74.Lulzim Naim Veselaj nga Reçani – Suharekës

75.Lutfi Avdush Musiqi nga Vushtrria

76.Mejdi Avdullah Korrani nga Pozherani – Vitia

77.Mentor Isa Humolli nga Lupqi – Podujevë

78.Milazim Sadri Mavraj nga Istogu

79.Milazim Qazim Shala nga Baballoqi – Deçan

80.Muharrem Fadil Mehmeti nga Pakashtica – Podujevë

81.Mujdin Qerim Aliu nga Poroji – Tetovë, Maqedonia e Veriut

82.Muhamed Murad Ali nga Algjeria

83.Naim Shefket Orllati nga Brestovci – Rahovec

84.Nazim Misin Buduri nga Hoqa – Prizren

85.Nazim Mon Lushaj nga Arbana – Prizren

86.Nikollë Mhill Dodaj nga Dujaka – Gjakovë

87.Nijazi Ramiz Rexhepi nga Sllatina e Epërme – Vitia

88.Paillard Arnold Pierre nga Franca

89.Ramadan Gani Salihu nga Zastoku – Ferizaj

90.Ramiz Binak Krasniqi nga Denja – Rahovec

91.Ramush Ilaz Shatrolli nga Pleshina – Ferizaj

92.Remzi Danush Xhaferi nga Tanusha – Shkup, Maqedonia e Veriut

93.Rifat Sokol Qelaj nga Leqina – Skenderaj

94.Rifat Xhelil Kastrati nga Polluzha – Gllogovc

95.Rifat Xhafer Goxhuli nga Koliqi – Prishtinë

96.Rrahman Jetullah Tafa nga Carraleva – Shtimje

97.Safet Ymer Gjinovci nga Makërmali – Skenderaj

98.Safet Qemajl Rexhepi nga Zhitia – Viti

99.Selver Bajram Kryeziu nga Rogana – Dardanë, (ish-Kamenica)

100.Shaban Fetah Hajzeraj nga Veriqi – Istog

101.Shabi Faik Kajolli nga Shkupi, Maqedonia e Veriut

102.Shefqet Fazli Mustafa nga Gllogjani – Deçan

103.Shpëtim Idriz Bojku nga Peja

104.Sinan Sahit Thaçi nga Zojzi – Prizren 

105.Sylejman Adem Shala nga Vidishiqi – Mitrovicë

106.Urim Gani Mehmeti nga Cërrnica – Gjilan

107.Xhafer Rexhë Thaçi nga Gjakova

108.Xhemajl Metë Fetahu nga Raushiqi – Pejë

109.Xhemshir Haziz Islami nga Mikushnica – Skenderaj

110.Xhevat Qaush Nitaj nga Vokshi – Deçan

111.Tafil Veli Osmanaj nga Kqiqi – Mitrovicë

112.Xhafer Haxhi Lipveci nga Gjakova

113.Xhevdet Rrustem Loshaj nga Carrabregu – Deçan

114.Zeki Xhevat Shulemaja nga Prishtina

== Literatura ==
* [http://illyriapress.com/serbia-pranon-zyrtarisht-se-ne-koshare-i-jane-vrare-108-ushtare/ Serbia pranon zyrtarisht se në Koshare i janë vrarë 108 ushtarë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023083431/http://illyriapress.com/serbia-pranon-zyrtarisht-se-ne-koshare-i-jane-vrare-108-ushtare/ |date=23 Tetor 2019 }}

== Referime ==
* {{Cite book|last=Di Giovanni|first=Janine|title=Madness Visible: A Memoir of War|year=2005|url=https://archive.org/details/madnessvisible00jani|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=9780375724558|pages=[https://archive.org/details/madnessvisible00jani/page/22 22]|language=en}}
* {{Cite news|last=Steele|first=Jonathan|date=24 maj 1999|title=KLA shock at Nato blunder|language=en|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/1999/may/24/balkans3}}
* Çetta, Muhamet (2003). Me UÇK-në në Koshare: nga vija e parë të frontit dhe nëpër Kosovën e pasluftës: 3 (në shqip). Prishtinë: Faik Konica. f. Backcover. Beteja e Kosharës ishte pjesë e mbledhjes së luftës së përgjithshme e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Kjo betejë dhe zhvillim nga ushtarët e GO-3 (më vonë Brigada 138 &quot;Agim Ramadani&quot; e UÇK-së) për të bërë mirë nga eprorët e tyre profesional dhe kombëtar: Agim Ramadani, Sali Çeku, Rrustem Berisha dhe Anton Quni
* {{Cite web|date=9 prill 2017|title=Rrëfimi për Kosharen|url=https://telegrafi.com/rrefimi-per-kosharen/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240117222904/https://telegrafi.com/rrefimi-per-kosharen/|archive-date=17 janar 2024|access-date=23 maj 2018|website=[[Telegrafi.com]]|language=sq|quote=Brigada 138 në krye me komandantin Agim Ramadani ka arritur ta bëjë ti kufirin me vetëm 136 ushtarë në një njësi të vetes.}}
* 5. [[PLANI HAPATSINOR Zona e Mbrojtur me Interes të Veçantë &quot;Beteja e Koshares&quot;]]
* 6. &quot;Pesëmbëdhjetë vjet nga Beteja e Koshares&quot; . Telegrafi. 9 Prill 2014
* 7. &quot;Një Kronologji e Kosovës - Lufta në Evropë - FRONTLINE - PBS&quot; .
* Tronditje e UÇK-së në gabimin e NATO-s
* Kryeministri Mustafa: Bitka kod Kokaare simbol jedinstva i uzvišene žrtve za oslobođenje Kosova
* {{Cite web|date=15 gusht 2020|title=E' morto Giuseppe Bider, papà di Francesco il combattente UCK ucciso in Kosovo|url=https://primabiella.it/cronaca/vaglio-biella-in-lutto-per-la-morte-di-giuseppe-bider/|website=Prima Biella|language=it}}
* {{cite book|author=Muharrem Gashi|title=Kosharja altari i lirisë: dimensionet e luftës së Koshares dhe format e saj|url=https://books.google.com/books?id=xnVUNQAACAAJ|year=2006|publisher=Shtepia Botuese &quot;Faik Konica&quot;|isbn=9951061494|ref={{harvid|Gashi}}|first=Bahri|language=sq}}
* {{cite book|last=Smiljanić|first=Spasoje|title=Agresija NATO: ratno vazduhoplovstvo i protivvazdušna odbrana u odbrani otadžbine|url=https://books.google.com/books?id=It3rSAAACAAJ|year=2009|isbn=978-86-912285-0-7|language=sr}}
* {{cite book|author1=Nardulli, Bruce|author2=Perry, Walter L.|author3=Pirnie, Bruce R.|author4=Gordin, John IV|author5=McGinn, John G.|title=Disjointed War: Military Operations in Kosovo, 1999|url=https://books.google.com/books?id=M3n1hNI4XoAC|year=2002|publisher=Rand Corporation|isbn=978-0-8330-3231-7|ref={{harvid|Nardulli et al.}}|language=en}}
* {{cite book|title=Coercive Diplomacy of NATO in Kosovo|url=https://books.google.com/books?id=IgznBwAAQBAJ&amp;pg=PA95|year=2015|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-7668-1|pages=&lt;!--95, 111, 173, 178, 179--&gt;|language=en}}
* {{cite book|last=Hockenos|first=Paul|title=Homeland Calling: Exile Patriotism &amp; the Balkan Wars|url=https://books.google.com/books?id=e4pAs4JYSAMC|year=2003|publisher=Cornell University Press|isbn=0-8014-4158-7|pages=&lt;!--238–239--&gt;|language=en}}

==Linqe të Jashtme==
*{{cite web|author=Glas javnosti|title=Jačanje upada iz Albanije|publisher=Glas javnosti|date=11 nëntor 1999|url=http://www.glas-javnosti.rs/clanak/glas-javnosti-09-05-2008/jacanje-upada-iz-albanije|access-date=1 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317082252/http://www.glas-javnosti.rs/clanak/glas-javnosti-09-05-2008/jacanje-upada-iz-albanije|archive-date=17 mars 2014|url-status=dead}}
*{{cite news|last=Steele|first=Jonathan|title=Ghost village marks the battle that ended the war|work=The Guardian|location=London|date=17 korrik 1999|url=https://www.theguardian.com/world/1999/jul/17/balkans|ref=none}}
*{{cite news|title=Na današnji dan počela bitka na Košarama – poginulo 108 pripadnika VJ|date=9 prill 2015|publisher=Građanin|url=http://www.gradjanin.rs/na-danasnji-dan-pocela-bitka-na-kosarama-poginulo-108-pripadnika-vj/|ref={{harvid|Građanin|2015}}|access-date=1 mars 2021|archive-date=25 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191225160826/http://www.gradjanin.rs/na-danasnji-dan-pocela-bitka-na-kosarama-poginulo-108-pripadnika-vj/|url-status=dead}}
*{{cite news|author=Đorelijevski, Miloš|publisher=Mondo|title=HEROJI KOŠARA: Da li je sve bilo uzalud?|date=14 qershor 2016|url=http://mondo.rs/a911824/Info/Drustvo/Kosare-Bitka-za-Srbiju.html|ref={{harvid|Mondo|2016}}|access-date=1 mars 2021|archive-date=2 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702181020/http://mondo.rs/a911824/Info/Drustvo/Kosare-Bitka-za-Srbiju.html|url-status=dead}}
*{{cite web|title=Kosovska vlada: Bitka na Košarama imala sveti cilj - razbijanje veštačke granice koja razdvaja Albance u dve odvojene države|publisher=KSP|year=2015|url=http://kossev.info/strana/arhiva/kosovska_vlada__bitka_na_kosarama_imala_sveti_cilj___razbijanje_vestacke_granice_koja_je_razdvaja_albance_u_dve_odvojene_drzave/5111|access-date=1 mars 2021|archive-date=23 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623085132/http://kossev.info/strana/arhiva/kosovska_vlada__bitka_na_kosarama_imala_sveti_cilj___razbijanje_vestacke_granice_koja_je_razdvaja_albance_u_dve_odvojene_drzave/5111|url-status=dead}}
*{{cite web|author=Marković, Dimitrije|title=На данашњи дан 9. априла 1999. био је Велики петак и почела је битка за Кошаре (ВИДЕО)|date=9 prill 2015|publisher=KM Novine|url=http://www.kmnovine.com/2015/04/9-1999.html|access-date=1 mars 2021|archive-date=3 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003182252/http://www.kmnovine.com/2015/04/9-1999.html|url-status=dead}}
*{{cite web|title=Battle of Kosare: When 200 heroes stood against 2000 KLA and NATO soldiers|publisher=inSerbia|date=12 prill 2015|url=http://inserbia.info/today/2015/04/battle-of-kosare-when-200-heroes-stood-against-2000-kla-and-nato-soldiers/|access-date=1 mars 2021|archive-date=14 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161014152922/http://inserbia.info/today/2015/04/battle-of-kosare-when-200-heroes-stood-against-2000-kla-and-nato-soldiers/|url-status=dead}}
*{{cite web|title=Podsjećanje na 9. april 1999. – bio je Veliki petak i počeo je pakao Košara (VIDEO)|publisher=in4s|year=2015|url=http://www.in4s.net/index.php/9-aprila-1999-bio-je-veliki-petak-poceo-je-pakao-kosara/?lang=lat}}
*{{cite web|title=У паклу Кошара – неиспричана ратна прича|date=2013|publisher=Politika|url=http://www.politika.rs/scc/clanak/252821/U-paklu-Kosara-neispricana-ratna-prica}}
*{{cite web|title=Pavković otkriva kako je izgledala bitka na Košarama: NATO, OVK i albanska vojska nisu nam oteli ni pedalj zemlje!|publisher=Srbija danas|date=20 qershor 2017|url=https://www.srbijadanas.com/vesti/info/pavkovic-otkriva-kako-je-izgledala-bitka-na-kosarama-nato-ovk-i-albanci-nisu-nam-oteli-ni-pedalj-2017-06-20}}
*{{cite web|title=Bitka na Paštriku - bitka za Srbiju|publisher=Svedok|url=http://www.svedok.rs/index.asp?show=104807|access-date=2017-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021429/http://www.svedok.rs/index.asp?show=104807|archive-date=2017-11-12|url-status=dead}}
*{{cite web|url=http://www.srbel.net/2012/03/25/komandant-odbrane-kosara-o-najtezoj-bici-kopnene-agresije-na-srj/?lang=lat|title=Komandant odbrane Košara o najtezoj bici kopnene agresije na SRJ|publisher=Srbel.net|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512195756/http://www.srbel.net/2012/03/25/komandant-odbrane-kosara-o-najtezoj-bici-kopnene-agresije-na-srj/?lang=lat|archive-date=12 maj 2013}}

{{DEFAULTSORT:Kosare}}
[[Kategoria:Beteja e Koshares]]
[[Kategoria:Operacione ushtarake të Luftës së Kosovës]]
[[Kategoria:Beteja që përfshijnë Republikën Federale të Jugosllavisë]]
[[Kategoria:Beteja që përfshijnë Shqipërinë]]
[[Kategoria:Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Jugosllavisë]]
[[Kategoria:1999 në Kosovë]]
[[Kategoria:1999 në Serbi]]
[[Kategoria:Konflikte në 1999]]
[[Kategoria:Ushtria Çlirimtare e Kosovës]]
[[Kategoria:Prill 1999 në Evropë]]
[[Kategoria:Maj 1999 në Evropë]]
[[Kategoria:Qershor 1999 në Evropë]]
[[Kategoria:Ndërhyrja e NATO-s në ish-Jugosllavi]]
[[Kategoria:Beteja të Luftës së Kosovës]]</text>
      <sha1>ar13pxcupjkf40v3fmu9qlzlj69hwkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>George Soros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44360</id>
    <revision>
      <id>3058163</id>
      <parentid>2908216</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Rregullova gabimet drejtshkrimore</comment>
      <origin>3058163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14716" sha1="tmvjdcvirl8wsvomdtmkta9qdda70lb" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

dër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] të realizonin një [[grusht shteti]], duke rrëzuar kështu një qeveri të moderuar (për vendin dhe për kohën).&lt;ref name=&quot;soroslesokh&quot;&gt;[http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/30/direttore_amico_Soros_una_redazione_co_0_97063014570.shtml  Un direttore amico di Soros e una redazione nel mirino ], Corriere della Sera, Pagina 2 (30 giugno 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorospartiasocialiste&quot;&gt;[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;
== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>tmvjdcvirl8wsvomdtmkta9qdda70lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058164</id>
      <parentid>3058163</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3058164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15140" sha1="9s48ie4vb06616l7cf5ysjb3wzatwv5" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] të realizonin një [[grusht shteti]], duke rrëzuar kështu një qeveri të moderuar (për vendin dhe për kohën).&lt;ref name=&quot;soroslesokh&quot;&gt;[http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/30/direttore_amico_Soros_una_redazione_co_0_97063014570.shtml  Un direttore amico di Soros e una redazione nel mirino ], Corriere della Sera, Pagina 2 (30 giugno 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorospartiasocialiste&quot;&gt;[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;
== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>9s48ie4vb06616l7cf5ysjb3wzatwv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058165</id>
      <parentid>3058164</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */</comment>
      <origin>3058165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17604" sha1="5bmeqb77j33wc5zt8wci5x4xr6vv4vc" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 

Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,\[66\]\[67\] derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,\[68\] dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë».\[69\] Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.\[70\]

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lira italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër lirës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte nje financier 


name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] të realizonin një [[grusht shteti]], duke rrëzuar kështu një qeveri të moderuar (për vendin dhe për kohën).&lt;ref name=&quot;soroslesokh&quot;&gt;[http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/30/direttore_amico_Soros_una_redazione_co_0_97063014570.shtml  Un direttore amico di Soros e una redazione nel mirino ], Corriere della Sera, Pagina 2 (30 giugno 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorospartiasocialiste&quot;&gt;[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;
== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>5bmeqb77j33wc5zt8wci5x4xr6vv4vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058166</id>
      <parentid>3058165</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */</comment>
      <origin>3058166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17592" sha1="46b98nq8rnho6ydybs971uenfjthsey" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 

Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,\[66\]\[67\] derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,\[68\] dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë».\[69\] Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.\[70\]

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lira italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër lirës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte nje financier 

name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] të realizonin një [[grusht shteti]], duke rrëzuar kështu një qeveri të moderuar (për vendin dhe për kohën).&lt;ref name=&quot;soroslesokh&quot;&gt;[http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/30/direttore_amico_Soros_una_redazione_co_0_97063014570.shtml  Un direttore amico di Soros e una redazione nel mirino ], Corriere della Sera, Pagina 2 (30 giugno 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorospartiasocialiste&quot;&gt;[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;
== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>46b98nq8rnho6ydybs971uenfjthsey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058167</id>
      <parentid>3058166</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */</comment>
      <origin>3058167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17538" sha1="p58xtgfxmdovxa1ro6v26cvs4s938ic" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 

Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,\[66\]\[67\] derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,\[68\] dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë».\[69\] Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.\[70\]

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lira italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër lirës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] të realizonin një [[grusht shteti]], duke rrëzuar kështu një qeveri të moderuar (për vendin dhe për kohën).&lt;ref name=&quot;soroslesokh&quot;&gt;[http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/30/direttore_amico_Soros_una_redazione_co_0_97063014570.shtml  Un direttore amico di Soros e una redazione nel mirino ], Corriere della Sera, Pagina 2 (30 giugno 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorospartiasocialiste&quot;&gt;[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;
== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>p58xtgfxmdovxa1ro6v26cvs4s938ic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058168</id>
      <parentid>3058167</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */</comment>
      <origin>3058168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17538" sha1="ee9sjej7u0gucc6a35kzm7jtw7bbrnz" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 
Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,\[66\]\[67\] derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,\[68\] dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë».\[69\] Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.\[70\]

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lira italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër lirës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] të realizonin një [[grusht shteti]], duke rrëzuar kështu një qeveri të moderuar (për vendin dhe për kohën).&lt;ref name=&quot;soroslesokh&quot;&gt;[http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/30/direttore_amico_Soros_una_redazione_co_0_97063014570.shtml  Un direttore amico di Soros e una redazione nel mirino ], Corriere della Sera, Pagina 2 (30 giugno 1997)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorospartiasocialiste&quot;&gt;[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>ee9sjej7u0gucc6a35kzm7jtw7bbrnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058169</id>
      <parentid>3058168</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */</comment>
      <origin>3058169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17066" sha1="1oz1j4ccbasujtoq7fi314fmosa1ums" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 
Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,\[66\]\[67\] derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë». Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lira italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër lirës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>1oz1j4ccbasujtoq7fi314fmosa1ums</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058170</id>
      <parentid>3058169</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <origin>3058170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17054" sha1="kevi3p80gtr7wiryyu4l7ah2ek2hsxu" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 
Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë». Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lira italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër lirës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; 

== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>kevi3p80gtr7wiryyu4l7ah2ek2hsxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058171</id>
      <parentid>3058170</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <origin>3058171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17055" sha1="sa0w5e9zg7mw3m34l3de76ubdtqa07s" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 
Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë». Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lireta italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër lirës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>sa0w5e9zg7mw3m34l3de76ubdtqa07s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058172</id>
      <parentid>3058171</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */</comment>
      <origin>3058172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17057" sha1="ak2uodo06u34xxkng6dgh9a628dnh6a" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }} SOROS and OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 
Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë». Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lireta italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër liretës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>ak2uodo06u34xxkng6dgh9a628dnh6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058173</id>
      <parentid>3058172</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */ shtova material</comment>
      <origin>3058173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17474" sha1="1wiixvlt2vdp9r0fys28liy9voj2brr" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }}d OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 
Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë». Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lireta italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër liretës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare. 

== Referime dhe shënime ==
{{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>1wiixvlt2vdp9r0fys28liy9voj2brr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058174</id>
      <parentid>3058173</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasuria ekonomike */ shtova material</comment>
      <origin>3058174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17465" sha1="5q4o2zf686k19k4o7lqgxnbusx8fcy8" xml:space="preserve">[[Skeda:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|thumb|right|George Soros]] 
'''George Soros''' (shqip: '''Xhorxh Soros''') (lindur më 12 gusht 1930) është një biznesmen amerikan i rreshtuar politikisht dhe ekonomikisht me të majtën amerikane, duke financuar media propagandistike&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;&gt;[http://www.frontpagemag.com/2014/dgreenfield/soros-backed-marxist-media-group-got-364-mil-from-us-gov/ Soros Backed Marxist Media Group Got $364 Mil from US]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;, organizata dhe kandidatë presidencialë si [[Hillary Clinton]] dhe [[Barack Obama]].&lt;ref name=&quot;soroobama&quot;&gt;[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 Individuals: George Soros]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140922035049/http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=977 |date=22 shtator 2014 }}d OBAMA: Quiet Partnership and Shared Agendas&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;&gt;CanadaFreePress 17.04.2012: [http://www.canadafreepress.com/index.php/article/46053 Obama Stimulus Dollars Funded Soros Empire]{{Lidhje e vdekur}}, ''Billionaire “philanthropist” George Soros expanded his U.S.-based empire by using funds from the American Recovery and Reinvestment Act of 2009''&lt;/ref&gt;

Soros është president i Soros Fund, i Open Society Foundations dhe themelues e këshilltar i Quantum Group. Politikisht, ai është mbështetës i lëvizjes “liberale” të Partisë Demokratike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe financues i grupeve për të drejtat e njeriut. Ai ka gjithashtu një interes të theksuar për filozofinë, duke filluar me atë të mësuesit të tij të rinisë, Karl Popper.

Ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën. &lt;ref name=&quot;sorosbobama&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sorosspekulator&quot;&gt;DailyMail [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1253791/Is-man-broke-Bank-England-George-Soros-centre-hedge-funds-betting-crisis-hit-euro.html Man who broke the Bank of England, George Soros], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;/&gt;

Emri i lindjes së George Soros-it është György Schwartz, emri nga familja që u ndryshua në vitin 1936 në Soros për të shmangur antisemitizmin. Soros ka deklaruar se ai “u rrit në një shtëpi hebre anti-semite” dhe se prindërit e tij ndiheshin “jo komod me rrënjët e veta fetare” duke u konvertuar në njëfarë &quot;kozmopolitanizmi&quot; dhe duke parë hebrenjtë të vriteshin..&lt;ref name=&quot;Sorosdhenazizmi&quot;&gt;[http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ George Soros, Nazi Obsessive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731161619/http://pjmedia.com/blog/george-soros-nazi-obsessive/ |date=31 korrik 2014 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; George Soros është një ateist.&lt;ref name=&quot;sorosateist&quot;&gt;GeorgeSoros.com: [http://www.georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ George Soros Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512145053/http://georgesoros.com/faqs/entry/georgesorosviewsonreligion/ |date=12 maj 2012 }}, Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
=== Vitet e hershme ===
Xhorxh Soros lindi në Budapest të Hungarisë, më 12 gusht 1930. Në autobiografinë e vet, të titulluar Soros on Soros (''Soros mbi Soros-in''), ai përshkruan se si si adoleshent ndihmoi në transportimin e pasurive të vjedhura të burrave, grave dhe fëmijëve hebre nga Hungaria, pasi grumbulloheshin dhe transportoheshin në kampet e vdekjes. Ai deklaron se kjo gjë nuk e ka shqetësuar kurrë, dhe nuk e shqetëson as edhe sot. Ai nuk ka keqardhje për veprimet e veta.&lt;ref name=&quot;Sorospakeqardhje&quot;&gt;American Thinker:[http://www.americanthinker.com/2007/10/soros_the_guiltless.html Soros the Guiltless], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt;

Ai i mbijetoi pushtimit nazist sepse ishte anetar i Keshillit Ebre qe kishin krijuar nazistet per te fshehur krimet kundr brenjve dhe i ati punonte ne Ministrine Bujqesise, fakt qe e ka bere gjithmone te dyshimte historine e Xhorxh Sorosit per hebrenjte kudo ne bote.

=== Jeta në Londër ===
U largua prej Hungarisë në vitin 1947 për në Angli, ku u diplomua në shkollën Ekonomike të Londrës. Gjatë studimeve në këtë shkollë, ai u njoh me punën e filozofit Karl Popper.

===Përvoja e hershme të biznesit ===
Pas diplomimit, Soros gjeti një punë si një shitës udhëtues për një kompani të shitjes me shumicë të mallrave të shtrenjta në vendpushimet bregdetare Uellsit. Ai e përshkroi këtë periudhë si &quot;pikën më të ulët të jetës sime,&quot; dhe shkroi letra për një numri bankash tregëtare që kërkonin punonjës. Ai u pranua në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; për faktin se drejtor i managimit ishte një hungarez.

Në vitin 1954, Soros filloi karrierën e tij financiare në bankën trgëtare &quot;Singer dhe Friedländer&quot; të Londrës. Ai punoi si nëpunës dhe më vonë u transferua në sektorin e arbitrazhit. Një punonjës i bankës, Robert Mayer, i sugjeroi atij të aplikonte për punë në kompaninë shitblerjes financiare të të atit të tij, F.M. Mayer në New York.

Në vitin 1956 Soros u transferua në New York City, ku ai punoi si një tregtar financiar i arbitrazhit për F.M. Mayer (1956-1959).

=== Wertheim &amp; Co ===
Në vitin 1959, pas tre vjetësh në F.M. Mayer, ai u transferua në Wertheim &amp; Co si një analist i Letrave me Vlerë evropiane, ku qëndroi deri në vitin 1963. Ai planifikoi për të qëndruar për pesë vjet, kohë e mjaftueshme për të kursyer 500.000 dollarë. Pas kësaj ai u kthze në Angli për të studiuar filozofi. Gjatë kësaj periudhe, Soros zhvilloi teorinë e [[refleksiviteti]]t të bazuar në idetë e Karl Popper-it. Sipas Refleksivitetit vlerat e tregut drejtohen shpesh nga idetë e gabueshme të pjesëmarrësve, jo vetëm nga bazat ekonomike të situatës. Reagimet refleksive krijohen atje ku idetë ndikojnë ngjarjet dhe ngjarjet ndikojnë idetë. Soros argumentoi më tej se kjo çon në tregjet që kanë cikle të &quot;virtytshme ose vicioze&quot; prociklike zhvillimesh të vrullshme dhe dështimesh, ndryshe nga parashikimet e ekuilibrit të ekonomisë standarde neoklasike.

=== Arnhold dhe S. Bleichroeder ===
Nga 1963 deri në 1973, përvoja e Soros si zëvendëspresident në &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot; rezultoi në pak entuziazëm për punë. Biznesi ishte i plogët pas futjes së taksës së barazimit interesit, e cila minoi efektivitetin e tregëtisë financiare europiane të Sorosit. Ai i kaloi vitet nga 1963 deri në 1966 me përqendrim kryesor të tij në rishikimin e disertacionit të tij të filozofisë. Në vitin 1966 ai filloi një fond me 100.000 dollarë të firmës për të eksperimentuar me strategjitë e tij tregtare. Por ai ishte i motivuar kryesisht nga dëshira për të confirmuar veten si një investitor për të përfituar nga njohuritë e tij të refleksivitetit.

Në 1969 Soros ngriti fondin &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; ''(Double Eagle)'' me 4 milion dollarë kapital të investitorëve, duke përfshirë 250.000 dollarë të parave të tij. Ajo u bazua në Kurasao të Antilleve Hollandeze.

Në vitin 1973 Fondi &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; kishte 12 milionë dollarë dhe formoi bazën e Fondacionit Soros. George Soros dhe Jim Rogers merrnin kthimin në pjesën e tyre të kapitalit dhe 20 për qind të fitimeve çdo vit.

=== Menaxhimi i Fondacionit Soros ===
Në vitin 1970 Soros themeloi &quot;''Menaxhimin e Fondacionit Soros''&quot; dhe u bë kryetar i tij. Ndërmjet atyre që kanë mbajtur poste të larta në kohë të ndryshme ishin Jim Rogers, Stanley Druckenmiller, Mark Schwartz, Keith Anderson, dhe dy bijtë e SOROS-it.

Në vitin 1973, për shkak të konflikteve të interesit që kufizonin aftësinë e tij për të drejtuar dy fonde, Soros dha dorëheqjen nga menaxhimi i Fondit &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot;. Ai pastaj themeloi Fondacionin Soros dhe i dha investitorëve të Fondit e &quot;''Shqiponja e Dyfishtë''&quot; mundësinë e transferimit në Fondacionin Soros ose të qëndronin me &quot;Arnhold dhe S. Bleichroeder&quot;.

Më vonë fondacioni u riemërua ''&quot;Fondi Kuantik&quot; (Quantum Fund)'',  sipas parimeve të mekanikës kuantike të Werner Heisenberg. Deri në atë kohë vlera e fondit ishte rritur në 12 milion dollarë, nga të cilët vetëm një pjesë e vogël ishin para të Soros-it. Ai dhe Jim Rogers riinvestuan fitimin e tyre nga fondacioni, si dhe një pjesë e madhe e tarifave të tyre të performancës 20%, duke zgjeruar pjesën e tyre.

Nga 1981 fondi ishte rritur në 400 milion dollarë, dhe më pas një humbje 22% në atë vit dhe tërheqjet e konsiderueshme nga disa prej investitorëve e reduktoi atë në 200 milion dollarë.

Në korrik të vitit 2011 Soros njoftoi se ai i kishte kthyer fondet nga paratë e investitorëve nga jashtë (me vlerë prej 1 miliard dollarësh) dhe në vend të tyre investoi 24,5 miliardë dollarë nga pasuria e familjes së tij, për shkak të ndryshimeve në rregullat e Komisionit Sigurimeve dhe Shkëmbimeve të Letrave të SHBA. Fondi kishte në atë kohë mesatarisht mbi 20% fitim.

Në vitin 2013 ''Quantum Fund'' bëri 5,5 miliardë dollarë.

=== Shkelja e ligjit në çështjen ''&quot;Société Générale&quot;'' ===
Në vitin 1988, Soros u kontaktua nga një financier francez me emrin Georges Pébereau i cili i kërkoi të marrë pjesë në një përpjekje për të mbledhur një grup investitorësh për të blerë një numër të madh aksionesh në &quot;Societe Generale&quot;, një bankë e madhe franceze që ishte pjesë e një programi të privatizimit (diçka e krijuar nga qeveria e re nën Zhak Shirak). Soros përfundimisht vendosi kundër marrjes pjesë në përpjekjet e grupit dhe vendosi  që të vazhdojë personalisht me strategjinë e tij të grumbullimit të aksioneve në katër kompani franceze: ''Société Générale'', ''Suez'', ''Paribas'', dhe ''Compagnie Generale d'Électricité''. Në vitin 1989, Komisioni i Operacioneve të Bursës (COB-autoriteti rregullator i bursës franceze) kreu një hetim nëse transaksioni i Soros në Societe Generale duhet të konsiderohet tregtim i brendshëm. Soros nuk kishte marrë asnjë informacion nga Societe Generale dhe nuk kishte njohuri të brendshëm të biznesit, por ai e dinte se një grup investitorësh ishte duke planifikuar një përpjekje për blerje. Hetimet fillestare e shpallën Soros të pafajshëm dhe nuk u ngritën akuza por, çështja u rihap disa vite më vonë dhe Gjykata e Lartë franceze konfirmoi akuzën më 14 qershor 2006, por e uli dënimin në 940.000 euro. Soros ka mohuar çdo keqbërje. Në dhjetor 2006, ai apeloi në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në baza të ndryshme, duke përfshirë se vonesa 14-vjeçare në sjelljen e çështjes për gjykim parandaloi një proces të drejtë. Në bazë të nenit 7 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ku thuhet se asnjë person nuk mund të dënohet për një vepër që nuk ishte një vepër penale në kohën që është kryer, gjykata ra dakord të dëgjojë apelin. Në tetor të vitit 2011, gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij në një vendim 4-3, duke thënë se Soros kishte qenë në dijeni për rrezikun e thyerjes së ligjit për tregëtimin e brendshëm financiar.

=== Jeta në Amerikë ===
Në vitin 1956 George Soros u vendos në Shtetet e Bashkuara, ku nisi të grumbullojë pasuri të madhe, nëpërmjet një fondi investimesh ndërkombëtar, të themeluar dhe të drejtuar prej tij. Sot ai është kryetari i “Soros Fund Management LLC”.{{cn}}

Soros ka qenë aktiv si filantropist që prej vitit 1979 kur krijon në [[Nju Jork]] Fondin e Shoqërisë së Hapur dhe nis themelimin e Fondacioneve Lokale të Shoqërisë së Hapur fillimisht në Hungari (1984) pastaj në Bashkimin Sovjetik (1987). Sot rrjeti i fondacioneve shtrihet në mëse 30 vende duke përfshirë edhe Mongolinë, Haitin, Guatemalën, Afrikën e Jugut dhe SHBA. Këto fondacione ndihmojnë në ndërtimin e infrastrukturës dhe institucioneve të një Shoqërie të Hapur nëpërmjet mbështetjes së një sërë programesh rajonale dhe lokale me ide të majta në fushën e arsimit, kulturës, shëndetësisë, medias, botimeve, etj.

Në vitin 1969 krijon Fondin e Investimeve (Quantum Fund).{{cn|}}

Xhorxh Soros është autor edhe i një vargu librash si: Alkimia e Financave(1987), Hapja e Sistemit Sovjetik(1990), Duke Garantuar Demokracinë(1991) dhe autobiografinë Sorosi për Sorosin: Të zotërosh situatat (1995), Kriza e Kapitalizmit Global(1999).

Xhorxh Soros mban mjaft tituj nderi e çmime të dhëna nga qendra akademike të mirënjohura si New School for Social Research (New York) dhe Universiteti i Oksfordit më 1980, nga Universiteti Ekonomik i Budapesit dhe Universiteti i Yales në SHBA më 1991. Më 1995, Universiteti i Bolonjës i akordoi çmimin më të lartë të tij, Doktor Honoris Causa, për nxitjen e Shoqërisë së Hapur nëpër botë.{{cn}} Në shtator të vitit 1999, Presidenti i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani, i akordoi Xhorxh Sorosit për kontributin e tij në nxitjen e vlerave të shoqërisë së hapur në Shqipëri urdhërin ''&quot;Gjergj Kastrioti Skënderbeu&quot;''.{{cn}}

== Influenca politike ==
=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2000 ===

=== Zgjedhjet presidenciale amerikane, 2008 ===
=== Soros dhe Obama ===
Soros, sikundër edhe administrata Obama duke përdorur pretekstin e krizës, ka financuar me para të taksapaguesve amerikanë grupe mediatike të majta që nga ana e tyre shpienë përpara politika të majta, për më tepër duke bërë propagandë për vet administratën Obama dhe politikat e tij centralizuese dhe anti-liri. 
&lt;ref name=&quot;sorosobama&quot;/&gt;

== Pasuria ekonomike ==
Soros është një ndër njerëzit më të pasur të botës, me një pasuri që shkon mbi 8 bilionë dollarë, pjesërisht e ndërtuar falë spekulimeve monetare dhe lidhjeve të tij me politikën.&lt;ref 
Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.
Fondi i Sorosit kishte blerë me kontrata të ardhshme sterlina britanike në sasi të jashtëzakonshme, me një vlerë totale prej 10 miliardë dollarësh,derisa më 16 shtator 1992 ai i nxori të gjitha në shitje, duke përfituar nga ngurrimi i qeverisë britanike si për të rritur normat e interesit në nivele të krahasueshme me ato të vendeve të tjera të Sistemit Monetar Evropian, ashtu edhe për të lejuar luhatjen e lirë të kursit të këmbimit të monedhës.

Për t'iu kundërpërgjigjur këtij sulmi spekulativ, Mbretëria e Bashkuar u detyrua të braktiste Sistemin Monetar Evropian, duke zhvlerësuar sterlinën. Fitimi i Sorosit nga ky bast financiar vlerësohet të ketë qenë mbi 1 miliard dollarë,dhe Sorosi u mbiquajt «njeriu që rrëzoi Bankën e Anglisë». Kostoja e vlerësuar e të ashtuquajturës «E mërkura e Zezë» për thesarin britanik ishte 3,4 miliardë sterlina.

Po më 16 shtator 1992, pas njoftimit se Bundesbank-u (Banka Qendrore Gjermane) do të ndalonte mbështetjen e kursit fiks të këmbimit të lirës italiane kundrejt markës gjermane, Sorosi, së bashku me spekulatorë të tjerë, shiti lira italiane në pozicione short (duke përfituar nga rënia e vlerës së tyre). Kjo e detyroi Bankën e Italisë ta zhvlerësonte lirën, për të kompensuar mbivlerësimin e saj, i cili tashmë ishte bërë i papërballueshëm.

Si pasojë e këtij veprimi, lireta italiane humbi 30% të vlerës së saj dhe Italia u detyrua të dilte nga Sistemi Monetar Evropian.

Më vonë, Sorosi deklaroi: «Sulmi spekulativ kundër liretës italiane ishte një operacion financiar legjitim»; «Unë isha bazuar në deklaratat e Bundesbank-ut, të cilat thoshin se banka gjermane nuk do ta mbështeste monedhën italiane. Mjaftonte të dije t'i lexoje ato».
Dmth ate qe arriti ta bente Raffaele Imperiale  mafiozi italian i larguar në Dubai nëprmjet tregëtisë së arit pas viteve 2010 vetëm se Soros ishte ndër të parët dhe ishte një ndër të parët dhe ishte financier

==Ndikimi në Shqipëri==
Në Shqipëri, në vitin 1997, George Soros themeloi dhe mbështeti gazetën [[Koha Jonë]], e cila lëshonte thirrje të njëpasnjëshme për ngritje kundër qeverisë së asokohshme [[Qeveria Berisha|Berisha]], duke inkurajuar një grup komunistësh dhe[http://ronpaulinstitute.org/archives/featured-articles/2013/may/21/tony-does-tirana.aspx Tony Does Tirana], Vizituar më 12 shtator 2014&lt;/ref&gt; Soros kishte identifikuar pozicionin e pafavorshëm të Mbretërisë së Bashkuar brenda Mekanizmit Evropian të Kurseve të Këmbimit. Sipas Sorosit, kursi i këmbimit të sterlinës, me të cilin Mbretëria e Bashkuar ishte futur në këtë mekanizëm, ishte tepër i lartë, inflacioni ishte tepër i madh (tri herë më i lartë se ai gjerman), ndërsa normat e interesit britanik dëmtonin çmimet e aktiveve financiare.Referime dhe shënime {{reflist|2}}

[[Kategoria:Lindje 1930]]
[[Kategoria:Humanistë amerikanë]]</text>
      <sha1>5q4o2zf686k19k4o7lqgxnbusx8fcy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Njohja ndërkombëtare e Kosovës</title>
    <ns>1</ns>
    <id>55228</id>
    <revision>
      <id>3058097</id>
      <parentid>3054830</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Njohja ndërkombëtare e Kosovës/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="264" sha1="05rnos1r9gxccvox4bm6xjmwh1tclzr" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Njohja ndërkombëtare e Kosovës/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>05rnos1r9gxccvox4bm6xjmwh1tclzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të përkryer</title>
    <ns>4</ns>
    <id>58372</id>
    <revision>
      <id>3058039</id>
      <parentid>3053787</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12141" sha1="0mk5m4e7o1z1v6qd6fllleti3w5uaz3" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;fa-hero&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-band&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-left&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-medallion&quot;&gt;[[File:Cscr-featured.png|52px|link=|Ky yll tregon që një artikull është cilësuar si i përkryer]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-title&quot;&gt;Artikuj të përkryer&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-actions&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura|&lt;span class=&quot;fa-hero-btn fa-hero-btn-primary&quot;&gt;Kandidaturat&lt;/span&gt;]] [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime|&lt;span class=&quot;fa-hero-btn&quot;&gt;Rivlerësimet&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-right&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-box&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-box-title&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Arkivi|Arkiva]] [[Skeda:Filing cabinet icon.svg|20px|link=Wikipedia:Artikuj të përkryer/Arkivi]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-box-links&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Arkiv|Kandidaturat]] · [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/Arkiv|Rivlerësimet]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-search&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Wikipedia:Artikuj të përkryer
searchbuttonlabel=Kërko
width=16
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stats&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat-n&quot;&gt;[[:Kategoria:Artikuj të përkryer|{{PAGESINCATEGORY:Artikuj të përkryer}}]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat-l&quot;&gt;artikuj të përkryer&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat-pct&quot;&gt;{{përqindje|0.0{{PAGESINCATEGORY:Artikuj të përkryer}} / {{NUMBEROFARTICLES}}}} e të gjithë artikujve&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{#if:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të përkryer}}|&lt;div class=&quot;fa-stat&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat-n&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura|{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të përkryer}}]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat-l&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të përkryer}} |1 = kandidaturë e hapur |#default = kandidatura të hapura}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
{{#if:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të përkryer}}|&lt;div class=&quot;fa-stat&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat-n&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime|{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të përkryer}}]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-stat-l&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të përkryer}} |1 = artikull në rivlerësim |#default = artikuj në rivlerësim}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-hero-body&quot;&gt;
&lt;p class=&quot;fa-desc&quot;&gt;'''Artikujt e përkryer''' janë artikuj të vlerësuar nga komuniteti i Wikipedisë shqip si ndër më cilësorët. Ata përmbushin [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kritere|standarde të larta]] në përmbajtje, burime dhe materiale multimediale dhe shërbejnë si shembuj për artikujt e tjerë. Për të marrë këtë vlerësim, një artikull duhet të kalojë përmes [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura|procesit të kandidimit]]. Artikujt e përkryer ekzistues që nuk i përmbushin më kriteret mund të [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime|rivlerësohen]] për të siguruar cilësinë e tyre të vazhdueshme.

Një yll i artë ([[File:Cscr-featured.svg|15px|link=]]) në cepin e sipërm djathtas të një artikulli tregon se ai është njohur si i përkryer nga komuniteti. Gjithashtu, nëse një artikull është vlerësuar në këtë mënyrë në një gjuhë tjetër, ylli i artë shfaqet pranë asaj gjuhe në shiritin anësor.&lt;/p&gt;
&lt;div class=&quot;fa-crit-intro&quot;&gt;Artikujt e përkryer përfaqësojnë punën më të mirë në Wikipedia, duke pasqyruar cilësi të larta të shkrimit, paraqitjes dhe referimit. Përveç respektimit të udhëzimeve të përgjithshme të përmbajtjes, ata janë dhe:&lt;/div&gt;
{{Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kritere}}
&lt;div class=&quot;fa-hero-shortcut&quot;&gt;{{Shortcut|WP:AP}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-divider&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-divider-label&quot;&gt;Artikujt e përkryer&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-filter&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-art&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-art fa-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-geo&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-geo fa-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-his&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-his fa-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-bio&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-bio fa-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-spo&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-spo fa-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-sci&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-sci fa-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-leg fa-leg-all&quot;&gt;Të gjitha&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-mosaic&quot;&gt;
[[Leonardo da Vinçi|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Leonardo da Vinçi&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Lufta e Dytë Botërore|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-his&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Lufta e Dytë Botërore&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Dream Theater|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Dream Theater&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Shkenca në mesjetën islame|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Shkenca në mesjetën islame&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Skocia|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Skocia&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Gjermania|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Gjermania&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Shtetet e Bashkuara të Amerikës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Fizika|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Fizika&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Arti islam|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Arti islam&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Kosova|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Kosova&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Roma e Lashtë|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-his&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Roma e Lashtë&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Forca|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Forca&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Lëvizja kundër duhanit në Gjermaninë Naziste|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-his&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Lëvizja kundër duhanit në Gjermaninë Naziste&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Akrokantosauri|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Akrokantosauri&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[David Guetta|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;David Guetta&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Perikliu|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Perikliu&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Relativiteti i përgjithshëm|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Relativiteti i përgjithshëm&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Gjeografia e Shqipërisë|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Gjeografia e Shqipërisë&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Ferrari|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Ferrari&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Harry Potter|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Harry Potter&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Harry Potter dhe Guri Filozofal (filmi)|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Harry Potter dhe Guri Filozofal (filmi)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Tigri kundër luanit|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Tigri kundër luanit&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Olympique Lyonnais|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Olympique Lyonnais&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Arjen Robben|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Arjen Robben&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Roberto Baggio|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Roberto Baggio&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Edwin van der Sar|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Edwin van der Sar&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Artem Kravets|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Artem Kravets&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Gonzalo Higuaín|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Gonzalo Higuaín&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Xherdan Shaqiri|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Xherdan Shaqiri&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Luani Verior|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Luani Verior&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Marco Materazzi|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Marco Materazzi&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Claudio Marchisio|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Claudio Marchisio&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Paolo Maldini|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Paolo Maldini&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Romelu Lukaku|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Romelu Lukaku&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Javier Zanetti|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Javier Zanetti&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Çmimi i madh i Australisë 2009|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Çmimi i madh i Australisë 2009&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Nënë Tereza|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Nënë Tereza&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Zlatan Ibrahimović|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Zlatan Ibrahimović&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Sergio Ramos|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Sergio Ramos&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Diego Milito|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Diego Milito&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Eden Hazard|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Eden Hazard&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Álvaro Morata|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;Álvaro Morata&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[David de Gea|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-tile-name&quot;&gt;David de Gea&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-divider&quot;&gt;&lt;div class=&quot;fa-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-divider-label&quot;&gt;Votimet&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fa-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
{{Wikipedia:Artikuj të përkryer/Votime}}
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Wikipedia:Artikuj të përkryer]]</text>
      <sha1>0mk5m4e7o1z1v6qd6fllleti3w5uaz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë</title>
    <ns>4</ns>
    <id>59983</id>
    <revision>
      <id>3058205</id>
      <parentid>3053785</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Si te Artikujt e përkryer: pa nëntitull dhe &quot;Wikipedisë&quot; — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11297" sha1="edfub3rmnp4p5pwr2wo6olm7qbsg8a3" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;ga-hero&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-band&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-left&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-medallion&quot;&gt;[[File:Good article star 2.svg|52px|link=|Ky yll tregon që një artikull është cilësuar si i mirë]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-title&quot;&gt;Artikuj të mirë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-actions&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura|&lt;span class=&quot;ga-hero-btn ga-hero-btn-primary&quot;&gt;Kandidaturat&lt;/span&gt;]] [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime|&lt;span class=&quot;ga-hero-btn&quot;&gt;Rivlerësimet&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-right&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-box&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-box-title&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të mirë/Arkivi|Arkiva]] [[Skeda:Filing cabinet icon.svg|20px|link=Wikipedia:Artikuj të mirë/Arkivi]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-box-links&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Arkiv|Kandidaturat]] · [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/Arkiv|Rivlerësimet]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-search&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
prefix=Wikipedia:Artikuj të mirë
searchbuttonlabel=Kërko
width=16
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stats&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat-n&quot;&gt;[[:Kategoria:Artikuj të mirë|{{PAGESINCATEGORY:Artikuj të mirë}}]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat-l&quot;&gt;artikuj të mirë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat-pct&quot;&gt;{{përqindje|0.0{{PAGESINCATEGORY:Artikuj të mirë}} / {{NUMBEROFARTICLES}}}} e të gjithë artikujve&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{#if:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të mirë}}|&lt;div class=&quot;ga-stat&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat-n&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura|{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të mirë}}]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat-l&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të mirë}} |1 = kandidaturë e hapur |#default = kandidatura të hapura}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
{{#if:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të mirë}}|&lt;div class=&quot;ga-stat&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat-n&quot;&gt;[[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime|{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të mirë}}]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-stat-l&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të mirë}} |1 = artikull në rivlerësim |#default = artikuj në rivlerësim}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-hero-body&quot;&gt;
&lt;p class=&quot;ga-desc&quot;&gt;'''Artikujt e mirë''' janë artikuj të vlerësuar nga komuniteti i Wikipedisë shqip për informacionin e tyre. Ata përmbushin [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kritere|standarde të kënaqshme]] në përmbajtje, burime dhe materiale multimediale dhe shërbejnë si modele për artikujt e tjerë. Për të marrë këtë vlerësim, një artikull duhet të kalojë përmes [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura|procesit të kandidimit]]. Artikujt e mirë ekzistues që nuk i përmbushin më kriteret mund të [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime|rivlerësohen]] për të siguruar cilësinë e tyre të vazhdueshme.

Një yll me një shenjë plusi brenda tij ([[File:Good article star 2.svg|15px|link=]]) në cepin e sipërm djathtas të një artikulli tregon se ai është njohur si i mirë nga komuniteti. Gjithashtu, nëse një artikull është vlerësuar në këtë mënyrë në një gjuhë tjetër, një yll i argjendtë do të shfaqet pranë asaj gjuhe në shiritin anësor.&lt;/p&gt;
&lt;div class=&quot;ga-crit-intro&quot;&gt;Artikujt e mirë përfaqësojnë punën e mirë në Wikipedia, duke pasqyruar cilësi të kënaqshme të shkrimit, paraqitjes dhe referimit. Përveç respektimit të udhëzimeve të përgjithshme të përmbajtjes, ata janë dhe:&lt;/div&gt;
{{Wikipedia:Artikuj të mirë/Kritere}}
&lt;div class=&quot;ga-hero-shortcut&quot;&gt;{{Shortcut|WP:AM}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-divider&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-label&quot;&gt;Artikujt e mirë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-filter&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-art&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-art ga-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-geo&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-geo ga-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-his&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-his ga-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-bio&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-bio ga-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-spo&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-spo ga-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-sci&quot; tabindex=&quot;0&quot; role=&quot;button&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-sci ga-leg-off&quot; title=&quot;Shfaq të gjithë artikujt&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-leg ga-leg-all&quot;&gt;Të gjitha&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-mosaic&quot;&gt;
[[Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Historia e arteve|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Historia e arteve&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Final Fantasy VIII|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Final Fantasy VIII&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Faith and Confidence|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-art&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Art dhe Kulturë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Faith and Confidence&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Flamuri i Evropës|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Flamuri i Evropës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Evropa|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Evropa&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Mongolia|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Mongolia&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Moska|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Moska&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Flamuri i Kosovës|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Flamuri i Kosovës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Ulqini|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Ulqini&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Stuhia tropikale Jose (2005)|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Stuhia tropikale Jose (2005)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Stuhia tropikale Becky (1970)|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Stuhia tropikale Becky (1970)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Shkencat e detarisë portugeze|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Shkencat e detarisë portugeze&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Shkencat e detarisë iberike, 1400–1600|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-geo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Gjeografi&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Shkencat e detarisë iberike, 1400–1600&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Historia e Japonisë|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-his&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Historia e Japonisë&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Historia e Skocisë|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-his&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Historia e Skocisë&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Lufta shqiptaro-venedikase|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-his&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Lufta shqiptaro-venedikase&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Rrethimi i parë i Krujës|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-his&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Histori&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Rrethimi i parë i Krujës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Ernesto Çe Gevara|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Ernesto Çe Gevara&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Hamurabi|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Hamurabi&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Sali Nivica|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Sali Nivica&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Parashqevi Qiriazi|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Parashqevi Qiriazi&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Anton Çehovi|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Anton Çehovi&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Ballaban Pasha|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Ballaban Pasha&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Rita Ora|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Rita Ora&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Mirush Kabashi|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-bio&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Jetëshkrim&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Mirush Kabashi&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Ernest Muçi|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Ernest Muçi&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Antonio Di Natale|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Antonio Di Natale&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Cristiano Ronaldo|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Cristiano Ronaldo&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Raúl Albiol|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Raúl Albiol&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Sergio Busquets|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Sergio Busquets&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Sandro Mazzola|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Sandro Mazzola&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[FC Girondins de Bordeaux|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;FC Girondins de Bordeaux&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Aston Villa F.C.|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-spo&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Sporte e sportistë&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Aston Villa F.C.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Saturni|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Saturni&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Informatika paralele|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Informatika paralele&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Testi i Turingut|&lt;div class=&quot;ga-tile ga-tile-sci&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-cat&quot;&gt;Shkencë dhe Teknologji&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-tile-name&quot;&gt;Testi i Turingut&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-divider&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-label&quot;&gt;Votimet&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
{{Wikipedia:Artikuj të mirë/Votime}}
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Wikipedia:Artikuj të mirë]]</text>
      <sha1>edfub3rmnp4p5pwr2wo6olm7qbsg8a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Votimet</title>
    <ns>4</ns>
    <id>59986</id>
    <revision>
      <id>3058184</id>
      <parentid>3052193</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>U shtua kandidatura &quot;Lufta e Nuseve&quot; (hapur më 15 dhjetor 2025, e palistuar deri tani) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="812" sha1="oi3v1e49p6a1s23ydj5ha6gcvswo9ad" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css&quot; /&gt;
__ARCHIVEDTALK__
&lt;div class=&quot;ga-divider&quot; id=&quot;Kandidatura&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-label&quot;&gt;Kandidatura&lt;span class=&quot;ga-divider-edit plainlinks&quot;&gt;&amp;#91;[{{fullurl:Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Votimet|action=edit}} redakto]&amp;#93;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;ga-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
{{Vote summary|Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Votimet|kandidature}}
&lt;section begin=&quot;dritare&quot; /&gt;
&lt;!--Vendosni kandidaturën tuaj këtu në formën {{Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Titulli}}--&gt;
&lt;!-- ________________________________________________________________________________________ --&gt;
{{Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Klodian Allajbeu}}
{{Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Lufta e Nuseve}}</text>
      <sha1>oi3v1e49p6a1s23ydj5ha6gcvswo9ad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Momenti i Inercisë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62405</id>
    <revision>
      <id>3057965</id>
      <parentid>2736678</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55739-41</username>
        <id>194572</id>
      </contributor>
      <origin>3057965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9712" sha1="akwljzlxx3bvrvjnkr9zng7zt8m7weu" xml:space="preserve">[[File:25. Ротационен стол.ogv|thumb|right|280px|]]
'''Momenti i inercise''', i njohur gjithashtu si '''mase moment i inercisë''' ose '''masa këndore''', (njësite në [[SI]] kg m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;), është koncepti analog i masës për trupa në rrotullim. Ndyshe ai mund të kuptohet si [[inercia]] e një trupi të ngurtë në rrotullim në lidhje me pikën e rrotullimit. Moment i inercisë luan të njëjtin rol në [[Lëvizja rrethore|lëvizjen rrotulluese]] që masa luan në dinamikën e thjeshte, kjo madhësi përcakton lidhjet mes [[momenti këndor|momentit këndor]] dhe [[Shpejtësia këndore|shpejtësisë këndore]], [[krahu i forcës|krahut të forcës]] dhe [[nxitimi]]t këndor, si dhe shume madhësive të tjera. Edhe pse një trajtim i thjeshtë [[Skalar (fizike)|skalar]] i momentit të inercisë mjafton për një pjesë të mirë rastesh, një trajtim më i avancuar i bazuar në analizën [[tensori]]ale duhet të bëhet për sisteme më të komplikuar si për trupat rrotullues apo për lëvizjen [[xhiroskopi]]ke.

Simboli &lt;math&gt;I&lt;/math&gt; ose ndonjëherë &lt;math&gt;J&lt;/math&gt; përdoren zakonisht për të treguar momentin e inercisë.

Momenti i inercisë u paraqit për herë të parë nga [[Leonard Ojler|Ojleri]] në librin e tij ''Theoria motus corporum solidorum seu rigidorum'' në 1730. Në këtë libër, ai diskuton me detaje të shumta momentin e inercisë dhe koncepte të tjera të si, akset principale të inercisë, të cilat kanë të bëjnë me momentin e inercisë. 

== Nje shikim i përgjithshëm ==

== Momenti skalar i inercisë ==
=== Përcaktimi ===
Nje përcaktim i thjeshte i momentit të inercisë së çdo objekti, qoftë ai i një pikë lëndore apo një strukturë 3-dimensionale, jepet nga :

:&lt;math&gt;I = \int r^2 \,dm&lt;/math&gt;
ku
:''m'' është masa,
:dhe ''r'' është distance (pingule) e pikës lëndore nga boshti i rrotullimit.

==== Një analizim i detajuar ====
Momenti (skalar) i inercisë i një [[pika lëndore|pikë lëndore]] që rrotullohet rreth një aksi jepet nga

:&lt;math&gt;I \triangleq  m r^2\,\!&lt;/math&gt;.

Momenti i inercise eshte aditiv. Pra, per nje [[trupi i ngurte|trup të ngurtë]] që konsiston nga &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; pika lëndore &lt;math&gt;m_{i}&lt;/math&gt; me distanca &lt;math&gt;r_{i}&lt;/math&gt; nga boshti i rrotullimit, moment total i inercisë është i barabartë më shumën e momenteve të inercisë së pikave lëndore:

:&lt;math&gt;I \triangleq  \sum_{i=1}^{N} {m_{i} r_{i}^2}\,\!&lt;/math&gt;

Për një trup të ngurtë që përshkruhet nga një funksion densiteti të vazhdueshem të masës ρ('''r'''), moment i inercise rreth një aksi të njohur mund te llogaritet duke [[Integrali|integruar]] katrorin e distances (të peshuar nga densiteti i masës) nga një pikë e trupit deri tek bosti i rrotullimit:

:&lt;math&gt;I \triangleq   \iiint_V r^2 \,\rho(\boldsymbol{r})\,dV \!&lt;/math&gt;
ku
:V është volume i zënë nga objekti.
:ρ është funksioni i [[dendesia|densitetit]] hapesinore të objektit dhe 
:&lt;math&gt;\boldsymbol{r} \equiv (r,\theta,\phi),(x,y,z), ose (r,\theta,z)&lt;/math&gt; janë kordinatat e pikës brenda trupit.

[[Skeda:moment of inertia disc.png|thumb|right|Diagram për llogaritjen e momentit të inercise për një disk. Ketu ''k'' eshte 1/2 dhe ''r'' është rrezja që përdoret për përcaktimin e momentit.]]
Vetem duke u bazuar n [[analiza dimensionale|analizen dimensionale]] , shikojmë se moment i inercise in je trupi qe nuk mund te modelohet si pikë lendore duhet të marre formën:
:&lt;math&gt; I = k\cdot M\cdot {R}^2 \,\!&lt;/math&gt;
ku
:''M'' është masa
:''R'' është rrezja e objektit nga qendra e mases (ne disa raste , gjatesia e objektit perdoret.)
:''k'' është nje konstate pa dimensione e quajtur ''konstantja e inercise'' e cila varjon per objektin qe merret ne konsiderate. 

Konstantet inerciale përdoren për të marrë parasysh diferencat në vendosjen e masës nga qëndra e rrotullimit. Disa shembuj janë:

* ''k'' = 1, unazë e hollë ose cilinder me mure shumë të holla rreth qëndrës së tij,
* ''k'' = 2/5, sfere e ngurte rreth qendres
* ''k'' = 1/2, cylinder i ngurtë ose disk rreth qëndrës.

Per shembuj te tjere ,shikoni [[Lista e momenteve të inercisë]].

=== Teorema e aksit parallel ===
{{main| Teorema e aksit parallel }}

=== Trupat e përbërë ===


=== Ekuacione që përfshine momentin e inercisë ===

== Tensori i momentit te inercise ==

=== Percaktimi ===
Per nje object te ngurte te perbere nga &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; pika lendore &lt;math&gt;m_{k}&lt;/math&gt;, [[tensori]] i momentit te inercise jepet nga 
:&lt;math&gt;
\mathbf{I} = \begin{bmatrix}
I_{xx} &amp; I_{xy} &amp; I_{xz} \\
I_{yx} &amp; I_{yy} &amp; I_{yz} \\
I_{zx} &amp; I_{zy} &amp; I_{zz}
\end{bmatrix}
&lt;/math&gt;.

Komponentet e saj percaktohen si

:&lt;math&gt;I_{ij} \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\  \sum_{k=1}^{N} m_{k} (r_k^{2}\delta_{ij} - r_{ki}r_{kj})\,\!&lt;/math&gt;

ku

:''i'', ''j'' jane te barabarta me 1, 2, or 3 per x, y, and z, respektivisht,
:''r''&lt;sub&gt;''k''&lt;/sub&gt; eshte distanca e mases ''k'' rreth pikes nga e cila llogaritet tensori, dhe
:''&lt;math&gt;\delta_{ij}&lt;/math&gt;'' eshte [[delta e Kronekerit]].

Elementet e diagonals mund te shkruhen ne menyre me te permbledhur si 

:&lt;math&gt;I_{xx} \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\  \sum_{k=1}^{N} m_{k} (y_{k}^{2}+z_{k}^{2}),\,\! &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;I_{yy} \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\  \sum_{k=1}^{N} m_{k} (x_{k}^{2}+z_{k}^{2}),\,\!&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;I_{zz} \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\  \sum_{k=1}^{N} m_{k} (x_{k}^{2}+y_{k}^{2}),\,\!&lt;/math&gt;

Kurse elementet jashte diagonales, qe njihen si  '''produktet e inercise''', jane

:&lt;math&gt;I_{xy} = I_{yx} \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\  -\sum_{k=1}^{N} m_{k} x_{k} y_{k},\,\!&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;I_{xz} = I_{zx} \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\  -\sum_{k=1}^{N} m_{k} x_{k} z_{k},\,\!&lt;/math&gt; and
:&lt;math&gt;I_{yz} = I_{zy} \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\ -\sum_{k=1}^{N} m_{k} y_{k} z_{k},\,\!&lt;/math&gt;

Ketu &lt;math&gt;I_{xx}&lt;/math&gt; jep momentin e inercise rreth bushtit-&lt;math&gt;x&lt;/math&gt; kur objektet rrotullohen rreth aksit-x, &lt;math&gt;I_{xy}&lt;/math&gt; tregon momentin e inercise rreth aksit-&lt;math&gt;y&lt;/math&gt; kur objektet rrotullohen rreth aksit-&lt;math&gt;x&lt;/math&gt;, e keshtu me rradhe.

Keto madhesi mund te pergjithesohen tek nje object me nje densitet constant ne nje menyre te ngjashme me momentin skalar te inercise. Tani marrim
:&lt;math&gt;\mathbf{I}=\iiint_V  \rho(x,y,z)\left( r^2 \mathbf{E}_{3} - \mathbf{r}\otimes \mathbf{r}\right)\, dx\,dy\,dz,&lt;/math&gt;

ku &lt;math&gt;\mathbf{r}\otimes \mathbf{r}&lt;/math&gt; eshte [[produkti i jashtem]], '''E'''&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; eshte 3 &amp;here; 3 [[matrica njesi]], dhe ''V'' eshte nje rajon i hapesires qe e permban komplet objektin.

=== Derivimi i komponenteve te tensorit ===

Distanca &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; e nje therrmije tek &lt;math&gt;\mathbf{x}&lt;/math&gt; nga boshti i rrotullimit qe kalon permes origjines ne drejtimin e &lt;math&gt;\mathbf{\hat{n}}&lt;/math&gt; eshte 
&lt;math&gt; |\mathbf{x}-(\mathbf{x} \cdot \mathbf{\hat{n}}) \mathbf{\hat{n}}|&lt;/math&gt;. Duke perdorur formulen &lt;math&gt;I=mr^2 &lt;/math&gt; (dhe pak algjeber te thjeshte vektoriale) del se momenti i inercise e kesaj therrmije (rreth boshtit te rrotullimit qe kalon nga origjina ne drejtimin &lt;math&gt;\mathbf{\hat{n}}&lt;/math&gt; ) eshte 
&lt;math&gt; 
I=m(|\mathbf{x}|^2 (\mathbf{\hat{n}} \cdot \mathbf{\hat{n}})-(\mathbf{x} \cdot \mathbf{\hat{n}})^2).
&lt;/math&gt;
Kjo eshte nje [[formë kuadratike]] në &lt;math&gt;\mathbf{\hat{n}}&lt;/math&gt; dhe, pas disa manipulimesh algjebrike, kjo con tek nje formule tensoriale per momentin e inercise 

:&lt;math&gt;
{I} = m [n_1,n_2,n_3]\begin{bmatrix}
 y^2+z^2 &amp; -xy &amp; -xz \\
-y x &amp; x^2+z^2 &amp; -yz \\
-zx &amp; -zy &amp; x^2+y^2
\end{bmatrix} \begin{bmatrix}
 n_1 \\
 n_2\\
n_3
\end{bmatrix}
&lt;/math&gt;.

Kjo eshte formula ekzakte e dhene me poshte per momentin e inercise ne rastin e nje therrmije te vetme. Per shume therrmija duhet te kujtojme qe momenti i inercise eshte aditiv ne menyre qe te veme re qe kjo formule eshte korrekte.

=== Reduktimi ne nje madhesi skalare ===

=== Momentet principale te inercise ===


=== Teorema e aksit parallel ===

=== Madhesi te tjera mekanike ===

== Shikoni gjithashtu ==
* [[Lista e momenteve te inercise]]
* [[Lista e momenteve te tensoreve te inercise]]
* [[Energjia rrotulluese]]
* [[Teoreme e aksit paralel]]
* [[Teorema e aksit perpendikular]]
* [[Elipsoidi i Poinsots]] 

== Referime ==

* Goldstein H. (1980) ''Classical Mechanics'', 2nd. ed., Addison-Wesley. ISBN 0-201-02918-9

* Landau LD and Lifshitz EM. (1976) ''Mechanics'', 3rd. ed., Pergamon Press. ISBN 0-08-021022-8 (hardcover) and ISBN 0-08-029141-4 (softcover).

* Marion JB and Thornton ST. (1995) ''Classical Dynamics of Systems and Particles'', 4th. ed., Thomson. ISBN 0-03-097302-3

* Symon KR. (1971) ''Mechanics'', 3rd. ed., Addison-Wesley. ISBN 0-201-07392-7

* Tenenbaum, RA. (2004) ''Fundamentals of Applied Dynamics'', Springer. ISBN 0-387-00887-X

== Lidhje te jashtme ==
* [http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch04/ch04.html Angular momentum and rigid-body rotation in two and three dimensions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329113035/http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch04/ch04.html |date=29 mars 2010 }}
* [https://web.archive.org/web/20080701111812/http://www.physics.uoguelph.ca/tutorials/torque/Q.torque.inertia.html A table of moments of inertia]
* [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/mi.html Lecture notes on rigid-body rotation and moments of inertia]
* [http://kwon3d.com/theory/moi/iten.html The moment of inertia tensor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228181049/http://kwon3d.com/theory/moi/iten.html |date=28 shkurt 2009 }}
* [http://www.phy.hk/wiki/englishhtm/Balance.htm An introductory lesson on moment of inertia: keeping a vertical pole not falling down (Java simulation)]

[[Kategoria:Fizikë]]
[[Kategoria:Mekanikë]]
[[Kategoria:Mekanika Njutoniane]]</text>
      <sha1>akwljzlxx3bvrvjnkr9zng7zt8m7weu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Impulsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62570</id>
    <revision>
      <id>3057964</id>
      <parentid>3016522</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55739-41</username>
        <id>194572</id>
      </contributor>
      <comment>/* Shenime */</comment>
      <origin>3057964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7042" sha1="az5ve0s33amf4poo72ef4fiefisj01k" xml:space="preserve">Në [[Mekanika klasike|mekanikën klasike]], '''impulsi''' është madhësia vektoriale që jepet si prodhim i [[Masa|masës]] dhe [[Shpejtësia|shpejtësisë]] së një trupi. Duke qenë një madhësi vektoriale, ai ka nevojë për kah dhe drejtim. Nëse kemi një objekt me masë '''m''' dhe shpejtësi '''v''' atëherë impulsi i tij jepet me anë të formulës: &lt;math&gt;\vec{p} = m \cdot \vec{v}&lt;/math&gt;. Në sistemin SI, njësia matëse e impulsit është kilogram metër për sekondë ( kg*m/s), e cila është e njëvlershme me N/s.

[[Ligji i dytë i Njutonit|Ligji i Dytë i Njutonit]] shpall se shkalla e ndryshimit të impulsit të një trupi është e barabartë me forcën rezultante që vepron mbi të. Impulsi varet nga sistemi i referimit, por në çdo [[Sistemi i referimit|sistem referimi]] inercial ai ruhet, që do të thotë se nëse një [[sistem i mbyllur]] nuk ndikohet nga forcat e jashtme, impulsi i përgjithshëm i sistemit nuk ndryshon.

== Mendimi Njutonian ==
Impulsi është një madhësi vektoriale. Kjo do të thotë se ka edhe madhësi, drejtim edhe kah. Meqenëse impulsi ka një drejtim, ai mund të përdoret për të parashikuar drejtimin dhe shpejtësinë e lëvizjes së objekteve pasi ato përplasen. Më poshtë, vetitë themelore të Impulsit përshkruhen në një dimension. Ekuacionet vektoriale janë pothuajse identike me ekuacionet skalare.

=== Një pikë materiale ===
Ekuacioni i impulsit për një pikë materiale shprehet si: p = mv . Kjo do të thotë se nëse kemi një objekt me masë 10 kg që lëviz me shpejtësi 2 m/s atëherë impulsi i tij do të jepet si  p = mv = 10 kg * 2 m/s = 20 kg*m/s ose 20 N/s.

=== Shumë pika materiale ===
Impulsi i një sistemi pikash materiale jepet si shuma vektoriale e secilit prej impulseve. Në rastin më të thjeshtë, nëse dy grimca kanë masa ''m&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;'' dhe ''m&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'' dhe shpejtësi ''v&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;'' dhe ''v&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'' , impulsi i plotë i sistemit jepet si:

&lt;math&gt;p = p_1 + p_2&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;  = m_1v_1+m_2v_2&lt;/math&gt;

Në rastin e përgjithshëm, impulsi i më shumë se 2 grimcave mund të mblidhet sipas formulës: ( lexohet: shuma për çdo ''i'' , ku i është indeksi (shqip: numëruesi) unik për çdo trup, e prodhimit m&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;v&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;)

&lt;math&gt;p = \sum_i m_iv_i&lt;/math&gt;

Pra nëse kemi psh 10 trupa në sistem, duhet të llogarisim impulsin e secilit dhe më pas ti mbledhim ata. Për këtë duhet patur kujdes pasi duhet zgjedhur një drejtim dhe kah për t'iu referuar pasi një trup 1 kg që lëviz majtas me 10 m/s nuk e ka impulsin e barabartë me një trup 1 kg që lëviz djathtas me 10 m/s . Nëse sistemi do të zgjidhej djathtas, trupi 1 e ka impulsin -10 N/s ndërsa i dyti e ka +10 N/s. E kundërta do të ndodhë me një sistem të orientuar majtas.

=== Lidhja me forcën ===
Përcaktohet si [[integrali]] i [[forca|forcës]] në lidhje me [[koha|kohën]]:

:&lt;math&gt;\mathbf{I} = \int \mathbf{F}\, dt &lt;/math&gt;
ku
:'''I''' është impulsi (ndonjëhe shënohet me '''J'''),
:'''F''' është forca, dhe
: ''dt'' është një madhësi [[infinitezimal]]e e kohës.
Impulsi është një madhësi vektoriale që karakterizon lëvizjen e trupave Si dhe ka një drejtim dhe një vlerë numerike. 
Një derivim i thjeshtë duke përdorur [[Ligji i dytë i Njutonit|ligjin e dytë të Njutonit]] jep:

:&lt;math&gt;\mathbf{I} = \int \frac{d\mathbf{p}}{dt}\, dt &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mathbf{I} = \int d\mathbf{p} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\mathbf{I} = \Delta \mathbf{p} &lt;/math&gt;
ku
:'''p''' është [[vrulli|sasia e lëvizjes]] 

Kjo zakonisht quhet '''Teorema e impulsit'''.&lt;ref&gt;, për shembull, shikoni seksioni 9.2, page 257, te Serway (2004).&lt;/ref&gt;

Si rezultat, një impuls mund të shikohet si nje ndryshim i [[Vrulli|sasisë të lëvizjes]] te një objekti kur mbi të aplikohet një forcë. Impulsi mund të shprehet në një formë me të thjeshtë kur forca dhe masa janë të dyja konstante:

:&lt;math&gt;\mathbf{I} = \mathbf{F}\Delta t = m \Delta \mathbf{v} = \Delta\ p&lt;/math&gt;

ku
:'''F''' është forca ''konstante'' totale e aplikuar,
:&lt;math&gt;\Delta t&lt;/math&gt; është intervali kohor gjatë së cilës kjo force aplikohet,
:''m'' është masa konstante ''konstante'' e objektit,
:Δ'''v''' eshte ndyshimi i shpejtësisë së prodhuar nga forca në intervalin kohor të marrë në konsideratë, dhe
:mΔ'''v''' = Δ(m'''v''') është ndryshimi i sasisë të lëvizjes për trajektoren lineare.

Megjithatë, zakonisht ndodh që njëra ose te dyja keto madhësi ndryshojne.

Në kuptimin teknik, impulsi është një madhësi fizike, jo një ngjarje apo një force. Megjithatë termi ''impuls'' ndonjëherë përdoret per t'ju referuar një force që vepron shumë shpejt. Ky tip impulsi është i ''idealizuar'' në menyrë që ndryshimi i sasisë të lëvizjes i prodhuar nga forca ndodh pa zgjatje kohore. Kjo nuk është fizikisht e mundur, megjithatë koncepti matematik jepet nga [[funksioni Heaviside|funksioni shkallë]]. Megjithatë, kjo është shumë e dobishme për disa raste, si ne modelimin e përplasjeve ideale sidomos në lojrat kompjuterike ne [[motorin fizik]].

Impulsi ka te njëjtën njësi dhe dimension si sasia e lëvizjes ([[kilogram|kg]] [[metër për sekondë|m/s]] = [[njuton|N]]·[[sekonda|s]]). 

Duke përdorur matematikë elementare, Impulsi mund te llogaritet duke përdorur ekuacionin:

&lt;math&gt;\mathbf{F}t = \Delta\ p&lt;/math&gt;

&lt;math&gt; \Delta\ p &lt;/math&gt; mund te llogaritet, nëqoftëse shpejtësitë fillestare dhe finale njihen, duke përdorur &quot;m'''v(f)''' - m'''v(i)'''&quot; ose siç njihet ndryshe si &quot;mv - mu&quot;

ku
:'''F''' është forca ''konstante''e plotë e aplikuar,
:&lt;math&gt;t&lt;/math&gt; është intervali kohor gjatë së cilës forca aplikohet,
:''m'' është masa ''konstante'' e objektit.

== Shiko gjithashtu ==
* [[vrulli]]
* [[Dualiteti valë-grimcë]] përcakton impulsin për valët. Ruajtja e sasisë të lëvizjes gjatë një përplasje në këtë rast quhet[[Optika jolineare#Bashkimi i fazës|bashkim fazor]]. Aplikimet përfshinë:
** [[Efekti Kompton]]
** [[Optika jolineare]]
** [[Modulatori akusto-optik]]

== Shenime ==
{{reflist}}

== Bibliografi ==
* {{cite book|author=Serway, Raymond A.; Jewett, John W.|title=Physics for Scientists and Engineers|url=https://archive.org/details/physicsforscient0000serw_b7w2|edition=i gjashtë|publisher=Brooks/Cole|year=2004|id=ISBN 0-534-40842-7}}
* {{cite book|author=Tipler, Paul|title=Physics for Scientists and Engineers: Mechanics, Oscillations and Waves, Thermodynamics|url=https://archive.org/details/physicsforscient0002tipl|edition=i pestë|publisher=W. H. Freeman|year=2004|id=ISBN 0-7167-0809-4}}

== Lidhje te jashtme dhe referenca ==
* [http://www.rwc.uc.edu/koehler/biophys/2c.html Dynamics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060617001131/http://www.rwc.uc.edu/koehler/biophys/2c.html |date=17 qershor 2006 }}

&lt;!--Categories--&gt;

[[Kategoria:Madhësi fizike]]
[[Kategoria:Mekanikë klasike]]
[[Kategoria:Koncepte fizike themelore]]
[[Kategoria:Fizikë]]

[[de:Impuls#Kraftstoß]]
[[sv:Rörelsemängd#Impuls]]</text>
      <sha1>az5ve0s33amf4poo72ef4fiefisj01k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matteo Darmian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63525</id>
    <revision>
      <id>3057976</id>
      <parentid>3046284</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T17:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3057976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66630" sha1="aby9mpjss4b25tmgxzif0owezncbkan" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Matteo Darmian
| image = 20150616 - Portugal - Italie - Genève - Matteo Darmian.jpg
| image_size = 180px
| caption = Darmian duke luajtur për [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]] në 2015
| birth_date = {{Birth date and age|2|12|1989|df=y}}
| birth_place = [[Legnano]], [[Italia|Itali]]
| height = 1.82 m
| position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]]
| currentclub = [[Bologna F.C. 1909|Bologna]]
| clubnumber  = 36
| youthyears1 = 2000–2009 
| youthclubs1 = [[A.C. Milan|Milan]]
| years1 = 2006–2010
| clubs1 = [[A.C. Milan|Milan]]
| caps1 = 4
| goals1 = 0
| years2 = 2009–2010
| clubs2 = → [[Calcio Padova|Padova]] (huazim)
| caps2 = 20
| goals2 = 1
| years3 = 2010–2011
| clubs3 = [[Palermo F.C.|Palermo]]
| caps3 = 11
| goals3 = 0
| years4 = 2011–2015
| clubs4 = [[Torino F.C.|Torino]]
| caps4 = 133
| goals4 = 3
| years5 = 2015–2019
| clubs5 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
| caps5 = 60
| goals5 = 1
| years6 = 2019–2021
| clubs6 = [[Parma F.C.|Parma]]
| caps6 = 36
| goals6 = 1
| years7 = 2020–2021
| clubs7 = → [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim)
| caps7 = 26
| goals7 = 4
| years8 = 2021–2026
| clubs8 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]
| caps8 = 124
| goals8 = 7
| years9 = 2026–
| clubs9 = [[Bologna F.C. 1909|Bologna]]
| caps9 = 2
| goals9 = 0
| nationalyears1 = 2006 
| nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|Italia U17]] 
| nationalcaps1 = 7 
| nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 2006 
| nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane nën-18 e futbollit|Italia U18]] 
| nationalcaps2 = 5 
| nationalgoals2 = 0
| nationalyears3 = 2007–2008 
| nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane nën-19 e futbollit|Italia U19]] 
| nationalcaps3 = 11 
| nationalgoals3 = 0
| nationalyears4 = 2008–2009 
| nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane nën-20 e futbollit|Italia U20]] 
| nationalcaps4 = 7 
| nationalgoals4 = 0
| nationalyears5 = 2009 
| nationalteam5 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] 
| nationalcaps5 = 1 
| nationalgoals5 = 0
| nationalyears6 = 2014–2024
| nationalteam6 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] 
| nationalcaps6 = 46 
| nationalgoals6 = 2
| pcupdate = 17 tetor 2026
| ntupdate = 29 qershor 2024
}}
'''Matteo Darmian''' (&lt;small&gt;Italisht&lt;/small&gt; [[Gjuha italiane|[matˈtɛo darˈmjan]]]; lindur më [[2 dhjetor]] [[1989]]) është në [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrotjës]] për klubin italian [[Bologna F.C. 1909|Bologna]] dhe [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]].

Darmian e nisi karrierën e tij te [[A.C. Milan|Milani]], duke debutuar me ekipin e parë në vitin 2007 në moshën 16 vjeç. Në vitin 2009, ai u transferua te [[Padova Calcio|Padova]] në formë huazimi për një sezon, duke ndihmuar ekipin të shmangte rënjen në Lega Pro. Në vitin 2010, ai firmosi me [[Palermo F.C.|Palermon]] kurse një vit më pas kaloi te [[Torino F.C.|Torino]]. Pas katër sezoneve të suksesshme te Torino, Darmian u transferua te [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në [[Premier League|Premier Ligë]]. Gjatë qëndrimit të tij katër-vjeçar në [[Old Trafford]], Darmian fitoi tre trofe, përfshirë edhe [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] në vitin 2016. Në vitin 2019, ai u rikthye në Itali te [[Parma F.C.|Parma]] kurse në tetor 2020 u huazua te Interi, duke fituar kampionatin në sezonin e parë.

Pasi luajti me disa ekipe moshash, Darmian debutoi me ekipin e parë të Italisë në vitin 2014 dhe luajti në Kupën e Botës në Brazil. Ai gjithashtu ka luajtur në edicionet [[UEFA Euro 2016|2016]] dhe [[UEFA Euro 2024|2024]] të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]].

==Jeta e hershme==
Darmian u rrit duke luajtur futboll në sheshin kryesor të [[Rescaldina|Rescaldinës]],&lt;ref name=&quot;earlylife&quot;&gt;{{cite web|title=Italy's Darmian living the dream|publisher=FIFA|language=en|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=italy-s-darmian-living-the-dream-2383213.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140627054549/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=italy-s-darmian-living-the-dream-2383213.html|url-status=dead|archive-date=27 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; si dhe u stërvit nga babai i tij, Giovanni, i cili në atë kohë ishte trajner i ekipit U.S. Carcor, pjesë e të cilës më parë kanë qënë pjesë lojtarë si [[Marco Simone]] dhe [[Luigi Pogliana]].&lt;ref name=&quot;earlylife2&quot;&gt;{{cite web|title=Matteo Darmian e Francesca, tutti i gossip e vita privata del calciatore dei Mondiali 2014|url=http://www.gossippiu.com/2014/06/matteo-darmian-e-francesca-tutti-i.html|website=gossippiu.com|publisher=gossippiu|language=it|access-date=13 qershor 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prealpina.it/pages/da-rescaldina-al-brasile-26460.html|title=Da Rescaldina al Brasile|date=18 qershor 2014|publisher=Prealpina.it|access-date=8 gusht 2015|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilgiorno.it/legnano/cronaca/2014/06/17/1079783-Darmian-mondiali.shtml|title=Darmian il predestinato: &quot;Ha un dono naturale&quot;. La Carcor di Rescaldina si gode il suo Matteo|author=Cristiana Mariani|date=16 qershor 2014|publisher=Il Giorno|access-date=8 gusht 2015|language=it}}&lt;/ref&gt; Në fëmijërinë e tij ai luante shpesh si [[Mesfushori|mesfushor mbrojtës]] ose mesfushor qëndror.&lt;ref name=&quot;midfielder&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.squawka.com/en/news/matteo-darmian-i-was-a-midfielder-before-joining-ac-milan-as-a-youngster/845976#t70eq5QEs9egUYct.97|title=Matteo Darmian: I was a midfielder before joining AC Milan as a youngster|publisher=Squawka.com|author1=Billy Rooney|language=en|date=6 dhjetor 2016|access-date=18 tetor 2018}}&lt;/ref&gt; Ai u zbulua nga [[Beniamino Abate]], një ish portier i cili ishte në [[Lombardi]] për të zbuluar talente si skauti i [[A.C. Milan|Milanit]].&lt;ref name=&quot;earlylife&quot;/&gt;

==Karriera me klube==
===Milan===
Në vitin 2000, Darmian u bë pjesë e akademisë së Milanit.&lt;ref&gt;Brochure Pre Palermo-Inter, Unione Sportiva Città di Palermo, 17 September 2010, p. 5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Giovanissimi Nazionali 2003/2004|url=http://www.acmilan.com/MostraInfo.asp?id_info=18942|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20040606084629/http://www.acmilan.com/MostraInfo.asp?id_info=18942|archive-date=6 qershor 2004|access-date=20 gusht 2010}}&lt;/ref&gt; Ai debutoi me ekipin e parë më 28 nëntor 2006, në moshën 16 vjeç, në një ndeshje kupe kundër [[Brescia Calcio|Brescias]], duke zëvëndësuar [[Kakha Kaladze]] në përfundim të pjesës së parë.&lt;ref name=&quot;Profile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&amp;idStagione=15&amp;idPersona=7162&amp;name=Darmian%20Matteo|title=A.C. Milan – Matteo Darmian|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|access-date=9 shtator 2009|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090702204911/http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&amp;idStagione=15&amp;idPersona=7162&amp;name=Darmian%20Matteo|archive-date=2 korrik 2009}}&lt;/ref&gt;

Debutimi i tij në [[Serie A]] erdhi në moshën 17 vjeç në fitoren 3–2 kundër [[Udinese Calcio|Udineses]] më 19 maj 2007, duke zëvëndësuar [[Giuseppe Favalli]]n në minutën e 67të.&lt;ref name=&quot;Profile&quot;/&gt; Gjatë sezonit 2007–08, Darmian u bë kapiteni i ekipit të të rinjëve si dhe u aktivizua në një tjetër ndeshje të kupës me ekipin e parë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2009/03/sport/calcio/calcio-storie-varie/zunino-storia-giovani/zunino-storia-giovani.html|author1=Corrado Zunino|title=Da Motta a Giovinco. L'Italia fa giocare i suoi ragazzi|publisher=La Repubblica|language=it|date=31 mars 2009|access-date=17 shkurt 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.palermo24.net/?action=read&amp;idnotizia=3877|author1=Marco Palmeri|title=La giusta alternativa|date=15 gusht 2010|access-date=18 gusht 2010|language=it}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Në sezonin e ardhshëm, Darmian, tashmë 19 vjeç, u aktivizua në tre ndeshje në kampionat. Ai u largua pas përfundimit të sezonit.

====Huazimi te Padova====
Më 17 korrik 2009, Darmian u huazua te [[Calcio Padova|Padova]] në [[Serie B]] për sezonin 2009–10.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698|title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova|date=1 shtator 2009|website=padovacalcio.it|publisher=Padova Calcio|access-date=31 gusht 2009|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698|archive-date=23 gusht 2009}}&lt;/ref&gt; Ai bëri debutimin e tij me klubin më 28 nëntor 2009 në një humbje në shtëpi kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.padovacalcio.it/archivionews.php?id=2952|title=Padova–Vicenza 1–2|date=1 dhjetor 2009|website=padovacalcio.it|publisher=Padova Calcio|access-date=28 nëntor 2009|language=it}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Më 20 shkurt 2010, ai shënoi golin e parë si profesionist në barazimin 2–2 kundër [[S.S.C. Ancona|Anconës]] në ndeshjen e javës së 26të të kampionatit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/video/gol/serie_b/highlights/giornata_26/2010/02/21-20185/Ancona-Padova+2-2|title=Ancona-Padova 2-2|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=20 shkurt 2010|access-date=21 shkurt 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140601050257/http://www.corrieredellosport.it/video/gol/serie_b/highlights/giornata_26/2010/02/21-20185/Ancona-Padova+2-2|archive-date=1 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Darmian e mbylli sezonin 2009–10 duke luajtur 20 ndeshje në kampionat. Padova e mbylli kampionatin në vendin e 19të por e siguroi qëndrimin në Serie B pasi fitoi ndeshjen play-off kundër [[U.S. Triestina Calcio 1918|Triestinës]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieB/12-06-2010/padova-che-impresa-7169530102.shtml|author1=Dante di Ragogna|title=Padova, che impresa. Retrocede la Triestina|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 qershor 2010|access-date=6 tetor 2011}}&lt;/ref&gt; Më 22 qershor, Padova njoftoi se Darmian do të rikthehet te Milani, duke i dhënë fund huazimit; përveç ndeshjeve me ekipin e parë, Darmian u aktivizua një ndeshje me ekipin Primavera.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.padovacalcio.it/news/2010/0-News/3192-calciomercato|title=Calciomercato|publisher=Calcio Padova|language=it|date=23 qershor 2010|access-date=17 shkurt 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030170655/http://www.padovacalcio.it/news/2010/0-News/3192-calciomercato|archive-date=30 tetor 2013}}&lt;/ref&gt;

===Palermo===
[[Skeda:Matteo_Darmian.jpg|parapamje|160px|Darmian në aksion me Palermon kundër CSKA Moskës në Ligën e Evropës, 2010.]]
Më 11 korrik 2010, Darmian i'u bashkua [[Palermo F.C.|Palermos]] në fazën përgatitore para-sezonale në [[Austri]] pasi klubi kishte arritur një marrëveshje paraprake me Milanin për transferimin e lojtarit.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ilpalermocalcio.it/it/0910/news_scheda.jsp?id=20988|publisher=U.S. Città di Palermo|language=it|access-date=11 korrik 2010|date=11 korrik 2010|title=Da domani i rosa in ritiro|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Një ditë më pas, klubet zyrtarizuan transferimin në formën e bashkpronësisë për 800,000 €.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ilpalermocalcio.it/it/0910/news_scheda.jsp?id=20994|publisher=U.S. Città di Palermo|language=it|access-date=12 korrik 2010|date=12 korrik 2010|title=Matteo Darmian al Palermo|archive-date=16 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716165334/http://www.ilpalermocalcio.it/it/0910/news_scheda.jsp?id=20994|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2010/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_10.pdf|title=Relazioni e bilancio al 31 dicembre 2010|date=prill 2011|access-date=13 qershor 2011|publisher=A.C. Milan|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515220657/http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2010/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_10.pdf|archive-date=15 maj 2012|page=50}}&lt;/ref&gt;

Darmian bëri debutimin e tij me Palermon më 16 shtator kundër [[AC Sparta Praga|Sparta Pragës]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]]; ky ishte debutimi i tij në kompeticionet evropiane.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2011/matches/round=2000128/match=2002923/postmatch/report/index.html|title=Il Palermo si arrende a Praga|publisher=UEFA|language=it|date=16 shtator 2010|access-date=17 shkurt 2013}}&lt;/ref&gt; Debutimi i tij në kampionat erdhi në fitoren 3–1 kundër [[Juventus F.C.|Juventusit]] në javën e 4të; ai u aktivizua si zëvëndësues në vend të [[Javier Pastore]]s.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Juventus 1 – 3 Palermo|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Palermo/25279|website=legaseriea.it|publisher=Lega Serie A|access-date=14 maj 2014|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140515135815/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Palermo/25279|archive-date=15 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Më 6 shkurt 2011, ai luajti ndeshjen e parë si titullar në fitoren 4–2 kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në transfertë, duke u zëvëndësuar në minutën e 33të për shkak të një dëmtimi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Per Darmian diatrazione muscolare|url=http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=22618|website=palermocalcio.it|access-date=14 maj 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20140514112642/http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=22618|archive-date=14 maj 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai e mbylli sezonin duke luajtur 16 ndeshje në të gjitha kompeticionet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttopalermo.net/?action=read&amp;idnotizia=33428|author=Giovanni Chinnici|publisher=Tutto Palermo|language=it|title=Palermo, Darmian si candida quale vice Cassani|date=16 mars 2011|access-date=17 shkurt 2013}}&lt;/ref&gt;

===Torino===
Pasi Milani dhe Palermo rinovuan kontratën e bashkpronësisë së lojtarit më 23 qershor 2011,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?uuid=03906b62-a7b9-4a9d-b2f8-4e87e36e4c8e&amp;groupId=10192|website=Legaseriea.it|language=it|title=Risol. Acc. Part.|access-date=12 maj 2014|page=2|format=pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723184534/http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?uuid=03906b62-a7b9-4a9d-b2f8-4e87e36e4c8e&amp;groupId=10192|archive-date=23 korrik 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Comuicato compartecipazioni|url=http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24431|website=palermocalcio.it|publisher=U.S. Città di Palermo|access-date=12 maj 2014|language=it|trans-title=Darmian dhe Glik huazohen te Torino|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512212957/http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24431|archive-date=12 maj 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Darmian u huazua te [[Torino F.C.|Torino]] në Serie B më 12 korrik.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Darmian e Glik ceduti al Torino|url=http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24636|website=palermocalcio.it|publisher=U.S. Città di Palermo|access-date=12 maj 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013072332/http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24636|archive-date=13 tetor 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai debutoi me ekipin më 13 gusht në ndeshjen e raundit të dytë të kupës kundër [[A.C. Lumezzane|Lumezzanne]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino vs. Lumezzane 1 – 0|url=https://it.soccerway.com/matches/2011/08/13/italy/coppa-italia/torino-fc/ac-lumezzane/1182974/|publisher=Soccerway|language=en|access-date=12 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Më 30 tetor, ai shënoi golin e parë me Torinon në suksesin 2–1 kundër [[Empoli F.C.|Empolit]] në shtëpi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino-Empoli 2 1|url=http://www.legaserieb.it/it/serie-b/campionato/matchreport/-/match-report/Torino-Empoli/35839|website=legaserieb.it|publisher=Lega Serie b|access-date=12 maj 2014|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512220501/http://www.legaserieb.it/it/serie-b/campionato/matchreport/-/match-report/Torino-Empoli/35839|archive-date=12 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Më 13 nëntor, ai pësoi një dëmtim në ndeshjen kundër [[A.S. Bari|Barit]], duke qëndruar jashtë fushave për më shumë se një muaj.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino grave infortunio per lex rosanero darmian|url=http://www.tuttopalermo.net/altre-squadre/torino-grave-infortunio-per-l-ex-rosanero-darmian-40563|website=tuttopalermo.net|language=it|access-date=16 prill 2014}}&lt;/ref&gt; Ai regjistroi 33 ndeshje në kampionat në sezonin e tij të parë me Torinon, i cili u rikthye në Serie A.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbnation.com/soccer/2012/8/21/3257891/serie-a-2012-2013-preview-torino|title=Serie A Previews: Grande Torino Returns|publisher=SB Nation|author=Kirsten Schlewitz|language=en|date=21 gusht 2012|access-date=8 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;

Më 20 korrik 2012, Palermo bleu edhe gjysmën tjetër të kartonit të Darmian nga Milani për 500,000 €.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2012/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_12.pdf|title=AC Milan Group 2012 annual report|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501041522/http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2012/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_12.pdf|archive-date=1 maj 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tuttopalermo.net&quot;&gt;{{cite web|title=Palermo, Succi al Cesena e Darmian al Torino|url=http://www.tuttopalermo.net/calcio-mercato/palermo-succi-al-cesena-e-darmian-al-torino-45965|website=tuttopalermo.net|access-date=12 maj 2014|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Partecipazioni|url=http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?p_l_id=58608&amp;folderId=159875&amp;name=DLFE-47629.pdf|website=Legaseriea.it|page=2|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130626172007/http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?p_l_id=58608&amp;folderId=159875&amp;name=DLFE-47629.pdf|archive-date=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai u rikthye te Torino në formën e bashkpronësisë për 825,000 €.&lt;ref name=&quot;tuttopalermo.net&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Palermo2013bilancio&quot;&gt;US Città di Palermo SpA ''bilancio'' (raporti financiar dhe llogaritë) më 30 qershor 2013, PDF i blerë nga  [[Camera di Commercio, Industria, Agricoltura e Artigianato|CCIAA]] (në italisht)&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit 2012–13, ai u aktivizua në 30 ndeshje në kampionat dhe një në kupë. Pas përfundimit të sezonit, Torino e bleu kartonin e tij për 1.5 milion €.&lt;ref name=&quot;Palermo2013bilancio&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://palermocalcio.it/it/1314/news/scheda.php?id=28573|title=Glik e Darmian comproprieta' risolte a favore del Torino|website=palermocalcio.it|publisher=U.S. Citta' di Palermo|language=it|access-date=13 nëntor 2014|archive-date=8 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708000359/http://palermocalcio.it/it/1314/news/scheda.php?id=28573|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 2013–14, Darmian ishte titullar i padiskutueshëm në formacion, duke u aktivizuar në 37 ndeshje në Serie A. Torino e mbylli kampionatin në vendin e 7të, duke u kualifikuar në fazën eleminatore të Ligës së Evropës pasi [[Parma F.C.|Parma]], e cila ishte renditur më lartë se Torino, u pezullua nga kompeticionet evropiane nga [[UEFA]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hereisthecity.com/en-gb/2014/10/20/why-manchester-united-wont-get-darmian-in-january/|title=Why Manchester United won't get Darmian in January|publisher=Here Is The City|language=en|access-date=22 shkurt 2015|archive-date=22 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222070451/http://hereisthecity.com/en-gb/2014/10/20/why-manchester-united-wont-get-darmian-in-january/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Darmian ishte pjesë e [[Ekipi i Vitit i Serie A|Ekipit të Vitit të Serie A]] sëbashku me shokun e ekipit [[Ciro Immobile]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|title=Serie A, Gran Galà del Calcio Aic. Tutte le frasi e i premi|date=15 dhjetor 2014|publisher=Tuttosport|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118110540/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|archive-date=18 janar 2016}}&lt;/ref&gt; Më 18 maj 2014, ai luajti ndeshjen e tij të 100të me Torinon në barazimin 2–2 në [[Stadio Artemio Franchi]] kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fiorentina VS. Torino 2 – 2|url=https://it.soccerway.com/matches/2014/05/18/italy/serie-a/acf-fiorentina/torino-fc/1552217/?ICID=PL_MS_10|publisher=Soccerway|language=en|access-date=21 maj 2014}}&lt;/ref&gt;

Darmian luajti ndeshjen e tij të parë të sezonit 2014–15 në fitoren 4–0 kundër ekipit suedez [[IF Brommapojkarna]] në ndeshjen e dytë të raundit të tretë kualifikues të Ligës së Evropës, duke regjistruar golin e tij të parë në kompeticionet evropiane.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino vs. Brommpojkarna 4 – 0|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/08/07/europe/uefa-cup/torino-fc/ildrottsforening--brommapojkarna/1802665/|publisher=Soccerway|language=en|access-date=8 gusht 2014}}&lt;/ref&gt; Më 29 tetor, ai shënoi golin e vetëm në fitoren kundër Parmës; ky ishte goli i tij i parë në Serie A.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.soccerway.com/matches/2014/10/29/italy/serie-a/torino-fc/parma-fc/1836277/|title=Torino vs. Parma 1 – 0|publisher=Soccerway|language=en|access-date=29 tetor 2014}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai shënoi një tjetër gol në Ligën e Evropës, në suksesin 5–1 kundër [[F.C. Copenhagen|Copenhagenit]] në Danimarkë në fazën e grupeve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/1_gol_europaleague/2014/video/64612/copenaghen-torino-1-5.shtml|title=Copenaghen-Torino 1–5 – Calcio – Sportmediaset|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 gusht 2024|archive-date=11 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211215521/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/1_gol_europaleague/2014/video/64612/copenaghen-torino-1-5.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Darmian vazhdoi të ishte protagonist në Evropë, duke shënuar një gol vendimtar kundër [[Athletic Bilbao]]; goli i tij i dha Torinos një fitore historike 3–2 në [[Estadio San Mamés]] si dhe kualifikimin në raundin e 16-tave.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://it.soccerway.com/matches/2015/02/26/europe/uefa-cup/athletic-club/torino-fc/1974621/|title=Athletic Bilbao vs. Torino 2 – 3|publisher=Soccerway|language=it|access-date=26 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/torino/2015/02/26/news/athletic_bilbao-torino_2-3_darmian_manda_i_granata_agli_ottavi-108287485/|title=Athletic Bilbao-Torino 2–3: Darmian manda i granata agli ottavi|date=26 shkurt 2015|publisher=La Repubblica|language=it}}&lt;/ref&gt; Ai e mbylli sezonin me 47 ndeshje dhe pesë gola në të gjitha kompeticionet.

===Manchester United===
[[Skeda:Manchester United v Hull City, January 2017 (14).JPG|parapamje|majtas|Darmian duke luajtur me Manchester United në një ndeshje kundër Hull Cityt, janar 2017.]]
Më 11 korrik 2015, Darmian u transferua te klubi anglez [[Manchester United F.C.|Manchester United]] për një shifër të pazbuluar, e cila besohej të ishte 12.7 milion £. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare me mundësi rinovimi edhe për një vit tjetër.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.koha.net/?id=6&amp;l=66018|title=Zyrtare: Darmian në United|publisher=Koha.net|language=sq|date=11 korrik 2015|accessdate=20 janar 2020}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Darmian bëri debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]] më 8 gusht në fitoren 1–0 kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamit]] në javën hapëse të sezonit 2015–16.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Alistair Magowan|title=Man Utd 1–0 Tottenham|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33744640|access-date=8 gusht 2015|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 gusht 2015}}&lt;/ref&gt; Ai u shpall lojtari i muajit i klubit për gushtin, duke fituar çmimin e parë individual në karrierë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Sep/matteo-darmian-wins-manchester-united-player-of-the-month-award-for-august-2015.aspx|title=Matteo Darmian wins Manchester United's Player of the Month award|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|access-date=10 shtator 2015}}&lt;/ref&gt;

Në prill 2016, Darmian shënoi golin e tij të parë në Premier Ligë me një gjuajtje nga distanca në fitoren 2–0 kundër [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35733434|title=Manchester United 2–0 Crystal Palace|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=20 prill 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espnfc.us/barclays-premier-league/match/422366/manchester-united-crystal-palace/report|title=Matteo Darmian stunner seals Man United win over Crystal Palace|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 prill 2016|access-date=21 prill 2016}}&lt;/ref&gt; Ai u shpall lojtari i ndeshjes dhe e konsideroi këtë gol si më të bukurin e karrierës së tij.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/Apr/player-reaction-matteo-darmian-reflects-on-first-goal-for-Manchester-United.aspx|title=Darmian hails best goal of his career|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|access-date=20 prill 2016}}&lt;/ref&gt; Më 21 maj, ai luajti si zëvëndësues në finalen e kupës, ku Manchester United mposhti Crystal Palace me rezultatin 2–1; ky ishte trofeu i tij i parë në karrierë.&lt;ref name=&quot;2016FACupFinal&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36292265|title=Crystal Palace 1–2 Manchester United|author1=Phil McNulty|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 maj 2016|access-date=18 maj 2019}}&lt;/ref&gt;

Darmian e humbi vendin e tij si titullar në gjysmën e dytë të sezonit 2016–17. Në triumfin në Ligën e Evropës, ai u aktivizua në 7 ndeshje, përfshirë edhe finalen e fituar 2–0 kundër [[AFC Ajax|Ajaxit]], duke arritur suksesin e tij të parë në kompeticionet evropiane.&lt;ref name=&quot;2017EuropaLeagueFinal&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40004559|title=Ajax 0–2 Manchester United|author1=Phil McNulty|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2017|access-date=18 maj 2019}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit të ardhshëm, Darmian u la rregullisht në stol nga trajneri [[José Mourinho]], duke u aktivizuar në vetëm 8 ndeshje në kampionat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=45704&amp;season_id=150|title=Games played by Matteo Darmian in 2017/2018|website=Soccerbase|language=en|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt; Pas përfundimit të sezonit, media spekulloi se Darmian do të largohej nga klubi, por ai në fund qëndroi për sezonin 2018–19.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Luke Edwards|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/07/27/matteo-darmian-still-keen-leave-manchester-united/|title=Matteo Darmian still keen to leave Manchester United|newspaper=The Telegraph|language=en|location=Londër|date=27 korrik 2018|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Adam Higgins|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/jose-mourinho-believes-matteo-darmian-will-stay-at-man-united|title=Jose: I think Darmian will stay at United|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|date=17 gusht 2018|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt; Edhe pas largimit të Mourinhos, Darmian nuk gjeti hapsira nën drejtimin e trajnerit të ri [[Ole Gunnar Solskjær]], i cili në një rast e aktivizoi si qëndër-mbrojtës në fitoren 2–0 kundër [[Reading F.C.|Reading]] në kupë më 5 janar 2019;&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Matt Davis|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46706809|title=Manchester United 2–0 Reading|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 janar 2019|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt; performanca e tij u lavdërua nga trajneri norvegjez.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jamie Allen|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/ole-gunnar-solskjaer-reaction-to-fa-cup-tie-with-reading|title=Solskjær pleased with FA Cup progress|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|date=5 janar 2019|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt;

===Parma===
Më 2 shtator 2019, Darmian u rikthye në Italia duke u transferuar te [[Parma F.C.|Parma]] në një marrëveshje katër-vjeçare.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/182163/parma-siguron-darmianin/|title=Parma siguron Darmianin|publisher=Koha.net|language=sq|date=2 shtator 2019|accessdate=20 janar 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zeri.info/sport/284582/zyrtare-mbrojtesi-largohet-nga-manchester-united-firmos-me-klubin-italian/|title=Zyrtare: Mbrojtësi largohet nga Manchester United, firmos me klubin italian|publisher=Zëri.info|language=sq|date=2 shtator 2019|accessdate=20 janar 2020}}&lt;/ref&gt; Debutimi i tij erdhi trembëdhjetë ditë më pas në humbjen 3–1 kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke asistuar golin e vetëm të Parmës të shënuar nga [[Antonino Barillà]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/09/15/news/parma-cagliari_1-3_ceppitelli_e_simeone_sbloccano_i_sardi-236089879/|title=Parma-Cagliari 1-3, Ceppitelli e Simeone sbloccano i sardi|publisher=La Repubblica|language=it|date=15 shtator 2019}}&lt;/ref&gt; Goli i tij i vetëm me klubin erdhi më 25 korrik në fitoren 2–1 në transfertë kundër Brescias.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-brescia-parma-1-2-kulusevski-la-risolve-con-un-gioiello-nel-finale_21127668-202002a.shtml|title=Serie A, Brescia-Parma 1-2: Kulusevski la risolve con un gioiello nel finale|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=25 korrik 2020}}&lt;/ref&gt;

===Internazionale===
[[Skeda:FC Salzburg gegen Inter Mailand (Testspiel 2023-08-09) 60.jpg|parapamje|djathtas|Darmian gjatë një ndeshje miqësore kundër Red Bull Salzburgut, 9 gusht 2023.]]
Pasi luajti tre ndeshjet e para të sezonit të ri me Parmën, më 5 tetor 2020, Darmian u transferua te [[F.C. Internazionale Milano|Interi]] në formë huazimi me detyrim blerje.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://parmacalcio1913.com/2020/10/05/matteo-darmian-ceduto-allinter-a-titolo-temporaneo/|title=Matteo Darmian ceduto all'Inter|publisher=Parma Calcio 1913|language=it|date=5 tetor 2020|access-date=8 gusht 2024|archive-date=5 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405234351/https://parmacalcio1913.com/2020/10/05/matteo-darmian-ceduto-allinter-a-titolo-temporaneo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2020/10/05/matteo-darmian-inter-calciomercato.html|title=Matteo Darmian è un nuovo calciatore dell'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=5 tetor 2020}}&lt;/ref&gt; Ai debutoi me ''Zikaltrit'' më 21 tetor në barazimin 2–2 kundër [[Borussia Mönchengladbach]] në ndeshjen hapëse të fazës së grupeve të Ligës së Kampioneve.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/21-10-2020/champions-inter-borussia-moenchengladbach-2-2-doppio-lukaku-salva-conte-390187904803.shtml|title=Il solito Lukaku salva l'Inter, Gladbach ripreso al 90': a San Siro è 2-2|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=21 tetor 2020}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai luajti ndeshjen e parë në kampionat në fitoren 2–0 në transfertë kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Genoa/24-10-2020/genoa-inter-0-2-gol-lukaku-d-ambrosio-390273969004.shtml|title=Inter, ci pensa sempre Lukaku: il Genoa non fa male e Conte si rilancia|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 tetor 2020}}&lt;/ref&gt; Më 1 dhjetor, në ndeshjen e kthimit kundër Borussia Mönchengladbach, Darmian shënoi golin e parë me Interin në një fitore 3–2 në transfertë.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/01-12-2020/champions-inter-vince-col-borussia-spera-ancora-ottavi-3901322325200.shtml|title=Impresa Inter: vince 3-2 in casa del Borussia M. e spera ancora nella qualificazione|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 dhjetor 2020}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit të tij të parë me Interin, Darmian ishte rezerva e [[Achraf Hakimi]]t, por gjithsesi dha një kontribut shumë të rëndësishëm në fitoren e ''[[Scudetto]]s''; më 28 shkurt, ai shënoi golin e parë në kampionat me Interin në fitoren 3–0 kundër Genoas.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/28-02-2021/inter-genoa-3-0-gol-lukaku-darmian-sanchez-conte-7-milan-4001074761718.shtml|title=L'Inter non si ferma più: travolge il Genoa|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=28 shkurt 2021}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu i dhuroi fitoren Interit në ndeshjet kundër Cagliarit dhe [[Hellas Verona F.C.|Hellas Veronës]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/11-04-2021/inter-cagliari-gol-darmian-regala-undicesima-fila-41064702313.shtml|title=L'Inter non si ferma più. E ora sono 11: i punti sul Milan e le vittorie di fila|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 prill 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/25-04-2021/inter-verona-1-0-darmian-uomo-destino-scudetto-un-passo-410468996100.shtmll|title=Darmian fa godere l'Inter: lo scudetto è sempre più vicino|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=25 prill 2021}}&lt;/ref&gt; Në fund të sezonit, Darmian fitoi titullin e parë të Serie A, kurse për Interin ishte suksesi i parë pas 11 vitesh.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/56964913|title=Inter Milan: Italian giants win first Serie A for 11 years|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 maj 2021|access-date=2 maj 2021|archive-date=3 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803205004/https://www.bbc.com/sport/football/56964913|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin e ardhshëm, pas largimit të Hakimit, Darmian u bë titullar në formacion 3–5–2 të trajnerit të ri [[Simone Inzaghi]]. Gjatë kësaj kohe, ai u dallua për performancat e tij në ndeshjet kundër Milanit dhe [[S.S.C. Napoli|Napolit]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/22-11-2021/inter-ranocchia-darmian-certezze-italiane-inzaghi-43084511396.shtml|title=Inter, Ranocchia e Darmian certezze italiane|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=22 nëntor 2021}}&lt;/ref&gt; Më 12 janar 2022, ai fitoi trofeun e dytë zikaltër, Superkupën e Italisë, me Interin që mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 falë një goli të [[Alexis Sánchez]], i asistuar nga Darmian, në momentet e fundit të ndeshjes;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}&lt;/ref&gt; kjo ishte gjithashtu ndeshja e tij e 50të me Interin.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.internews24.com/inter-darmian-taglia-il-traguardo-delle-50-presenze-in-maglia-nerazzurra/|title=Inter, Darmian taglia il traguardo delle 50 presenze in maglia nerazzurra|website=Inter News 24|date=13 janar 203w|language=it|access-date=1 shkurt 2023}}&lt;/ref&gt; Më 11 maj, Darmian fitoi edhe kupën me Interin që fitoi 4–2 sërisht kundër Juventusit në finale.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 2022–23, Darmian e fitoi sërisht superkupën me Interin që mposhti Milanin 3–0 në [[Rijad]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/18-01-2023/festa-inter-supercoppa-milan-travolto-3-0-le-magie-dzeko-lautaro-4502025932164.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Milan travolto 3-0 con le magie di Dzeko e Lautaro!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 janar 2023}}&lt;/ref&gt; Më 31 janar, ai shënoi golin e parë në kupë në suksesin minimal 1–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], duke kualifikuar ekipin në çerek-finale.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2023/01/calcio-coppa-italia-quarti-finale-inter-atalanta-a810e6cf-dc60-4f21-b194-2c825c19c45f.html|title=Coppa Italia, Inter-Atalanta 1-0: un diagonale di Darmian stende la Dea|author1=Redaksioni i Rainews|publisher=RaiNews|date=31 janar 2023|language=it|access-date=3 shkurt 2023}}&lt;/ref&gt; Për shkak të dëmtimit të [[Milan Škriniar]], Darmian u aktivizua si qëndër-mbrojtës në mbrojtjen me tre, duke zhvilluar performanca pozitive.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.europacalcio.it/darmian-la-certezza-nerazzurra-272136/|title=Darmian, la certezza nerazzurra|publisher=Europa Calcio|language=it|date=24 shkurt 2024|access-date=8 shkurt 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/14-03-2023/porto-inter-darmian-confermato-difesa-dzeko-coppia-lautaro-460658917490_amp.shtml|title=Inter, le scelte di Inzaghi: in difesa c'è Darmian. Davanti Dzeko con Lautaro|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=14 mars 2024|access-date=8 shkurt 2024}}&lt;/ref&gt; Më 19 mars, në humbjen 1–0 kundër Juventusit në [[Allianz Stadium]], Darmian luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/100-presenze-darmian-inter|title=100 presenze Darmian|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|date=20 mars 2023|language=it|access-date=20 mars 2023}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai fitoi Kupën e Italisë sërisht pasi ''Zikaltrit'' fituan 2–1 me përmbysje në finalen kundër Fiorentinës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/24-05-2023/inter-vince-coppa-italia-2-1-fiorentina-doppietta-lautaro-4601738135825.shtml|title=Lautaro mostruoso, Fiorentina ribaltata: la Coppa Italia è dell'Inter!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 maj 2023}}&lt;/ref&gt; Më 10 qershor, ai luajti si titullar në humbjen 1–0 kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]] në finalen e Ligës së Kampioneve.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/10-06-2023/champions-manchester-city-inter-1-0-decide-gol-rodri-4601993003254.shtml|title=Inter, che peccato! Gioca alla pari col City, ma la Champions è di Guardiola|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=10 qershor 2023}}&lt;/ref&gt;

Më 12 dhjetor 2023, në barazimin pa gola kundër [[Real Sociedad]]it në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve, Darmian luajti për herë të parë si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i ekipit, kjo për shkak të mungesës së [[Lautaro Martínez]]it, [[Nicolò Barella|Nicolò Barellës]] dhe [[Stefan de Vrij]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fcinter1908.it/primo-piano/inter-sociedad-darmian-capitano/|title=Inter-Real Sociedad, sarà Darmian a indossare la fascia da capitano|website=fcinter1908.it|language=it|date=12 dhjetor 2023|access-date=12 dhjetor 2023}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2025.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/rinnovo-darmian-inter-2025|title=L'Inter e Matteo Darmian insieme fino al 2025|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=30 dhjetor 2023|access-date=31 dhjetor 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/30-12-2023/scattata-l-opzione-nel-contratto-di-darmian-restera-all-inter-fino-al-30-giugno-2025.shtml|title=È scattata l'opzione nel contratto di Darmian: resterà all'Inter fino al 2025|author=Andrea Ramazzotti|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=30 dhjetor 2023|access-date=31 dhjetor 2023}}&lt;/ref&gt; Më 28 shkurt 2024, Darmian shënoi golin e parë të sezonit në fitoren 4–0 në kampionat kundër Atalantës.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/28-02-2024/inter-atalanta-4-0-gol-di-darmian-lautaro-dimarco-e-frattesi.shtml|title=Questa Inter è devastante: 4-0 anche all'Atalanta e Juve a -12, scudetto sempre più vicino|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=28 shkurt 2024|access-date=1 mars 2024}}&lt;/ref&gt; Në përfundim të sezonit, Interin e fitoi sërisht kampionatin, duke dominuar përgjatë gjithë sezonit; ky kshte titulli i dytë i karrierës së Darmian.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/22-04-2024/milan-inter-derby-scudetto-risultato-live-diretta-serie-a.shtml|title=FINALE Milan-Inter 1-2: nerazzurri campioni d'Italia!|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 prill 2024|language=it|access-date=23 prill 2024}}&lt;/ref&gt;

==Karriera ndërkombëtare==
===Të rinjtë===
Pas kishte luajtur me ekipet nën-17 dhe nën-18, Darmian bëri debutimin e tij me ekipin nën-19 në qershor 2007 pasi u thirr nga trajneri [[Francesco Rocca]]. Në Kampionatin Evropian 2008, ai luajti rregullisht si titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes. Në vitin 2009, ai luajti shtatë ndeshje me ekipin nën-20 në [[Lojërat Mesdhetare 2009]].

Më 25 mars 2009, Darmian luajti ndeshjen e parë me [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]] në barazimin 2–2 në miqësoren kundër [[Kombëtarja austriake nën-21 e futbollit|Austrisë]] në [[Vjenë]]. Kjo ishte ndeshja e vetme që ai luajti në këtë kategori.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2009/03/25/under21.shtml|title=L'Under riparte con un pari: e Casiraghi scopre Paloschi|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Luca Taidelli|date=25 mars 2009}}&lt;/ref&gt;

===Ekipi i parë===
[[Skeda:20150616 - Portugal - Italie - Genève - Matteo Darmian 2.jpg|parapamje|majtas|Darmian në aksion gjatë ndeshjes miqësore kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në Gjenevë, Zvicër.]]
Në mars 2014, Darmian mori ftesën e parë në [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren e parë]] nga trajneri [[Cesare Prandelli]] si pjesë e një grumbullimi tre ditor për të vlerësuar lojtarët e rinjë para nisjes së [[2014 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2014]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Stage a Roma dal 10 al 12 marzo: Sono 31 i convocati di Prandelli|url=http://www.figc.it/it/204/39145/2014/03/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|access-date=15 prill 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626110530/http://www.figc.it/it/204/39145/2014/03/News.shtml|archive-date=26 qershor 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu u ftua në grumbullimin e rradhës në prill.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Test a coverciano: Prima chiamata per Romulo e Berardi, torna Cassano|url=http://www.figc.it/it/204/2523796/2014/04/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|access-date=14 maj 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924050254/http://www.figc.it/it/204/2523796/2014/04/News.shtml|archive-date=24 shtator 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Pas një sezoni të shkëlqyer me Torinon,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2014/06/10/4871550/la-vera-storia-di-darmian-freccia-torino-al-milan-con-abate|title=La vera storia di Darmian: freccia Torino, al Milan con Abate senior...|publisher=Goal.com|language=it|date=10 qershor 2014|access-date=10 qershor 2024}}&lt;/ref&gt; më 13 maj 2014, Darmian ishte pjesë e listës paraprake që do të luante në Kupën e Botës 2014 në Brazil.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ecco i 30 pre-convocati per il mondiale. Il 19 maggio il raduno|url=http://www.figc.it/it/204/2524143/2014/05/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=14 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Debutimi i tij ndërkombëtar erdhi më 31 maj në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Irlandës]] në [[Londër]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/altre-notizie/italia-irlanda-0-0-il-tabellino-della-gara-560487|title=Italia-Irlanda 0–0: il tabellino della gara|website=tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=1 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Një ditë më pas, Darmian ishte pjesës e listës përfundimtare me 23 lojtarë.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prandelli ha scelto: Ecoo i 23 azzurri che partiranmo per il Brasile|url=http://www.figc.it/it/204/2524458/2014/06/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|access-date=1 qershor 2014|language=it}}&lt;/ref&gt; Ai luajti ndeshjen e tij të parë në një Kupë Bote më 14 qershor në fitoren 2–1 kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] në fazën e grupeve.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Phil McNulty|title=Italy 2–1 England|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25285071|access-date=15 qershor 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Pavarësisht nisjes pozitive, Italia u mposht në ndeshjet e rradhës kundër [[Kombëtarja kosta rikane e futbollit|Kosta Rikës]] dhe [[Kombëtarja uruguajiane e futbollit|Uruguajit]], duke u eleminuar në fazën e grupeve; Darmian luajti si titullar në të dy ndeshjet.

Në fillimin e vitit 2015, Darmian u nderua me çmimin ''Pallone Azzurro'' si lojtari më i mirë i ekipit kombëtar për vitin 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.quotidianopiemontese.it/2015/01/03/il-torinista-darmian-vince-il-pallone-azzurro/?fb_action_ids=767512486657189&amp;fb_action_types=og.likes&amp;fb_ref=.VKkX7pygPA4.like&amp;fb_source=feed_opengraph&amp;action_object_map=%7B%22767512486657189%22%3A871909262829807%7D&amp;action_type_map=%7B%22767512486657189%22%3A%22og.likes%22%7D&amp;action_ref_map=%7B%22767512486657189%22%3A%22.VKkX7pygPA4.like%22%7D#.VKks1NKG9A2|title=Il torinista Darmian vince il pallone azzurro|publisher=Quotidiano Piemontese|language=it|date=3 janar 2015}}&lt;/ref&gt; Më 10 tetor 2015, ai shënoi golin e parë ndërkombëtar në fitoren 3–1 kundër [[Kombëtarja azerbajxhanase e futbollit|Azerbajxhanit]] e cila vulosi kualifikimin e Italisë në [[UEFA Euro 2016]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Azerbaijan 1–3 Italy|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33543966|access-date=10 tetor 2015|publisher=BBC Sport|language=en|date=10 tetor 2015}}&lt;/ref&gt; Më 31 maj 2016, [[Antonio Conte]] e përfshiu në listën me 23 lojtar për finalet e turnamentit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85206/official-italy-squad-euro-2016|title=OFFICIAL: Italy squad for Euro 2016|publisher=Football Italia|language=en|date=31 maj 2016|access-date=31 maj 2016}}&lt;/ref&gt; Në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]], i cili ishte kampioni në fuqi, Darmian u aktivizua si zëvëndësues dhe asistoi golin e dytë të Italisë të shënuar nga [[Graziano Pellè]] në minutën e 91të.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jim Foulerton|title=Dominant Italy brush aside champions Spain|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000744/match=2018002/postmatch/report/index.html|publisher=UEFA|language=en|date=27 qershor 2016|access-date=27 qershor 2016}}&lt;/ref&gt; Në çerek-finale, ai humbi penalltinë e fundit të Italisë në humbjen 6–5 me penallti kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], që solli eliminimin e ''të kaltërve'' nga turnamenti.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Sam Adams|title=Hector the shoot-out hero as Germany finally defeat Italy|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000449/match=2017903/postmatch/report/index.html|publisher=UEFA|language=en|date=2 korrik 2016|access-date=3 korrik 2016}}&lt;/ref&gt;

Në mars 2023, Darmian u ftua nga trajneri [[Roberto Mancini]] për ndeshjet kualifikuese të [[UEFA Euro 2024]] kundër Anglisë dhe [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]], duke u rikthyer në ekipin kombëtar pas pesë vitesh.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/inizia-il-cammino-verso-euro-2024-30-convocati-prima-chiamata-per-falcone-buongiorno-e-retegui/|title=Inizia il cammino verso EURO 2024: 30 convocati, prima chiamata per Falcone, Buongiorno e Retegui|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|date=17 mars 2023|access-date=17 mars 2023}}&lt;/ref&gt; Ai luajti në ndeshjen e dytë kundër Maltës, duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/ancora-retegui-a-malta-l-italia-ritrova-la-vittoria-segnano-il-bomber-del-tigre-e-pessina/|title=Ancora Retegui! A Malta l’Italia ritrova la vittoria, segnano il bomber del Tigre e Pessina|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|date=26 mars 2023|access-date=27 mars 2023}}&lt;/ref&gt; Më 17 nëntor, ai shënoi në fitoren 5–2 kundër [[Kombëtarja maqedonase e futbollit|Maqedonisë së Veriut]], duke regjistruar golin e dytë me ekipin kombëtar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2023/11/17/euro-2024-italia-macedonia-del-nord-5-2-_13c79984-3829-4c63-8284-0ac56481eba9.html|title=Euro 2024: Spezzato il tabù, Italia-Macedonia del Nord 5-2. Azzurri a un passo da Euro '24 - Calcio - Ansa.it|publisher=Agenzia ANSA|date=17 nëntor 2023|language=it|access-date=18 nëntor 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/italia-darmian-con-l-ucraina-per-vincere-non-per-gestire_73072550-202302k.shtml|title=Italia, Darmian: Con L'Ucraina per vincere, non per gestire|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=18 nëntor 2023}}&lt;/ref&gt; Në qershor 2024, Darmian u thirr të luante në Euro 2024 nga trajneri [[Luciano Spalletti]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/ufficializzati-i-convocati-per-euro-2024-esclusi-dalla-lista-provedel-ricci-e-orsolini/|title=Ufficializzati i convocati per EURO 2024, esclusi dalla lista Provedel, Ricci e Orsolini|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|date=6 qershor 2024|access-date=7 qershor 2024}}&lt;/ref&gt; Në turnament, ai u aktivizua në tre ndeshje me Italinë që u eliminua nga raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicra]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/5599529/2024/06/29/switzerland-2-italy-0-vargas-spalletti-yakin/|title=Switzerland 2 Italy 0 – Holders dumped out, Vargas stars, Yakin wins tactical battle – The Briefing|publisher=The New York Times|author1=James Horncastle|author2=Michael Cox|language=en|date=29 qershor 2024|access-date=9 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;

==Profili i lojtarit==
Darmian është një lojtar inteligjent, dinamik, shumë puntor dhe i shkathët, i cili njihet për lojën cilësore në mbrojtje dhe në sulm.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thescore.ie/analysis-england-italy-saturday-won-and-lost-1520218-Jun2014/|title=Here's where England v Italy was won and lost|publisher=The Score|language=en|access-date=16 qershor 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140622163027/http://www.thescore.ie/analysis-england-italy-saturday-won-and-lost-1520218-Jun2014/|archive-date=22 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu dallohet për shpejtësinë, rezistencën dhe nivelin e punës,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/06/15/italy-hail-the-new-special-one-antonio-conte/|title=Italy hail the new 'special one' Antonio Conte|publisher=The Telegraph|language=en|author1=James Ducker|date=15 qershor 2016|access-date=2 shkurt 2017}}&lt;/ref&gt; veti këto që e bëjnë atë një lojtar të dobishëm në krahet e fushës, aty ku ai kontribon në aksionet sulmuese të ekipit.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Why Losing Mattia De Sciglio Isn't a Major Problem for Italy and Prandelli|publisher=Bleacher Report|language=en|url=http://bleacherreport.com/articles/2095900-why-losing-mattia-de-sciglio-isnt-a-major-problem-for-italy-and-prandelli|access-date=16 qershor 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2640563-uefa-euro-2016-br-200-top-20-right-backs/#slide12|title=UEFA Euro 2016, B/R 200: Top 20 Right-Backs|publisher=Bleacher Report|language=en|author1=Daniel Tiluk|date=30 maj 2016|access-date=3 nëntor 2019}}&lt;/ref&gt;

Darmian është lavdëruar në disa raste për profesionalizmin e tij dhe dedikimin, duke u krahasuar me ikona të futbollit italian si [[Antonio Cabrini]] dhe [[Paolo Maldini]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttocalcionews.net/2014/06/17/speciale-giovani-talenti-matteo-darmian-il-nuovo-cabrini/|title=Speciale giovani talenti: Matteo Darmian, il nuovo Cabrini|publisher=Tutto Calcio News|language=it|access-date=16 shtator 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720155800/http://www.tuttocalcionews.net/2014/06/17/speciale-giovani-talenti-matteo-darmian-il-nuovo-cabrini/|archive-date=20 korrik 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/2094412-matteo-darmian-can-be-italys-secret-weapon-by-following-in-cabrinis-footsteps|title=Matteo Darmian Can Be Italy's Secret Weapon by Following in Cabrini's Footsteps|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=16 qershor 2014}}&lt;/ref&gt;

Darmian e nisi karrierën e tij si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]] por me kalimin e kohës ai u zhvendos në krah, duke luajtur me saktësi në të dyja krahet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/9905854/arda-turan-all-you-need-to-know-about-the-reported-manchester-united-and-liverpool-target|title=Who is Manchester United's new signing Matteo Darmian?|publisher=Sky Sports|language=en|date=12 korrik 2015|access-date=2 shkurt 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;style&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tuttopalermo.net/?action=read&amp;idnotizia=32338|title=Palermo, Darmian piacevole sorpresa|work=tuttopalermo.net|author=Giovanni Chinnici|language=it|date=3 shkurt 2011|access-date=16 prill 2014|ref=none}}&lt;/ref&gt; Përveç kësaj, ai mund të luaj edhe si anësor, kjo falë aftësisë për të luajtur me të dyja këmbët.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.football-italia.net/50656/darmian-provides-italy-hope|title=Darmian provides Italy hope|publisher=Football Italia|language=en|date=17 qershor 2014|access-date=8 korrik 2015}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit 2012–13, ai ishte lojtari me më shumë ndërhyrje të sakta për ndeshje (5.3) në 5 ligat e mëdha evropiane.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-england-mnu-darmian/modern-fullback-needs-technique-pace-and-smarts-says-darmian-idUKKBN13W0ZP|title=Modern fullback needs technique, pace and smarts, says Darmian|publisher=Reuters|language=en|date=7 dhjetor 2016|access-date=20 janar 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dear Matteo Darmian&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85318/dear-matteo-darmian|title=Dear Matteo Darmian|publisher=Football Italia|language=en|author1=Andrea Tallarita|date=3 qershor 2016|access-date=2 shkurt 2017}}&lt;/ref&gt;

==Jeta personale==
Më 14 qershor 2017, Darmian u martua me Francesca Eleonora Cormannin, me të cilën ka dy fëmijë: Achille Leo (2019) dhe Gregorio Leo (2022).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/people/il-nerazzurro-matteo-darmian-papa-bis-benvenuto-gregorio_47372742-202202k.shtml|title=Il nerazzurro Matteo Darmian papà bis: &quot;Benvenuto Gregorio&quot;|website=tgcom24.mediaset.it|language=it|access-date=20 qershor 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.spaziointer.it/2023/09/29/francesca-cormanni-la-moglie-di-darmian-foto-biografia-e-curiosita/|title=Francesca Cormanni, la moglie di Darmian: foto, biografia e curiosità|publisher=Sport Inter|author1=Giulia Bianchi|publisher=Spazio Inter|date=29 shtator 2023|language=it|access-date=5 korrik 2024}}&lt;/ref&gt;

==Statistikat e karrierës==
===Klube===
{{Updated|19 maj 2024}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ng.soccerway.com/players/matteo-darmian/17720/|title=Matteo Darmian|publisher=Soccerway|language=en|access-date=9 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/matteo-darmian/|title=Matteo Darmian|publisher=World Football|language=en|access-date=9 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=text-align:center
|+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit
|-
!rowspan=2|Klubi
!rowspan=2|Sezoni
!colspan=3|Liga
!colspan=2|Kupa Kombëtare
!colspan=2|Kupa e Ligës
!colspan=2|Evropa
!colspan=2|Tjetër
!colspan=2|Gjithsej
|-
!Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan=4|[[A.C. Milan|Milan]]
|[[2006–07 AC Milan season|2006–07]]
|[[Serie A]]
|1||0||1||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||2||0
|-
|[[2007–08 AC Milan season|2007–08]]
|Serie A
|0||0||1||0||colspan=2|—||1{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]}}||0||0||0||2||0
|-
|[[2008–09 AC Milan season|2008–09]]
|Serie A
|3||0||0||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||3||0
|-
!colspan=2|Gjithsej
!4!!0!!2!!0!!colspan=2|—!!1!!0!!0!!0!!7!!0
|-
|[[Calcio Padova|Padova]] (huazim)
|[[2009–10 Serie B|2009–10]]
|[[Serie B]]
|20||1||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në fazën play-off për rënje të Serie B}}||0||22||1
|-
|[[Palermo F.C.|Palermo]]
|[[2010–11 US Città di Palermo season|2010–11]]
|Serie A
|11||0||1||0||colspan=2|—||4{{efn|name=UEL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||0||colspan=2|—||16||0
|-
|rowspan=5|[[Torino F.C.|Torino]]
|[[2011–12 Torino FC season|2011–12]]
|Serie B
|33||1||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||34||1
|-
|[[2012–13 Torino FC season|2012–13]]
|Serie A
|30||0||2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||32||0
|-
|[[2013–14 Torino FC season|2013–14]]
|Serie A
|37||0||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||38||0
|-
|[[2014–15 Torino FC season|2014–15]]
|Serie A
|33||2||1||0||colspan=2|—||13{{efn|name=UEL}}||3||colspan=2|—||47||5
|-
!colspan=2|Gjithsej
!133!!3!!5!!0!!colspan=2|—!!13!!3!!colspan=2|—!!151!!6
|-
|rowspan=5|[[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|[[2015–16 Manchester United F.C. season|2015–16]]
|[[Premier League]]
|28||1||3||0||1||0||7{{efn|Gjashtë ndeshje në UEFA Ligën e Kampioneve, një ndeshje në UEFA Ligën e Evropës}}||0||colspan=2|—||39||1
|-
|[[2016–17 Manchester United F.C. season|2016–17]]
|Premier League
|18||0||2||0||2||0||7{{efn|name=UEL}}||0||0||0||29||0
|-
|[[2017–18 Manchester United F.C. season|2017–18]]
|Premier League
|8||0||2||0||3||0||3{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|Ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]]}}||0||17||0
|-
|[[2018–19 Manchester United F.C. season|2018–19]]
|Premier League
|6||0||1||0||0||0||0||0||colspan=2|—||7||0
|-
!colspan=2|Gjithsej
!60!!1!!8!!0!!6!!0!!17!!0!!1!!0!!92!!1
|-
|rowspan=3|[[Parma Calcio 1913|Parma]]
|[[2019–20 Parma Calcio 1913 season|2019–20]]
|Serie A
|33||1||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||34||1
|-
|[[2020–21 Parma Calcio 1913 season|2020–21]]
|Serie A
|3||0||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||3||0
|-
!colspan=2|Gjithsej
!36!!1!!1!!0!!colspan=2|—!!colspan=2|—!!colspan=2|—!!37!!1
|-
|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim)
|[[2020–21 Inter Milan season|2020–21]]
|Serie A
|26||3||3||0||colspan=2|—||4{{efn|name=UCL}}||1||colspan=2|—||33||4
|-
|rowspan=4|Internazionale
|[[2021–22 Inter Milan season|2021–22]]
|Serie A
|25||2||5||0||colspan=2|—||5{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||0||36||2
|-
|[[2022–23 Inter Milan season|2022–23]]
|Serie A
|31||1||5||1||colspan=2|—||11{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||48||2
|-
|[[2023–24 Inter Milan season|2023–24]]
|Serie A
|33||2||1||0||colspan=2|—||7{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SCI}}||0||43||2
|-
!colspan=2|Gjithsej
!115!!8!!14!!1!!colspan=2|—!!27!!1!!4!!0!!160!!10
|-
!colspan=3|Gjithsej karriera
!380!!14!!31!!1!!6!!0!!62!!4!!7!!0!!485!!19
|}
{{notelist}}

===Kombëtarja===
{{updated|29 qershor 2024}}&lt;ref name=&quot;internationalstats&quot;&gt;{{cite web|url=http://eu-football.info/_player.php?id=28689|title=Matteo Darmian|publisher=European Football|website=EU-football.info|language=en|access-date=22 qershor 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/55641/Matteo_Darmian.html|title=Matteo Darmian|publisher=National Football Teams|language=en|author=Benjamin Strack-Zimmermann|access-date=29 tetor 2022}}&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=text-align:center
|+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit
!Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan=&quot;11&quot;|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]]
|2014||9||0
|-
|2015||10||1
|-
|2016||8||0
|-
|2017||9||0
|-
|2018||0||0
|-
|2019||0||0
|-
|2020||0||0
|-
|2021||0||0
|-
|2022||0||0
|-
|2023||5||1
|-
|2024||5||0
|-
!colspan=2|Gjithsej!!46!!2
|}

====Golat me kombëtaren====
{{updated|17 nëntor 2023}}&lt;ref name=&quot;internationalstats&quot;/&gt;
:''Rezultatet e Italisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Darmian.''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Matteo Darmian
|-
!scope=&quot;col&quot;|Nr.
!scope=&quot;col&quot;|Data
!scope=&quot;col&quot;|Vendi
!scope=&quot;col&quot;|Ndsh
!scope=&quot;col&quot;|Kundërshtari
!scope=&quot;col&quot;|Goli
!scope=&quot;col&quot;|Rezultati
!scope=&quot;col&quot;|Kompeticioni
|-
|1
|10 tetor 2015 || [[Stadiumi Kombëtar i Bakut]], [[Baku]], Azerbajxhan || style=&quot;text-align:center&quot;|16 || {{fb|AZE}} || style=&quot;text-align:center&quot;|3–1 || style=&quot;text-align:center&quot;|3–1 || [[Kualifikueset e UEFA Euro 2016]]
|-
|2
|17 nëntor 2023 || [[Stadio Olimpico]], [[Romë]], Itali || style=&quot;text-align:center&quot;|40 || {{fb|MKD}} || style=&quot;text-align:center&quot;|1–0 || style=&quot;text-align:center&quot;|5–2 || [[Kualifikueset e UEFA Euro 2024]]
|}

==Trofe==
===Klube===
;Manchester United&lt;ref name=&quot;Transfermarkt&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/matteo-darmian/erfolge/spieler/54906|title=Matteo Darmian|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=9 gusht 2024|archive-date=10 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240810030323/https://www.transfermarkt.us/matteo-darmian/erfolge/spieler/54906|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*[[FA Cup]]: [[2015–16 FA Cup|2015–16]]
*[[EFL Cup]]: [[2016–17 EFL Cup|2016–17]]
*[[UEFA Liga e Evropës]]: [[2016–17 UEFA Liga e Evropës|2016–17]]

;Internazionale&lt;ref name=&quot;Transfermarkt&quot;/&gt;
*[[Serie A]]: [[Serie A 2020–21|2020–21]], [[Serie A 2023–24|2023–24]], [[Serie A 2025–26|2025–26]]
*[[Coppa Italia]]: [[Coppa Italia 2021–22|2021–22]], [[Coppa Italia 2022–23|2022–23]], [[Coppa Italia 2025–26|2025–26]]
*[[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]], [[Supercoppa Italiana 2022|2022]], [[Supercoppa Italiana 2023|2023]]

===Kombëtarja===
'''Italia U20'''
*[[Lojërat Mesdhetare]]: finalist [[Futbolli në Lojërat Mesdhetare 2009|2009]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pescara2009.it/results/pdf/FB/FB_C73_FB040060100001ENG.pdf|title=ITA – ESP 1:2 (0:0)|publisher=Pescara 2009|language=it|date=4 korrik 2009|url-status=deviated|access-date=20 janar 2020|archivedate=15 shkurt 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120215081712/http://www.pescara2009.it/results/pdf/FB/FB_C73_FB040060100001ENG.pdf}}&lt;/ref&gt;

===Personale===
*[[Ekipi i Vitit i Serie A]]: 2013–14,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|title=Serie A, Gran Galà del Calcio Aic. Tutte le frasi e i premi|publisher=Tuttosport|language=it|date=15 dhjetor 2014|access-date=15 dhjetor 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118110540/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|archive-date=18 janar 2016}}&lt;/ref&gt; 2014–15&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/14-12-2015/juventus-buffon-elogia-donnarumma-ha-doti-gia-grande-1301295361892.shtml|title=Oscar del Calcio, dominio Juve. Buffon: &quot;Donnarumma ha doti da grande&quot;|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=14 dhjetor 2015|access-date=14 dhjetor 2015}}&lt;/ref&gt;
*[[Pallone Azzurro]]: 2014&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.figc.it/it/204/2526478/2015/01/News.shtml|title=A Darmian il &quot;Pallon Azzurro 2014&quot;, tra le donne la vincitrice è Rosucci|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=15 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118110540/http://www.figc.it/it/204/2526478/2015/01/News.shtml|archive-date=18 janar 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{reflist|3}}

==Lidhjet e jashtme==
{{commons}}
* [https://www.inter.it/en/teams/first-team/matteo-darmian Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231001015214/https://www.inter.it/en/teams/first-team/matteo-darmian |date=1 tetor 2023 }} te uebfaqja e Interit
* [http://aic.football.it/scheda/18475/darmian-matteo.htm Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304225713/http://aic.football.it/scheda/18475/darmian-matteo.htm |date=4 mars 2012 }} te Assocalciatori.it
* [https://web.archive.org/web/20111008214153/http://www.emozionecalcio.it/scheda_persona/Matteo-Darmian/938.aspx Profili] te EmozioneCalcio.it
* [https://web.archive.org/web/20120308102535/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=3073&amp;squadra=1 Ndeshjet ndërkombëtare] te FIGC.com

[[Kategoria:Lindje 1989]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë italianë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]]
[[Kategoria:Futbollistë në A.C. Milan]]
[[Kategoria:Futbollistë në Padova Calcio]]
[[Kategoria:Futbollistë në U.S. Città di Palermo]]
[[Kategoria:Futbollistë në Torino F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në Manchester United F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në Parma F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie A]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie B]]
[[Kategoria:Futbollistë në Premier League]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Evropës]]</text>
      <sha1>aby9mpjss4b25tmgxzif0owezncbkan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058070</id>
      <parentid>3057976</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sadsadas</username>
        <id>51943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Internazionale */</comment>
      <origin>3058070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66947" sha1="okmxys7zvqn51ytsgj8xi45kjbx40bj" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Matteo Darmian
| image = 20150616 - Portugal - Italie - Genève - Matteo Darmian.jpg
| image_size = 180px
| caption = Darmian duke luajtur për [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]] në 2015
| birth_date = {{Birth date and age|2|12|1989|df=y}}
| birth_place = [[Legnano]], [[Italia|Itali]]
| height = 1.82 m
| position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]]
| currentclub = [[Bologna F.C. 1909|Bologna]]
| clubnumber  = 36
| youthyears1 = 2000–2009 
| youthclubs1 = [[A.C. Milan|Milan]]
| years1 = 2006–2010
| clubs1 = [[A.C. Milan|Milan]]
| caps1 = 4
| goals1 = 0
| years2 = 2009–2010
| clubs2 = → [[Calcio Padova|Padova]] (huazim)
| caps2 = 20
| goals2 = 1
| years3 = 2010–2011
| clubs3 = [[Palermo F.C.|Palermo]]
| caps3 = 11
| goals3 = 0
| years4 = 2011–2015
| clubs4 = [[Torino F.C.|Torino]]
| caps4 = 133
| goals4 = 3
| years5 = 2015–2019
| clubs5 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
| caps5 = 60
| goals5 = 1
| years6 = 2019–2021
| clubs6 = [[Parma F.C.|Parma]]
| caps6 = 36
| goals6 = 1
| years7 = 2020–2021
| clubs7 = → [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim)
| caps7 = 26
| goals7 = 4
| years8 = 2021–2026
| clubs8 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]
| caps8 = 124
| goals8 = 7
| years9 = 2026–
| clubs9 = [[Bologna F.C. 1909|Bologna]]
| caps9 = 2
| goals9 = 0
| nationalyears1 = 2006 
| nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|Italia U17]] 
| nationalcaps1 = 7 
| nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 2006 
| nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane nën-18 e futbollit|Italia U18]] 
| nationalcaps2 = 5 
| nationalgoals2 = 0
| nationalyears3 = 2007–2008 
| nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane nën-19 e futbollit|Italia U19]] 
| nationalcaps3 = 11 
| nationalgoals3 = 0
| nationalyears4 = 2008–2009 
| nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane nën-20 e futbollit|Italia U20]] 
| nationalcaps4 = 7 
| nationalgoals4 = 0
| nationalyears5 = 2009 
| nationalteam5 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] 
| nationalcaps5 = 1 
| nationalgoals5 = 0
| nationalyears6 = 2014–2024
| nationalteam6 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] 
| nationalcaps6 = 46 
| nationalgoals6 = 2
| pcupdate = 17 tetor 2026
| ntupdate = 29 qershor 2024
}}
'''Matteo Darmian''' (&lt;small&gt;Italisht&lt;/small&gt; [[Gjuha italiane|[matˈtɛo darˈmjan]]]; lindur më [[2 dhjetor]] [[1989]]) është në [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrotjës]] për klubin italian [[Bologna F.C. 1909|Bologna]] dhe [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]].

Darmian e nisi karrierën e tij te [[A.C. Milan|Milani]], duke debutuar me ekipin e parë në vitin 2007 në moshën 16 vjeç. Në vitin 2009, ai u transferua te [[Padova Calcio|Padova]] në formë huazimi për një sezon, duke ndihmuar ekipin të shmangte rënjen në Lega Pro. Në vitin 2010, ai firmosi me [[Palermo F.C.|Palermon]] kurse një vit më pas kaloi te [[Torino F.C.|Torino]]. Pas katër sezoneve të suksesshme te Torino, Darmian u transferua te [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në [[Premier League|Premier Ligë]]. Gjatë qëndrimit të tij katër-vjeçar në [[Old Trafford]], Darmian fitoi tre trofe, përfshirë edhe [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] në vitin 2016. Në vitin 2019, ai u rikthye në Itali te [[Parma F.C.|Parma]] kurse në tetor 2020 u huazua te Interi, duke fituar kampionatin në sezonin e parë.

Pasi luajti me disa ekipe moshash, Darmian debutoi me ekipin e parë të Italisë në vitin 2014 dhe luajti në Kupën e Botës në Brazil. Ai gjithashtu ka luajtur në edicionet [[UEFA Euro 2016|2016]] dhe [[UEFA Euro 2024|2024]] të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]].

==Jeta e hershme==
Darmian u rrit duke luajtur futboll në sheshin kryesor të [[Rescaldina|Rescaldinës]],&lt;ref name=&quot;earlylife&quot;&gt;{{cite web|title=Italy's Darmian living the dream|publisher=FIFA|language=en|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=italy-s-darmian-living-the-dream-2383213.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140627054549/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=italy-s-darmian-living-the-dream-2383213.html|url-status=dead|archive-date=27 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; si dhe u stërvit nga babai i tij, Giovanni, i cili në atë kohë ishte trajner i ekipit U.S. Carcor, pjesë e të cilës më parë kanë qënë pjesë lojtarë si [[Marco Simone]] dhe [[Luigi Pogliana]].&lt;ref name=&quot;earlylife2&quot;&gt;{{cite web|title=Matteo Darmian e Francesca, tutti i gossip e vita privata del calciatore dei Mondiali 2014|url=http://www.gossippiu.com/2014/06/matteo-darmian-e-francesca-tutti-i.html|website=gossippiu.com|publisher=gossippiu|language=it|access-date=13 qershor 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prealpina.it/pages/da-rescaldina-al-brasile-26460.html|title=Da Rescaldina al Brasile|date=18 qershor 2014|publisher=Prealpina.it|access-date=8 gusht 2015|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilgiorno.it/legnano/cronaca/2014/06/17/1079783-Darmian-mondiali.shtml|title=Darmian il predestinato: &quot;Ha un dono naturale&quot;. La Carcor di Rescaldina si gode il suo Matteo|author=Cristiana Mariani|date=16 qershor 2014|publisher=Il Giorno|access-date=8 gusht 2015|language=it}}&lt;/ref&gt; Në fëmijërinë e tij ai luante shpesh si [[Mesfushori|mesfushor mbrojtës]] ose mesfushor qëndror.&lt;ref name=&quot;midfielder&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.squawka.com/en/news/matteo-darmian-i-was-a-midfielder-before-joining-ac-milan-as-a-youngster/845976#t70eq5QEs9egUYct.97|title=Matteo Darmian: I was a midfielder before joining AC Milan as a youngster|publisher=Squawka.com|author1=Billy Rooney|language=en|date=6 dhjetor 2016|access-date=18 tetor 2018}}&lt;/ref&gt; Ai u zbulua nga [[Beniamino Abate]], një ish portier i cili ishte në [[Lombardi]] për të zbuluar talente si skauti i [[A.C. Milan|Milanit]].&lt;ref name=&quot;earlylife&quot;/&gt;

==Karriera me klube==
===Milan===
Në vitin 2000, Darmian u bë pjesë e akademisë së Milanit.&lt;ref&gt;Brochure Pre Palermo-Inter, Unione Sportiva Città di Palermo, 17 September 2010, p. 5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Giovanissimi Nazionali 2003/2004|url=http://www.acmilan.com/MostraInfo.asp?id_info=18942|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20040606084629/http://www.acmilan.com/MostraInfo.asp?id_info=18942|archive-date=6 qershor 2004|access-date=20 gusht 2010}}&lt;/ref&gt; Ai debutoi me ekipin e parë më 28 nëntor 2006, në moshën 16 vjeç, në një ndeshje kupe kundër [[Brescia Calcio|Brescias]], duke zëvëndësuar [[Kakha Kaladze]] në përfundim të pjesës së parë.&lt;ref name=&quot;Profile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&amp;idStagione=15&amp;idPersona=7162&amp;name=Darmian%20Matteo|title=A.C. Milan – Matteo Darmian|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|access-date=9 shtator 2009|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090702204911/http://www.acmilan.com/LM_Actor.aspx?idSquadra=3&amp;idStagione=15&amp;idPersona=7162&amp;name=Darmian%20Matteo|archive-date=2 korrik 2009}}&lt;/ref&gt;

Debutimi i tij në [[Serie A]] erdhi në moshën 17 vjeç në fitoren 3–2 kundër [[Udinese Calcio|Udineses]] më 19 maj 2007, duke zëvëndësuar [[Giuseppe Favalli]]n në minutën e 67të.&lt;ref name=&quot;Profile&quot;/&gt; Gjatë sezonit 2007–08, Darmian u bë kapiteni i ekipit të të rinjëve si dhe u aktivizua në një tjetër ndeshje të kupës me ekipin e parë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2009/03/sport/calcio/calcio-storie-varie/zunino-storia-giovani/zunino-storia-giovani.html|author1=Corrado Zunino|title=Da Motta a Giovinco. L'Italia fa giocare i suoi ragazzi|publisher=La Repubblica|language=it|date=31 mars 2009|access-date=17 shkurt 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.palermo24.net/?action=read&amp;idnotizia=3877|author1=Marco Palmeri|title=La giusta alternativa|date=15 gusht 2010|access-date=18 gusht 2010|language=it}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Në sezonin e ardhshëm, Darmian, tashmë 19 vjeç, u aktivizua në tre ndeshje në kampionat. Ai u largua pas përfundimit të sezonit.

====Huazimi te Padova====
Më 17 korrik 2009, Darmian u huazua te [[Calcio Padova|Padova]] në [[Serie B]] për sezonin 2009–10.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698|title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova|date=1 shtator 2009|website=padovacalcio.it|publisher=Padova Calcio|access-date=31 gusht 2009|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698|archive-date=23 gusht 2009}}&lt;/ref&gt; Ai bëri debutimin e tij me klubin më 28 nëntor 2009 në një humbje në shtëpi kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.padovacalcio.it/archivionews.php?id=2952|title=Padova–Vicenza 1–2|date=1 dhjetor 2009|website=padovacalcio.it|publisher=Padova Calcio|access-date=28 nëntor 2009|language=it}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Më 20 shkurt 2010, ai shënoi golin e parë si profesionist në barazimin 2–2 kundër [[S.S.C. Ancona|Anconës]] në ndeshjen e javës së 26të të kampionatit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/video/gol/serie_b/highlights/giornata_26/2010/02/21-20185/Ancona-Padova+2-2|title=Ancona-Padova 2-2|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=20 shkurt 2010|access-date=21 shkurt 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140601050257/http://www.corrieredellosport.it/video/gol/serie_b/highlights/giornata_26/2010/02/21-20185/Ancona-Padova+2-2|archive-date=1 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Darmian e mbylli sezonin 2009–10 duke luajtur 20 ndeshje në kampionat. Padova e mbylli kampionatin në vendin e 19të por e siguroi qëndrimin në Serie B pasi fitoi ndeshjen play-off kundër [[U.S. Triestina Calcio 1918|Triestinës]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieB/12-06-2010/padova-che-impresa-7169530102.shtml|author1=Dante di Ragogna|title=Padova, che impresa. Retrocede la Triestina|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 qershor 2010|access-date=6 tetor 2011}}&lt;/ref&gt; Më 22 qershor, Padova njoftoi se Darmian do të rikthehet te Milani, duke i dhënë fund huazimit; përveç ndeshjeve me ekipin e parë, Darmian u aktivizua një ndeshje me ekipin Primavera.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.padovacalcio.it/news/2010/0-News/3192-calciomercato|title=Calciomercato|publisher=Calcio Padova|language=it|date=23 qershor 2010|access-date=17 shkurt 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030170655/http://www.padovacalcio.it/news/2010/0-News/3192-calciomercato|archive-date=30 tetor 2013}}&lt;/ref&gt;

===Palermo===
[[Skeda:Matteo_Darmian.jpg|parapamje|160px|Darmian në aksion me Palermon kundër CSKA Moskës në Ligën e Evropës, 2010.]]
Më 11 korrik 2010, Darmian i'u bashkua [[Palermo F.C.|Palermos]] në fazën përgatitore para-sezonale në [[Austri]] pasi klubi kishte arritur një marrëveshje paraprake me Milanin për transferimin e lojtarit.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ilpalermocalcio.it/it/0910/news_scheda.jsp?id=20988|publisher=U.S. Città di Palermo|language=it|access-date=11 korrik 2010|date=11 korrik 2010|title=Da domani i rosa in ritiro|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Një ditë më pas, klubet zyrtarizuan transferimin në formën e bashkpronësisë për 800,000 €.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ilpalermocalcio.it/it/0910/news_scheda.jsp?id=20994|publisher=U.S. Città di Palermo|language=it|access-date=12 korrik 2010|date=12 korrik 2010|title=Matteo Darmian al Palermo|archive-date=16 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716165334/http://www.ilpalermocalcio.it/it/0910/news_scheda.jsp?id=20994|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2010/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_10.pdf|title=Relazioni e bilancio al 31 dicembre 2010|date=prill 2011|access-date=13 qershor 2011|publisher=A.C. Milan|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515220657/http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2010/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_10.pdf|archive-date=15 maj 2012|page=50}}&lt;/ref&gt;

Darmian bëri debutimin e tij me Palermon më 16 shtator kundër [[AC Sparta Praga|Sparta Pragës]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]]; ky ishte debutimi i tij në kompeticionet evropiane.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2011/matches/round=2000128/match=2002923/postmatch/report/index.html|title=Il Palermo si arrende a Praga|publisher=UEFA|language=it|date=16 shtator 2010|access-date=17 shkurt 2013}}&lt;/ref&gt; Debutimi i tij në kampionat erdhi në fitoren 3–1 kundër [[Juventus F.C.|Juventusit]] në javën e 4të; ai u aktivizua si zëvëndësues në vend të [[Javier Pastore]]s.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Juventus 1 – 3 Palermo|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Palermo/25279|website=legaseriea.it|publisher=Lega Serie A|access-date=14 maj 2014|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140515135815/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Palermo/25279|archive-date=15 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Më 6 shkurt 2011, ai luajti ndeshjen e parë si titullar në fitoren 4–2 kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në transfertë, duke u zëvëndësuar në minutën e 33të për shkak të një dëmtimi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Per Darmian diatrazione muscolare|url=http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=22618|website=palermocalcio.it|access-date=14 maj 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20140514112642/http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=22618|archive-date=14 maj 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai e mbylli sezonin duke luajtur 16 ndeshje në të gjitha kompeticionet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttopalermo.net/?action=read&amp;idnotizia=33428|author=Giovanni Chinnici|publisher=Tutto Palermo|language=it|title=Palermo, Darmian si candida quale vice Cassani|date=16 mars 2011|access-date=17 shkurt 2013}}&lt;/ref&gt;

===Torino===
Pasi Milani dhe Palermo rinovuan kontratën e bashkpronësisë së lojtarit më 23 qershor 2011,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?uuid=03906b62-a7b9-4a9d-b2f8-4e87e36e4c8e&amp;groupId=10192|website=Legaseriea.it|language=it|title=Risol. Acc. Part.|access-date=12 maj 2014|page=2|format=pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723184534/http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?uuid=03906b62-a7b9-4a9d-b2f8-4e87e36e4c8e&amp;groupId=10192|archive-date=23 korrik 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Comuicato compartecipazioni|url=http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24431|website=palermocalcio.it|publisher=U.S. Città di Palermo|access-date=12 maj 2014|language=it|trans-title=Darmian dhe Glik huazohen te Torino|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512212957/http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24431|archive-date=12 maj 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Darmian u huazua te [[Torino F.C.|Torino]] në Serie B më 12 korrik.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Darmian e Glik ceduti al Torino|url=http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24636|website=palermocalcio.it|publisher=U.S. Città di Palermo|access-date=12 maj 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013072332/http://palermocalcio.it/it/1011/news/scheda.php?id=24636|archive-date=13 tetor 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai debutoi me ekipin më 13 gusht në ndeshjen e raundit të dytë të kupës kundër [[A.C. Lumezzane|Lumezzanne]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino vs. Lumezzane 1 – 0|url=https://it.soccerway.com/matches/2011/08/13/italy/coppa-italia/torino-fc/ac-lumezzane/1182974/|publisher=Soccerway|language=en|access-date=12 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Më 30 tetor, ai shënoi golin e parë me Torinon në suksesin 2–1 kundër [[Empoli F.C.|Empolit]] në shtëpi.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino-Empoli 2 1|url=http://www.legaserieb.it/it/serie-b/campionato/matchreport/-/match-report/Torino-Empoli/35839|website=legaserieb.it|publisher=Lega Serie b|access-date=12 maj 2014|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512220501/http://www.legaserieb.it/it/serie-b/campionato/matchreport/-/match-report/Torino-Empoli/35839|archive-date=12 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Më 13 nëntor, ai pësoi një dëmtim në ndeshjen kundër [[A.S. Bari|Barit]], duke qëndruar jashtë fushave për më shumë se një muaj.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino grave infortunio per lex rosanero darmian|url=http://www.tuttopalermo.net/altre-squadre/torino-grave-infortunio-per-l-ex-rosanero-darmian-40563|website=tuttopalermo.net|language=it|access-date=16 prill 2014}}&lt;/ref&gt; Ai regjistroi 33 ndeshje në kampionat në sezonin e tij të parë me Torinon, i cili u rikthye në Serie A.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbnation.com/soccer/2012/8/21/3257891/serie-a-2012-2013-preview-torino|title=Serie A Previews: Grande Torino Returns|publisher=SB Nation|author=Kirsten Schlewitz|language=en|date=21 gusht 2012|access-date=8 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;

Më 20 korrik 2012, Palermo bleu edhe gjysmën tjetër të kartonit të Darmian nga Milani për 500,000 €.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2012/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_12.pdf|title=AC Milan Group 2012 annual report|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501041522/http://www.acmilan.com/uploads/club/bilancio2012/pdf/Bilancio_Gruppo_Milan_12.pdf|archive-date=1 maj 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tuttopalermo.net&quot;&gt;{{cite web|title=Palermo, Succi al Cesena e Darmian al Torino|url=http://www.tuttopalermo.net/calcio-mercato/palermo-succi-al-cesena-e-darmian-al-torino-45965|website=tuttopalermo.net|access-date=12 maj 2014|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Partecipazioni|url=http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?p_l_id=58608&amp;folderId=159875&amp;name=DLFE-47629.pdf|website=Legaseriea.it|page=2|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130626172007/http://www.legaseriea.it/c/document_library/get_file?p_l_id=58608&amp;folderId=159875&amp;name=DLFE-47629.pdf|archive-date=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai u rikthye te Torino në formën e bashkpronësisë për 825,000 €.&lt;ref name=&quot;tuttopalermo.net&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Palermo2013bilancio&quot;&gt;US Città di Palermo SpA ''bilancio'' (raporti financiar dhe llogaritë) më 30 qershor 2013, PDF i blerë nga  [[Camera di Commercio, Industria, Agricoltura e Artigianato|CCIAA]] (në italisht)&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit 2012–13, ai u aktivizua në 30 ndeshje në kampionat dhe një në kupë. Pas përfundimit të sezonit, Torino e bleu kartonin e tij për 1.5 milion €.&lt;ref name=&quot;Palermo2013bilancio&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://palermocalcio.it/it/1314/news/scheda.php?id=28573|title=Glik e Darmian comproprieta' risolte a favore del Torino|website=palermocalcio.it|publisher=U.S. Citta' di Palermo|language=it|access-date=13 nëntor 2014|archive-date=8 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708000359/http://palermocalcio.it/it/1314/news/scheda.php?id=28573|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 2013–14, Darmian ishte titullar i padiskutueshëm në formacion, duke u aktivizuar në 37 ndeshje në Serie A. Torino e mbylli kampionatin në vendin e 7të, duke u kualifikuar në fazën eleminatore të Ligës së Evropës pasi [[Parma F.C.|Parma]], e cila ishte renditur më lartë se Torino, u pezullua nga kompeticionet evropiane nga [[UEFA]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hereisthecity.com/en-gb/2014/10/20/why-manchester-united-wont-get-darmian-in-january/|title=Why Manchester United won't get Darmian in January|publisher=Here Is The City|language=en|access-date=22 shkurt 2015|archive-date=22 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222070451/http://hereisthecity.com/en-gb/2014/10/20/why-manchester-united-wont-get-darmian-in-january/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Darmian ishte pjesë e [[Ekipi i Vitit i Serie A|Ekipit të Vitit të Serie A]] sëbashku me shokun e ekipit [[Ciro Immobile]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|title=Serie A, Gran Galà del Calcio Aic. Tutte le frasi e i premi|date=15 dhjetor 2014|publisher=Tuttosport|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118110540/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|archive-date=18 janar 2016}}&lt;/ref&gt; Më 18 maj 2014, ai luajti ndeshjen e tij të 100të me Torinon në barazimin 2–2 në [[Stadio Artemio Franchi]] kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fiorentina VS. Torino 2 – 2|url=https://it.soccerway.com/matches/2014/05/18/italy/serie-a/acf-fiorentina/torino-fc/1552217/?ICID=PL_MS_10|publisher=Soccerway|language=en|access-date=21 maj 2014}}&lt;/ref&gt;

Darmian luajti ndeshjen e tij të parë të sezonit 2014–15 në fitoren 4–0 kundër ekipit suedez [[IF Brommapojkarna]] në ndeshjen e dytë të raundit të tretë kualifikues të Ligës së Evropës, duke regjistruar golin e tij të parë në kompeticionet evropiane.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Torino vs. Brommpojkarna 4 – 0|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/08/07/europe/uefa-cup/torino-fc/ildrottsforening--brommapojkarna/1802665/|publisher=Soccerway|language=en|access-date=8 gusht 2014}}&lt;/ref&gt; Më 29 tetor, ai shënoi golin e vetëm në fitoren kundër Parmës; ky ishte goli i tij i parë në Serie A.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.soccerway.com/matches/2014/10/29/italy/serie-a/torino-fc/parma-fc/1836277/|title=Torino vs. Parma 1 – 0|publisher=Soccerway|language=en|access-date=29 tetor 2014}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai shënoi një tjetër gol në Ligën e Evropës, në suksesin 5–1 kundër [[F.C. Copenhagen|Copenhagenit]] në Danimarkë në fazën e grupeve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/1_gol_europaleague/2014/video/64612/copenaghen-torino-1-5.shtml|title=Copenaghen-Torino 1–5 – Calcio – Sportmediaset|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 gusht 2024|archive-date=11 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211215521/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/1_gol_europaleague/2014/video/64612/copenaghen-torino-1-5.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Darmian vazhdoi të ishte protagonist në Evropë, duke shënuar një gol vendimtar kundër [[Athletic Bilbao]]; goli i tij i dha Torinos një fitore historike 3–2 në [[Estadio San Mamés]] si dhe kualifikimin në raundin e 16-tave.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://it.soccerway.com/matches/2015/02/26/europe/uefa-cup/athletic-club/torino-fc/1974621/|title=Athletic Bilbao vs. Torino 2 – 3|publisher=Soccerway|language=it|access-date=26 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/torino/2015/02/26/news/athletic_bilbao-torino_2-3_darmian_manda_i_granata_agli_ottavi-108287485/|title=Athletic Bilbao-Torino 2–3: Darmian manda i granata agli ottavi|date=26 shkurt 2015|publisher=La Repubblica|language=it}}&lt;/ref&gt; Ai e mbylli sezonin me 47 ndeshje dhe pesë gola në të gjitha kompeticionet.

===Manchester United===
[[Skeda:Manchester United v Hull City, January 2017 (14).JPG|parapamje|majtas|Darmian duke luajtur me Manchester United në një ndeshje kundër Hull Cityt, janar 2017.]]
Më 11 korrik 2015, Darmian u transferua te klubi anglez [[Manchester United F.C.|Manchester United]] për një shifër të pazbuluar, e cila besohej të ishte 12.7 milion £. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare me mundësi rinovimi edhe për një vit tjetër.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.koha.net/?id=6&amp;l=66018|title=Zyrtare: Darmian në United|publisher=Koha.net|language=sq|date=11 korrik 2015|accessdate=20 janar 2020}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Darmian bëri debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]] më 8 gusht në fitoren 1–0 kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamit]] në javën hapëse të sezonit 2015–16.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Alistair Magowan|title=Man Utd 1–0 Tottenham|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33744640|access-date=8 gusht 2015|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 gusht 2015}}&lt;/ref&gt; Ai u shpall lojtari i muajit i klubit për gushtin, duke fituar çmimin e parë individual në karrierë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Sep/matteo-darmian-wins-manchester-united-player-of-the-month-award-for-august-2015.aspx|title=Matteo Darmian wins Manchester United's Player of the Month award|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|access-date=10 shtator 2015}}&lt;/ref&gt;

Në prill 2016, Darmian shënoi golin e tij të parë në Premier Ligë me një gjuajtje nga distanca në fitoren 2–0 kundër [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35733434|title=Manchester United 2–0 Crystal Palace|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=20 prill 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espnfc.us/barclays-premier-league/match/422366/manchester-united-crystal-palace/report|title=Matteo Darmian stunner seals Man United win over Crystal Palace|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 prill 2016|access-date=21 prill 2016}}&lt;/ref&gt; Ai u shpall lojtari i ndeshjes dhe e konsideroi këtë gol si më të bukurin e karrierës së tij.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/Apr/player-reaction-matteo-darmian-reflects-on-first-goal-for-Manchester-United.aspx|title=Darmian hails best goal of his career|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|access-date=20 prill 2016}}&lt;/ref&gt; Më 21 maj, ai luajti si zëvëndësues në finalen e kupës, ku Manchester United mposhti Crystal Palace me rezultatin 2–1; ky ishte trofeu i tij i parë në karrierë.&lt;ref name=&quot;2016FACupFinal&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36292265|title=Crystal Palace 1–2 Manchester United|author1=Phil McNulty|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 maj 2016|access-date=18 maj 2019}}&lt;/ref&gt;

Darmian e humbi vendin e tij si titullar në gjysmën e dytë të sezonit 2016–17. Në triumfin në Ligën e Evropës, ai u aktivizua në 7 ndeshje, përfshirë edhe finalen e fituar 2–0 kundër [[AFC Ajax|Ajaxit]], duke arritur suksesin e tij të parë në kompeticionet evropiane.&lt;ref name=&quot;2017EuropaLeagueFinal&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40004559|title=Ajax 0–2 Manchester United|author1=Phil McNulty|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2017|access-date=18 maj 2019}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit të ardhshëm, Darmian u la rregullisht në stol nga trajneri [[José Mourinho]], duke u aktivizuar në vetëm 8 ndeshje në kampionat.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=45704&amp;season_id=150|title=Games played by Matteo Darmian in 2017/2018|website=Soccerbase|language=en|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt; Pas përfundimit të sezonit, media spekulloi se Darmian do të largohej nga klubi, por ai në fund qëndroi për sezonin 2018–19.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Luke Edwards|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/07/27/matteo-darmian-still-keen-leave-manchester-united/|title=Matteo Darmian still keen to leave Manchester United|newspaper=The Telegraph|language=en|location=Londër|date=27 korrik 2018|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Adam Higgins|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/jose-mourinho-believes-matteo-darmian-will-stay-at-man-united|title=Jose: I think Darmian will stay at United|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|date=17 gusht 2018|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt; Edhe pas largimit të Mourinhos, Darmian nuk gjeti hapsira nën drejtimin e trajnerit të ri [[Ole Gunnar Solskjær]], i cili në një rast e aktivizoi si qëndër-mbrojtës në fitoren 2–0 kundër [[Reading F.C.|Reading]] në kupë më 5 janar 2019;&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Matt Davis|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46706809|title=Manchester United 2–0 Reading|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 janar 2019|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt; performanca e tij u lavdërua nga trajneri norvegjez.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jamie Allen|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/ole-gunnar-solskjaer-reaction-to-fa-cup-tie-with-reading|title=Solskjær pleased with FA Cup progress|publisher=Manchester United F.C.|website=manutd.com|language=en|date=5 janar 2019|access-date=5 janar 2019}}&lt;/ref&gt;

===Parma===
Më 2 shtator 2019, Darmian u rikthye në Italia duke u transferuar te [[Parma F.C.|Parma]] në një marrëveshje katër-vjeçare.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/182163/parma-siguron-darmianin/|title=Parma siguron Darmianin|publisher=Koha.net|language=sq|date=2 shtator 2019|accessdate=20 janar 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zeri.info/sport/284582/zyrtare-mbrojtesi-largohet-nga-manchester-united-firmos-me-klubin-italian/|title=Zyrtare: Mbrojtësi largohet nga Manchester United, firmos me klubin italian|publisher=Zëri.info|language=sq|date=2 shtator 2019|accessdate=20 janar 2020}}&lt;/ref&gt; Debutimi i tij erdhi trembëdhjetë ditë më pas në humbjen 3–1 kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke asistuar golin e vetëm të Parmës të shënuar nga [[Antonino Barillà]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2019/09/15/news/parma-cagliari_1-3_ceppitelli_e_simeone_sbloccano_i_sardi-236089879/|title=Parma-Cagliari 1-3, Ceppitelli e Simeone sbloccano i sardi|publisher=La Repubblica|language=it|date=15 shtator 2019}}&lt;/ref&gt; Goli i tij i vetëm me klubin erdhi më 25 korrik në fitoren 2–1 në transfertë kundër Brescias.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-brescia-parma-1-2-kulusevski-la-risolve-con-un-gioiello-nel-finale_21127668-202002a.shtml|title=Serie A, Brescia-Parma 1-2: Kulusevski la risolve con un gioiello nel finale|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=25 korrik 2020}}&lt;/ref&gt;

===Internazionale===
[[Skeda:FC Salzburg gegen Inter Mailand (Testspiel 2023-08-09) 60.jpg|parapamje|djathtas|Darmian gjatë një ndeshje miqësore kundër Red Bull Salzburgut, 9 gusht 2023.]]
Pasi luajti tre ndeshjet e para të sezonit të ri me Parmën, më 5 tetor 2020, Darmian u transferua te [[F.C. Internazionale Milano|Interi]] në formë huazimi me detyrim blerje.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://parmacalcio1913.com/2020/10/05/matteo-darmian-ceduto-allinter-a-titolo-temporaneo/|title=Matteo Darmian ceduto all'Inter|publisher=Parma Calcio 1913|language=it|date=5 tetor 2020|access-date=8 gusht 2024|archive-date=5 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405234351/https://parmacalcio1913.com/2020/10/05/matteo-darmian-ceduto-allinter-a-titolo-temporaneo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2020/10/05/matteo-darmian-inter-calciomercato.html|title=Matteo Darmian è un nuovo calciatore dell'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=5 tetor 2020}}&lt;/ref&gt; Ai debutoi me ''Zikaltrit'' më 21 tetor në barazimin 2–2 kundër [[Borussia Mönchengladbach]] në ndeshjen hapëse të fazës së grupeve të Ligës së Kampioneve.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/21-10-2020/champions-inter-borussia-moenchengladbach-2-2-doppio-lukaku-salva-conte-390187904803.shtml|title=Il solito Lukaku salva l'Inter, Gladbach ripreso al 90': a San Siro è 2-2|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=21 tetor 2020}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai luajti ndeshjen e parë në kampionat në fitoren 2–0 në transfertë kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Genoa/24-10-2020/genoa-inter-0-2-gol-lukaku-d-ambrosio-390273969004.shtml|title=Inter, ci pensa sempre Lukaku: il Genoa non fa male e Conte si rilancia|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 tetor 2020}}&lt;/ref&gt; Më 1 dhjetor, në ndeshjen e kthimit kundër Borussia Mönchengladbach, Darmian shënoi golin e parë me Interin në një fitore 3–2 në transfertë.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/01-12-2020/champions-inter-vince-col-borussia-spera-ancora-ottavi-3901322325200.shtml|title=Impresa Inter: vince 3-2 in casa del Borussia M. e spera ancora nella qualificazione|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 dhjetor 2020}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit të tij të parë me Interin, Darmian ishte rezerva e [[Achraf Hakimi]]t, por gjithsesi dha një kontribut shumë të rëndësishëm në fitoren e ''[[Scudetto]]s''; më 28 shkurt, ai shënoi golin e parë në kampionat me Interin në fitoren 3–0 kundër Genoas.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/28-02-2021/inter-genoa-3-0-gol-lukaku-darmian-sanchez-conte-7-milan-4001074761718.shtml|title=L'Inter non si ferma più: travolge il Genoa|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=28 shkurt 2021}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu i dhuroi fitoren Interit në ndeshjet kundër Cagliarit dhe [[Hellas Verona F.C.|Hellas Veronës]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/11-04-2021/inter-cagliari-gol-darmian-regala-undicesima-fila-41064702313.shtml|title=L'Inter non si ferma più. E ora sono 11: i punti sul Milan e le vittorie di fila|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 prill 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/25-04-2021/inter-verona-1-0-darmian-uomo-destino-scudetto-un-passo-410468996100.shtmll|title=Darmian fa godere l'Inter: lo scudetto è sempre più vicino|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=25 prill 2021}}&lt;/ref&gt; Në fund të sezonit, Darmian fitoi titullin e parë të Serie A, kurse për Interin ishte suksesi i parë pas 11 vitesh.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/56964913|title=Inter Milan: Italian giants win first Serie A for 11 years|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 maj 2021|access-date=2 maj 2021|archive-date=3 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803205004/https://www.bbc.com/sport/football/56964913|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin e ardhshëm, pas largimit të Hakimit, Darmian u bë titullar në formacion 3–5–2 të trajnerit të ri [[Simone Inzaghi]]. Gjatë kësaj kohe, ai u dallua për performancat e tij në ndeshjet kundër Milanit dhe [[S.S.C. Napoli|Napolit]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/22-11-2021/inter-ranocchia-darmian-certezze-italiane-inzaghi-43084511396.shtml|title=Inter, Ranocchia e Darmian certezze italiane|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=22 nëntor 2021}}&lt;/ref&gt; Më 12 janar 2022, ai fitoi trofeun e dytë zikaltër, Superkupën e Italisë, me Interin që mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 falë një goli të [[Alexis Sánchez]], i asistuar nga Darmian, në momentet e fundit të ndeshjes;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}&lt;/ref&gt; kjo ishte gjithashtu ndeshja e tij e 50të me Interin.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.internews24.com/inter-darmian-taglia-il-traguardo-delle-50-presenze-in-maglia-nerazzurra/|title=Inter, Darmian taglia il traguardo delle 50 presenze in maglia nerazzurra|website=Inter News 24|date=13 janar 203w|language=it|access-date=1 shkurt 2023}}&lt;/ref&gt; Më 11 maj, Darmian fitoi edhe kupën me Interin që fitoi 4–2 sërisht kundër Juventusit në finale.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 2022–23, Darmian e fitoi sërisht superkupën me Interin që mposhti Milanin 3–0 në [[Rijad]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/18-01-2023/festa-inter-supercoppa-milan-travolto-3-0-le-magie-dzeko-lautaro-4502025932164.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Milan travolto 3-0 con le magie di Dzeko e Lautaro!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 janar 2023}}&lt;/ref&gt; Më 31 janar, ai shënoi golin e parë në kupë në suksesin minimal 1–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], duke kualifikuar ekipin në çerek-finale.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2023/01/calcio-coppa-italia-quarti-finale-inter-atalanta-a810e6cf-dc60-4f21-b194-2c825c19c45f.html|title=Coppa Italia, Inter-Atalanta 1-0: un diagonale di Darmian stende la Dea|author1=Redaksioni i Rainews|publisher=RaiNews|date=31 janar 2023|language=it|access-date=3 shkurt 2023}}&lt;/ref&gt; Për shkak të dëmtimit të [[Milan Škriniar]], Darmian u aktivizua si qëndër-mbrojtës në mbrojtjen me tre, duke zhvilluar performanca pozitive.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.europacalcio.it/darmian-la-certezza-nerazzurra-272136/|title=Darmian, la certezza nerazzurra|publisher=Europa Calcio|language=it|date=24 shkurt 2024|access-date=8 shkurt 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/14-03-2023/porto-inter-darmian-confermato-difesa-dzeko-coppia-lautaro-460658917490_amp.shtml|title=Inter, le scelte di Inzaghi: in difesa c'è Darmian. Davanti Dzeko con Lautaro|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=14 mars 2024|access-date=8 shkurt 2024}}&lt;/ref&gt; Më 19 mars, në humbjen 1–0 kundër Juventusit në [[Allianz Stadium]], Darmian luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/100-presenze-darmian-inter|title=100 presenze Darmian|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|date=20 mars 2023|language=it|access-date=20 mars 2023}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai fitoi Kupën e Italisë sërisht pasi ''Zikaltrit'' fituan 2–1 me përmbysje në finalen kundër Fiorentinës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Coppa-Italia/24-05-2023/inter-vince-coppa-italia-2-1-fiorentina-doppietta-lautaro-4601738135825.shtml|title=Lautaro mostruoso, Fiorentina ribaltata: la Coppa Italia è dell'Inter!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 maj 2023}}&lt;/ref&gt; Më 10 qershor, ai luajti si titullar në humbjen 1–0 kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]] në finalen e Ligës së Kampioneve.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/10-06-2023/champions-manchester-city-inter-1-0-decide-gol-rodri-4601993003254.shtml|title=Inter, che peccato! Gioca alla pari col City, ma la Champions è di Guardiola|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=10 qershor 2023}}&lt;/ref&gt;

Më 12 dhjetor 2023, në barazimin pa gola kundër [[Real Sociedad]]it në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve, Darmian luajti për herë të parë si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i ekipit, kjo për shkak të mungesës së [[Lautaro Martínez]]it, [[Nicolò Barella|Nicolò Barellës]] dhe [[Stefan de Vrij]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fcinter1908.it/primo-piano/inter-sociedad-darmian-capitano/|title=Inter-Real Sociedad, sarà Darmian a indossare la fascia da capitano|website=fcinter1908.it|language=it|date=12 dhjetor 2023|access-date=12 dhjetor 2023}}&lt;/ref&gt; Pas kësaj, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2025.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/rinnovo-darmian-inter-2025|title=L'Inter e Matteo Darmian insieme fino al 2025|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=30 dhjetor 2023|access-date=31 dhjetor 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/30-12-2023/scattata-l-opzione-nel-contratto-di-darmian-restera-all-inter-fino-al-30-giugno-2025.shtml|title=È scattata l'opzione nel contratto di Darmian: resterà all'Inter fino al 2025|author=Andrea Ramazzotti|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=30 dhjetor 2023|access-date=31 dhjetor 2023}}&lt;/ref&gt; Më 28 shkurt 2024, Darmian shënoi golin e parë të sezonit në fitoren 4–0 në kampionat kundër Atalantës.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/28-02-2024/inter-atalanta-4-0-gol-di-darmian-lautaro-dimarco-e-frattesi.shtml|title=Questa Inter è devastante: 4-0 anche all'Atalanta e Juve a -12, scudetto sempre più vicino|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=28 shkurt 2024|access-date=1 mars 2024}}&lt;/ref&gt; Në përfundim të sezonit, Interin e fitoi sërisht kampionatin, duke dominuar përgjatë gjithë sezonit; ky kshte titulli i dytë i karrierës së Darmian.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/22-04-2024/milan-inter-derby-scudetto-risultato-live-diretta-serie-a.shtml|title=FINALE Milan-Inter 1-2: nerazzurri campioni d'Italia!|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=22 prill 2024|language=it|access-date=23 prill 2024}}&lt;/ref&gt;

===Bologna===
Më 8 tetor 2026, Darmian firmosi një marrëveshje deri në fund të sezonit 2026–26 me [[Bologna F.C. 1909|Bolognën]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bolognafc.it/en/matteo-darmian-joins-bologna/|title=Matteo Darmian joins Bologna|publisher=Bologna F.C. 1909|language=en|date=8 tetor 2026}}&lt;/ref&gt;

==Karriera ndërkombëtare==
===Të rinjtë===
Pas kishte luajtur me ekipet nën-17 dhe nën-18, Darmian bëri debutimin e tij me ekipin nën-19 në qershor 2007 pasi u thirr nga trajneri [[Francesco Rocca]]. Në Kampionatin Evropian 2008, ai luajti rregullisht si titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes. Në vitin 2009, ai luajti shtatë ndeshje me ekipin nën-20 në [[Lojërat Mesdhetare 2009]].

Më 25 mars 2009, Darmian luajti ndeshjen e parë me [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]] në barazimin 2–2 në miqësoren kundër [[Kombëtarja austriake nën-21 e futbollit|Austrisë]] në [[Vjenë]]. Kjo ishte ndeshja e vetme që ai luajti në këtë kategori.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2009/03/25/under21.shtml|title=L'Under riparte con un pari: e Casiraghi scopre Paloschi|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Luca Taidelli|date=25 mars 2009}}&lt;/ref&gt;

===Ekipi i parë===
[[Skeda:20150616 - Portugal - Italie - Genève - Matteo Darmian 2.jpg|parapamje|majtas|Darmian në aksion gjatë ndeshjes miqësore kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në Gjenevë, Zvicër.]]
Në mars 2014, Darmian mori ftesën e parë në [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren e parë]] nga trajneri [[Cesare Prandelli]] si pjesë e një grumbullimi tre ditor për të vlerësuar lojtarët e rinjë para nisjes së [[2014 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2014]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Stage a Roma dal 10 al 12 marzo: Sono 31 i convocati di Prandelli|url=http://www.figc.it/it/204/39145/2014/03/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|access-date=15 prill 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626110530/http://www.figc.it/it/204/39145/2014/03/News.shtml|archive-date=26 qershor 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu u ftua në grumbullimin e rradhës në prill.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Test a coverciano: Prima chiamata per Romulo e Berardi, torna Cassano|url=http://www.figc.it/it/204/2523796/2014/04/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|access-date=14 maj 2014|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924050254/http://www.figc.it/it/204/2523796/2014/04/News.shtml|archive-date=24 shtator 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Pas një sezoni të shkëlqyer me Torinon,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2014/06/10/4871550/la-vera-storia-di-darmian-freccia-torino-al-milan-con-abate|title=La vera storia di Darmian: freccia Torino, al Milan con Abate senior...|publisher=Goal.com|language=it|date=10 qershor 2014|access-date=10 qershor 2024}}&lt;/ref&gt; më 13 maj 2014, Darmian ishte pjesë e listës paraprake që do të luante në Kupën e Botës 2014 në Brazil.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ecco i 30 pre-convocati per il mondiale. Il 19 maggio il raduno|url=http://www.figc.it/it/204/2524143/2014/05/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=14 maj 2014}}&lt;/ref&gt; Debutimi i tij ndërkombëtar erdhi më 31 maj në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Irlandës]] në [[Londër]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/altre-notizie/italia-irlanda-0-0-il-tabellino-della-gara-560487|title=Italia-Irlanda 0–0: il tabellino della gara|website=tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=1 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Një ditë më pas, Darmian ishte pjesës e listës përfundimtare me 23 lojtarë.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prandelli ha scelto: Ecoo i 23 azzurri che partiranmo per il Brasile|url=http://www.figc.it/it/204/2524458/2014/06/News.shtml|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|access-date=1 qershor 2014|language=it}}&lt;/ref&gt; Ai luajti ndeshjen e tij të parë në një Kupë Bote më 14 qershor në fitoren 2–1 kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] në fazën e grupeve.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Phil McNulty|title=Italy 2–1 England|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25285071|access-date=15 qershor 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Pavarësisht nisjes pozitive, Italia u mposht në ndeshjet e rradhës kundër [[Kombëtarja kosta rikane e futbollit|Kosta Rikës]] dhe [[Kombëtarja uruguajiane e futbollit|Uruguajit]], duke u eleminuar në fazën e grupeve; Darmian luajti si titullar në të dy ndeshjet.

Në fillimin e vitit 2015, Darmian u nderua me çmimin ''Pallone Azzurro'' si lojtari më i mirë i ekipit kombëtar për vitin 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.quotidianopiemontese.it/2015/01/03/il-torinista-darmian-vince-il-pallone-azzurro/?fb_action_ids=767512486657189&amp;fb_action_types=og.likes&amp;fb_ref=.VKkX7pygPA4.like&amp;fb_source=feed_opengraph&amp;action_object_map=%7B%22767512486657189%22%3A871909262829807%7D&amp;action_type_map=%7B%22767512486657189%22%3A%22og.likes%22%7D&amp;action_ref_map=%7B%22767512486657189%22%3A%22.VKkX7pygPA4.like%22%7D#.VKks1NKG9A2|title=Il torinista Darmian vince il pallone azzurro|publisher=Quotidiano Piemontese|language=it|date=3 janar 2015}}&lt;/ref&gt; Më 10 tetor 2015, ai shënoi golin e parë ndërkombëtar në fitoren 3–1 kundër [[Kombëtarja azerbajxhanase e futbollit|Azerbajxhanit]] e cila vulosi kualifikimin e Italisë në [[UEFA Euro 2016]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Azerbaijan 1–3 Italy|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33543966|access-date=10 tetor 2015|publisher=BBC Sport|language=en|date=10 tetor 2015}}&lt;/ref&gt; Më 31 maj 2016, [[Antonio Conte]] e përfshiu në listën me 23 lojtar për finalet e turnamentit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85206/official-italy-squad-euro-2016|title=OFFICIAL: Italy squad for Euro 2016|publisher=Football Italia|language=en|date=31 maj 2016|access-date=31 maj 2016}}&lt;/ref&gt; Në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]], i cili ishte kampioni në fuqi, Darmian u aktivizua si zëvëndësues dhe asistoi golin e dytë të Italisë të shënuar nga [[Graziano Pellè]] në minutën e 91të.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jim Foulerton|title=Dominant Italy brush aside champions Spain|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000744/match=2018002/postmatch/report/index.html|publisher=UEFA|language=en|date=27 qershor 2016|access-date=27 qershor 2016}}&lt;/ref&gt; Në çerek-finale, ai humbi penalltinë e fundit të Italisë në humbjen 6–5 me penallti kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], që solli eliminimin e ''të kaltërve'' nga turnamenti.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Sam Adams|title=Hector the shoot-out hero as Germany finally defeat Italy|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000449/match=2017903/postmatch/report/index.html|publisher=UEFA|language=en|date=2 korrik 2016|access-date=3 korrik 2016}}&lt;/ref&gt;

Në mars 2023, Darmian u ftua nga trajneri [[Roberto Mancini]] për ndeshjet kualifikuese të [[UEFA Euro 2024]] kundër Anglisë dhe [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]], duke u rikthyer në ekipin kombëtar pas pesë vitesh.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://figc.it/it/nazionali/news/inizia-il-cammino-verso-euro-2024-30-convocati-prima-chiamata-per-falcone-buongiorno-e-retegui/|title=Inizia il cammino verso EURO 2024: 30 convocati, prima chiamata per Falcone, Buongiorno e Retegui|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|date=17 mars 2023|access-date=17 mars 2023}}&lt;/ref&gt; Ai luajti në ndeshjen e dytë kundër Maltës, duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/ancora-retegui-a-malta-l-italia-ritrova-la-vittoria-segnano-il-bomber-del-tigre-e-pessina/|title=Ancora Retegui! A Malta l’Italia ritrova la vittoria, segnano il bomber del Tigre e Pessina|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|date=26 mars 2023|access-date=27 mars 2023}}&lt;/ref&gt; Më 17 nëntor, ai shënoi në fitoren 5–2 kundër [[Kombëtarja maqedonase e futbollit|Maqedonisë së Veriut]], duke regjistruar golin e dytë me ekipin kombëtar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2023/11/17/euro-2024-italia-macedonia-del-nord-5-2-_13c79984-3829-4c63-8284-0ac56481eba9.html|title=Euro 2024: Spezzato il tabù, Italia-Macedonia del Nord 5-2. Azzurri a un passo da Euro '24 - Calcio - Ansa.it|publisher=Agenzia ANSA|date=17 nëntor 2023|language=it|access-date=18 nëntor 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/italia-darmian-con-l-ucraina-per-vincere-non-per-gestire_73072550-202302k.shtml|title=Italia, Darmian: Con L'Ucraina per vincere, non per gestire|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=18 nëntor 2023}}&lt;/ref&gt; Në qershor 2024, Darmian u thirr të luante në Euro 2024 nga trajneri [[Luciano Spalletti]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/ufficializzati-i-convocati-per-euro-2024-esclusi-dalla-lista-provedel-ricci-e-orsolini/|title=Ufficializzati i convocati per EURO 2024, esclusi dalla lista Provedel, Ricci e Orsolini|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|date=6 qershor 2024|access-date=7 qershor 2024}}&lt;/ref&gt; Në turnament, ai u aktivizua në tre ndeshje me Italinë që u eliminua nga raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicra]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/5599529/2024/06/29/switzerland-2-italy-0-vargas-spalletti-yakin/|title=Switzerland 2 Italy 0 – Holders dumped out, Vargas stars, Yakin wins tactical battle – The Briefing|publisher=The New York Times|author1=James Horncastle|author2=Michael Cox|language=en|date=29 qershor 2024|access-date=9 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;

==Profili i lojtarit==
Darmian është një lojtar inteligjent, dinamik, shumë puntor dhe i shkathët, i cili njihet për lojën cilësore në mbrojtje dhe në sulm.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thescore.ie/analysis-england-italy-saturday-won-and-lost-1520218-Jun2014/|title=Here's where England v Italy was won and lost|publisher=The Score|language=en|access-date=16 qershor 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140622163027/http://www.thescore.ie/analysis-england-italy-saturday-won-and-lost-1520218-Jun2014/|archive-date=22 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; Ai gjithashtu dallohet për shpejtësinë, rezistencën dhe nivelin e punës,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/06/15/italy-hail-the-new-special-one-antonio-conte/|title=Italy hail the new 'special one' Antonio Conte|publisher=The Telegraph|language=en|author1=James Ducker|date=15 qershor 2016|access-date=2 shkurt 2017}}&lt;/ref&gt; veti këto që e bëjnë atë një lojtar të dobishëm në krahet e fushës, aty ku ai kontribon në aksionet sulmuese të ekipit.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Why Losing Mattia De Sciglio Isn't a Major Problem for Italy and Prandelli|publisher=Bleacher Report|language=en|url=http://bleacherreport.com/articles/2095900-why-losing-mattia-de-sciglio-isnt-a-major-problem-for-italy-and-prandelli|access-date=16 qershor 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2640563-uefa-euro-2016-br-200-top-20-right-backs/#slide12|title=UEFA Euro 2016, B/R 200: Top 20 Right-Backs|publisher=Bleacher Report|language=en|author1=Daniel Tiluk|date=30 maj 2016|access-date=3 nëntor 2019}}&lt;/ref&gt;

Darmian është lavdëruar në disa raste për profesionalizmin e tij dhe dedikimin, duke u krahasuar me ikona të futbollit italian si [[Antonio Cabrini]] dhe [[Paolo Maldini]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttocalcionews.net/2014/06/17/speciale-giovani-talenti-matteo-darmian-il-nuovo-cabrini/|title=Speciale giovani talenti: Matteo Darmian, il nuovo Cabrini|publisher=Tutto Calcio News|language=it|access-date=16 shtator 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720155800/http://www.tuttocalcionews.net/2014/06/17/speciale-giovani-talenti-matteo-darmian-il-nuovo-cabrini/|archive-date=20 korrik 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/2094412-matteo-darmian-can-be-italys-secret-weapon-by-following-in-cabrinis-footsteps|title=Matteo Darmian Can Be Italy's Secret Weapon by Following in Cabrini's Footsteps|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=16 qershor 2014}}&lt;/ref&gt;

Darmian e nisi karrierën e tij si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]] por me kalimin e kohës ai u zhvendos në krah, duke luajtur me saktësi në të dyja krahet.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/9905854/arda-turan-all-you-need-to-know-about-the-reported-manchester-united-and-liverpool-target|title=Who is Manchester United's new signing Matteo Darmian?|publisher=Sky Sports|language=en|date=12 korrik 2015|access-date=2 shkurt 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;style&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tuttopalermo.net/?action=read&amp;idnotizia=32338|title=Palermo, Darmian piacevole sorpresa|work=tuttopalermo.net|author=Giovanni Chinnici|language=it|date=3 shkurt 2011|access-date=16 prill 2014|ref=none}}&lt;/ref&gt; Përveç kësaj, ai mund të luaj edhe si anësor, kjo falë aftësisë për të luajtur me të dyja këmbët.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.football-italia.net/50656/darmian-provides-italy-hope|title=Darmian provides Italy hope|publisher=Football Italia|language=en|date=17 qershor 2014|access-date=8 korrik 2015}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit 2012–13, ai ishte lojtari me më shumë ndërhyrje të sakta për ndeshje (5.3) në 5 ligat e mëdha evropiane.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-england-mnu-darmian/modern-fullback-needs-technique-pace-and-smarts-says-darmian-idUKKBN13W0ZP|title=Modern fullback needs technique, pace and smarts, says Darmian|publisher=Reuters|language=en|date=7 dhjetor 2016|access-date=20 janar 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dear Matteo Darmian&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85318/dear-matteo-darmian|title=Dear Matteo Darmian|publisher=Football Italia|language=en|author1=Andrea Tallarita|date=3 qershor 2016|access-date=2 shkurt 2017}}&lt;/ref&gt;

==Jeta personale==
Më 14 qershor 2017, Darmian u martua me Francesca Eleonora Cormannin, me të cilën ka dy fëmijë: Achille Leo (2019) dhe Gregorio Leo (2022).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/people/il-nerazzurro-matteo-darmian-papa-bis-benvenuto-gregorio_47372742-202202k.shtml|title=Il nerazzurro Matteo Darmian papà bis: &quot;Benvenuto Gregorio&quot;|website=tgcom24.mediaset.it|language=it|access-date=20 qershor 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.spaziointer.it/2023/09/29/francesca-cormanni-la-moglie-di-darmian-foto-biografia-e-curiosita/|title=Francesca Cormanni, la moglie di Darmian: foto, biografia e curiosità|publisher=Sport Inter|author1=Giulia Bianchi|publisher=Spazio Inter|date=29 shtator 2023|language=it|access-date=5 korrik 2024}}&lt;/ref&gt;

==Statistikat e karrierës==
===Klube===
{{Updated|19 maj 2024}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ng.soccerway.com/players/matteo-darmian/17720/|title=Matteo Darmian|publisher=Soccerway|language=en|access-date=9 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/matteo-darmian/|title=Matteo Darmian|publisher=World Football|language=en|access-date=9 gusht 2024}}&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=text-align:center
|+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit
|-
!rowspan=2|Klubi
!rowspan=2|Sezoni
!colspan=3|Liga
!colspan=2|Kupa Kombëtare
!colspan=2|Kupa e Ligës
!colspan=2|Evropa
!colspan=2|Tjetër
!colspan=2|Gjithsej
|-
!Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan=4|[[A.C. Milan|Milan]]
|[[2006–07 AC Milan season|2006–07]]
|[[Serie A]]
|1||0||1||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||2||0
|-
|[[2007–08 AC Milan season|2007–08]]
|Serie A
|0||0||1||0||colspan=2|—||1{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]}}||0||0||0||2||0
|-
|[[2008–09 AC Milan season|2008–09]]
|Serie A
|3||0||0||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||3||0
|-
!colspan=2|Gjithsej
!4!!0!!2!!0!!colspan=2|—!!1!!0!!0!!0!!7!!0
|-
|[[Calcio Padova|Padova]] (huazim)
|[[2009–10 Serie B|2009–10]]
|[[Serie B]]
|20||1||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në fazën play-off për rënje të Serie B}}||0||22||1
|-
|[[Palermo F.C.|Palermo]]
|[[2010–11 US Città di Palermo season|2010–11]]
|Serie A
|11||0||1||0||colspan=2|—||4{{efn|name=UEL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||0||colspan=2|—||16||0
|-
|rowspan=5|[[Torino F.C.|Torino]]
|[[2011–12 Torino FC season|2011–12]]
|Serie B
|33||1||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||34||1
|-
|[[2012–13 Torino FC season|2012–13]]
|Serie A
|30||0||2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||32||0
|-
|[[2013–14 Torino FC season|2013–14]]
|Serie A
|37||0||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||38||0
|-
|[[2014–15 Torino FC season|2014–15]]
|Serie A
|33||2||1||0||colspan=2|—||13{{efn|name=UEL}}||3||colspan=2|—||47||5
|-
!colspan=2|Gjithsej
!133!!3!!5!!0!!colspan=2|—!!13!!3!!colspan=2|—!!151!!6
|-
|rowspan=5|[[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|[[2015–16 Manchester United F.C. season|2015–16]]
|[[Premier League]]
|28||1||3||0||1||0||7{{efn|Gjashtë ndeshje në UEFA Ligën e Kampioneve, një ndeshje në UEFA Ligën e Evropës}}||0||colspan=2|—||39||1
|-
|[[2016–17 Manchester United F.C. season|2016–17]]
|Premier League
|18||0||2||0||2||0||7{{efn|name=UEL}}||0||0||0||29||0
|-
|[[2017–18 Manchester United F.C. season|2017–18]]
|Premier League
|8||0||2||0||3||0||3{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|Ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]]}}||0||17||0
|-
|[[2018–19 Manchester United F.C. season|2018–19]]
|Premier League
|6||0||1||0||0||0||0||0||colspan=2|—||7||0
|-
!colspan=2|Gjithsej
!60!!1!!8!!0!!6!!0!!17!!0!!1!!0!!92!!1
|-
|rowspan=3|[[Parma Calcio 1913|Parma]]
|[[2019–20 Parma Calcio 1913 season|2019–20]]
|Serie A
|33||1||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||34||1
|-
|[[2020–21 Parma Calcio 1913 season|2020–21]]
|Serie A
|3||0||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||3||0
|-
!colspan=2|Gjithsej
!36!!1!!1!!0!!colspan=2|—!!colspan=2|—!!colspan=2|—!!37!!1
|-
|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim)
|[[2020–21 Inter Milan season|2020–21]]
|Serie A
|26||3||3||0||colspan=2|—||4{{efn|name=UCL}}||1||colspan=2|—||33||4
|-
|rowspan=4|Internazionale
|[[2021–22 Inter Milan season|2021–22]]
|Serie A
|25||2||5||0||colspan=2|—||5{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||0||36||2
|-
|[[2022–23 Inter Milan season|2022–23]]
|Serie A
|31||1||5||1||colspan=2|—||11{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||48||2
|-
|[[2023–24 Inter Milan season|2023–24]]
|Serie A
|33||2||1||0||colspan=2|—||7{{efn|name=UCL}}||0||2{{efn|name=SCI}}||0||43||2
|-
!colspan=2|Gjithsej
!115!!8!!14!!1!!colspan=2|—!!27!!1!!4!!0!!160!!10
|-
!colspan=3|Gjithsej karriera
!380!!14!!31!!1!!6!!0!!62!!4!!7!!0!!485!!19
|}
{{notelist}}

===Kombëtarja===
{{updated|29 qershor 2024}}&lt;ref name=&quot;internationalstats&quot;&gt;{{cite web|url=http://eu-football.info/_player.php?id=28689|title=Matteo Darmian|publisher=European Football|website=EU-football.info|language=en|access-date=22 qershor 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/55641/Matteo_Darmian.html|title=Matteo Darmian|publisher=National Football Teams|language=en|author=Benjamin Strack-Zimmermann|access-date=29 tetor 2022}}&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable style=text-align:center
|+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit
!Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan=&quot;11&quot;|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]]
|2014||9||0
|-
|2015||10||1
|-
|2016||8||0
|-
|2017||9||0
|-
|2018||0||0
|-
|2019||0||0
|-
|2020||0||0
|-
|2021||0||0
|-
|2022||0||0
|-
|2023||5||1
|-
|2024||5||0
|-
!colspan=2|Gjithsej!!46!!2
|}

====Golat me kombëtaren====
{{updated|17 nëntor 2023}}&lt;ref name=&quot;internationalstats&quot;/&gt;
:''Rezultatet e Italisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Darmian.''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Matteo Darmian
|-
!scope=&quot;col&quot;|Nr.
!scope=&quot;col&quot;|Data
!scope=&quot;col&quot;|Vendi
!scope=&quot;col&quot;|Ndsh
!scope=&quot;col&quot;|Kundërshtari
!scope=&quot;col&quot;|Goli
!scope=&quot;col&quot;|Rezultati
!scope=&quot;col&quot;|Kompeticioni
|-
|1
|10 tetor 2015 || [[Stadiumi Kombëtar i Bakut]], [[Baku]], Azerbajxhan || style=&quot;text-align:center&quot;|16 || {{fb|AZE}} || style=&quot;text-align:center&quot;|3–1 || style=&quot;text-align:center&quot;|3–1 || [[Kualifikueset e UEFA Euro 2016]]
|-
|2
|17 nëntor 2023 || [[Stadio Olimpico]], [[Romë]], Itali || style=&quot;text-align:center&quot;|40 || {{fb|MKD}} || style=&quot;text-align:center&quot;|1–0 || style=&quot;text-align:center&quot;|5–2 || [[Kualifikueset e UEFA Euro 2024]]
|}

==Trofe==
===Klube===
;Manchester United&lt;ref name=&quot;Transfermarkt&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/matteo-darmian/erfolge/spieler/54906|title=Matteo Darmian|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=9 gusht 2024|archive-date=10 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240810030323/https://www.transfermarkt.us/matteo-darmian/erfolge/spieler/54906|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*[[FA Cup]]: [[2015–16 FA Cup|2015–16]]
*[[EFL Cup]]: [[2016–17 EFL Cup|2016–17]]
*[[UEFA Liga e Evropës]]: [[2016–17 UEFA Liga e Evropës|2016–17]]

;Internazionale&lt;ref name=&quot;Transfermarkt&quot;/&gt;
*[[Serie A]]: [[Serie A 2020–21|2020–21]], [[Serie A 2023–24|2023–24]], [[Serie A 2025–26|2025–26]]
*[[Coppa Italia]]: [[Coppa Italia 2021–22|2021–22]], [[Coppa Italia 2022–23|2022–23]], [[Coppa Italia 2025–26|2025–26]]
*[[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]], [[Supercoppa Italiana 2022|2022]], [[Supercoppa Italiana 2023|2023]]

===Kombëtarja===
'''Italia U20'''
*[[Lojërat Mesdhetare]]: finalist [[Futbolli në Lojërat Mesdhetare 2009|2009]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pescara2009.it/results/pdf/FB/FB_C73_FB040060100001ENG.pdf|title=ITA – ESP 1:2 (0:0)|publisher=Pescara 2009|language=it|date=4 korrik 2009|url-status=deviated|access-date=20 janar 2020|archivedate=15 shkurt 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120215081712/http://www.pescara2009.it/results/pdf/FB/FB_C73_FB040060100001ENG.pdf}}&lt;/ref&gt;

===Personale===
*[[Ekipi i Vitit i Serie A]]: 2013–14,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|title=Serie A, Gran Galà del Calcio Aic. Tutte le frasi e i premi|publisher=Tuttosport|language=it|date=15 dhjetor 2014|access-date=15 dhjetor 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118110540/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2014/12/15-315387/Serie+A,+Gran+Gal%C3%A0+del+Calcio+Aic.+Tutte+le+frasi+e+i+premi?print|archive-date=18 janar 2016}}&lt;/ref&gt; 2014–15&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/14-12-2015/juventus-buffon-elogia-donnarumma-ha-doti-gia-grande-1301295361892.shtml|title=Oscar del Calcio, dominio Juve. Buffon: &quot;Donnarumma ha doti da grande&quot;|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=14 dhjetor 2015|access-date=14 dhjetor 2015}}&lt;/ref&gt;
*[[Pallone Azzurro]]: 2014&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.figc.it/it/204/2526478/2015/01/News.shtml|title=A Darmian il &quot;Pallon Azzurro 2014&quot;, tra le donne la vincitrice è Rosucci|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=15 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118110540/http://www.figc.it/it/204/2526478/2015/01/News.shtml|archive-date=18 janar 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{reflist|3}}

==Lidhjet e jashtme==
{{commons}}
* [https://www.inter.it/en/teams/first-team/matteo-darmian Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231001015214/https://www.inter.it/en/teams/first-team/matteo-darmian |date=1 tetor 2023 }} te uebfaqja e Interit
* [http://aic.football.it/scheda/18475/darmian-matteo.htm Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304225713/http://aic.football.it/scheda/18475/darmian-matteo.htm |date=4 mars 2012 }} te Assocalciatori.it
* [https://web.archive.org/web/20111008214153/http://www.emozionecalcio.it/scheda_persona/Matteo-Darmian/938.aspx Profili] te EmozioneCalcio.it
* [https://web.archive.org/web/20120308102535/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=3073&amp;squadra=1 Ndeshjet ndërkombëtare] te FIGC.com

[[Kategoria:Lindje 1989]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë italianë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]]
[[Kategoria:Futbollistë në A.C. Milan]]
[[Kategoria:Futbollistë në Padova Calcio]]
[[Kategoria:Futbollistë në U.S. Città di Palermo]]
[[Kategoria:Futbollistë në Torino F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në Manchester United F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në Parma F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie A]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie B]]
[[Kategoria:Futbollistë në Premier League]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Evropës]]</text>
      <sha1>okmxys7zvqn51ytsgj8xi45kjbx40bj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ngjyra e gjelbër</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66478</id>
    <revision>
      <id>3058092</id>
      <parentid>3002293</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>165425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Vincent Willem van Gogh 076.jpg]] → [[File:Van Gogh - The Night Café (1888).jpg]] Crit 2: More precise</comment>
      <origin>3058092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5778" sha1="0scyc3qw6i1a3q69ry0skkma5c97afd" xml:space="preserve">[[Skeda:Green_dark_square.jpg|parapamje|Një drejtkëndësh jeshil i errët.]]
'''Ngjyra e gjelbër'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fjalorthi|url=https://fjalorthi.com/|access-date=2025-09-08|website=fjalorthi.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ose '''e gjelbërta''' është [[ngjyra]] midis [[Ngjyra tirkize|cianit]] dhe [[Ngjyra e verdhë|të verdhës]] në [[Spektri i dukshëm|spektrin e dukshëm]]. Ai evokohet nga drita e cila ka një gjatësi vale dominuese prej afërsisht 495–570 [[Nanometri|nm]] . Në sistemet [[Sinteza suptraktive|zbritëse të ngjyrave]], të përdorura në pikturë dhe printim me ngjyra, ajo krijohet nga një kombinim i të verdhës dhe cianit; në [[Vlerat KGJK|modelin e ngjyrave RGB]], i përdorur në ekranet e televizorit dhe kompjuterit, është një nga ngjyrat parësore shtuese, së bashku me [[Ngjyra e kuqe|të kuqen]] dhe [[Ngjyra e kaltër|blunë]], të cilat përzihen në kombinime të ndryshme për të krijuar të gjitha ngjyrat e tjera. Deri tani kontribuuesi më i madh i gjelbërimit në natyrë është [[klorofili]], kimikati me të cilin bimët [[Fotosinteza|fotosintetizojnë]] dhe shndërrojnë dritën e diellit në energji kimike. Shumë krijesa janë përshtatur me mjediset e tyre të gjelbra duke marrë vetë një nuancë të gjelbër si [[Kamuflazhi|maskim]] . Disa [[Minerali|minerale]] kanë një ngjyrë të gjelbër, duke përfshirë smeraldin, i cili është ngjyrosur jeshil nga përmbajtja e [[kromi]]t .

Gjatë Evropës post-klasike dhe të hershme moderne, jeshile ishte ngjyra që zakonisht lidhej me pasurinë, tregtarët, bankierët dhe zotërinjtë, ndërsa e kuqja ishte e rezervuar për fisnikërinë. Për këtë arsye, kostumi i ''[[Mona Liza|Mona Lizës]]'' nga [[Leonardo da Vinçi|Leonardo da Vinci]] dhe stolat në [[Dhoma e Komunëve të Mbretërisë së Bashkuar|Dhomën e Komunëve]] Britanike janë të gjelbër, ndërsa ato në [[Dhoma e Lordëve|Dhomën e Lordëve]] janë të kuq. {{Sfn|Heller|2009}} Ajo gjithashtu ka një traditë të gjatë historike si ngjyra e [[Irlanda|Irlandës]] dhe e [[kultura galike|kulturës galike]] . Është ngjyra historike e [[Islami|Islamit]], që përfaqëson bimësinë e harlisur të [[Parajsa|Parajsës]] . Ishte ngjyra e flamurit të [[Muhammedi|Muhamedit]] dhe gjendet në flamujt e pothuajse të gjitha vendeve islame. {{Sfn|Heller|2009}}

Në sondazhet e bëra në vendet [[Amerika|amerikane]], evropiane dhe [[Bota myslimane|islamike]], e gjelbërta është ngjyra më e zakonshme që lidhet me [[Natyra|natyrën]], [[Jeta|jetën]], [[Shëndeti|shëndetin]], [[Rinia (moshë)|rininë]], [[Pranvera|pranverën]], [[Shpresa|shpresën]] dhe [[Zilia|zilinë]] . {{Sfn|Heller|2009}} Në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], jeshilja shoqërohet gjithashtu ndonjëherë me [[Toksiciteti|ndotje]] dhe shëndet të dobët, {{Sfn|Heller|2009}} por në Kinë dhe shumicën e Azisë, lidhjet e saj janë shumë pozitive, si simbol i pjellorisë dhe lumturisë. {{Sfn|Heller|2009}} Për shkak të lidhjes së saj me natyrën, është ngjyra e lëvizjes mjedisore . Grupet politike që mbrojnë mbrojtjen e mjedisit dhe drejtësinë sociale e përshkruajnë veten si pjesë e Lëvizjes së Gjelbër, disa e quanin veten Parti të Gjelbërta . Kjo ka çuar në fushata të ngjashme në reklama, pasi kompanitë kanë shitur produkte të gjelbërta ose [[miqësore me mjedisin]] . E gjelbërta është gjithashtu ngjyra tradicionale e sigurisë dhe lejes; një dritë jeshile do të thotë vazhdo, një [[kartë jeshile]] lejon qëndrim të përhershëm në Shtetet e Bashkuara.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot;&gt;
Skeda:Constable_DeadhamVale.jpg|alt=Dedham Vale (1802) by John Constable. The paintings of Constable romanticized the vivid green landscapes of England| ''Dedham Vale''(1802) ngaJohn Constable. Pikturat e Constable romantizuan peizazhet e gjelbra të gjalla të Anglisë
Skeda:Jean-Baptiste_Debret_-_Coroação_de_D._Pedro_I.jpg|alt=In the painting of Jean-Baptiste Debret (1822), Emperor Pedro I of Brazil wearing the imperial mantle decorated with green fabric.|Në pikturën e Jean-Baptiste Debret(1822), PerandoriPedro I dhe Brazilit i veshur me mantelin perandorak të zbukuruar me pëlhurë jeshile.
Skeda:Jean-Baptiste-Camille_Corot_010.jpg|alt=In the paintings of Jean-Baptiste-Camille Corot (1796–1875), the green of trees and nature became the central element of the painting, with the people secondary|Në pikturat eJean-Baptiste-Camille Corot(1796-1875), gjelbërimi i pemëve dhe natyra u elementi qendror i pikturës, me njerëzit e dytë.
Skeda:Marie_Bashkirtseff_2.jpg|alt=Spring, by Marie Bashkirtseff, 1884| ''Pranvera'', ngaMarie Bashkirtseff, 1884
Skeda:Van Gogh - The Night Café (1888).jpg|alt=The Night Café, (1888), by Vincent van Gogh, used red and green to express what Van Gogh called &quot;the terrible human passions.&quot;| ''Kafeneja e Natës'', (1888), nga[[Vincent van Gogh]], përdori kuqe dhe jeshile për atë që Van Gogh i quajti &quot;pasionet e tmerrshme njerëzore&quot;.
Skeda:Émile_Bernard_-_Still_life_with_teapot,_cup_and_fruit_-_Google_Art_Project.jpg|alt=Émile Bernard – Still life with green teapot, cup and fruit, 1890| Émile Bernard-''Jeta e vdekur me çajnik jeshil, filxhan dhe fruta'', 1890
Skeda:Louis_Anquetin_-_Woman_at_the_Champs-Élysées_by_night_-_Google_Art_Project.jpg|alt=Louis Anquetin – Woman at the Champs-Élysées by night| Louis Anquetin-''Gruaja në Champs-Élysées gjatë natës''
&lt;/gallery&gt;

== Shiko edhe ==

* [[Ngjyra e kaltër]]

== Referime ==
[[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]]
[[Kategoria:Articles containing Japanese-language text]]
[[Kategoria:Ngjyra]]</text>
      <sha1>0scyc3qw6i1a3q69ry0skkma5c97afd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Perandoria Bizantine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76185</id>
    <revision>
      <id>3057950</id>
      <parentid>3029406</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55760-00</username>
        <id>194566</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lexime të mëtejshme */</comment>
      <origin>3057950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157699" sha1="tgc24qczchx70cc65zgywic8vd9k7g1" xml:space="preserve">{{Infobox country
|name                   = Perandoria Bizantine
|conventional_long_name = Perandoria Bizantine
|common_name            = Bizanti
|native_name            = [[Gjuha greke|Greqisht:]] Βασιλεία Ῥωμαίων
|status                 = Perandori
|life_span              = 330–1453
|government_type        = [[Monarkia absolute|Monarki absolute]]
|image_map              = Eastern Roman Empire 565 CE.svg
|image_map_caption      = Perandoria në shtrirjen e saj territoriale më të madhe, në vitin 565, në fund të sundimit të [[Justiniani I|Justinianit I]]
|capital                = [[Kostandinopoja]]
|latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW=
|common_languages       = [[Gjuha greke|Greqisht]]&lt;br /&gt;[[Gjuha latine|Latinisht]] (deri në shekullin VI)
|religion               = [[Krishterimi]] (zyrtare)
|currency               = [[:en:Solidus (coin)|Solidus]], [[:en:Follis|follis]] dhe [[:en:Hyperpyron|hyperpyron]]
|title_leader           = [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Perandor]]
|leader1                = [[Kostandini i Madh|Kostandini I]]
|year_leader1           = 306–337
|leader2                = [[Teodosi I]]
|year_leader2           = 379–395
|leader3                = [[Teodosi II]]
|year_leader3           = 408–450
|leader4                = [[Justiniani I]]
|year_leader4           = 527–565
|leader5                = [[Herakleosi]]
|year_leader5           = 610–641
|leader6                = [[:en:Leo III the Isaurian|Leoni III]]
|year_leader6           = 717–741
|leader7                = [[:en:Nikephoros II Phokas|Nikifori II Foka]]
|year_leader7           = 963–969
|leader8                = [[:en:John I Tzimiskes|Joani I Cimiski]]
|year_leader8           = 969–976
|leader9                = [[Basili II]]
|year_leader9           = 976–1025
|leader10               = [[Aleksi I Komneni|Aleksi I]]
|year_leader10          = 1081–1118
|leader11               = [[:en:John II Komnenos|Joani II Komneni]]
|year_leader11          = 1118–1143
|leader12               = [[:en:Manuel I Komnenos|Manueli I Komneni]]
|year_leader12          = 1143–1180
|leader13               = [[:en:Michael VIII Palaiologos|Mihali VIII Paleologu]]
|year_leader13          = 1261–1282
|leader14               = [[Kostandini XI Paleologu|Kostandini XI]]
|year_leader14          = 1449–1453
|legislature            = Senati
|era                    = [[Lashtësia e vonë]] deri në [[Mesjeta e vonë|Mesjetën e vonë]]
|stat_year1             = 457
|stat_pop1              = 16.000.000
|stat_area1             = 2350000
|stat_year2             = 565
|stat_pop2              = 20.000.000
|stat_area2             = 3400000
|stat_year3             = 775
|stat_pop3              = 7.000.000
|stat_area3             = 880000
|stat_year4             = 1025
|stat_pop4              = 12.000.000
|stat_area4             = 1675000
|stat_year5             = 1320
|stat_pop5              = 2.000.000
|footnotes              =
}}

'''Perandoria Bizantine''', e njohur edhe si '''Perandoria Romake e Lindjes''', ishte vazhdimësia e [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] me qendër në [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]], gjatë [[Lashtësia e vonë|lashtësisë së vonë]] dhe [[Mesjeta|Mesjetës]]. Pasi mbijetoi [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|rënien e Perandorisë Romake Perëndimore]] në shekullin V e.s, ajo vazhdoi të ekzistonte deri në [[Pushtimi i Kostandinopojës|rënien e Kostandinopojës]] përpara [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] në vitin 1453. Termi &quot;Perandoria Bizantine&quot; u përdor vetëm pas rënies së saj; qytetarët e saj e quanin veten &quot;Romakë&quot; dhe shtetin e tyre &quot;Perandoria Romake&quot;.{{Efn|Greqishtja mesjetare: Ῥωμαῖοι, ''Rhōmaîoi''. Për shkak të transferimit të selisë perandorake në [[Bizanti|Bizant]], adoptimit të krishterimit si fe shtetërore, dhe mbizotërimit të greqishtes në vend të latinishtes, shumica e historianëve bëjnë dallim mes &quot;Perandorisë Romake&quot; të hershme dhe &quot;Perandorisë Bizantine&quot; të mëvonshme.}}

Gjatë shekujve të hershëm të Perandorisë Romake, provincat perëndimore u romanizuan kulturalisht, ndërsa pjesët lindore ruajtën kulturën e tyre helenistike. [[Kostandini i Madh|Kostandini I]] (sundoi 324–337) e legalizoi krishterimin dhe e transferoi kryeqytetin në Kostandinopojë. [[Teodosi I]] (sundoi 379–395) e bëri krishterimin fe shtetërore, dhe greqishtja gradualisht zëvendësoi latinishten për përdorim zyrtar. Perandoria adoptoi një strategji mbrojtëse dhe, gjatë pjesës tjetër të historisë së saj, përjetoi cikle të përsëritura rënieje dhe rimëkëmbjeje.

Perandoria Bizantine arriti shtrirjen e saj më të madhe nën sundimin e [[Justiniani I|Justinianit I]] (527–565), i cili ripushtoi përkohësisht pjesën më të madhe të Italisë dhe bregdetin perëndimor të Mesdheut. Rreth vitit 541 filloi një murtajë, dhe një luftë e zgjatur me Persinë vendosi presion fiskal dhe ushtarak mbi perandorinë, duke kontribuar në sfida politike dhe strategjike në dekadat në vazhdim. Në vitet 630 dhe 640, pushtimet arabe i mundën ushtritë bizantine në Siri dhe Egjipt, duke rezultuar në humbjen e përhershme të atyre provincave ndaj Kalifatit Rashidun. Në vitin 698, Afrika u humb ndaj Kalifatit Umajad, por perandoria u stabilizua nën dinastinë isauriane. Ajo u zgjerua sërish nën dinastinë maqedonase, duke përjetuar një rilindje dyshekullore. Më pas, periudha lufte civile dhe pushtimesh selxhuke rezultuan në humbjen e pjesës më të madhe të Azisë së Vogël. Perandoria u rimëkëmb gjatë Rivendosjes Komnene, dhe Kostandinopoja mbeti qyteti më i madh dhe më i pasur i Evropës deri në shekullin XIII, kur u kalua nga Parisi.

Perandoria u copëtua rëndë në vitin 1204, pas [[:en:Sack of Constantinople|plaçkitjes së Kostandinopojës]] gjatë [[Kryqëzata e Katërt|Kryqëzatës së Katërt]]; territoret e saj të mëparshme u ndanë atëherë në shtete rivale greke dhe mbretëri latine. Pavarësisht rimarrjes së Kostandinopojës në vitin 1261, perandoria e rindërtuar ushtroi vetëm pushtet rajonal gjatë dy shekujve të saj të fundit. Territoret e saj të mbetura u aneksuan gradualisht nga osmanët në një seri luftërash të zhvilluara në shekujt XIV dhe XV. Rënia e Kostandinopojës para osmanëve në vitin 1453 e solli fundin e perandorisë.

== Nomenklatura ==
{{See also|:en:Names of the Greeks}}

Banorët e perandorisë, sot të njohur zakonisht si bizantinë, e konsideronin veten romakë (greqisht: Ῥωμαῖοι, ''Romaioi'').{{Sfnm|Kaldellis|2022a|1pp=351|2a1=Aschenbrenner|2a2=Ransohoff|2y=2022a|2p=1}} Në mënyrë të ngjashme, bashkëkohësit e tyre islamikë e quanin perandorinë e tyre &quot;tokën e romakëve&quot; (arabisht: ''Bilād al-Rūm'').{{Sfn|Aschenbrenner|Ransohoff|2022a|p=1}} Pas vitit 800 e.s, Evropa Perëndimore i quajti &quot;grekë&quot; (latinisht: ''Graeci''), pasi Papati dhe perandorët mesjetarë gjermanë e konsideronin veten trashëgimtarët e vërtetë të identitetit romak.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=2|2a1=Aschenbrenner|2a2=Ransohoff|2y=2022a|2p=2}} Mbiemri &quot;bizantin&quot;, i prejardhur nga ''Byzantion'' (latinisht ''Byzantium''), emri i vendbanimit grek mbi të cilin u themelua Kostandinopoja, përdorej fillimisht vetëm për të përshkruar banorët e qytetit; ai nuk i referohej perandorisë, e cila nga qytetarët e saj quhej ''Rhomanía'' (Ῥωμανία, &quot;Toka Romake&quot;).{{Sfnm|Kaldellis|2022a|1pp=349, 351|2a1=Cormack|2a2=Haldon|2a3=Jeffreys|2y=2008|2p=4}}

Pas rënies së perandorisë, studiuesit e periudhës moderne të hershme e quajtën me shumë emra, përfshirë &quot;Perandoria e Lindjes&quot;, &quot;Perandoria e Ulët&quot;, &quot;Perandoria e Vonë&quot;, &quot;Perandoria e Grekëve&quot;, &quot;Perandoria e Kostandinopojës&quot; dhe &quot;Perandoria Romake&quot;.{{Sfn|Aschenbrenner|Ransohoff|2022a|p=2}} Përdorimi gjithnjë në rritje i &quot;bizantin&quot; dhe &quot;Perandoria Bizantine&quot; mund të ketë filluar me Theodore Metochites{{Sfn|Magdalino|2025|pp=41-43}} ose Laonikos Chalkokondyles-in, veprat e të cilit u përhapën gjerësisht nga Hieronymus Wolf.{{Sfn|Kaldellis|2022a|p=352}} &quot;Bizantin&quot; u përdor si mbiemër krahas termave si &quot;Perandoria e Grekëve&quot; deri në shekullin XIX.{{Sfn|Kaldellis|2022a|pp=352, 355, 357}} Sot është termi kryesor, i përdorur për t'iu referuar të gjitha aspekteve të perandorisë; disa historianë modernë besojnë se nuk duhet përdorur, pasi fillimisht ishte një term paragjykues dhe i pasaktë.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=2–3|2a1=Cormack|2a2=Haldon|2a3=Jeffreys|2y=2008|2p=4|3a1=Stouraitis|3y=2022b|3pp=20, 29, 31, 33-36|Treadgold|2025|4pp=xiii–xiv}}

== Historia ==
{{Main|:en:History of the Byzantine Empire}}
[[Skeda:Statua di Costantino ai musei capitolini.jpg|thumb|[[Kostandini i Madh|Kostandini I]], i njohur edhe si Kostandini i Madh, ishte perandor romak nga viti 306 deri 337 e.s dhe perandori i parë romak që u konvertua në [[Krishtërimi|krishterim]]. Ai e themeloi qytetin e Kostandinopojës (sot [[Stambolli]]) dhe e bëri kryeqytet të Perandorisë, çka mbeti për mbi një mijëvjeçar.]]

=== Data e fillimit ===
Për shkak të mbivendosjes së konsiderueshme në periodizimet historiografike të historisë romake të vonë, lashtësisë së vonë, dhe historisë bizantine, nuk ka konsensus mbi një datë themelimi për Perandorinë Bizantine. Studimet me lidhje me Greqinë ose Ortodoksinë Lindore tradicionalisht e kanë vendosur atë në fillim të viteve 300.{{Sfn|Cameron|2002|pp=190–191}} Rritja e studimit të &quot;lashtësisë së vonë&quot; ka çuar disa historianë të vendosin një datë fillimi në shekullin VII ose VIII.{{Sfnm|Cameron|2002|1pp=166, 191|Kaldellis|2015|Howard-Johnston|2024|3p=7}} Të tjerë besojnë se një &quot;perandori e re&quot; filloi gjatë ndryshimeve rreth vitit 300 e.s.{{Sfn|Kaldellis|2023|pp=3, 34}} Geoffrey Greatrex beson se është e pamundur të datohet me saktësi themelimi i Perandorisë Bizantine.{{Sfn|Greatrex|2008|p=232}}

=== Para 518: Dinastitë Kostandiniane, Teodosiane dhe Leonide ===
{{Further|:en:Byzantine Empire under the Constantinian and Valentinianic dynasties|:en:Byzantine Empire under the Theodosian dynasty|:en:Byzantine Empire under the Leonid dynasty}}

[[Skeda:Tetrarchy map3.jpg|thumb|upright=1.2|Ndarja katërpalëshe e Perandorisë Romake nën sistemin e Tetrarkisë, themeluar nga [[Diokleciani]]]]
Mes shekujve III dhe I p.e.s, [[Republika Romake]] vendosi hegjemoni mbi Mesdheun lindor, ndërsa qeveria e saj u zhvillua drejt sundimit të një personi të vetëm, perandorit.{{Sfn|Greatrex|2008|p=233}} [[Perandoria Romake]] gëzoi një periudhë stabiliteti relativ deri në shekullin III e.s, kur kërcënimet e jashtme dhe krizat e brendshme e bënë atë të copëzohej, ndërsa ushtritë rajonale i shpallnin gjeneralët e tyre &quot;perandorë-ushtarakë&quot;.{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=233|Kaldellis|2023|2pp=16-17|Treadgold|1997|3p=7}} Njëri prej tyre, [[Diokleciani]] (sundoi 284–305), e kuptoi se shteti ishte tepër i madh për t'u sunduar nga një person i vetëm.{{Sfn|Greatrex|2008|p=233}} Ai vendosi Tetrarkinë, sistem që e ndau perandorinë në dy gjysma, lindore dhe perëndimore.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=17–18|Treadgold|1997|2pp=15, 17–18}} Tetrarkia dështoi shpejt, por ndarja e perandorisë u tregua koncept i qëndrueshëm.{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=235|Kaldellis|2023|2pp=17–18|Treadgold|1997|3p=14}}

[[Kostandini i Madh|Kostandini I]] (sundoi 306–337) siguroi pushtet absolut në vitin 324.{{Sfn|Greatrex|2008|p=235}} Gjatë gjashtë viteve në vazhdim, ai e rindërtoi qytetin e Bizantit si kryeqytet i ri, të cilin e quajti &quot;Roma e Re&quot; (më vonë e emërtuar Kostandinopojë).{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=235|Treadgold|1997|2pp=39–40|Kaldellis|2023|3pp=18}} Kryeqyteti i vjetër, Roma, ishte më larg provincave të pasura lindore dhe në një pozicion më pak të rëndësishëm strategjikisht; nderimi i saj ishte pakësuar tashmë disi në sytë e &quot;perandorëve-ushtarakë&quot;, që sundonin nga kufijtë, dhe të popullsisë së perandorisë.{{Sfn|Kaldellis|2023|pp=17, 20}} Pasi u ishte dhënë shtetësia, nënshtetasit e perandorisë e konsideronin veten po aq romakë sa ata në qytetin e Romës.{{Sfn|Kaldellis|2023|pp=18–20}} Kostandini vazhdoi reformat e administratës ushtarake dhe civile të perandorisë dhe themeloi solidusin e artë si monedhë të qëndrueshme.{{Sfnm|Greatrex|2008|1pp=235–236|Kaldellis|2023|2pp=43–44}} Ai favorizoi krishterimin dhe u bë kundërshtar i paganizmit.{{Sfnm|Greatrex|2008|1pp=236–237|Kaldellis|2023|2pp=81–84|Treadgold|1997|3pp=31–33, 40–42}} Dinastia e Kostandinit i dha përparësi një konflikti të gjatë kundër Perandorisë Sasanide, po aq të fuqishme, dhe përfundoi në vitin 363 me vdekjen e nipit të tij, [[Juliani]]t.{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=238|Kaldellis|2023|2pp=93, 98, 111-112|Treadgold|1997|3pp=52-53, 59–62}} Sundimi i shkurtër i dinastisë Valentiniane, i shënuar nga luftëra kundër [[Gotët|gotëve]], debate teologjike dhe fushata kundër korrupsionit, përfundoi në Lindje me vdekjen e [[Valensi]]t në [[:en:Battle of Adrianople|Betejën e Adrianopojës]] në vitin 378.{{Sfnm|Greatrex|2008|1pp=239–240|Kaldellis|2023|2pp=114–118, 121–123|Treadgold|1997|3pp=63–67}}

[[Skeda:Roman-empire-395AD.svg|thumb|upright=1.2|Ndarja e perandorisë pas vdekjes së Teodosit I në vitin 395: jeshile — Perandoria Romake Perëndimore; e kuqe — Perandoria Bizantine/Romake e Lindjes]]

Pasardhësi i Valensit, [[Teodosi I]] (sundoi 379–395), siguroi paqen në Lindje duke i lejuar gotët të vendoseshin në territorin romak;{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=240|Kaldellis|2023|2pp=128–129|Treadgold|1997|3p=73}} ai gjithashtu ndërhyri dy herë në gjysmën perëndimore, duke i mundur uzurpatorët [[:en:Magnus Maximus|Magnus Maksimusin]] dhe [[Eugjeni]]n në vitet 388 dhe 394, përkatësisht.{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=241|Kaldellis|2023|2pp=129-130, 135–137|Treadgold|1997|3pp=74–75}} Ai e dënoi aktivisht paganizmin, e konfirmoi epërsinë e ortodoksisë nikeane mbi arianizmin në Lindje, dhe e bëri krishterimin fenë shtetërore romake.{{Sfnm|Greatrex|2008|1pp=240–241|Kaldellis|2023|2pp=126–128|Treadgold|1997|3pp=70-74}} Ai ishte perandori i fundit që sundoi si gjysmën perëndimore ashtu edhe atë lindore të perandorisë.{{Sfn|Kaldellis|2023|p=136}} Pas vdekjes së tij, Perëndimi u destabilizua, ndërsa Lindja lulëzoi falë administratorëve civilë që vazhduan të mbanin pushtetin.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=165|Treadgold|1997|2p=87}} [[Teodosi II]] (sundoi 408–450) e la kryesisht sundimin e Lindjes në duart e zyrtarëve si Anthemius, i cili ndërtoi Muret Teodosiane.{{Sfn|Kaldellis|2023|pp=165–167, 244}} Kostandinopoja tashmë ishte ngulitur si kryeqyteti i perandorisë.{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=242|Kaldellis|2023|2pp=15, 20-21}}

Përveç mureve të Kostandinopojës, sundimi i Teodosit u shënua edhe nga përpilimi i ''Kodikut të Theodosit''{{Sfnm|Shepard|2009|1p=22-23|Treadgold|1997|2pp=91-92}} dhe polemika teologjike mbi nestorianizmin (një doktrinë më vonë e konsideruar heretike).{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=242|Kaldellis|2023|2p=173|Treadgold|1997|3pp=92}} Sundimi i tij pa edhe ardhjen e [[Hunët|hunëve]] të [[Attila]]s, të cilët plaçkitën Ballkanin, duke shkaktuar nxjerrjen e një tributi të madh nga perandoria lindore.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=193–196|Treadgold|1997|2pp=94–95}} Attila e ktheu vëmendjen te perandoria perëndimore, që po përkeqësohej me shpejtësi,{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=200|Treadgold|1997|2p=209}} dhe populli i tij u fragmentua pas vdekjes së tij në vitin 453.{{Sfnm|Greatrex|2008|pp=242–243}} Më vonë, [[:en:Leo I (emperor)|Leoni I]] (sundoi 457–474) dështoi në përpjekjen e tij të vitit 468 për të ripushtuar Perëndimin.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=209|Greatrex|2008|2pp=243|Treadgold|1997|3pp=153}} Luftëtari [[:en:Odoacer|Odoakri]] e shkarkoi [[:en:Romulus Augustulus|Romulus Augustulusin]] në vitin 476 dhe, pas vrasjes së pasardhësit të tij titullar, [[:en:Julius Nepos|Julius Neposit]], në vitin 480, e aboliti zyrën e perandorit perëndimor.{{Sfnm|Greatrex|2008|1pp=244|Kaldellis|2023|2pp=214|Treadgold|1997|3pp=158–159}}

Nëpërmjet një kombinimi fati dhe vendimesh të mira politike, Perandoria e Lindjes kurrë nuk përjetoi vasalë barbarë rebelë apo sundim nga luftëtarë barbarë — problemet që siguruan rënien e Perëndimit.{{Sfn|Kaldellis|2023|pp=243–245}} [[Zeno]] (sundoi 474–491) e bindi mbretin problematik ostrogot, [[:en:Theodoric the Great|Teodorikun]], të merrte kontrollin e Italisë nga Odoakri;{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=244|Kaldellis|2023|2pp=220|Treadgold|1997|3pp=162, 164}} duke vdekur ndërsa perandoria ishte në paqe, atë e pasoi [[Anastasi I]] (sundoi 491–518).{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=244|Kaldellis|2023|2pp=220|Treadgold|1997|3pp=164}} Besimi i tij në monofizitizëm shkaktoi probleme herë pas here, por Anastasi ishte administrator i aftë dhe zbatoi reforma të suksesshme financiare, përfshirë abolimin e taksës ''chrysargyron''.{{Sfnm|Greatrex|2008|1p=244|Kaldellis|2023|2pp=224}} Ai ishte perandori i parë që nga Diokleciani i cili nuk hasi asnjë problem serioz që prekte perandorinë gjatë sundimit të tij.{{Sfn|Treadgold|1997|p=172}}

=== 518–717: Dinastitë Justiniane dhe Heraklike ===
{{Further|:en:Byzantine Empire under the Justinian dynasty|:en:Byzantine Empire under the Heraclian dynasty}}
{{Multiple image
|perrow=2
|align=right
|image1=Mosaic of Justinianus I - Basilica San Vitale (Ravenna).jpg
|image2=Belisarius mosaic.jpg
|footer=Perandori [[Justiniani I]] (majtas) dhe gjenerali i tij [[Belisari]] (djathtas). Mozaikë të shekullit VI, nga [[:en:Basilica of San Vitale|Bazilika e San Vitales]], Ravenna, Itali
|direction=
|total_width=270
}}

Sundimi i [[Justiniani I|Justinianit I]] ishte një kulm në historinë romake të lindjes.{{Sfn|Haldon|2008a|p=250}} Pas ardhjes së tij në pushtet në vitin 527, kodi ligjor u rishkrua si ''[[:en:Corpus Juris Civilis|Corpus Juris Civilis]]'', i cili e thjeshtoi të drejtën romake në të gjithë perandorinë;{{Sfnm|Louth|2009a|1pp=108–109|Kaldellis|2023|2pp=269–271|Treadgold|1997|3pp=179}} ai e riafirmoi kontrollin perandorak mbi fenë dhe moralin nëpërmjet spastrimeve të paganëve, heretikëve dhe &quot;devijantëve&quot; të tjerë;{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=272|Louth|2009a|2pp=116|Treadgold|1997|3pp=80}} dhe pasi shtypi pa mëshirë [[Revolta Nika|Revoltën Nika]] të vitit 532, ai e rindërtoi pjesën më të madhe të Kostandinopojës, përfshirë [[Aja Sofia]]n.{{Sfnm|Louth|2009a|1pp=111, 120|Kaldellis|2023|2pp=274–276}} Justiniani I përfitoi nga konfuzioni pas vdekjes së Teodorikut Ostrogot, për të tentuar ripushtimin e Italisë.{{Sfn|Haldon|2008a|p=252}} [[:en:Vandal Kingdom|Mbretëria Vandale]] në Afrikën e Veriut u nënshtrua në fund të vitit 533 nga gjenerali [[Belisari]],{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=281|Moorhead|2009|2p=202}} i cili më pas pushtoi Italinë; [[:en:Ostrogothic Kingdom|Mbretëria Ostrogote]] mori kryesisht fund në vitin 554.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=306|Moorhead|2009|2p=209|Haldon|2008a|3p=253}}

Në vitet 540, Justiniani filloi të vuante kthesa negative në shumë fronte.{{Sfn|Kaldellis|2023|p=297}} Duke përfituar nga përqendrimi i Kostandinopojës te Perëndimi, [[:en:Khosrow I|Khosrou I]] i Perandorisë Sasanide pushtoi territorin bizantin dhe plaçkiti [[:en:Antioch|Antiokinë]] në vitin 540.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=297|Treadgold|1997|2pp=193–194|Haldon|2008a|3pp=252–253}} Një murtajë shkatërruese vrau një pjesë të madhe të popullsisë dhe reduktoi rëndë stabilitetin shoqëror dhe financiar të perandorisë.{{Sfn|Kaldellis|2023|pp=300–301}} Periudha më e vështirë e luftës ostrogote, kundër mbretit të tyre [[:en:Totila|Totilas]], erdhi gjatë kësaj dekade;{{Sfn|Kaldellis|2023|p=305}} ndërsa ndarjet mes këshilltarëve të Justinianit e minuan përgjigjen e administratës.{{Sfnm|Treadgold|1997|1pp=197–198, 201|Kaldellis|2023|2pp=298, 305–306}} Ai gjithashtu nuk i shëroi plotësisht ndarjet në [[:en:Chalcedonian Christianity|krishterimin kalqedonas]], pasi këshilli i pestë ekumenik dështoi të sillte ndonjë ndryshim të vërtetë.{{Sfnm|Treadgold|1997|1pp=210–211, 214|Louth|2009a|2pp=117–118|Haldon|2008a|3p=253}} Justiniani vdiq në vitin 565; sundimi i tij ishte më i suksesshëm se i çdo perandori tjetër, por ai la pas një perandori të paqëndrueshme.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=318–319|Treadgold|1997|2p=217}}

[[Justini II]] (sundoi 565–578) trashëgoi një perandori të shtrirë hollë si financiarisht ashtu edhe territorialisht.{{Sfn|Haldon|2008a|p=254}} Shpejt ai u përfshi në luftë në shumë fronte.{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=254|Treadgold|1997|3pp=220–221}} Nga frika e [[Avarët|avarëve]] agresivë, [[:en:Lombards|lombardët]] pushtuan pjesën më të madhe të Italisë veriore deri në vitin 572.{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=254|Treadgold|1997|2pp=220–221}} Luftërat sasanide rifilluan po atë vit, dhe nuk do të përfundonin deri në vitin 591;{{Sfn|Haldon|2008a|p=254}} deri në atë kohë, avarët dhe [[Sllavët]] kishin pushtuar përsëritur Ballkanin, duke shkaktuar paqëndrueshmëri të madhe.{{Sfnm|Louth|2009a|1pp=126–127|Haldon|2008a|2p=254|Kaldellis|2023|3pp=336}} [[:en:Maurice (emperor)|Mauriku]] zhvilloi fushata të gjera në rajon gjatë viteve 590, dhe megjithëse e rivendosi kontrollin bizantin deri te [[Lumi i Danubit|Danubi]], i shtyu trupat e tij shumë larg në vitin 602 — ato u ngritën kundër tij, e shpallën perandor një oficer të quajtur [[Flavio Fokasi|Fokas]], dhe e ekzekutuan Maurikun.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=336–338|Treadgold|1997|2pp=234–235|Haldon|2008a|3p=254}} Sasanidët e shfrytëzuan momentin dhe rihapën armiqësitë;{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=347-348|Louth|2009b|2pp=226}} Fokas nuk mundi ta përballonte situatën dhe shpejt u përball me një kryengritje të madhe të udhëhequr nga [[Herakleosi]].{{Sfn|Kaldellis|2023|p=348}} Fokas e humbi Kostandinopojën në vitin 610 dhe u ekzekutua;{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=254|Louth|2009b|2pp=226}} kjo luftë civile shkatërruese e përshpejtoi rënien e perandorisë.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=349|Treadgold|1997|2p=241}}

[[Skeda:Walls of Constantinople.JPG|thumb|left|upright=1.2|Muret Teodosiane të Kostandinopojës, shumë të rëndësishme gjatë rrethimit të viteve 717–718]]

Nën [[:en:Khosrow II|Khosrou II]], sasanidët pushtuan Levantin dhe Egjiptin dhe përparuan në Azinë e Vogël, ndërsa avarët dhe sllavët plaçkitën në Ballkan.{{Sfnm|Haldon|2008a|1pp=254–255|Treadgold|1997|2pp=290-293|Kaldellis|2023|3pp=352, 355-356, 360}} Kontrolli i Perandorisë mbi Italinë gjithashtu u dobësua.{{Sfn|Haldon|2008a|pp=254–255}} Pasi rrethimin e Kostandinopojës e përballoi me sukses në vitin 626,{{Sfn|Haldon|2008a|p=255}} Herakleosi fitoi një fitore vendimtare në Betejën e Ninevesë,{{Sfn|Treadgold|1997|p=398}} duke i mundur përfundimisht sasanidët më vonë atë vit.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=365-366|Louth|2009b|2pp=227–229}} Triumfi do të tregohej i shkurtër.{{Sfnm|Louth|2009b|1p=229|Kaldellis|2023|2p=372}} Pushtimet arabe shpejt panë pushtimin e Levantit, Egjiptit, dhe Perandorisë Sasanide nga [[Kalifati Rashidunas|Kalifati Rashidun]] i sapoformuar arab.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=375|Haldon|2008a|2p=256|Louth|2009b|3pp=229–230}} Deri në vdekjen e Herakleosit në vitin 641, perandoria ishte reduktuar rëndë ekonomikisht dhe territorialisht — humbja e provincave të pasura lindore e kishte lënë perandorinë pa deri në tri të katërtat e të ardhurave të saj.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=387|Haldon|2008a|2p=256}}

Shekulli në vazhdim është dobët i dokumentuar.{{Sfn|Kaldellis|2023|p=387}} Sulmet arabe në Azinë e Vogël filluan shpejt, dhe Perandoria u përgjigj duke mbajtur qendra të fortifikuara dhe duke shmangur betejën kur ishte e mundur.{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=257|Kaldellis|2023|2p=387}} Megjithëse Anadolli pushtohej çdo vit, ai shmangu pushtimin e përhershëm arab.{{Sfn|Kaldellis|2023|p=387}} Shpërthimi i Fitnas së Parë në vitin 656 i dha Perandorisë hapësirë frymëmarrjeje, të cilën e përdori me mençuri:{{Sfn|Kaldellis|2023|p=389}} një farë rendi u rivendos në Ballkan nga [[Konstansi II]] (sundoi 641–668){{Sfn|Louth|2009b|pp=230–231}} pas riorganizimit të tij administrativ, i cili me kalimin e kohës u shndërrua në &quot;sistemin e temave&quot;, një strukturë që caktonte trupa për të mbrojtur provinca specifike.{{Sfnm|Treadgold|1997|1pp=315–316|Louth|2009b|2pp=239–240}} [[:en:Constantine IV|Kostandini IV]] (sundoi 668–685) i përzuri përpjekjet arabe për ta pushtuar Kostandinopojën në vitet 670 duke përdorur zjarrin grek,{{Sfnm|Treadgold|1997|1pp=323–327|Haldon|2008a|2p=258|Louth|2009b|3pp=233}} por pësoi një dështim kundër [[:en:Bulgars|bullgarëve]], të cilët shpejt themeluan një perandori në Ballkanin verior.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=403|Haldon|2008a|2pp=257–258|Louth|2009b|3pp=233}} Sidoqoftë, ai kishte bërë mjaftueshëm për të siguruar pozicionin e perandorisë,{{Sfn|Louth|2009b|p=235}} veçanërisht pasi Kalifati Umajad po kalonte një luftë tjetër civile.{{Sfn|Kaldellis|2023|p=403}}

Duke filluar në vitin 695, kur biri i Kostandinit, [[:en:Justinian II|Justiniani II]], u shkarkua për herë të parë, perandoria hyri në një epokë paqëndrueshmërie politike që zgjati për 22 vitet në vazhdim.{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=257|Kaldellis|2023|2pp=438–440|Auzépy|2009|3p=265}} Ndërsa Justiniani e kishte stabilizuar situatën me arabët e përçarë,{{Sfn|Haldon|2008a|p=257}} kërcënimin e kalifatit të rindërtuar e përballoi [[:en:Leo III the Isaurian|Leoni III]] kur e përzuri rrethimin e viteve 717–718, sfida e parë serioze kundër zgjerimit arab.{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=257|Auzépy|2009|2p=265}}

=== 718–867: Dinastitë Isauriane, Nikeforiane dhe Amoriane ===
{{Further|:en:Byzantine Empire under the Isaurian dynasty|:en:Byzantine Empire under the Nikephorian dynasty|:en:Byzantine Empire under the Amorian dynasty}}
[[Skeda:Solidus-Leo III and Constantine V-sb1504.jpg|thumb|''Solidus'' ari i Leonit III (majtas) dhe birit dhe trashëgimtarit të tij, [[:en:Constantine V|Kostandinit V]] (djathtas)]]

Perandorët Leoni III (sundoi 717–741) dhe Kostandini V (sundoi 741–775) ishin udhëheqës shumë efektivë, si në qeverisje ashtu edhe në luftë.{{Sfnm|Haldon|2008a|1pp=258–259|Kaldellis|2023|2pp=443}} Ata i përballuan sulmet e vazhdueshme arabe,{{Sfnm|Haldon|2008a|1pp=257|Auzépy|2009|2pp=255}} si dhe luftën civile dhe fatkeqësitë natyrore.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=450-451|Auzépy|2009|2pp=255, 258-259}} Suksesi i Kostandinit e rivendosi shtetin si fuqi kryesore rajonale.{{Sfn|Haldon|2008a|p=259}} Sundimi i Leonit prodhoi ''Ekloge ton nomon''-in, një kod ligjor që evoluoi atë të Justinianit I.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=444–445|Auzépy|2009|2pp=275–276}} Ai gjithashtu vazhdoi të reformonte sistemin e temave për të udhëhequr fushata sulmuese kundër myslimanëve,{{Sfnm|Auzépy|2009|p=255}} duke kulmuar në një fitore të shquar në vitin 740.{{Sfnm|Auzépy|2009|1pp=265-269|Kaegi|2009|2pp=386|Kaldellis|2023|3p=450}} Kostandini kapërceu një luftë të hershme civile kundër kunatit të tij, Artabasdos, krijoi stabilitet kundër Kalifatit të ri Abasid, zhvilloi fushata të suksesshme kundër bullgarëve, dhe vazhdoi të bënte reforma administrative dhe ushtarake.{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=260|Kaldellis|2023|2pp=450-451, 453-454}} Për shkak të mbështetjes së të dy perandorëve për [[:en:Byzantine Iconoclasm|Ikonoklazmën Bizantine]], ku përdorimi i ikonave fetare u ndalua, ata më vonë u shpifën nga autorë të njëanshëm, duke krijuar çështje që vazhdojnë të ndikojnë studimet moderne;{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=443, 447–449|Haldon|2008a|2pp=258, 260–261|Auzépy|2009|3pp=253–254}} sundimi i Kostandinit pa gjithashtu humbjen e [[:en:Ravenna|Ravennës]] ndaj lombardëve, dhe fillimin e një ndarjeje nga papati romak.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=459–561|Auzépy|2009|2pp=284–287}}

Në vitin 780, perandoresha [[:en:Irene of Athens|Irena]] mori pushtetin si regjente për birin e saj, [[:en:Constantine VI|Kostandinin VI]].{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=261|Treadgold|2002|2pp=141–142|Magdalino|2002|3p=170}} Megjithëse ishte administratore e aftë që zgjidhi përkohësisht polemikën e ikonoklazmës,{{Sfnm|Haldon|2008a|1p=261|Kaldellis|2023|2pp=464–469}} perandoria u destabilizua nga konflikti i saj me birin. Bullgarët dhe abasidët u shkaktuan disfata të shumta ushtrive bizantine, dhe papati e kurorëzoi [[Karli i Madh]] si perandor romak në vitin 800.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=470–473|Magdalino|2002|2pp=169–171|Haldon|2008a|3p=261}} Në vitin 802, Irena e papopullarizuar u përmbys nga [[:en:Nikephoros I|Nikifori I]]; ai e reformoi administratën e perandorisë, por vdiq në betejë kundër bullgarëve në vitin 811.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=473–474, 478–481}} Disfatat ushtarake dhe çrregullimi shoqëror, veçanërisht rikthimi i ikonoklazmës, karakterizuan tetëmbëdhjetë vitet në vazhdim.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=265|Auzépy|2009|2pp=257, 259, 289|Kaldellis|2023|3pp=482–483, 485–491}}

[[Skeda:Byzantine Empire 814.svg|thumb|Perandoria Bizantine rreth vitit 814]]

Stabiliteti u rivendos disi gjatë sundimit të [[:en:Theophilos (emperor)|Teofilit]] (sundoi 829–842). Ai përfitoi nga rritja ekonomike për të përfunduar programe ndërtimi, përfshirë rindërtimin e mureve detare të Kostandinopojës, riorganizimin e qeverisjes provinciale, dhe zhvillimin e fushatave të papërfunduara kundër abasidëve.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=491–495|Holmes|2008|2p=265|Auzépy|2009|3pp=273–274}} Pas vdekjes së tij, perandoresha e tij, [[:en:Theodora (wife of Theophilos)|Teodora]], duke sunduar në emër të birit të saj [[:en:Michael III|Mihalit III]], e shuajti përgjithmonë lëvizjen ikonoklaste;{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=498–501|Holmes|2008|2p=266}} perandoria lulëzoi nën sundimin e tyre, ndonjëherë të tensionuar. Mihali u shpif pas vdekjes nga historianë besnikë ndaj dinastisë së pasardhësit të tij, [[:en:Basil I|Basilit I]], i cili e vrau atë në vitin 867 dhe iu kreditua arritjet e paraardhësit të tij.{{Sfnm|Holmes|2008|1pp=265–266|Kaldellis|2023|2pp=504–505|Auzépy|2009|3p=254|Tougher|2009|4pp=292–293, 296}}

=== 867–1081: Dinastitë Maqedonase dhe Dukas ===
{{Further|:en:Byzantine Empire under the Macedonian dynasty|:en:Byzantine Empire under the Doukas dynasty}}

Basili I (sundoi 867–886) vazhdoi politikat e Mihalit.{{Sfnm|Tougher|2009|1pp=292, 296|Holmes|2008|2p=266}} Ushtritë e tij zhvilluan fushata me rezultate të përziera në Itali, por mundën paulicianët e Tefrikes.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=266|Kaldellis|2023|2pp=522–524|Treadgold|1997|3pp=455–458}} Pasardhësi i tij, [[Leoni VI i Dituri]] (sundoi 886–912),{{Efn|Leoni VI ishte zyrtarisht biri i Basilit I, por një thashethem i vazhdueshëm pretendonte se babai i tij ishte Mihali III, i cili më parë e kishte marrë nënën e Leonit, Eudokia Ingerina, si të dashur. Një nga aktet e para të Leonit ishte të rivarroste Mihalin III në mauzoleun e Basilit në kompleksin e Kishës së Apostujve të Shenjtë, çka i përkeqësoi thashethemet.}} përpiloi dhe përhapi një numër të madh veprash të shkruara. Këto përfshinin ''Basilikën'', një përkthim grek i kodit ligjor të Justinianit I që përfshinte mbi 100 ligje të reja të krijuara nga Leoni; ''Tacticën'', një traktat ushtarak; dhe ''Librin e Eparkut'', një manual mbi rregulloret tregtare të Kostandinopojës.{{Sfnm|Shepard|2009b|1pp=493, 496–498|Kaldellis|2023|2pp=429–433|Holmes|2008|3p=267}} Në kontekste jo-letrare Leoni ishte më pak i suksesshëm: perandoria humbi në Sicili dhe kundër bullgarëve,{{Sfnm|Holmes|2008|1p=267|Kaldellis|2023|2pp=534–535}} dhe ai provokoi skandal teologjik duke u martuar katër herë në përpjekje për të lindur një trashëgimtar legjitim.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=537–539|Holmes|2008|2p=267|Shepard|2009b|3p=503}}

Sundimi i hershëm i këtij trashëgimtari, [[Kostandini VII Purpurogjeniti]], ishte i trazuar, pasi nëna e tij Zoe, xhaxhai i tij Aleksandër, patriarku Nikolla, i fuqishmi Simeon I i Bullgarisë, dhe figura të tjera me ndikim garuan për pushtet.{{Sfnm|Shepard|2009b|1p=505|Kaldellis|2023|2pp=540–543|Holmes|2008|3p=267}} Në vitin 920, admirali Romanos I e përdori flotën e tij për të siguruar pushtetin, duke u kurorëzuar vetë dhe duke e degraduar Kostandinin në pozitën e bashkëperandorit të vogël.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=543–544|Shepard|2009b|2pp=505–507}} Sundimi i tij, i shënuar nga fundi i luftës kundër Bullgarisë dhe suksese në lindje nën gjeneralin John Kourkouas, përfundoi në vitin 944 për shkak të komplotit të bijve të tij, të cilët Kostandini më pas i uzurpoi.{{Sfnm|Shepard|2009b|1pp=508–509|Kaldellis|2023|2pp=546–552|Holmes|2008|3p=268}} Sundimi i vetëm dhe joefektiv i Kostandinit shpesh është interpretuar si kulmi i dijes bizantine, por veprat e përpiluara synonin kryesisht të legjitimonin dhe lartësonin dinastinë maqedonase të perandorit.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=553–555|Holmes|2008|2p=268}} Biri dhe pasardhësi i tij vdiq i ri; nën dy perandorë-ushtarakë, [[:en:Nikephoros II Phokas|Nikiforin II]] (sundoi 963–969) dhe [[:en:John I Tzimiskes|Joanin I Cimiski]] (sundoi 969–976), ushtria arriti suksese ushtarake të shumta, përfshirë pushtimin e Kilikisë dhe Antiokisë, dhe një fitore kundër Bullgarisë dhe Rusisë së Kievit në vitin 971. Joani, në veçanti, ishte administrator i mprehtë që reformoi strukturat ushtarake dhe zbatoi politika efektive fiskale.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=563–573|Holmes|2008|2pp=268–269|Magdalino|2002|3p=176}}

[[Skeda:Map Byzantine Empire 1025-en.svg|thumb|300px|Shtrirja territoriale e Perandorisë Bizantine në kohën e vdekjes së [[Basili II|Basilit II]] në vitin 1025]]

Pas vdekjes së Joanit, nipërit e Kostandinit VII, [[Basili II]] dhe [[:en:Constantine VIII|Kostandini VIII]], sunduan së bashku për gjysmë shekulli, megjithëse i dyti nuk ushtroi pushtet të vërtetë.{{Sfn|Holmes|2008|p=268}} Sundimi i tyre i hershëm u zu nga konflikte kundër dy gjeneralëve të spikatur, Bardas Skleros dhe Bardas Fokas i Riu, që përfunduan në vitin 989 pas vdekjes së të parit dhe nënshtrimit të të dytit, si dhe një luftë pushteti kundër eunukut Basileios, i cili u shkarkua në vitin 985.{{Sfnm|Shepard|2009b|1pp=522–526|Magdalino|2002|2p=202|Kaldellis|2023|3pp=573–578}} Basili, i cili nuk u martua kurrë dhe nuk pati fëmijë, më pas refuzoi të delegonte çfarëdo autoriteti: e mënjanoi establishmentin ushtarak duke marrë vetë komandën e ushtrisë dhe duke promovuar oficerë besnikë ndaj tij.{{Sfnm|Shepard|2009b|1pp=526, 531|Kaldellis|2023|2pp=578–579|Holmes|2008|3p=269}} Sundimi i tij pa fushatën disa-dekadëshe kundër Bullgarisë, e cila përfundoi me fitore të plotë bizantine në [[:en:Battle of Kleidion|Betejën e Kleidionit]] në vitin 1014.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=269|Shepard|2009b|2pp=526–29|Kaldellis|2023|3pp=579–582}} Përpjekjet diplomatike, kritike për këtë sukses,{{Sfnm|Shepard|2009b|1p=529|Holmes|2008|2p=271}} kontribuan gjithashtu në aneksimin e disa provincave gjeorgjiane në vitet 1020 dhe bashkëjetesën me Kalifatin e ri Fatimit.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=584|Holmes|2008|2pp=270–271|Magdalino|2002|3p=180}} Kur vdiq në vitin 1025, perandoria e Basilit shtrihej nga Danubi dhe Sicilia në perëndim deri te Lumi i Eufratit në lindje; zgjerimi i tij i shpejtë nuk u shoqërua me reforma administrative.{{Sfnm|Shepard|2009b|1pp=531–536|Holmes|2008|2p=271}}

[[Skeda:The seizure of Edessa in Syria by the Byzantine army and the Arabic counterattack from the Chronicle of John Skylitzes.jpg|thumb|300px|Marrja e Edesës (1031) nga bizantinët nën George Maniakes dhe kundërsulmi i turqve selxhukë]]

Pas vdekjes së Kostandinit VIII në vitin 1028, vajzat e tij, perandoreshat Zoe (sundoi 1028–1050) dhe Teodora (sundoi 1042–1056), mbanin çelësat e pushtetit: katër perandorë (Romanos III, Mihali IV, Mihali V, dhe Kostandini IX Monomaku) sunduan vetëm për shkak të lidhjes së tyre me Zoen, ndërsa Mihali VI (sundoi 1056–1057) u zgjodh nga Teodora.{{Sfnm|Magdalino|2002|1pp=202–203|Holmes|2008|2pp=271–272|Angold|2009|3pp=587–588|Kaldellis|2023|4pp=588–589}} Kjo paqëndrueshmëri politike, deficitet e rregullta buxhetore, një seri dështimesh të shtrenjta ushtarake, dhe probleme të tjera të lidhura me mbishtrirjen çuan në probleme substanciale në perandori;{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=590, 593|Magdalino|2002|2pp=181–182|Angold|2009|3pp=587–598}} fokusi i saj strategjik kaloi nga mbajtja e hegjemonisë në përparësinë e mbrojtjes.{{Sfn|Kaldellis|2023|p=602}}

Perandoria shpejt u gjend nën sulm të vazhdueshëm në tre fronte, nga turqit selxhukë në lindje, nomadët peçenegë në veri, dhe normanët në perëndim. Ushtria bizantine u përpoq të përballonte këta armiq, të cilët nuk organizoheshin si shtete tradicionale, dhe kështu nuk shqetësoheshin nga disfatat në beteja të organizuara.{{Sfnm|Holmes|2008|1pp=272–273|Magdalino|2002|2p=182|Kaldellis|2023|3p=636}} Në vitin 1071, [[Bari (Itali)|Bari]], vendbanimi i fundit bizantin i mbetur në Itali, u kap nga normanët, ndërsa selxhukët fituan një fitore vendimtare në [[:en:Battle of Manzikert|Betejën e Manzikertit]], duke e kapur si të burgosur perandorin Romanos IV Diogeni.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=273|Magdalino|2002|2pp=184–185, 189}} Ngjarja e dytë nxiti një luftë civile një-dekadëshe, dhe si rezultat selxhukët e morën në zotërim Anadollin deri te Deti Marmara.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=629–637|Angold|2009|2pp=609–610}}

=== 1081–1204: Dinastitë Komnene dhe Angelos ===
{{Further|:en:Byzantine Empire under the Komnenos dynasty|:en:Byzantine Empire under the Angelos dynasty}}
Një gjeneral i shquar, [[Aleksi I Komneni|Aleksi I]], e uzurpoi fronin në vitin 1081. Në kontrast me trazirat e mëparshme, tri sundimet e Aleksit (1081–1118), birit të tij [[:en:John II Komnenos|Joanit II]] (1118–1143), dhe nipit të tij [[:en:Manuel I Komnenos|Manuelit I]] (1143–1180), zgjatën një shekull dhe e rivendosën autoritetin rajonal të perandorisë për herë të fundit.{{Sfnm|Holmes|2008|1pp=273–274|Angold|2009|2p=611}} Aleksi u përball menjëherë me normanët nën Robert Giskardin dhe i përzuri nëpërmjet luftës dhe diplomacisë.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=639–642|Holmes|2008|2p=275|Magdalino|2002|3p=190}} Më pas u drejtua kundër peçenegëve dhe i mundi vendimtarisht në vitin 1091 me ndihmën e kumanëve, të cilët nga ana e tyre u mundën tre vjet më vonë.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=642–644|Holmes|2008|2p=275|Angold|2009|3pp=611–612}} Së fundi, duke synuar të rimerrte Azinë e Vogël nga selxhukët, iu drejtua Papa Urbanit II për ndihmë rreth vitit 1095. Ai nuk e priste shkallën e përgjigjes së krishterimit perëndimor — Kryqëzata e Parë çoi në rimarrjen e Anadollit perëndimor, megjithëse Aleksi dhe udhëheqësit e saj shpejt u ndanë.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=275|Magdalino|2002|2p=190|Angold|2009|3pp=621–623}} Pjesa tjetër e sundimit të tij u shpenzua duke u marrë me normanët dhe selxhukët, duke krijuar një aristokraci të re e besnike për të siguruar stabilitet, dhe duke kryer reforma fiskale dhe kishtare.{{Sfnm|Holmes|2008|1pp=274–275|Angold|2009|2pp=612–613, 619–621, 623–625|Kaldellis|2023|3pp=645–647, 659–663}}

[[Skeda:Comnenus mosaics Hagia Sophia.jpg|thumb|Një mozaik nga Aja Sofia e Kostandinopojës (sot Stambolli), që përshkruan Marinë dhe Jezusin, të rrethuar nga Joani II Komneni (majtas) dhe gruaja e tij, Irena e Hungarisë (djathtas), shekulli XII]]

Përqendrimi i Aleksit të pushtetit në duart e dinastisë Komnene nënkuptonte se kërcënimet më serioze politike vinin nga brenda familjes perandorake — para kurorëzimit të tij, Joani II duhej të kapërcente nënën e tij Irena dhe motrën e tij [[Ana Komnena|Ana]], dhe kërcënimi kryesor gjatë sundimit të tij ishte vëllai i tij, Isaku.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=274|Magdalino|2009|2pp=629–630}} Joani zhvilloi fushata çdo vit dhe në shkallë të gjerë — luftoi peçenegët në vitin 1122, hungarezët në fund të viteve 1120, dhe selxhukët gjatë gjithë sundimit të tij, duke zhvilluar fushata të mëdha në Siri në vitet e tij të fundit — por nuk arriti fitime të mëdha territoriale.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=275|Magdalino|2009|2pp=631–633|Kaldellis|2023|3pp=664–670}} Në vitin 1138, Joani e ngriti standardin perandorak mbi Principatën kryqtare të Antiokisë për ta frikësuar qytetin drejt aleancës me bizantinët, por nuk sulmoi, nga frika se do të provokonte krishterimin perëndimor të reagonte.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=669|Holmes|2008|2p=275}}

Manueli I e përdori thesarin perandorak të mbushur plot të babait të tij në ndjekje të ambicieve të veta, si dhe për të siguruar pozicionin e perandorisë në një peizazh gjeopolitik gjithnjë e më multilateral.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=670, 676–677|Magdalino|2009|2pp=644–646}} Nëpërmjet një kombinimi diplomacie dhe ryshfeti, ai kultivoi një rreth aleatësh dhe klientësh rreth perandorisë: turqit e Sulltanatit të Rumit, Mbretërinë e Hungarisë, armenët e Kilikisë, princër ballkanas, qytete italiane dhe dalmate, dhe më e rëndësishmja, Antiokinë dhe Shtetet Kryqtare, duke u martuar me një nga princeshat e tyre në vitin 1161.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=678, 683–688|Holmes|2008|2pp=275–276}} Manueli e shmangu kërcënimin e luftës gjatë kalimit të trazuar të Kryqëzatës së Dytë nëpër territoret bizantine në vitin 1147, por dështimi i fushatës iu atribua bizantinëve nga bashkëkohësit perëndimorë.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=679–681|Magdalino|2009|2pp=637–638}} Ai ishte më pak i suksesshëm ushtarakisht: një pushtim i Mbretërisë së Siçilisë u mund vendimtarisht nga mbreti Uilliam I në vitin 1156, duke çuar në tensione me Frederik Barbarosën, Perandorin e Shenjtë Romak;{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=682–683|Magdalino|2002|2p=194|Magdalino|2009|3pp=638–641}} dy dekada më vonë, një pushtim i Anadollit u mund plotësisht në Betejën e Miriokefalonit.{{Sfnm|Magdalino|2009|1pp=643–644|Kaldellis|2023|2pp=692–693}}

[[Skeda:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg|thumb|''Hyrja e kryqtarëve në Kostandinopojë'', nga [[Eugène Delacroix]] (1840)]]

Vdekja e Manuelit e la perandorinë pa timon dhe shpejt u gjend nën presion të fortë.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=695}} Biri i tij, Aleksi II, ishte tepër i ri për të sunduar, dhe regjenca e tij e trazuar u përmbys nga xhaxhai i tij, [[:en:Andronikos I Komnenos|Androniku I Komneni]]: ai u zëvendësua nga [[:en:Isaac II Angelos|Isaku II]] në vitin 1185.{{Sfnm|Magdalino|2002|1p=194|Holmes|2008|2p=276}} Forca centrifugale u përhapën në kufij ndërsa sundimtarë ambiciozë e shfrytëzuan rastin e tyre: Hungaria dhe turqit kapën territore bizantine, një princ i mërguar komnen e pushtoi Qipron; dhe më dëmshëm, një kryengritje në vitin 1185 shkaktoi themelimin e një shteti bullgar të rilindur.{{Sfnm|Holmes|2008|1p=276|Magdalino|2002|2pp=194–195|Magdalino|2009|3p=655}} Marrëdhëniet me Perëndimin u përkeqësuan më tej pasi Kostandinopoja u aleua me Seladinin, mposhtësin e Kryqëzatës së Tretë, udhëheqësit e së cilës gjithashtu luftuan kundër Bizantit ndërsa kalonin nëpër territorin e tij.{{Sfnm|Magdalino|2002|1pp=195–196|Magdalino|2009|2pp=648–651|Kaldellis|2023|3pp=706–710}} Në vitin 1195, Isaku II u shkarkua nga vëllai i tij, [[:en:Alexios III Angelos|Aleksi III]]; kjo grindje u tregua fatale.{{Sfn|Holmes|2008|p=276}}

Kryqëzata e Katërt fillimisht synonte Egjiptin, por mes vështirësive strategjike, biri i Isakut II, [[Aleksi i IV Angjelo]], i bindi kryqtarët t'ia rikthenin fronin babait të tij në këmbim të një tributi të madh.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=718–720|Magdalino|2009|2pp=651–652}} Ata e sulmuan Kostandinopojën në vitin 1203, duke e rivendosur Isakun II dhe birin e tij në fron. Sundimtarët e rinj shpejt u bënë të papopullarizuar dhe u shkarkuan nga [[:en:Alexios V Doukas|Aleksi V]], ngjarje që kryqtarët e përdorën si pretekst për ta plaçkitur qytetin në prill 1204, duke shkatërruar pasurinë e grumbulluar për nëntë shekuj.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=720–724|Magdalino|2009|2pp=652–653}}

=== 1204–1453: Dinastia Paleologu ===
{{Further|:en:Byzantine Empire under the Palaiologos dynasty}}
[[Skeda:LatinEmpire2.png|thumb|upright=1.15|Ndarja e perandorisë pas Kryqëzatës së Katërt, rreth vitit 1204]]

Territoret bizantine u copëzuan në entitete politike rivale. Kryqtarët e kurorëzuan Baldueni I si sundimtar të një Perandorie të re Latine në Kostandinopojë; ajo shpejt pësoi një disfatë të rëndë kundër bullgarëve në vitin 1205. Ajo dështoi gjithashtu të zgjerohej perëndim apo lindje, ku ishin formuar tri shtete pasardhëse greke: Perandoria e Nikesë dhe [[:en:Empire of Trebizond|Perandoria e Trebizondit]] në Azinë e Vogël, dhe Despotati i Epirit në Adriatik. Venedikasit fituan shumë porte dhe ishuj, dhe [[:en:Principality of Achaea|Principata e Akesë]] u shfaq në Greqinë jugore.{{Sfnm|Laiou|2008|1p=280|Kaldellis|2023|2pp=733–734|Reinert|2002|3pp=250–253|Angold|2009b|4p=731}} Trebizondi humbi portin kyç të Sinopes në vitin 1214 dhe më pas nuk mundi të ndikonte çështjet larg juglindjes së Detit të Zi.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=755–758|Angold|2009b|2p=737}} Për njëfarë kohe, dukej se Epiri ishte më i mundshmi për ta rimarrë Kostandinopojën nga latinët, dhe sundimtari i tij, Theodore Dukai, u vetëkurorëzua perandor, por pësoi një disfatë kritike në Betejën e Klokotnicës në vitin 1230, dhe fuqia epirote u zbeh.{{Sfnm|Laiou|2008|1p=283|Reinert|2002|2p=254|Angold|2009b|3pp=737–738|Kaldellis|2023|4pp=766–770}}

Nikea, e sunduar nga dinastia Laskaride dhe e përbërë nga një përzierje refugjatësh bizantinë dhe grekësh vendas, i bllokoi latinët dhe selxhukët e Rumit nga zgjerimi lindje dhe perëndim, përkatësisht.{{Sfnm|Reinert|2002|1p=253|Kaldellis|2023|2pp=760–762}} [[:en:John III Doukas Vatatzes|Joani III]] (sundoi 1221–1254) ishte perandor shumë i aftë.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=771|Laiou|2008|2pp=282–283}} Politikat e tij ekonomike proteksioniste nxitën fort vetë-mjaftueshmërinë nikease,{{Sfnm|Angold|2009b|1p=740|Laiou|2008|2pp=282–283|Kaldellis|2023|3p=772}} dhe ai bëri shumë traktate diplomatike, veçanërisht pasi ushtritë mongole shkretuan Bullgarinë dhe mundën Rumin mes viteve 1237 dhe 1243. Ky kaos ishte një mundësi për Joanin, dhe ai zhvilloi shumë fushata të suksesshme kundër shteteve të trazuara nga pushtimet mongole.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=774–781|Reinert|2002|2p=254}} Shpejt pas vdekjes së tij, nipi i tij u uzurpua nga [[:en:Michael VIII Palaiologos|Mihali VIII]], themelues i dinastisë Paleologu, i cili e rimori Kostandinopojën në vitin 1261.{{Sfnm|Laiou|2008|1p=283|Reinert|2002|2p=254}}

Mihali dëshironte ta rivendoste lavdinë e perandorisë nëpërmjet një programi rindërtimi në Kostandinopojë, aleancave të zgjuara diplomatike, dhe luftërave ekspansioniste në Evropë.{{Sfnm|Reinert|2002|1pp=256–257|Laiou|2008|2p=286}} Ai e shmangu kërcënuesin Karli I i Anzhusë fillimisht duke pranuar epërsinë papale dhe disa doktrina katolike në Këshillin e Dytë të Lionit në vitin 1274, dhe më pas duke ndihmuar Mbrëmjet Siciliane kundër Karlit në vitin 1282.{{Sfnm|Reinert|2002|1pp=257–258|Laiou|2009|2pp=803–804}} Megjithatë, lëshimet e tij fetare u përbuzën nga shumica e popullatës, dhe u refuzuan nga pasardhësi i tij, [[:en:Andronikos II Palaiologos|Androniku II]] (sundoi 1282–1328).{{Sfnm|Reinert|2002|1pp=258|Laiou|2008|2p=287}} Ai dhe nipi i tij, [[Androniku III Paleologu|Androniku III]] (sundoi 1328–1341), udhëhoqën disa fushata për të rivendosur ndikimin perandorak, duke pasur sukses në Epir dhe Thesali. Ata gjithashtu bënë disa gabime kritike, përfshirë shpërbërjen e flotës në vitin 1285, punësimin e Kompanisë Katalane mercenare, e cila u kthye kundër bizantinëve, në vitet 1300, dhe luftimin mes tyre nga 1320 deri 1328.{{Sfnm|Laiou|2008|1pp=287–288|Reinert|2002|2pp=260–263|Kaldellis|2023|3p=847}} Një luftë civile shkatërruese mes viteve 1341 dhe 1354 shkaktoi vështirësi ekonomike afatgjata, ndërsa turqit osmanë u zgjeruan gradualisht.{{Sfnm|Laiou|2008|1pp=289–290|Reinert|2002|2pp=265–268}}

[[Skeda:Le siège de Constantinople (1453) by Jean Le Tavernier after 1455.jpg|thumb|upright|Rrethimi i Kostandinopojës në vitin 1453, i përshkruar në një miniaturë franceze të shekullit XV]]

Shteti bizantin, i tkurrur dhe i dobët, mbijetoi edhe një shekull tjetër falë diplomacisë efektive dhe ngjarjeve të jashtme të kohëzuara me fat.{{Sfn|Laiou|2008|p=291}} Osmanët gradualisht e nënshtruan Anadollin dhe njëkohësisht u zgjeruan në Evropë që nga viti 1354, duke marrë Filipopolisin në vitin 1363, Adrianopolin në vitin 1369, dhe Selanikun në vitin 1387.{{Sfnm|Laiou|2008|1p=291|Reinert|2002|2pp=268–269}} Perandorët kurorëzoheshin dhe shkarkoheshin sipas dëshirës së venedikasve, gjenovezëve dhe osmanëve.{{Sfn|Laiou|2009|p=829}} Pasi [[:en:Manuel II Palaiologos|Manueli II]] (sundoi 1391–1425) refuzoi t'i binte për tokë sulltanit [[Bajaziti I]] në vitin 1394, Kostandinopoja u rrethua deri sa luftëtari plaçkitës Timuri e mundi vendimtarisht Bajazitin në vitin 1402, me qytetin rrezikshëm afër dorëzimit.{{Sfnm|Reinert|2002|1pp=273–274|Laiou|2009|2pp=831–832|Kaldellis|2023|3pp=887–889}}

Manueli II mbikëqyri dy dekada paqeje ndërsa osmanët u përfshinë në luftë civile.{{Sfnm|Reinert|2002|1pp=274–276|Laiou|2008|2p=292|Kaldellis|2023|3pp=892–894}} Në vitin 1421, mbështetja e tij e pasuksesshme e pretenduesit Mustafa Çelebi çoi në një sulm të ri turk.{{Sfn|Reinert|2002|p=276}} Megjithëse [[:en:John VIII Palaiologos|Joani VIII]] (sundoi 1425–1448) u pajtua me Perëndimin Katolik në Këshillin e Firences, perandoria e tij vazhdimisht u zvogëlua.{{Sfnm|Reinert|2002|1pp=278–279|Kaldellis|2023|2pp=903–908}} Në vitin 1452, sulltani [[Mehmeti II]] vendosi ta pushtonte Kostandinopojën, dhe e rrethoi vitin pasues. Më 29 maj 1453, qyteti u pushtua, perandori i fundit, [[Kostandini XI Paleologu]], vdiq në betejë, dhe Perandoria Bizantine mori fund.{{Sfnm|Reinert|2002|1pp=280–283|Laiou|2008|2pp=292–293|Kaldellis|2023|3pp=910–914}}

== Strukturat e shtetit ==
[[Skeda:Byzantine Empire Themata-750-en.svg|thumb|Temat e Azisë së Vogël, rreth vitit 750]]
[[Skeda:Byzantine Empire Themata-950-en.svg|thumb|Temat e Azisë së Vogël, rreth vitit 950]]

=== Qeverisja ===
{{See also|:en:Subdivisions of the Byzantine Empire}}

Reformat e shekullit IV të Dioklecianit dhe Kostandinit e riorganizuan provincat e perandorisë në Dioqeza mbivendosëse dhe më pas në prefektura pretoriane, duke e ndarë ushtrinë nga administrata civile.{{Sfnm|Louth|2005|1pp=306–308|Treadgold|1997b|2pp=82–83}} Qeveria qendrore, e udhëhequr nga perandori që nga koha e ''pax romana''-s së hershme e deri në epokën e vonë paleologe, zakonisht përqendrohej te ushtria, marrëdhëniet e jashtme, administrimi i ligjit, dhe mbledhja e taksave.{{Sfnm|Browning|1992|1p=98|Stewart|2022|2pp=10-11}} Një person zakonisht ngjitej në pozitën e perandorit pas një ceremonie. Senati u shndërrua në një trup ceremonial brenda oborrit perandorak.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=35|Howard-Johnston|2024|2p=8|Browning|1992|3p=98}}

Qytetet kishin qenë një koleksion komunitetesh të vetëqeverisura me përfaqësues të qeverisë qendrore dhe të kishës që nga shekulli V.{{Sfnm|Browning|1992|1p=98|Kaldellis|2023|2p=185}} Megjithatë, lufta e vazhdueshme e ndryshoi këtë ndjeshëm, pasi sulmet e rregullta dhe konflikti i pandërprerë çuan në centralizim pushteti për shkak të luftës së perandorisë për mbijetesë.{{Sfnm|Browning|1992|1p=98|Howard-Johnston|2024|2p=67|Kaldellis|2023|3pp=397, 407–409}} Pas shekullit VII, prefekturat u braktisën, dhe në shekullin IX, provincat u ndanë në njësi administrative të quajtura [[Thema|''tema'' (ose ''themata'')]], të qeverisura vetëm nga një komandant ushtarak (''strategos'').{{Sfnm|Louth|2005|1p=303|Treadgold|1997b|2pp=430–431|Kaldellis|2023|3pp=418, 421}}

=== E drejta ===
{{Main|:en:Byzantine law}}

Teodosi II (sundoi 408–450) e formalizoi të drejtën romake duke emëruar pesë juristë si autoritete kryesore dhe duke përpiluar legjislacionin e nxjerrë që nga sundimi i Kostandinit në ''Kodikun e Theodosit''.{{Sfnm|Kaldellis|2023|Stein|1999|Kaiser|2015|1p=168|3p=120|2pp=14, 16, 28}} Ky proces kulmoi me ''Corpus Juris Civilis''-in nën Justinianin I (sundoi 527–565), i cili porositi një standardizim të plotë të dekreteve perandorake që nga koha e Adrianit dhe zgjidhi mendime juridike kontradiktore të juristëve.{{Sfnm|Gregory|2010|Stein|1999|1p=135|2pp=33–35|Dingledy|2019|3pp=2–14|Kaiser|2015|4pp=123–126}} Rezultati u bë autoriteti ligjor përcaktues. Ky trup ligjesh mbulonte si çështje civile ashtu edhe të drejtën publike, përfshirë pushtetin perandorak dhe organizimin administrativ.{{Sfnm|Stein|1999|1p=8|2a1=Merryman|2a2=Pérez-Perdomo|2y=2007|2p=21}} Pas vitit 534, Justiniani lëshoi ''Novellae''-t (Ligjet e Reja) në greqisht, çka shënoi një kalim nga e drejta romake në atë bizantine. Historiani i së drejtës Bernard Stolte e dallon të drejtën romake si të tillë sepse Evropa Perëndimore e trashëgoi ligjin vetëm nëpërmjet teksteve latine të ''Corpus Juris Civilis''-it.{{Sfnm|Stolte|2015|1pp=356, 370|Stolte|2018|2pp=231–232}}

Zachary Chitwood argumenton se ''Corpus Juris Civilis''-i ishte kryesisht i paarritshëm në latinisht, veçanërisht në provinca.{{Sfn|Chitwood|2017|p=23}} Pas pushtimeve arabe të shekullit VII, njerëzit filluan të vinin në pikëpyetje zhvillimin dhe zbatimin e ligjit, duke çuar në lidhje më të forta mes ligjit dhe krishterimit.{{Sfn|Chitwood|2017|p=185}} Ky kontekst e ndikoi Leonin III (sundoi 717–741) të zhvillonte ''Ekloge ton nomon''-in, që vinte theksin te humaniteti.{{Sfnm|Chitwood|2017|1p=185|Nicol|1988|2pp=23–24|2p=65}} ''Ekloge'' frymëzoi tekste ligjore praktike si ''Ligji i Fermerëve, Ligji i Detarëve,'' dhe ''Ligji i Ushtarëve'', të cilat Chitwood sugjeron se përdoreshin çdo ditë në provinca si shoqërues të ''Corpus Juris Civilis''-it.{{Sfn|Chitwood|2017|pp=23, 132, 364}} Gjatë dinastisë maqedonase, përpjekjet për të reformuar ligjin filluan me botimin e ''Procheiron''-it dhe ''Eisagoge''-s, që synonin të përcaktonin pushtetin e perandorit nën ligjet mbizotëruese, dhe ta zëvendësonin ''Eklogen'' për shkak të lidhjes së saj me ikonoklazmën.{{Sfnm|Browning|1992|Kaldellis|2023|Chitwood|2017|1p=97|2p=529|3pp=25–32, 44}} Leoni VI (sundoi 886–912) përfundoi një kodifikim të plotë të së drejtës romake në greqisht nëpërmjet ''Basilikës'', një vepër prej 60 librash që u bë themeli i së drejtës bizantine.{{Sfnm|Browning|1992|Chitwood|2017|Kaldellis|2023|1pp=97–98|2pp=32–35|3p=529}} Në vitin 1345, Konstandin Harmenopulos përpiloi ''Hexabiblos''-in, një libër ligjor gjashtëvëllimësh të prejardhur nga burime të ndryshme ligjore bizantine.{{Sfn|Stein|1999|p=35}}

=== Krishterimi dhe kisha ===
{{Main|:en:Christianity as the Roman state religion}}
{{See also|:en:History of Christianity|:en:History of the Eastern Orthodox Church|:en:History of the Jews in the Byzantine Empire}}
[[Skeda:Aya Sophia (7144824757).jpg|thumb|Aja Sofia në Kostandinopojë (sot Stambolli) u ndërtua nga perandori romak i lindjes, [[:en:Justinian the Great|Justiniani i Madh]], mes viteve 532–537.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=https://global.britannica.com/topic/Hagia-Sophia|title=Hagia Sophia|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=2 shkurt 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;]]

Krishterimi, i përforcuar nga mbështetja e Kostandinit, filloi të formësonte të gjitha aspektet e jetës në Perandorinë e hershme Bizantine.{{Sfnm|Papaconstantinou|2016|1p=xxxii|Cameron|2016|2p=31|Cameron|2006b|3pp=544-551|Drake|2007|4pp=418, 422|Greatrex|2008|5p=236}} Pavarësisht kalimit, historiani [[:en:Anthony Kaldellis|Anthony Kaldellis]] e sheh krishterimin si diçka që &quot;nuk solli ndryshime ekonomike, shoqërore, apo politike te shteti, përveçse u integrua më thellë në të&quot;.{{Sfn|Kaldellis|2023|pp=141, 186, 342}} Kur shteti romak në Perëndim u shemb politikisht, dallimet kulturore filluan t'i ndanin kishat e krishtera të Lindjes dhe Perëndimit.{{Sfnm|Brown|1976|1p=8|Löhr|2007|2p=9}} Mosmarrëveshjet e brendshme brenda kishave lindore çuan në migrimin e komuniteteve monastike drejt Romës, duke përkeqësuar tensionet mes Romës dhe Kostandinopojës.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=390|Cameron|2017|2at=A United Church, chapter 1}} Këto mosmarrëveshje,{{Efn|[[:en:Arianism|Arianizmi]], një nga polemikat e para të mëdha, e tronditi perandorinë deri sa u adresua nga [[:en:Nicene Creed|Besojma e Nikesë]].{{Sfnm|1a1=Berndt|1a2=Steinacher|1y=2014|1pp=1-2, 8-19|2a1=Löhr|2y=2007|2p=14}} Polemika të tjera vazhduan, duke çuar në skizma, si debatet mbi përkufizimet themelore të natyrës së Krishtit në [[:en:Council of Chalcedon|Këshillin e Kalqedonisë]] në vitin 451.{{Sfnm|Sabo|2018|1pp=vi, 9|Löhr|2007|2pp=14–23}}}} veçanërisht në Egjipt dhe Mesdheun lindor, përfundimisht e ndanë kishën në tre degë: kalqedonase, monofizite (kopte), dhe nestoriane.{{Sfnm|Adams|2021|1p=366|Micheau|2006|2pp=373, 375}} Grupi kalqedonas mbajti dominimin brenda territoreve të perandorisë, ndërsa degët monofizite dhe nestoriane kaluan kryesisht nën sundim mysliman në shekullin VII.{{Sfn|Micheau|2006|pp=373-374, 376}}

Patrikët e Lindjes shpesh kërkonin ndërmjetësimin e Papatit në çështje doktrinore dhe praktike, por autoriteti i papës nuk njihej universalisht, madje as në rajone të afërta si Italia Veriore.{{Sfnm|Nicholson|1960|1pp=54, 60|2a1=Casiday|2a2=Norris|2y=2007a|2p=3}} Deri në vitin 600, vendosja sllave në Ballkan e ndërpreu komunikimin mes Romës dhe Kostandinopojës, duke e zgjeruar më tej ndarjen.{{Sfnm|Louth|2008|1p=47|Kolbaba|2008|2pp=214-215}} Pushtimet arabe dhe lombarde, dhe prania e rritur frankë, e thelluan këtë largim dhe e intensifikuan mosmarrëveshjet mbi juridiksionin dhe autoritetin mes dy qendrave shpirtërore.{{Sfn|Kolbaba|2008|pp=213–215, 218-221}} Dallimet në ritual dhe teologji, si përdorimi i bukës së ndorme dhe klauzola ''Filioque'', si dhe divergjencat në eklesiologji — ''plenitudo potestatis'' kundrejt autoritetit të këshillave ekumenikë — dhe çështje respekti të ndërsjellë, kontribuan në ndarjen e krishterimit perëndimor nga ai lindor.{{Sfnm|Meyendorff|1979|1pp=95,97 101|Kolbaba|2008|2p=223}} Kjo ndarje filloi rreth vitit 597 dhe kulmoi në vitin 1054 gjatë [[Skizma Lindje-Perëndim|Skizmës Lindje-Perëndim]].{{Sfnm|Brown|2008|1p=13|Kolbaba|2008|2p=223}}

== Lufta ==

=== Evolucioni ushtarak ===
{{Main|:en:Eastern Roman army|:en:Byzantine army|:en:Byzantine navy}}
[[Skeda:Bodl Canon.Misc.378 roll159B frame28.jpg|thumb|200px|right|Insigne mburoje të regjimenteve nën komandën e ''Magister Militum Praesentalis II'' të ushtrisë romake të lindjes, rreth vitit 395 e.s. Faqe nga ''Notitia Dignitatum''-i]]

Në fund të shekullit VI, pas luftërave të Justinianit I, shtatë ushtri fushore lëvizëse të quajtura ''comitatenses'', me rreth 150.000 trupa, u vendosën në të gjithë perandorinë; ato mbetën ushtritë më të mira në Evropë.{{Sfnm|Treadgold|1995|1pp=63–64, 206|Haldon|1999|2p=67}} Ato ndihmoheshin nga njëzet e pesë garnizone kufitare me afërsisht 195.000 trupa ''limitanei'' me cilësi më të ulët.{{Sfnm|Treadgold|1995|1pp=63, 204|Haldon|1999|2p=67|Decker|2013|3p=71}} Trupa shtesë përfshinin forca aleate të subvencionuara dhe njësi të gardës perandorake si ''Scholae Palatinae''.{{Sfn|Haldon|1999|p=68}} Forcat detare ishin të kufizuara: flotilje ishin vendosur në vende kyçe, ndërsa 30.000 vozitës u mblodhën për të vozitur 500 transporte, kryesisht të rekuizuara, për të mbështetur Luftën Vandale në Afrikë në vitin 533.{{Sfnm|Treadgold|1995|1pp=63–64|Haldon|1999|2pp=68–69|Haldon|2008b|3p=554}}

Humbjet e pësuara në pushtimet arabe të shekullit VII çuan në ndryshime themelore.{{Sfnm|Haldon|1999|1p=74|Decker|2013|2p=74}} Ushtritë fushore u tërhoqën në territoret bazë anadolle dhe u caktuan të vendoseshin në rrethe specifike, të cilat u njohën si ''themata'' dhe përfundimisht zëvendësuan provincat e vjetra.{{Sfnm|Treadgold|1995|1p=23|Haldon|2008b|2pp=554–555}} Ushtritë tematike, të mbështetura nga të ardhurat e rretheve të tyre, filluan t'i ngjanin një milicie provinciale me një bërthamë të vogël profesionale, të ndihmuar nga mercenarë të huaj dhe regjimente perandorake në Kostandinopojë.{{Sfnm|Haldon|2008b|1pp=555–556|Kaldellis|2021a|2p=463}} Për t'u mbrojtur nga armiku i tij i ri mysliman, marina u riorganizua ngjashëm në disa flota të provincializuara.{{Sfnm|Haldon|1999|1p=74|Haldon|2008b|2p=559}} Ajo u bë fuqia dominuese në Mesdheun lindor, me ''dromonë'' të pajisur me zjarr grek që u treguan vendimtarë në disa raste.{{Sfnm|Decker|2013|1pp=207–208, 222–224|Kaldellis|2021a|2p=463|Howard-Johnston|2008|3p=947}}

Ndërsa perandoria e shekullit VIII u stabilizua, milicitë tematike u treguan rebele dhe të përshtatshme vetëm për operacione mbrojtëse.{{Sfnm|Kaldellis|2021a|1p=463|Treadgold|1995|2pp=25, 209|Decker|2013|3pp=77–78}} Regjimentet profesionale ''tagmata'', të prezantuara fillimisht në mesin e viteve 700 dhe të përbëra nga njësi vendase bizantine krahas forcave të huaja si [[Garda Varangiane]], i kishin zëvendësuar plotësisht deri në shekullin XI.{{Sfnm|Haldon|1999|1p=92|Decker|2013|2pp=78–82}} ''Tagmata''-t lëvizëse, të përshtatshme për luftë sulmuese, zhvilluan struktura të reja taktike dhe strategjike;{{Sfn|Haldon|2008b|p=556}} ushtria e fundit të shekullit X, ndoshta forca me cilësinë më të lartë që prodhoi perandoria, numëronte afërsisht 140.000 veta, nga më pak se 100.000 në fund të viteve 700.{{Sfnm|Treadgold|1995|1p=67|Kaldellis|2021a|2p=463|Kaldellis|2023|3p=562}} Megjithatë, kapacitetet e saj mbrojtëse u neglizhuan, veçanërisht gjatë luftërave civile të shekullit XI, duke çuar në humbjen e Anadollit ndaj selxhukëve.{{Sfnm|Haldon|2008b|1p=557|Treadgold|1995|2pp=214–218}} Marina gjithashtu ishte reduktuar, pasi perandoria mbështetej gjithnjë e më shumë te fuqi potencialisht armiqësore si [[Republika e Venedikut]].{{Sfn|Haldon|2008b|p=560}}

Reformat pas vitit 1081 rivendosën një ushtri efektive; institucioni i granteve feudale-ngjashme ''pronoia'' siguronte të ardhura për individë në këmbim të ushtarëve.{{Sfnm|Haldon|2008b|1p=557|Kaldellis|2021a|2p=464|Bartusis|1997|3pp=5–6}} Ushtria e re mbështetej shumë te mercenarët e huaj krahas trupave vendase bizantine, por kërkesat financiare të një ushtrie të përhershme u treguan tepër të mëdha për shtetin bizantin, i cili iu nënshtrua Kryqëzatës së Katërt në vitin 1204.{{Sfnm|Haldon|2008b|1p=557|Bartusis|1997|2pp=5–7|Decker|2013|3p=82}} Ushtria e dinastisë Paleologe, e cila e rimori Kostandinopojën në vitin 1261, përgjithësisht përbëhej nga një përzierje e ngjashme mercenarësh dhe trupash vendase, por kishte humbur çdo kapacitet sulmues deri në fund të viteve 1200.{{Sfnm|Haldon|2008b|1pp=557–558|Decker|2013|2pp=82–83}} Mbijetesa e vazhdueshme e perandorisë varej nga ushtritë e huaja; përpjekjet e viteve 1340 për ta rindërtuar flotën, e shpërbërë pa mençuri në vitin 1284, u ndalën me forcë nga [[:en:Republic of Genoa|Xhenova]].{{Sfnm|Haldon|2008b|1pp=558–560|Kaldellis|2023|2pp=812, 860–861}} Asnjë ushtri fushore bizantine pas vitit 1204 nuk vendosi më shumë se 5.000 trupa, dhe më pak se 8.000 mbrojtën rrethimin final të Kostandinopojës në vitin 1453.{{Sfnm|Decker|2013|1p=40|Haldon|2008b|2p=559}}

=== Diplomacia ===
{{Further|:en:Byzantine diplomacy|:en:Foreign relations of the Byzantine Empire}}
[[Skeda:John the Grammarian as ambassador before Theophilos and Mamun.jpg|thumb|left|upright=1.15|Ambasada e Joanit Gramatikun në vitin 829, dërguar nga perandori Teofili te kalifi abasid Al-Ma'mun]]

Strategjia bizantine ishte kryesisht mbrojtëse, përveç periudhës së shkurtër agresive mes shekujve IX dhe XI, për shkak të mungesës së zakonshme të burimeve të perandorisë.{{Sfnm|Howard-Johnston|2008|1p=940|Kaldellis|2021a|2p=463}} Për të shmangur fushata ushtarake të rrezikshme dhe të shtrenjta, bizantinët u përfshinë në përpjekje diplomatike të gjera.{{Sfnm|Haldon|1999|1p=278|Decker|2013|2p=130|Kaldellis|2021a|3p=465}} Këto morën forma të ndryshme, përfshirë: ambasada zyrtare, menaxhim klientësh, negociata aleance ose paqeje, martesa politike, propagandë dhe ryshfet, apo edhe spiunazh dhe vrasje.{{Sfnm|Decker|2013|1p=130, 135–137|Kazhdan|1990|2pp=15–17}}

Diplomacia bizantine e orientuar mbrojtazi synonte të mbronte ''oikoumenē''-n, botën e krishterë të qytetëruar mbi të cilën perandoria sundonte me të drejtë.{{Sfnm|Kazhdan|1990|1pp=10–11|Decker|2013|2p=129}} Rënia e sistemit kyç ''limitrophe'', ku shtetet klientë përgjatë kufijve shërbenin si ndërmjetës mes perandorisë dhe armiqve të tjerë të mëdhenj, e ekspozoi perandorinë ndaj sulmit. Deri në shekullin XI, diplomacia bizantine ishte më bilaterale dhe e balancuar.{{Sfn|Kazhdan|1990|pp=11–15, 18–21}} Megjithëse humbi disa avantazhe të rëndësishme pas vitit 1204, diplomacia, përfshirë kishën ortodokse ende me ndikim, mbeti sidoqoftë një element qendror në mbijetesën e gjatë të perandorisë deri në vitin 1453.{{Sfnm|Howard-Johnston|2008|1p=945|Kazhdan|1990|2pp=20–21|Bartusis|1997|3p=348|Kaldellis|2021a|4p=466}}

== Shoqëria ==

=== Demografia ===
[[Skeda:Hippodrome Constantinople 2007 007.jpg|thumb|Obelisku i Teodosit, një obelisk i lashtë egjiptian i dedikuar mbretit egjiptian [[Tutmosi III]], u rivendos në [[Sheshi Sulltan Ahmet|Hipodromin e Kostandinopojës]] nga perandori romak [[Teodosi I]] në shekullin IV e.s.]]

{{Main|:en:Demography of the Byzantine Empire}}
Studiuesit i lidhin identitetet perandorake romake, helenike dhe të krishtera me popullsinë e përgjithshme, por ka debat të vazhdueshëm se si këto dhe identitete të tjera rajonale u përzien së bashku.{{Sfnm|Stewart|2022|1pp=2-7, 10|Muthesius|2022|2pp=81, 96|Kaldellis|2022b|3pp=248, 258|Pohl|2018|4p=20|Stouraitis|2018|5pp=125-127}}

Deri në 27 milionë njerëz jetonin në perandori në kulmin e saj në vitin 540, por kjo shifër ra në 12 milionë deri në vitin 800.{{Sfnm|Treadgold|1997b|1pp=197, 384–385|Kaldellis|2023|2pp=21–22|Stathakopoulos|2008|3p=310}} Megjithëse murtaja dhe humbjet territoriale ndaj pushtuesve arabë myslimanë e dobësuan perandorinë, ajo përfundimisht u rimëkëmb dhe deri afër fundit të dinastisë maqedonase në vitin 1025, popullsia vlerësohet të ketë qenë deri në 18 milionë.{{Sfnm|Stathakopoulos|2008|1p=312|Treadgold|1997b|2pp=931–932}} Disa dekada pas rimarrjes së Kostandinopojës në vitin 1282, popullsia e perandorisë ishte mes 3 dhe 5 milionë; deri në vitin 1312, numri kishte rënë në 2 milionë.{{Sfnm|Stathakopoulos|2008|1p=313|Treadgold|1997b|2p=1112}} Deri sa turqit osmanë e pushtuan Kostandinopojën, kishte vetëm 50.000 njerëz në qytet, një e dhjeta e popullsisë së tij në kulmin e saj.{{Sfnm|Stathakopoulos|2008|1pp=310, 314|Stathakopoulos|2023|2p=31|Kaldellis|2023|3p=21}}

Skllavëria mbeti e ligjshme, por rëndësia e saj ekonomike ra, pasi shumë role të mëparshme skllavëri u bënë profesione të lira dhe shteti nxiti gjithnjë e më shumë forma të ndërmjetme varësie si ''coloni''-t.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=39|Lenski|2021|2pp=473–474}} Që nga shekulli IV, legjislacioni perandorak i kufizoi progresivisht pushtetet e zotëruesve dhe kufizoi skllavërimin e fëmijëve, të burgosurve të luftës, dhe përfundimisht të krishterëve.{{Sfnm|Rotman|2009|1pp=30–31|Kaldellis|2023|2p=140, 425|Rotman|2022|3pp=37-38, 42|Lenski|2021|4p=461–462, 470}}

=== Kuzhina dhe ngrënia ===
{{Main|:en:Byzantine cuisine}}

Festimet ishin qendrore për kulturën.{{Sfn|Bryer|2008|p=673}} Deri në shekullin X, ngrënia kaloi nga shtrirja në divane te tavolinat me pëlhurë të pastër.{{Sfn|Ash|1995|pp=244-245}} Prezantimi i pirunit dhe salcës së sallatës (me vaj dhe uthull) formësoi më tej traditat italiane dhe perëndimore.{{Sfnm|Ash|1995|1p=244|Decker|2008|2p=496}} Ushqimet e epokës klasike greko-romake ishin të zakonshme, si erëza ''garos'' (e ngjashme me salcat e fermentuara të peshkut të sotme) si dhe bakllavaja ende e popullarizuar.{{Sfnm|Faas|2005|1pp=184–185|Bryer|2008|2p=671|Ash|1995|3p=233|Vryonis|1971|4p=482}} Fruta si patëllxhani dhe portokalli, të panjohura në kohët klasike, u shtuan në dieta.{{Sfn|Davidson|2014|p=123}} Ushqime që kanë vazhduar deri në epokën moderne përfshijnë mishin e tharë paston, djathin feta, vezët e kripura të ngjashme me boutargue-n moderne, kaviarin e Detit të Zi, tiropitën, dollmat, dhe supën trahanas.{{Sfnm|Ash|1995|1p=244|Davidson|2014|2p=123|Bryer|2008|3p=671|Salaman|1986|4p=184}} Kishte vera të ëmbla mesjetare të famshme si malvazia nga Monemvasia, komandaria, dhe vera eponime e Rumnit që pihej, ashtu si edhe birra e melit (e njohur si ''boza'') dhe retsina.{{Sfnm|Bryer|2008|1pp=672-673|Unwin|2010|2p=185}}

=== Argëtimi ===
[[Skeda:Tabula - boardgame - Zeno game.svg|thumb|Një lojë ''τάβλι'' (tabula) e luajtur nga perandori bizantin [[Zeno]] në vitin 480 dhe e regjistruar nga [[Agathia]] rreth vitit 530, për shkak të një hedhjeje zari shumë të pafat për Zenonin (e kuqe)]]

Garat me qerre u zhvilluan që nga epoka e hershme deri në vitin 1204, duke u bërë një nga ngjarjet sportive të vazhdueshme më të gjata në botë.{{Sfnm|Jeffreys|2008a|1pp=681-682|Kaldellis|2023|2p=13, 138}} Mimet, pantomima, dhe disa shfaqje me kafshë të egra ishin të spikatura deri në shekullin VI.{{Sfn|Jeffreys|2008a|p=680}} Meqë peshkopët e krishterë dhe filozofët paganë nuk i pëlqenin këto aktivitete, financimi shtetëror për to ndaloi, duke çuar në rënien e tyre dhe kalimin drejt argëtimit dhe sportit privat.{{Sfnm|Jeffreys|2008a|1pp=678-683|Kaldellis|2023|2pp=187, 233}} Një version persian i pollos, i prezantuar nga kryqtarët dhe i quajtur ''tzykanion'', luhej nga fisnikëria dhe aristokracia urbane në qytetet kryesore gjatë epokave të mesme dhe të vona, ashtu si edhe sporti i xhostimit të prezantuar nga Perëndimi.{{Sfnm|Kazhdan|1991a|1p=2137|Kazanaki-Lappa|2002|2p=643|Jeffreys|2008a|3p=683|Kaldellis|2023|4pp=672, 844}} Me kalimin e kohës, tabelat e lojërave si ''tavli'' u bënë gjithnjë e më popullore.{{Sfn|Jeffreys|2008a|p=683}}

=== Gjuha ===
{{Further|:en:Languages of the Roman Empire|:en:Medieval Greek}}
{{Multiple image
|align=right
|image1=Mudil Psalter.jpg
|width1=140
|image2=Joshua Roll.jpg
|width2=146
|footer=Majtas: Psalteri i Mudilit, psalteri më i vjetër i plotë në gjuhën kopte (Muzeu Koptik, Egjipt, Kajro Kopte).&lt;br /&gt;Djathtas: [[:en:Joshua Roll|Rrotulla e Joshuas]], një dorëshkrim i iluminuar grek i shekullit X, ndoshta i bërë në Kostandinopojë (Biblioteka e Vatikanit, Romë).
}}

[[Gjuha latine|Latinishtja]] dhe [[Gjuha greke|greqishtja]] ishin gjuhët kryesore të Perandorisë Romake të vonë, me të parën mbizotëruese në perëndim dhe të dytën në lindje.{{Sfn|Horrocks|2008|p=778}} Megjithëse latinishtja ishte historikisht e rëndësishme në ushtri, sistemin ligjor, dhe qeverisje, përdorimi i saj ra në territoret bizantine që nga viti 400 e.s.{{Sfnm|Horrocks|2010|1p=208|Rochette|2023|2pp=282–283}} Greqishtja kishte filluar ta zëvendësonte atë madje edhe në ato funksione deri në kohën e Justinianit I (sundoi 527–565), i cili mund të ketë tentuar ta ndalonte rënien e latinishtes. Zhdukja e saj në lindje ishte më pas e pashmangshme.{{Sfnm|Horrocks|2008|1p=778|Rochette|2023|2pp=283–284}} Një proces i ngjashëm helenizimi gjuhësor ndodhi në Azinë e Vogël, banorët e së cilës kishin braktisur kryesisht gjuhët e tyre vendase për greqishten deri në kohët e hershme bizantine.{{Sfn|Horrocks|2010|pp=208–209}} Sidoqoftë, pjesa më e madhe e popullsisë së perandorisë së hershme nuk do ta njihte as latinishten as greqishten, veçanërisht në zonat rurale — gjuhët e tyre përfshinin gjuhën armene në Armeninë Bizantine, dialekte aramaike si siriakishtja në Mesopotami dhe Levant, koptishten në Egjipt, fenikishten në bregdetin e Levantit dhe në Kartagjenë, dhe berberishten në Afrikën e Veriut rurale.{{Sfnm|Horrocks|2008|1pp=778–779|Horrocks|2010|2pp=207–210}}

Deri në mesin e shekullit VI, Geoffrey Horrocks vlerëson se greqishtja ishte gjuha amtare e rreth një të tretës së popullsisë, ndërsa flitej nga 80% e aristokracisë.{{Sfn|Horrocks|2010|pp=210-211}} Perandoria e humbi diversitetin e saj gjuhësor në luftërat e shekujve VII dhe VIII, duke u bërë dërrmueshëm greqishtfolëse.{{Sfn|Treadgold|2002|p=142}} Gjatë kësaj periudhe të trazuar, greqishtja atike klasike — një nga regjistrat gjuhësorë që grekët bizantinë trashëguan — doli jashtë përdorimit, ndërsa regjistrat e përditshëm popullorë vazhduan të përdoreshin.{{Sfn|Browning|1982|p=51}} Ndërsa perandoria fitoi njëfarë stabiliteti nga shekulli IX e në vazhdim, dhe veçanërisht pas Rivendosjes Komnene, greqishtja atike u rikthye në modë për veprat e shkruara. Në një fenomen të quajtur diglosi, hendeku mes greqishtes së folur popullore, e cila rrallë shkruhej në vepra të botuara, dhe regjistrave letrarë të folur vetëm në kontekste formale, u bë shumë i gjerë.{{Sfnm|Browning|1982|1p=51|Horrocks|2008|2pp=781–782}}

Gjatë periudhës paleologe, megjithëse veprat e shkruara klasikisht mbetën stili normal, shkrimtarët e influencuar nga Perëndimi filluan të përdornin më shumë elemente popullore, veçanërisht për romancat ose historitë pothuajse bashkëkohore. Një shembull është ''Kronika e Moresë'', shkruar ndoshta nga një emigrant francez që nuk e njihte letërsinë formale greke dhe që përfshiu greqishten e folur në veprën e tij.{{Sfnm|Horrocks|2008|1p=783|Horrocks|2010|2pp=216–218|3a1=Jeffreys|3a2=Mango|3y=2002|3pp=298–300}} I gjithë ky lloj shkrimi popullor ishte në formë vargu, duke u bërë paraardhësi i poezisë greke moderne, ndërsa proza mbeti e shkruar klasikisht.{{Sfnm|Browning|1982|1pp=51–52|2a1=Jeffreys|2a2=Mango|2y=2002|2p=299}}

== Ekonomia ==
{{Main|:en:Byzantine economy}}
{{Further|:en:Byzantine silk|:en:Sino-Roman relations}}

[[Skeda:Horses of Basilica San Marco.jpg|thumb|Katër kuajt prej bronzi që dikur ndodheshin në Hipodromin e Kostandinopojës sot ekspozohen në [[Venediku|Venedik]].]]

Avantazhet gjeografike dhe detare të perandorisë i reduktuan kostot e transportit të mallrave dhe lehtësuan tregtinë, duke e bërë atë një nxitës kryesor të rritjes ekonomike që nga lashtësia dhe gjatë gjithë periudhës pas-klasike.{{Sfnm|Whittow|2009|1p=473|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2p=13}} Infrastruktura, përfshirë rrugët, ndërtesat publike, dhe sistemi ligjor, mbështeti tregtinë dhe aktivitete të tjera ekonomike.{{Sfn|Laiou|Morrisson|2007|p=24}} Rajone si Azia e Vogël, ishujt e Egjeut, Egjipti, Levanti, dhe Afrika lulëzuan si qendra ekonomike të pjekura, pavarësisht sfidave politike dhe pasigurive ushtarake.{{Sfnm|Whittow|2009|1p=467|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2p=246}} Që nga mesi i shekullit VI e në vazhdim, murtajat, pushtimet, dhe luftërat shkaktuan rënien e popullsive dhe ekonomive, duke çuar në kolapsin e ekonomisë së lashtë.{{Sfnm|Whittow|2009|1pp=472, 474, 479|Laiou|2002c|2p=698|3a1=Laiou|3a2=Morrisson|3y=2007|3p=24}} Qytete të mëdha si Kostandinopoja, Antiokia, [[Aleksandria]], dhe [[Selaniku]] vazhduan të mbanin popullsi të konsiderueshme mbi 100.000 banorë, ndërsa fshati kaloi drejt vendbanimeve të fortifikuara.{{Sfnm|Laiou|2002a|1p=177|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2pp=25-26}} Këto zona rurale u zhvilluan në fshatra dhe katunde, duke pasqyruar një kalim ekonomik mes periudhave historike drejt përdorimit më efikas të tokës.{{Sfnm|Whittow|2009|1p=465, 471|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2pp=25-26, 232}}

Dendësia e ulët e popullsisë i nxiti perandorët të inkurajonin migrimin dhe rivendosjen, duke stimuluar bujqësinë dhe rritjen demografike.{{Sfn|Laiou|Morrisson|2007|pp=44-46}} Deri në shekullin IX, ekonomia filloi të rimëkëmbej, e shënuar nga rritja e prodhimit bujqësor dhe zgjerimi urban.{{Sfnm|Whittow|2009|1pp=473-474|Laiou|2002a|2pp=269-270}} Përparimet në shkencë, njohuritë teknike, dhe shkrim-leximi i dhanë perandorisë një avantazh konkurrues ndaj fqinjëve të saj.{{Sfn|Laiou|Morrisson|2007|pp=19-22, 24}} Shekujt XI dhe XII dëshmuan rritje të vazhdueshme dhe të shpejtë të popullsisë, duke shënuar kulmin e kësaj rimëkëmbjeje.{{Sfnm|Whittow|2009|1p=476|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2pp=90-92}} Tregtarët italianë, veçanërisht venedikasit, gjenovezët, dhe pizanët, morën kontrollin e tregtisë ndërkombëtare, duke reduktuar kështu ndikimin e tregtarëve vendas.{{Sfnm|Whittow|2009|1pp=473-476|Laiou|2002a|2pp=25, 402}} Sistemi politik u bë gjithnjë e më nxjerrës dhe autoritar, duke kontribuar në kolapsin e perandorisë në vitin 1204.{{Sfnm|Laiou|2002a|1p=23|Laiou|2002b|2p=1164|3a1=Laiou|3a2=Morrisson|3y=2007|3p=233}}

Rënia e Kostandinopojës gjatë Kryqëzatës së Katërt në vitin 1204 shkatërroi shekuj pasurie të saj.{{Sfn|Magdalino|2002b|p=535}} Pronat e mëdha u konfiskuan, dhe perandoria u copëzua në shtete të vogla të mbetura, të sunduara nga fraksione rivale, duke e bërë qeverisjen joefikase dhe duke rritur kostot e bërjes së biznesit.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=739|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2pp=167-168}} Shteti gradualisht humbi kontrollin mbi praktikat tregtare, rregullimet e çmimeve, daljen e metaleve të çmuara, dhe ndoshta edhe prerjen e monedhave.{{Sfn|Matschke|2002|pp=805–806}} Tregtarët italianë e dominuan më tej tregtinë pasi ngjarjet e vitit 1204 e hapën Detin e Zi për tregtarët perëndimorë, duke ndryshuar përgjithmonë fatin e perandorisë.{{Sfnm|Whittow|2009|1p=477|Matschke|2002|2pp=771-772|3a1=Laiou|3a2=Morrisson|3y=2007|3p=203}} Fermerët dhe prodhuesit gjithnjë e më shumë prodhonin mallra për përdorim lokal dhe preken nga pasiguria e luftës së vazhdueshme.{{Sfnm|Matschke|2002|1p=779|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2p=168}} Pavarësisht këtyre sfidave, ekonomia e përzier e perandorisë (e karakterizuar nga ndërhyrje shtetërore, punë publike, dhe liberalizim tregu){{Sfn|Laiou|2002c|p=754}} mbeti një model përshtatshmërie ekonomike mesjetare, edhe pse u përkeqësua nën presione të jashtme.{{Sfnm|Whittow|2009|1p=471|2a1=Laiou|2a2=Morrisson|2y=2007|2pp=232-235}}

== Artet dhe shkencat ==

=== Arti dhe arkitektura ===
{{Main|:en:Byzantine art|:en:Byzantine architecture}}

{{Multiple image
|perrow=2
|total_width=340
|image1=Spas vsederzhitel sinay.jpg
|image2=Hosios Loukas Katholikon (nave, South-West squinch) - Baptism - detail 02.jpg
|image3=Meister von Nerezi 001.jpg
|image4=Ivoire Barberini - Musée du Louvre Objets d'art OA 9063 ; MND 211.jpg
|image5=Hagia Sophia in Istanbul (focused on the original Roman building).jpg
|footer=Nga e majta lart, në kahun e akrepave të orës:
* Ikona ''Krishti Pantokrator'', shekulli VI, Manastiri i Sinait
* Mozaikët e [[:en:Hosios Loukas|Hosios Loukas]], detaj, fillimi i shekullit XI
* Fildishi Barberini, një diptik fildishi i fillimit të shekullit VI
* Fasada e jashtme e Aja Sofias
* ''Krishti i vdekur dhe vajtuesit'', rreth vitit 1164, [[:en:Church of Saint Panteleimon, Gorno Nerezi|Gorno Nerezi]]
}}

Subjektet në artin bizantin ishin kryesisht të krishtera dhe zakonisht joreale në përfaqësimin e tyre.{{Sfn|James|2003|loc=§ paras. 2 and 13}} Duke dalë si nga arti i hershëm i krishterë ashtu edhe nga ai i lashtësisë së vonë,{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1p=2|2a1=Cormack|2y=2018|2pp=11–12}} shumë shembuj të hershëm u humbën gjatë përndjekjeve romake; mozaikët e fragmentuar të kishës së shekullit III në Dura-Europos janë një përjashtim unik.{{Sfn|Rodley|1994|pp=12–14}} Mozaikë të tillë bizantinë, të njohur për stilin e tyre me sfond ari, u bënë tipar dallues i perandorisë, duke shfaqur tema si laike ashtu edhe të shenjta në vende të ndryshme, përfshirë kishat (Bazilika e San Vitales), cirkun (Hipodromi i Kostandinopojës), dhe Pallatin e Madh të Kostandinopojës.{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1p=34|2a1=James|2y=2003|2loc=§ paras. 3–4}} Sundimi i fillimit të shekullit VI i Justinianit I pa zhvillime sistematike: arti fetar erdhi për të dominuar, dhe skulptura monumentale publike prej mermeri e bronzi, dikur e popullarizuar, ra jashtë favorit për shkak të lidhjeve pagane.{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1pp=32–33, 56–57|2a1=Cormack|2y=2018|2p=14}} Justiniani porositi kishën monumentale të Aja Sofias, dhe elementet e saj me ndikim u bënë tipare arkitekturore dalluese për perandorinë: madhësia e jashtëzakonshme, kupola e madhe, përdorimi novator i ''pendentive''-ve, dhe brendia shumë dekorative u imituan aq larg në veri sa Katedralja e Shën Sofisë në [[:en:Novgorod|Novgorod]] dhe Katedralja e Shën Sofisë në [[:en:Kiev|Kiev]].{{Sfnm|1a1=James|1y=2003|1loc=§ para. 10|2a1=Cormack|2y=2018|2pp=33–40|3a1=Curl|3a2=Wilson|3y=2021|3loc=§ paras. 3 and 5}} Krijuesit e Aja Sofias, arkitektët-inxhinierë [[:en:Isidore of Miletus|Isidori i Miletit]] dhe [[:en:Anthemius of Tralles|Anthemi i Traleve]], gëzojnë vlerësim të veçantë;{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1p=67}} shumica e artistëve bizantinë mbetën të paregjistruar dhe zakonisht konsideroheshin me pak rëndësi.{{Sfn|James|2003|loc=§ para. 7}}

Arti në shkallë më të vogël lulëzoi gjatë gjithë periudhës bizantine: gdhendjet e shtrenjta prej fildishi — shpesh si diptikë ([[:en:Barberini ivory|fildishi Barberini]]) ose triptikë ([[:en:Harbaville Triptych|Triptiku i Harbaville-it]]) — përshkruanin përkujtime perandorake ose skena fetare dhe vlerësoheshin veçanërisht, ashtu si edhe punimet metalike dhe emajet.{{Sfnm|1a1=James|1y=2003|1loc=§ para. 4|2a1=Cormack|2y=2018|2p=39}} Objekte të tjera të shtrenjta përfshinin dorëshkrime të iluminuara, të ilustruara me shkëlqim për një gamë të gjerë tekstesh, dhe mëndafshra, shpesh të ngjyrosur në purpurën perandorake të çmuar; të dyja u bënë shumë popullore në Evropën Perëndimore.{{Sfn|James|2003|loc=§ paras. 4–5}} Ngritja e piktimeve të vogla, të lëvizshme, ikonave, të përdorura si për adhurim publik ashtu edhe privat, u bë gjithnjë e më e diskutueshme.{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1pp=101–102|2a1=Cormack|2y=2018|2p=2}} Gjatë dy periudhave të Ikonoklazmës Bizantine (726–843), të ndikuara ndoshta nga ndalimet islamike mbi imazhet fetare,{{Sfn|Lowden|1997|pp=147–148}} ikonat u shtypën dhe sasi të mëdha arti fetar figurativ u shkatërruan.{{Sfn|Matthews|Platt|1997|p=185}} Ikonoklastët e dënuan përdorimin e tyre, duke i krahasuar me idhujtarinë pagane dhe duke ua atribuuar disfatat e fundit umajade si hakmarrje hyjnore për përdorimin e tyre. Ikonofilët përfundimisht triumfuan, duke ruajtur përdorimin thelbësor të tyre për nderim, konsideruar i dallueshëm nga adhurimi, dhe gjetën precedent në referime ungjillore.{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1pp=115–116|2a1=Lowden|2y=1997|2pp=147–151}}

Arti maqedonas pas-ikonoklast (867–1056) pa një rilindje kulturore, dhe shumë vepra arti nga kjo periudhë kanë mbijetuar.{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1p=132|2a1=Lowden|2y=1997|2pp=187–188}} Subjektet dhe stilet u standardizuan, veçanërisht kishat e tipit kryq-në-katror, dhe frontaliteti dhe simetria tashmë ekzistuese u zhvilluan në një estetikë artistike dominuese, e vëzhgueshme në emajen e vogël [[:en:Pala d'Oro|Pala d'Oro]] dhe mozaikët e mëdhenj të manastireve [[:en:Hosios Loukas|Hosios Loukas]], [[:en:Daphni Monastery|Dafni]], dhe [[:en:Nea Moni of Chios|Nea Moni]].{{Sfnm|1a1=James|1y=2003|1loc=§ para. 3|2a1=Cormack|2y=2018|2pp=146–147}} Periudhat pasuese Komnene-Angelos (1081–1204) panë mbrojtje perandorake të shtuar, krahas veprave figurative me shprehje emocionale të shtuar (''Krishti i vdekur dhe vajtuesit'', rreth vitit 1164).{{Sfn|James|2003|loc=§ para. 3}} Ndikimi artistik bizantin u përhap gjerësisht në Sicilinë normane (''[[:en:Madrid Skylitzes|Skylitzes-i i Madridit]]'') dhe Venedikun (mozaikët e [[:en:St Mark's Basilica|Bazilikës së Shën Markut]]).{{Sfn|James|2003|loc=§ para. 3}} Kishat serbe lulëzuan, pasi tri shkolla të njëpasnjëshme arkitekture — Raška (1170–1282), Serbia Bizantine (1282–1355), dhe Morava (1355–1489) — kombinuan një estetikë romaneske me dekorime dhe kupola gjithnjë e më voluminoze.{{Sfn|Curl|Wilson|2021|loc=§ para. 7}} Ndërsa veprat më të vogla paleologe (1261–1453) fituan status reliku në Evropën Perëndimore — shumë të plaçkitura në Kryqëzatën e Katërt të vitit 1204 — ato ndikuan fuqishëm stilin italo-bizantin të [[Cimabue]]-s, [[:en:Duccio|Duccios]], dhe më vonë [[Xhoto]]s; ky i fundit tradicionalisht konsiderohet nga historianët e artit si themeluesi i pikturës së Rilindjes Italiane.{{Sfnm|1a1=Rodley|1y=1994|1p=166|2a1=Cormack|2y=2018|2pp=159, 186|3a1=Andronikou|3y=2022|3pp=2–4}}

=== Letërsia ===
{{Main|:en:Byzantine literature}}
[[Skeda:Anna comnena, alexiade, forse da costantinopoli, XII secolo (pluteo 70.2).jpg|upright=1.2|thumb|''Aleksiada'', një histori nga [[Ana Komnena]], në një dorëshkrim të shekullit XII, ruajtur në [[:en:Biblioteca Medicea Laurenziana|Bibliotekën Medicea Laurenziana]], Firence]]

Letërsia bizantine përfshin të gjithë letërsinë greke nga Mesjeta.{{Sfn|Browning|2022|loc=§ para. 1}} Megjithëse perandoria ishte e larmishme gjuhësisht, shumica dërrmuese e teksteve të mbetura janë në greqishten mesjetare,{{Sfn|Papaioannou|2021a|pp=1–2, 5–7}} në dy variante diglosike: një formë të mësuar bazuar në greqishten atike, dhe një popullore bazuar në greqishten koine.{{Sfn|Browning|1991a}} Shumica e studiuesve bashkëkohorë i konsiderojnë të gjitha tekstet greke mesjetare si letërsi,{{Sfn|Papaioannou|2021a|p=10}} por disa ofrojnë kufizime të ndryshme.{{Sfnm|1a1=Kazhdan|1y=1999|1p=1|2a1=van Dieten|2y=1980|2pp=101–105}} Periudha e hershme e letërsisë (rreth 330–650) u dominua nga kulturat konkurruese të helenizmit, krishterimit, dhe paganizmit.{{Sfnm|1a1=Browning|1y=2022|1loc=§ paras. 1–2|2a1=Kaldellis|2y=2021|2pp=162–163}} Etërit Grekë të Kishës — të edukuar në një traditë retorike greke të lashtë — kërkuan të sintetizonin këto ndikime.{{Sfn|Browning|2022|loc=§ para. 1}} Shkrimtarë të hershëm të rëndësishëm përfshijnë [[Joan Gojarti]]n, [[:en:Pseudo-Dionysius the Areopagite|Pseudo-Dionis Areopagitin]], dhe [[Prokopi i Çezaresë|Prokopin e Çezaresë]], të gjithë të cilët synonin të risillnin forma më të vjetra për t'iu përshtatur perandorisë.{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1236}} Tregimet teologjike të mrekullive ishin veçanërisht novatore dhe popullore;{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1236}} ''Thëniet e Etërve të Shkretëtirës'' (''Apophthegmata Patrum'') u kopjuan pothuajse në çdo manastir bizantin.{{Sfn|Martín|2021|p=685}} Gjatë Epokës së Errët Bizantine (rreth 650–800), prodhimi i letërsisë kryesisht ndaloi, megjithëse disa teologë të rëndësishëm ishin aktivë, si [[:en:Maximus the Confessor|Maksimi Rrëfyesi]], [[:en:Germanus I of Constantinople|Gjermani I i Kostandinopojës]], dhe [[Gjoni i Damaskut]].{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1236}}

Rilindja pasuese kulturore maqedonase (rreth 800–1000; &quot;periudha e enciklopedizmit&quot;) pa një përhapje të ripërtëritur të letërsisë dhe e rivendosi sintezën e mëparshme helenike-të krishterë.{{Sfn|Browning|2022|loc=§ para. 1}} Vepra nga Homeri, filozofë të Greqisë së lashtë, dhe tragjedianë u përkthyen, dhe hagjiografia u riorganizua fort.{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1236}} Pas këtij lulëzimi të hershëm të letërsisë monastike, pati një mungesë deri te Simeoni Teologu i Ri në fund të shekullit X.{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1236}} Një brez i ri (rreth 1000–1250), duke përfshirë Simeonin, [[:en:Michael Psellos|Mihal Psellosin]], dhe [[:en:Theodore Prodromos|Theodor Prodromosin]], refuzuan theksin enciklopedist mbi rendin, dhe ishin të interesuar për ideale të përqendruara te individi, që lidheshin ndryshe me misticizmin, zërin autorial, heroizmin, humorin, dhe dashurinë.{{Sfn|Kazhdan|1991b|pp=1236–1237}} Kjo përfshinte romancën bizantine, të frymëzuar helenistikisht, dhe qasjet kalorsiake në retorikë, historiografi, dhe epikën me ndikim ''[[:en:Digenes Akritas|Digenis Akritas]]''.{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1236}} Shekujt e fundit të perandorisë panë një ripërtëritje të hagjiografisë dhe ndikim perëndimor të rritur, duke çuar në përkthime masive nga greqishtja në latinisht.{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1237}} Autorë si [[:en:Gemistos Plethon|Gemistos Plethoni]] dhe [[:en:Bessarion|Besarioni]] shembullëzuan një fokus të ri mbi veset njerëzore krahas ruajtjes së traditave klasike, ky i fundit ndikoi fuqishëm Rilindjen Italiane.{{Sfn|Kazhdan|1991b|p=1237}}

=== Muzika ===
{{Main|:en:Byzantine music}}
[[Skeda:Mosaic of the Female Musicians.jpg|thumb|right|&quot;Mozaiku i Muzikantëve&quot; i fundit të shekullit IV, që përshkruan dy gra duke luajtur orgun, ''aulos''-in, dhe lirën, nga një vilë bizantine në Maryamin, Siri]]

Muzika bizantine rrjedh eklektikisht nga kënga e rrafshët e hershme e krishterë, muzika hebraike, dhe një larmi muzike të lashtë; lidhjet e saj të sakta me muzikën e lashtë greke mbeten të pasigurta.{{Sfnm|1a1=Velimirović|1y=1990|1pp=28–29|2a1=Conomos|2y=1991|2p=1426}} Përfshinte si traditat e shenjta ashtu edhe ato laike, por e dyta njihet pak, ndërsa e para mbetet muzika qendrore e liturgjisë ortodokse lindore deri në shekullin XXI.{{Sfnm|1a1=Conomos|1y=1991|1pp=1424–1426|2a1=Levy|2a2=Troelsgård|2y=2016|2loc=§ Introduction}} Muzika kishtare e perandorisë, e njohur si kanti bizantin, ishte muzikë vokale monodike ekskluzivisht pa shoqërim, e kënduar në greqisht.{{Sfn|Velimirović|1990|pp=26–27, 29}} Që nga shekulli VIII, melodite e kantit qeveriseshin nga korniza ''Oktōēchos'', një grup prej tetë modesh — ''echos'' (ἦχος; &quot;tingull&quot;) — secili prej të cilëve siguronte formula motivike të paracaktuara për kompozim.{{Sfnm|1a1=Velimirović|1y=1990|1pp=45–46|2a1=Conomos|2y=1991|2p=1425|3a1=Levy|3a2=Troelsgård|3y=2016|3loc=§&amp;nbsp;5 &quot;System of eight modes ('oktōēchos')&quot;, §&amp;nbsp;7 &quot;Formulaic chants&quot;}} Këto formula zgjidheshin për theksimin e duhur të tekstit dhe rastësisht për piktim teksti, më pas grumbulloheshin nëpërmjet centonizimit në himne apo psalme.{{Sfnm|1a1=Velimirović|1y=1990|1p=29|2a1=Levy|2a2=Troelsgård|2y=2016|2loc=§&amp;nbsp;7 &quot;Formulaic chants&quot;}}

Kanti bizantin ishte qendror për ritin bizantin; muzika më e hershme nuk shënohej me notacion,{{Sfn|Velimirović|1990|pp=26–27}} përfshirë himne të shkurtra monostrofike të hershme si ''troparion''-i.{{Sfn|Levy|Troelsgård|2016|loc=§&amp;nbsp;10 &quot;Syllabic hymn settings&quot;}} Proto-notacioni ekfonetik (nga shekulli IX e në vazhdim) shënonte modele të thjeshta recitimi. Sistemi neumatik i notacionit paleo-bizantin lindi në shekullin X, dhe &quot;Notacioni i Rrumbullakët&quot; bizantin i mesëm, nga mesi i shekullit XII e në vazhdim, është skema e parë plotësisht diastematike.{{Sfnm|1a1=Velimirović|1y=1990|1pp=48–51|2a1=Levy|2a2=Troelsgård|2y=2016|2loc=§&amp;nbsp;3 &quot;Melodic notation&quot;}} Disa forma të mëdha u zhvilluan krahas kompozitorëve të njohur: ''kontakion''-i i gjatë (nga shekulli V e në vazhdim), i popullarizuar nga [[:en:Romanos the Melodist|Romanos Melodisti]]; ''kanōn''-i, gjithashtu i gjerë (nga fundi i shekullit VII e në vazhdim), zhvilluar nga [[:en:Andrew of Crete|Andrea i Kretës]]; dhe ''sticheron''-i më i shkurtër (të paktën nga shekulli VIII e në vazhdim), i mbrojtur nga [[:en:Kassia|Kasia]].{{Sfnm|1a1=Conomos|1y=1991|1p=1425|2a1=Levy|2a2=Troelsgård|2y=2016|2loc=§&amp;nbsp;3 &quot;Melodic notation&quot;|3a1=Mellas|3y=2020|3p=2}} Deri në periudhën paleologe, dominimi i rregullave strikte kompozicionale u zbut dhe [[:en:John Koukouzeles|Joan Koukouzelesi]] udhëhoqi një shkollë të re që favorizonte një stil &quot;kalofonik&quot; më ornamental, i cili ndikoi thellë muzikën neo-bizantine pas-perandorake.{{Sfn|Conomos|1991|pp=1425–1426}}

Muzika laike, shpesh e sponsorizuar nga shteti, ishte e gjithëpranishme në jetën e përditshme dhe shfaqej në një larmi ceremonish, festivalesh, dhe teatri.{{Sfn|Touliatos|2001|loc=§ Introduction}} Muzika vokale laike rrallë shënohej me notacion, dhe dorëshkrimet e mbetura datojnë shumë më vonë, duke sugjeruar se tradita u përcoll nëpërmjet traditës gojore dhe ndoshta u improvizua.{{Sfn|Touliatos|2001|loc=§ &quot;Sources&quot;}} E ndaluar për përdorim liturgjik, një larmi e gjerë instrumentesh bizantine lulëzoi në kontekste laike, megjithëse asnjë muzikë instrumentale e shënuar me notacion nuk ka mbijetuar.{{Sfn|Conomos|Kazhdan|1991|p=1426}} Nuk dihet me siguri deri në ç'shkallë instrumentistët improvizonin ose nëse i dyfishonin vokalistët monofonikisht ose heterofonikisht.{{Sfnm|1a1=Conomos|1a2=Kazhdan|1y=1991|1p=1426|2a1=Touliatos|2y=2001|2loc=§&amp;nbsp;2 &quot;Instruments and performing practice&quot;}} Ndër instrumentet më të njohura janë organi hidraulik, i përdorur për ngjarje cirku dhe oborri perandorak; ''aulos''-i me origjinë greke të lashtë, një instrument frymor; ''tambouras''-i, një instrument me tel të mbërthyer; dhe më popullorja, lira bizantine.{{Sfnm|1a1=Conomos|1a2=Kazhdan|1y=1991|1p=1426|2a1=Touliatos|2y=2001|2loc=§&amp;nbsp;2 &quot;Instruments and performing practice&quot;}} Zhanret e spikatura përfshinin kantet e ''acclamatio''-s të lëvdimit ose përshëndetjes; këngët festive akritike; banketet instrumentale simpoziale, bazuar në simpoziumet e lashta; dhe muzikën e vallëzimit.{{Sfn|Touliatos|2001|loc=§&amp;nbsp;3 &quot;Genres and composers&quot;}}

=== Shkenca dhe teknologjia ===
{{Main|:en:Byzantine science}}
{{See also|:en:List of Byzantine inventions|:en:Byzantine philosophy|:en:List of Byzantine scholars}}
[[Skeda:20131203 Istanbul 048.jpg|thumb|left|upright=1.15|Brendia e Aja Sofias; ndikimi i parimeve të gjeometrisë së ngurtë të [[Arkimedi]]t është i dukshëm.]]

Studiuesit e perandorisë luajtën një rol kryesor në transmetimin e njohurive klasike te bota islamike dhe Italia e Rilindjes, si dhe në prodhimin e komentareve që ndihmuan në zgjerimin e njohurive shkencore.{{Sfnm|Robins|1993|1pp=8-9|Lazaris|2020a|2p=17|Telelis|2020|3p=186}} Kjo dijeni greke mesjetare bazohej jo vetëm në traktate shkencore nga lashtësia, por gjithashtu vinte nga vepra islamike, latine, dhe hebraike, të cilat ndihmuan të udhëhiqnin zhvillime të reja deri vonë në shekujt XI dhe XII.{{Sfnm|1a1=Lazaris|1y=2020a|1pp=3, 11|2a1=Inglebert|2y=2020|2p=27|3a1=Tatakes|3a2=Moutafakis|3y=2003|3p=180}} Megjithëse perandoria ndonjëherë nuk shoqërohet me risi shkencore apo zbulime të mëdha,{{Sfnm|Mango|2008|1p=958|2a1=Nicolaidis et al.|2y=2016|2pp=544–545}} kontributet e saj shkencore janë përshkruar gjithashtu si të nënvlerësuara.{{Sfn|Tihon|2013|p=206}} Vlerësimet e paplota të teksteve bizantine{{Sfn|Tihon|2013|p=206}} dhe sfidat e aplikimit të përkufizimeve moderne të shkencës në kontekste para-moderne janë faktorë në këto debate të vazhdueshme.{{Sfn|Lazaris|2020a|pp=1–5}}

[[Skeda:Liquid fire granades Chania.jpg|thumb|upright|Granata qeramike të mbushura me zjarr grek, të rrethuara nga gjemba hekuri, shekujt X–XII, Muzeu Kombëtar Historik, Athinë]]

Njerëz kyç përcollën tradita të rëndësishme që qëndruan në themel të kësaj dijenie, veçanërisht në fushat e filozofisë, gjeometrisë, astronomisë, dhe gramatikës.{{Sfn|Manolova|2020|p=66}} Për shembull, arkitekti i Aja Sofias, [[:en:Isidore of Miletus|Isidori i Miletit]] (rreth vitit 530), përpiloi veprat e Arkimedit, të cilat [[:en:Leo the Mathematician|Leoni Matematikani]] (rreth vitit 850) i përfshiu në kurse formale, dhe kjo është arsyeja pse [[:en:Archimedes Palimpsest|Palimpsesti i Arkimedit]] njihet sot.{{Sfnm|Manolova|2020|1p=66|Jones|2005|2p=520-521}} [[:en:John Philoponus|Joan Filoponi]] dhe kritikat e tij ndaj fizikës aristoteliane, farmakologu [[:en:Pedanius Dioscorides|Pedanius Dioskoridi]], dhe gjeografia dhe astronomia ptolemaike patën ndikim të rëndësishëm në shkencën perëndimore, siç shihet me ndikimin e Ptolemeut te Koperniku dhe të Filoponit te [[Bonaventura]], [[:en:Gersonides|Gersonidesi]], [[:en:Jean Buridan|Buridani]], [[:en:Nicole Oresme|Oresme]], dhe Galileo Galilei.{{Sfnm|Wildberg|2018|1p=|Lindberg|1992|2p=162}}

Risitë ushtarake përfshinin një kalim vendosjeje, që siguronte stabilitet për harkëtarët e kaluar dhe transformoi dramatikisht ushtrinë; një lloj të specializuar patkoi; velën latine, që përmirësoi reagueshmërinë e anijes ndaj erës; dhe zjarrin grek — një armë ndezëse e aftë të digjej edhe kur lagej me ujë, e shfaqur për herë të parë rreth kohës së rrethimit të Kostandinopojës të viteve 674–678.{{Sfnm|Lazaris|2020a|1p=16|Salmon|2020|2pp=445-446|Partington|1999|3p=13}} Në kujdesin shëndetësor, perandoria ishte pioniere e konceptit të spitalit si institucion që ofron kujdes mjekësor dhe mundësinë e shërimit për pacientët, në vend që të ishte thjesht një vend për të vdekur.{{Sfnm|Lindberg|1992|1p=349|Nutton|1984|2p=9|Miller|1997|3pp=ix, 3–4|Bennett|2016|4pp=7-14}}

== Trashëgimia ==
{{Main|:en:Legacy of the Roman Empire}}

=== Pasojat politike ===
{{See also|:en:Succession to the Byzantine Empire}}
[[Skeda:Eastern Mediterranean 1450.svg|thumb|Mesdheu Lindor pak para Pushtimit të Kostandinopojës]]

Pasi Kostandinopoja ra, osmanët i përthithën shpejt territoret e mbetura të pavarura, përfshirë Athinën e Aksajolëve në vitin 1458, Morenë në vitin 1460, Trebizondin në vitin 1461, dhe Lesbon e Gatilusëve në vitin 1462.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=914|Nicol|1993|2pp=407-408|Bryer|2009|3p=856}} Ata i çmontuan institucionet politike dhe laike të Perandorisë, duke e lënë Kishën e varfëruar të menaxhonte atë që më vonë do të quhej ''Rum Millet'', kryesisht si mjet për të taksuar ndjekësit e saj.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=914–915|Bryer|2009|2p=869|Papademetriou|2015|3p=52}} Si i vetmi shtet sovran ortodoks, Rusia zhvilloi doktrinën e Romës së Tretë, duke theksuar trashëgiminë e saj kulturore si të dallueshme nga Evropa Perëndimore, sepse kjo e fundit kishte trashëguar pjesën më të madhe të dijes laike të perandorisë.{{Sfnm|Seton-Watson|1967|1p=31|Kaldellis|2023|2p=901|Mango|2008|3pp=960-961}} [[:en:Danubian Principalities|Principatat Danubiane]] u bënë strehë për të krishterët ortodoksë dhe grekët fanariotë që kërkonin ta rikrijonin një Perandori Bizantine Greke.{{Sfn|Clark|2000|p=215}} Në Greqinë moderne, anëtarët e ''Rum Millet''-it gjithnjë e më shumë u identifikuan si grekë, duke çuar përfundimisht në një luftë të suksesshme pavarësie në shekullin XIX.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1p=915|Treadgold|1997b|2p=1125}} Shteti modern grek gati sa nuk e dyfishoi territorin e tij nëpërmjet ndjekjes së Idesë së Madhe — një vizion për rimarrjen e tokave të mëparshme të perandorisë lindore — duke arritur sukses të kufizuar gjatë Luftës së Krimesë, por duke bërë përfitime të konsiderueshme gjatë Luftërave Ballkanike.{{Sfnm|1a1=Ivanova|1a2=Anderson|1y=2024|1p=1240|2a1=Kaldellis|2y=2022b|2p=360}}

Që nga shekulli XV, historia bizantine ka qenë thellësisht e politizuar, e endur në narrativa nacionaliste, koloniale, dhe imperialiste.{{Sfnm|1a1=Ivanova|1a2=Anderson|1y=2024|1pp=1233, 1235, 1248|2a1=Aschenbrenner|2a2=Ransohoff|2y=2022b|2p=372|3a1=Kaldellis|3y=2022b|3p=352}} Kjo politizim shfaqet jo vetëm në Greqi, por edhe në nacionalizmin bullgar, rumun, serb, hungarez, dhe turk, si dhe në agjenda të mëparshme imperialiste franceze dhe ruse.{{Sfnm|1a1=Ivanova|1a2=Anderson|1y=2024|1pp=1229-41, 1234, 1238|2a1=Haarer|2y=2010|2pp=18–19}} Në botën anglishtfolëse, interpretimet e historisë bizantine shpesh shfaqen në debate politike, krahas vlerësimit në rritje për trashëgiminë e saj.{{Sfnm|1a1=Ivanova|1a2=Anderson|1y=2024|1p=1248|2a1=Haarer|2y=2010|2pp=10-12|3a1=Goldwyn|3y=2022|3p=325|4a2=Mango|4y=2008|4p=958}} Kompleksiteti i kësaj historie e bën atë një temë të ndjeshme, veçanërisht sa i takon rolit të Greqisë në ndjenjën evoluese të identitetit të Evropës dhe historive të origjinës së shumë kombeve evropiane.{{Sfnm|1a1=Ivanova|1a2=Anderson|1y=2024|1p=1248|2a1=Haarer|2y=2010|2p=18-19|3a1=Stewart|3y=2022|3p=3|4a1=Kaldellis|4y=2023|4pp=2-3|5a1=Cameron|5y=2010|5pp=177-178}}

=== Pasojat kulturore ===
{{See also|:en:Greek scholars in the Renaissance|:en:Rum millet|:en:Romioi|:en:Byzantine commonwealth}}
[[Skeda:Sousoší Cyrila a Metoděje 09.jpg|thumb|Monumenti i Shën Cirilit dhe Shën Metodit, misionarë bizantinë te sllavët, mbi malin Radhošť në Çeki]]

Perandoria Bizantine i përzieu në mënyrë dalluese traditat politike romake, trashëgiminë letrare greke, dhe krishterimin, duke krijuar kornizën qytetëruese që hodhi themelin për Evropën mesjetare.{{Sfnm|Kaldellis|2023|1pp=3-4|Cameron|2010|2p=175}} Perandoria e ruajti qytetërimin evropian duke vepruar si mburojë kundër forcave nga popuj të stepës euroaziatike, si avarët, bullgarët, kumanët, hunët, peçenegët, dhe turqit.{{Sfnm|Mango|2008|1pp=958-959|Obolensky|1994|2p=3}}

Kodet ligjore të perandorisë ndikuan ndjeshëm traditat e së drejtës civile të Evropës kontinentale, Rusisë, Amerikës Latine, Etiopisë, dhe madje edhe vendeve anglishtfolëse me common law; dhe ndoshta ndikuan gjithashtu traditat ligjore islamike.{{Sfnm|Stolte|2015|2a1=Merryman|2a2=Pérez-Perdomo|2y=2007|Stein|1999|1pp=10–11|2pp=367–368|3p=36}}{{Sfn|Salogubova|Zenkov|2018}} Ajo gjithashtu ruajti dhe transmetoi dijen dhe dorëshkrimet klasike, duke dhënë kontribute të rëndësishme në rilindjen intelektuale që nxiti humanizmin italian.{{Sfnm|Cameron|2010|1p=165|Mango|2008|2p=960}}

Perandoria Bizantine luajti një rol vendimtar në formësimin e krishterimit duke mbështetur Etërit e hershëm të Kishës dhe vendimet e këshillave kishtarë; duke zhvilluar institucionin e kallogjerisë; dhe duke nxitur traditën ortodokse që vazhdon të përcaktojë pjesën më të madhe të identitetit të Evropës Lindore.{{Sfnm|Poppe|1991|1p=25|Cameron|2010|2p=261|Mango|2008|3p=358}} Ishte gjithashtu instrumentale në ruajtjen e gjuhës greke dhe i kreditohet zhvillimi i alfabetit glagolitik, i cili më vonë evoluoi në alfabetin cirilik dhe gjuhën e vjetër sllave.{{Sfnm|Poppe|1991|1p=25|Ivanič|2016|2p=127|Mango|2008|3pp=959, 961}} Këto risi siguruan gjuhën e parë letrare për sllavët dhe formuan themelin arsimor për të gjitha kombet sllave.{{Sfnm|Poppe|1991|1p=25|Ivanič|2016|2p=127|Cameron|2010|3p=165|Shepard|2006|4pp=7–8}}

== Shiko edhe ==
* [[Lista e Perandorëve Bizantinë]]
* [[Pema familjare e perandorëve bizantinë]]
* [[Lista e kryengritjeve dhe luftërave civile bizantine]]
* [[Lista e luftërave bizantine]]
* [[Lista e dinastive romake]]
* [[Lista e peshkopëve dhe patrikëve ekumenikë të Kostandinopojës]]

== Referime ==
=== Shënime ===
{{Notelist}}

=== Referime ===
{{Reflist}}

== Bibliografia ==

=== Libra ===
{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{cite book|last=Andronikou|first=Anthi|year=2022|title=Italy, Cyprus, and Artistic Exchange in the Medieval Mediterranean|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-316-51092-6|language=en}}
* {{Cite book|last=Ash|first=John|title=A Byzantine Journey|url=https://archive.org/details/byzantinejourney00ashj|publisher=Random House|date=1995|isbn=978-1-84511-307-0|location=New York|language=en}}
* {{cite book|last=Bartusis|first=Mark|date=1997|title=The late Byzantine army: arms and society, 1204–1453|url=https://archive.org/details/latebyzantinearm0000mark|publisher=University of Pennsylvania Press|location=Philadelphia|isbn=978-0-8122-1620-2|language=en}}
* {{cite book|last1=Berndt|first1=Guido M.|last2=Steinacher|first2=Roland|year=2014|title=Arianism: Roman Heresy and Barbarian Creed|location=London|publisher=Routledge|edition=1st|isbn=978-1-4094-4659-0|language=en}}
* {{cite book|last=Bennett|first=David|title=Medicine and Pharmacy in Byzantine Hospitals: A Study of the Extant Formularies|isbn=978-0-367-87908-2|year=2016|publisher=Routledge|location=London|language=en}}
* {{Cite book|last=Browning|first=Robert|title=The Byzantine Empire|url=https://archive.org/details/byzantineempire0000brow|publisher=The Catholic University of America Press|date=1992|isbn=978-0-8132-0754-4|location=Washington DC|language=en}}
* {{Cite book|last=Cameron|first=Averil|title=The Byzantines|date=2010|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=978-1-4051-9833-2|series=The Peoples of Europe|location=Oxford|language=en}}
* {{cite book|last=Cameron|first=Averil|title=Byzantine Christianity: A Very Brief History|url=https://archive.org/details/byzantinechristi0000came|publisher=Society for Promoting Christian Knowledge|year=2017|isbn=978-0-281-07614-7|location=London|language=en}}
* {{Cite book|last=Chitwood|first=Zachary|title=Byzantine Legal Culture and the Roman Legal Tradition, 867–1056|date=2017|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-18256-1|location=Cambridge|language=en}}
* {{Cite book|last=Clark|first=Victoria|title=Why Angels Fall: A Journey through Orthodox Europe from Byzantium to Kosovo|url=https://archive.org/details/whyangelsfallpor0000clar|publisher=Macmillan|date=2000|isbn=978-0-312-23396-9|location=London|language=en}}
* {{cite book|last=Cormack|first=Robin|year=2018|orig-year=2000|title=Byzantine Art|url=https://archive.org/details/byzantineart0000corm|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-877879-0|language=en}}
* {{Cite book|last=Davidson|first=Alan|editor-first1=Tom|editor-last1=Jaine|title=The Oxford Companion to Food|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000davi_m3c8|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|date=2014|isbn=978-0-19-967733-7|language=en}}
* {{cite book|last=Decker|first=Michael|date=2013|title=The Byzantine Art of War|publisher=Westholme Publishing|location=Yardley, Pennsylvania|isbn=978-1-59416-168-1|language=en}}
* {{Cite book|last=Faas|first=Patrick|title=Around the Roman Table: Food and Feasting in Ancient Rome|url=https://archive.org/details/aroundromantable00patr|publisher=University of Chicago Press|date=2005|isbn=978-0-226-23347-5|orig-date=1994|location=Chicago|language=en}}
* {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy E.|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|publisher=Wiley-Blackwell|date=2010|isbn=978-1-4051-8471-7|location=Malden|language=en}}
* {{cite book|last=Haldon|first=John|date=1999|title=Warfare, State and Society in the Byzantine World|url=https://archive.org/details/warfarestatesoci0000hald|publisher=UCL Press|location=London|isbn=978-1-85728-495-9|language=en}}
* {{cite book|title=Greek: A History of the Language and its Speakers|url=https://archive.org/details/greekhistoryofla0002horr_r1a9|year=2010|last1=Horrocks|first1=Geoffrey|isbn=978-1-4051-3415-6|edition=2nd|publisher=Wiley|language=en}}
* {{Cite book|last=Howard-Johnston|first=James|title=Byzantium: Economy, Society, Institutions 600–1100|date=2024|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-889788-0|location=Oxford|language=en}}
* {{Cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|title=Hellenism in Byzantium: The Transformations of Greek Identity and the Reception of the Classical Tradition|url=https://archive.org/details/hellenisminbyzan0000kald|publisher=Cambridge University Press|date=2007|isbn=978-0-521-87688-9|location=Cambridge|language=en}}
* {{cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|title=The New Roman Empire: A History of Byzantium|date=2023|location=New York|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-754932-2|language=en}}
* {{cite book|last=Kazhdan|first=Alexander|year=1999|title=A History of Byzantine Literature (650–850)|publisher=Institute for Byzantine Research|location=Athens|isbn=978-960-371-010-3|language=en}}
* {{Cite book|last1=Laiou|first1=Angeliki E.|last2=Morrisson|first2=Cécile|title=The Byzantine Economy|url=https://archive.org/details/byzantineeconomy0000laio|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|date=2007|isbn=978-0-521-84978-4|language=en}}
* {{Cite book|last=Lindberg|first=David|title=The Beginnings of Western Science|url=https://archive.org/details/beginningsofwest00lind|publisher=University of Chicago Press|year=1992|isbn=978-0-226-48205-7|location=Chicago|language=en}}
* {{cite book|title=The Cambridge History of Science|volume=2: Medieval Science|year=2013|editor-last1=Lindberg|editor-first1=David C.|editor-last2=Shank|editor-first2=Michael H.|isbn=978-0-511-97400-7|publisher=Cambridge University Press|language=en}}
* {{Cite book|last=Tihon|first=Anne|chapter=Science in the Byzantine Empire|pages=190–206|title=The Cambridge History of Science|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-511-97400-7|volume=2: Medieval Science|editor-last1=Lindberg|editor-first1=David C.|editor-last2=Shank|editor-first2=Michael H.|date=2013|language=en|ref={{sfnref|Tihon|2013}}}}
* {{cite book|last=Lowden|first=John|year=1997|title=Early Christian &amp; Byzantine Art|url=https://archive.org/details/earlychristianby0000lowd|publisher=Phaidon Press|location=London|isbn=978-0-7148-3168-8|language=en}}
* {{cite book|last1=Matthews|first1=Roy T.|last2=Platt|first2=F. DeWitt|title=The Western Humanities|url=https://archive.org/details/westernhumanitie0000matt_m8f1|date=1997|publisher=Michigan State University|isbn=978-1-55934-433-3|location=East Lansing|language=en}}
* {{cite book|last=Mellas|first=Andrew|year=2020|title=Liturgy and the Emotions in Byzantium: Compunction and Hymnody|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-108-76736-1|language=en}}
* {{Cite book|last1=Merryman|first1=John Henry|last2=Pérez-Perdomo|first2=Rogelio|title=The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America|url=https://archive.org/details/civillawtraditio0000merr_f2j3|date=2007|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-5568-9|edition=3rd|location=Stanford, California|language=en}}
* {{cite book|last=Meyendorff|first=John|title=Byzantine Theology: Historical Trends and Doctrinal Themes|url=https://archive.org/details/byzantinetheolog0000meye|publisher=Fordham University Press|year=1979|edition=illustrated, reprint, revised|isbn=978-0-8232-0967-5|location=New York|language=en}}
* {{Cite book|last=Millar|first=Fergus|title=A Greek Roman Empire: Power and Belief under Theodosius II (408–450)|url=https://archive.org/details/greekromanempire00ferg|publisher=University of California Press|date=2006|isbn=978-0-520-24703-1|location=Berkeley|language=en}}
* {{cite book|last=Miller|first=Timothy S.|title=The Birth of the Hospital in the Byzantine Empire|isbn=978-0-8018-5657-0|location=Baltimore|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1997|language=en}}
* {{cite book|first=Donald M.|last=Nicol|title=The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453|edition=2nd|year=1993|publisher=Rupert Hart-Davis|location=London|isbn=978-0-521-43991-6|language=en}}
* {{Cite book|last=Obolensky|first=Dimitri|title=Byzantium and the Slavs|url=https://archive.org/details/isbn_2900881410081|publisher=St Vladimir's Seminary Press|date=1994|isbn=978-0-88141-008-2|location=Yonkers|language=en}}
* {{Cite book|last=Partington|first=J. R.|title=A History of Greek Fire and Gunpowder|url=https://archive.org/details/historyofgreekfi00part|publisher=The Johns Hopkins University Press|year=1999|isbn=978-0-8018-5954-0|location=Baltimore|language=en}}
* {{Cite book|last=Ring|first=Trudy|title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa|publisher=Taylor &amp; Francis|date=1994|isbn=978-1-884964-03-9|volume=4|location=London|language=en}}
* {{Cite book|last=Robins|first=Robert Henry|title=The Byzantine Grammarians: Their Place in History|url=https://archive.org/details/byzantinegrammar0000robi|publisher=Mouton de Gruyter|date=1993|isbn=978-3-11-013574-9|location=Berlin|language=en}}
* {{cite book|last=Rodley|first=Lyn|year=1994|title=Byzantine Art and Architecture: An Introduction|url=https://archive.org/details/byzantineartarch0000rodl|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-35724-1|language=en}}
* {{Cite book|last=Rotman|first=Youval|title=Byzantine Slavery and the Mediterranean World|date=2009|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-03611-6|location=Cambridge, Massachusetts|language=en}}
* {{Cite book|last=Rotman|first=Youval|title=Slaveries of the First Millennium|date=2022|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-1-64189-172-1|location=Amsterdam|language=en}}
* {{cite book|last1=Sabo|first1=Theodore|title=From Monophysitism to Nestorianism: AD 431–681|date=2018|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-5275-0959-7|location=Newcastle upon Tyne|language=en}}
* {{Cite book|last=Seton-Watson|first=Hugh|title=The Russian Empire, 1801–1917|url=https://archive.org/details/russianempire1800000seto|publisher=Oxford University Press|date=1967|isbn=978-0-19-822152-4|location=London|language=en}}
* {{Cite book|last=Stathakopoulos|first=Dionysios Ch.|title=A Short History of the Byzantine Empire|date=2023|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-350-23340-9|series=Short Histories|location=London|language=en}}
* {{Cite book|last=Stein|first=Peter|title=Roman Law in European History|url=https://archive.org/details/romanlawineurope0000stei|date=1999|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-64372-6|location=Cambridge|language=en}}
* {{Cite book|last1=Tatakes|first1=Vasileios N.|last2=Moutafakis|first2=Nicholas J.|title=Byzantine Philosophy|publisher=Hackett|date=2003|isbn=978-0-87220-563-5|location=Indianapolis|language=en}}
* {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren T.|title=Byzantium and its Army: 284–1081|url=https://archive.org/details/byzantiumitsarmy0000trea|date=1995|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-3163-8|location=Stanford|language=en}}
* {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren T.|title=A History of the Byzantine State and Society|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000trea|date=1997b|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-7937-1|location=Redwood City|language=en}}
* {{cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=A Concise History of Byzantium, 25th Anniversary Edition|year=2025|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-350-54133-7|language=en}}
* {{Cite book|last=Unwin|first=P. T. H.|title=Wine and the Vine: An Historical Geography of Viticulture and the Wine Trade|url=https://archive.org/details/winevinehistoric0000unwi|date=2010|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-14416-2|location=London|language=en}}
* {{Cite book|last=Vryonis|first=Speros|title=The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor and the Process of Islamization from the Eleventh through the Fifteenth Century|url=https://archive.org/details/declineofmedieva0000vryo|publisher=University of California Press|date=1971|isbn=978-0-520-01597-5|location=Berkeley|language=en}}
{{Refend}}

=== Revista ===
{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{cite journal|last=Adams|first=Robert Merrihew|title=Nestorius and Nestorianism|year=2021|journal=The Monist|volume=104|issue=3|pages=366–375|language=en}}
* {{cite journal|last=Brown|first=Peter|title=Eastern and Western Christendom in Late Antiquity: A Parting of the Way|journal=Studies in Church History|year=1976|volume=13|pages=1–24|language=en}}
* {{cite journal|last=Browning|first=Robert|date=1982|title=Greek diglossia yesterday and today|journal=International Journal of the Sociology of Language|issue=35|pages=49–68|language=en}}
* {{cite journal|last=Cameron|first=Averil|title=Late Antiquity and Byzantium: An Identity Problem|journal=Byzantine and Modern Greek Studies|year=2016|volume=40|issue=1|pages=27–37|language=en}}
* {{cite journal|last=van Dieten|first=Jan Louis|year=1980|title=Die Byzantinische Literatur – Eine Literatur Ohne Geschichte?|trans-title=Byzantine Literature – A Literature Without History?|language=de|journal=Historische Zeitschrift|volume=231|issue=H 1|pages=101–109}}
* {{Cite conference|last=Dingledy|first=Frederick|date=2019-05-02|title=The Corpus Juris Civilis: A Guide to Its History and Use|journal=Legal Reference Services Quarterly|volume=35|issue=4|language=en}}
* {{Cite conference|last1=Horn|first1=Fred|last2=Schädler|first2=Ulrich|title=Foundations of Digital Archæoludology|date=2019-05-31|chapter=3.4 Forensic Game Reconstruction|pages=9–10|language=en}}
* {{cite journal|last=Ivanič|first=Peter|title=The Origins of Christianity in the Territory of Czech and Slovak Republics Within the Contexts of Written Sources|journal=European Journal of Science and Theology|volume=12|issue=6|date=2016|pages=123–130|language=en}}
* {{Cite journal|last1=Ivanova|first1=Mirela|last2=Anderson|first2=Benjamin|date=2024-10-01|title=The Politics of Byzantine Studies: Between Nations and Empires|journal=The English Historical Review|volume=139|issue=600|pages=1230–1249|language=en}}
* {{cite journal|first=Alexander|last=Jones|title=The Works of Archimedes: Translation and Commentary. Volume 1: The Two Books On the Sphere and the Cylinder|journal=Notices of the AMS|volume=52|issue=5|year=2005|pages=520–525|language=en}}
* {{Cite journal|last=Magdalino|first=Paul|date=2025-12-18|title=The Foundation of Constantinople and the Beginnings of Byzantine Studies|journal=Études byzantines et post-byzantines|volume=7|pages=23–43|language=en}}
* {{cite journal|last=Nicholson|first=Graham|title=The Understanding of Papal Supremacy as Revealed in the Letters of Pope Gregory the Great|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-theological-studies_1960-04_11_1/page/25|journal=Theological Studies|volume=11|year=1960|pages=25–51|language=en}}
* {{cite journal|last1=Nicolaidis|first1=Efthymios|last2=Delli|first2=Eudoxie|last3=Livanos|first3=Nikolaos|last4=Tampakis|first4=Kostas|last5=Vlahakis|first5=George|title=Science and Orthodox Christianity: An Overview|year=2016|journal=Isis|volume=107|issue=3|pages=542–566|language=en|ref={{SfnRef|Nicolaidis et al.|2016}}}}
* {{cite journal|last=Poppe|first=Andrzej|year=1991|title=Christianity and Ideological change in Kievan Rus': The First Hundred Years|journal=Canadian-American Slavic Studies|volume=25|issue=1–4|pages=3–26|language=en}}
* {{Cite journal|last1=Salogubova|first1=Elena|last2=Zenkov|first2=Alan|date=2018-06-15|title=Roman Law's Influence on Russian Civil Law and Procedure|journal=Russian Law Journal|volume=6|issue=2|pages=118–133|language=en}}
{{Refend}}

=== Kapituj librash dhe enciklopedi ===
{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{Cite book|editor-last=Angold|editor-first=Michael|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|year=2006|volume=5|isbn=978-1-139-05408-9|location=Cambridge|language=en}}
* {{Cite book|last=Micheau|first=Françoise|chapter=Eastern Christianities (Eleventh to Fourteenth Century): Copts, Melkites, Nestorians and Jacobites|pages=371–403|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05408-9|volume=5|editor-last=Angold|editor-first=Michael|date=2006|language=en|ref={{sfnref|Micheau|2006}}}}
* {{Cite book|last=Shepard|first=Jonathan|chapter=The Byzantine Commonwealth 1000–1550|pages=1–52|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05408-9|volume=5|editor-last=Angold|editor-first=Michael|date=2006|language=en|ref={{sfnref|Shepard|2006}}}}
* {{Cite book|title=The Invention of Byzantium in Early Modern Europe|publisher=Harvard University Press|year=2022|isbn=978-0-88402-484-2|last2=Ransohoff|first2=Jake|last1=Aschenbrenner|first1=Nathanael|location=Washington DC|language=en}}
* {{Cite book|last=Aschenbrenner|first=Nathanael|last2=Ransohoff|first2=Jake|chapter=Introduction|pages=1–23|title=The Invention of Byzantium in Early Modern Europe|publisher=Harvard University Press|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-484-2|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Aschenbrenner|Ransohoff|2022a}}}}
* {{Cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|chapter=From &quot;Empire of the Greeks&quot; to &quot;Byzantium&quot;|pages=349–367|title=The Invention of Byzantium in Early Modern Europe|publisher=Harvard University Press|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-484-2|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Kaldellis|2022a}}}}
* {{Cite book|last=Aschenbrenner|first=Nathanael|last2=Ransohoff|first2=Jake|chapter=Conclusion|pages=369–382|title=The Invention of Byzantium in Early Modern Europe|publisher=Harvard University Press|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-484-2|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Aschenbrenner|Ransohoff|2022b}}}}
* {{cite encyclopedia|last=Browning|first=Robert|editor-last1=Lucas|editor-first1=Donald William|editor-last2=Mackridge|editor-first2=Peter A.|year=2022|title=Greek Literature: Byzantine Literature|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica|location=Chicago|language=en}}
* {{cite book|last=Cameron|first=Averil|date=2002|chapter=The 'Long' Late Antiquity: A Twentieth-Century Model|title=Classics in Progress: Essays on Ancient Greece and Rome|editor-last=Wiseman|editor-first=T. P.|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|pages=165–191|isbn=978-0-19-726323-5|language=en}}
* {{Cite book|title=The Cambridge History of Christianity|year=2007|publisher=Cambridge University Press|volume=2|editor1-last=Casiday|editor1-first=Augustine|editor2-last=Norris|editor2-first=Frederick W.|isbn=978-1-139-05413-3|location=Cambridge|language=en}}
* {{Cite book|last=Casiday|first=Augustine|last2=Norris|first2=Frederick W.|chapter=Introduction|pages=1–5|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05413-3|volume=2|editor1-last=Casiday|editor1-first=Augustine|editor2-last=Norris|editor2-first=Frederick W.|date=2007|language=en|ref={{sfnref|Casiday|Norris|2007a}}}}
* {{Cite book|last=Drake|first=Harold A.|chapter=The Church, Society and Political Power|pages=403–428|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05413-3|volume=2|editor1-last=Casiday|editor1-first=Augustine|editor2-last=Norris|editor2-first=Frederick W.|date=2007|language=en|ref={{sfnref|Drake|2007}}}}
* {{Cite book|last=Löhr|first=Winrich|chapter=Western Christianities|pages=7–51|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05413-3|volume=2|editor1-last=Casiday|editor1-first=Augustine|editor2-last=Norris|editor2-first=Frederick W.|date=2007|language=en|ref={{sfnref|Löhr|2007}}}}
* {{cite book|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|year=2008|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|isbn=978-0-19-174352-8|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|language=en}}
* {{Cite book|last=Bryer|first=Anthony|chapter=Food, Wine, and Feasting|pages=669–676|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Bryer|2008}}}}
* {{Cite book|last=Decker|first=Michael|chapter=Everyday Technologies|pages=492–502|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Decker|2008}}}}
* {{Cite book|last=Greatrex|first=Geoffrey|chapter=Political-Historical Survey, c. 250–518|pages=233–248|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Greatrex|2008}}}}
* {{Cite book|last=Haldon|first=John F.|chapter=Political-Historical Survey, c. 518–800|pages=249–263|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Haldon|2008a}}}}
* {{Cite book|last=Haldon|first=John F.|chapter=The Army|pages=554–561|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Haldon|2008b}}}}
* {{Cite book|last=Holmes|first=Catherine|chapter=Political-Historical Survey, 800–1204|pages=264–279|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Holmes|2008}}}}
* {{Cite book|last=Horrocks|first=Geoffrey|chapter=Language|pages=777–784|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Horrocks|2008}}}}
* {{Cite book|last=Howard-Johnston|first=James F|chapter=Byzantium and Its Neighbours|pages=939–956|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Howard-Johnston|2008}}}}
* {{Cite book|last=Jeffreys|first=Elizabeth|chapter=Entertainments, Theatre, And Hippodrome|pages=677–684|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Jeffreys|2008a}}}}
* {{Cite book|last=Laiou|first=Angeliki|chapter=Political-Historical Survey, 1204–1453|pages=280–294|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Laiou|2008}}}}
* {{Cite book|last=Mango|first=Cyril|chapter=Byzantium's Role in World History|pages=957–961|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Mango|2008}}}}
* {{Cite book|last=Stathakopoulos|first=Dionysios Ch.|chapter=Population, Demography, and Disease|pages=309–316|title=The Oxford Handbook of Byzantine Studies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-174352-8|editor-last1=Cormack|editor-first1=Robin|editor-last2=Haldon|editor-first2=John F.|editor-last3=Jeffreys|editor-first3=Elizabeth|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Stathakopoulos|2008}}}}
* {{cite encyclopedia|last1=Curl|first1=James Stevens|last2=Wilson|first2=Susan|year=2021|encyclopedia=The Oxford Dictionary of Architecture|title=Byzantine Architecture|edition=3rd Edition Revised|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-191874-2|language=en}}
* {{Cite book|last=Garland|first=Lynda|title=Byzantine Women: Varieties of Experience, 800–1200|date=2006|publisher=Ashgate|isbn=978-0-7546-5737-8|series=Publications for the Centre for Hellenic Studies, King's College, London|location=Aldershot, Burlington|language=en}}
* {{Cite book|last=Haarer|first=F. K.|chapter=Writing Histories of Byzantium: The Historiography of Byzantine History|date=2010|title=A Companion to Byzantium|pages=9–21|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4443-2001-5|location=London|editor-first=Liz|editor-last=James|language=en}}
* {{cite encyclopedia|last=James|first=Liz|editor-last=Brigstocke|editor-first=Hugh|year=2003|orig-year=2001|encyclopedia=The Oxford Companion to Western Art|title=Byzantine Art|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-866203-7|language=en}}
* {{cite book|editor1-last=Johnson|editor1-first=Scott Fitzgerald|title=The Oxford Handbook of Late Antiquity|date=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-027753-6|location=Oxford|language=en}}
* {{Cite book|last=Kaiser|first=Wolfgang|chapter=Justinian and the Corpus Iuris Civilis|pages=119–148|title=The Oxford Handbook of Late Antiquity|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-027753-6|editor1-last=Johnson|editor1-first=Scott Fitzgerald|date=2015|language=en|ref={{sfnref|Kaiser|2015}}}}
* {{Cite book|last=Stolte|first=Bernard H.|chapter=The Law of New Rome: Byzantine Law|pages=355–373|title=The Oxford Handbook of Late Antiquity|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-027753-6|editor1-last=Johnson|editor1-first=Scott Fitzgerald|date=2015|language=en|ref={{sfnref|Stolte|2015}}}}
* {{cite web|last=Kaldellis|first=Anthony|title=Late Antiquity Dissolves|date=18 shtator 2015|website=Marginalia: Forum on Late Antiquity and the Humanities|access-date=12 dhjetor 2023|url=https://themarginaliareview.com/late-antiquity-dissolves-by-anthony-kaldellis/|language=en}}
* {{Cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|title=The Oxford World History of Empire: Volume Two: The History of Empires|publisher=Oxford University Press|date=2021a|editor-last=Fibiger Bang|editor-first=Peter|chapter=The Byzantine Empire (641–1453 CE)|pages=450–467|editor-last2=Bayly|editor-first2=C. A.|editor-last3=Scheidel|editor-first3=Walter|isbn=978-0-19-753276-8|location=New York|language=en}}
* {{Cite book|title=Oxford Dictionary of Byzantium|publisher=Oxford University Press|date=1991a|isbn=978-0-19-504652-6|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander Petrovich|location=Oxford|volume=2|language=en}}
* {{Cite book|last=Browning|first=Robert|chapter=Language|pages=1175–1177|title=Oxford Dictionary of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-504652-6|volume=2|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander Petrovich|date=1991a|language=en|ref={{sfnref|Browning|1991a}}}}
* {{Cite book|last=Conomos|first=Dimitri E.|chapter=Music|pages=1424–1426|title=Oxford Dictionary of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-504652-6|volume=2|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander Petrovich|date=1991a|language=en|ref={{sfnref|Conomos|1991}}}}
* {{Cite book|last=Conomos|first=Dimitri E.|last2=Kazhdan|first2=Alexander|chapter=Musical Instruments|pages=1426–1427|title=Oxford Dictionary of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-504652-6|volume=2|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander Petrovich|date=1991a|language=en|ref={{sfnref|Conomos|Kazhdan|1991}}}}
* {{Cite book|last=Kazhdan|first=Alexander Petrovich|chapter=Literature|pages=1234–1237|title=Oxford Dictionary of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-504652-6|volume=2|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander Petrovich|date=1991a|language=en|ref={{sfnref|Kazhdan|1991b}}}}
* {{Cite book|title=The Economic History of Byzantium. From the Seventh Through the Fifteenth Century|volume=1|publisher=Dumbarton Oaks|date=2002a|editor-last=Laiou|editor-first=Angeliki E.|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-288-6|language=en}}
* {{Cite book|title=The Economic History of Byzantium. From the Seventh Through the Fifteenth Century|volume=2|publisher=Dumbarton Oaks|date=2002b|editor-first=Angeliki E.|editor-last=Laiou|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-288-6|language=en}}
* {{Cite book|last=Kazanaki-Lappa|first=Maria|chapter=Medieval Athens|pages=625–632|title=The Economic History of Byzantium. From the Seventh Through the Fifteenth Century|publisher=Dumbarton Oaks|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-288-6|volume=2|editor-last=Laiou|editor-first=Angeliki E.|date=2002b|language=en|ref={{sfnref|Kazanaki-Lappa|2002}}}}
* {{Cite book|last=Laiou|first=Angeliki E.|chapter=Exchange and Trade, Seventh-Twelfth Centuries|pages=681–754|title=The Economic History of Byzantium. From the Seventh Through the Fifteenth Century|publisher=Dumbarton Oaks|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-288-6|volume=2|editor-last=Laiou|editor-first=Angeliki E.|date=2002b|language=en|ref={{sfnref|Laiou|2002c}}}}
* {{Cite book|last=Magdalino|first=Paul|chapter=Medieval Constantinople: Built Environment and Urban Development|pages=519–527|title=The Economic History of Byzantium. From the Seventh Through the Fifteenth Century|publisher=Dumbarton Oaks|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-288-6|volume=2|editor-last=Laiou|editor-first=Angeliki E.|date=2002b|language=en|ref={{sfnref|Magdalino|2002b}}}}
* {{Cite book|last=Matschke|first=Klaus-Peter|chapter=Commerce, Trade, Markets, and Money: Thirteenth-Fifteenth Centuries|pages=771–806|title=The Economic History of Byzantium. From the Seventh Through the Fifteenth Century|publisher=Dumbarton Oaks|location=Washington DC|isbn=978-0-88402-288-6|volume=2|editor-last=Laiou|editor-first=Angeliki E.|date=2002b|language=en|ref={{sfnref|Matschke|2002}}}}
* {{cite book|last=Lazaris|first=Stavros|title=A Companion to Byzantine Science|series=Brill's Companions to the Byzantine World|volume=6|publisher=Brill|location=Leiden|year=2020|isbn=978-90-04-41461-7|language=en}}
* {{Cite book|last=Lazaris|first=Stavros|chapter=Introduction|pages=1–26|title=A Companion to Byzantine Science|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-41461-7|volume=6|series=Brill's Companions to the Byzantine World|date=2020|language=en|ref={{sfnref|Lazaris|2020a}}}}
* {{Cite book|last=Inglebert|first=Herv|chapter=1. 'Inner' and 'Outer' Knowledge: the Debate between Faith and Reason in Late Antiquity|pages=27–52|title=A Companion to Byzantine Science|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-41461-7|volume=6|series=Brill's Companions to the Byzantine World|date=2020|language=en|ref={{sfnref|Inglebert|2020}}}}
* {{Cite book|last=Manolova|first=Divna|chapter=2. Science Teaching and Learning Methods in Byzantium|pages=53–104|title=A Companion to Byzantine Science|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-41461-7|volume=6|series=Brill's Companions to the Byzantine World|date=2020|language=en|ref={{sfnref|Manolova|2020}}}}
* {{Cite book|last=Telelis|first=Ioannis|chapter=5. Meteorology and Physics in Byzantium|pages=177–201|title=A Companion to Byzantine Science|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-41461-7|volume=6|series=Brill's Companions to the Byzantine World|date=2020|language=en|ref={{sfnref|Telelis|2020}}}}
* {{Cite book|last=Salmon|first=Thomas|chapter=12. The Byzantine Science of Warfare: from Treatises to Battlefield|pages=429–463|title=A Companion to Byzantine Science|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-41461-7|volume=6|series=Brill's Companions to the Byzantine World|date=2020|language=en|ref={{sfnref|Salmon|2020}}}}
* {{Cite book|last=Lenski|first=Noel|chapter=Slavery in the Byzantine Empire|date=2021-08-12|title=The Cambridge World History of Slavery|pages=453–481|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-02472-3|volume=2: AD 500–AD 1420|location=Cambridge|editor1-first=Craig|editor1-last=Perry|editor2-last=Eltis|editor2-first=David|editor3-last=Engerman|editor3-first=Stanley L.|editor4-last=Richardson|editor4-first=David|language=en}}
* {{cite encyclopedia|last=Levy|first=Kenneth|others=Revised by Christian Troelsgård|editor-first1=Christian|editor-last1=Troelsgård|year=2016|orig-year=2001|encyclopedia=Grove Music Online|title=Byzantine Chant|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-1-56159-263-0|ref={{sfnRef|Levy|Troelsgård|2016}}|language=en}}
* {{cite book|title=New Cambridge Medieval History|volume=1: c. 500 – c. 700|last=Louth|first=Andrew|date=2005|chapter=The Byzantine Empire in the Seventh Century|pages=289–316|isbn=978-1-139-05393-8|editor1-last=Fouracre|editor1-first=Paul|language=en}}
* {{Cite book|title=The Oxford History of Byzantium|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-814098-6|editor-last=Mango|editor-first=Cyril A.|location=Oxford|language=en}}
* {{Cite book|last=Jeffreys|first=Elizabeth|last2=Mango|first2=Cyril|chapter=Towards a Franco-Greek Culture|pages=294–305|title=The Oxford History of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-814098-6|editor-last=Mango|editor-first=Cyril A.|date=2002|language=en|ref={{sfnref|Jeffreys|Mango|2002}}}}
* {{Cite book|last=Magdalino|first=Paul|chapter=The Medieval Empire (780–1204)|pages=169–213|title=The Oxford History of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-814098-6|editor-last=Mango|editor-first=Cyril A.|date=2002|language=en|ref={{sfnref|Magdalino|2002}}}}
* {{Cite book|last=Reinert|first=Stephen W.|chapter=Fragmentation (1204–1453)|pages=248–283|title=The Oxford History of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-814098-6|editor-last=Mango|editor-first=Cyril A.|date=2002|language=en|ref={{sfnref|Reinert|2002}}}}
* {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren|chapter=The Struggle for Survival (641–780)|pages=129–152|title=The Oxford History of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-814098-6|editor-last=Mango|editor-first=Cyril A.|date=2002|language=en|ref={{sfnref|Treadgold|2002}}}}
* {{Cite book|editor1-last=Mitchell|editor1-first=Margaret M.|editor2-last=Young|editor2-first=Frances|title=The Cambridge History of Christianity|volume=1|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-05483-6|year=2006|location=Cambridge|language=en}}
* {{Cite book|last=Cameron|first=Averil|chapter=Constantine and the 'Peace of the Church'|pages=538–551|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05483-6|volume=1|editor1-last=Mitchell|editor1-first=Margaret M.|editor2-last=Young|editor2-first=Frances|date=2006|language=en|ref={{sfnref|Cameron|2006b}}}}
* {{Cite book|last=Nicol|first=Donald M.|title=The Cambridge History of Medieval Political Thought, c. 350–c. 1450|url=https://archive.org/details/cambridgehistory0000unse_b3r0|publisher=Cambridge University Press|date=1988|isbn=978-0-521-42388-5|editor-last=Burns|editor-first=J. H.|pages=[https://archive.org/details/cambridgehistory0000unse_b3r0/page/51 51]–79|chapter=Byzantine Political Thought|location=Cambridge|language=en}}
* {{Cite book|editor1-last=Noble|editor1-first=Thomas F. X.|editor2-last=Smith|editor2-first=Julia M. H.|year=2008|isbn=978-1-139-05422-5|title=The Cambridge History of Christianity|volume=3|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|language=en}}
* {{Cite book|last=Brown|first=Peter|chapter=Introduction: Christendom, c. 600|pages=1–18|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05422-5|volume=3|editor1-last=Noble|editor1-first=Thomas F. X.|editor2-last=Smith|editor2-first=Julia M. H.|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Brown|2008}}}}
* {{Cite book|last=Kolbaba|first=Tia M.|chapter=Latin and Greek Christians|pages=213–229|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05422-5|volume=3|editor1-last=Noble|editor1-first=Thomas F. X.|editor2-last=Smith|editor2-first=Julia M. H.|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Kolbaba|2008}}}}
* {{Cite book|last=Louth|first=Andrew|chapter=The Emergence of Byzantine Orthodoxy, 600–1095|pages=46–64|title=The Cambridge History of Christianity|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-05422-5|volume=3|editor1-last=Noble|editor1-first=Thomas F. X.|editor2-last=Smith|editor2-first=Julia M. H.|date=2008|language=en|ref={{sfnref|Louth|2008}}}}
* {{Cite book|last=Nutton|first=Vivian|chapter=From Galen to Alexander, Aspects of Medicine and Medical Practice in Late Antiquity|pages=1–14|editor-last=Scarborough|editor-first=John|title=Symposium on Byzantine Medicine|year=1984|publisher=Dumbarton Oaks|series=Dumbarton Oaks Papers|volume=38|isbn=978-0-88402-139-1|location=Washington DC|language=en}}
* {{cite book|last=Papaconstantinou|first=Arietta|title=Conversion in Late Antiquity: Christianity, Islam, and Beyond|year=2016|publisher=Routledge|chapter=Introduction|pages=xv–xxxvii|isbn=978-1-4094-5738-1|location=London|language=en}}
* {{cite book|editor-last=Papaioannou|editor-first=Stratis|year=2021|title=The Oxford Handbook of Byzantine Literature|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-935176-3|language=en}}
* {{Cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|chapter=The Reception of Classical Literature and Ancient Myth|pages=162–179|title=The Oxford Handbook of Byzantine Literature|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-935176-3|editor-last=Papaioannou|editor-first=Stratis|date=2021|language=en|ref={{sfnref|Kaldellis|2021}}}}
* {{Cite book|last=Martín|first=Inmaculada Pérez|chapter=Modes of Manuscript Transmission (Ninth–Fifteenth Centuries)|pages=682–706|title=The Oxford Handbook of Byzantine Literature|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-935176-3|editor-last=Papaioannou|editor-first=Stratis|date=2021|language=en|ref={{sfnref|Martín|2021}}}}
* {{Cite book|last=Papaioannou|first=Stratis|chapter=What Is Byzantine Literature? An Introduction|pages=1–18|title=The Oxford Handbook of Byzantine Literature|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-935176-3|editor-last=Papaioannou|editor-first=Stratis|date=2021|language=en|ref={{sfnref|Papaioannou|2021a}}}}
* {{Cite book|last=Papademetriou|first=Tom|chapter=The Millet System Revisited|date=2015-02-01|title=Render unto the Sultan|url=https://archive.org/details/renderuntosultan0000papa|pages=[https://archive.org/details/renderuntosultan0000papa/page/19 19]–62|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-871789-8|language=en}}
* {{Cite book|title=Transformations of Romanness: Early Medieval Regions and Identities|date=2018-06-25|publisher=De Gruyter|isbn=978-3-11-059838-4|editor-last=Pohl|editor-first=Walter|editor-last2=Gantner|editor-first2=Clemens|editor-last3=Grifoni|editor-first3=Cinzia|editor-last4=Pollheimer-Mohaupt|editor-first4=Marianne|language=en}}
* {{Cite book|last=Pohl|first=Walter|chapter=1 Introduction: Early medieval Romanness – a multiple identity|pages=3-39|title=Transformations of Romanness: Early Medieval Regions and Identities|publisher=De Gruyter|isbn=978-3-11-059838-4|editor-last=Pohl|editor-first=Walter|editor-last2=Gantner|editor-first2=Clemens|editor-last3=Grifoni|editor-first3=Cinzia|editor-last4=Pollheimer-Mohaupt|editor-first4=Marianne|date=2018|language=en|ref={{sfnref|Pohl|2018}}}}
* {{Cite book|last=Stouraitis|first=Ioannis|chapter=Byzantine Romanness: From geopolitical to ethnic conceptions|pages=123-39|title=Transformations of Romanness: Early Medieval Regions and Identities|publisher=De Gruyter|isbn=978-3-11-059838-4|editor-last=Pohl|editor-first=Walter|editor-last2=Gantner|editor-first2=Clemens|editor-last3=Grifoni|editor-first3=Cinzia|editor-last4=Pollheimer-Mohaupt|editor-first4=Marianne|date=2018|language=en|ref={{sfnref|Stouraitis|2018}}}}
* {{Cite book|last=Rochette|first=Bruno|chapter=The Attitude of the Roman Emperors towards Language Practices|title=Social Factors in the Latinization of the Roman West|year=2023|location=Oxford|editor1-last=Mullen|editor1-first=Alex|edition=1st|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-888729-4|language=en}}
* {{Cite book|last=Salaman|first=Rena|title=Oxford Symposium on Food &amp; Cookery 1984 &amp; 1985: Cookery: Science, Lore &amp; Books: Proceedings|publisher=Prospect Books|date=1986|isbn=978-0-907325-16-1|editor-last=Jaine|editor-first=Tom|location=London|pages=184–187|chapter=The Case of the Missing Fish, or Dolmathon Prolegomena|language=en}}
* {{cite book|last=Kazhdan|first=Alexander|chapter=The Notion of Byzantine Diplomacy|editor-last=Shepard|editor-first=Jonathan|year=1990|title=Byzantine Diplomacy: Papers of the Twenty-fourth Spring Symposium of Byzantine Studies|url=https://archive.org/details/byzantinediploma0000spri|isbn=978-0-86078-338-1|publisher=Variorum|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/byzantinediploma0000spri/page/3 3]–24|language=en}}
* {{Cite book|editor-first1=Jonathan|editor-last1=Shepard|date=2009|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|language=en}}
* {{Cite book|last=Angold|first=Michael|chapter=Belle Époque or Crisis? (1025–1118)|pages=583–626|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Angold|2009}}}}
* {{Cite book|last=Angold|first=Michael|chapter=After the Fourth Crusade: the Greek Rump States and the Recovery of Byzantium|pages=731–758|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Angold|2009b}}}}
* {{Cite book|last=Auzépy|first=Marie-France|chapter=State of Emergency (700–850)|pages=251–291|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Auzépy|2009}}}}
* {{Cite book|last=Bryer|first=Anthony|chapter=The Roman Orthodox World (1393–1492)|pages=465–492|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Bryer|2009}}}}
* {{Cite book|last=Kaegi|first=Walter Emil|chapter=Confronting Islam: Emperors Versus Caliphs (641 – c. 850)|pages=365–394|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Kaegi|2009}}}}
* {{Cite book|last=Laiou|first=Angeliki|chapter=The Palaiologoi And The World Around Them (1261–1400)|pages=803–833|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Laiou|2009}}}}
* {{Cite book|last=Louth|first=Andrew|chapter=Justinian and his legacy (500–600)|pages=97–129|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Louth|2009a}}}}
* {{Cite book|last=Louth|first=Andrew|chapter=Byzantium Transforming (600–700)|pages=221–248|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Louth|2009b}}}}
* {{Cite book|last=Magdalino|first=Paul|chapter=The Empire of the Komnenoi (1118–1204)|pages=627–663|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Magdalino|2009}}}}
* {{Cite book|last=Moorhead|first=John|chapter=Western Approaches (500–600)|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Moorhead|2009}}}}
* {{Cite book|last=Shepard|first=Jonathan|chapter=Equilibrium to Expansion (886–1025)|pages=493–536|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Shepard|2009b}}}}
* {{Cite book|last=Tougher|first=Shaun|chapter=After Iconoclasm (850–886)|pages=292–304|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Tougher|2009}}}}
* {{Cite book|last=Whittow|first=Mark|chapter=The Middle Byzantine Economy (600–1204)|pages=465–492|title=The Cambridge History of the Byzantine Empire c. 500–1492|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-511-75670-2|editor-last1=Shepard|editor-first1=Jonathan|date=2009|language=en|ref={{sfnref|Whittow|2009}}}}
* {{Cite book|title=The Routledge Handbook on Identity in Byzantium|date=2022|publisher=Routledge|isbn=978-0-367-14341-1|editor-last=Stewart|editor-first=Michael Edward|series=The Routledge History Handbooks|location=New York|editor-last2=Parnell|editor-first2=David Alan|editor-last3=Whately|editor-first3=Conor|language=en}}
* {{Cite book|last=Stewart|first=Michael|chapter=Finding Byzantium|pages=1–15|title=The Routledge Handbook on Identity in Byzantium|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-0-367-14341-1|series=The Routledge History Handbooks|editor-last=Stewart|editor-first=Michael Edward|editor-last2=Parnell|editor-first2=David Alan|editor-last3=Whately|editor-first3=Conor|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Stewart|2022}}}}
* {{Cite book|last=Muthesius|first=Anna|chapter=Imperial identity: Byzantine silks, art, autocracy, theocracy, and the image of the Basileia|pages=81-103|title=The Routledge Handbook on Identity in Byzantium|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-0-367-14341-1|series=The Routledge History Handbooks|editor-last=Stewart|editor-first=Michael Edward|editor-last2=Parnell|editor-first2=David Alan|editor-last3=Whately|editor-first3=Conor|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Muthesius|2022}}}}
* {{Cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|chapter=Provincial identities in Byzantium|pages=248-261|title=The Routledge Handbook on Identity in Byzantium|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-0-367-14341-1|series=The Routledge History Handbooks|editor-last=Stewart|editor-first=Michael Edward|editor-last2=Parnell|editor-first2=David Alan|editor-last3=Whately|editor-first3=Conor|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Kaldellis|2022b}}}}
* {{Cite book|last=Goldwyn|first=Adam J.|chapter=Byzantium in the American Alt-Right Imagination: Paradigms of the Medieval Greek Past Among Men's Rights Activists and White Supremacists|pages=424–436|title=The Routledge Handbook on Identity in Byzantium|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-0-367-14341-1|series=The Routledge History Handbooks|editor-last=Stewart|editor-first=Michael Edward|editor-last2=Parnell|editor-first2=David Alan|editor-last3=Whately|editor-first3=Conor|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Goldwyn|2022}}}}
* {{Cite book|last=Stolte|first=Bernard|chapter=Byzantine Law: The Law of the New Rome|date=2018|publisher=Oxford University Press|editor-last=Pihlajamäki|editor-first=Heikki|volume=1|editor-last2=Dubber|editor-first2=Markus D.|editor-last3=Godfrey|editor-first3=Mark|pages=230–249|location=Oxford|title=The Oxford Handbook of European Legal History|isbn=978-0-19-182742-6|language=en}}
* {{Cite book|title=Identities and Ideologies in the Medieval East Roman World|date=2022-10-31|publisher=Edinburgh University Press|isbn=978-1-4744-9362-8|editor-last=Stouraitis|editor-first=Yannis|edition=1|language=en}}
* {{Cite book|last=Stouraitis|first=Yannis|chapter=1 Is Byzantinism an Orientalism? Reflections on Byzantium's Constructed Identities and Debated Ideologies|pages=19-47|title=Identities and Ideologies in the Medieval East Roman World|publisher=Edinburgh University Press|isbn=978-1-4744-9362-8|edition=1|editor-last=Stouraitis|editor-first=Yannis|date=2022|language=en|ref={{sfnref|Stouraitis|2022b}}}}
* {{cite encyclopedia|last=Touliatos|first=Diane|year=2001|encyclopedia=Grove Music Online|title=Byzantine Secular Music|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-1-56159-263-0|language=en}}
* {{cite book|last=Velimirović|first=Miloš|editor-first1=Richard|editor-last1=Crocker|editor-first2=David|editor-last2=Hiley|year=1990|title=The New Oxford History of Music|volume=II: The Early Middle Ages To 1300|chapter=Byzantine Chant|pages=26–68|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-316329-4|language=en}}
* {{Cite book|last=Wildberg|first=Christian|title=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|date=2018|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|chapter=John Philoponus|edition=Winter 2021|language=en}}
{{Refend}}

== Lexime të mëtejshme ==
* {{Cite book|last=Ball|first=Jennifer|date=2005|title=Byzantine Dress: Representations of Secular Dress in Eighth- to Twelfth-Century Painting|edition=1st|series=The New Middle Ages|location=New York|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-6700-8|language=en}}
* {{Cite book|last=Sarris|first=Peter|chapter=The Eastern Roman Empire from Constantine to Heraclius (306–641)|pages=19–70|title=The Oxford History of Byzantium|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-814098-6|editor-last=Mango|editor-first=Cyril A.|date=2002|language=en|ref={{sfnref|Sarris|2002}}}}

== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ 12 Byzantine Rulers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718092221/http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ |date=18 korrik 2016 }} nga Lars Brownworth (në anglisht)
* [https://web.archive.org/web/20080410123427/http://www.doaks.org/Byzantine.html Faqja e studimeve bizantine] në Dumbarton Oaks (në anglisht)
* [http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ Byzantium: Byzantine studies on the Internet] (në anglisht)
* [http://www.deremilitari.org/ De Re Militari] — burime për historinë mesjetare, përfshirë burime të përkthyera mbi luftërat bizantine (në anglisht)
* [http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html Medieval Sourcebook: Byzantium], nga Universiteti Fordham (në anglisht)
* [http://www.univie.ac.at/byzantine/ Bibliography on Byzantine Material Culture and Daily Life], nga Universiteti i Vjenës (në anglisht)

{{Commons|Byzantine Empire|Perandorinë Bizantine}}

[[Kategoria:Perandoria Bizantine| ]]
[[Kategoria:Bota e krishterë]]
[[Kategoria:Vende të mëparshme në Evropë]]
[[Kategoria:Vende të mëparshme në Ballkan]]
[[Kategoria:Perandori të mëparshme]]</text>
      <sha1>tgc24qczchx70cc65zgywic8vd9k7g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acidi sulfurik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78225</id>
    <revision>
      <id>3057985</id>
      <parentid>2816925</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1600" sha1="cvbfgyl2hsjlk6h12z95qmq7uy7msq3" xml:space="preserve">[[Skeda:Sulfuric-acid-2D-dimensions.svg|Struktura molekulare e Acidit Sulfurik|right|parapamje]]

'''Acidi Sulfurik''' (me formulën kimike '''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;''') është lëng i dendur me ngjyrë të errët, ngjajshëm si të vajit. Ka peshë specifike 1,91 gati dy herë më të madhe se [[uji]]. Është një prej acideve më të forta inorganike, dhe është substancë dehidratuese d.m.th e absorbon ujin prej ajrit por edhe prej [[qeliza]]ve.

== Kriprat e H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ==

Prej [[acidi]]t sulfurik fitohen dy lloje kriprash :
* '''Bisulfate''' HNaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;
* '''Sulfate''' Na2SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; , FeSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; , MgSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;

== Vetitë kimike ==
:1.Përmbajnë [[atomi|atome]] të [[Hidrogjeni]]t të cilat janë bartëse të vetive acidike.
:2.Letrën e lakmusit e ngjyrosin me ngjyrë të kuqe.
:3.Acidi sulfurik i holluar ka shije të thartë.

== Lidhje të jashtme ==

* [http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0577.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards]
* [https://web.archive.org/web/20071011184722/http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/SU/sulfuric_acid_concentrated.html External Material Safety Data Sheet]
* [https://web.archive.org/web/20190126143238/http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html Sulfuric acid analysis - titration freeware]
* [http://twt.mpei.ac.ru/MCS/Worksheets/Chem/Sulfuric-acid-density-pH.xmcd - Sulfuric Acid density and pH-value at t=20&amp;nbsp;°C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221130081946/http://twt.mpei.ac.ru/MCS/Worksheets/Chem/Sulfuric-acid-density-pH.xmcd |date=30 nëntor 2022 }}

[[Kategoria:Kimi]]</text>
      <sha1>cvbfgyl2hsjlk6h12z95qmq7uy7msq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zajmina Vasjari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94331</id>
    <revision>
      <id>3057961</id>
      <parentid>2977240</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3057961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="459" sha1="b6b3zb8yo17gwd04zhwkyq6xteam4od" xml:space="preserve">{{cung}}
'''Zajmina Vasjari''' (lindur më: 17 qershor 1986, [[Tepelena|Tepelenë]]) është një këngëtare [[Shqipëria|shqiptare]]. Mban titullin e “Miss Shqipëria 2002”. Bukuroshja nga Tepelena, mori kurorën e më të bukurës së vendit ditën e lindjes së saj.

== Shih edhe ==
* [[Rezarta Shkurta]]

== Burime ==


[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Këngëtare shqiptare]]
[[Kategoria:Lindje 1986]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]</text>
      <sha1>b6b3zb8yo17gwd04zhwkyq6xteam4od</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Banulla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98918</id>
    <revision>
      <id>3057973</id>
      <parentid>3053018</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T15:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55714-95</username>
        <id>194577</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gjeografia */</comment>
      <origin>3057973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19428" sha1="kcwz0ozmtio08ajdmv6dl1tj771r6z6" xml:space="preserve">
{{Infobox vendbanim
|Emri                               = '''Banullë'''
|Emër_tjetër                        = 
|Lloji i vëndbanimit                = Fshat
|Flamuri_figura                     = &lt;!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --&gt; 
|Flamuri_artikulli                  = &lt;!-- p.sh: Flamuri i Prishtinës --&gt; 
|Stema_figura                       = &lt;!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --&gt; 
|Stema_artikulli                    = &lt;!-- p.sh: Stema e Prishtinës --&gt; 
|Stema_gjerësia                     = &lt;!-- p.sh: 50px --&gt;
|Pamje                              = 
|Përshkrimi i pamjes                = 

&lt;!--Administrimi territorial--&gt;
|Rajoni                             = [[Rajoni i Prishtinës|Prishtinë]]
|Komuna                             = [[Komuna e Lipjanit|Lipjan]]
|Kryetari i Komunës                 = 
|Partia udhëheqëse                  =

&lt;!--Sipërfaqja dhe Demografia --&gt;
|Sipërfaqja                         = 3,61
|Sipërfaqja urbane                  = 
|Sipërfaqja metropolitane           = 
|Popullsia                          = 1694
|Popullsia_viti                     = 2011
|Dendësia                           = 

&lt;!-- Të dhëna tjera--&gt;
|Vendasit                           = 
|Themelimi                          = 
|Krahina                            = 
|Lartësia                           = 553
|Kodi Postal                        = 
|Prefiksi                           = 38
|Aeroporti                          = 
|Targa e automjeteve                = 01
|WebFaqja                           = 
|E-Posta                            = 

&lt;!--Harta--&gt; 
|Harta_foto                         = 
|përshkrimi_harta                   =  
|harta_gjerësi                      = 
  |CoordAddon                       =
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt; 
| gjer_g=42  | gjer_m=30  | gjer_s=59  | gjer_dr = N
| gjat_g=21  | gjat_m=9   | gjat_s=12  | gjat_dr = E
}} 	 	
'''Banullë''' është një vendbanim në komunën e [[Komuna e Lipjanit|Lipjanit]], [[Kosovë]]. 

[[Skeda:Banulla pejsazh.jpg|parapamje|Banulla pejsazh]]

== Gjeografia ==
Pozita e çdo lokaliteti apo fshati varet prej veçorive fizike, gjeografike, shoqerore, natyrore e tjera. Kështu edhe pozita gjeografike e fshatit Banullë varet nga faktorët e larte përmendur. Fshati Banullë  territorialishte bene pjese ne komunën e Lipjanit, me një largësi prej 2 km. Banulla ka një pozite shume te përshtatshme gjeografike. Neper territorin e këtij fshati kalon magjistralja e [[Adriatik|Adriatikut]], gjë qe ia mundëson lidhjet me te mira me te gjitha rajonet evropiane e me gjere. Kjo magjistrale kalon neper pjesën lindore te fshatit, qe lidh Prishtinën me [[Ferizaj|Ferizajin]] dhe Shkupin ne rrugen e Maqedonisë. Drejtimi Banulle - Prishtinë 18, 5 km kurse, Banulle-Ferizaj vetëm 22, 5 km e Shkupin e ndanë një largësi prej 75 km. Ne pjesën veriore te Banullës kalon rruga qe lidh Lipjanin me [[Janjeva|Janjevën]] qe ndan një largësi vetëm 13 km prej Lipjanit. Ne Banulle infrastruktura është ne nivel te duhur, rrugët janë te gjitha te asfaltuara, ujësjellësi ka përfunduar vitin e kaluar si dhe kanalizimi për ujerat e zeza po ashtu ka përfunduar këtë vit. Rrjeti i [[Telefoni celular|telefonisë]] është po ashtu ne nivel si dhe rrjeti elektrik pas lufte është po thuajse një nder ma te mirët ne rajone.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Osmani|first=Jusuf|title=Vendbanimet e Kosovës|publisher=[[Shkrola]]|year=2003|isbn=9951-8547-4-5|location=Prishtinë|pages=79|language=sq}}&lt;/ref&gt;  
 
Kufizimi i fshatit Banullë - Ne V-P kufizohet me vete qendrën Lipjanin Ne V- kufizohet me fshatin [[Konjuhi (Lipjan)|Konjuh]] Ne V-L kufizohet me fshatin Dobratin ne L- [[Smallusha|Smallushën Ne J-L me [[Çellapeku|Çellapek]] Ne J- me Gumnasellën dhe ne perëndim me [[Gllogoci (Lipjan)|Gllogocin]].  

Lartësia maksimale mbi detare e Banullës është 576 m dhe zëne një sipërfaqe prej 3, 61 km². Përbërja gjeologjike e territorit te fshatit Banullë është shume karakteristike, përbehet prej Hallocenit qe njeherit përfshinë pjesën me te madhe dhe pjesën qendrore te këtij teritori e këto janë depozitimet e zallit dhe rërës, argjilës ne terracat Aluviale. Pjesa lindore e territorit te Banullës përbehet nga sedimentet e Pliocenit (Zhavorri, zalli, dhe argjila me terraca lymike. Përbërja Pedologjike e territorit te Banullës. Përbërja e tokës ka rendësi te madhe për te gjitha qenjet e gjalla. Përbërja e tokës varet nga disa faktorë natyrore si p.sh. klima, relievi, ndërtimi gjeologjik dhe bota bimore dhe shtazore si dhe faktori njeri. 

=== Harta gjeologjike ===
Ne Banullë dallojmë dy tipa te tokës 1-Aluviale 2-Smonice toka aluviale përfshinë pjesën veriore te fshatit dhe ajo e tipit smonice pjesën jugore. Konstatojmë se te dy tipat kryesore te tokës ne këtë fshat janë shume pjellore dhe njeherit bujqit nxjerrin redimente te larta te te mbjellurave bujqësore. Fatkeqësisht kohëve te fundit tokat bujqësore me pjellore te këtij fshati janë zëvendësuar me ato te ndërtimit gjë qe mbrenda një kohe shume te shklurtur ky fshat do te mbetet pa asnjë pllemb toke bujqësore.  Tipat e tokave te këtij fshati janë te paraqitura ne hartën 1:50.000.
Për zhvillimin e bujqësisë është e nevjsheme edhe ujitja e te mbjellurave bujqësore, e qe ne këtë fshat shfrytezohen me te madhe ujerat nëntokësore.

=== Hidrografia ===
Neper teritorin e fshatit Banullë kalon lumi i Zhegocit qe është dege e lumit Sitnica. Lumi i Zhegocit është nje lum me prurje te kohepasekohshme te sasisë se ujerave, ose sezonal, çka do te thotë se gjate kohës se reshjeve sidomos Vjështë, Dimër dhe Pranvere ka prurje te mjaftueshme te ujerave qe bujqit i shfrytëzojnë për ujitje te pronave bujqësore. Ujerat nëntokësore ne këtë fshat janë një pasuri e madhe qe bujqit i shfrytëzojnë me te madhe për ujitjen e sipërfaqeve bujqësore,  dhe njeherit prej këtyre ujerave fshati Banulle furnizohet me ujë te pijeshem si për mese te ujësjellësit qe është ndërtuar kohëve te fundit, ashtu edhe për mes te puseve qe janë një numër i konsideruashem ne këtë fshat për afërsisht 200 (puse) qe shërbejnë për nevojat e fshatareve.  
 
Infrastruktura e këtij fshati është ne nivel te duhur.  Përveç rrugëve te asfaltuara banullaket kane te rregulluar kanalizimin e ujerave te zeza, ujesjellsin, rrjetin elektrik dhe rrjetin e telefonisë qe janë për tu lavdruar.  Banulla posedon shume objekte qe janë shume te rendesishme, për si për shembull shkolla fillore &quot;Emin Duraku&quot; e qe koheve te fundit është shfrytezuar edhe për mbajtjen e mësimit te mesëm ne këtë objekt, ku gravitojne edhe fshatrat si Gllogoc, Gumnasellë, Çellapek e te tjera.  Objekti i shkollës fillore ne qender te Banullës qe daton prej vitit 1926 qe nxensit kane zhvilluar mësimin deri ne klasën e katërt e sot mësojnë vetëm parashkolloret.  Ne kuadër te shkollës fillore ne këtë fshat gjindet edhe biblioteka e kësaj shkolle qe shërben për nxensit e kësaj shkolle e qe ka një numër te konsiderueshëm te llojeve te librave.  Përveqe objekteve shkollore ne Banullë gjindet edhe ambulanta për ndihme mjekësore qe njehere ne jave mjeku i viziton pacientat qe kane nevoje për ndihme mjekësore. Ne lindje te fshatit pra afër magjistrales është ngritur Objekti fetar Xhamia qe është ndërtuar me donacion te Arabeve dhe te banoreve te fshatit Banullë.  Ne Jug te fshatit është ndertuar edhe Kolexhi Turk qe punën e ka filluar para dy viteve.  Per furnizim me mallra ushqimore gjendet vetëm një shitore, por shkaku është se Banulla gjindet shume afër qendres (Lipjan) dhe shumica e banoreve janë te punësuar ne Lipjan nuk ndihet nevoja për një objekte me te gjere për furnizim me mallera ushqimore.  Ne veri te fshatit pra ne rrugën Lipjan -Janjeve gjinden dy pompa te benzinës e e treta gjindet ne magjistralen Prishtine -Ferizaj.  Objekte te shumta profitabile janë ndërtuar ne territorin e këtij fshatisi p.sh.  Për prodhimin e Gypave te cimentos, te pllakave te ndryshme prej betoni, firma te ndryshme e qe numri i tyre është bukur i madh e qe gravitojne ne territorin fshatit Banullë.  Prej firmave ndërtimore po i vecoje dy e këto janë: Firma S.B. &quot;BAJRAMI&quot; Kompanija Ndertimore &quot;VISA&quot; ne Banulle &quot;N.T.P Perparimi&quot; Banullë.

== Demografia ==
Struktura demografike është faktorë shume i rëndësishëm për dinamiken e popullacionit te një regjioni apo vendi te caktuar.  Ajo paraqet elementin me te rëndësishëm te një rrethi Gjeografik dhe jetësore.  Dendësia e popullsisë se fshatit Banulle ka qene 347 banore per km² kjo mesatare e popullsisë është nxjerre për vitet 1961-1981.  Enti Satistikor i R. K. Kurse shenimet e regjistrimit te fundit ende nuk i kemi e ne do ti publikojmë me posedimin e tyre.  Kultura-Arsimimi perveç tjarash paraqet nivelin kulturore, arsimimin e përgjithshëm strukturën kualifikuese te popullsisë.  

=== Migracionet ===
Migrimet si element vital hapsinor i popullsisë paraqet një dukuri te rendesishme socio-gjeografike. Dyndjet e njerzeve gjithemon kane shprehur ndryshime te llojllojshme ne kohe dhe hapësire te caktuar, e këto paraqesin një proces te nderlikuar me pasoja te ndryshme ne transformimin e rrjetit Gjeografik. Gjate studimit te dyndjeve me rendësi është te konstatohen shkaqet e levizjeve (koha, lloji dhe drejtimi i tyre). Shkaqet qe kane ndikuar ne dyndjen e kësaj popullsie janë me tepër se ato socio-politike dhe ekonomike.  
 
Migrimet ne Banullë dhe me gjerë mund te ndahen ne ato gjere ne vitin 1912, 1912-1941, 1945-1968, 1981-1999.  Migrimet nga viti 1912-1941 ne këtë kohe ne territorin e Banullës filloi si ne te gjithë Kosovën kolonizimi Serb e Malazez e ne Banullë erdhën 9 familje serbe e malazeze.  Dihet se ne këtë periode pase ramjes se Perandorisë Turke Kosova ra nen sundimin e mbreterise Serbe, e cila propozonte masat me brutale për shpernguljen e shqiptareve me dhune, tortura, si dhe perhapi propaganden për shpernguljen e Shqiptareve për ne Turqi e Shqipëri e tje.  Ne te njejten kohe aplikoje sjelljen e kolonisteve Serb e Malazez ne Banullë.  Migrimet 1945-1968- Ne këtë peridhe famekeqe (koha e Rnkoviqit). Prej reprezalieve, terturave, pushkatimeve, burgosjeve e malltretimeve te shumta nga Banulla u shperngulen per ne Shkup e pasandej për ne Turqi Familjet : Hamit Zejnullahut, Nuhi Zejnullahut, Familja e Bilim Brahes perkatesishte Azem Ibrahimit te shperngulur ne Istamboll.  Sami Salihu Beqir Salihu dhe Shaqir Salihu. Familjet e Hamit dhe Nuhi Zejnullahut pasi qe ne Shkup i ndrruen mbiemrat prej Zejnullahu ne (Kurtullus) u shperngulen ne BURSA te Turqise ku sot atje numrojne mese 20 e me tepër shtëpi.  Ne këtë kohe edhe familja e Ramadan Xhemail Zejnullahut vendos qe te shpengulet për ne Stamboll ku i ndjeri kishte edhe motrën te shperngulur ne Stamboll.  E gjen nje kasolle atje jep kapar për te dhe kthehet qe familjen ta pergatit për ne Stamboll. Kur kthehet ne atë kohe Rankoviqi u burgos nga Titoja dhe familja e Ramadan Zejnullahut mbetet ne Banullë.  Familjet e Sami e Beqir Salihut mbeten ne Shkup ke edhe sot e kësaj dite jetojnë atje dhe ne Kovove (AZIZ Sami Salihu).  Kurse Shaqir Salihu u shpengul për ne Amerike ku edhe sot e kësaj dite familja e tij atje jeton.  Gjate kohes se Rankut si ne tere Kosovën ashtu edhe ne Banullë, akcioni i armeve, për arme u rrahen u malltretuan nje perqindje e madhe e ketije fshati një nder ta ishte edhe Ismail Mehmet Zejnullahu, Ramadan Xhemail Zejnullahu, Vehbi Shaban Syla ,Bahti Sadiku i cili sot e kesaje dite ka mbete me te meta prej rrahjes dhe torturave cnjerezore te policise serbe e shume te tjere.  Ne malltretimet e familjes Zejnullahu ka ndikuar me te madhe sepse Idriz Zejnullahu i pushkatuar nga Partizanet pa gjyq, mixha i Ramadan Zejnullahut, ishte dhender i Adem Gllavicës dhe njeherit edhe Ramadan Zejnullahu nip i Ademit, çka do te thotë se pak a shume ishin te frymëzuar nga puna e tije qe te punojnë sa me shume per atedheun.  Takimet me te shpeshta te Ramadanit me Adem Gllavicen (pra me dajen) ishin ne Mynhen te Gjermanise te Beqir dhe Selim Selimi.  Migrimet 1981-1999 - Prej Banulles ka pasur mjefte te rinje e te moshuar qe janë angazhuar prej 1981 ne demonstrata për pavarësi te vendit e kjo nuk ka munguar as ne shërbimin ushtarak ku u vra Halil Habib Hajrullahu me 1981.  Për demonstrata ne Banullë kane qene te burgosun Dr. Fitim Rrahim Selimi, Ismet Hajrulla Hajrullahu, Imri Mahmud Hajrullahu, Bislim  dhe Murat Ahmeti Belenica) nga Banulla e disa te tjerë.  Te gjitha keto dhe ne funde pas ndryshimeve Kushtetuese me 1989 prej diktatorit Milloshevic numri i te shperngulerve u rrit me te madhe per ne boten e jashtme ku një nder ta jame edhe vete me familje.  Kontributi i fshatareve te Banulles gjate luftes se fundit 1999, ka qene i pa zavendsueshem, kane qene te angazhuar ne te gjitha poret e organizimit te UCK-se.  Pritja e refugjateve po ashtu angazhimi i fsahtareve per populllsine e pa streh.  Dhe ne fund migrimi i popullsisë fshat qytet.  Edhe pse Banulla nuk gjindet larg qendres (Lipjanit) punsimi ka ndikuar me te madhe qe nje pjese e popullsisë se Banullës te shpërngulen ne Lipjan.  Sidomos pas Luftës se vitit 1999 e kendej nje numer bukur i madhe i popullsisë se Banullës është shpërngulur ne qendër.
== Kultura == 

=== Arsimimi ===
Banullaket me te madhe rendësi te veçante i kane kushtuar arsimimit prej atije fillor e deri te ai me i larti, gje qe sot ne Banullë kemi, mjek, izhinjera ekonomista, jurist, dhe profesor te profileve te ndryshme.  I mbetemi borxh edhe Veteraneve te arsimit e qe janë: Ruzhdi Haziri mesuesi i pare ne Banulle, SHYQERI HAZIR Kryetar i K, Komunal te Lipjanit, dhe ZEJNULLAH TAHIR ZEJNULLAHU po ashtu veteran i arsimit, Disa vite me radh drejtor i sh. F. &quot;E.D&quot;. ne Banullë dhe ne fund si Kryetar i Kryqit te Kuq ne nivel Komunal, dhe Sekretare i B.V, I te Arsimit ne nivel Komunal tash pensionist, Sylejmon Salihu Porfesor i Biologjise dhe me vone per shume vite kreu detyrene Drejtorit te shkollës fillore &quot;Emin Duraku&quot; ne Prishtine deri ne pensionimin e tij dhe Veterane e Arsimit ne Banulle është Zonja Profesoresha Sofije Isak Salihu.  Te gjithe keta veterane te arsimit kane dhene kontributin e tyre ne drejtim te zhvillitmit arsimor ne fshate dhe ne nivel komunal e me gjere, e qe i tere fshati sot krenohet me ta.  

=== Aktivitete Kulturore ===
Ne kuadër te fshatit me 1983 është formuar SH.K.A &quot;Drita&quot; qe me sukses ka dhëne disa koncerte si ne nivel komunal ashtu edhe jashtë komunës se Lipjanit.  Ka punuar plote tri vite e për shkaqe te ndryshme si politike ashtu edhe financiare ka ndaluar punene saje.  Ne formomin e kësaj SH.K.A. Kane kontribuar si aktivist i shquar dhe arsimtar shume vjeqar ne Shkollën fillore &quot;E. Duraku&quot; Enver Zejnullahu, Dr. Fitim Selimi mjek, arsimtar Hazbi Sahiti, Prof. Omer Zejnullahu, Emin Salihu, Jurist Sinan Jashari, Jurist Ismet Haziri e te tjerë.  Ne fshatin Banulle ne kuadër te zhvillimeve kulturore kemi pasur edhe ekipin e ndihmes se pare qe ka garuar ne nivel komunal si dhe ne nivel atehere Krahinor sot Republikan, qe ka garue plote tri vite ne Deçan ku edhe njeherit janë, bajtur garat e qe janë shperblye me një vend bukur te mire.  

=== Sport ===
Banulla ne lojërat futbollistike ne nivelin Komunal vetëm njehere ka arritur ne finale kundër ekipit te Lipjanit e qe ne ekipin kundërshtar edhe pse ishte e ndaluar me ligj kishte anëtare te ekipit futbollistik te &quot;Slloges&quot;.  Kjo finale për ne thoshte shume, sepse ne te gjitha garat qe mbaheshin ne nivel komunal ishin gjithsejt 75 fshatra.  Për veqe te gjitha ketyre qe i përmendem i mbetemi borxh edhe boksit.  

=== Boksi ===
Edhe pse ka lindur ne Banullë dhe është rritur ne Shkup, karrierën e tij e filloi atje sukseset me te medhea i mberrit ne Kosove e ne mbare Botene ky është L E G J E N D A e boksit Kosovar e mbare Kombetare AZIZ SAMI SALIHU, cka do te thote se ne kemi pasur fatin qe kemi pasur një bokser si qe është AZIZI.  Mendoje se çka te shkruaj me tepër për te është e pa nevojshme sepse ska gazete ne Bote qe bile njhere ska shkruajtur për legjendën e boksit mbare Kometare.

== Historia ==
Si të gjitha fshatrat e Komunës së Lipjanit, po ashtu edhe Banulla ka pasur një histori të dhimbshme gjatë okupimeve e sidomos të [[Serbia|Serbisë]]. Represioni u shtua edhe më shumë prej viti 1912 e këndej, ku për shkak të torturave dhe presionit të vazhdueshëm të okupatorit. Një numër i konsiderueshëm i popullsie së këtij fshati u shpërngulë për në [[Shkup]], [[Maqedoni]], [[Turqi]], dhe vise tjera të botës, ku këto gjëra në mënyrë me të thukshme do ti sqarojmë më vonë te migrimet e popullsisë.  

Nga vitet 1945 janë ekzekutuar pa gjyqe dhe janë masakruar, këto personalitete Idriz Mehmet Zejnullahu, Hazir Selimi dhe Habib Emin Sadiku të pushkatuar në Touk Bahqe në [[Prishtinë]]. Ndërsa nga torturat çnjerëzore te UDB-se vdes Halil Muharrem Hajrullahu. Kurse me dënim të rëndë dënohet Qerim Selimi. Ballit Kombëtare iu është bashkangjitur edhe Syle Haliti nga Banulla.  Pas vrasjeve, familjarëve të tyre ju është konfiskuar e tërë pasuria, konfiskimi bëhej gjoja ne emër të luftës kundër &quot;Armiqve te Popullit&quot;. Me 1981 krahas qindra djemve te Kosovës vritet nga KOS-i famëkeq Halil Habib Hajrullahu. Lufta dhe rezistenca e këtyre Atdhetarëve bëri qe ne Banullë mos te shuhet kurrë zjarri për Çlirim dhe Bashkim Kombëtar.


== Shëndetësia ==
Si ne te gjitha   deget e zhvillimit Arsimore ,Ekonomik ,Industrial ,Bujqesore  dhe te tjera edhe lemia e shendetsise eshte ne nje nivel te kenaqshem te zhvillimit te saje ne te gjitha drejtimet.

Ne Banulle  kemi  Objektin e ambolantes  per kontroll shendetsore qysh nga vitet 1972-73  eshte ndertuar ky objekt  edhe pse Banulla  nuk eshte fort large prej qendres por eshte    ndie nevoja qe ne qender te Bashkesise Lokale te Gllogovcit  te ndertohet nje  Ambolante   nen perkujdesjen e Qenderes  te Shendetsise  se Lipjanit .Ne kete Ambolante  mjeku ka ardh dy here ne Jave per kontroll te pacienteve dhe nje sherbyes puntore  i perhershem  qe ka dhene injekcione per te smuret dhe i ka trajtue  rastet qe nuk kane qene aq te rrezikshme apo  te renda.Aty ka punuar  Haxhi  Rexhepi nga fshati Banulle dhe ka qene puntore i zellshem.Vizitat e mjekut kane qene dy here ne jave dhe pacient  kane ardhe prej fshatrave te Gllogovcit,Gumnaselles ,Qallapekut,Llugagjise dhe vete fshatit Banulle, njeherit ky objekte ka sherbye edhe per 1600 nxensa te shkolles Fillore &quot;Emin Duraku&quot; ne Banulle -Gllogovc. Me hapjen e Univerzitetit te Prishtines e sidomos me Kushtetuten e vitit 1974 te rinjeve te kesaje treve  dhe mbare Kosoves ju ka dhene shanesi per te studiue ne te gjitha profilet.

Pervec objektit shendetsor ne fjale   pase luftes Dr.Fitim Selimi ka hapur nje   Ordinanca Specialistike  Kirurgjike private ne shtepine kua ai jeton dhe banon me emrin  &quot;A R T I &quot;.


== Shih dhe  ==


&lt;br /&gt;
* [[Lista e ardhacakëve - Lipjan]]

== Referime ==
{{reflist}}

== Lidhje të jashtme ==
*[http://www.fallingrain.com/world/KV/13/Bannule.html vendndodhja] 

[[Kategoria:Fshatra në Kosovë]]
[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Lipjanit]]
{{Komuna e Lipjanit}}
{{KO-gjeo-cung}}</text>
      <sha1>kcwz0ozmtio08ajdmv6dl1tj771r6z6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kryoneri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100810</id>
    <revision>
      <id>3058032</id>
      <parentid>2022476</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T22:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="kaeoh7fy8upl8z9boq01xzrsfyyljjz" xml:space="preserve">{{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}}
'''Kryoneri''' ({{lang-el|Modern: Κρυονέρι}}) është një fshati vogël ne afërsi te  [[Olympia, Greece|Olympia]] me afërsisht 400 banore.  Ne vitin 2001 popullata ishte 264&lt;ref&gt;YPES (The National Statistic Bureau of Greece), 2001 census&lt;/ref&gt;.  Mundet që arvanitet e quajnë Bashta.

== Vendet më të afërta ==
* [[Olympia]], në jug.

== Vendndodhja ==
Kryoneri është i vendosur në jug të [[Patra|Patrës]], në lindje-verilindje të [[Pyrgos]], në veri të [[Olympia|Olympias]], në veri të [[Krestena|Krestenës]] dhe lindje-juglindje të [[Amaliada|Amaliadës]].

== Popullsia ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot;
! Viti !! Popullsia 
|-
| 1981 || 210 
|-
| 1991 || 225 
|-
| 2001 || 264 
|}

== Historia ==
[[Great Plague]] që u shfaq ne shekullin e 4-t (1347–1350) se bashku me [[malaria]]n dhe e shkatërroi një pjesë te nmire te popullsisë se Eli.  Banorte e fshatit, Bashta dhe Kaloletsi (Καλολετσή) in the modern municipality of Oleni and Milies in Olympia eliminated the entire population.  Me pas, [[shqiptar]]et e populluan ketë hapësire dhe ishin te ritit ortodoks.

== Origjina e emrit ==

== Ekonomia ==

== Referime ==
{{reflist}}

== Lidhje te jashtme ==
* [http://www.gtp.gr/LocPage.asp?id=4451 Kryoneri GTP Travel Pages]
{{Greqia-cung}}
[[Kategoria:Olympia, Greece]]
[[Kategoria:Populated places in the Elis Prefecture]]</text>
      <sha1>kaeoh7fy8upl8z9boq01xzrsfyyljjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Infobox football biography</title>
    <ns>10</ns>
    <id>107331</id>
    <revision>
      <id>3058150</id>
      <parentid>3027184</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T08:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Vëndi › Vendi</comment>
      <origin>3058150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36073" sha1="3folgdgjgqxxjl0vuebvv9avhj22e2x" xml:space="preserve">{{#invoke:Infobox3cols|infoboxTemplate
| child       = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass   = vcard
| bodystyle   = line-height: 1.2em; max-width: 420px !important;

| title       = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|{{#if:{{{header-color|}}}|&lt;hr style=&quot;color: #202122;background-color: {{if empty|{{{header-color|}}}|transparent}}; height: 3px;&quot; /&gt;|}}&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;{{if empty|{{{embed-header|}}}|Association football career}}&lt;/div&gt;|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| titleclass  = fn
| titlestyle  = line-height: 1.2em; {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes||font-size: 125%}}

| image       = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{upright|}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| caption     = {{{caption|}}}
| captionstyle= padding:0.2em 0 0 0;

| headerstyle = color: #202122;background-color: {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|{{if empty|{{{header-color|}}}|transparent}}|#b0c4de}}; line-height: 1.5em
| labelstyle  = white-space: nowrap; vertical-align: baseline; text-align: left
| datastyle   = white-space: nowrap; vertical-align: baseline;
| datastylea  = white-space: nowrap; vertical-align: baseline;
| datastyleb  = white-space: nowrap; vertical-align: baseline; text-align: right
| datastylec  = white-space: nowrap; vertical-align: baseline; text-align: right

| header1     = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes||{{#if:{{{full_name|}}}{{{fullname|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{height|}}}{{{position|}}}|Të dhënat vetjake}} }}

| label2      = Emri i plotë
| data2       = {{if empty|{{{full_name|}}}|{{{fullname|}}}}}
|extracellstyles=2,3,4,5,6,7,8,9,11=white-space: normal;
| class2      = nickname
| label3      = Birth name
| data3       = {{{birth_name|}}}
| class3      = nickname
| label4      = Data e lindjes
| data4       = {{#invoke:person date|birth}}
| label5      = Vendi i lindjes
| data5       = {{{birth_place|}}}
| class5      = birthplace
| label6      = Data e vdekjes
| data6       = {{#invoke:person date|death}}
| label7      = Vendi i vdekjes
| class7      = deathplace
| data7       = {{{death_place|}}}
| label8      = Gjatësia
| data8       = {{#if:{{{height|}}} | {{#invoke:person height|main|{{{height|}}}|enforce=m|ri=cmin}} }}
| label9      = Pozicioni{{pluralize from text|{{#invoke:Footballer positions|main|{{{position|}}}}}|likely=(s)|plural=s}}
| class9      = role
| data9       = {{#if:{{{position|}}}|{{#invoke:Footballer positions|main|{{{position}}}}}}}

| header10    = {{#if:{{#switch:{{lc:{{{currentclub|}}}}}|n/a|[[n/a]]|na|none|no|unknown|-|–|—|―|free agent|[[free agent]]|unattached|?|retired=|{{{currentclub|}}}}}|Të dhënat e ekipit}}

| label11     = {{Longitem|Ekipi aktual}}
| class11     = org
| data11      = {{#switch:{{lc:{{{currentclub|}}}}}|n/a|[[n/a]]|na|none|no|unknown|-|–|—|―|free agent|[[free agent]]|unattached|?|retired=|{{{currentclub|}}}}}
| label12     = Numri
| data12      = {{#if:{{#switch:{{lc:{{{currentclub|}}}}}|n/a|[[n/a]]|na|none|no|unknown|-|–|—|―|free agent|[[free agent]]|unattached|?|retired=|{{{currentclub|}}}}}|{{#switch:{{lc:{{{clubnumber|}}}}}|n/a|na|none|no|tbd|tbc|tba|unknown|-|–|—|―|?=|{{{clubnumber|}}}}}}}

| header13    = {{#if:{{{youthclubs1|}}}|Karriera me të rinjtë}}

| label14     = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{college1|}}}||{{#if:{{{youthclubs1|}}}|Years}} }}
| data14      = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{college1|}}}||{{#if:{{{youthclubs1|}}}|'''Team'''}} }}

| label15     = {{#if:{{{youthclubs1|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears1|}}}&lt;/span&gt;}}
| data15      = {{{youthclubs1|}}}
| label16     = {{#if:{{{youthclubs2|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears2|}}}&lt;/span&gt;}}
| data16      = {{{youthclubs2|}}}
| label17     = {{#if:{{{youthclubs3|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears3|}}}&lt;/span&gt;}}
| data17      = {{{youthclubs3|}}}
| label18     = {{#if:{{{youthclubs4|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears4|}}}&lt;/span&gt;}}
| data18      = {{{youthclubs4|}}}
| label19     = {{#if:{{{youthclubs5|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears5|}}}&lt;/span&gt;}}
| data19      = {{{youthclubs5|}}}
| label20     = {{#if:{{{youthclubs6|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears6|}}}&lt;/span&gt;}}
| data20      = {{{youthclubs6|}}}
| label21     = {{#if:{{{youthclubs7|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears7|}}}&lt;/span&gt;}}
| data21      = {{{youthclubs7|}}}
| label22     = {{#if:{{{youthclubs8|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears8|}}}&lt;/span&gt;}}
| data22      = {{{youthclubs8|}}}
| label23     = {{#if:{{{youthclubs9|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears9|}}}&lt;/span&gt;}}
| data23      = {{{youthclubs9|}}}
| label24     = {{#if:{{{youthclubs10|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears10|}}}&lt;/span&gt;}}
| data24      = {{{youthclubs10|}}}
| label25     = {{#if:{{{youthclubs11|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears11|}}}&lt;/span&gt;}}
| data25      = {{{youthclubs11|}}}
| label26     = {{#if:{{{youthclubs12|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{youthyears12|}}}&lt;/span&gt;}}
| data26      = {{{youthclubs12|}}}

| header27    = {{#if:{{{college1|}}}|College career}}

| label28     = {{#if:{{{college1|}}}|Years}}
| data28a     = '''Team'''
| data28b     = '''{{abbr|Apps|College appearances}}'''
| data28c     = '''({{abbr|Gls|College goals}})'''

| label29     = {{#if:{{{college1|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{collegeyears1|}}}&lt;/span&gt;}}
| data29a     = {{{college1|}}}
| data29b     = {{{collegecaps1|}}}
| data29c     = {{#if:{{{collegegoals1|}}}|({{{collegegoals1}}})}}
| label30     = {{#if:{{{college2|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{collegeyears2|}}}&lt;/span&gt;}}
| data30a     = {{{college2|}}}
| data30b     = {{{collegecaps2|}}}
| data30c     = {{#if:{{{collegegoals2|}}}|({{{collegegoals2}}})}}
| label31     = {{#if:{{{college3|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{collegeyears3|}}}&lt;/span&gt;}}
| data31a     = {{{college3|}}}
| data31b     = {{{collegecaps3|}}}
| data31c     = {{#if:{{{collegegoals3|}}}|({{{collegegoals3}}})}}
| label32     = {{#if:{{{college4|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{collegeyears4|}}}&lt;/span&gt;}}
| data32a     = {{{college4|}}}
| data32b     = {{{collegecaps4|}}}
| data32c     = {{#if:{{{collegegoals4|}}}|({{{collegegoals4}}})}}

| header33    = {{#if:{{{clubs1|}}}|Karriera me klube*}}

| label34     = {{#if:{{{clubs1|}}}|Vitet}}
| data34a     = '''Ekipi'''
| data34b     = '''{{abbr|Ndsh|Ndeshjet në kampionat}}'''
| data34c     = '''({{abbr|Gola|Gola në kampionat}})'''

| label35     = {{#if:{{{clubs1|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years1|}}}&lt;/span&gt;}}
| data35a     = {{{clubs1|}}}
| data35b     = {{{caps1|}}}
| data35c     = {{#if:{{{goals1|}}}|({{{goals1}}})}}
| label36     = {{#if:{{{clubs2|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years2|}}}&lt;/span&gt;}}
| data36a     = {{{clubs2|}}}
| data36b     = {{{caps2|}}}
| data36c     = {{#if:{{{goals2|}}}|({{{goals2}}})}}
| label37     = {{#if:{{{clubs3|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years3|}}}&lt;/span&gt;}}
| data37a     = {{{clubs3|}}}
| data37b     = {{{caps3|}}}
| data37c     = {{#if:{{{goals3|}}}|({{{goals3}}})}}
| label38     = {{#if:{{{clubs4|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years4|}}}&lt;/span&gt;}}
| data38a     = {{{clubs4|}}}
| data38b     = {{{caps4|}}}
| data38c     = {{#if:{{{goals4|}}}|({{{goals4}}})}}
| label39     = {{#if:{{{clubs5|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years5|}}}&lt;/span&gt;}}
| data39a     = {{{clubs5|}}}
| data39b     = {{{caps5|}}}
| data39c     = {{#if:{{{goals5|}}}|({{{goals5}}})}}
| label40     = {{#if:{{{clubs6|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years6|}}}&lt;/span&gt;}}
| data40a     = {{{clubs6|}}}
| data40b     = {{{caps6|}}}
| data40c     = {{#if:{{{goals6|}}}|({{{goals6}}})}}
| label41     = {{#if:{{{clubs7|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years7|}}}&lt;/span&gt;}}
| data41a     = {{{clubs7|}}}
| data41b     = {{{caps7|}}}
| data41c     = {{#if:{{{goals7|}}}|({{{goals7}}})}}
| label42     = {{#if:{{{clubs8|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years8|}}}&lt;/span&gt;}}
| data42a     = {{{clubs8|}}}
| data42b     = {{{caps8|}}}
| data42c     = {{#if:{{{goals8|}}}|({{{goals8}}})}}
| label43     = {{#if:{{{clubs9|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years9|}}}&lt;/span&gt;}}
| data43a     = {{{clubs9|}}}
| data43b     = {{{caps9|}}}
| data43c     = {{#if:{{{goals9|}}}|({{{goals9}}})}}
| label44     = {{#if:{{{clubs10|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years10|}}}&lt;/span&gt;}}
| data44a     = {{{clubs10|}}}
| data44b     = {{{caps10|}}}
| data44c     = {{#if:{{{goals10|}}}|({{{goals10}}})}}
| label45     = {{#if:{{{clubs11|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years11|}}}&lt;/span&gt;}}
| data45a     = {{{clubs11|}}}
| data45b     = {{{caps11|}}}
| data45c     = {{#if:{{{goals11|}}}|({{{goals11}}})}}
| label46     = {{#if:{{{clubs12|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years12|}}}&lt;/span&gt;}}
| data46a     = {{{clubs12|}}}
| data46b     = {{{caps12|}}}
| data46c     = {{#if:{{{goals12|}}}|({{{goals12}}})}}
| label47     = {{#if:{{{clubs13|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years13|}}}&lt;/span&gt;}}
| data47a     = {{{clubs13|}}}
| data47b     = {{{caps13|}}}
| data47c     = {{#if:{{{goals13|}}}|({{{goals13}}})}}
| label48     = {{#if:{{{clubs14|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years14|}}}&lt;/span&gt;}}
| data48a     = {{{clubs14|}}}
| data48b     = {{{caps14|}}}
| data48c     = {{#if:{{{goals14|}}}|({{{goals14}}})}}
| label49     = {{#if:{{{clubs15|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years15|}}}&lt;/span&gt;}}
| data49a     = {{{clubs15|}}}
| data49b     = {{{caps15|}}}
| data49c     = {{#if:{{{goals15|}}}|({{{goals15}}})}}
| label50     = {{#if:{{{clubs16|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years16|}}}&lt;/span&gt;}}
| data50a     = {{{clubs16|}}}
| data50b     = {{{caps16|}}}
| data50c     = {{#if:{{{goals16|}}}|({{{goals16}}})}}
| label51     = {{#if:{{{clubs17|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years17|}}}&lt;/span&gt;}}
| data51a     = {{{clubs17|}}}
| data51b     = {{{caps17|}}}
| data51c     = {{#if:{{{goals17|}}}|({{{goals17}}})}}
| label52     = {{#if:{{{clubs18|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years18|}}}&lt;/span&gt;}}
| data52a     = {{{clubs18|}}}
| data52b     = {{{caps18|}}}
| data52c     = {{#if:{{{goals18|}}}|({{{goals18}}})}}
| label53     = {{#if:{{{clubs19|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years19|}}}&lt;/span&gt;}}
| data53a     = {{{clubs19|}}}
| data53b     = {{{caps19|}}}
| data53c     = {{#if:{{{goals19|}}}|({{{goals19}}})}}
| label54     = {{#if:{{{clubs20|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years20|}}}&lt;/span&gt;}}
| data54a     = {{{clubs20|}}}
| data54b     = {{{caps20|}}}
| data54c     = {{#if:{{{goals20|}}}|({{{goals20}}})}}
| label55     = {{#if:{{{clubs21|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years21|}}}&lt;/span&gt;}}
| data55a     = {{{clubs21|}}}
| data55b     = {{{caps21|}}}
| data55c     = {{#if:{{{goals21|}}}|({{{goals21}}})}}
| label56     = {{#if:{{{clubs22|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years22|}}}&lt;/span&gt;}}
| data56a     = {{{clubs22|}}}
| data56b     = {{{caps22|}}}
| data56c     = {{#if:{{{goals22|}}}|({{{goals22}}})}}
| label57     = {{#if:{{{clubs23|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years23|}}}&lt;/span&gt;}}
| data57a     = {{{clubs23|}}}
| data57b     = {{{caps23|}}}
| data57c     = {{#if:{{{goals23|}}}|({{{goals23}}})}}
| label58     = {{#if:{{{clubs24|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years24|}}}&lt;/span&gt;}}
| data58a     = {{{clubs24|}}}
| data58b     = {{{caps24|}}}
| data58c     = {{#if:{{{goals24|}}}|({{{goals24}}})}}
| label59     = {{#if:{{{clubs25|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years25|}}}&lt;/span&gt;}}
| data59a     = {{{clubs25|}}}
| data59b     = {{{caps25|}}}
| data59c     = {{#if:{{{goals25|}}}|({{{goals25}}})}}
| label60     = {{#if:{{{clubs26|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years26|}}}&lt;/span&gt;}}
| data60a     = {{{clubs26|}}}
| data60b     = {{{caps26|}}}
| data60c     = {{#if:{{{goals26|}}}|({{{goals26}}})}}
| label61     = {{#if:{{{clubs27|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years27|}}}&lt;/span&gt;}}
| data61a     = {{{clubs27|}}}
| data61b     = {{{caps27|}}}
| data61c     = {{#if:{{{goals27|}}}|({{{goals27}}})}}
| label62     = {{#if:{{{clubs28|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years28|}}}&lt;/span&gt;}}
| data62a     = {{{clubs28|}}}
| data62b     = {{{caps28|}}}
| data62c     = {{#if:{{{goals28|}}}|({{{goals28}}})}}
| label63     = {{#if:{{{clubs29|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years29|}}}&lt;/span&gt;}}
| data63a     = {{{clubs29|}}}
| data63b     = {{{caps29|}}}
| data63c     = {{#if:{{{goals29|}}}|({{{goals29}}})}}
| label64     = {{#if:{{{clubs30|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years30|}}}&lt;/span&gt;}}
| data64a     = {{{clubs30|}}}
| data64b     = {{{caps30|}}}
| data64c     = {{#if:{{{goals30|}}}|({{{goals30}}})}}
| label65     = {{#if:{{{clubs31|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years31|}}}&lt;/span&gt;}}
| data65a     = {{{clubs31|}}}
| data65b     = {{{caps31|}}}
| data65c     = {{#if:{{{goals31|}}}|({{{goals31}}})}}
| label66     = {{#if:{{{clubs32|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years32|}}}&lt;/span&gt;}}
| data66a     = {{{clubs32|}}}
| data66b     = {{{caps32|}}}
| data66c     = {{#if:{{{goals32|}}}|({{{goals32}}})}}
| label67     = {{#if:{{{clubs33|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years33|}}}&lt;/span&gt;}}
| data67a     = {{{clubs33|}}}
| data67b     = {{{caps33|}}}
| data67c     = {{#if:{{{goals33|}}}|({{{goals33}}})}}
| label68     = {{#if:{{{clubs34|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years34|}}}&lt;/span&gt;}}
| data68a     = {{{clubs34|}}}
| data68b     = {{{caps34|}}}
| data68c     = {{#if:{{{goals34|}}}|({{{goals34}}})}}
| label69     = {{#if:{{{clubs35|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years35|}}}&lt;/span&gt;}}
| data69a     = {{{clubs35|}}}
| data69b     = {{{caps35|}}}
| data69c     = {{#if:{{{goals35|}}}|({{{goals35}}})}}
| label70     = {{#if:{{{clubs36|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years36|}}}&lt;/span&gt;}}
| data70a     = {{{clubs36|}}}
| data70b     = {{{caps36|}}}
| data70c     = {{#if:{{{goals36|}}}|({{{goals36}}})}}
| label71     = {{#if:{{{clubs37|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years37|}}}&lt;/span&gt;}}
| data71a     = {{{clubs37|}}}
| data71b     = {{{caps37|}}}
| data71c     = {{#if:{{{goals37|}}}|({{{goals37}}})}}
| label72     = {{#if:{{{clubs38|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years38|}}}&lt;/span&gt;}}
| data72a     = {{{clubs38|}}}
| data72b     = {{{caps38|}}}
| data72c     = {{#if:{{{goals38|}}}|({{{goals38}}})}}
| label73     = {{#if:{{{clubs39|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years39|}}}&lt;/span&gt;}}
| data73a     = {{{clubs39|}}}
| data73b     = {{{caps39|}}}
| data73c     = {{#if:{{{goals39|}}}|({{{goals39}}})}}
| label74     = {{#if:{{{clubs40|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years40|}}}&lt;/span&gt;}}
| data74a     = {{{clubs40|}}}
| data74b     = {{{caps40|}}}
| data74c     = {{#if:{{{goals40|}}}|({{{goals40}}})}}
| label75     = {{#if:{{{clubs41|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years41|}}}&lt;/span&gt;}}
| data75a     = {{{clubs41|}}}
| data75b     = {{{caps41|}}}
| data75c     = {{#if:{{{goals41|}}}|({{{goals41}}})}}
| label76     = {{#if:{{{clubs42|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years42|}}}&lt;/span&gt;}}
| data76a     = {{{clubs42|}}}
| data76b     = {{{caps42|}}}
| data76c     = {{#if:{{{goals42|}}}|({{{goals42}}})}}
| label77     = {{#if:{{{clubs43|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years43|}}}&lt;/span&gt;}}
| data77a     = {{{clubs43|}}}
| data77b     = {{{caps43|}}}
| data77c     = {{#if:{{{goals43|}}}|({{{goals43}}})}}
| label78     = {{#if:{{{clubs44|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years44|}}}&lt;/span&gt;}}
| data78a     = {{{clubs44|}}}
| data78b     = {{{caps44|}}}
| data78c     = {{#if:{{{goals44|}}}|({{{goals44}}})}}
| label79     = {{#if:{{{clubs45|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years45|}}}&lt;/span&gt;}}
| data79a     = {{{clubs45|}}}
| data79b     = {{{caps45|}}}
| data79c     = {{#if:{{{goals45|}}}|({{{goals45}}})}}
| label80     = {{#if:{{{clubs46|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years46|}}}&lt;/span&gt;}}
| data80a     = {{{clubs46|}}}
| data80b     = {{{caps46|}}}
| data80c     = {{#if:{{{goals46|}}}|({{{goals46}}})}}
| label81     = {{#if:{{{clubs47|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years47|}}}&lt;/span&gt;}}
| data81a     = {{{clubs47|}}}
| data81b     = {{{caps47|}}}
| data81c     = {{#if:{{{goals47|}}}|({{{goals47}}})}}
| label82     = {{#if:{{{clubs48|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years48|}}}&lt;/span&gt;}}
| data82a     = {{{clubs48|}}}
| data82b     = {{{caps48|}}}
| data82c     = {{#if:{{{goals48|}}}|({{{goals48}}})}}
| label83     = {{#if:{{{clubs49|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years49|}}}&lt;/span&gt;}}
| data83a     = {{{clubs49|}}}
| data83b     = {{{caps49|}}}
| data83c     = {{#if:{{{goals49|}}}|({{{goals49}}})}}
| label84     = {{#if:{{{clubs50|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years50|}}}&lt;/span&gt;}}
| data84a     = {{{clubs50|}}}
| data84b     = {{{caps50|}}}
| data84c     = {{#if:{{{goals50|}}}|({{{goals50}}})}}
| label85     = {{#if:{{{clubs51|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years51|}}}&lt;/span&gt;}}
| data85a     = {{{clubs51|}}}
| data85b     = {{{caps51|}}}
| data85c     = {{#if:{{{goals51|}}}|({{{goals51}}})}}
| label86     = {{#if:{{{clubs52|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{years52|}}}&lt;/span&gt;}}
| data86a     = {{{clubs52|}}}
| data86b     = {{{caps52|}}}
| data86c     = {{#if:{{{goals52|}}}|({{{goals52}}})}}

| label87     = Gjithsej
| data87b     = {{#if:{{{totalcaps|}}}|'''{{{totalcaps}}}'''}}
| data87c     = {{#if:{{{totalgoals|}}}|'''({{{totalgoals}}})'''}}

| header88    = {{#if:{{{nationalteam1|}}}|Karriera ndërkombëtare{{#if:{{{ntupdate|}}}{{{nationalteam-update|}}}|&lt;sup&gt;‡&lt;/sup&gt; }} }}

| label89     = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{college1|}}}||{{#if:{{{nationalteam1|}}}|Years}} }}
| data89a     = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{college1|}}}||'''Team''' }}
| data89b     = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{college1|}}}||'''{{abbr|Apps|Kombëtarja appearances}}''' }}
| data89c     = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{college1|}}}||'''({{abbr|Gls|Kombëtarja goals}})''' }}

| label90     = {{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/span&gt;}}
| data90a     = {{{nationalteam1|}}}
| data90b     = {{{nationalcaps1|}}}
| data90c     = {{#if:{{{nationalgoals1|}}}|({{{nationalgoals1}}})}}
| label91     = {{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/span&gt;}}
| data91a     = {{{nationalteam2|}}}
| data91b     = {{{nationalcaps2|}}}
| data91c     = {{#if:{{{nationalgoals2|}}}|({{{nationalgoals2}}})}}
| label92     = {{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/span&gt;}}
| data92a     = {{{nationalteam3|}}}
| data92b     = {{{nationalcaps3|}}}
| data92c     = {{#if:{{{nationalgoals3|}}}|({{{nationalgoals3}}})}}
| label93     = {{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/span&gt;}}
| data93a     = {{{nationalteam4|}}}
| data93b     = {{{nationalcaps4|}}}
| data93c     = {{#if:{{{nationalgoals4|}}}|({{{nationalgoals4}}})}}
| label94     = {{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/span&gt;}}
| data94a     = {{{nationalteam5|}}}
| data94b     = {{{nationalcaps5|}}}
| data94c     = {{#if:{{{nationalgoals5|}}}|({{{nationalgoals5}}})}}
| label95     = {{#if:{{{nationalteam6|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears6|}}}&lt;/span&gt;}}
| data95a     = {{{nationalteam6|}}}
| data95b     = {{{nationalcaps6|}}}
| data95c     = {{#if:{{{nationalgoals6|}}}|({{{nationalgoals6}}})}}
| label96     = {{#if:{{{nationalteam7|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears7|}}}&lt;/span&gt;}}
| data96a     = {{{nationalteam7|}}}
| data96b     = {{{nationalcaps7|}}}
| data96c     = {{#if:{{{nationalgoals7|}}}|({{{nationalgoals7}}})}}
| label97     = {{#if:{{{nationalteam8|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears8|}}}&lt;/span&gt;}}
| data97a     = {{{nationalteam8|}}}
| data97b     = {{{nationalcaps8|}}}
| data97c     = {{#if:{{{nationalgoals8|}}}|({{{nationalgoals8}}})}}
| label98     = {{#if:{{{nationalteam9|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears9|}}}&lt;/span&gt;}}
| data98a     = {{{nationalteam9|}}}
| data98b     = {{{nationalcaps9|}}}
| data98c     = {{#if:{{{nationalgoals9|}}}|({{{nationalgoals9}}})}}
| label99     = {{#if:{{{nationalteam10|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{nationalyears10|}}}&lt;/span&gt;}}
| data99a     = {{{nationalteam10|}}}
| data99b     = {{{nationalcaps10|}}}
| data99c     = {{#if:{{{nationalgoals10|}}}|({{{nationalgoals10}}})}}

| header100   = {{#if:{{{managerclubs1|}}}|Karriera si trajner}}

| label101    = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{college1|}}}{{{youthclubs1|}}}||{{#if:{{{managerclubs1|}}}|Years}} }}
| data101     = {{#if:{{{clubs1|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{college1|}}}{{{youthclubs1|}}}||{{#if:{{{managerclubs1|}}}|'''Team'''}} }}

| label102    = {{#if:{{{managerclubs1|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears1|}}}&lt;/span&gt;}}
| data102     = {{{managerclubs1|}}}
| label103    = {{#if:{{{managerclubs2|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears2|}}}&lt;/span&gt;}}
| data103     = {{{managerclubs2|}}}
| label104    = {{#if:{{{managerclubs3|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears3|}}}&lt;/span&gt;}}
| data104     = {{{managerclubs3|}}}
| label105    = {{#if:{{{managerclubs4|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears4|}}}&lt;/span&gt;}}
| data105     = {{{managerclubs4|}}}
| label106    = {{#if:{{{managerclubs5|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears5|}}}&lt;/span&gt;}}
| data106     = {{{managerclubs5|}}}
| label107    = {{#if:{{{managerclubs6|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears6|}}}&lt;/span&gt;}}
| data107     = {{{managerclubs6|}}}
| label108    = {{#if:{{{managerclubs7|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears7|}}}&lt;/span&gt;}}
| data108     = {{{managerclubs7|}}}
| label109    = {{#if:{{{managerclubs8|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears8|}}}&lt;/span&gt;}}
| data109     = {{{managerclubs8|}}}
| label110    = {{#if:{{{managerclubs9|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears9|}}}&lt;/span&gt;}}
| data110     = {{{managerclubs9|}}}
| label111    = {{#if:{{{managerclubs10|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears10|}}}&lt;/span&gt;}}
| data111     = {{{managerclubs10|}}}
| label112    = {{#if:{{{managerclubs11|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears11|}}}&lt;/span&gt;}}
| data112     = {{{managerclubs11|}}}
| label113    = {{#if:{{{managerclubs12|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears12|}}}&lt;/span&gt;}}
| data113     = {{{managerclubs12|}}}
| label114    = {{#if:{{{managerclubs13|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears13|}}}&lt;/span&gt;}}
| data114     = {{{managerclubs13|}}}
| label115    = {{#if:{{{managerclubs14|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears14|}}}&lt;/span&gt;}}
| data115     = {{{managerclubs14|}}}
| label116    = {{#if:{{{managerclubs15|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears15|}}}&lt;/span&gt;}}
| data116     = {{{managerclubs15|}}}
| label117    = {{#if:{{{managerclubs16|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears16|}}}&lt;/span&gt;}}
| data117     = {{{managerclubs16|}}}
| label118    = {{#if:{{{managerclubs17|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears17|}}}&lt;/span&gt;}}
| data118     = {{{managerclubs17|}}}
| label119    = {{#if:{{{managerclubs18|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears18|}}}&lt;/span&gt;}}
| data119     = {{{managerclubs18|}}}
| label120    = {{#if:{{{managerclubs19|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears19|}}}&lt;/span&gt;}}
| data120     = {{{managerclubs19|}}}
| label121    = {{#if:{{{managerclubs20|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears20|}}}&lt;/span&gt;}}
| data121     = {{{managerclubs20|}}}
| label122    = {{#if:{{{managerclubs21|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears21|}}}&lt;/span&gt;}}
| data122     = {{{managerclubs21|}}}
| label123    = {{#if:{{{managerclubs22|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears22|}}}&lt;/span&gt;}}
| data123     = {{{managerclubs22|}}}
| label124    = {{#if:{{{managerclubs23|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears23|}}}&lt;/span&gt;}}
| data124     = {{{managerclubs23|}}}
| label125    = {{#if:{{{managerclubs24|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears24|}}}&lt;/span&gt;}}
| data125     = {{{managerclubs24|}}}
| label126    = {{#if:{{{managerclubs25|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears25|}}}&lt;/span&gt;}}
| data126     = {{{managerclubs25|}}}
| label127    = {{#if:{{{managerclubs26|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears26|}}}&lt;/span&gt;}}
| data127     = {{{managerclubs26|}}}
| label128    = {{#if:{{{managerclubs27|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears27|}}}&lt;/span&gt;}}
| data128     = {{{managerclubs27|}}}
| label129    = {{#if:{{{managerclubs28|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears28|}}}&lt;/span&gt;}}
| data129     = {{{managerclubs28|}}}
| label130    = {{#if:{{{managerclubs29|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears29|}}}&lt;/span&gt;}}
| data130     = {{{managerclubs29|}}}
| label131    = {{#if:{{{managerclubs30|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears30|}}}&lt;/span&gt;}}
| data131     = {{{managerclubs30|}}}
| label132    = {{#if:{{{managerclubs31|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears31|}}}&lt;/span&gt;}}
| data132     = {{{managerclubs31|}}}
| label133    = {{#if:{{{managerclubs32|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears32|}}}&lt;/span&gt;}}
| data133     = {{{managerclubs32|}}}
| label134    = {{#if:{{{managerclubs33|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears33|}}}&lt;/span&gt;}}
| data134     = {{{managerclubs33|}}}
| label135    = {{#if:{{{managerclubs34|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears34|}}}&lt;/span&gt;}}
| data135     = {{{managerclubs34|}}}
| label136    = {{#if:{{{managerclubs35|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears35|}}}&lt;/span&gt;}}
| data136     = {{{managerclubs35|}}}
| label137    = {{#if:{{{managerclubs36|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears36|}}}&lt;/span&gt;}}
| data137     = {{{managerclubs36|}}}
| label138    = {{#if:{{{managerclubs37|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears37|}}}&lt;/span&gt;}}
| data138     = {{{managerclubs37|}}}
| label139    = {{#if:{{{managerclubs38|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears38|}}}&lt;/span&gt;}}
| data139     = {{{managerclubs38|}}}
| label140    = {{#if:{{{managerclubs39|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears39|}}}&lt;/span&gt;}}
| data140     = {{{managerclubs39|}}}
| label141    = {{#if:{{{managerclubs40|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears40|}}}&lt;/span&gt;}}
| data141     = {{{managerclubs40|}}}
| label142    = {{#if:{{{managerclubs41|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears41|}}}&lt;/span&gt;}}
| data142     = {{{managerclubs41|}}}
| label143    = {{#if:{{{managerclubs42|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears42|}}}&lt;/span&gt;}}
| data143     = {{{managerclubs42|}}}
| label144    = {{#if:{{{managerclubs43|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears43|}}}&lt;/span&gt;}}
| data144     = {{{managerclubs43|}}}
| label145    = {{#if:{{{managerclubs44|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears44|}}}&lt;/span&gt;}}
| data145     = {{{managerclubs44|}}}
| label146    = {{#if:{{{managerclubs45|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears45|}}}&lt;/span&gt;}}
| data146     = {{{managerclubs45|}}}
| label147    = {{#if:{{{managerclubs46|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears46|}}}&lt;/span&gt;}}
| data147     = {{{managerclubs46|}}}
| label148    = {{#if:{{{managerclubs47|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears47|}}}&lt;/span&gt;}}
| data148     = {{{managerclubs47|}}}
| label149    = {{#if:{{{managerclubs48|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears48|}}}&lt;/span&gt;}}
| data149     = {{{managerclubs48|}}}
| label150    = {{#if:{{{managerclubs49|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears49|}}}&lt;/span&gt;}}
| data150     = {{{managerclubs49|}}}
| label151    = {{#if:{{{managerclubs50|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears50|}}}&lt;/span&gt;}}
| data151     = {{{managerclubs50|}}}
| label152    = {{#if:{{{managerclubs51|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears51|}}}&lt;/span&gt;}}
| data152     = {{{managerclubs51|}}}
| label153    = {{#if:{{{managerclubs52|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears52|}}}&lt;/span&gt;}}
| data153     = {{{managerclubs52|}}}
| label154    = {{#if:{{{managerclubs53|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears53|}}}&lt;/span&gt;}}
| data154     = {{{managerclubs53|}}}
| label155    = {{#if:{{{managerclubs54|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears54|}}}&lt;/span&gt;}}
| data155     = {{{managerclubs54|}}}
| label156    = {{#if:{{{managerclubs55|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears55|}}}&lt;/span&gt;}}
| data156     = {{{managerclubs55|}}}
| label157    = {{#if:{{{managerclubs56|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears56|}}}&lt;/span&gt;}}
| data157     = {{{managerclubs56|}}}
| label158    = {{#if:{{{managerclubs57|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears57|}}}&lt;/span&gt;}}
| data158     = {{{managerclubs57|}}}
| label159    = {{#if:{{{managerclubs58|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears58|}}}&lt;/span&gt;}}
| data159     = {{{managerclubs58|}}}
| label160    = {{#if:{{{managerclubs59|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears59|}}}&lt;/span&gt;}}
| data160     = {{{managerclubs59|}}}
| label161    = {{#if:{{{managerclubs60|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears60|}}}&lt;/span&gt;}}
| data161     = {{{managerclubs60|}}}
| label162    = {{#if:{{{managerclubs61|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears61|}}}&lt;/span&gt;}}
| data162     = {{{managerclubs61|}}}
| label163    = {{#if:{{{managerclubs62|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears62|}}}&lt;/span&gt;}}
| data163     = {{{managerclubs62|}}}
| label164    = {{#if:{{{managerclubs63|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears63|}}}&lt;/span&gt;}}
| data164     = {{{managerclubs63|}}}
| label165    = {{#if:{{{managerclubs64|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears64|}}}&lt;/span&gt;}}
| data165     = {{{managerclubs64|}}}
| label166    = {{#if:{{{managerclubs65|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears65|}}}&lt;/span&gt;}}
| data166     = {{{managerclubs65|}}}
| label167    = {{#if:{{{managerclubs66|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears66|}}}&lt;/span&gt;}}
| data167     = {{{managerclubs66|}}}
| label168    = {{#if:{{{managerclubs67|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears67|}}}&lt;/span&gt;}}
| data168     = {{{managerclubs67|}}}
| label169    = {{#if:{{{managerclubs68|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears68|}}}&lt;/span&gt;}}
| data169     = {{{managerclubs68|}}}
| label170    = {{#if:{{{managerclubs69|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears69|}}}&lt;/span&gt;}}
| data170     = {{{managerclubs69|}}}
| label171    = {{#if:{{{managerclubs70|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears70|}}}&lt;/span&gt;}}
| data171     = {{{managerclubs70|}}}
| label172    = {{#if:{{{managerclubs71|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears71|}}}&lt;/span&gt;}}
| data172     = {{{managerclubs71|}}}
| label173    = {{#if:{{{managerclubs72|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears72|}}}&lt;/span&gt;}}
| data173     = {{{managerclubs72|}}}
| label174    = {{#if:{{{managerclubs73|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears73|}}}&lt;/span&gt;}}
| data174     = {{{managerclubs73|}}}
| label175    = {{#if:{{{managerclubs74|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears74|}}}&lt;/span&gt;}}
| data175     = {{{managerclubs74|}}}
| label176    = {{#if:{{{managerclubs75|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears75|}}}&lt;/span&gt;}}
| data176     = {{{managerclubs75|}}}
| label177    = {{#if:{{{managerclubs76|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears76|}}}&lt;/span&gt;}}
| data177     = {{{managerclubs76|}}}
| label178    = {{#if:{{{managerclubs77|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears77|}}}&lt;/span&gt;}}
| data178     = {{{managerclubs77|}}}
| label179    = {{#if:{{{managerclubs78|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears78|}}}&lt;/span&gt;}}
| data179     = {{{managerclubs78|}}}
| label180    = {{#if:{{{managerclubs79|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears79|}}}&lt;/span&gt;}}
| data180     = {{{managerclubs79|}}}
| label181    = {{#if:{{{managerclubs80|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;{{{manageryears80|}}}&lt;/span&gt;}}
| data181     = {{{managerclubs80|}}}

| header182   = {{Infobox medal templates
 |title  = Medaljet
 |medals = {{{medaltemplates|}}}
 |expand = {{yesno|{{{medaltemplates-expand|}}}}}
 }}

| data183     = {{#if:{{{module|}}}|&lt;nowiki /&gt;
{{{!}} style=&quot;text-align:left; width:100%; margin:0; border-spacing:0; line-height: normal&quot;
{{!}}-
{{!}}
{{{module|}}}
{{!}}}
}}
| belowstyle  = color:darkslategray; 
| below       = {{br separated entries
 | 1 = {{#if:{{{clubs1|}}}|&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Club domestic league appearances and goals{{#if:{{{pcupdate|}}}{{{club-update|}}}|&amp;nbsp;as of {{if empty|{{{pcupdate|}}}|{{{club-update}}}}}}} }}
 | 2 = {{#if:{{{ntupdate|}}}{{{nationalteam-update|}}}|‡ Kombëtarja caps and goals as of {{if empty|{{{ntupdate|}}}|{{{nationalteam-update}}}}} }}
 }}
}}&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{height|}}}|{{main other|{{#invoke:Check height|main|{{{height}}}|metric=m|cat=Pages using infobox football biography with height issues}}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{clubnumber|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:String|match|s={{#invoke:String|replace|source={{{clubnumber}}}|pattern=%c'&quot;`UNIQ%-%-ref%-.-%-QINU`&quot;'%c|replace=|plain=false}}|pattern=^[1-9]%d?$|nomatch=n}}|n|{{main other|[[Category:Pages using infobox football biography with invalid clubnumber]]}}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes||{{Wikidata image|1={{{image|}}}|2={{{nocat_wdimage|}}} }} }}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{module|}}}|{{main other|[[Category:Pages using infobox football biography with a module]]}}}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox football biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox football biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;| alt | birth_date | birth_name | birth_place | caption | club-update | clubnumber | currentclub | death_date | death_place | embed | embed-header | full_name | fullname | header-color | height | image | image_size | medaltemplates | medaltemplates-expand | module | name | nationalteam-update | nocat_wdimage | ntupdate | pcupdate | position | upright
| regexp1 = youthyears[1-9] | regexp2 = youthclubs[1-9]
| regexp3 = youthyears1[0-2] | regexp4 = youthclubs1[0-2]
| regexp5 = collegeyears[1-4] | regexp6 = college[1-4] | regexp7 = collegecaps[1-4] | regexp8 = collegegoals[1-4]
| regexp9 = years[1-9] | regexp10 = clubs[1-9] | regexp11 = caps[1-9] | regexp12 = goals[1-9]
| regexp13 = years[1-4][%d] | regexp14 = clubs[1-4][%d] | regexp15 = caps[1-4][%d] | regexp16 = goals[1-4][%d]
| regexp17 = years5[0-2] | regexp18 = clubs5[0-2] | regexp19 = caps5[0-2] | regexp20 = goals5[0-2]
| totalcaps | totalgoals
| regexp21 = nationalyears[1-9] | regexp22 = nationalteam[1-9] | regexp23 = nationalcaps[1-9] | regexp24 = nationalgoals[1-9]
| nationalyears10 | nationalteam10 | nationalcaps10 | nationalgoals10
| regexp25 = manageryears[1-9] | regexp26 = managerclubs[1-9]
| regexp27 = manageryears[1-7][%d] | regexp28 = managerclubs[1-7][%d]
| manageryears80 | managerclubs80
}}&lt;/includeonly&gt;{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox football biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox football biography with conflicting parameters}}
| full_name; fullname 
| pcupdate; club-update 
| ntupdate; nationalteam-update 
}}&lt;noinclude&gt;
{{Dokumentim}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3folgdgjgqxxjl0vuebvv9avhj22e2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përbindëshi Shpaget-fluturues</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127926</id>
    <revision>
      <id>3057960</id>
      <parentid>1941651</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1198</id>
      </contributor>
      <comment>Materiali multimedial [[c:File:FSM_Logo.svg|FSM_Logo.svg]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Flying_Spaghetti_Monster_icon_(black).svg|Flying_Spaghetti_Monster_icon_(black).svg]] nga përdoruesi [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] me a</comment>
      <origin>3057960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1540" sha1="hdg9vjtyhkjoy11jmbgeclrxcj8vul0" xml:space="preserve">[[Skeda:Flying Spaghetti Monster icon (black).svg|parapamje|Simboli i pastafarianizmit]]

'''Përbindëshi Shpaget-fluturues''' (angl. Flying Spagheti Monster) është hyjnia e fesë parodike Kisha e Përbindëshit Shpaget-fluturues apo pastafarianizmit, një lëvizje satirike në internet që promovon një vështrim komik të fesë dhe kundërshton mësimin e projektimit inteligjent dhe kreacionizmit në shkollat ​​publike. Edhe pse pasuesit e pastafarianizmit thonë se ajo është një fe e vërtetë, përgjithësisht pranohet nga mediet si një fe-parodi.

Përbindëshi Shpaget-flutures është përmendur për herë të parë në vitin 2005 në një letër të hapur të Bobby Henderson, i cili protestonte kundër përpjekjeve të Bordit të Arsimit të Shtetit të Kanzasit për të futur konceptin e projektimit inteligjent në shkollat ​​publike.

Henderson me parodi e përqeshë kreacionizmin, duke shprehur besim në krijesën mbinatyrore fluturuese që krijoi botën, dhe i përngjanë shpagetave dhe qyfteve. Pasi që Hendersoni botoi letrën në faqen e tij në internet, Përbindëshi Shpagetë-fluturues u bë shpejt fenomen në internet dhe një simbol kundër futjes së kreacionizmit në arsimin publik.

Ata që &quot;besojnë&quot; në Përbindëshin Shpaget-fluturues kryesisht janë ateistë të cilët tallen në mënyrë satirike me fetë. Në SHBA pastafarianizmi është i regjistruar si një komunitet fetar.

== Lidhje të jashtme ==

* [http://www.venganza.org/ Faqja e pastafarianizmit]

[[Kategoria:Fe]]</text>
      <sha1>hdg9vjtyhkjoy11jmbgeclrxcj8vul0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Addshore</title>
    <ns>3</ns>
    <id>133544</id>
    <revision>
      <id>3058144</id>
      <parentid>3014735</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Addshore</username>
        <id>50126</id>
      </contributor>
      <origin>3058144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="439" sha1="97whwzh477a3vxcf2gb93yamzc1ijwj" xml:space="preserve">&lt;div style='min-height: 57px; border: 1px solid #aaaaaa; background-color: #f9f9f9; width: 50%; margin: 0 auto 1em auto; padding: .2em; text-align: justify; color:#000;'&gt;
&lt;div style='float: left'&gt;[[File:Wikipedia-logo-v2-sq.svg|50px|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div style='margin-left: 60px'&gt;This page can be found at '''[[:meta:User talk:Addshore|meta:User talk:Addshore]]'''.&lt;br /&gt;''This is an [[meta:Soft redirect|interwiki redirect]]''.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>97whwzh477a3vxcf2gb93yamzc1ijwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Klein Muçi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>137905</id>
    <revision>
      <id>3057939</id>
      <parentid>3057932</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sockpuppet i dyshuar */ Përgjigje</comment>
      <origin>3057939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181272" sha1="r2uw7krs984on6rwybk11gkz8zjck9x" xml:space="preserve">{{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}}

==Stampa:Infobox Komunat franceze==

Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name &quot;module&quot; as the template must be waiting for &quot;moduli&quot;. I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria &quot;Faqet me harta&quot;|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST)
::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST)
:::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly.
:::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time.
:::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST)
::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST)
:::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST)
::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST)
:::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST)

==Stampa:Carte communes limitrophes==
It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST)
::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! We have recently updated the whole infrastructure related to French location templates, as we said we would do. Tell me if you notice anything unusual. Cheerio! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2026 14:36 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18 maj 2026 22:21 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) ==

Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin &quot;Redakto/Edit&quot; (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST)

== Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova ==

Greetings Mr. Klein Muçi 

Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance.  Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania

ALBANIAN Governmental Agency

https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies.

'''Institutin Topografik të Ushtris'''ë

Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy

https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps

see also

https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps


The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]].

https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true

Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as &quot;2007 20 CM&quot; or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations.

Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece.

•          Neutrality: Removes unsubstantiated &quot;Albanian perspectives&quot; of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti).

•          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone.

Thank you for your attention, Mr.  Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter.

Facts are Sacred Comments are Free


[[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST)

:@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings,
:I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized.
:In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well.
:Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST)

== Sharat ==

hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&amp;#126;2026-31112-89|&amp;#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&amp;#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST)

:@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25 maj 2026 23:52 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) ==

Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Eni.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Sukthi.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Durrës&lt;/span&gt;]]'''&lt;sup&gt;[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''Shqiptar'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; 28 maj 2026 02:54 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST)
:Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Eni.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Sukthi.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Durrës&lt;/span&gt;]]'''&lt;sup&gt;[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''Shqiptar'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; 1 qershor 2026 17:21 (CEST)

== This Month in Education: May 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 5 • May 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities|Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30604297 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1 qershor 2026 23:08 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== Books &amp; Bytes – Issue 74 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; &lt;div style = &quot;font-size: 1.5em; margin: 0 100px&quot;&gt; [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]&lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt; &lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''The Wikipedia Library''': ''Books &amp; Bytes''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt; Issue 74, March–April 2026 &lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em&quot;&gt; 
* New partnership: Swissdox
* User survey results
&lt;big&gt;'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''&lt;/big&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;small&gt;Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&amp;oldid=30576650 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8 qershor 2026 23:29 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15 qershor 2026 18:48 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 qershor 2026 15:05 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== This Month in Education: June 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 6 • June 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/&quot;25x25 Project – Celebrating Wikipedia&quot; in Córdoba, Argentina|&quot;25x25 Project – Celebrating Wikipedia&quot; in Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30725833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29 qershor 2026 13:47 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 korrik 2026 15:56 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) ==

Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ?

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 korrik 2026 18:11 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) ==

Përshëndetje!

Sapo rishkrova plotësisht artikullin &quot;Mehmet Konjuhi&quot;, por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar?

Çfarë ndryshova dhe pse:

1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864.

2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht:
- &quot;Jugoslovenska država i Albanci&quot;, vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup
- Vladan Jovanović, &quot;Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929&quot;, Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46
- Pavle Dželetović Ivanov, &quot;Kačaci Kosova i Metohije&quot;, Beograd 1990, f. 153–154
- Bujar Dugolli &amp; Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020

3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen.

Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur.

Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST)

== Books &amp; Bytes – Issue 75 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; &lt;div style = &quot;font-size: 1.5em; margin: 0 100px&quot;&gt; [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]&lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt; &lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''The Wikipedia Library''': ''Books &amp; Bytes''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt; Issue 75, May–June 2026 &lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em&quot;&gt; 
* New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers
* Tech tip: Expired partnerships
&lt;big&gt;'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''&lt;/big&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;small&gt;Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&amp;oldid=30816481 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21 korrik 2026 07:46 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) ==

Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 korrik 2026 20:49 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== This Month in Education: July 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 7 • July 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30838310 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3 gusht 2026 21:46 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== redaktimet e Smallem-it ==

Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 4 gusht 2026 17:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 gusht 2026 22:45 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17 gusht 2026 23:03 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== Growth/Newsletters/36 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]]

''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.''

=== Recent releases ===

====Account creation experiments====

Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results.

* An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]])
* A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) 
*A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]]
*We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a &quot;reveal password&quot; option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase).

====Revise Tone structured task====
[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone.
In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality.
The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration.
[[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis.

====Automated mentor list cleanup====
Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees).
Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active.
We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]].

====Growth features for Wikidata====

Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel.

=== Work in progress ===
[[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]]

====Home====
The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage.
Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment.

=== Research ===

The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community:

* [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]]
* [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] 

''&lt;small&gt;'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].&lt;/small&gt;''
&lt;/div&gt; 18 gusht 2026 15:17 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&amp;oldid=30870183 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24 gusht 2026 22:45 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks.

'''Updates for editors'''
* The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28.
* At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors.
* Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates for technical contributors'''
* The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service.

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31 gusht 2026 22:52 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== This Month in Education: August 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 8 • August 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30917014 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7 shtator 2026 20:43 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

== The Wikipedia Adventure ==
Hej Klein, kur te kesh kohe, si mund ta kthejme The Wikipedia Adventure. Nuk e kuptova cfare ka ndodhe, a mund te riperdoret perkthimi qe ishte? Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 10 shtator 2026 21:34 (CEST)

:E tërë arkitektura e TWA është fshirë pasi përmbante faqe shumë të vjetëruara që sillnin probleme me kodin. Vetë EnWiki ka vite që nuk e përdor. Do të shoh nëse mund të rikrijojmë ndonjë version të ngjashëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2026 11:04 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14 shtator 2026 17:30 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== Books &amp; Bytes – Issue 76 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; &lt;div style = &quot;font-size: 1.5em; margin: 0 100px&quot;&gt; [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]&lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt; &lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''The Wikipedia Library''': ''Books &amp; Bytes''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt; Issue 76, July–August 2026 &lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em&quot;&gt; 
* New partnership: The Chronicle of Higher Education
* New Partnership Manager joins the team
* Spotlight: TWL page on Meta
&lt;big&gt;'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2026|Read the full newsletter]]'''&lt;/big&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;small&gt;Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 23 shtator 2026 13:45 (CEST)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&amp;oldid=31063353 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-39&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Updates for editors'''
* The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|&quot;Suggestion mode&quot; Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing &quot;experimental&quot; edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe.
* A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]].
* The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias.
* After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Updates for technical contributors'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 shtator 2026 13:55 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-40&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]].
* Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section.
* New magic words &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].  For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual.
* On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28 shtator 2026 12:48 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== This Month in Education: September 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 9 • September 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp &amp; Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp &amp; Team Building 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library &amp; Information Science course|Wikidata integration in the Library &amp; Information Science course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow &amp; Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow &amp; Learnings]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=31092240 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 tetor 2026 22:19) ==
pershendetje 

dua te publikoj artikullin e krenarit me patjeter. si mundem me ndihmon dot te lutem? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 22:19 (CEST)

:Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]]!
:Besoj se bëhet fjalë për artikullin e Krenar Dungës. Personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të ndihmojë më shumë në këtë drejtim, si një administrator që merret me përmbajtjen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2026 11:35 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-41&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.

'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. 
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

5 tetor 2026 20:51 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== Redaktim ==
Pershendetje i nderuar! Nese keni mundesi a mundeni ta kotrolloni dhe redaktoni biografine e Qendrim Rijanit pasi qe ka disa ndryshme qe presim redaktim. [[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]] ([[Përdoruesi diskutim:W41ter Wh!t3|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:48 (CEST)

:@[[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]], përshëndetje! Mbase @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ose @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të jenë përdorues më të përshtatshëm për t'u marrë me kontrollin. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:10 (CEST)
::{{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 20:09 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-42&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;Miller2026-1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]

'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 tetor 2026 09:39 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31142468 --&gt;

== Sockpuppet i dyshuar ==
Kërkoj hapjen e një hetimi Sockpuppet Investigation (SPI) për llogaritë [[Përdoruesi:AdemHalimi007]], [[Përdoruesi:Ilmihajdini]] dhe [[Përdoruesi:DemiPrinCe007]], me qëllim që të verifikohet nëse ato kontrollohen nga i njëjti person. Kërkoj që, nëse konsiderohet e arsyeshme, një përdorues me privilegjin CheckUser të kryejë kontrollet përkatëse, në përputhje me politikat e Wikipedia-s për privatësinë dhe përdorimin e shumë llogarive kjo nëse mund të kryhet sa më shpejt, ka filluar përsëri krijimi i artikujve me qëllim komercial/reklamues nga llogari të shumfishta që dyshoj se nga i njëjti person (në veçanti për biografi të personave nga rrjeti shoqëror [[TikTok]], të cilëve aktualish i'u mungon shquarësia për të pasur artikull siç e kam cekur më detajisht te diskutimi i mëparshëm poshtë). Po të vë në dijeni se sipas llogarive të tij në internet, vet Adem Halimi ka nofkën DemiPrince, figurë e njohur për ofrimin e shërbimeve me qëllim përfitimi komercial, i cili tani po krijon artikuj në WikiShqip për klientët e tij (gjë që në vetvete bie ndesh me parimet dhe politikat e Wikipedias, dhe është konflikt interesi i padiskutueshëm - COI), që në këtë rast direkt shfaq dyshime. Diskutim i ndërlidhur me temën që mund të jetë relevant: [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur Ri-krijimi i artikujve të grisur], unë pata bllokur llogarinë AdemHalimi007 për 14 ditë, pasi ai vazhdonte krijimin e faqeve reklamuese edhe pas njoftimeve disa herë. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 03:07 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], përshëndetje! SqWiki, si komunitet i vogël, nuk ka Checkuser të vetin. Duhet kryer një kërkesë në Meta te faqja [[m:Steward requests/Checkuser|Steward requests/Checkuser]]. Udhëzimet për kryerjen e kërkesës gjenden brenda faqes. Nëse nevojitet aprovimi im paraprak për nisjen e kërkesës, unë jam dakord. Mund të shprehen dhe administratorët e tjerë më tutje meqe i ke etiketuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:08 (CEST)
::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] e kuptoj shqetesimin. Edhe une jam dakord per nisjen e kerkeses per hetimin e llogarive. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 tetor 2026 13:06 (CEST)
:::Faleminderit Klein dhe Vyolltsa për këshillën dhe mbështetje, kërkesën e parashtrova [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests këtu]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 22:30 (CEST)
::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests kemi konfirmimin] se 4 llogari janë të ndërlidhura, 4 llogari kukull të të njëjtit person. Manipulim përmes llogarive të shumëfishta. Pres të ndërmerren veprime nga ju në këtë rast, sipas kërkesës që parashtrova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 23:55 (CEST)
:::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], @[[Përdoruesi:Ilmihajdini|Ilmihajdini]], @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]], llogaritë e shumëfishta të padeklaruara, sidomos ato krijuar në rastet e shpëtimit të saksioneve të bllokimit, janë të ndaluara. Të lutem, &lt;u&gt;mund të ndërpresësh të gjitha redaktimet&lt;/u&gt; nga cilado prej tyre e të na sqarosh në lidhje me këtë? Do të propozoja rikthimin e tyre deri në një sqarim të dytë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:22 (CEST)
::::::Pershendetje i nderuar jo nuk jena i njejti person mund ta vertetojm qysh te kini qef [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:25 (CEST)
:::::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], te kërkesa e fundit në arkivin në Meta [[m:Steward requests/Checkuser/2026-10]] gjendet pikërisht konfirmimi teknik i kryer nga një kontrollues i huaj, i pavarur, me anë të hulumtimit të IP-ve që llogaritë përdoren nga i njëjti individ. Nëse pretendon se konfirmimi është i gabuar duhet të diskutosh me kontrolluesin në fjalë për ndryshimin e atij vendimi. Në të kundërt, të ftoj të ndalosh përdorimin e llogarive të shumëfishta dhe të dialogosh hap pas hapi me administratorët @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] për shquarësinë e artikujve që po krijon (të cilat gjithashtu po krijohen në mënyrën e gabuar, për shembull, mbiemrat e biografive nisin përgjithësisht me shkronjë të vogël). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:35 (CEST)
Në atë rast [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein]], unë kam një propozim për [[Përdoruesi:AdemHalimi007|përdoruesin]]: 
*Të zgjedhë njërën nga 4 llogaritë që dëshiron të mbajë. Llogaria e zgjedhur nuk duhet të përdorë emër të kombinuar me një nofkë komerciale, pasi përfaqëson një biznes.
*3 Llogaritë e mbetura të bllokohen përgjithmonë.
*Të mos përdorë që nga tani më shumë se 1, të vetmen llogari në Wikipedia.
*Të mos përdorë Inteligjencë Artificiale në diskutime.
*T’i ndalohet krijimi i artikujve biografikë për shqiptarë (biografi shqiptare) për një periudhë të caktuar (të paktën 1 vit), lejohen biografitë e huaja.
Përdoruesi ta rilexojë atë që kemi diskutuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur këtu] dhe t’i respektojë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Politika_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB politikat] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Udh%C3%ABzime_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB udhëzimet], të cilat vlejnë njësoj për të gjithë ne, pa përjashtime. Në këtë mënyrë do mundej me korrektësi të vazhdojë redaktimin, pa kryer dëme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 00:39 (CEST)

:3 llogaritë e përmendura më sipër janë bllokuar nga krijimi i faqeve të reja deri në përfundimin e diskutimeve të hapura. Dëshmia e Checkuser ngre shqetësim. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 tetor 2026 09:18 (CEST)

::Mirë. Në rast mosreagimi deri në 7 ditë, 3 llogaritë e tjera të bllokohen përhershëm, kurse kjo me të cilën komunikon përdoruesi mund të vazhdojë aktivitetin, me kusht që nuk shkelen parimet e më sipërme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 17 tetor 2026 19:17 (CEST)
:::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nëse nuk gabohem, përdoruesi në fjalë i ka shkruar tashmë @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] por nuk ka marrë përgjigje ende. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 tetor 2026 11:11 (CEST)
::::Po, tani pas njoftimit nga ti e pashë. Të presim Arbrin që të merr një vendim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 18 tetor 2026 14:10 (CEST)

== Stampa:Infobox snooker player ==
A mund të kontrolloni nëse kjo [[Stampa:Infobox snooker player|stampë]] është e saktë apo jo? [[Përdoruesi:Qendrimi15|Qendrimi15]] ([[Përdoruesi diskutim:Qendrimi15|diskutimet]]) 16 tetor 2026 19:27 (CEST)

:Po, do të merrem së shpejti. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 tetor 2026 11:11 (CEST)</text>
      <sha1>r2uw7krs984on6rwybk11gkz8zjck9x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058006</id>
      <parentid>3057939</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdemHalimi007</username>
        <id>193506</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sockpuppet i dyshuar */ Përgjigje</comment>
      <origin>3058006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181720" sha1="14bv6sid3u9mlr0e3yl2p7a3hqz8jeo" xml:space="preserve">{{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}}

==Stampa:Infobox Komunat franceze==

Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name &quot;module&quot; as the template must be waiting for &quot;moduli&quot;. I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria &quot;Faqet me harta&quot;|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST)
::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST)
:::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly.
:::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time.
:::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST)
::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST)
:::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST)
::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST)
:::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST)

==Stampa:Carte communes limitrophes==
It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST)
::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! We have recently updated the whole infrastructure related to French location templates, as we said we would do. Tell me if you notice anything unusual. Cheerio! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2026 14:36 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18 maj 2026 22:21 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) ==

Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin &quot;Redakto/Edit&quot; (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST)

== Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova ==

Greetings Mr. Klein Muçi 

Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance.  Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania

ALBANIAN Governmental Agency

https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies.

'''Institutin Topografik të Ushtris'''ë

Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy

https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps

see also

https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps


The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]].

https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true

Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as &quot;2007 20 CM&quot; or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations.

Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece.

•          Neutrality: Removes unsubstantiated &quot;Albanian perspectives&quot; of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti).

•          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone.

Thank you for your attention, Mr.  Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter.

Facts are Sacred Comments are Free


[[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST)

:@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings,
:I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized.
:In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well.
:Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST)

== Sharat ==

hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&amp;#126;2026-31112-89|&amp;#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&amp;#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST)

:@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25 maj 2026 23:52 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) ==

Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Eni.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Sukthi.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Durrës&lt;/span&gt;]]'''&lt;sup&gt;[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''Shqiptar'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; 28 maj 2026 02:54 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST)
:Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Eni.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;Sukthi.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;Durrës&lt;/span&gt;]]'''&lt;sup&gt;[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''Shqiptar'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; 1 qershor 2026 17:21 (CEST)

== This Month in Education: May 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 5 • May 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities|Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30604297 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1 qershor 2026 23:08 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== Books &amp; Bytes – Issue 74 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; &lt;div style = &quot;font-size: 1.5em; margin: 0 100px&quot;&gt; [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]&lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt; &lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''The Wikipedia Library''': ''Books &amp; Bytes''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt; Issue 74, March–April 2026 &lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em&quot;&gt; 
* New partnership: Swissdox
* User survey results
&lt;big&gt;'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''&lt;/big&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;small&gt;Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&amp;oldid=30576650 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8 qershor 2026 23:29 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15 qershor 2026 18:48 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 qershor 2026 15:05 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== This Month in Education: June 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 6 • June 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/&quot;25x25 Project – Celebrating Wikipedia&quot; in Córdoba, Argentina|&quot;25x25 Project – Celebrating Wikipedia&quot; in Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30725833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29 qershor 2026 13:47 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 korrik 2026 15:56 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) ==

Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ?

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 korrik 2026 18:11 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) ==

Përshëndetje!

Sapo rishkrova plotësisht artikullin &quot;Mehmet Konjuhi&quot;, por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar?

Çfarë ndryshova dhe pse:

1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864.

2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht:
- &quot;Jugoslovenska država i Albanci&quot;, vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup
- Vladan Jovanović, &quot;Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929&quot;, Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46
- Pavle Dželetović Ivanov, &quot;Kačaci Kosova i Metohije&quot;, Beograd 1990, f. 153–154
- Bujar Dugolli &amp; Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020

3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen.

Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur.

Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST)

== Books &amp; Bytes – Issue 75 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; &lt;div style = &quot;font-size: 1.5em; margin: 0 100px&quot;&gt; [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]&lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt; &lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''The Wikipedia Library''': ''Books &amp; Bytes''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt; Issue 75, May–June 2026 &lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em&quot;&gt; 
* New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers
* Tech tip: Expired partnerships
&lt;big&gt;'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''&lt;/big&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;small&gt;Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&amp;oldid=30816481 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21 korrik 2026 07:46 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) ==

Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 korrik 2026 20:49 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== This Month in Education: July 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 7 • July 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30838310 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3 gusht 2026 21:46 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== redaktimet e Smallem-it ==

Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 4 gusht 2026 17:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 gusht 2026 22:45 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17 gusht 2026 23:03 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== Growth/Newsletters/36 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]]

''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.''

=== Recent releases ===

====Account creation experiments====

Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results.

* An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]])
* A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) 
*A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]]
*We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a &quot;reveal password&quot; option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase).

====Revise Tone structured task====
[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone.
In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality.
The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration.
[[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis.

====Automated mentor list cleanup====
Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees).
Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active.
We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]].

====Growth features for Wikidata====

Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel.

=== Work in progress ===
[[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]]

====Home====
The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage.
Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment.

=== Research ===

The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community:

* [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]]
* [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] 

''&lt;small&gt;'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].&lt;/small&gt;''
&lt;/div&gt; 18 gusht 2026 15:17 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&amp;oldid=30870183 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24 gusht 2026 22:45 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks.

'''Updates for editors'''
* The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28.
* At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors.
* Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates for technical contributors'''
* The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service.

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31 gusht 2026 22:52 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== This Month in Education: August 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 8 • August 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30917014 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7 shtator 2026 20:43 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

== The Wikipedia Adventure ==
Hej Klein, kur te kesh kohe, si mund ta kthejme The Wikipedia Adventure. Nuk e kuptova cfare ka ndodhe, a mund te riperdoret perkthimi qe ishte? Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 10 shtator 2026 21:34 (CEST)

:E tërë arkitektura e TWA është fshirë pasi përmbante faqe shumë të vjetëruara që sillnin probleme me kodin. Vetë EnWiki ka vite që nuk e përdor. Do të shoh nëse mund të rikrijojmë ndonjë version të ngjashëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2026 11:04 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14 shtator 2026 17:30 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== Books &amp; Bytes – Issue 76 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; &lt;div style = &quot;font-size: 1.5em; margin: 0 100px&quot;&gt; [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]&lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt; &lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''The Wikipedia Library''': ''Books &amp; Bytes''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt; Issue 76, July–August 2026 &lt;/div&gt; &lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em&quot;&gt; 
* New partnership: The Chronicle of Higher Education
* New Partnership Manager joins the team
* Spotlight: TWL page on Meta
&lt;big&gt;'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2026|Read the full newsletter]]'''&lt;/big&gt; &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; &lt;small&gt;Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 23 shtator 2026 13:45 (CEST)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&amp;oldid=31063353 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-39&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Updates for editors'''
* The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|&quot;Suggestion mode&quot; Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing &quot;experimental&quot; edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe.
* A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]].
* The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias.
* After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Updates for technical contributors'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 shtator 2026 13:55 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-40&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]].
* Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section.
* New magic words &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].  For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual.
* On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28 shtator 2026 12:48 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== This Month in Education: September 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 9 • September 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp &amp; Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp &amp; Team Building 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library &amp; Information Science course|Wikidata integration in the Library &amp; Information Science course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow &amp; Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow &amp; Learnings]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=31092240 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 tetor 2026 22:19) ==
pershendetje 

dua te publikoj artikullin e krenarit me patjeter. si mundem me ndihmon dot te lutem? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 22:19 (CEST)

:Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]]!
:Besoj se bëhet fjalë për artikullin e Krenar Dungës. Personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të ndihmojë më shumë në këtë drejtim, si një administrator që merret me përmbajtjen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2026 11:35 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-41&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.

'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. 
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

5 tetor 2026 20:51 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== Redaktim ==
Pershendetje i nderuar! Nese keni mundesi a mundeni ta kotrolloni dhe redaktoni biografine e Qendrim Rijanit pasi qe ka disa ndryshme qe presim redaktim. [[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]] ([[Përdoruesi diskutim:W41ter Wh!t3|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:48 (CEST)

:@[[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]], përshëndetje! Mbase @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ose @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të jenë përdorues më të përshtatshëm për t'u marrë me kontrollin. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:10 (CEST)
::{{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 20:09 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-42&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;Miller2026-1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]

'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 tetor 2026 09:39 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31142468 --&gt;

== Sockpuppet i dyshuar ==
Kërkoj hapjen e një hetimi Sockpuppet Investigation (SPI) për llogaritë [[Përdoruesi:AdemHalimi007]], [[Përdoruesi:Ilmihajdini]] dhe [[Përdoruesi:DemiPrinCe007]], me qëllim që të verifikohet nëse ato kontrollohen nga i njëjti person. Kërkoj që, nëse konsiderohet e arsyeshme, një përdorues me privilegjin CheckUser të kryejë kontrollet përkatëse, në përputhje me politikat e Wikipedia-s për privatësinë dhe përdorimin e shumë llogarive kjo nëse mund të kryhet sa më shpejt, ka filluar përsëri krijimi i artikujve me qëllim komercial/reklamues nga llogari të shumfishta që dyshoj se nga i njëjti person (në veçanti për biografi të personave nga rrjeti shoqëror [[TikTok]], të cilëve aktualish i'u mungon shquarësia për të pasur artikull siç e kam cekur më detajisht te diskutimi i mëparshëm poshtë). Po të vë në dijeni se sipas llogarive të tij në internet, vet Adem Halimi ka nofkën DemiPrince, figurë e njohur për ofrimin e shërbimeve me qëllim përfitimi komercial, i cili tani po krijon artikuj në WikiShqip për klientët e tij (gjë që në vetvete bie ndesh me parimet dhe politikat e Wikipedias, dhe është konflikt interesi i padiskutueshëm - COI), që në këtë rast direkt shfaq dyshime. Diskutim i ndërlidhur me temën që mund të jetë relevant: [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur Ri-krijimi i artikujve të grisur], unë pata bllokur llogarinë AdemHalimi007 për 14 ditë, pasi ai vazhdonte krijimin e faqeve reklamuese edhe pas njoftimeve disa herë. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 03:07 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], përshëndetje! SqWiki, si komunitet i vogël, nuk ka Checkuser të vetin. Duhet kryer një kërkesë në Meta te faqja [[m:Steward requests/Checkuser|Steward requests/Checkuser]]. Udhëzimet për kryerjen e kërkesës gjenden brenda faqes. Nëse nevojitet aprovimi im paraprak për nisjen e kërkesës, unë jam dakord. Mund të shprehen dhe administratorët e tjerë më tutje meqe i ke etiketuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:08 (CEST)
::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] e kuptoj shqetesimin. Edhe une jam dakord per nisjen e kerkeses per hetimin e llogarive. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 tetor 2026 13:06 (CEST)
:::Faleminderit Klein dhe Vyolltsa për këshillën dhe mbështetje, kërkesën e parashtrova [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests këtu]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 22:30 (CEST)
::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests kemi konfirmimin] se 4 llogari janë të ndërlidhura, 4 llogari kukull të të njëjtit person. Manipulim përmes llogarive të shumëfishta. Pres të ndërmerren veprime nga ju në këtë rast, sipas kërkesës që parashtrova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 23:55 (CEST)
:::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], @[[Përdoruesi:Ilmihajdini|Ilmihajdini]], @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]], llogaritë e shumëfishta të padeklaruara, sidomos ato krijuar në rastet e shpëtimit të saksioneve të bllokimit, janë të ndaluara. Të lutem, &lt;u&gt;mund të ndërpresësh të gjitha redaktimet&lt;/u&gt; nga cilado prej tyre e të na sqarosh në lidhje me këtë? Do të propozoja rikthimin e tyre deri në një sqarim të dytë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:22 (CEST)
::::::Pershendetje i nderuar jo nuk jena i njejti person mund ta vertetojm qysh te kini qef [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:25 (CEST)
:::::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], te kërkesa e fundit në arkivin në Meta [[m:Steward requests/Checkuser/2026-10]] gjendet pikërisht konfirmimi teknik i kryer nga një kontrollues i huaj, i pavarur, me anë të hulumtimit të IP-ve që llogaritë përdoren nga i njëjti individ. Nëse pretendon se konfirmimi është i gabuar duhet të diskutosh me kontrolluesin në fjalë për ndryshimin e atij vendimi. Në të kundërt, të ftoj të ndalosh përdorimin e llogarive të shumëfishta dhe të dialogosh hap pas hapi me administratorët @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] për shquarësinë e artikujve që po krijon (të cilat gjithashtu po krijohen në mënyrën e gabuar, për shembull, mbiemrat e biografive nisin përgjithësisht me shkronjë të vogël). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:35 (CEST)
Në atë rast [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein]], unë kam një propozim për [[Përdoruesi:AdemHalimi007|përdoruesin]]: 
*Të zgjedhë njërën nga 4 llogaritë që dëshiron të mbajë. Llogaria e zgjedhur nuk duhet të përdorë emër të kombinuar me një nofkë komerciale, pasi përfaqëson një biznes.
*3 Llogaritë e mbetura të bllokohen përgjithmonë.
*Të mos përdorë që nga tani më shumë se 1, të vetmen llogari në Wikipedia.
*Të mos përdorë Inteligjencë Artificiale në diskutime.
*T’i ndalohet krijimi i artikujve biografikë për shqiptarë (biografi shqiptare) për një periudhë të caktuar (të paktën 1 vit), lejohen biografitë e huaja.
Përdoruesi ta rilexojë atë që kemi diskutuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur këtu] dhe t’i respektojë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Politika_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB politikat] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Udh%C3%ABzime_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB udhëzimet], të cilat vlejnë njësoj për të gjithë ne, pa përjashtime. Në këtë mënyrë do mundej me korrektësi të vazhdojë redaktimin, pa kryer dëme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 00:39 (CEST)

:3 llogaritë e përmendura më sipër janë bllokuar nga krijimi i faqeve të reja deri në përfundimin e diskutimeve të hapura. Dëshmia e Checkuser ngre shqetësim. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 tetor 2026 09:18 (CEST)

::Mirë. Në rast mosreagimi deri në 7 ditë, 3 llogaritë e tjera të bllokohen përhershëm, kurse kjo me të cilën komunikon përdoruesi mund të vazhdojë aktivitetin, me kusht që nuk shkelen parimet e më sipërme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 17 tetor 2026 19:17 (CEST)
:::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nëse nuk gabohem, përdoruesi në fjalë i ka shkruar tashmë @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] por nuk ka marrë përgjigje ende. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 tetor 2026 11:11 (CEST)
::::Po, tani pas njoftimit nga ti e pashë. Të presim Arbrin që të merr një vendim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 18 tetor 2026 14:10 (CEST)
:::::Un kam reaguar me nalt sepse un dhe ilmi hajdini sjem i njejti person falemnderit ndersa un perdori llogarin adem halimi dhe demi prince por gjithmon krijoj vetem me njerin accont emra qe ja vlen me qen ne wikipedia por spe kuptoj nga ana juv qe nuk ka korigjine por veten direk gervisje nuk eshte korrekte falemnderit. [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 18 tetor 2026 21:56 (CEST)

== Stampa:Infobox snooker player ==
A mund të kontrolloni nëse kjo [[Stampa:Infobox snooker player|stampë]] është e saktë apo jo? [[Përdoruesi:Qendrimi15|Qendrimi15]] ([[Përdoruesi diskutim:Qendrimi15|diskutimet]]) 16 tetor 2026 19:27 (CEST)

:Po, do të merrem së shpejti. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 tetor 2026 11:11 (CEST)</text>
      <sha1>14bv6sid3u9mlr0e3yl2p7a3hqz8jeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2013 në film</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146833</id>
    <revision>
      <id>3057982</id>
      <parentid>3021777</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126873" sha1="9c8lhxlafm6788r2ii54oao4h0gmm6v" xml:space="preserve">{{AVF|2013}}

Më poshtë janë renditur filmat më fitimprurës të vitit 2013 dhe filmat kryesorë të shfaqura në kinematë e të gjithë botës

== Filmat më fitimprurës ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto; margin:auto;&quot;
|+ Filmat më fitim-prurës të vitit 2013&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&amp;yr=2013&amp;p=.htm|title=2013 Worldwide Grosses|work=[[Box Office Mojo]]|language=en|accessdate=23 gusht 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! Renditja!! Titulli !! Studioja !! Të Ardhurat botërore
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''1.'''
| ''[[Iron Man 3]]''
| [[Marvel Studios]] 
| $1,215,439,994
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''2.'''
| ''[[Frozen (2013)|Frozen]]''
| [[Walt Disney Pictures|Disney]] / [[Walt Disney Animation Studios]]
| $1,169,244,858
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''3.'''
| ''[[Despicable Me 2]]''
| [[Universal Pictures|Universal]] / [[Illumination Entertainment|Illumination]]
| $970,761,885
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''4.'''
| ''[[The Hobbit: The Desolation of Smaug]]''
| [[Warner Bros.]] / [[New Line Cinema|New Line]] / [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]]
| $952,863,104
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''5.'''
| ''[[The Hunger Games: Catching Fire]]''
| [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]]
| $864,565,663
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''6.'''
| ''[[Fast &amp; Furious 6]]''
| Universal
| $788,679,850
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''7.'''
| ''[[Monsters University]]''
| Disney / [[Pixar]]
| $743,559,607
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''8.'''
| ''[[Gravity (film)|Gravity]]''
| Warner Bros.
| $716,384,951
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''9.'''
| ''[[Man of Steel (film)|Man of Steel]]''
| Warner Bros. / [[Legendary Pictures|Legendary]]
| $668,045,518
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;| '''10.'''
| ''[[Thor: The Dark World]]''
| Marvel Studios
| $644,783,140
|}

== Filmat kryesorë ==

=== janar - mars ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#b0e0e6; text-align:center;color:#000&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Hapja
! style=&quot;width:17%;&quot;| Titulli
! style=&quot;width:16%;&quot;| Studioja
! Kasta dhe aktorët
! style=&quot;width:10%;&quot;| Zhanri
! Ref.
|-
! rowspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffa07a; textcolor:#000;color:#000&quot;|J&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 1
| ''[[Movie 43]]'' || [[Relativity Media]] || Patrik Forsberg (regjizor/skenarist); [[Elizabeth Banks]], [[Steven Brill (skenarist)|Steven Brill]], [[Steve Carr]], [[Rusty Cundieff]], James Duffy, [[Griffin Dunne]], [[Peter Farrelly]], [[James Gunn]], [[Bob Odenkirk]], [[Brett Ratner]], Jonathan van Tulleken (regjizorë); Steve Baker, Will Carlough, Matt Portenoy, [[Greg Pritikin]], [[Rocky Russo]], [[Jeremy Sosenko]], Elizabeth Wright Shapiro (skenariste); [[Elizabeth Banks]], [[Kristen Bell]], [[Halle Berry]], [[Leslie Bibb]], [[Kate Bosworth]], [[Gerard Butler]], [[Josh Duhamel]], [[Anna Faris]], [[Richard Gere]], [[Terrence Howard]], [[Hugh Jackman]], [[Johnny Knoxville]], [[Justin Long]], [[Christopher Mintz-Plasse]], [[Liev Schreiber]], [[Seann William Scott]], [[Emma Stone]], [[Jason Sudeikis]], [[Uma Thurman]], [[Naomi Watts]], [[Kate Winslet]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Movie 43|url=http://www.imdb.com/title/tt1333125|work=IMDb.com|publisher=IMDb|language=en|accessdate=2014-05-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Best Offer]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Giuseppe Tornatore]] (regjizor/skenarist); [[Geoffrey Rush]], [[Jim Sturgess]], [[Donald Sutherland]], [[Sylvia Hoeks]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Best Offer|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=111859|accessdate=2013-12-05|archive-date=22 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122073540/http://www.comingsoon.net/films.php?id=111859|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 4
| ''[[Texas Chainsaw 3D]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[John Luessenhop]] (regjizor); Kirsten Elms, [[Adam Marcus]], Debra Sullivan (skenari); [[Alexandra Daddario]], Dan Yeager, [[Tremaine Neverson]], [[Tania Raymonde]], [[Thom Barry]], [[Paul Rae]], [[Bill Moseley]] || Horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=77377|title=Texas Chainsaw 3D|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-04-12|archive-date=11 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111160416/http://www.comingsoon.net/films.php?id=77377|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 8
| ''[[The Grandmaster (film)|The Grandmaster]]'' || Block 2 Pictures / Jet Tone Films || [[Wong Kar-wai]] (regjizor/skenarist); [[Tony Leung Chiu-Wai|Tony Leung]], [[Zhang Ziyi]], [[Chang Chen]], [[Zhao Benshan]], [[Song Hye-kyo]], Wang Qingxiang || Aksion, Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.berlinale.de/en/presse/pressemitteilungen/alle/Alle-Detail_16084.html|title=The Grandmaster|publisher=Berlinale.de|language=en|accessdate=2013-02-22|archive-date=22 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121222051327/http://www.berlinale.de/en/presse/pressemitteilungen/alle/Alle-Detail_16084.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 11
| ''[[A Haunted House (film)|A Haunted House]]'' || [[Open Road Films]] || Michael Tiddes (regjizor); [[Marlon Wayans]], Rick Alvarez (skenari); Marlon Wayans, [[Essence Atkins]], [[Cedric the Entertainer]], [[Nick Swardson]], [[David Koechner]], [[Dave Sheridan]] || Komedi, horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=87046|title=A Haunted House|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-10-06|archive-date=11 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111160208/http://www.comingsoon.net/films.php?id=87046|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Gangster Squad]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Ruben Fleischer]] (regjisor); [[Will Beall]] (skenari); [[Josh Brolin]], [[Ryan Gosling]], [[Nick Nolte]], [[Emma Stone]], [[Sean Penn]] || Aksion, krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=51376|title=Gangster Squad|language=en|publisher=ComingSoon.net|accessdate=2011-09-29|archive-date=13 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113150941/http://www.comingsoon.net/films.php?id=51376|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 16
| ''[[Warm Bodies (film)|Warm Bodies]]'' || [[Summit Entertainment]] || [[Jonathan Levine]] (regjizor/skenarist); [[Nicholas Hoult]], [[Teresa Palmer]], [[Rob Corddry]], [[Dave Franco]], [[Analeigh Tipton]], [[Cory Hardrict]], [[John Malkovich]] || Komedi, horror, romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Warm Bodies|url=http://www.imdb.com/title/tt1588173|work=IMDb.com|publisher=IMDb|language=en|accessdate=2014-05-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 17
| ''[[Hansel and Gretel: Witch Hunters]]'' || [[Paramount Pictures]] / [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]] / [[MTV Films]] || [[Tommy Wirkola]] (regjizor/skenarist); [[Dante Harper]] (skenari); [[Jeremy Renner]], [[Gemma Arterton]], [[Famke Janssen]], [[Peter Stormare]], [[Thomas Mann]], [[Derek Mears]] || Aksion, fantazi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hanselandgretelmovie.com/_apps/releasedates/release-dates.html|title=Hansel and Gretel: Witch Hunters|language=en|publisher=hanselandgretelmovie.com|accessdate=2013-04-28|archive-date=6 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606201507/http://www.hanselandgretelmovie.com/_apps/releasedates/release-dates.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 18
| ''[[Broken City (film)|Broken City]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Hughes brothers|Allen Hughes]] (regjisor); Brian Tucker (skenari); [[Mark Wahlberg]], [[Russell Crowe]], [[Catherine Zeta-Jones]], [[Jeffrey Wright]], [[Barry Pepper]] || Krim, dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=46876|title=Broken City|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-10-27|archive-date=11 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111141453/http://www.comingsoon.net/films.php?id=46876|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Mama (film)|Mama]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || Andrés Muschietti (regjizor/skenarist); [[Neil Cross]], Barbara Muschietti (skenari); [[Jessica Chastain]], [[Nikolaj Coster-Waldau]], [[Megan Charpentier]], Isabelle Nélisse, [[Daniel Kash]], Javier Botet, Jane Moffat || Horror, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=80014|title=Mama|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-08-12|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117164548/http://www.comingsoon.net/films.php?id=80014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Last Stand (film)|The Last Stand]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Kim Ji-woon]] (regjisor); Andrew Knauer, [[Jeffrey Nachmanoff]] (skenari); [[Arnold Schwarzenegger]], [[Forest Whitaker]], [[Johnny Knoxville]], [[Rodrigo Santoro]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=76103|title=The Last Stand|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-07-20|archive-date=11 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111154436/http://www.comingsoon.net/films.php?id=76103|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 25
| ''[[Parker (film)|Parker]]'' || [[FilmDistrict]] || [[Taylor Hackford]] (regjisor); John McLaughlin (skenari); [[Jason Statham]], [[Jennifer Lopez]] || Krim, aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=76591|title=Parker|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-08-06|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227042444/http://www.comingsoon.net/films.php?id=76591|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 31
| ''[[A Good Day to Die Hard]]'' || [[20th Century Fox]] || [[John Moore]] (regjisor); [[Skip Woods]] (skenari); [[Bruce Willis]], [[Jai Courtney]], [[Sebastian Koch]], Rasha Bukvić, [[Cole Hauser]], [[Yuliya Snigir]] || Aksion, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=63534|title=A Good Day to Die Hard|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-10-12|archive-date=11 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111141458/http://www.comingsoon.net/films.php?id=63534|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
! rowspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:thistle; textcolor:#000;color:#000&quot;|S&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;H&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;K&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;U&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;T
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 1
| ''[[Bullet to the Head]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Walter Hill]] (regjisor/skenarist); [[Alessandro Camon]] (skenari); [[Sylvester Stallone]], [[Sung Kang]], [[Sarah Shahi]], [[Adewale Akinnuoye-Agbaje]], [[Christian Slater]], [[Jason Mamoa]] || Krim, aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=73900|title=Bullet to the Head|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-04-07|archive-date=29 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121229064726/http://www.comingsoon.net/films.php?id=73900|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || Tom Elkins (regjisor); Dave Coggeshall (skenari); [[Abigail Spencer]], [[Chad Michael Murray]], [[Katee Sackhoff]], [[Emily Alyn Lind]], [[Cicely Tyson]] || Horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=65200|title=Haunting in Connecticut 2|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2013-02-01|archive-date=16 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130216123408/http://www.comingsoon.net/films.php?id=65200|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 7
| ''[[Journey to the West: Conquering the Demons]]'' || [[Huayi Brothers]] / [[China Film Group]] || [[Stephen Chow]], [[Derek Kwok]] (regjisor); [[Huang Bo]], [[Shu Qi]], [[Wen Zhang]], [[Show Luo]], [[Chrissie Chau]] || Aksion, komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/china-box-office-stephen-chow-420299|title=Journey to the West|publisher=HollywoodReporter.com|language=en|accessdate=2013-02-22|first=Clarence|last=Tsui}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 8
| ''[[I Give It a Year]]'' || [[Working Title Films]] || [[Dan Mazer]] (regjisor/skenarist); [[Rose Byrne]], [[Rafe Spall]], [[Anna Faris]], [[Simon Baker]], [[Stephen Merchant]], [[Minnie Driver]] [[Jason Flemyng]], [[Olivia Colman]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=I Give It a Year|publisher=www.bbfc.co.uk|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/i-give-it-year-2013-3|language=en|accessdate=2013-04-18|archive-date=12 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212062801/http://www.bbfc.co.uk/releases/i-give-it-year-2013-3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Identity Thief]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Seth Gordon]] (regjisor); [[Steve Conrad]], [[Craig Mazin]] (skenari); [[Jason Bateman]], [[Melissa McCarthy]] || Aksion, komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Identity Thief|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=81067|accessdate=2012-03-02|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117232624/http://www.comingsoon.net/films.php?id=81067|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Side Effects (film)|Side Effects]]'' || [[Open Road Films]] || [[Steven Soderbergh]] (regjisor); [[Scott Z. Burns]] (skenari); [[Jude Law]], [[Rooney Mara]], [[Catherine Zeta-Jones]], [[Channing Tatum]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Bitter Pill|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=84696|accessdate=2011-04-16|archive-date=28 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228183744/http://www.comingsoon.net/films.php?id=84696|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Top Gun|Top Gun 3D]]'' || [[Paramount Pictures]] || [[Tony Scott]] (regjisor); [[Jim Cash]], [[Jack Epps, Jr.]] (skenari); [[Tom Cruise]], [[Kelly McGillis]], [[Val Kilmer]], [[Anthony Edwards]], [[Tom Skerritt]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top Gun 3D|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=97961|accessdate=2011-04-16|archive-date=25 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121225020837/http://www.comingsoon.net/films.php?id=97961|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 14
| ''[[Beautiful Creatures (film)|Beautiful Creatures]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Richard LaGravenese]] (regjisor/skenarist); [[Alden Ehrenreich]], [[Alice Englert]], [[Jeremy Irons]], [[Viola Davis]], [[Emmy Rossum]], [[Thomas Mann]], [[Emma Thompson]], [[Eileen Atkins]], [[Margo Martindale]], [[Zoey Deutch]], Tiffany Boone || Fantazi, romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=86589|title=Beautiful Creatures|language=en|publisher=ComingSoon.net|accessdate=2012-02-15|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226181450/http://www.comingsoon.net/films.php?id=86589|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Safe Haven (film)|Safe Haven]]'' || [[Relativity Media]] || [[Lasse Hallström]] (regjisor); [[Dana Stevens]], [[Leslie Bohem]] (skenari); [[Julianne Hough]], [[Josh Duhamel]], [[David Lyons]], [[Cobie Smulders]] || Dramë, romancë ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Safe Haven|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=68597|accessdate=2011-02-02|archive-date=29 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121229064030/http://www.comingsoon.net/films.php?id=68597|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; text-color:#000;color:#000&quot;| 15
| ''[[Escape from Planet Earth]]'' || [[The Weinstein Company]] || Cal Brunker (regjisor/skenarist); [[Bob Barlen]] (skenari); [[Brendan Fraser]], [[Sarah Jessica Parker]], [[Rob Corddry]], [[William Shatner]], [[Craig Robinson]], [[Jessica Alba]], [[George Lopez]], [[Jane Lynch]], [[Sofía Vergara]], [[Jonathan Morgan Heit]], [[Ricky Gervais]], [[Steve Zahn]] || Komedi, familjar, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=80575|language=en|title=Escape from Planet Earth|publisher=ComingSoon.net|accessdate=2012-01-19|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227234636/http://www.comingsoon.net/films.php?id=80575|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; text-color:#000;color:#000&quot;| 22
| ''[[Dark Skies (film)|Dark Skies]]'' || [[Dimension Films]] || [[Scott Charles Stewart]] (regjisor/skenarist); [[Keri Russell]], [[Josh Hamilton]], [[Dakota Goyo]], Kadan Rockett, [[J. K. Simmons]] || Horror, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=89656|title=Dark Skies|language=en|publisher=ComingSoon.net|accessdate=2012-09-19|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226184415/http://www.comingsoon.net/films.php?id=89656|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Snitch (film)|Snitch]]'' || [[Summit Entertainment]] || Ric Roman Waugh (regjisor/skenarist); [[Justin Haythe]] (skenari); [[Dwayne Johnson]], [[Barry Pepper]], [[Susan Sarandon]], [[Benjamin Bratt]], [[Jon Bernthal]], [[Michael Kenneth Williams]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=22960|title=Snitch|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-09-19|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226182759/http://www.comingsoon.net/films.php?id=22960|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
! rowspan=&quot;28&quot; style=&quot;text-align:center; background:#98fb98; textcolor:#000;color:#000&quot;|M&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;S
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 1
| ''[[21 &amp; Over (film)|21 &amp; Over]]'' || [[Relativity Media]] || [[Jon Lucas]], [[Scott Moore]] (regjisor/skenarist); [[Justin Chon]], [[Miles Teller]], [[Skylar Astin]], [[Sarah Wright]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=78125|title=21 and Over|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-04-09|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226181915/http://www.comingsoon.net/films.php?id=78125|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Jack the Giant Slayer]]'' || [[Warner Bros.]] / [[New Line Cinema]] || [[Bryan Singer]] (regjisor); Dan Studney, Darren Lemke, [[Christopher McQuarrie]] (skenari); [[Nicholas Hoult]], [[Eleanor Tomlinson]], [[Ewan McGregor]], [[Stanley Tucci]], [[Ian McShane]], [[John Kassir]] || Aksion, fantazi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=51733|title=Jack the Giant Killer|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-04-03|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227233449/http://www.comingsoon.net/films.php?id=51733|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Stoker (film)|Stoker]]'' || [[Fox Searchlight Pictures]] || [[Park Chan-wook]] (regjisor); [[Wentworth Miller]] (skenari); [[Mia Wasikowska]], [[Matthew Goode]], [[Nicole Kidman]], [[Dermot Mulroney]], [[Jacki Weaver]] || Triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=67337|title=Stoker|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-07-17|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226191727/http://www.comingsoon.net/films.php?id=67337|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Last Exorcism Part II]]'' || [[CBS Films]] || [[Ed Gass-Donnelly]] (regjisor/skenarist); Damien Chazelle (skenari); [[Ashley Bell]], [[Julia Garner]], [[Spencer Treat Clark]], David Jensen, Tarra Riggs, [[Louis Herthum]], [[Muse Watson]] || Horror, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=81355|title=The Last Exorcism Part II|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-07-17|archive-date=13 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113014953/http://www.comingsoon.net/films.php?id=81355|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 8
| ''[[Dead Man Down]]'' || [[FilmDistrict]] || [[Niels Arden Oplev]] (regjisor); [[J. H. Wyman]] (skenari); [[Colin Farrell]], [[Noomi Rapace]], [[Dominic Cooper]], [[Terrence Howard]], [[Isabelle Huppert]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dead Man Down|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=83835|accessdate=2012-06-21|archive-date=1 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130101031946/http://www.comingsoon.net/films.php?id=83835|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Emperor (film)|Emperor]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] / [[Roadside AttrAksions]] || [[Peter Webber]] (regjisor); Vera Blasi, [[David Klass]] (skenari); [[Tommy Lee Jones]], [[Matthew Fox]], [[Eriko Hatsune]], [[Toshiyuki Nishida]], [[Masatoshi Nakamura]], [[Kaori Momoi]], Colin Moy || Dramë, luftë ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=emperor.htm|title=Emperor|publisher=BoxOffice Mojo.com|language=en|accessdate=2013-03-11}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Oz the Great and Powerful]]'' || [[Walt Disney Pictures]] / [[Joe Roth|Roth Films]] || [[Sam Raimi]] (regjisor); [[David Lindsay-Abaire]], Mitchell Kapner (skenari); [[James Franco]], [[Mila Kunis]], [[Rachel Weisz]], [[Michelle Williams (actress)|Michelle Williams]], [[Zach Braff]], [[Bill Cobbs]], [[Joey King]], [[Tony Cox (actor)|Tony Cox]] || Fantazi, aventurë, familjar ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.deadline.com/2011/05/disney-sets-oz-the-great-and-powerful-for-march-08-2013/|title=Disney Sets Oz|publisher=Deadline.com|language=en|accessdate=2011-05-25}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 15
| ''[[The Call (film)|The Call]]'' || [[TriStar Pictures]] || [[Brad Anderson]] (regjisor); Richard D'Ovidio (skenari); [[Halle Berry]], [[Abigail Breslin]], [[Morris Chestnut]], [[Michael Eklund]], [[Michael Imperioli]], [[David Otunga]] || Mister || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=76838|title=The Call|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-10-10|archive-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106235536/http://www.comingsoon.net/films.php?id=76838|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Incredible Burt Wonderstone]]'' || [[Warner Bros.]] / [[New Line Cinema]] || [[Don Scardino]] (regjisor); [[Chad Kultgen]], [[John Francis Daley]], [[Jonathan M. Goldstein]] (skenari); [[Steve Carell]], [[Steve Buscemi]], [[Olivia Wilde]], [[Alan Arkin]], [[James Gandolfini]], [[Jim Carrey]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=70112|title=The Incredible Burt Wonderstone|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-10-10|archive-date=5 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130105130938/http://www.comingsoon.net/films.php?id=70112|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 22
| ''[[Admission (film)|Admission]]'' || [[Focus Features]] || [[Paul Weitz]] (regjisor/skenarist); Karen Croner (skenari); [[Tina Fey]], [[Paul Rudd]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=73129|title=Admission|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-09-17|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226190651/http://www.comingsoon.net/films.php?id=73129|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Olympus Has Fallen]]'' || [[FilmDistrict]] || [[Antoine Fuqua]] (regjisor); Creighton Rothenburger, Katrin Benedikt (skenari); [[Gerald Butler]], [[Aaron Eckhart]], [[Morgan Freeman]], [[Angela Bassett]], [[Robert Forster]], [[Cole Hauser]], [[Finley Jacobsen]], [[Ashley Judd]], [[Melissa Leo]], [[Dylan McDermott]], [[Radha Mitchell]], [[Rick Yune]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Olympus Has Fallen|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=91840|accessdate=2012-10-25|archive-date=12 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121212054837/http://www.comingsoon.net/films.php?id=91840|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Croods]]'' || [[20th Century Fox]] / [[DreamWorks Animation]] || [[Chris Sanders]], [[Kirk DeMicco]] (regjisor/skenarist); [[Nicolas Cage]], [[Emma Stone]], [[Ryan Reynolds]], [[Catherine Keener]], [[Clark Duke]], [[Cloris Leachman]] || Komedi, familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=55862|title=The Croods|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2010-10-18|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227232822/http://www.comingsoon.net/films.php?id=55862|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 27
| ''[[G.I. Joe: Retaliation]]'' || [[Paramount Pictures]] / [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]] / [[Skydance Productions]] || [[Jon Chu]] (regjisor); [[Rhett Reese]], [[Paul Wernick]] (skenari); [[Dwayne Johnson]], [[Bruce Willis]], [[D.J. Cotrona]], [[Byung-hun Lee]], [[Adrianne Palicki]], [[Ray Park]], [[Jonathan Pryce]], [[Ray Stevenson]], [[Channing Tatum]] || Aksionion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=170252.html|title=G.I. Joe 2|publisher=allocine.fr|language=en|accessdate=2013-04-18}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Trance (film)|Trance]]'' ||[[Fox Searchlight Pictures]] || [[Danny Boyle]] (regjisor); [[John Hodge]], [[Joe Ahearne]] (skenari); [[James McAvoy]], [[Vincent Cassell]], [[Rosario Dawson]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt1924429/2|title=Trance|publisher=imdb.com|language=en|accessdate=2012-06-02}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 29
| ''[[Temptation: Confessions of a Marriage Counselor]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Tyler Perry]] (regjisor/skenarist); [[Jurnee Smollett]], [[Lance Gross]], [[Kim Kardashian]], [[Vanessa L. Williams]], [[Robbie Jones]], [[Brandy Norwood]] || Dramë, romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=83443|title=The Marriage Counselor|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-12-19|archive-date=28 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228182007/http://www.comingsoon.net/films.php?id=83443|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Host (film)|The Host]]'' || [[Open Road Films]] || [[Andrew Niccol]] (regjisor/skenarist); [[Saoirse Ronan]], [[Max Irons]], [[Jake Abel]], [[Frances Fisher]], [[Chandler Canterbury]], [[Diane Kruger]], [[William Hurt]] || Sci-fi, romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=59387|title=The Host|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-06-22|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226190646/http://www.comingsoon.net/films.php?id=59387|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 30
| ''[[Dragon Ball Z: Battle of Gods]]'' || [[Toei Company]] || Masahiro Hosoda (regjisor), Yūsuke Watanabe (skenari); [[Masako Nozawa]], [[Ryō Horikawa]], [[Toshio Furukawa]], [[Mayumi Tanaka]] || Aksion, aventurë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comicbookmovie.com/fansites/giannis/news/?a=78252|title=Dragon Ball Z: Battle of Gods|publisher=comicbookmovie.com|language=en|accessdate=2013-07-08|archive-date=11 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131211204948/http://www.comicbookmovie.com/fansites/giannis/news/?a=78252|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|}

=== prill – qershor ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ &quot;align=bottom&quot; |
|- style=&quot;background:#b0e0e6; text-align:center;color:#000&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Hapja
! style=&quot;width:17%;&quot;| Titulli
! style=&quot;width:16%;&quot;| Studioja
! Kasta dhe aktorët
! style=&quot;width:10%;&quot;| Zhanri
! Ref.
|-
! rowspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffa07a; textcolor:#000;color:#000&quot;|P&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;I&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;L&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;L
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 5
| ''[[Evil Dead (film)|Evil Dead]]'' || [[TriStar Pictures]] / [[FilmDistrict]] || [[Fede Alvarez]] (regjisor/skenarist); Rodo Sayagues, [[Diablo Cody]] (skenarist); [[Jane Levy]], [[Shiloh Fernandez]], [[Lou Taylor Pucci]], [[Jessica Lucas]], Elizabeth Blackmore || Horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Evil Dead|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=11094|accessdate=2011-12-08|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227235722/http://www.comingsoon.net/films.php?id=11094|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Jurassic Park (film)|Jurassic Park 3D]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Steven Spielberg]] (regjisor); [[Michael Crichton]], [[David Koepp]] (skenarist); [[Sam Neill]], [[Laura Dern]], [[Jeff Goldblum]], [[Richard Attenborough]], [[Bob Peck]], [[Martin Ferrero]], [[BD Wong]], [[Samuel L. Jackson]], [[Wayne Knight]], [[Joseph Mazzello]], [[Ariana Richards]] || Aventurë, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88090|title=Jurassic Park 3D|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-03-17|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227223412/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88090|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 10
| ''[[Oblivion (film)|Oblivion]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Joseph Kosinski]] (regjisor); [[Karl Gajdusek]], [[Michael Arndt]] (skenarist); [[Tom Cruise]], [[Olga Kurylenko]], [[Andrea Riseborough]], [[Morgan Freeman]], [[Nikolaj Coster-Waldau]], [[Melissa Leo]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Oblivion|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://jabcatmovies.com/2013/03/oblivion-release-dates-international/|accessdate=2013-04-14|archive-date=4 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604003733/http://jabcatmovies.com/2013/03/oblivion-release-dates-international/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 11
| ''[[Pain &amp; Gain]]'' || [[Paramount Pictures]] || [[Michael Bay]] (regjisor); [[Christopher Markus]], [[Stephen McFeely]], [[Scott Rosenberg]] (skenarist); [[Mark Wahlberg]], [[Dwayne Johnson]], [[Anthony Mackie]], [[Tony Shalhoub]], [[Ed Harris]] || Aksion, komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Pain &amp; Gain|url=http://www.imdb.com/title/tt1980209|work=IMDb.com|publisher=IMDb|language=en|accessdate=2014-05-05}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 12
| ''[[42 (film)|42]]'' || [[Warner Bros.]] / [[Legendary Pictures]] || [[Brian Helgeland]] (regjisor/skenarist); [[Chadwick Boseman]], [[Harrison Ford]] || Biografi, sport || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=42|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=85026|accessdate=2012-04-23|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226180011/http://www.comingsoon.net/films.php?id=85026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Scary Movie 5]]'' || [[Dimension Films]] || [[Malcolm D. Lee]] (regjisor/skenarist); [[David Zucker (filmmaker)|David Zucker]], [[Pat Proft]] (skenarist); [[Ashley Tisdale]], [[Simon Rex]], [[Erica Ash]], [[Molly Shannon]], [[Heather Locklear]], [[J.P. Manoux]], [[Jerry O'Connell]], [[Charlie Sheen]], [[Lindsay Lohan]] || komedi, horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=78770|title=Scary Movie 5|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-02-15|archive-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106230108/http://www.comingsoon.net/films.php?id=78770|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 14
| ''[[BoOzy' OS and the Cristal Gem]]'' || [[CreaSyn Studio]] / [[Red 3ye Productions]] || [[Ken Arsyn]] (regjisor/skenarist); [[Ken Arsyn]], [[Georges Colazzo]] || Animimi, aventurë, komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.imdb.com/title/tt3889320/releaseinfo#releases|title=BoOzy' OS et la Gemme de Cristal|publisher=IMDb|language=en|accessdate=2013-04-14}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 18
| ''[[Java Heat]]'' || [[IFC Films]] || Conor Allyn (regjisor); [[Rob Allyn]] (skenarist); [[Kellan Lutz]], [[Mickey Rourke]], [[Ario Bayu]], [[Atiqah Hasiholan]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Java Heat|url=http://www.megatrailer.tv/?q=java_heat_trailer|publisher=megatrailer.tv|language=en|accessdate=2013-04-27|archive-date=25 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130525011531/http://www.megatrailer.tv/?q=java_heat_trailer|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 23
| ''[[Star Trek Into Darkness]]'' || [[Paramount Pictures]] / [[Skydance Productions]] / [[Bad Robot]] || [[J. J. Abrams]] (regjisor); [[Roberto Orci]], [[Alex Kurtzman]], [[Damon Lindelof]] (skenarist); [[John Cho]], [[Benedict Cumberbatch]], [[Alice Eve]], [[Bruce Greenwood]], [[Simon Pegg]], [[Chris Pine]], [[Zachary Quinto]], [[Zoe Saldana]], [[Karl Urban]], [[Peter Weller]], [[Anton Yelchin]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Star Trek: Into Darkness official site''|url=http://www.viva-press.com/uncategorized/star-trek-into-darkness-release-dates/|work=[[Paramount Pictures]]|language=en|date=13 maj 2013|accessdate=13 maj 2013|archive-date=16 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816003654/http://www.viva-press.com/uncategorized/star-trek-into-darkness-release-dates/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 24
|''[[Iron Man 3]]'' || [[Marvel Studios]] || [[Shane Black]] (regjisor/skenarist); [[Drew Pearce]] (skenarist); [[Robert Downey, Jr.]], [[Gwyneth Paltrow]], [[Don Cheadle]], [[Guy Pearce]], [[Rebecca Hall]], [[Stephanie Szostak]], [[James Badge Dale]], [[Jon Favreau]], [[Ben Kingsley]] || Aksion, Aventurë, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|publisher=ironman3movie.info|url=http://ironman3movie.info/iron-man-3-release-date/|title=Iron Man 3|language=en|accessdate=2013-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20130406073145/http://ironman3movie.info/iron-man-3-release-date/|archive-date=6 prill 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 26
| ''[[So Young (film)|So Young]]'' || [[China Film Group]] || [[Zhao Wei]] (regjisor); Li Qiang (skenarist); [[Mark Chao]], [[Han Geng]], Yang Zishan, Jiang Shuying || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chinesefilms.cn/141/2013/04/08/122s14154.htm|title=So Young|publisher=ChineseFilms.Cn|language=en|accessdate=2013-06-21|archive-date=24 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924222428/http://www.chinesefilms.cn/141/2013/04/08/122s14154.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Big Wedding]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Justin Zackham]] (regjisor/skenarist); [[Robert De Niro]], [[Diane Keaton]], [[Ben Barnes (actor)|Ben Barnes]], [[Katherine Heigl]], [[Amanda Seyfried]], [[Topher Grace]], [[Susan Sarandon]], [[Robin Williams]] || Komedi romantike || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=94521|title=The Big Wedding|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-09-07|archive-date=23 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323034340/http://www.comingsoon.net/films.php?id=94521|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
! rowspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:thistle; textcolor:#000;color:#000&quot;|M&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;J
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 7
| ''[[Fast &amp; Furious 6]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Justin Lin]] (regjisor); [[Chris Morgan (writer)|Chris Morgan]] (skenarist); [[Vin Diesel]], [[Paul Walker]], [[Dwayne Johnson]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fast Six|publisher=filmdates.co.uk|language=en|url=http://www.filmdates.co.uk/films/2769-fast-and-furious-6/|accessdate=2013-05-21}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 10
| ''[[The Great Gatsby (2013 film)|The Great Gatsby]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Baz Luhrmann]] (regjisor/skenarist); [[Leonardo DiCaprio]], [[Tobey Maguire]], [[Carey Mulligan]], [[Joel Edgerton]], [[Isla Fisher]], [[Jason Clarke (actor)|Jason Clarke]] || Dramë, romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Great Gatsby|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=51414|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=20 shtator 2012|archive-date=23 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023025529/http://www.comingsoon.net/films.php?id=51414|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Peeples (film)|Peeples]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Tina Gordon Chism]] (regjisor/skenarist); [[Craig Robinson (actor)|Craig Robinson]], [[Kerry Washington]], [[David Alan Grier]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=85243|title=We the Peeples|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-03-12|archive-date=13 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113150535/http://www.comingsoon.net/films.php?id=85243|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 17
| ''[[The Reluctant Fundamentalist (film)|The Reluctant Fundamentalist]]''|| [[Mirabai Films|The Mirabai Films]] || [[Mira Nair]] (regjisor); [[Riz Ahmed]], [[Kate Hudson]], [[Liev Schreiber]], [[Kiefer Sutherland]], [[Om Puri]], [[Shabana Azmi]], [[Meesha Shafi]] dhe [[Imaad Shah]] || Triller politik || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/english/The-Reluctant-Fundamentalist/movie-review/19816698.cms|title=The Reluctant Fundamentalist|publisher=indiatimes.com|language=en|accessdate=2013-05-16}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 23
| ''[[The Hangover Part III]]'' || [[Warner Bros.]] / [[Legendary Pictures]] || [[Todd Phillips]] (regjisor/skenarist); [[Craig Mazin]] (skenarist); [[Bradley Cooper]], [[Zach Galifianakis]], [[Ed Helms]], [[Justin Bartha]], [[Ken Jeong]], [[John Goodman]], [[Heather Graham]], [[Melissa McCarthy]], [[Jeffrey Tambor]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Stewart|first=Andrew|title='The Hangover Part III' Moves Up to May 23|url=http://variety.com/2013/film/news/hangover-part-iii-looks-to-beat-memorial-day-heat-1200476855/|accessdate=8 maj 2013|publisher=[[Variety (revistë)|Variety]]|language=en|date=8 maj 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 24
| ''[[Before Midnight (film)|Before Midnight]]'' || [[Sony Pictures Classics]] || [[Richard Linklater]] (regjisor/skenarist); [[Ethan Hawke]], [[Julie Delpy]] (skenarist); [[Ethan Hawke]], [[Julie Delpy]], [[Seamus Davey-Fitzpatrick]], [[Ariane Labed]], [[Athina Rachel Tsangari]], [[Xenia Kalogeropoulou]], [[Walter Lassally]], Charlotte Prior, Jennifer Prior || Romancë, Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=98534|title=Before Midnight|publisher=ComingSoon.net|language=en|date=2011-07-29|accessdate=2013-05-18|archive-date=22 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122062437/http://www.comingsoon.net/films.php?id=98534|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Epic (film)|Epic]]'' || [[20th Century Fox]] / [[Blue Sky Studios]] || [[Chris Wedge]] (regjisor); [[James V. Hart]], [[William Joyce]], Daniel Shere, Tom J. Astle, Matt Ember (skenarist); [[Colin Farrell]], [[Josh Hutcherson]], [[Amanda Seyfried]], [[Jason Sudeikis]], [[Christoph Waltz]], [[Beyoncé Knowles]], [[Chris O'Dowd]], [[Pitbull (rapper)|Pitbull]], [[Aziz Ansari]] || Komedi, Aventurë, fantazi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=80481|title=Epic|publisher=ComingSoon.net|language=en|date=2011-07-29|accessdate=2011-07-29|archive-date=23 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323055344/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=80481|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 31
| ''[[After Earth]]'' || [[Columbia Pictures]] || [[M. Night Shyamalan]] (regjisor); [[Stephen Gaghan]], [[Gary Whitta]] (skenarist); [[Jaden Smith]], [[Will Smith]], [[Isabelle Fuhrman]], [[Zoe Kravitz]] || Sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=70978|title=One Thousand A.E.|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-09-08|archive-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106230925/http://www.comingsoon.net/films.php?id=70978|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Byzantium (film)|Byzantium]]'' || [[StudioCanal]] || [[Neil Jordan]] (regjisor); [[Moira Buffini]] (skenarist); [[Saoirse Ronan]], [[Gemma Arterton]], [[Sam Riley]], [[Jonny Lee Miller]], [[Caleb Landry Jones]], [[Tom Hollander]] || Fantazi, horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmdates.co.uk/films/3850-byzantium/|title=Byzantium|publisher=filmdates.co.uk|language=en|accessdate=2013-05-16}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Now You See Me (film)|Now You See Me]]'' || [[Summit Entertainment]] || [[Louis Leterrier]] (regjisor); [[Josh Appelbaum]], [[Andre Nemec]], [[Ed Solomon]], [[Boaz Yakin]], Edward Ricourt (skenarist); [[Jesse Eisenberg]], [[Isla Fisher]], [[Morgan Freeman]], [[Woody Harrelson]], [[Mark Ruffalo]], [[Michael Caine]], [[Common (rapper)|Common]], [[Dave Franco]], [[Elias Koteas]], [[Laura Cayouette]], [[David Warshofsky]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=66872|title=Now You See Me|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-10-25|archive-date=8 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141008205133/http://www.comingsoon.net/films.php?id=66872|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Purge]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[James DeMonaco]] (regjisor/skenarist); [[Ethan Hawke]], [[Lena Headey]], [[Max Burkholder]], [[Tony Oller]], [[Edwin Hodge]], [[Rhys Wakefield]], [[Adelaide Kane]], [[Arija Bareikis]], [[Chris Mulkey]], [[Karen Strassman]] || Sci-fi, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Purge|publisher=odeon.co.uk|language=en|url=http://www.odeon.co.uk/fanatic/film_info/m14561/The_Purge/|accessdate=2013-06-07|archive-date=12 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130812015138/http://www.odeon.co.uk/fanatic/film_info/m14561/The_Purge|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Yeh Jawaani Hai Deewani]]'' || [[Eros International]] || [[Ayan Mukerji]] (regjisor/skenarist); [[Ranbir Kapoor]], [[Deepika Padukone]], [[Kalki Koechlin]], [[Aditya Roy Kapur]], [[Kunaal Roy Kapur]], [[Evelyn Sharma]], [[Farooq Sheikh]], [[Tanvi Azmi]], [[Dolly Ahluwalia]], [[Poorna Jagannathan]], [[Rana Daggubati]], [[Madhuri Dixit]] || Komedi romantike || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/npages.php?page=shownews&amp;articleid=5035&amp;nCat=|title=Yeh Jawaani Hai Deewani|publisher=boxofficeindia.com|language=en|accessdate=2013-06-04|archive-date=19 janar 2013|archive-url=https://archive.today/20130119033738/http://boxofficeindia.com/npages.php?page=shownews&amp;articleid=5035&amp;nCat=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;22&quot; style=&quot;text-align:center; background:#98fb98; textcolor:#000;color:#000&quot;|'''Q&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;E&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;S&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;H&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R'''
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 7
| ''[[The Internship]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Shawn Levy]] (regjisor); [[Vince Vaughn]] (skenarist); [[Vince Vaughn]], [[Owen Wilson]], [[Dylan O'Brien]], [[Rose Byrne]], [[Jessica Szohr]], [[Max Minghella]], [[Aasif Mandvi]], [[John Goodman]], [[Will Ferrell]], [[Joanna García]], [[Eric Andre]], [[Josh Brener]], Tiya Sircar, Tobit Raphael, [[Josh Gad]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=86805|title=The Internship|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-05-24|archive-date=14 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130114230307/http://www.comingsoon.net/films.php?id=86805|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 12
| ''[[This Is the End]]'' || [[Columbia Pictures]] / [[Mandate Pictures]] || [[Evan Goldberg]], [[Seth Rogen]] (regjisors/skenarist); Seth Rogen, [[Jay Baruchel]], [[James Franco]], [[Craig Robinson (actor)|Craig Robinson]], [[Danny McBride]], [[Jonah Hill]], [[Emma Watson]], [[Jason Segel]], [[Paul Rudd]], [[Michael Cera]], [[Rihanna]], [[Kevin Hart (actor)|Kevin Hart]], [[David Krumholtz]], [[Mindy Kaling]], [[Aziz Ansari]], [[Christopher Mintz-Plasse]] || komedi, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88510|title=Untitled Seth Rogen/Jonah Hill komedi|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-03-29|archive-date=2 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130102204347/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88510|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 14
| ''[[Man of Steel (film)|Man of Steel]]'' || [[Warner Bros.]] / [[Legendary Pictures]] || [[Zack Snyder]] (regjisor); [[David S. Goyer]] (skenarist); [[Henry Cavill]], [[Amy Adams]], [[Michael Shannon]], [[Russell Crowe]], [[Kevin Costner]], [[Diane Lane]], [[Laurence Fishburne]], [[Christopher Meloni]], [[Richard Schiff]], [[Harry Lennix]], [[David Paetkau]], [[Brian King]], [[Ayelet Zurer]], [[Antje Traue]], [[Michael Kelly (American actor)|Michael Kelly]], [[Carla Gugino]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=63615|title=Man of Steel|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-07-21|archive-date=5 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130105130928/http://www.comingsoon.net/films.php?id=63615|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Bling Ring]]'' || [[A24 Films|A24]] || [[Sofia Coppola]] (regjisor/skenarist); [[Emma Watson]], [[Israel Broussard]], [[Katie Chang]], [[Claire Julien]], [[Taissa Farmiga]], [[Leslie Mann]], [[Gavin Rossdale]], [[Paris Hilton]] || komedi, krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=87605|title=The Bling Ring|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2013-03-01|archive-date=12 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130312023244/http://www.comingsoon.net/films.php?id=87605|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 20
| ''[[Despicable Me 2]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] / [[Illumination Entertainment]] || [[Chris Renaud (animator)|Chris Renaud]], [[Pierre Coffin]] (regjisors); [[Cinco Paul and Ken Daurio|Cinco Paul]], [[Cinco Paul and Ken Daurio|Ken Daurio]] (skenarist); [[Steve Carell]], [[Kristen Wiig]], [[Miranda Cosgrove]], [[Russell Brand]], [[Pierre Coffin]], [[Benjamin Bratt]], [[Steve Coogan]], [[Ken Jeong]], [[Kristen Schaal]], [[Moises Arias]], [[Javier Bardem]] || komedi, familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viva-press.com/top-stories/despicable-me-2-release-dates/|title=Despicable Me 2|publisher=viva-press.com|language=en|accessdate=2013-07-01|archive-date=16 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130716052720/http://www.viva-press.com/top-stories/despicable-me-2-release-dates/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 21
| ''[[Monsters University]]'' || [[Walt Disney Pictures]] / [[Pixar Animation Studios]] || [[Dan Scanlon]] (regjisor/skenarist); [[Daniel Gerson]], Robert L. Baird (skenarist); [[Billy Crystal]], [[John Goodman]], [[Steve Buscemi]], [[Joel Murray]], [[Charlie Day]], [[Sean Hayes (actor)|Sean Hayes]], [[Dave Foley]], [[Peter Sohn]], [[Helen Mirren]], [[Alfred Molina]], [[Nathan Fillion]], [[Julia Sweeney]], [[Aubrey Plaza]], [[Tyler Labine]], [[Beth Behrs]], [[Bobby Moynihan]], [[John Krasinski]], [[Bonnie Hunt]], [[Bill Hader]], [[John Ratzenberger]] || komedi, familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.totallyegypt.com/movie/Monsters-University|title=Monsters University|publisher=totallyegypt.com|language=en|accessdate=2013-07-01|archive-date=28 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528084057/http://www.totallyegypt.com/movie/Monsters-University|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[World War Z (film)|World War Z]]'' || [[Paramount Pictures]] / [[Skydance Productions]] / [[Graham King|GK Films]] || [[Marc Forster]] (regjisor); [[Matthew Michael Carnahan]], [[Drew Goddard]], [[Damon Lindelof]] (skenarist); [[Brad Pitt]], [[Mireille Enos]], [[James Badge Dale]], [[Daniella Kertesz]], [[Matthew Fox]], [[David Morse (actor)|David Morse]], [[David Andrews (actor)|David Andrews]], [[Pierfrancesco Favino]] || Aksion, horror, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=World War Z|publisher=ComingSoon.net|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=50522|language=en|accessdate=2011-08-09|archive-date=11 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111161403/http://www.comingsoon.net/films.php?id=50522|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 27
| ''[[Tiny Times]]'' || China Lion || Guo Jinming (regjisor/skenarist); [[Yang Mi]], [[Amber Kuo]], Haden Kuo, Xie Yilin || Dramë, romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tiny Times|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=106690|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2014-03-05|archive-date=6 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306070401/http://www.comingsoon.net/films.php?id=106690|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 28
| ''[[The Heat (film)|The Heat]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Paul Feig]] (regjisor); [[Katie Dippold]], [[Lee Eisenberg]], [[Gene Stupnitsky]] (skenarist); [[Sandra Bullock]], [[Melissa McCarthy]], [[Demian Bichir]], [[Kaitlin Olson]], [[Tony Hale]], [[Michael Rapaport]], [[Taran Killam]], [[Thomas F. Wilson]], [[Dan Bakkedahl]], [[Nathan Corddry]], [[Bill Burr]], [[Lance Norris]], [[Jamie Denbo]], [[Jessica Chaffin]], [[Steve Bannos]], [[Raw Leiba]] || Aksion, komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Heat|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=90459|accessdate=2012-05-31|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226184631/http://www.comingsoon.net/films.php?id=90459|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[White House Down]]'' || [[Columbia Pictures]] || [[Roland Emmerich]] (regjisor); [[James Vanderbilt]] (skenarist); [[Channing Tatum]], [[Jamie Foxx]], [[Maggie Gyllenhaal]], [[James Woods]], [[Richard Jenkins]], [[Jason Clarke (actor)|Jason Clarke]], [[Lance Reddick]], [[Garcelle Beauvais]], [[Michael Murphy (actor)|Michael Murphy]], [[Rachelle Lefevre]], [[Joey King]], [[Patrick Sabongui]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=White House Down|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88691|accessdate=2012-04-05|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117164337/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88691|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|}

=== korrik – shtator ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ &quot;align=bottom&quot; |
|- style=&quot;background:#b0e0e6; text-align:center;color:#000&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Hapja
! style=&quot;width:17%;&quot;| Titulli
! style=&quot;width:16%;&quot;| Studioja
! Kasta dhe aktorët
! style=&quot;width:10%;&quot;| Zhanri
! Ref.
|-
! rowspan=&quot;17&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffa07a; textcolor:#000;color:#000&quot;|K&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;I&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;K
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 3
| ''[[The Lone Ranger (2013 film)|The Lone Ranger]]'' || [[Walt Disney Pictures]] / [[Jerry Bruckheimer|Jerry Bruckheimer Films]] || [[Gore Verbinski]] (regjisor); [[Ted Elliott (screenwriter)|Ted Elliott]], [[Terry Rossio]], Eric Aronson, [[Justin Haythe]] (skenarist); [[Armie Hammer]], [[Johnny Depp]], [[Ruth Wilson (actress)|Ruth Wilson]], [[William Fichtner]], [[Helena Bonham Carter]], [[James Badge Dale]], [[Barry Pepper]], [[Tom Wilkinson]], [[James Frain]] || Aksion, Western || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=43459|title=The Lone Ranger|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-09-30|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117163936/http://www.comingsoon.net/films.php?id=43459|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 5
| ''[[The Way Way Back]]'' || [[Fox Searchlight Pictures]] || [[Nat Faxon]], [[Jim Rash]] (regjisors/skenarist); [[Liam James]], [[Toni Collette]], [[Sam Rockwell]], [[Maya Rudolph]], [[Steve Carell]], [[Allison Janney]], [[Jim Rash]], [[Amanda Peet]], [[AnnaSophia Robb]], [[Nat Faxon]] || Komedi, Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Way, Way Back|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=37098|accessdate=2013-03-01|archive-date=24 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924171009/http://www.comingsoon.net/films.php?id=37098|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 12
| ''[[Bhaag Milkha Bhaag]]'' || [[Reliance Entertainment]] || [[Rakeysh Omprakash Mehra]] (regjisor) [[Prasoon Joshi]] (skenarist); [[Farhan Akhtar]], [[Sonam Kapoor]], [[Divya Dutta]], [[Dev Gill]], [[Meesha Shafi]], [[Yograj Singh]], [[Art Malik]], [[Prakash Raj]], [[Pavan Malhotra]], [[Rebecca Breeds]], [[Dalip Tahil]] || Biografi, sport || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bhaag Milkha Bhaag|publisher=bollywoodhungama.com|language=en|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542639|accessdate=2013-07-16}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Fruitvale Station]]'' || [[The Weinstein Company]] || [[Ryan Coogler]] (regjisor/skenarist); [[Michael B. Jordan]], [[Octavia Spencer]], [[Melonie Diaz]], [[Ahna O'Reilly]], [[Kevin Durand]], [[Chad Michael Murray]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fruitvale|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=99154|accessdate=2013-03-01|archive-date=30 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330224043/http://www.comingsoon.net/films.php?id=99154|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Grown Ups 2]]'' || [[Columbia Pictures]] || [[Dennis Dugan]] (regjisor); [[Adam Sandler]], [[Fred Wolf (writer)|Fred Wolf]], [[Tim Herlihy]] (skenarist); Adam Sandler, [[Kevin James (actor)|Kevin James]], [[Chris Rock]], [[David Spade]], [[Taylor Lautner]], [[David Henrie]], [[Patrick Schwarzenegger]], [[Nick Swardson]], [[Cheri Oteri]], [[Salma Hayek]], [[Steve Buscemi]], [[Milo Ventimiglia]], [[Maria Bello]], [[Aly Michalka]], [[Maya Rudolph]], [[Alexander Ludwig]], [[Andy Samberg]], [[Stone Cold Steve Austin]], [[Will Forte]], [[Taran Killam]], [[Jon Lovitz]], [[Akiva Schaffer]], [[Jorma Taccone]], [[Tim Meadows]], [[Shaquille O'Neal]], [[Colin Quinn]], [[Bobby Moynihan]], [[Paul Brittain]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grown Ups 2|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=82928|accessdate=2012-01-13|archive-date=24 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130124054515/http://www.comingsoon.net/films.php?id=82928|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Killing Season (film)|Killing Season]]'' || Millennium Films || [[Mark Steven Johnson]] (regjisor); [[Evan Daugherty]] (skenarist); [[Robert De Niro]], [[John Travolta]], [[Milo Ventimiglia]], [[Elizabeth Olin]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Killing Season|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=69701|accessdate=2013-07-03|archive-date=17 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317075527/http://www.comingsoon.net/films.php?id=69701|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Pacific Rim (film)|Pacific Rim]]'' || [[Warner Bros.]] / [[Legendary Pictures]] || [[Guillermo del Toro]] (regjisor/skenarist); [[Travis Beacham]] (skenarist); [[Charlie Hunnam]], [[Ellen McLain]], [[Idris Elba]], [[Ron Perlman]], [[Charlie Day]], [[Burn Gorman]], [[Heather Doerksen]], [[Rinko Kikuchi]], [[Max Martini]], [[Robert Kazinsky]], [[Clifton Collins, Jr.]], [[Diego Klattenhoff]], [[Robert Maillet]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fangoria.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4927:del-toros-giant-monsters-attack-in-2013-not-giving-up-on-qmountainsq&amp;catid=1:latest-news&amp;Itemid=167|title=Pacific Rim|publisher=fangoria.com|language=en|accessdate=2011-06-24|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612233303/https://fangoria.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4927:del-toros-giant-monsters-attack-in-2013-not-giving-up-on-qmountainsq&amp;catid=1:latest-news&amp;Itemid=167|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 13
| ''[[Pokémon the Movie: Genesect and the Legend Awakened]]'' || [[Toho]] / [[OLM, Inc.]] || [[Kunihiko Yuyama]] (regjisor); [[Rica Matsumoto]], [[Ikue Ōtani]], [[Aoi Yūki]], [[Mamoru Miyano]], [[Megumi Hayashibara]], [[Shin-ichiro Miki]], [[Inuko Inuyama]], [[Unshō Ishizuka]], [[Kōichi Yamadera]], [[Reiko Takashima]] || Animacion, aventurë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-12-12/pokemon/shinsoku-no-genesect-film-to-open-on-july-13|title=ExtremeSpeed Genesect: Mewtwo Awakens|publisher=animenewsnetwork.com|language=en|accessdate=2013-06-21}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 17
| ''[[Turbo (film)|Turbo]]'' || [[20th Century Fox]] / [[DreamWorks Animation]] || [[David Soren (animator)|David Soren]] (regjisor/skenarist); [[Robert D. Siegel|Robert Siegel]], Darren Lemke (skenarist); [[Ryan Reynolds]], [[Paul Giamatti]], [[Michael Peña]], [[Luis Guzmán]], [[Bill Hader]], [[Richard Jenkins]], [[Ken Jeong]], [[Michelle Rodriguez]], [[Maya Rudolph]], [[Ben Schwartz]], [[Kurtwood Smith]], [[Snoop Dogg]], [[Samuel L. Jackson]] || Komedi, familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/fox-sets-leafmen-release-may-217317|title=Turbo|publisher=TheHollywoodReporter.com|language=en|accessdate=2011-07-08|first=Jay A.|last=Fernandez}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 19
| ''[[RED 2 (film)|RED 2]]'' || [[Summit Entertainment]] || [[Dean Parisot]] (regjisor); Erich Hoeber, Jon Hoeber (skenarist); [[Bruce Willis]], [[Helen Mirren]], [[John Malkovich]], [[Mary-Louise Parker]], [[Brian Cox (actor)|Brian Cox]], [[Catherine Zeta-Jones]], [[Anthony Hopkins]], [[Lee Byung-hun]], [[Neal McDonough]], [[David Thewlis]], [[Titus Welliver]] || Aksion, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=RED 2|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=83519|accessdate=2011-10-25|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117164859/http://www.comingsoon.net/films.php?id=83519|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[R.I.P.D.]]'' || [[Universal Pictures]] || [[Robert Schwentke]] (regjisor); [[Matt Manfredi]], [[Phil Hay]] (skenarist); [[Ryan Reynolds]], [[Jeff Bridges]], [[Kevin Bacon]], [[Stephanie Szostak]], [[Mary-Louise Parker]], [[Marisa Miller]], [[Mike O'Malley]], [[James Hong]], [[Robert Knepper]] || Sci-fi, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=63434|title=R.I.P.D.|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-06-24|archive-date=1 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130101194110/http://www.comingsoon.net/films.php?id=63434|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Conjuring (film)|The Conjuring]]'' || [[Warner Bros.]] / [[New Line Cinema]] || [[James Wan]] (regjisor); [[Chad Hayes (writer)|Chad Hayes]], [[Carey Hayes]] (skenarist); [[Patrick Wilson (American actor)|Patrick Wilson]], [[Vera Farmiga]], [[Ron Livingston]], [[Lili Taylor]], [[Shannon Kook]], [[Mackenzie Foy]], [[Joey King]], [[Shanley Caswell]], [[Hayley McFarland]], [[Steve Coulter]], [[John Brotherton]] || Triller, horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=56350|title=The Conjuring|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-09-20|archive-date=28 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228180252/http://www.comingsoon.net/films.php?id=56350|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The World's End (film)|The World's End]]'' || [[Focus Features]] || [[Edgar Wright]] (regjisor); [[Simon Pegg]], [[Nick Frost]], [[Paddy Considine]], [[Martin Freeman]], [[Eddie marsan]], [[Rosamund Pike]], [[Rafe Spall]], [[Reece Shearsmith]], [[Pierce Brosnan]], [[Bill Nighy]] ||Komedi, sci-fi ||
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 20
| ''[[The Wind Rises]]'' || [[Touchstone Pictures]] / [[Studio Ghibli]] || [[Hayao Miyazaki]] (regjisor/skenarist); [[Joseph Gordon-Levitt]], [[Emily Blunt]], [[John Krasinski]], [[Martin Short]], Stanley Stucci, [[Mandy Patinkin]], [[William H. Macy]], [[Werner Herzog]], [[Mae Whitman]], [[Jennifer Grey]], [[Darren Criss]], [[Elijah Wood]], [[Ronan Farrow]] || Fantazi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Wind Rises|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=107726|work=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2014-02-04|archive-date=31 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140131075614/http://www.comingsoon.net/films.php?id=107726|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 24
| ''[[The Wolverine (film)|The Wolverine]]'' || [[20th Century Fox]] / [[Marvel Entertainment]] || [[James Mangold]] (regjisor); [[Christopher McQuarrie]], [[Mark Bomback]] (skenarist); [[Hugh Jackman]], [[Famke Janssen]], [[Hiroyuki Sanada]], Hal Yamanouchi, [[Tao Okamoto]], [[Rila Fukushima]], [[Will Yun Lee]], [[Svetlana Khodchenkova]], [[Brian Tee]] || Aksion, fantazi, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Wolverine|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=55129|accessdate=2012-02-06|archive-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106235900/http://www.comingsoon.net/films.php?id=55129|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 26
| ''[[Blue Jasmine]]'' || [[Sony Pictures Classics]] || [[Woody Allen]] (regjisor, screenwriter); [[Alec Baldwin]], [[Cate Blanchett]], [[Bobby Cannavale]], [[Louis C.K.]], [[Andrew Dice Clay]], [[Sally Hawkins]], [[Peter Sarsgaard]], [[Michael Stuhlbarg]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Han|first=Angie|title=Release Dates: ‘Mr. Peabody &amp; Sherman’, ‘Me and My Shadow’, ‘I’m So Excited’, ‘Blue Jasmine’, ‘Last Vegas’|url=http://www.slashfilm.com/release-dates-mr-peabody-sherman-me-and-my-shadow-im-so-excited-blue-jasmine-last-vegas/|publisher=Film|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:000;color:#000&quot;| 31
| ''[[The Smurfs 2]]'' || [[Columbia Pictures]] / [[Sony Pictures Animation]] || [[Raja Gosnell]] (regjisor); J. David Stern, [[David N. Weiss]], [[Karey Kirkpatrick]], Jay Sherick, David Ronn (skenarist); [[Neil Patrick Harris]], [[Jayma Mays]], [[Hank Azaria]], [[Tim Gunn]], [[Brendan Gleeson]], [[Katy Perry]], [[Jonathan Winters]], [[Alan Cumming]], [[Fred Armisen]], [[George Lopez]], [[Anton Yelchin]], [[John Oliver (entertainer)|John Oliver]], [[Christina Ricci]], [[J. B. Smoove]], [[Christopher Mintz-Plasse]], [[Frank Welker]] || Familjar, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Smurfs 2|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=80891|accessdate=2011-08-09|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117163850/http://www.comingsoon.net/films.php?id=80891|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
! rowspan=&quot;17&quot; style=&quot;text-align:center; background:thistle; textcolor:#000;color:#000&quot;|G&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;U&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;S&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;H&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;T
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 2
| ''[[2 Guns]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Baltasar Kormákur]] (regjisor); [[Blake Masters]] (skenarist); [[Mark Wahlberg]], [[Denzel Washington]], [[Paula Patton]], [[Bill Paxton]], [[Edward James Olmos]], [[James marsden]], [[Allie DeBerry]] || Aksion, krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=2 Guns|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=47520|accessdate=2012-08-15|archive-date=5 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130105210601/http://www.comingsoon.net/films.php?id=47520|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 7
| ''[[Percy Jackson: Sea of Monsters]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Thor Freudenthal]] (regjisor); [[Scott Alexander]], [[Larry Karaszewski]] (skenarist); [[Logan Lerman]], [[Alexandra Daddario]], [[Brandon T. Jackson]], [[Sean Bean]], [[Missi Pyle]], [[Stanley Tucci]], [[Nathan Fillion]], [[Jake Abel]], [[Anthony Head]], [[Douglas Smith (actor)|Douglas Smith]], [[Mary Birdsong]], [[Yvette Nicole Brown]], [[Leven Rambin]], [[Robert Maillet]] || Aventurë, fantazi, familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=74886|title=Percy Jackson: Sea of Monsters|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-10-12|archive-date=12 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112101842/http://www.comingsoon.net/films.php?id=74886|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[We're the Millers]]'' || [[Warner Bros.]] / [[New Line Cinema]] || [[Rawson Thurber]] (regjisor); [[Sean Anders]], [[Steve Faber]], [[Bob Fisher (screenwriter)|Bob Fisher]], Dan Fybel, John Morris, Rick Rinaldi (skenarist); [[Jennifer Aniston]], [[Jason Sudeikis]], [[Emma Roberts]], [[Ed Helms]], [[Thomas Lennon (actor)|Thomas Lennon]], [[Nick Offerman]], [[Kathryn Hahn]], [[Will Poulter]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=We're the Millers|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=77148|accessdate=2012-10-10|archive-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106083514/http://www.comingsoon.net/films.php?id=77148|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 8
| ''[[Tiny Times 2]]'' || China Lion || [[Guo Jingming]] (regjisor/skenarist); [[Yang Mi]], [[Amber Kuo]], Ke Zhendong, [[Rhydian Vaughan]] || Dramë, romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tiny Times 2.0|url=http://www.imdb.com/title/tt3086582/?ref_=fn_al_tt_1|work=IMDb.com|publisher=IMDb|language=en|accessdate=2014-03-05}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 9
| ''[[Chennai Express]]''|| [[Red Chillies Entertainment]] || [[Rohit Shetty]]; [[Shahrukh Khan]], [[Deepika Padukone]], [[Sathyaraj]], [[Manorama (Tamil actress)|Manorama]], [[Nikitin Dheer]] || Aksion, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chennaiexp2013.com|title=Chennai Express|work=Red Chillies Entertainment 2013.|language=en|access-date=11 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517073332/http://chennaiexp2013.com/|archive-date=17 maj 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Elysium (film)|Elysium]]'' || [[TriStar Pictures]] || [[Neill Blomkamp]] (regjisor/skenarist); [[Matt Damon]], [[Jodie Foster]], [[William Fichtner]], [[Alice Braga]], [[Faran Tahir]], [[Diego Luna]], [[Sharlto Copley]], [[Wagner Moura]], [[Carly Pope]], [[Michael Shanks]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=60277|title=Elysium|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-08-03|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117163922/http://www.comingsoon.net/films.php?id=60277|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Planes (film)|Planes]]'' || [[Walt Disney Pictures]] || [[Klay Hall]] (regjisor), Jeffrey M. Howard (skenarist); [[Dane Cook]], [[Stacy Keach]], [[Brad Garrett]], [[Priyanka Chopra]], [[Carlos Alazraqui]], [[Roger Craig Smith]], [[Teri Hatcher]], [[David Croft (broadcaster)|David Croft]], [[Julia Louis-Dreyfus]], [[John Cleese]], [[Colin Cowherd]], [[Sinbad (entertainer)|Sinbad]], [[Gabriel Iglesias]], [[Oliver Kalkofe]], [[Brent Musburger]] || Familjar, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=98314|title=Planes|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-12-21|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227135540/http://www.comingsoon.net/films.php?id=98314|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Thalaivaa]]'' || Sri Mishri Productions || [[A. L. Vijay]] (regjisor/skenarist); [[Vijay (actor)|Vijay]], [[Sathyaraj]], [[Amala Paul]], [[Ragini Nandwani]], [[N. Santhanam]], [[Rajiv Pillai]], [[Abhimanyu Singh]] || Aksion, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thalaivaa.com|title=Thalaivaa|work=Sri Mishri Productions|language=en|accessdate=2013-08-09|archive-date=16 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116024647/http://thalaivaa.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 14
| ''[[Kick-Ass 2 (film)|Kick-Ass 2]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Jeff Wadlow]] (regjisor/skenarist); [[Matthew Vaughn]] (skenarist); [[Aaron Taylor-Johnson|Aaron Johnson]], [[Chloë Grace Moretz]], [[Christopher Mintz-Plasse]], [[John Leguizamo]], [[Donald Faison]], [[Robert Emms]], [[Morris Chestnut]], [[Lyndsy Fonseca]], [[Lindy Booth]], [[Jim Carrey]], [[Clark Duke]], [[Olga Kurkulina]] || Aksion, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmdates.co.uk/films/2456-kick-ass-2/|title=Kick-Ass 2|publisher=filmdates.co.uk|language=en|accessdate=2013-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 16
| ''[[Jobs (film)|Jobs]]'' || [[Open Road Films]] || [[Joshua Michael Stern]] (regjisor/skenarist); Matthew Whitely (skenarist); [[Ashton Kutcher]], [[Dermot Mulroney]], [[James Woods]], [[J. K. Simmons]], [[Kevin Dunn]], [[Josh Gad]], [[Matthew Modine]], [[Lukas Haas]], [[Victor Rasuk]], [[Ron Eldard]], [[Brad William Henke]], [[David Denman]], [[Ahna O'Reilly]], [[John Getz]], [[Lesley Ann Warren]], [[Nelson Franklin]], [[Elden Henson]] || Biografi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jobs|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88677|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=14 qershor 2013|archive-date=29 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729231952/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88677|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Paranoia (2013 film)|Paranoia]]'' || [[Relativity Media]] || [[Robert Luketic]] (regjisor); [[Barry Levy]], Jason Dean Hall (skenarist); [[Liam Hemsworth]], [[Harrison Ford]], [[Gary Oldman]], [[Amber Heard]], [[Richard Dreyfuss]], [[Ashley Benson]], [[Josh Holloway]], [[Lucas Till]], [[Julian McMahon]], [[Paula Jai Parker]], [[Angela Sarafyan]], [[Embeth Davidtz]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Paranoia|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=54294|accessdate=2012-04-15|archive-date=29 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121229061934/http://www.comingsoon.net/films.php?id=54294|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Butler]]'' || [[The Weinstein Company]] || [[Lee Daniels]] (regjisor); [[Danny Strong]] (skenarist); [[Forest Whitaker]], [[Oprah Winfrey]], [[Alan Rickman]], [[Jane Fonda]], [[Robin Williams]], [[Vanessa Redgrave]], [[Terrence Howard]], [[Melissa Leo]], [[Alex Pettyfer]], [[Mariah Carey]], [[John Cusack]], [[Cuba Gooding, Jr.]], [[James marsden]], [[James Franco]], [[Lenny Kravitz]], [[David Oyelowo]], [[Minka Kelly]], [[Nelsan Ellis]], [[Colman Domingo]], [[Jesse Williams (actor)|Jesse Williams]], [[Liev Schreiber]] || Dramë, biografi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Butler|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=50689|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2013-03-12|archive-date=30 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330213846/http://www.comingsoon.net/films.php?id=50689|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 21
| ''[[The Mortal Instruments: City of Bones]]'' || [[Screen Gems]] || [[Harald Zwart]] (regjisor); Jessica Postigo, I. Marlene King (skenarist); [[Lily Collins]], [[Jamie Campbell Bower]], [[Robert Sheehan]], [[Kevin Zegers]], [[Lena Headey]], [[Kevin Durand]], [[Aidan Turner]], [[Jemima West]], [[Godfrey Gao]], [[C. C. H. Pounder]], [[Jared Harris]], [[Jonathan Rhys Meyers]], [[Kurrgan|Robert Maillet]], [[Stephen R. Hart]], [[Elyas M'Barek]], [[Chad Connell]], [[Rob Grangle]] || Aksion, fantazi, adoleshentë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Mortal Instruments|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88081|accessdate=2012-04-03|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117164256/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88081|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 23
| ''[[You're Next]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Adam Wingard]] (regjisor); Simon Barrett (skenarist); [[Sharni Vinson]], [[Joe Swanberg]], [[AJ Bowen]], Nicholas Tucci, [[Barbara Crampton]] || Horror ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=You're Next|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=82402|accessdate=2012-09-14|archive-date=15 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315203828/http://www.comingsoon.net/films.php?id=82402|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 29
| ''[[One Direction: This Is Us]]'' || [[TriStar Pictures]] || [[Morgan Spurlock]] (regjisor); [[Harry Styles]], [[Niall Horan]], [[Louis Tomlinson]], [[Zayn Malik]], [[Liam Payne]] || Dokumentar, muzikal || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=One Direction: This Is Us|publisher=odeon.co.uk|language=en|url=http://www.odeon.co.uk/fanatic/film_info/m14557/One_Direction_This_Is_Us_2D/|accessdate=2013-07-17|archive-date=14 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814071928/http://www.odeon.co.uk/fanatic/film_info/m14557/One_Direction_This_Is_Us_2D|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Labor Day (film)|Labor Day]]'' || [[Paramount Pictures]] || [[Jason Reitman]] (regjisor/skenarist); [[Kate Winslet]], [[Josh Brolin]], [[Gattlin Griffith]], [[Tobey Maguire]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/paramount-moves-labor-day-limited-655125|title=Paramount Moves 'Labor Day' From Limited Christmas Opening to Wide January Release|publisher=hollywoodreporter.com|language=en|accessdate=2013-11-19}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:000;color:#000&quot;| 30
| ''[[Getaway (film)|Getaway]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Courtney Solomon]], Yaron Levy (regjisors); Sean Finegan, Gregg Maxwell Parker (skenarist); [[Ethan Hawke]], [[Selena Gomez]], [[Jon Voight]], [[James Maslow]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Getaway|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=96413|accessdate=2012-09-14|archive-date=28 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228043733/http://www.comingsoon.net/films.php?id=96413|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;17&quot; style=&quot;text-align:center; background:#98fb98; textcolor:#000;color:#000&quot;|'''S&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;H&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;T&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;T&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R'''
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 4
| ''[[About Time (2013 film)|About Time]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Richard Curtis]] (regjisor/skenarist); [[Domhnall Gleeson]], [[Rachel McAdams]], [[Bill Nighy]], [[Lydia Wilson]], [[Lindsay Duncan]], [[Tom Hollander]], [[Vanessa Kirby]], [[Margot Robbie]], [[Catherine Steadman]], [[Matt Butcher]], [[Lisa Eichhorn]], [[Will Merrick]], [[Joshua McGuire]], [[Richard Griffiths]] || Komedi romantike || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=en|url=http://www.filmdates.co.uk/films/4341-about-time/|title=About Time|publisher=filmdates.co.uk|accessdate=2013-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 6
| ''[[Riddick (film)|Riddick]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[David Twohy]] (regjisor/skenarist); [[Vin Diesel]], [[Karl Urban]], [[Katee Sackhoff]], [[Dave Bautista]], [[Matthew Nable]], [[Jordi Mollà]], [[Bokeem Woodbine]], [[Raoul Trujillo]], [[Nolan Gerard Funk]], [[Noah Danby]], [[Keri Hilson]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=61328|title=Riddick|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-09-20|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227225438/http://www.comingsoon.net/films.php?id=61328|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:000;color:#000&quot;| 8
| ''[[Oculus (film)|Oculus]]'' || [[Relativity Media]] || Mike Flanagan (regjisor/skenarist); Jeff Howard (skenarist); [[Karen Gillan]], [[Katee Sackhoff]], [[Brenton Thwaites]], [[James Lafferty]], [[Rory Cochrane]] || Horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Oculus|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=112405|accessdate=2014-02-01|archive-date=29 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429000748/http://www.comingsoon.net/films.php?id=112405|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:000;color:#000&quot;| 13
| ''[[Insidious: Chapter 2]]'' || [[FilmDistrict]] || [[James Wan]] (regjisor); [[Leigh Whannell]] (skenarist); [[Patrick Wilson (American actor)|Patrick Wilson]], [[Rose Byrne]], [[Lin Shaye]], [[Ty Simpkins]] || Horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Insidious 2|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=86588|accessdate=2012-09-14|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117165132/http://www.comingsoon.net/films.php?id=86588|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Rush (2013 film)|Rush]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Ron Howard]] (regjisor); [[Peter Morgan]] (skenarist); [[Chris Hemsworth]], [[Daniel Bruhl]], [[Olivia Wilde]], [[Alexandra Maria Lara]], [[Pierfrancesco Favino]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rush|language=en|publisher=f1fanatic.co.uk|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2013/09/02/rush-reviewed/|accessdate=2013-09-21|archive-date=29 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529172400/http://www.f1fanatic.co.uk/2013/09/02/rush-reviewed/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Family (2013 film)|The Family]]'' || [[Relativity Media]] || [[Luc Besson]] (regjisor/skenarist); Michael Caleo (skenarist); [[Robert De Niro]], [[Michelle Pfeiffer]], [[Dianna Agron]], [[Tommy Lee Jones]], [[Vincent Pastore]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Family|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=90635|publisher=ComingSoon.net|accessdate=2012-10-10|archive-date=2 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130102115236/http://www.comingsoon.net/films.php?id=90635|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:000;color:#000&quot;| 15
| ''[[Life of Krim (film)|Life of Krim]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Daniel Schechter]] (regjisor/skenarist); [[Elmore Leonard]] (skenarist); [[Jennifer Aniston]], [[Tim Robbins]], [[Isla Fisher]], [[John Hawkes (actor)|John Hawkes]], [[Mos Def]] || Krim, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Life of Krim|publisher=Twitter|language=en|url=https://twitter.com/danschechter|accessdate=2014-03-20}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:000;color:#000&quot;| 18
| ''[[Enough Said (film)|Enough Said]]'' || [[Fox Searchlight]] || [[Nicole Holofcener]] (regjisor); Anthony Bregman, Stefanie Azpiazu (skenarist); [[James Gandolfini]], [[Julia Louis-Dreyfus]], [[Toni Collette]], [[Catherine Keener]], [[Ben Falcone]], [[Toby Huss]], [[Michaela Watkins]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=93332|title=Enough Said|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2013-08-17|archive-date=15 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140215231322/http://www.comingsoon.net/films.php?id=93332|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:000;color:#000&quot;| 20
| ''[[Battle of the Year (film)|Battle of the Year]]'' || [[Screen Gems]] || [[Benson Lee]] (regjisor); Brin Hill, Chris Parker (skenarist); [[Josh Holloway]], [[Laz Alonso]], [[Josh Peck]], [[Caity Lotz]], [[Chris Brown (American entertainer)|Chris Brown]], [[Terrence Jenkins]], [[Luis Rosado]], Weronika Rosati, Jesse Erwin, [[Ivan Velez]], Steve Terada || Muzikal || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=55060|title=Battle of the Year|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-09-20|archive-date=3 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103141407/http://www.comingsoon.net/films.php?id=55060|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Diana (film)|Diana]]'' || [[Screen Gems]] || [[Oliver Hirschbiegel]] (regjisor); [[Stephen Jeffreys]], (skenarist); [[Naomi Watts]], [[Naveen Andrews]], [[Laurence Belcher]], [[Douglas Hodge]], [[Geraldine James]], [[Charles Edwards (English actor)|Charles Edwards]], [[Mary Stockley]] || Biografi, Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmdates.co.uk/films/5716-diana/|title=Diana|publisher=filmdates.co.uk|language=en|accessdate=2013-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Prisoners (2013 film)|Prisoners]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Denis Villeneuve]] (regjisor); Aaron Guzikowski (skenarist); [[Hugh Jackman]], [[Jake Gyllenhaal]], [[Maria Bello]], [[Viola Davis]], [[Terrence Howard]], [[Melissa Leo]], [[Dylan Minnette]], [[Paul Dano]], [[Wayne Duvall]], [[Len Cariou]], [[David Dastmalchian]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prisoners|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=53514|accessdate=2012-10-10|archive-date=21 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054504/http://www.comingsoon.net/films.php?id=53514|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Wizard of Oz (1939 film)|The Wizard of Oz 3D]]'' || [[Warner Bros.]] / [[MGM]] || [[Victor Fleming]] (regjisor); [[Noel Langley]], [[Florence Ryerson]], [[Edgar Allan Woolf]] (skenarist); [[Judy Garland]], [[Frank Morgan]], [[Ray Bolger]], [[Bert Lahr]], [[Jack Haley]], [[Billie Burke]], [[Margaret Hamilton]], [[Charley Grapewin]], [[Clara Blandick]], [[Pat Walshe]], [[Terry (dog)|Terry]] || Muzikal, fantazi, familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title='Wizard of Oz' coming back to theaters for IMAX 3D|url=http://family-room.ew.com/2013/06/04/wizard-of-oz-imax-3d-run/|work=Entertainment Weekly|language=en|accessdate=2013-06-04|archive-date=16 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616024513/http://family-room.ew.com/2013/06/04/wizard-of-oz-imax-3d-run/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:000;color:#000&quot;| 27
| ''[[Baggage Claim (film)|Baggage Claim]]'' || [[Fox Searchlight Pictures]] || [[David E. Talbert]] (regjisor/skenarist); [[Paula Patton]], [[Trey Songz]], [[Adam Brody]], [[Djimon Honsou]], [[Christina Milian]], [[Taye Diggs]] || Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Baggage Claim|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=63792|accessdate=2012-10-12|archive-date=14 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214092803/http://www.comingsoon.net/films.php?id=63792|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Cloudy with a Chance of Meatballs 2]]'' || [[Columbia Pictures]] / [[Sony Pictures Animation]] || [[Cody Cameron]], Kris Pearn (regjisors); [[John Francis Daley]], [[Jonathan M. Goldstein]], Erica Rivinoja (skenarist); [[Anna Faris]], [[Bill Hader]], [[Andy Samberg]], [[Kristen Schaal]], [[James Caan]], [[Neil Patrick Harris]], [[Benjamin Bratt]], [[Terry Crews]], [[Will Forte]] || Familjar, Komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=85093|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=Cloudy 2: Revenge of the Leftovers|accessdate=9 mars 2012|archive-date=12 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121212054153/http://www.comingsoon.net/films.php?id=85093|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Don Jon]]'' || [[Relativity Media]] || [[Joseph Gordon-Levitt]] (regjisor/skenarist); Joseph Gordon-Levitt, [[Scarlett Johansson]], [[Julianne Moore]], [[Tony Danza]], [[Brie Larson]] || Romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=86779|title=Don Jon|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2013-04-11|archive-date=22 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122134838/http://www.comingsoon.net/films.php?id=86779|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Metallica: Through the Never]]'' || [[Picturehouse (company)|Picturehouse]] || [[Nimród Antal]] (regjisor/skenarist); [[Dane DeHaan]], [[Lars Ulrich]], [[Kirk Hammett]], [[James Hetfield]], [[Robert Trujillo]] || Dokumentar, muzikë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/music/news/metallicas-3d-movie-headed-to-imax-20130424|title=Metallica Through the Never|publisher=rollingstone.com|language=en|accessdate=2013-04-27|archive-date=20 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920045055/https://www.rollingstone.com/music/news/metallicas-3d-movie-headed-to-imax-20130424|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Ramayya Vasthavayya]]'' || [[Sri Venkateswara Creations]] || [[Harish Shankar]] (regjisor/skenarist); [[N. T. Rama Rao Jr.]], [[Samantha Ruth Prabhu]], [[Shruti Haasan]], [[Vidyullekha Raman]], [[Rao Ramesh]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.123telugu.com/mnews/ntrs-ramayya-vastavayya-in-september.html|title=Ramayya Vasthavayya|publisher=123telugu.com|language=en|accessdate=2013-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|}

=== tetor – dhjetor ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#b0e0e6; text-align:center;color:#000&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Hapja
! style=&quot;width:17%;&quot;| Titulli
! style=&quot;width:16%;&quot;| Studioja
! Kasta dhe aktorët
! style=&quot;width:10%;&quot;| Zhanri
! Ref.
|-
| rowspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffa07a; textcolor:#000;color:#000&quot;|'''T&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;E&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;T&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 4
| ''[[Gravity (film)|Gravity]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Alfonso Cuaron]] (regjisor/skenarist); [[Jonás Cuarón]], [[Rodrigo García (regjisor)|Rodrigo Garcia]] (skenarist); [[Sandra Bullock]], [[George Clooney]] || Sci-fi, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gravity|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=64232|accessdate=2012-04-15|archive-date=4 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404153832/http://www.comingsoon.net/films.php?id=64232|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Runner Runner (film)|Runner Runner]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Brad Furman]] (regjisor); [[Brian Koppelman]], [[David Levien]] (skenarist); [[Ben Affleck]], [[Justin Timberlake]], [[Gemma Arterton]], [[Anthony Mackie]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Runner Runner|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=89222|accessdate=2012-07-24|archive-date=21 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121233003/http://www.comingsoon.net/films.php?id=89222|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 9
| ''[[Blue Is the Warmest Colour]]'' || [[Sundance Selects]] || [[Abdellatif Kechiche]] (regjisor); [[Abdellatif Kechiche]], Ghalia Lacroix, [[Julie Maroh]] (skenarist); [[Adèle Exarchopoulos]], [[Léa Seydoux]], Jérémie Laheurte, Catherine Salée, [[Aurélien Recoing]], Sandor Funtek || Romancë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Blue is the Warmest Colour|publisher=altfg.com|language=en|url=http://www.altfg.com/blog/movie/blue-is-the-warmest-color-release-date/|accessdate=2013-10-27|archive-date=21 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221211546/http://www.altfg.com/blog/movie/blue-is-the-warmest-color-release-date/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 11
| ''[[Captain Phillips (film)|Captain Phillips]]'' || [[Columbia Pictures]] || [[Paul Greengrass]] (regjisor); [[Billy Ray (screenwriter)|Billy Ray]] (skenarist); [[Tom Hanks]], [[Catherine Keener]], [[Max Martini]], [[Yul Vazquez]], Michael Chernus, [[Chris Mulkey]], [[Corey Johnson (actor)|Corey Johnson]], [[David Warshofsky]], [[John Magaro]], [[Angus MacInnes]] || Biografi, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=55898|title=Captain Phillips|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-12-07|archive-date=3 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121203172518/http://www.comingsoon.net/films.php?id=55898|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Machete Kills]]'' || [[Open Road Films]] || [[Robert Rodriguez]] (regjisor); Kyle Ward (skenarist); [[Danny Trejo]], [[Michelle Rodriguez]], [[Mel Gibson]], [[Jessica Alba]], [[Charlie Sheen]], [[Sofía Vergara]], [[Demian Bichir]], [[Amber Heard]], [[Antonio Banderas]], [[Vanessa Hudgens]], [[William Sadler (actor)|William Sadler]], [[Lady Gaga]], [[Cuba Gooding, Jr.]], [[Alexa Vega]], [[Marko Zaror]], [[Walton Goggins]], [[Tom Savini]], [[Electra Avellan]], [[Elise Avellan]], [[Jerry Sandusky]] || Aksion, komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=80105|title=Machete Kills|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2013-01-15|archive-date=30 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330224917/http://www.comingsoon.net/films.php?id=80105|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Romeo and Juliet (2013 film)|Romeo and Juliet]]'' || [[Relativity Media]] || Carlo Carlei (regjisor); [[Julian Fellowes]] (skenarist); [[Hailee Steinfeld]], [[Douglas Booth]], [[Damian Lewis]], [[Natascha McElhone]], [[Lesley Manville]], [[Ed Westwick]], [[Tomas Arana]], [[Laura Morante]], [[Kodi Smit-McPhee]], [[Paul Giamatti]], [[Christian Cooke]], [[Tom Wisdom]], [[Leon Vitali]], [[Stellan Skarsgard]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2308060/Douglas-Booth-Hailee-Steinfeld-bring-Romeo-Juliet-big-screen--Damien-Lewis-Lord-Capulet.html|title=Romeo and Juliet|publisher=dailymail.co.uk|language=en|accessdate=2013-06-12|location=Londër|first=Hanna|last=Flint|date=2013-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 16
| ''[[Kill Your Darlings (film)|Kill Your Darlings]]'' || [[Sony Pictures Classics]] || [[John Krokidas]] (regjisor); [[Daniel Radcliffe]], [[Dane DeHaan]], [[Jack Huston]], [[Elizabeth Olsen]], [[Michael C. Hall]], [[Ben Foster]], [[Kyra Sedgwick]], [[Jennifer Jason Leigh]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kill Your Darlings|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=53770|accessdate=2013-11-11|archive-date=22 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122232624/http://www.comingsoon.net/films.php?id=53770|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 18
| ''[[12 Years a Slave (film)|12 Years a Slave]]'' || [[Fox Searchlight Pictures]] || [[Steve McQueen (artist)|Steve McQueen]] (regjisor/skenarist); [[John Ridley]] (skenarist); [[Chiwetel Ejiofor]], [[Brad Pitt]], [[Michael Fassbender]], [[Paul Giamatti]], [[Alfre Woodard]], [[Sarah Paulson]], [[Paul Dano]], [[Benedict Cumberbatch]], [[Garret Dillahunt]], [[Scoot McNairy]], [[Ruth Negga]], [[Michael Kenneth Williams]], [[Garret Dillahunt]], [[Dwight Henry (actor)|Dwight Henry]], [[Quvenzhané Wallis]] || Biografi, Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=83109|title=12 Years a Slave|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2013-03-01|archive-date=28 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328124149/http://www.comingsoon.net/films.php?id=83109|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Carrie (2013 film)|Carrie]]'' || [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]] / [[Screen Gems]] || [[Kimberly Peirce]] (regjisor); [[Roberto Aguirre-Sacasa]], [[Lawrence D. Cohen]] (skenarist); [[Chloë Grace Moretz]], [[Julianne Moore]], [[Gabriella Wilde]], [[Portia Doubleday]], [[Judy Greer]], [[Ansel Elgort]], [[Alex Russell (actor)|Alex Russell]] || Dramë, horror || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=77778|title=Carrie|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2012-10-10|archive-date=28 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228184909/http://www.comingsoon.net/films.php?id=77778|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Escape Plan (film)|Escape Plan]]'' || [[Summit Entertainment]] || [[Mikael Hafstrom]] (regjisor); Miles Chapman, [[Jason Keller (playwright)|Jason Keller]] (skenarist); [[Sylvester Stallone]], [[Arnold Schwarzenegger]], [[50 Cent]], [[Vinnie Jones]], [[Sam Neill]], [[Amy Ryan]], [[Vincent D'Onofrio]], [[Jim Caviezel]], [[Faran Tahir]], [[Matt Gerald]], [[Jeff Chase]] || Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tomb|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=43462|accessdate=2012-09-15|archive-date=26 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121226190325/http://www.comingsoon.net/films.php?id=43462|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Fifth Estate (film)|The Fifth Estate]]'' || [[Touchstone Pictures]] / [[DreamWorks Pictures]] || [[Bill Condon]] (regjisor); [[Josh Singer]] (skenarist); [[Benedict Cumberbatch]], [[Daniel Bruhl]], [[Laura Linney]], [[Anthony Mackie]], [[David Thewlis]], [[Carice van Houten]], [[Peter Capaldi]] || Biografi, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=96876|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=The Fifth Estate|accessdate=2013-01-22|archive-date=22 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122141930/http://www.comingsoon.net/films.php?id=96876|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 25
| ''[[Ender's Game (film)|Ender's Game]]'' || [[Summit Entertainment]] || [[Gavin Hood]] (regjisor/skenarist); [[Asa Butterfield]], [[Harrison Ford]], [[Ben Kingsley]], [[Viola Davis]], [[Aramis Knight]], [[Abigail Breslin]], [[Brandon Soo Hoo]], [[Hailee Steinfeld]], [[Brendan Meyer]], [[Moises Arias]], [[Jimmy Pinchak]], [[Nonso Anozie]], [[Orson Scott Card]], Stevie Ray Dillmore, Andrea Powell, Conor Carroll, Suraj Parthasarathy, Khylin Rhambo || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmdates.co.uk/films/3486-enders-game/|title=Ender's Game|publisher=filmdates.co.uk|language=en|accessdate=2013-10-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Jackass Presents: Bad Grandpa]]'' || [[Paramount Pictures]] / [[MTV Films]] || [[Jeff Tremaine]] (regjisor/skenarist); [[Johnny Knoxville]], [[Spike Jonze]] (skenarist); Johnny Knoxville, [[Bam Margera]], [[Steve-O]], [[Jason Acuna]], [[Chris Pontius]], [[Preston Lacy]], [[Dave England]], [[Ehren McGhehey]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=91114|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=Jackass Presents: Bad Grandpa|accessdate=2013-07-17|archive-date=7 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140307110221/http://www.comingsoon.net/films.php?id=91114|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Counselor]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Ridley Scott]] (regjisor); [[Cormac McCarthy]] (skenarist); [[Brad Pitt]], [[Cameron Diaz]], [[Javier Bardem]], [[Penélope Cruz]], [[Michael Fassbender]], [[Dean Norris]], [[Natalie Dormer]], [[Goran Višnjić]], [[John Leguizamo]], [[Rosie Perez]], [[Édgar Ramírez]], [[Bruno Ganz]], [[Rubén Blades]], [[Toby Kebbell]], [[Emma Rigby]], [[Donna Air]], [[Sam Spruell]] || Krim || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=86506|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=The Counselor|accessdate=2013-01-22|archive-date=7 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140307110226/http://www.comingsoon.net/films.php?id=86506|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdacc; textcolor:#000;color:#000&quot;| 30
| ''[[Thor: The Dark World]]'' || [[Marvel Studios]] || [[Alan Taylor (regjisor)|Alan Taylor]] (regjisor); [[Robert Rodat]], [[Don Payne (writer)|Don Payne]], [[Christopher Yost]], [[Stephen McFeely]], [[Christopher Markus]] (skenarist); [[Chris Hemsworth]], [[Natalie Portman]], [[Anthony Hopkins]], [[Rene Russo]], [[Tom Hiddleston]], [[Stellan Skarsgård]], [[Idris Elba]], [[Chris Evans (actor)|Chris Evans]], [[Jaimie Alexander]], [[Christopher Eccleston]], [[Kat Dennings]], [[Ray Stevenson (actor)|Ray Stevenson]], [[Zachary Levi]], [[Tadanobu Asano]], [[Benicio Del Toro]], [[Clive Russell]], [[Richard Brake]], [[Chris O'Dowd]], [[Adewale Akinnuoye-Agbaje]], [[Stan Lee]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thor 2|publisher=filmdates.co.uk|language=en|url=http://www.filmdates.co.uk/films/2971-thor-the-dark-world/|accessdate=2013-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
! rowspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center; background:thistle; textcolor:#000;color:#000&quot;|'''N&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ë&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;T&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R'''
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 1
| ''[[Dallas Buyers Club]]'' || [[Focus Features]] || [[Jean-Marc Vallée]] (regjisor) [[Craig Borten]], [[Melisa Wallack]] (skenarist); [[Matthew McConaughey]], [[Jared Leto]], [[Jennifer Garner]], [[Dallas Roberts]], [[Denis O'Hare]], [[Steve Zahn]], [[Griffin Dunne]], [[Jane McNeill]], [[James DuMont]], [[Bradford Cox]], [[Kevin Rankin (actor)|Kevin Rankin]], [[Matthew Thompson (actor)|Matthew Thompson]] || Dramë ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dallas Buyers Club|language=en|publisher=ComingSoon.net|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=45705|accessdate=2013-06-09|archive-date=22 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922093408/http://www.comingsoon.net/films.php?id=45705|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Free Birds]]'' || [[Relativity Media]] || [[Jimmy Hayward]] (regjisor); [[Craig Mazin]], David I. Stern, [[John J. Strauss]] (skenarist); [[Woody Harrelson]], [[Owen Wilson]], [[Dan Fogler]], [[Amy Poehler]], [[Lesley Nicol (actress)|Lesley Nicol]], [[George Takei]], [[Colm Meaney]], [[Keith David]] || komedi, familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Free Birds|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=64376|accessdate=2012-09-09|archive-date=7 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140307110207/http://www.comingsoon.net/films.php?id=64376|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Krrish 3]]'' || [[Eros Entertainment]] || [[Rakesh Roshan]] (regjisor/skenarist); [[Robin Bhatt]], [[Honey Irani]] (skenarist); [[Hrithik Roshan]], [[Vivek Oberoi]], [[Priyanka Chopra]], [[Kangna Ranaut]], [[Arif Zakaria]], [[Rajpal Yadav]], [[Rakhee Tandon]], [[Asif Basra]], [[Shaurya Chauhan]], [[Amitabh Bachchan]], [[Sachin Khedekar]], [[Mohnish Bahl]], [[Naseeruddin Shah]], [[Rekha]] || Sci-fi, Aksion || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Krrish 3|publisher=India Today|language=en|url=http://indiatoday.intoday.in/story/krrish-3-release-date-preponed-to-november-1/1/312635.html|accessdate=11 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Last Vegas]]'' || [[CBS Films]] || [[Jon Turteltaub]] (regjisor); [[Dan Fogelman]], [[Adam Brooks (filmmaker)|Adam Brooks]] (skenarist); [[Michael Douglas]], [[Robert De Niro]], [[Morgan Freeman]], [[Kevin Kline]], [[Mary Steenburgen]], [[Curtis &quot;50 Cent&quot; Jackson]], [[Weronika Rosati]], [[Tip &quot;T.I.&quot; Harris]], [[Jerry Ferrara]], [[Weronika Rosati]], [[Redfoo]], [[Romany Malco]], [[Roger Bart]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Last Vegas|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=58269|accessdate=2012-09-03|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227125955/http://www.comingsoon.net/films.php?id=58269|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Philomena (film)|Philomena]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Stephen Frears]] (regjisor); [[Steve Coogan]], [[Jeff Pope]] (skenarist); [[Judi Dench]], [[Steve Coogan]], [[Mare Winningham]], [[Anna Maxwell Martin]], [[Michelle Fairley]], [[Barbara Jefford]], [[Simone Lahbib]], [[Sophie Kennedy Clark]], [[Wunmi Mosaku]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmdates.co.uk/films/5698-philomena/|publisher=filmdates.co.uk|language=en|title=Philomena|accessdate=2013-05-10}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 8
| ''[[The Book Thief (film)|The Book Thief]]'' || [[20th Century Fox]] || [[Brian Percival]] (regjisor); [[Michael Petroni]] (skenarist); [[Sophie Nélisse]], [[Geoffrey Rush]], [[Emily Watson]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Book Thief|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=87630|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=17 shtator 2012|archive-date=2 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130702205654/http://www.comingsoon.net/films.php?id=87630|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 15
| ''[[Nebraska (film)|Nebraska]]'' || [[Paramount Vantage]] || [[Alexander Payne]] (regjisor); [[Bob Nelson (screenwriter)|Bob Nelson]] (skenarist); [[Bruce Dern]], [[Will Forte]], [[Bob Odenkirk]], [[Stacy Keach]], [[June Squibb]] || komedi ||&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nebraska|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=83327|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=21 prill 2013|archive-date=22 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130422090334/http://www.comingsoon.net/films.php?id=83327|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[The Best Man Holiday]]'' || [[Universal Studios]] || [[Malcolm D. Lee]] (regjisor/skenarist); [[Taye Diggs]], [[Nia Long]], [[Morris Chestnut]], [[Harold Perrineau]], [[Terrence Howard]], [[Regina Hall]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=83076|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=The Best Man 2|accessdate=2013-01-22|archive-date=7 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140307110159/http://www.comingsoon.net/films.php?id=83076|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 22
| ''[[Delivery Man (film)|Delivery Man]]'' || [[Touchstone Pictures]] / [[DreamWorks Pictures]] || [[Ken Scott]] (regjisor/skenarist); [[Vince Vaughn]], [[Chris Pratt]], [[Cobie Smulders]], [[Britt Robertson]], [[Tao Okamoto]], [[Hiroyuki Sanada]], [[Rila Fukushima]]||komedi ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Delivery Man|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=90015|accessdate=2012-04-15|archive-date=30 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121230054008/http://www.comingsoon.net/films.php?id=90015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Frozen (2013 film)|Frozen]]'' || [[Walt Disney Pictures]] || [[Jennifer Lee (filmmaker)|Jennifer Lee]] (regjisor/skenarist); [[Chris Buck]] (regjisor); Shane Morris (skenarist); [[Kristen Bell]], [[Idina Menzel]], [[Josh Gad]], [[Jonathan Groff]], [[Alan Tudyk]], [[Santino Fontana]], [[Chris Williams (regjisor)|Chris Williams]]|| komedi, muzikal || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Frozen|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=85438|accessdate=2011-12-22|archive-date=27 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227132537/http://www.comingsoon.net/films.php?id=85438|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Hunger Games: Catching Fire]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Francis Lawrence]] (regjisor); [[Simon Beaufoy]], [[Michael Arndt]] (skenarist); [[Jennifer Lawrence]], [[Josh Hutcherson]], [[Liam Hemsworth]], [[Woody Harrelson]], [[Elizabeth Banks]], [[Lenny Kravitz]], [[Stanley Tucci]], [[Donald Sutherland]], [[Toby Jones]], [[Philip Seymour Hoffman]], [[Jena Malone]], [[Amanda Plummer]], [[Willow Shields]], [[Lynn Cohen]], [[Patrick St. Esprit]], [[Meta Golding]], [[Sam Claflin]], [[Jeffrey Wright]] || Aksion, sci-fi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=80846|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=Catching Fire|accessdate=2011-08-08|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117164109/http://www.comingsoon.net/films.php?id=80846|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 27
| ''[[Homefront (film)|Homefront]]'' || [[Open Road Films]] || [[Gary Fleder]] (regjisor); [[Sylvester Stallone]] (skenarist); [[Jason Statham]], [[James Franco]], [[Winona Ryder]], [[Kate Bosworth]], [[Frank Grillo]] || Aksion, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Homefront|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=93164|accessdate=2013-06-12|archive-date=28 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328124144/http://www.comingsoon.net/films.php?id=93164|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#d8d8d8; textcolor:#000;color:#000&quot;| 29
| ''[[Mandela: Long Walk to Freedom]]'' || [[The Weinstein Company]] || [[Justin Chadwick]] (regjisor); [[William Nicholson]] (skenarist); [[Idris Elba]], [[Naomie Harris]], [[Tony Kgoroge]], [[Riaad Moosa]], Zolani Mkiva, [[Jamie Bartlett]], Lindiwe Matshikiza, Deon Lotz, [[Terry Pheto]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mandela: Long Walk to Freedom|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=87961|accessdate=2013-03-01|archive-date=17 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317092136/http://www.comingsoon.net/films.php?id=87961|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;20&quot; style=&quot;text-align:center; background:#98fb98; textcolor:#000;color:#000&quot;|'''D&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;H&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;J&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;E&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;T&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;R'''
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 6
| ''[[Inside Llewyn Davis]]'' || [[CBS Films]] || [[Joel Coen]], [[Ethan Coen]] (regjisor/skenarist); [[Oscar Isaac]], [[Carey Mulligan]], [[John Goodman]], [[Garrett Hedlund]], [[F. Murray Abraham]], [[Justin Timberlake]] || Biografi, Dramë, muzikal ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Inside Llewyn Davis|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=79004|accessdate=2013-05-04|archive-date=17 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317092143/http://www.comingsoon.net/films.php?id=79004|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Out of the Furnace]]'' || [[Relativity Media]] || [[Scott Cooper (regjisor)|Scott Cooper]] (regjisor/skenarist); [[Christian Bale]], [[Casey Affleck]], [[Zoe Saldana]], [[Sam Shepard]], [[Woody Harrelson]], [[Forest Whitaker]], [[Willem Dafoe]] || Krim ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Out of the Furnace|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=43180|accessdate=2013-04-12|archive-date=28 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328124214/http://www.comingsoon.net/films.php?id=43180|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 13
| ''[[A Madea Christmas (film)|A Madea Christmas]]'' || [[Lions Gate Entertainment|Lionsgate]] || [[Tyler Perry]] (regjisor/skenarist); [[Tyler Perry]], [[Anna Maria Horsford]], [[Larry the Cable Guy]], [[Chad Michael Murray]], [[Kathy Najimy]], [[Tika Sumpter]], [[Eric Lively]], [[Jonathan Chase]], [[Alicia Witt]], [[Lisa Whelchel]], [[Vickie Eng]] || komedi ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A Madea Christmas|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=98529|accessdate=2013-01-04|archive-date=8 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130108111829/http://www.comingsoon.net/films.php?id=98529|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[American Hustle]]'' || [[Columbia Pictures]] || [[David O. Russell]] (regjisor/skenarist); [[Eric Warren Singer]] (skenarist); [[Christian Bale]], [[Jennifer Lawrence]], [[Robert De Niro]], [[Amy Adams]], [[Jeremy Renner]], [[Alessandro Nivola]], [[Bradley Cooper]], [[Michael Peña]], [[Dawn Olivieri]], [[Louis C.K.]], [[Elisabeth Röhm]], [[Jack Huston]] || Krim ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=American Hustle|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88270|accessdate=2013-03-12|archive-date=14 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414232519/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88270|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Hours (2013 film)|Hours]]'' || [[Peter Safran|The Safran Company]] || [[Eric Heisserer]] (regjisor/skenarist); Eric Hiesserer (skenarist); [[Paul Walker]], [[Génesis Rodríguez]], [[TJ Hassan]], [[Nick Gomez]], [[Judd Lormand]] || Dramë ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hours|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88270|accessdate=2013-12-03|archive-date=14 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414232519/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88270|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Saving Mr. Banks]]'' || [[Walt Disney Pictures]] || [[John Lee Hancock]] (regjisor); [[Kelly Marcel]], Sue Smith (skenarist); [[Tom Hanks]], [[Emma Thompson]], [[Colin Farrell]], [[Paul Giamatti]], [[Jason Schwartzman]], [[Ruth Wilson]], [[B. J. Novak]] || Biografi, Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Lussier|first=Germain|title=Disney Release Dates: Muppets Sequel Now ‘Muppets Most Wanted,’ Plus New Marvel Films in 2016 and 2017|url=http://www.slashfilm.com/disney-release-dates-new-marvel-films-in-2016-and-2017-tomorrowland-muppets-2/|publisher=Film|language=en|accessdate=13 qershor 2013|date=13 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Hobbit: The Desolation of Smaug]]'' || [[Warner Bros.]] / [[New Line Cinema]] / [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]] || [[Peter Jackson]] (regjisor/skenarist); [[Fran Walsh]], [[Philippa Boyens]], [[Guillermo del Toro]] (skenarist); [[Martin Freeman]], [[Ian McKellen]], [[Richard Armitage]], [[Benedict Cumberbatch]], [[Orlando Bloom]], [[Evangeline Lilly]], [[Lee Pace]], [[Luke Evans]], [[Graham McTavish]], [[Ken Stott]], [[Aidan Turner]], [[Dean O'Gorman]], [[Sylvester McCoy]], [[Mikael Persbrandt]], [[Stephen Fry]], [[Mark Hadlow]], [[Jed Brophy]], [[Adam Brown]], [[John Callen]], [[Peter Hambleton]], [[William Kircher]], [[James Nesbitt]], [[Stephen Hunter]], [[Manu Bennett]], [[John Bell]], [[Craig Hall]], [[Lawrence Makoare]], Ryan Gage || Aventurë, fantazi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref name=&quot;to soon&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=78224|title=Titles and Release Dates Announced for the Hobbit Films!|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2011-05-30|archive-date=23 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323043136/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=78224|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 18
| ''[[Anchorman 2: The Legend Continues]]'' || [[Paramount Pictures]] || [[Adam McKay]] (regjisor/skenarist); [[Will Ferrell]], [[Christina Applegate]], [[Paul Rudd]], [[David Koechner]], [[Steve Carell]], [[Harrison Ford]], [[Kristen Wiig]], [[Fred Willard]], [[Nicole Kidman]], [[Liam Neeson]], [[Tina Fey]], [[Jim Carrey]], [[Amy Poehler]], [[Vince Vaughn]], [[Angela Lansbury]], [[Luke Wilson]], [[Terence Stamp]], [[Will Smith]], [[John C. Reilly]], [[Chris Parnell]], [[Kirsten Dunst]], [[Drake]], [[Kanye West]], [[Sacha Baron Cohen]], [[Meagan Good]], [[James marsden]], [[Wilbur Fitzgerald]], [[Dylan Baker]], [[Billie Joe Armstrong]], [[Mike Dirnt]], [[Tre Cool]], [[Green Day]], [[Lewis Hamilton]], [[Greg Kinnear]], [[Josh Lawson]], [[Fred Armisen]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Anchorman 2|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=88548|accessdate=2012-12-19|archive-date=8 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308015215/http://www.comingsoon.net/films.php?id=88548|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Her (film)|Her]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Spike Jonze]] (regjisor/skenarist); [[Joaquin Phoenix]], [[Rooney Mara]], [[Amy Adams]], [[Scarlett Johansson]], [[Olivia Wilde]] || Dramë ||&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Her|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=89621|accessdate=2013-05-15|archive-date=27 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140527005324/http://www.comingsoon.net/films.php?id=89621|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 20
|''[[Dhoom 3]]'' || [[Yash Raj Films]] || [[Vijay Krishna Acharya]] (regjisor/skenarist); [[Aamir Khan]], [[Abhishek Bachchan]], [[Uday Chopra]], [[Katrina Kaif]], [[Jackie Shroff]], [[Tabrett Bethell]] || Aksion, triller || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dhoom 3|publisher=imdb.com|language=en|url=http://www.imdb.com/title/tt1833673/?ref_=nv_sr_1|accessdate=2013-10-11}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Walking with Dinosaurs (film)|Walking with Dinosaurs]]'' || [[20th Century Fox]] || Neil Nightengale, Pierre de Lespinois, [[Barry Cook]] (regjisorë); [[John Collee]], [[Theodore Thomas (filmmaker)|Theodore Thomas]] (skenarist); [[John Leguizamo]], [[Justin Long]], [[Tiya Sircar]], [[Skyler Stone]] || Familjar || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Walking with Dinosaurs|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=71545|accessdate=2011-08-03|archive-date=28 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121228043602/http://www.comingsoon.net/films.php?id=71545|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 25
| ''[[47 Ronin (2013 film)|47 Ronin]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Carl Rinsch]] (regjisor); [[Chris Morgan]], [[Hossein Amini]] (skenarist); [[Keanu Reeves]], [[Hiroyuki Sanada]], [[Kou Shibasaki]], [[Tadanobu Asano]], [[Rinko Kikuchi]] || Aksion, fantazi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=51182|title=47 Ronin|publisher=ComingSoon.net|language=en|accessdate=2010-01-05|archive-date=11 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111154431/http://www.comingsoon.net/films.php?id=51182|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Grudge Match (film)|Grudge Match]]'' || [[Warner Bros.]] || [[Peter Segal]] (regjisor); [[Tim Kelleher (actor)|Tim Kelleher]], [[Doug Ellin]], [[Bill Gerber]] (skenarist); [[Sylvester Stallone]], [[Robert De Niro]], [[Kim Basinger]], [[Alan Arkin]], [[Kevin Hart]], [[Jon Bernthal]], [[Joey Diaz]], [[Judd Lormand]], [[Kate Reinders]], [[Mykel Shannon Jenkins]], [[Griff Furst]], [[Don Lake]] || komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=66310|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=Grudge Match|accessdate=2013-01-22|archive-date=21 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140421234450/http://www.comingsoon.net/films.php?id=66310|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Secret Life of Walter Mitty (2013 film)|The Secret Life of Walter Mitty]]'' || [[New Line Cinema]] / [[20th Century Fox]] || [[Ben Stiller]] (regjisor); [[Steve Conrad]] (skenarist); [[Ben Stiller]], [[Kristen Wiig]], [[Shirley MacLaine]], [[Sean Penn]], [[Patton Oswalt]], [[Adam Scott]], [[Kathryn Hahn]] || komedi, fantazi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=20589|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=The Secret Life of Walter Mitty|accessdate=2012-05-31|archive-date=27 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130227055123/http://www.comingsoon.net/films.php?id=20589|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[The Wolf of Wall Street (film)|The Wolf of Wall Street]]'' || [[Paramount Pictures]] / [[Universal Studios|Universal Pictures]] / [[Red Granite Pictures]] || [[Martin Scorsese]] (regjisor); [[Terence Winter]] (skenarist); [[Leonardo DiCaprio]], [[Jonah Hill]], [[Matthew McConaughey]], [[Margot Robbie]], [[Kyle Chandler]], [[Jon Favreau]], [[Jean Dujardin]], [[Rob Reiner]], [[Jon Bernthal]], [[Cristin Milioti]], [[Christine Ebersole]], [[Kenneth Choi]], [[Joanna Lumley]], [[Spike Jonze]], [[Ethan Suplee]], [[Martin Klebba]], [[Katarina Čas]], [[P. J. Byrne]], [[Madison McKinley]], [[Barry Rothbart]] || Biografi, komedi || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=67761|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=The Wolf of Wall Street|accessdate=3 janar 2013|archive-date=12 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312091208/http://www.comingsoon.net/movie/the-wolf-of-wall-street-2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 26
| ''[[The Railway Man (film)|The Railway Man]]'' || [[The Weinstein Company]] ||[[Jonathan Teplitzky]] (regjisor); [[Frank Cottrell Boyce]], [[Andy Paterson]] (skenarist); [[Colin Firth]], [[Nicole Kidman]], [[Jeremy Irvine]], [[Stellan Skarsgard]], Sam Reid, [[Tanroh Ishida]], [[Hiroyuki Sanada]] || Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Railway Man|publisher=Yahoo.com|language=en|url=http://au.movies.yahoo.com/movie/74621/the-railway-man/|accessdate=2013-12-05|archive-date=25 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225022228/http://au.movies.yahoo.com/movie/74621/the-railway-man/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#e0f9e0; textcolor:#000;color:#000&quot;| 27
| ''[[August: Osage County (film)|August: Osage County]]'' || [[The Weinstein Company]] || [[John Wells (TV producer)|John Wells]] (regjisor); [[Tracy Letts]] (skenarist); [[Meryl Streep]], [[Julia Roberts]], [[Sam Shepard]], [[Dermot Mulroney]], [[Chris Cooper]], [[Ewan McGregor]], [[Abigail Breslin]], [[Juliette Lewis]], [[Benedict Cumberbatch]], [[Misty Upham]], [[Margo Martindale]] || komedi, Dramë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=August: Osage County|publisher=ComingSoon.net|language=en|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=47702|accessdate=2013-03-01|archive-date=21 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140421234431/http://www.comingsoon.net/films.php?id=47702|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|-
| ''[[Lone Survivor (film)|Lone Survivor]]'' || [[Universal Studios|Universal Pictures]] || [[Peter Berg]] (regjisor/skenarist); [[Mark Wahlberg]], [[Taylor Kitsch]], [[Ben Foster]], [[Emile Hirsch]], [[Eric Bana]], [[Alexander Ludwig]] || Dramë, luftë || &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comingsoon.net/films.php?id=36510|publisher=ComingSoon.net|language=en|title=Lone Survivor|accessdate=2013-01-22|archive-date=17 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617205407/http://www.comingsoon.net/films.php?id=36510|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/div&gt;
|}

== Referime ==
{{reflist|30em}}

{{Vite në film}}

[[Kategoria:Vite në film]]
[[Kategoria:Filma 2013| ]]
[[Kategoria:2013|Film]]</text>
      <sha1>9c8lhxlafm6788r2ii54oao4h0gmm6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Škoda Auto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148923</id>
    <revision>
      <id>3057979</id>
      <parentid>2947251</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T17:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39654" sha1="hj19p4bckp9yf34y5be1rzf8as675bg" xml:space="preserve">{{Infobox company
| logo             = [[File:Škoda logo from 2011.jpg|180px]]
| caption          =
| type             = Kompani private
| foundation       = 1895 (si [[Laurin &amp; Klement]])
| founder          = [[Václav Laurin]] dhe [[Václav Klement]]
| location_city    = [[Mladá Boleslav]]
| location_country = [[Republika Çeke]]
| locations        = fabrika prodhimi në Kinë, Çeki, Indi, Kazakistan, Rusi, Sllovaki, Ukrainë (2012)
| area_served      = Në të gjithë botën (përveç Amerikës së Veriut)
| key_people       = [[Winfried Vahland]] (Kryetar i Bordit të Drejtorëve)&lt;br /&gt;[[Martin Winterkorn]] (Kryetar i Bordit Supervizor)
| industry         = Industria e Automobilëve
| products         = Automobilë
| production       = {{increase}} 949,412 njësi (2012)&lt;ref name=&quot;skodafy2012&quot;&gt;{{cite book|title=vwagfy2012|url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/publications/publications.html|accessdate=15 mars 2013|format=PDF|date=15 mars 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130127012119/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/publications/publications.html|archivedate=27 janar 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
| services         = Shërbime financiare Automotive
| market cap       =
| revenue          = {{increase}} [[Euro|€]]10.4 miliardë (2012)
| operating_income = 
| net_income       = {{increase}} [[Euro|€]]712 miliardë (2012)
| assets           = {{increase}} [[Koruna Çeke|Kč]]135.7 miliardë (2010)
| equity           =
| owner            =
| num_employees    = mbi 32 000 (2012)
| parent           = [[Volkswagen Group]]
| divisions        =
| subsid           = Škoda Auto Deutschland&lt;br /&gt;[[Škoda Auto India Private Limited|Škoda Auto India]]&lt;br /&gt;Škoda Auto Polska&lt;br /&gt;Škoda Auto Slovakia
| homepage         = {{URL|skoda-auto.com}}
| footnotes        =
| intl             = yes
}}

'''Škoda Auto''' ({{IPA-cs|ˈʃkoda}}), zakonisht njihet thjesht '''Škoda''', është një prodhues automobilësh me bazë në [[Çeki]]. Škoda u bë pjesë e [[Volkswagen Group]] në 1997.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.autozeitung.de/auto-galerie/alle-vw-konzernmodelle-teil-3-seat-und-skoda|title=Alle VW-Konzernmodelle Teil 3: Seat und Skoda|language=De|publisher=Autozeitung.de|accessdate=28 gusht 2011|archive-date=5 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605235915/http://www.autozeitung.de/auto-galerie/alle-vw-konzernmodelle-teil-3-seat-und-skoda|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Shitjet e saj globale arritën 939,200 makina në 2012.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Anthony Crawford|url=http://www.caradvice.com.au/114480/skoda-more-popular-than-ever/|title=Skoda&amp;nbsp;– more popular than ever|publisher=Car Advice|date=9 prill 2011|accessdate=28 gusht 2011}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
[[Škoda Works]] u krijua si prodhues armësh në 1859 dhe Škoda Auto (dhe paraardhësit e tij) është një nga pesë kompanitë më të vjetra që prodhuan makina dhe ka një histori të pandërprerë (bashkë me [[Tatra]], [[Daimler-Motoren-Gesellschaft|Daimler]], [[Opel]] dhe [[Peugeot]]).&lt;ref&gt;{{cite web|title=Digitální továrna společnosti Škoda Auto|url=http://www.odbornecasopisy.cz/index.php?id_document=40172|publisher=Automa|language=Cs|date=dhjetor 2012|access-date=3 mars 2014|archive-date=26 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130526220923/http://www.odbornecasopisy.cz/index.php?id_document=40172|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ashtu si me shumë prodhues të vjetër të [https://towinghouston.us/roadside-assistance/ makin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220922161738/https://towinghouston.us/roadside-assistance/ |date=22 shtator 2022 }}ave, kompania që do të bëhej Škoda Auto filloi në fillim të viteve 1890 duke prodhuar biçikleta. Fabrikat e Škoda (atëherë Laurin &amp; Klement) u themeluan në vitin 1896 si një prodhues velocipede.

===Laurin dhe Klement, Slavia===
origjina e asaj që do të bëhej Škoda Auto fillon që në fillim të viteve 1890 ku, si shumë kompani të vjetra makinash, ajo e filloi duke prodhuar biçikleta. Ishte viti 1894, dhe 26-vjeçari [[Václav Klement]], i cili ishte një shitës librash në [[Mladá Boleslav]], [[Bohemi]], sot [[Republika Çeke]] (atëherë pjesë e [[Austro-Hungaria|Austro-Hungarisë]]), nuk ishte në gjendje të gjente pjesë këmbimi për të riparuar biçikletën e tij Gjermane. 
{{rquote|right|
''Nëse do të doje një përgjigjje për kërkimin tënd, duhet të përpiqesh të shkruash në një gjuhë që ne e kuptojmë.''
|Përgjigjja Gjermane e Seidel &amp; Naumann për kërkesën e Václav Klement në Çekisht ku kërkonte pjesë këmbimi për biçikletën e tij, e cila e shtyu të hapë dyqanin e tij
}}
[[File:2009 Skoda Superb Elegance CRTDi Automatic 2.0 Front.jpg|thumb|Škoda Auto është një nga prodhuesit më të mëdhej në Europën Qëndrore. Në vitin 2012, 939,200 makina u shitën në të gjithë botën, një rekord për kompaninë]]
[[File:Skoda-museum-mlada-boleslav-rr-040.jpg|thumb|[[Škoda Auto Museum]] në [[Mladá Boleslav]]]]
Klement i ktheu biçikletën e tij prodhuesve, Seidel dhe Naumann, bashkë me një letër, në Çekisht, duke i kërkuar atyre që ta riparonin, por ai mirri vetëm një përgjigjje, në Gjermanisht, ku thuhej: &quot;Nëse do të doje një përgjigjje për kërkimin tënd, duhet të përpiqesh të shkruash në një gjuhë që ne e kuptojmë&quot;. Klementi acaruar, pavarësisht se nuk kishte eksperiencë teknike, vendosi të hapë një dyqan riparimi biçikletash, të cilin ai dhe [[Václav Laurin]] e hapën në vitin 1895 në [[Mladá Boleslav]]. Përpara se të niste partneritetin e biznesit me Klementin, Laurin kish qenë prodhues biçikletash në qytetin e afërt në [[Turnov]].

Në 1898, pasi u spostuan në fabrikën e tyre të sapondërtuar, çifti bleu një motorçikletë [[Werner Motors|Werner &quot;Motocyclette&quot;]].&lt;ref group=&quot;nb&quot;&gt;More information about the Werner motor bicycles: {{cite web|last=Twycross|first=Tony|title=Auto Cycling, 1890s Style|publisher=The Moped Archive|date=prill 2005|url=http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm|access-date=3 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128110211/http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm|archive-date=28 nëntor 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Motorçikleta e parë e Laurin &amp; Klement, e fuqizuar nga një motor i montuar në timon me rrotën e parë aktive, doli se ishte e rrezikshme dhe e pasigurt, në një incident të herët ajo i kushtoi dhëmbin e parë Laurin-it. Për të projektuar një mjet më të sigurtë me strukturë rreth motorit, çifti i shkroi specialistit gjerman të ndezjes së motorave [[Robert Bosch]] për një këshillë për një sistem elektromagnetik të ndryshëm. Motoçikleta e re e çiftit debutoi në vitin 1899.

Në 1900, kur kompania kishte një fuqi punëtore prej 32 vetash, filloi prodhimi lokal, me 150 mjete të dërguara në Londër për firmën Hewtson. Pak më vonë, shtypi i kreditoi ata si prodhuesit e parë të motoçikletave.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.carautoportal.com/skoda/|title=Skoda Company History|publisher=CarAutoPortal.com|accessdate=10 gusht 2009|archive-date=21 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101221115013/http://www.carautoportal.com/skoda/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Modeli i parë, Voiturette A, ishte një sukses dhe kompania u vendos si brenda [[Austro-Hungaria|Austro-Hungarisë]] dhe ndërkombëtarisht. Nga viti 1905 firma po prodhonte automobilë, e cila e bën atë prodhuesin e dytë më të vjetër të makinave në Çeki pas [[Tatra]]s.

[[File:Škoda Popular Special at the Sportauto Museum, Lány 3.jpg|thumb|Pjesa e mbrapme e Škoda Popular Special në Muzeun Sportauto, [[Lány]], [[Distrikti Kladno]], Republika Çeke]]

===Škoda===
Pas luftës së parë botërore kompania Laurin &amp; Klement filloi të prodhojë kamionë, por në 1924, pasi hasën në probleme dhe u goditën nga zjarri, kompania kërkoi një partner të ri.

Ndërkëhë '''[[Škoda Works]]''', një prodhues armësh dhe një kompani shumë-sektorëshe e cila ishte bërë një nga ndërmarrjet industriale më të mëdha në Europë dhe më e madhja në [[Çekosllovaki]], filloi të prodhojë makina në bashkëpunim me [[Hispano-Suiza]]. Škoda kërkonte të zgjeronte bazën jo-armëprodhuese dhe bleu Laurin &amp; Klement në 1925. Shumica e prodhimit të mëvonshëm u markua me emrin e Škoda.

U përdor një linjë e re prodhimi që nga 1930. Në atë vit prodhimi i makinave u shkri në një kompani të vetme të quajtur, ''Akciová společnost pro automobilový průmysl'' ose '''ASAP'''. ASAP ishte degë e zotëruar plotësisht nga [[Škoda Works]] dhe vazhdonte të shiste makina në markën Škoda. Përveç fabrikës në Mladá Boleslav ajo përfshinte përfaqësitë e firmës, zyrat e shitjeve dhe të shërbimit, po ashtu edhe një servis qëndror në Pragë. Në atë kohë, fabrika e makinave në Mladá Boleslav u zgjerua në një sipërfaqe prej 215,000 m2 dhe punësonte rreth 4,250 punonjës.

Pas një rënie gjatë depresinit ekonomik, Škoda prezantoi një linjë të re makinash në vitet 1930 të cilat ndryshonin nga produktet e mëparshme. Një projektim i ri i shasisë, me shasi shtyllore me tuba rrethe qark, suspensioni i pavarur u zhvillua nën drejtimin e krye-inxhinierit [[Vladimír Matouš]] dhe i derivat i shpikjes së [[Hans Ledwinka]] tek [[Tatra]]. U përdor për herë të parë tek Škoda 420 Standard në 1933.&lt;ref name=&quot;kralik&quot; /&gt;

Projekti i ri i shasisë u bë baza për modelet [[Škoda Popular|Popular]] (845-1,089 cc), [[Škoda Rapid (1935-1947)|Rapid]] (1165–1766 cc), [[Škoda Favorit (1936-1941)|Favorit]] (1802–2091 cc) dhe [[Škoda Superb|Superb]] (2.5–4 l).&lt;ref name=&quot;kralik&quot;&gt;{{Citation|last1=Králík|first1=Jan|title=V soukolí okřídleného šípu|publisher=Grada Publishing a.s.|year=2008|pages=19-22|URL=http://books.google.cz/books?id=nqIokdzDwtoC&amp;lpg=PA19&amp;dq=%C5%A1koda%20superb&amp;hl=cs&amp;pg=PA22#v=onepage&amp;q=%C5%A1koda%20superb&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; Ndërkohë në 1933 Škoda kishte 14% të tregut Çekosllovak të makinave në pozicinin e tretë pas [[Praga (kompani)|Praga]] dhe [[Tatra]], linja e re e bëri kryesuesen e tregut në 1936, me 39% në 1938.&lt;ref name=&quot;kralik&quot; /&gt;

Gjatë Pushtimit Nazist të Çekosllovakisë në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Škoda Works u bë pjesë e ''[[Reichswerke Hermann Göring]]'' duke i shërbyer përpjekjes së [[Gjermania Naziste|Gjermanisë Naziste]] gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] duke prodhuar pjesë për mjetet tokësore ushtarake, avionët ushtarakë, pjesë armësh dhe gëzhoja. Prodhimi i makinave ra nga 7,052 në 1939 në 683 në vitin 1944 nga të cilat vetëm 35 ishin për pasagjerë. 316 Kamionë u prodhuan nga janari deri në Maj 1945.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Pavlínek|first=Petr|year=2008|title=A Successful Transformation? Restructuring of the Czech Automobile Industry|url=https://archive.org/details/successfultransf0000pavl|publisher=Physica-Verlag|doi=10.1007/978-3-7908-2040-9|isbn=978-3-7908-2039-3}}&lt;/ref&gt; Forcat Ajrore të Britanisë dhe të ShBA-së bombarduan vazhdimisht Škoda works nga 1940 deri në 1945. Bombardimi final masiv ndodhi në 25 prill 1945 dhe rezultoi një shkatërrim pothuajse komplet të fabrikës së armatimit të Škoda dhe shkaktoi rreth 1,000 të vdekur dhe të plagosur.&lt;ref&gt;[http://www.398th.org/History/Veterans/History/Streitfeld/HFH_19450425_Pilsen.html HELL FROM HEAVEN - Chapter 35 - Mission 31 - Pilsen, Czechoslovakia - Our Last Combat Mission - April 25, 1945 - By Leonard Streitfeld, Bombardier, 600th Squadron]. 398th.org (1945-04-25). Retrieved on 2013-07-16.&lt;/ref&gt;

=== Pas Luftës së Dytë Botërore ===
Kur, nga korriku 1945, fabrika në [[Mladá Boleslav]] u rindërtua, prodhimi i makinës së parë Škodas pas lufte filloi me serinë 1101. Ishte një version shumë i përditësuar i Škoda Popular i para luftës. Në vjeshtë të vitit 1945, Škoda (bashkë me të gjithë prodhuesit e mëdhenj) u bë pjesë e ekonomisë së planit, që do të thoshte se do të ndahej nga kompania nënë Škoda. Pavarësisht kushteve të pafavorshme politike dhe me humbjen e kontakteve me zhvillimet teknike në vendet jo-komuniste, Škoda mbajti një reputacion të mirë deri në vitet 1960, duke prodhuar modele si Škoda 440 Spartak, 445 Octavia, Felicia dhe Škoda 1000 MB.

Në fund të viteve 1980, Škoda (atëherë e quajtur ''Automobilové závody, národní podnik, Mladá Boleslav'' ose '''AZNP''') po prodhonte ende makina që ishin konceptuar që prej viteve 1960. Modelet me motor të mbrapëm si Škoda 105/120, Estelle dhe Rapid shiteshin qëndrueshmërisht dhe kishin performancë të mirë kurdër markave më moderne në garat si [[RAC Rally]] në vitet 1970 dhe 1980. Ato fitonin në klasin e tyre në Rally RAC për 17 vjet rresht. Ato fuqizoheshin nga një motor 130&amp;nbsp;bhp, 1289&amp;nbsp;cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Përtej pamjes së vjetër dhe duke qenë subjekt i batutave negative, Škoda ishte një pamje e zakonshme në rrugët e Britanisë së Madhe dhe Europës Lindore nga vitet 1970 deri 1980.

Versionet sportive të Estelle dhe modele të mëparshme u prodhuan, duke shtuar emrin &quot;Rapid&quot;. Kishte versione me çati rrobe të hapshme. Rapid përshkruhej edhe si 'Porsche për të varfërit',&lt;ref&gt;{{cite web|author=Paul Burrows|title=Czech-in time for Skoda|url=http://www.avhub.com.au/index.php/Features/Geare/czech-in-time-for-skoda.html|publisher=AVHub|date=13 mars 2008}}&lt;/ref&gt; dhe kishte goxha sukses shitjesh në Britani gjatë viteve 1980.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Skoda has last laugh|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/654973.stm|publisher=BBC News|date=24 shkurt 2000}}&lt;/ref&gt;

Në 1987 doi modeli [[Škoda Favorit|Favorit]], dhe ishte një nga makinat kompakte triumfuese të makinave me rrota aktive përpara të Bllokut Lindor nga tre prodhuesit kryesor të bllokut në atë kohë, ato ishin [[AvtoVAZ|VAZ]] [[Lada Samara]] dhe [[Zastava Automobiles|Zastava]] [[Yugo Sana]]. Pamja e jashtme e Favorit u dizenjua nga kompania italiane [[Gruppo Bertone|Bertone]]. Me disa teknologji motori të liçensuara nga Europa Lindore, por ende përdorte motorrin e projektuar nga Škoda 1289&amp;nbsp;cc, inxhinierët e Škoda projektuan një makinë të krahasueshme me prodhimet perëndimore. Hapësira boshe teknologjike ishte ende, por filloi të mbyllej shpejt. Modeli Favorit ishte shumë popullor në Çekosllovaki dhe në vendet e tjera të [[Blloku Lindor|Bllokut Lindor]]. Ato po ashtu shiteshin mirë edhe në Europën Lindore, sidomos në Britani dhe Danimarkë për shkak të çmimit të ulët dhe po ashtu mbaheshin si solide dhe të besueshme. Ajo vazhdoi të shitej deri në prezantimin e Felicia në 1994.

=== Pjesë e Volkswagen Group ===
Rënia e Komunizmit solli shumë ndryshime në Çekosllovaki, dhe shumë industri iu nënshtruan privatizimit. Në rastin e Škoda Automobile, autoritetet shtetërore sollën një partner të fuqishëm të huaj. [[Volkswagen]]i u zgjodh nga qeveria Çeke në 9 dhjetor 1990, dhe, si rezultat në 28 mars 1991, u realizua një marrëveshje bashkëpunimi me [[Volkswagen]], e cila parashikoi transferimin e 30% të aksioneve tek [[Volkswagen Group]] në 16 prill 1991. Në vitet në vazhdim, Škoda u bë marka e katërt e grupit gjerman, Volkswagen Group i rriti aksionet në 19 dhjetor 1994, në 60.3%, më pas në 11 dhjetor 1995, në 70%.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ŠKODA AUTO a.s.|url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/de/talks_and_presentations/2004/10/eastern_europe_investor.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20041006_mlada_boleslav.pdf|publisher=Volkswagen Group|author=Mladá Boleslav|date=6 tetor 2004|access-date=3 mars 2014|archive-date=27 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927194804/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/de/talks_and_presentations/2004/10/eastern_europe_investor.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20041006_mlada_boleslav.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Në konkurencë për Škoda, Volkswageni konkuronte ndaj prodhuesit francez të makinave [[Renault]], e cila humbi pasi plani i saj strategjik nuk përfshinte prodhimin e modeleve me vlerë të lartë në fabrikat Çeke: Renault propozoi prodhimin e [[Renault Twingo]] në fabrikat Škoda.

E ndihmuar nga ekspertiza dhe investimet e Volkswagen Group, si projektimi dhe pjesët inxhinierike u përmirësuan shumë. Modeli i vitit 1994 [[Škoda Felicia|Felicia]] ishte një rimodelim Favorit, por ndihmuan përmirësimet cilësore, dhe në Republikën Çeke makina kishte një çmim të mirë dhe u bë popullore. Drejtori i Volkswagen AG [[Ferdinand Piëch]] e zgjodhi personalisht [[Dirk van Braeckel]] si krye-projektues, dhe më vonë modelet ''Octavia'' dhe ''Fabia'' e hapën rrugën e tyre për tregjet kërkuese të [[Bashkimi Europian|Bashkimit Europian]]. Ato ndërtohen në platforma të zakonshme të Volkswagen Group. Fabia është e bazuar në platformën ''Volkswagen A0'', megjithëse Fabia u lëshua një vit para se Volkswagen të lëshonte [[Volkswagen Polo|Polo]]n e re, e cila është e bazuar në të njëjtën platformë.

Perceptimi i Škoda në Europën Perëndimore ka ndryshuar komplet që nga marrjes nga VW,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Skoda's Marketing Success Goes From Strength To Strength|url=http://www.carpages.co.uk/skoda/skoda_marketing_success_17_12_02.asp|publisher=Carpages|date=17 dhjetor 2002}}&lt;/ref&gt; në krahasim me reputacionin e makinave përgjatë viteve 1980— shpesh të përshkruara si 'makinat për të qeshur' në botën e makinave.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Kevin Massy|url=http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html|title=Skoda flagship to get VW's premium nav system|publisher=CNET Reviews|date=28 janar 2008|accessdate=6 shkurt 2010|archive-date=5 qershor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605130546/http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jez Spinks|title=Skoda Octavia: first drive of the 'budget' VW|url=http://www.drive.com.au/editorial/articledetail.aspx?ArticleID=44583|publisher=Drive.com.au|date=15 tetor 2007|access-date=3 mars 2014|archive-date=2 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302010007/http://www.drive.com.au/editorial/articledetail.aspx?ArticleID=44583|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steve Kealy|url=http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348|title=Skoda Octavia Scout 4x4|publisher=Carsales.com.au|date=16 shkurt 2010|access-date=3 mars 2014|archive-date=26 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226113351/http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Psi zhvillimet teknologjike vazhduan dhe modele të reja tërheqëse dolën në treg, imazhi i Škodas u përmirësua.

Që prej vitit 2010, Škoda ka shumë fabrika prodhimi dhe montimi, duke përfshirë një në [[Sarajevë]], Bosnje dhe Hercegovinë. Škoda ka po ashtu një linjë montimi në qytetin e [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]], në shtetin lindor të Indisë [[Maharashtra]] e cila u hap në 2001 si [[Škoda India]] Private Ltd.

Në 2006, Škoda prezantoi modelin e saj të ri [[Škoda Roomster|Roomster]], një mini-furgon me një projektin të veçantë.

Një makinë e re koncept u prezantua një Shfaqjen e Makinave  në Paris në shtatorA 2006. Koncepti, një makinë me tre dyer kompakte e projektuar për shoferë të rinj, u quajt [[Škoda Joyster]].

Në 2005, kompania prodhio 494,637 makina, dhe në 22 nëntor 2006, prodhoi makinën e 500,000-të për vitin 2006, hera a e parë në historinë e gjatë Škoda që kjo shifër u arrit.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Skoda Tops 500,000 Model Mark|publisher=The Auto Writer|date=28 nëntor 2006}}&lt;/ref&gt; Në fund të 2006, u prodhuan mbi 550,000 makina.

Dega Australiane e Volkswagen Group, [[Volkswagen Group]] Australia (VGA), lajmëruan se do të rikthenin Škodën, e shitur për herë të fundit në Australi në 1983, në tregun Australian të makinave në tetor 2007. Që prej 2012, Fabia, Octavia, Roomster, Superb dhe Yeti janë të pranishme në Australi.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Feann Torr|url=http://www.carpoint.com.au/news/2011/small-4x4/skoda/fabia/skoda-fabia-and-yeti-coming-july-24283|title=Skoda Fabia and Yeti coming in July|publisher=CarPoint Australia|date=1 prill 2011|access-date=3 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011833/http://www.carpoint.com.au/news/2011/small-4x4/skoda/fabia/skoda-fabia-and-yeti-coming-july-24283|archive-date=5 mars 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Škoda filloi të prodhojë në Kinë në 2006. Shitjet në vitin 2009 në Kinë ishin tre modelet Octavia, Superb, dhe Fabia, me rreth 123,000 makina të shitura. Shanghai Volkswagen planifikon të ndërtojë Yeti SUV në 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://chinaautoweb.com/2010/05/shanghai-volkswagen-plans-for-skoda-yeti-production-in-2011/|title=Shanghai Volkswagen Plans for Skoda Yeti Production in 2011|publisher=ChinaAutoWeb.com|date=22 maj 2010|access-date=3 mars 2014|archive-date=22 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722041342/http://chinaautoweb.com/2010/05/shanghai-volkswagen-plans-for-skoda-yeti-production-in-2011/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Në pjesën e dytë të vitit 2010, Kina u bë tregu i dytë më i madh i Škodës.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://chinaautoweb.com/2010/10/china-became-skodas-largest-market/|title=China Became Skoda's Largest Market|publisher=ChinaAutoWeb.com|date=11 tetor 2010|access-date=3 mars 2014|archive-date=5 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130505102459/http://chinaautoweb.com/2010/10/china-became-skodas-largest-market/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Në 2009, ''[[Top Gear (revistë)|Revista Top Gear]]'' e quajti [[Škoda Superb]] - ''Makina Luksoze e Vitit'' dhe [[Škoda Yeti]] - ''Makina Familiare e Vitit''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.motortorque.com/news/auto-0912/skoda-yeti-and-superb-get-top-gear-awards.asp|title=Skoda Yeti and Superb get Top Gear awards|publisher=MotorTorque.com|accessdate=11 dhjetor 2011|archive-date=4 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304164211/http://www.motortorque.com/news/auto-0912/skoda-yeti-and-superb-get-top-gear-awards.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Një logo e re e ridizenjuar u shfaq nga Škoda në mars 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Skoda VisionD Design Study reveals new logo, design language|url=http://www.caradvice.com.au/107226/skoda-visiond-design-study-reveals-new-logo-design-language/|publisher=CarAdvice.com.au|date=1 mars 2011}}&lt;/ref&gt;

Në 2011, Škoda shiti një numër rekord me rreth 875,000 makina, dhe ka deklaruar se do to dyfishojë shitjet deri në vitin 2018, si pjesë e planit të Volkswagen Group, e cila synon të bëhet prodhuesi më i madh i makinave në botë.

=== Shifrat e shitjeve ===
&lt;div style=&quot;margin:auto;overflow-x:scroll;overflow-y:hidden&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right; white-space:nowrap;&quot;
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| Modeli
! 1991&lt;ref&gt;{{cite web|title=Case study: Skoda|url=http://tcworld.info/index.php?id=76|publisher=Tcworld.info|date=dhjetor 2008|access-date=3 mars 2014|url-status=dead|archive-date=10 shkurt 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210040037/http://tcworld.info/index.php?id=76}}&lt;/ref&gt;
! 1995&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipfm.cz/editor/filestore/File/Gesamtpraesentation_SKODA_2008En.pdf|title=GENERAL PRESENTATION ŠKODA 2008|publisher=Institute for Industrial and Financial Management|page=15|accessdate=28 gusht 2011|archive-date=18 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718173328/http://www.ipfm.cz/editor/filestore/File/Gesamtpraesentation_SKODA_2008En.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! 1996&lt;ref&gt;{{cite web|title=ŠKODA AUTO a.s.|url=http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/talks_and_presentations/2004/06/Skoda_Octavia_Presentation_.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20040621_skodaoctavia.pdf|publisher=Volkswagen Group|location=Prague|date=21 qershor 2004|access-date=3 mars 2014|archive-date=29 korrik 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120729182909/http://www.volkswagenag.com/content/vwcorp/info_center/en/talks_and_presentations/2004/06/Skoda_Octavia_Presentation_.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20040621_skodaoctavia.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! 1997
! 1998
! 1999
! 2000
! 2001
! 2002
! 2003
! 2004
! 2005
! 2006
! 2007
! 2008
! 2009
! 2010
! 2011
! 2012&lt;ref name =&quot;skodafy2012&quot;/&gt;
! 2013&lt;ref&gt;{{cite web|title=ŠKODA 2013: Success with new models|url=https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=607|accessdate=27 janar 2014|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024011/https://media.skoda-auto.com/en/_layouts/Skoda.PRPortal/pressrelease.aspx?ID=607|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Felicia]]{{#tag:ref|Includes sales of the [[Škoda Favorit]], produced until 1995.|group=&quot;nb&quot;}}
| 172,000
| 210,000
| 
| 288,458
| 261,127
| 241,256
| 148,028
| 44,963
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &amp;minus;
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Octavia]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| 
| 47,876
| 102,373
| 143,251
| 158,503
| 164,134
| 164,017
| 165,635
| 181,683
| 233,322
| 270,274
| 309,951
| 344,857
| 317,335
| 349,746
| 387,200
| 409,360
| 359,600
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Fabia]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| 823
| 128,872
| 250,978
| 264,641
| 260,988
| 247,600
| 236,698
| 243,982
| 232,890
| 246,561
| 264,173
| 229,045
| 266,800
| 255,025
| 202,000
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Superb]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| 177
| 16,867
| 23,135
| 22,392
| 22,091
| 20,989
| 20,530
| 25,645
| 44,548
| 98,873
| 116,700
| 106,847
| 94,400
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Roomster]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| 14,422
| 66,661
| 57,467
| 47,152
| 32,332
| 36,000
| 39,249
| 33,300
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Yeti]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| 11,018
| 52,604
| 70,300
| 90,952
| 82,400
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Rapid (2011)|Škoda Rapid]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| 1,700
| 9,292
| 103,800
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| [[Škoda Citigo]]
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &amp;minus;
| 509
| 36,687
| 45,200
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| Totali
! 172,000
! 210,000
! 261,000
! 336,334
! 363,500
! 385,330
! 435,403
! 460,252
! 445,525
! 449,758
! 451,675
! 492,111
! 549,667
! 630,032
! 674,530
! 684,226
! 762,600
! 879,200
! 949,412
! 920,800
|}
&lt;/div&gt;

== Motorsport ==
[[File:Jani Paasonen - 2004 Rally Finland 3.jpg|thumb|Fabia WRC tek [[Rally Finland]] 2004]]
[[File:ŠkodaFabiaS2000(2009).jpg|thumb|Fabia S2000 (2009)]]
{{Main|Škoda Motorsport}}

=== Kampionati Botëror i Rally (WRC) ===
E ndjekur nga një histori e gjatë të fitoreve në në nivelet e ulëta të motorsportit, Škoda u bë anëtare e [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] [[World Rally Championship]] në [[WRC 1999|sezonin e vitit 1999]], me modelet [[World Rally Car]] të [[Škoda Octavia]]. Rezultati më i mirë i Škodas me Octavia WRC ishte vendi i tretë me [[Armin Schwarz]] në vitin 2001 në [[Safari Rally]]. Nga mesi i vitit [[WRC 2003|2003]], Octavia u zëvendësua nga më e vogla [[Škoda Fabia]]. Škoda e përdori [[WRC 2004|sezonin 2004]] të WRC për zhvillimin e makinës, por nuk arriti sukses në [[WRC 2005|sezonin tjetër]]. Gjithësesi, në fund të sezonit të [[Rally Australia]], Kampioni botëror i WRC i vitit 1995 [[Colin McRae]] ishte i dyti para se të tërhiqej. Škoda atëherë u tërhoq nga kjo seri, dhe [[WRC 2006|sezoni 2006]] i WRC e pa Škodën të përfaqësuar nga [[Red Bull]] Škoda Team.

=== Super 2000 ===
{{listen
| filename = Skoda Fabia S2000 (2010).ogg
| title    = Škoda Fabia S2000 duke u ngarë nga Guy Wilks tek Festivali i Shpejtësisë Goodwood në 2010
| type     = sound
| style    = float:right;clear:right
}}
Në 2009, Škoda hyri tek [[Intercontinental Rally Challenge]] (IRC) përherë të parë, me Fabia S2000, duke fituar tre Rally dhe të dy shoferët përfunduan të dytët si në kampinatin e shoferëve dhe atë të konstruktorëve. Në 2010, Škoda fitoi një total prej shtatë evente IRC.

=== Gara e Shpejtësisë Bonneville ===
Në gusht 2011, një makinë speciale [[Škoda Octavia|Škoda Octavia vRS]] vendosi rekordin botëror të shpejtësisë në [[Bonneville Speedway]] dhe u bë makina më e shpejtë në botë me motor deri në dy litra, kua ajo arriti 365&amp;nbsp;km/h.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://life.ihned.cz/c1-52640760-skoda-octavia-vrs-je-nejrychlejsim-dvoulitrem-sveta-uhanela-365-km-h|title=Škoda Octavia vRS je nejrychlejším dvoulitrem světa|trans-title=Skoda Octavia VRS is the fastest two-liter in the world|publisher=IHNED.cz|language=Cs|date=28 gusht 2011}}&lt;/ref&gt; Makina më e shpejtë Škoda në prodhim është [[Škoda Superb|Škoda Superb 3.6 FSI 4x4]], me shpejtësi maksimale 250&amp;nbsp;km/h dhe me nxitim nga 0 në 100&amp;nbsp;km/h për 6.5 sekonda.

== Modelet ==
=== Modelet e sotme ===
*[[Škoda Citigo]] (2011–sot)
*[[Škoda Fabia]] II (2007–sot)
*[[Škoda Rapid (2012)|Škoda Rapid]] (2012–sot)
*[[Škoda Octavia]] III (2013–sot)
*[[Škoda Superb]] II (2008–sot)
*[[Škoda Roomster]] (2006–sot)
*[[Škoda Roomster#Panel van|Škoda Praktik]] (2006–sot)
*[[Škoda Yeti]] (2009–sot)

=== Modelet historike ===

==== Vitet 1900 ====
* [[Laurin &amp; Klement]] A (1905–1907)
* Laurin &amp; Klement B (1906–1908)
* Laurin &amp; Klement C (1906–1908)
* Laurin &amp; Klement D (1906–1907)
* Laurin &amp; Klement E (1906–1909)
* Laurin &amp; Klement B2 (1907–1908)
* Laurin &amp; Klement C2 (1907–1908)
* Laurin &amp; Klement F (1907–1909)
* Laurin &amp; Klement FF (1907)
* Laurin &amp; Klement FC (1907–1909)
* Laurin &amp; Klement HO/ HL/HLb (1907–1913)
* Laurin &amp; Klement BS (1908–1909)
* Laurin &amp; Klement FCS (1908–1909)
* Laurin &amp; Klement G (1908–1911)
* Laurin &amp; Klement DO/DL (1909–1912)
* Laurin &amp; Klement FDO/FDL (1909–1915)
* Laurin &amp; Klement EN (1909–1910)
* Laurin &amp; Klement FN/GDV/RC (1909–1913)
* Laurin &amp; Klement FCR (1909)
* Laurin &amp; Klement L/LO (1909–1911)

==== Vitet 1910 ====
* Laurin &amp; Klement ENS (1910–1911)
* Laurin &amp; Klement K/Kb/LOKb (1911–1915)
* Laurin &amp; Klement LK (1911–1912)
* Laurin &amp; Klement S/Sa (1911–1916)
* Laurin &amp; Klement DN (1912–1915)
* Laurin &amp; Klement RK (1912–1916)
* Laurin &amp; Klement Sb/Sc (1912–1915)
* Laurin &amp; Klement M/Mb/MO (1913–1915)
* Laurin &amp; Klement MK/400 (1913–1924)
* Laurin &amp; Klement O/OK (1913–1916)
* Laurin &amp; Klement Sd/Se/Sg/Sk (1913–1917)
* Laurin &amp; Klement Ms (1914–1920)
* Laurin &amp; Klement Sh/Sk (1914–1917)
* Laurin &amp; Klement T/Ta (1914–1921)
* Laurin &amp; Klement Si/Sl/Sm/So/200/205 (1916–1924)
* Laurin &amp; Klement Md/Me/Mf/Mg/Mh/Mi/Ml/300/305 (1917–1923)

==== Vitet 1920 ====
* Laurin &amp; Klement MS/540/545 (1920–1923)
* Laurin &amp; Klement Škoda 545 (1924–1927)
* Škoda 422 (1929–1932)
* Škoda 430 (1929–1936)

[[Image:2007-08-cesko-207.jpg|thumb|[[Škoda Favorit]], një limuzinë luksi e madhe nga 1939]]

==== Vitet 1930 ====
* Škoda 633 (1931–1934)
* Škoda 637 (1932–1935)
* Škoda 420 Standard/Rapid/Popular (1933–1938)
* [[Škoda Rapid (1935–47)|Škoda Rapid]] (1935–1947)
* Škoda Favorit (1936–1941)
* Škoda Superb (1934–1943)

==== Vitet 1940 ====
* Škoda Superb OHV (1946–1949)
* [[Škoda 1101 Tudor]] (1946–1949)
* [[Škoda 1102]] (1948–1952)
* [[Škoda VOS]] (1949–1952)

==== Vitet 1950 ====
* [[Škoda 1200]] (1952–1955)
* [[Škoda 440/445/450]] (1955–1959)
* [[Škoda 1201]] (1955–1962)
* [[Škoda Felicia (1959–1964)|Škoda Felicia]] (1959–1964)
* [[Škoda Octavia (1959–1971)|Škoda Octavia]] (1959–1964)

==== Vitet 1960 ====
* [[Škoda 1202]] (1961–1973)
* [[Škoda Octavia (1959–1971)|Škoda Octavia Combi]] (1964–1971)
* [[Škoda 1000 MB]] (1964–1969)
* [[Škoda 1203]] (1968–1999)
* [[Škoda 100|Škoda 100/110]] (1969–1977)

==== Vitet 1970 ====
* [[Škoda 110 R]] (1970–1980)
* [[Škoda 105/120/125]] (1976–1990)

==== Vitet 1980 ====
* [[Škoda Garde]] (1981–1984)
* [[Škoda 130/135/136]] (1984–1990)
* [[Škoda Rapid (1984)]] (1984–1990)
* [[Škoda Favorit|Škoda Favorit/Forman/Pick-up]] (1987–1995)
* [[Škoda|Tr14/Škoda/Trolleybus]] (1981–1989)

==== Vitet 1990 ====
* [[Škoda Felicia]] (1994–2001)
* [[Škoda Octavia]] brezi i parë (1996–2004, Tour 2004–2010)
* [[Škoda Fabia]] brezi i parë (1999–2007)

==== Vitet 2000 ====
* [[Škoda Superb]] brezi i parë (2001–2008)
* [[Škoda Octavia#Brezi i dytë (Typ 1Z; 2004–2013)|Škoda Octavia]] Brezi i dytë (2004–2013)

=== Makinat koncept ===
* MissionL (2011)
* Vision D (2011)
* Fabia Super (2007)
* [[Škoda Joyster|Joyster]] (2006)
* Yeti II (2006)
* Roomster (2003)
* Tudor (2002)
* Fabia Paris Edition (2002)
* Ahoj (2002)
* Felicia Golden Prague (1998)
* 783 Favorit Coupé (1987)
* Škoda 110 Super Sport Ferat (1971)
* [[ÚVMV 1100 GT|Škoda 1100 GT]] (1968)
* Škoda 720 (1967–1972)
* Škoda F3 (1964)
* Škoda 1100 Type 968 (1958)
* Škoda 973 Babeta (1949)

== Fotot e modeleve ==

=== Modelet e sotme ===
&lt;gallery&gt;
File:Skoda Citigo 1.0 Ambition – Frontansicht (1), 17. März 2012, Düsseldorf.jpg|[[Volkswagen Up|Škoda Citigo]] (2011–sot)
File:Skoda Fabia MTP07.jpg|[[Škoda Fabia]] II (2007–sot)
File:Skoda - Rapid - Mondial de l'Automobile de Paris 2012 - 001.jpg|[[Škoda Rapid (2012)|Škoda Rapid]] (2012–sot; International)
File:Geneva MotorShow 2013 - Skoda Octavia Combi grey 1.jpg|[[Škoda Octavia]] III (2013–sot)
File:Skoda Superb II front 20100515.jpg|[[Škoda Superb]] II (2008–sot)
File:Skoda Roomster 4354.JPG|[[Škoda Roomster]] (2006–sot)
File:Skoda Praktik 1.4 TDI Brilliantsilber.JPG|[[Škoda Roomster#Panel van|Škoda Praktik]] (2006–sot)
File:Skoda Yeti 000 since 2009 frontright 2010-02-21 A.jpg|[[Škoda Yeti]] (2009–sot)
&lt;/gallery&gt;

=== Modelet historike ===
&lt;gallery&gt;
file:Rétromobile 2011 - Laurin &amp; Klement type A - 1905 - 003.jpg|[[Laurin &amp; Klement|Laurin &amp; Klement A]] (1905)
file:2007-08-cesko-176.jpg|[[Škoda 422]] (1929–1932)
file:Škoda 420 Standard vr.jpg|[[Škoda 420]] (1933–1938)
file:Skoda-vos-l.jpg|[[Škoda VOS]] (1949–1952)
file:Škoda 440.jpg|[[Škoda 440]] (1955–1959)
file:Skoda felicia 1962 front.jpg|[[Škoda Felicia (1959–1964)]]
file:Skoda Octavia veteran.jpg|[[Škoda Octavia]] (1959–1971)
file:Brno, Mahenova, Škoda 1202 (02).jpg|[[Škoda 1202]] (1961–1973)
file:Red Škoda 1000 MB at the Szocialista Jáműipar Gyöngyszemei 2008.jpg|[[Škoda 1000 MB]] (1964–1969)
file:SkodaS110R-rear.jpg|[[Škoda 100|Škoda 100/110R Coupé]] (1969–1980)
file:Skoda 105.jpg|[[Škoda 105]] (1976–1989)
file:Škoda 120L 1986 p.jpg|[[Škoda 120]] (1976–1990)
file:Skoda rapid 001.jpg|[[Škoda Rapid|Škoda Garde/Rapid]] (1981–1990)
file:Skoda favorit lxi.jpg|[[Škoda Favorit]] (1987–1995)
file:Skoda Felicia-sł.jpg|[[Škoda Felicia]] (1994–2001)
file:Skoda Octavia I front 20080213.jpg|[[Škoda Octavia]] I (1996–2010)
file:Škoda Fabia RichardBerry flickr.jpg|[[Škoda Fabia]] I (1999–2007)
File:Skoda Superb vr2 titan.jpg|[[Škoda Superb]] I (2001–2008)
File:Skoda Octavia II silver vr.jpg|[[Škoda Octavia]] II (2004–2009)
File:Skoda Octavia TDI (II, Facelift) – Frontansicht, 1. April 2011, Wülfrath.jpg|[[Škoda Octavia]] II facelift (2009–2013)
&lt;/gallery&gt;

=== Makinat koncept ===
&lt;gallery&gt;
file:Škoda Museum - Škoda 973 Babeta.JPG|Škoda 973 Babeta
file:Skoda1100Type968.jpg|Škoda 1100 Type 968
file:Skoda-museum-mlada-boleslav-rr-118.jpg|Škoda F3
file:Skoda1100gt.jpg|Škoda 1100 GT
file:Škoda Ferat in Škoda Museum.jpg|Škoda 110 Super Sport (Ferat)
file:Škoda Joyster.jpg|Škoda Joyster
file:Skoda MissionL (front quarter).jpg|Škoda MissionL
&lt;/gallery&gt;

== Shiko edhe ==

* [[Avia]]
* [[List e makinave çeke]]
* [[Škoda Works]]
* [[Tatra]]

== Bibliografia ==
* {{cite book|author=Margolius, Ivan and Meisl, Charles|title=Škoda Laurin &amp; Klement|url=https://archive.org/details/isbn_9781855322370|location=London|publisher=Osprey|year=1992|isbn=1-85532-237-4}}

== Shënime ==
{{reflist|group=nb}}

== Referime ==
{{reflist|2}}

== Lidhje të jashtme ==
{{commons category|Škoda}}
* {{official website|http://www.skoda-auto.com/}}

[[Kategoria:Vetura çeke]]
[[Kategoria:Marka të veturave]]
[[Kategoria:Volkswagen Group]]
[[Kategoria:Vetura]]
[[Kategoria:Marka çeke]]</text>
      <sha1>hj19p4bckp9yf34y5be1rzf8as675bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornell University</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154550</id>
    <revision>
      <id>3058147</id>
      <parentid>2947585</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T07:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19695" sha1="9r7quyflcwazh87s2dr0eq0j437oegv" xml:space="preserve">{{Infobox_University
|name                 = Cornell University
|latin_name        = Universitas Cornelliana
|image                = [[File:Cornell University seal.svg |200px|Stema e Universitetit]]
|motto                = ''&quot;I would found an institution where any person can find instruction in any study.&quot;''
|established       = 1865
|president          = Hunter R. Rawlings III
|staff                  = 2,908
|students           = 20,939&lt;ref name=&quot;enrollstats&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dpb.cornell.edu/documents/1000172.pdf|title=Enrollments by College|accessdate=24 nëntor 2010|date=tetor 2010|format=PDF|work=University Registrar|publisher=Cornell University}}&lt;/ref&gt;
|type                  = Universitet Privat
|campus            = [[Ithaca]], [[New York]], [[ShBA]]
|website             = [http://www.cornell.edu// www.cornell.edu]
}}

'''Universiteti Kornell '''([[en]]: ''Cornell University'' /kɔːrˈnɛl/) është një universitet privat amerikan i vendosur në qytetin e [[Ithaca|Itakës]], në shtetin e [[New York|Nju Jorkut]]. Ai njihet si një universitet kërkimor dhe është pjesë e grupimit të 8-të universiteteve më të më mirë në ShBA, të cilët njihen bashkarisht si &quot;[[Ivy League]]&quot;. I themeluar në 1865 nga Ezra Cornell dhe Andrew Dickson White, universiteti kishte për qëllim mësimin dhe përhapjen e dijes në të gjitha fushat - nga klasikët tek shkencat natyrore, dhe nga edukimi teorik në atë të aplikuar.  Këto ideale, të pazakonta për kohën, janë enkapsuluar në shprehjen e famshme të Ezra Cornell-it: ''&quot;Unë dua të ndërtoj një institucion ku çdo person mund të gjejë nxënje në çdo fushë&quot;''.&lt;ref name=&quot;motto&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/search/index.cfm?tab=facts&amp;q=&amp;id=514|title=Cornell University Facts: Motto|publisher=Cornell University|accessdate=22 maj 2006}}&lt;/ref&gt;

Universiteti është i organizuar në shtatë Kolegje dhe shtatë Departamente Pasuniversitare, ku çdo Kolegj dhe Departament është autonom dhe përcakton vetë standardet e pranimit dhe programet akademike.  Përvec kampusit të Itakës, Universiteti administron gjithashtu dy kampuse satelitore mjekësore, një në qytetin e [[New York City|Nju Jorkut]] dhe një në [[Katar]].

Që prej themelimit të saj, Cornell ka qenë një institucion laik, ku aplikantët pranohen në bazë të aftësive, pavarësisht fesë apo racës. Cornell numëron më shumë se 245,000 alumni në botë, 34 studiues Marshall, 29 Studiues Rhodes, 43 fitues të çmimit [[Nobel]] dhe 14 miliarderë.&lt;ref name=&quot;factbook&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.news.cornell.edu/campus/Nobel_Laureates_at_CUk1.shtml|title=Cornell Nobel laureates|publisher=Cornell News Service|accessdate=6 qershor 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rhodes Scholars&quot;&gt;{{Cito web|url=http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1165899600|title=Uncle Ezra|publisher=Cornell University|accessdate=10 janar 2007}}&lt;/ref&gt; Trupi Studentor përbëhet nga rreth 14,000 studentë në nivelin Bachelor dhe 7.000 studentë që ndjekin Master ose Doktoraturë, të cilët përfaqësojnë të gjitha 50 shtetet amerikane dhe 122 vende të ndryshme të botës.&lt;ref name=&quot;student body&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/facts/stats.cfm|language=en|title=Facts about Cornell|format=URL|publisher=Cornell University|accessdate=26 tetor 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Top 10 Universities for Billionaire Alumni&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.cnbc.com/2013/02/23/The-Top-10-Universities-for-Billionaire-Alumni.html?slide=5|title=Universities for Billionaire Alumni|publisher=CNBC|accessdate=2 nëntor 2015}}&lt;/ref&gt;

== Historiku ==
[[Skeda:Sage_Chapel,_HDR.jpg|djathtas|parapamje|Kapela Sage, vendi ku prehen themeluesit e universitetit|255x255px]][[Skeda:Andrew_Dickson_White_statue_and_Goldwin_Smith_Hall.jpg|parapamje|Goldwin Smith Hall, godina qendrore e lëndëve shoqërore|majtas|260x260px]]Universiteti Kornell u themelua më 27 prill 1865 pas autorizimit të Sentatit të shtetit të [[New York|Nju Jorkut]] për t'i akorduar universitetit grantin e tokës e akorduar nga ligji Morrill i 1862-shit.  Gjithashtu, senatori Ezra Cornell ofroi tokën e fermës së tij në qytetin e [[Ithaca|Itakës, New York]] , si dhe $500,000 nga pasuria e tij për të siguruar pavarësinë institucionale të universitetit të sapo krijuar.  Një nga kolegët më të ngushtë të Ezra Cornell, senatori Andrew Dickson White ra dakord që të shërbente si presidenti i parë i universitetit.  Universiteti Kornell çeli dyert për 412 studentët e tij të parë më 7 tetor 1868.&lt;ref name=&quot;opening&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/facts/faq_profile.cfm?id=915|title=Cornell University - Facts about Cornell - How old is Cornell?|publisher=Cornell.edu|accessdate=2 janar 2012}}&lt;/ref&gt;

Qysh në fillimet e veta, Kornelli u dallua si një institucion arsimor inovator, qoftë në qasjen e tij akademike dhe në fasilitetet e ofruara.  Për shembull, në vitin 1883 Kornelli u bë një nga universitetet e para që përdori energjinë elektrike e prodhuar nga [[Hidrocentralet|energjia hidrike]] për të ndriçuar kampusin.&lt;ref name=&quot;chp&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.utilities.cornell.edu/utl_heatinghistory.html|title=The Early History of District Energy at Cornell University|accessdate=24 nëntor 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070704140529/http://www.utilities.cornell.edu/utl_heatinghistory.html|archivedate=4 korrik 2007}}&lt;/ref&gt; Që nga viti 1894, Universiteti Kornell, ndonëse një institucion arsimor privat, përbëhet nga një sërë Kolegjesh të financuar nga [[New York|shteti]],&lt;ref&gt;{{Cite book|title=''Politics and Public Higher Education in New York State: Stony Brook: A Case History''|url=https://archive.org/details/politicspublichi0000gelb|publisher=P. Lang|year=2001|isbn=978-0-8204-4919-7|page=14|author=Gelber, Sidney|place=New York}}&lt;/ref&gt; dhe ka mbikëqyrur aktivitete kërkimore të financuara bashkërisht me autoritetet [[New York|shtetërore]] dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|federale]].&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.cce.cornell.edu/learnAbout/Pages/About.aspx|language=en|title=Cornell University Cooperative Extension About Us|accessdate=25 mars 2014}}&lt;/ref&gt;

Universiteti Kornell pësoi një zgjerim drastik në vitet që pasuan [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]], kur shumë të rinj të kthyer nga lufta u mbëtashtetën nga [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|qeveria federale]] për të ndjekur studimet universitare.

Duke filluar në vitet 2000, popullata studentore e Universitetit arriti në rreth 20,000 studentë, të mbështetur nga një staf akademik prej 3,000 pedagogësh.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.info.cornell.edu/CUFACTS/demographics.html|title=Cornell Facts 2000-2001|publisher=Cornell University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020608034139/http://www.info.cornell.edu/CUFACTS/default.html|archivedate=8 qershor 2002|accessdate=2 gusht 2013|at=Student, Faculty, Staff and Alumni Demographics}}&lt;/ref&gt; Tërë këto studentë mund të zgjedhin nga një larmishmëri kursesh studimi, duke qënë se sot Kornelli ofron më shumë se 4,000 kurse.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/|title=About Cornell University|publisher=Cornell University|accessdate=17 shtator 2010}}&lt;/ref&gt;

== Kampuset ==
=== Kampusi në Itaka ===
[[Skeda:Cornell_University_arts_quad.JPG|djathtas|parapamje|Pamje nga zona qëndrore e kampusit të Universitetit në [[Itaka]]|254x254px]]
Kampusi kryesor i Universitetit shtrihet mbi kodrat në lindje të qytetit të [[Ithaca|Itakës]], në [[New York|Nju Jorkun]] qendror, me pamje drejt qytetit dhe liqenit Cayuga. Që prej themelimit, Universiteti ka vazhduar të zgjerohet dhe sot ai zë një sipërfaqe prej rreth 2,300 hektarësh (9.3&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;).&lt;ref name=&quot;ithaca&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/visiting/ithaca|language=en|title=Cornell University - The Ithaca Campus|publisher=Cornell University|accessdate=6 prill 2006}}&lt;/ref&gt; Kampusi qendror përfshin një numër të madh ndërtesash akademike dhe administrative, si laboratorë, auditorë, muzeume, konvikte dhe fasilitete të ndryshme sportive.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://dining.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/cascadilla-hall.cfm|language=en|title=Housing – Cascadilla Hall|publisher=Cornell University|accessdate=14 dhjetor 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.campuslife.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/sheldon-court.cfm|language=en|title=Sheldon Court|publisher=Cornell University|accessdate=21 shtator 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.ci.ithaca.ny.us/index.asp?Type=B_BASIC&amp;SEC=%7B4519B3DC-DFAD-47EE-9E0A-6A55E243E4B4%7D&amp;DE=%7BFEA36033-DB19-4201-9F95-A5F4DAA6DE06%7D|title=Collegetown|publisher=City of Ithaca|accessdate=14 dhjetor 2010|archive-date=11 nëntor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071111232615/http://www.ci.ithaca.ny.us/index.asp?Type=B_BASIC&amp;SEC=%7B4519B3DC-DFAD-47EE-9E0A-6A55E243E4B4%7D&amp;DE=%7BFEA36033-DB19-4201-9F95-A5F4DAA6DE06%7D|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Kamusi qendror është i njohur për stilin arkitektonik eklektik të ndërtesave, duke pasur ndërtime në stilin ''neo-gotik kolegjial, ''në stil ''viktorian,'' godina ''neoklasike'', por edhe ndërtime ''moderniste''.    tQyteza universitare është shënuar nga një parregullt paraqitjen dhe eklektik stilet arkitektonike, duke përfshirë zbukurime Studentor Gotik, e Viktorias, dhe Neoclassical ndërtesa dhe më të këmbimit ndërkombëtar dhe [[Arkitektura moderne|modernist]] strukturave.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Century at Cornell|last=Margulis|first=Daniel|publisher=[[Cornell Daily Sun]]|year=1980|isbn=0-938304-00-3|location=[[Ithaca, New York|Ithaca, N.Y.]]|pages=110–111|author2=Schroeder, John}}&lt;/ref&gt;

=== Kampuset në Nju York ===
[[Skeda:Cornell_med_02.jpg|parapamje|Qendra Spitalore &quot;Weill&quot;, në [[New York City|Nju Jork]].|255x255px]]

==== Shkolla Mjeksore &quot;Weill Cornell&quot; ====
Kampusi mjeksor &quot;Weill Cornell&quot; i Universitetit Kornell ndodhet në verilindje të ishullit të [[Manhattan]]it. Ndonëse kanë fakultete të ndara, Kornelli dhe [[Universiteti i Kolumbias]] kanë një bashkëpunim të thellë me njëri-tjetrin, duke menaxhuar bashkarish Qendrën Spitalore Universitare &quot;NewYork-Presbyterian&quot;.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://careers.nyp.org/about-us/locations/|title=NewYork–Presbyterian|accessdate=12 gusht 2014|archive-date=12 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812212715/http://careers.nyp.org/about-us/locations/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Këto mësimdhënies spitalet përfshijnë Payne Whitney Klinikë në Manhattan dhe Westchester Ndarje në White Plains, New York.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://nyp.org/services/psychiatry.html|language=en|title=Psychiatry and Mental Health - New York Presbyterian Hospital|publisher=New York Presbyterian Hospital|accessdate=22 shtator 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&amp;type1=2Active|title=New York Hospital Training School for Nurses (Cornell University-New York Hospital School of Nursing)|publisher=Cornell University|accessdate=14 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100714154038/http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&amp;type1=2Active|archive-date=14 korrik 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== Kampusi &quot;Cornell Tech&quot; ====
Më 19 dhjetor 2011, Universiteti Kornell dhe Instituti Izraelit i Teknologjisë &quot;Technion&quot;, fituan konkursin për të ndërtuar një kampus të përqendruar në [[Teknologjia e informacionit|teknologjinë e informacionit]].  Si pjesë e ndihmës për ndërtimin e këtij kampusi, bashkia e [[New York City|Nju Jorkut]] do të ofrojë $100 milion dollarë subvencione dhe tokën e zotëruar prej saj në ishullin Roosevelt, në lindje të [[Manhattan]]it.  Ndërtimi i kampusit prej 2.1 milion metra katror, të projektuar nga Thom Mayne i firmës arkitekturore &quot;Morphosis&quot;, filloi në vitin 2014 dhe pritet të përfundojë në vjeshtën e vitit 2017.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.news.cornell.edu/stories/Dec11/NYCcover.html|language=en|title='Game-changing' tech campus goes to Cornell, Technion|publisher=Cornell University|accessdate=17 dhjetor 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2012/05/09/arts/design/thom-mayne-of-morphosis-is-chosen-for-cornellnyc-tech.html|language=en|work=The New York Times|first=Robin|last=Pogrebin|title=Thom Mayne of Morphosis Is Chosen for CornellNYC Tech|date=8 maj 2012}}&lt;/ref&gt;

== Pranimet ==
Për programin mësimor që fillon në vjeshtën e vitit 2016, nga 44,966 aplikantë për të ndjekur një nga programet e studimit në Kornell, vetëm 3,277 studentë u pranuan (13.96% e aplikimeve).&lt;ref name=&quot;CDS_C&quot;&gt;[http://irp.dpb.cornell.edu/common-data-set Common Data Set 2015-2016, Part C] Cornell University&lt;/ref&gt; Mesatarja e notave të studentëve të pranuar në testimin SAT ishin 650-750 nga 800 pikë të mundshme për leximin kritik dhe 680-780 nga 800 pikë të mundshme për matematikë.&lt;ref name=&quot;CDS_C&quot; /&gt;

== Renditja ==
Në vitin 2015, Kornell si renditet si [[universiteti]] i 13-të më i mirë në botë në renditjen ''Academic Ranking of World Universities, ''i'' ''17-të më i miri nga ''QS World University Rankings'' dhe i 18-ti nga  ''Times Higher Education World University Rankings''.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2015#sorting=rank+region=+country=+faculty=+stars=false+search=|title=QS World University Rankings® 2015/16|publisher=QS Quacquarelli Symonds Limited|accessdate=3 nëntor 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2016/world-ranking#!/page/0/length/25|language=en|title=World University Rankings 2015-2016|publisher=Times Higher Education|accessdate=3 nëntor 2015}}&lt;/ref&gt;  Universiteti Kornell u rendit si universiteti i 15-të më i miri në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|ShBA]] në renditjen kombëtare të Universiteteve për vitin nga gazeta ''U.S. News &amp; World Report.''&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/page+2|title=U.S. News National Universities Rankings|publisher=U.S. News &amp; World Report|accessdate=3 nëntor 2015|archive-date=16 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816210029/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/page+2|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;943&quot;&gt;&lt;/span&gt;

== Alumni ==
Universiteti Kornell numëron rreth 245,027 alumni,&lt;ref name=&quot;factbook&quot;/&gt; nga të cilët mund të përmendim 31&amp;nbsp;fituesit e programit &quot;Marshall Scholars&quot; dhe 28 fituesit e &quot;Rhodes Scholars&quot;.&lt;ref name=&quot;factbook&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/facts/cornell_facts.pdf|title=2009–10 Factbook|publisher=Cornell University|format=PDF|accessdate=27 dhjetor 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rhodes Scholars&quot;/&gt; [[Skeda:Cornellclubnyc.jpg|parapamje|Klubi Kornell në [[New York City|Nju Jork]] është i hapur vetëm për të diplomuarit e universitetit.|majtas|232x232px]]
[[Skeda:Cornell_commencement_2008.jpg|parapamje|375x375px|Ceremonia e Diplomimit në Kornell për vitin 2008.]]
Kornelli është universiteti i vetëm në botë me tre fitues femra të [[Çmimi Nobel|Çmimit Nobel]] (Pearl S. Buck, Barbara McClintock, dhe Toni Morrison) në mesin e të diplomuarve të tij.&lt;ref name=&quot;nobel&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://cornellsun.com/section/opinion/content/2010/10/06/letter-editor-cu-should-embrace-female-nobel-laureates|title=C.U. Should Embrace Female Nobel Laureates|date=6 tetor 2010|publisher=''[[The Cornell Daily Sun]]''|accessdate=8 tetor 2010|archive-date=12 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112040311/http://cornellsun.com/section/opinion/content/2010/10/06/letter-editor-cu-should-embrace-female-nobel-laureates|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
Shumë të diplomuar të Universitetit vazhdojnë të ruajnë lidhjet midis tyre, përmes ribashkimeve njëherë në 10-të vjet&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://cornellalumnimagazine.com/pdfs/advertisers/09_Ad_Rates_for_Classes.pdf|title=Place a Reunion Ad in Class Notes|publisher=Cornell Alumni News|accessdate=12 dhjetor 2010}}&lt;/ref&gt; dhe nëpërmjet ''Klubit Kornell në Nju Jork''.&lt;ref name=&quot;TimeDonations&quot;&gt;[http://time.com/money/4195204/2015-donations-colleges-universities/ 2015 Donations to Colleges and Universities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404084749/http://time.com/money/4195204/2015-donations-colleges-universities/ |date=4 prill 2016 }}, accessed March 10, 2016.&lt;/ref&gt;

Të diplomuarit nga Universiteti Kornell janë dalluar për arritjet e tyre në jetën publike dhe në profesionet e tyre.&lt;ref name=&quot;factbook&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The 100 Most Notable Cornellians|url=https://archive.org/details/100mostnotableco00glen|language=en|last=Altschuler|first=Glenn C.|publisher=Cornell University Press|year=2003|isbn=0-8014-3958-2|location=[[Ithaca, New York|Ithaca, N.Y.]]|author2=Isaac Kramnick|author3=R. Laurence Moore}}&lt;/ref&gt;  Përshembull, Lee Teng-hui ka shërbyer si President i [[Republika e Kinës|Tajvan]]&lt;nowiki/&gt;i,&lt;ref&gt;{{Cito web|title=Lee Teng-hui at Cornell|publisher=Cornell University Campus News|url=http://www.news.cornell.edu/campus/Lee/Lee-index.html|language=en|accessdate=19 korrik 2010}}&lt;/ref&gt; ndërsa Tsai Ing-wen sapo është zgjedhur si Presidentja e parë femër e [[Republika e Kinës|Tajvanit]],&lt;ref&gt;{{Cito web|title=Cornell Graduate Tsai Ing-wen Just Did the Unthinkable in Taiwan|publisher=NBC News|url=http://www.nbcnews.com/news/world/cornell-graduate-tsai-ing-wen-just-did-unthinkable-taiwan-n498746|language=en|accessdate=18 jan 2016}}&lt;/ref&gt; Mario García Menocal ka qenë President i [[Kuba|Kubës]],&lt;ref&gt;{{Cito web|title=Mario García Menocal|publisher=Latin American Studies.org|url=http://www.latinamericanstudies.org/menocal-bio.htm|language=en|accessdate=19 korrik 2010}}&lt;/ref&gt; Jamshid Amuzegar ('50) ishte kryeministër i [[Irani]]t,&lt;ref name=&quot;Bill1989&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FNBpbh-mDcoC&amp;pg=PA223|title=The Eagle and the Lion: The Tragedy of American-Iranian Relations|last=Bill|first=James A.|publisher=Yale University Press|accessdate=14 dhjetor 2010|year=1989|isbn=978-0-300-04412-6|page=223}}&lt;/ref&gt; ndërsa Janet Reno ('60) ka qënë Prokurorja e Përgjithshme e parë femër e [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]],&lt;ref name=&quot;DuffyLeeman2005&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dqEOLyqYz2EC&amp;pg=PR391|title=American voices: an encyclopedia of contemporary orators|last2=Leeman|first2=Richard W.|date=30 gusht 2006|publisher=Greenwood Publishing Group|accessdate=14 dhjetor 2010|isbn=978-0-313-32790-2|page=391|last1=Duffy|first1=Bernard K.}}&lt;/ref&gt; kurse Ruth Bader Ginsburg ('54) shërben si gjyqtare në'' Gjykatën Supreme të ShBA-ve''.&lt;ref name=&quot;Bredeson1995&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZL5IKpjaH9UC|title=Ruth Bader Ginsburg: Supreme Court justice|last=Bredeson|first=Carmen|publisher=Enslow Publishers|accessdate=14 dhjetor 2010|year=1995|isbn=978-0-89490-621-3|page=22}}&lt;/ref&gt;

==Lidhje të jashtme==

* [http://www.cornell.edu/ Faqja zyrtare e Cornell Universitety]

== Burim i të dhënave ==
{{Reflist|30em}}

==Shih edhe ==
* [[Cornell Law School]]
* [[Ivy League]]

{{Ivy League}}

[[Kategoria:Universitete dhe kolegje në Shtetet e Bashkuara]]
[[Kategoria:Universitete Anglosaksone]]
[[Kategoria:Ivy League]]</text>
      <sha1>9r7quyflcwazh87s2dr0eq0j437oegv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Asbox</title>
    <ns>828</ns>
    <id>169965</id>
    <revision>
      <id>3058021</id>
      <parentid>3057416</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>lokalizim</comment>
      <origin>3058021</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12443" sha1="dtb3fkd7fpjsokmfzeivtdndrk80kza" xml:space="preserve">--[[
This module was created by User:CodeHydro (Alexander Zhikun He).
User:Jackmcbarn and User:Mr._Stradivarius provided a great deal of assistance in writting p.main()

p.main() draw heavily from the following version of Template:Asbox of the English Wikipedia, authored primarily by User:Rich_Farmbrough
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox&amp;oldid=619510287

p.templatepage() is derived from the following revision of Template:Asbox/templatepage, authored primarily by User:MSGJ
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox/templatepage&amp;oldid=632914791

Both templates had significant contributions from numerous others listed in the revision history tab of their respective pages.
--]]
local WRAPPER_TEMPLATE, args = 'Stampa:Asbox'
local p, Buffer, stubCats = {
	--Prevents dupli-cats... get it? Maybe not?
	cats = setmetatable({}, {__newindex = function(t, i, v)
		if not rawget(t, i) then
			rawset(t, i, v)
			table.insert(t, i)
		end
	end}),
	--initializes variables required by both p.main and p.templatepage
	init = function(self, frame, page)
		args, page = args or require('Moduli:Arguments').getArgs(frame, {
			wrappers = WRAPPER_TEMPLATE
		}), page or mw.title.getCurrentTitle()
		--Ensures demo parameter will never affect category() output for articles
		self.demo = self.demo or page.namespace ~= 0 and args.demo
		return args, page
	end
}, require('Moduli:Buffer')

--[[
Formats category links. Stores them until called with cat.done=true
Takes multiple or single categories in the form of 'cat'
or a table of strings and/or tables containing parts. (See below)
]]
local attention, catTag, catKey = Buffer'Stampa për mesazhe cung që kërkojnë vëmendje', '[[Kategoria:%s]]', '%s|%s%s'
local function category(cat)
	for _, v in ipairs((tostring(cat) == cat or cat.t) and {cat} or cat) do
		--[[
		If v is a table:
			[1] = full category name; defaults to local attention if blank
			k = Category sort key. Prefix before v.t
			t = page.text or args.tempsort#; appended after k (or in its place if omitted). Required if v is not a string
		Basically the same as v = (v[1] or attention) .. ' | ' .. (v.k or '') .. v.t
		]]
		if v and v ~= true then--reject v = nil, false, or true
			p.cats[catTag:format(tostring(v) == v and
				v
				or (v[1] and Buffer(v[1]) or attention):_in(v.k):_(v.t):_str(2, nil, nil, '|')
			)] = true
		end
	end
	return cat.done and table.concat(p.cats, p.demo and ' | ' or nil) or ''
end

--[[
Makes an ombox warning;
Takes table {ifNot = Boolean, text, {cat. sort key, cat. sort name}}
Will return an empty string instead when ifNot evaluates to true 
]]
local function ombox(v)
	if v.ifNot then return end
	p.ombox = p.ombox or require('Moduli:Message box').ombox
	category{v[2]}
	return p.ombox{
		type = 'content',
		text = v[1]
	}
end

--[[
Unlike original template, module now takes unlimited cats! This function also performs
most stub category error checks except for the ombox for when main |category= is omitted (See p.template())
]]
local function catStub(page, pageDoc)
	stubCats = {missing = {}, v = {}}
	local code
	for k, _ in pairs(args) do
		--Find category parameters and store the number (main cat = '')
		table.insert(stubCats, string.match(k, '^category(%d*)$'))
	end
	table.sort(stubCats)
	for k, v in ipairs(stubCats) do
		--Get category names and, if called by p.templatepage, the optional sort key
		local tsort, cat = args['tempsort' .. v], mw.ustring.gsub(args['category' .. v], '[^%w%p%s]', '')--remove all hidden unicode chars 
		--Do not place template in main category if |tempsort = 'no'. However, DO place articles of that template in the main category.
		table.insert(stubCats.v,
			 page and (--p.templatepage passes page; p.main does not, i.e. articles are categorized without sort keys.
				v=='' and tsort == 'no'--if true, inserts 'true' in table, which category() will reject
				or tsort and {cat, k = ' ', t = tsort}
				or {cat, k = ' *', t = page.text}--note space in front of sort key
			)
			or cat
		)
		--Check category existance only if on the template page (i.e. stub documentation)
		if page then
			if not mw.title.new('Kategoria:' .. cat).exists then
				code = code or mw.html.create'code':wikitext'|category'
				table.insert(stubCats.missing, tostring(mw.clone(code):wikitext(v)))
			end
			--[[
			Checks non-demo stub template for documentation and flags if doc is present.
			All stub cats names are checked and flagged if it does not match 'Category: [] stub'.
			The main stub cat is exempt from the name check if the stub template has its own doc
			(presumably, this doc would have an explanation as to why the main stub cat is non-conforming).
			]]
			table.insert(stubCats.v, v == '' and not p.demo and pageDoc.exists and
				'Stampa me mesazhe cung që kanë nënfaqe dokumentacioni'
				or not cat:match' stubs$' and {k = 'S', t = page.text}
			)
		end
	end
	--Add category names after loop is completed
	category(stubCats.v)
	return #stubCats.missing &gt; 0 and ombox{
		--Changed, original msg:
		--One or more of the stub categories defined in this template do not seem to exist!
		--Please double-check the parameters {{para|category}}, {{para|category1}} and {{para|category2}}.
		's'
			.. (#stubCats.missing == 1 and ' defines a stub category that does' or 's define stub categories that do')
			.. ' not exist: ' .. mw.text.listToText(stubCats.missing),
		{k = 'N', t = page.text}
	}
end

--Shows population of categories found by catStub(). Outputs demo values if none
local function sasia()
	local wikitext, base = {}, '* [[:Category:%s]] (sasia: %s)\n'
	if not args.category and stubCats[1] ~= false then
		table.insert(stubCats, 1, false)
	end
	for _, v in ipairs(stubCats) do
		table.insert(wikitext, base:format(
			v and args['category' .. v] or '{{{category}}}',
			v and mw.site.stats.pagesInCategory(args['category' .. v], 'all') or 0
		))
	end
	return table.concat(wikitext)
end

--Includes standard stub documention and flags stub templates with bad parameter values.
function p.templatepage(frame, page)
	args, page = p:init(frame, page)
	local tStubDoc = mw.title.new'Stampa:Dokumentacioni cung'
	local pageDoc = page:subPageTitle('doc')
	--Reorganization note: Original Asbox alternates between outputting categories and checking on params |category#=.
	--Rather than checking multiple times and switching tasks, all stub category param operations have been rolled into catStub()
	return Buffer(
		ombox{--Show ombox warnings for missing args.
			ifNot = args.category,
			'Parametri &lt;code&gt;|category&lt;/code&gt; nuk është vendosur. Shtoje një kategori cung të përshtatshme.',
			{k = 'C', t = page.text}
		})
		:_(ombox{
			ifNot = args.subject or args.article or args.qualifier,
			'Kjo stampë cung nuk ka një përshkrim! Të paktën një nga parametrat &lt;code&gt;|subject&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;|article&lt;/code&gt; ose &lt;code&gt;|qualifier&lt;/code&gt; duhet të përcaktohen.',
			{k = 'D', t = page.text}
		})
		:_(catStub(page, pageDoc))--catStub() may also return an ombox if there are non-existing categories
		:_(category{
			done = p.demo ~= 'doc',--Outputs categories if not doc demo
			'Stampa me mesazhe cung',
			'Mos të përfshihet në shtyp',
			args.icon and
				'Stampa me mesazhe cung duke përdorur parametrin icon'
				or args.image and (
					mw.title.new('Media:' .. mw.text.split(args.image, '|')[1]).exists--do nothing if exists. category() will reject true
					or {k = 'B', t = page.text}
				)
				or 'Stampa mesazhi cung pa figura',
			args.imagealt and {k = 'I', t = page.text},
		})
		:_((not p.demo or p.demo == 'doc') and--Add standard stub template documentation
			require('Moduli:Documentation').main{
				content = Buffer(page.text ~= 'Cung' and--This comparison performed in {{Asbox/stubtree}} before it invokes Module:Asbox stubtree
						require('Module:Asbox stubtree').subtree{args = {pagename = page.text}}
					)
					:_in'\n== Rreth kësaj stampe ==\nKjo stampë përdoret për të identifikuar një cung nga':_(args.subject):_'stub':_(args.qualifier):_out' '--space
					:_'. Stampa përdor {{[[Template:Asbox|asbox]]}}, e cila është një stampë-meta projektuar për të lehtësuar procesin e krijimit dhe mirëmbajtjes së stampës cung.\n=== Përdorim ===\nShtypja e '
					:_(mw.html.create'code'
						:wikitext('{{', page.text == 'Cung' and 'cung' or page.text, '}}')
					)
					:_' prodhon mesazhin e treguar në fillim të artikullit, dhe shton artikullin në kategori'
					:_(#stubCats &gt; 1 and 'të' or 'në')
					:_':\n'
					:_(sasia())
					:_(pageDoc.exists and--transclusion of /doc if it exists
						frame:expandTemplate{title = pageDoc.text}
					)
					:_'\n== Informata të përgjithshme ==\n'
					:_(frame:expandTemplate{title = tStubDoc.text})
					:_'\n\n'(),
				['link box'] = Buffer'Ky dokumentacion gjenerohet automatikisht nga [[Moduli:Asbox]].'
					:_in'Informatat e përgjithshme janë të ndërfutura nga [[Stampa:Dokumentacioni cung]]. '
						:_(mw.html.create'span'
							:cssText'font-size:smaller;font-style:normal;line-height:130%'
							:node(('([%s edit] | [%s history])'):format(
								tStubDoc:fullUrl('action=edit', 'relative'),
								tStubDoc:fullUrl('action=history', 'relative')
							))
						)
						:_out()
					:_(page.protectionLevels.edit and page.protectionLevels.edit[1] == 'sysop' and
						&quot;Kjo stampë është [[WP:Mbrojtja|plotësisht e mbrojtur]] dhe çdo [[WP:KAT|kategori]] duhet t'i shtohen nënfaqes [&quot;
						.. pageDoc:fullUrl('action=edit&amp;preload=Template:Category_interwiki/preload', 'relative')
						.. '| /doc] të kësaj stampe, që s\'është e mbrojtur.'
					)' &lt;br/&gt;'
			}
		)()
end

function p.main(frame, page)
	args, page = p:init(frame, page)
	local output = mw.html.create'table'
		:addClass'metadata plainlinks stub'
		:attr{role = 'presentation'}
		:tag'tr'
			:node((args.icon or args.image) and
				mw.html.create'td'
					:wikitext(args.icon or ('[[File:%s|%spx|alt=%s]]'):format(
						args.image or '',
						args.pix or '40x30',
						args.imagealt or 'Stub icon'
					))
			)
			:tag'td'
				:tag'i'
					:wikitext(
						Buffer'Ky':_(args.subject):_(args.article or 'artikull'):_(args.qualifier)' ',--space
						' është [[Wikipedia:Cung|i cunguar]]. Ndihmoje Wikipedinë duke e [',
						page:fullUrl('action=edit', 'relative'),
						' zgjeruar].'
					)
				:done()
				:node(args.name and
					require'Module:Navbar'._navbar{
						args.name,
						mini = 'yes',
						style = 'position: absolute; right: 15px; display: none;'
					}
				)
				:node(args.note and
					mw.html.create()
						:tag'br':done()
						:tag'span'
							:css{['font-style'] = 'normal', ['font-size'] = 'smaller'}
							:wikitext(args.note)
						:done()
				)
		:allDone()
	--[[
	Stub categories for templates include a sort key (Otherwise all will be indexed under the letter 'T' for 'Template:[] stubs')
	Articles using the template do not need a sort key since they have unique names.
	When p.demo equals 'doc', the demo stub categories will appear as those for a stub template.
	Otherwise, any non-nil p.demo will emulate article space categories (plus any error cats unless set to 'art')
	]]
	if page.namespace == 0 then -- Main namespace
		category'Të gjithë artikujt cung'
		catStub()
	elseif p.demo then
		if p.demo ~= 'doc' then catStub() end
		--Unless p.demo is set to 'art', it will also include error categories normally only shown on
		--the template but not in the article. The elseif after namespace == 0 means demo cats will never show in article space.
		p.demodoc = p.demo ~= 'art' and p.templatepage(frame, page)
		output = mw.html.create()
			:node(output)
			:tag'small':wikitext(
				'Demo categories: ',
				(category{done = true}:gsub('(%[%[)(Category:)([^|%]]-)(%|)', '%1%2%3|%2%3%4'):gsub('(%[%[)(Category:)', '%1:%2'))
			):done()
			:wikitext(p.demo == 'doc' and p.demodoc or nil)
	else
		--Checks for valid name; emulates original template's check using {{FULLPAGENAME:{{{name|}}}}}
		local normalizedName = mw.title.new(args.name or '')
		if normalizedName and normalizedName.fullText == page.fullText then
			output = mw.html.create():node(output):wikitext(p.templatepage(frame, page))
		elseif not page.isSubpage and page.namespace == 10 then-- Template namespace and not a subpage
			category{{k = args.name and 'E' or 'W', t = page.text}}
		end
	end
	return output:wikitext(not p.demo and category{done = true} or nil)
end

return p</text>
      <sha1>dtb3fkd7fpjsokmfzeivtdndrk80kza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058026</id>
      <parentid>3058021</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>kalimi në kategori ekzistuese</comment>
      <origin>3058026</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12432" sha1="h668zmky3m65ap2c26swg2vwux3nwzb" xml:space="preserve">--[[
This module was created by User:CodeHydro (Alexander Zhikun He).
User:Jackmcbarn and User:Mr._Stradivarius provided a great deal of assistance in writting p.main()

p.main() draw heavily from the following version of Template:Asbox of the English Wikipedia, authored primarily by User:Rich_Farmbrough
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox&amp;oldid=619510287

p.templatepage() is derived from the following revision of Template:Asbox/templatepage, authored primarily by User:MSGJ
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox/templatepage&amp;oldid=632914791

Both templates had significant contributions from numerous others listed in the revision history tab of their respective pages.
--]]
local WRAPPER_TEMPLATE, args = 'Stampa:Asbox'
local p, Buffer, stubCats = {
	--Prevents dupli-cats... get it? Maybe not?
	cats = setmetatable({}, {__newindex = function(t, i, v)
		if not rawget(t, i) then
			rawset(t, i, v)
			table.insert(t, i)
		end
	end}),
	--initializes variables required by both p.main and p.templatepage
	init = function(self, frame, page)
		args, page = args or require('Moduli:Arguments').getArgs(frame, {
			wrappers = WRAPPER_TEMPLATE
		}), page or mw.title.getCurrentTitle()
		--Ensures demo parameter will never affect category() output for articles
		self.demo = self.demo or page.namespace ~= 0 and args.demo
		return args, page
	end
}, require('Moduli:Buffer')

--[[
Formats category links. Stores them until called with cat.done=true
Takes multiple or single categories in the form of 'cat'
or a table of strings and/or tables containing parts. (See below)
]]
local attention, catTag, catKey = Buffer'Stampa për mesazhe cung që kërkojnë vëmendje', '[[Kategoria:%s]]', '%s|%s%s'
local function category(cat)
	for _, v in ipairs((tostring(cat) == cat or cat.t) and {cat} or cat) do
		--[[
		If v is a table:
			[1] = full category name; defaults to local attention if blank
			k = Category sort key. Prefix before v.t
			t = page.text or args.tempsort#; appended after k (or in its place if omitted). Required if v is not a string
		Basically the same as v = (v[1] or attention) .. ' | ' .. (v.k or '') .. v.t
		]]
		if v and v ~= true then--reject v = nil, false, or true
			p.cats[catTag:format(tostring(v) == v and
				v
				or (v[1] and Buffer(v[1]) or attention):_in(v.k):_(v.t):_str(2, nil, nil, '|')
			)] = true
		end
	end
	return cat.done and table.concat(p.cats, p.demo and ' | ' or nil) or ''
end

--[[
Makes an ombox warning;
Takes table {ifNot = Boolean, text, {cat. sort key, cat. sort name}}
Will return an empty string instead when ifNot evaluates to true 
]]
local function ombox(v)
	if v.ifNot then return end
	p.ombox = p.ombox or require('Moduli:Message box').ombox
	category{v[2]}
	return p.ombox{
		type = 'content',
		text = v[1]
	}
end

--[[
Unlike original template, module now takes unlimited cats! This function also performs
most stub category error checks except for the ombox for when main |category= is omitted (See p.template())
]]
local function catStub(page, pageDoc)
	stubCats = {missing = {}, v = {}}
	local code
	for k, _ in pairs(args) do
		--Find category parameters and store the number (main cat = '')
		table.insert(stubCats, string.match(k, '^category(%d*)$'))
	end
	table.sort(stubCats)
	for k, v in ipairs(stubCats) do
		--Get category names and, if called by p.templatepage, the optional sort key
		local tsort, cat = args['tempsort' .. v], mw.ustring.gsub(args['category' .. v], '[^%w%p%s]', '')--remove all hidden unicode chars 
		--Do not place template in main category if |tempsort = 'no'. However, DO place articles of that template in the main category.
		table.insert(stubCats.v,
			 page and (--p.templatepage passes page; p.main does not, i.e. articles are categorized without sort keys.
				v=='' and tsort == 'no'--if true, inserts 'true' in table, which category() will reject
				or tsort and {cat, k = ' ', t = tsort}
				or {cat, k = ' *', t = page.text}--note space in front of sort key
			)
			or cat
		)
		--Check category existance only if on the template page (i.e. stub documentation)
		if page then
			if not mw.title.new('Kategoria:' .. cat).exists then
				code = code or mw.html.create'code':wikitext'|category'
				table.insert(stubCats.missing, tostring(mw.clone(code):wikitext(v)))
			end
			--[[
			Checks non-demo stub template for documentation and flags if doc is present.
			All stub cats names are checked and flagged if it does not match 'Category: [] stub'.
			The main stub cat is exempt from the name check if the stub template has its own doc
			(presumably, this doc would have an explanation as to why the main stub cat is non-conforming).
			]]
			table.insert(stubCats.v, v == '' and not p.demo and pageDoc.exists and
				'Stampa me mesazhe cung që kanë nënfaqe dokumentacioni'
				or not cat:match' stubs$' and {k = 'S', t = page.text}
			)
		end
	end
	--Add category names after loop is completed
	category(stubCats.v)
	return #stubCats.missing &gt; 0 and ombox{
		--Changed, original msg:
		--One or more of the stub categories defined in this template do not seem to exist!
		--Please double-check the parameters {{para|category}}, {{para|category1}} and {{para|category2}}.
		's'
			.. (#stubCats.missing == 1 and ' defines a stub category that does' or 's define stub categories that do')
			.. ' not exist: ' .. mw.text.listToText(stubCats.missing),
		{k = 'N', t = page.text}
	}
end

--Shows population of categories found by catStub(). Outputs demo values if none
local function sasia()
	local wikitext, base = {}, '* [[:Category:%s]] (sasia: %s)\n'
	if not args.category and stubCats[1] ~= false then
		table.insert(stubCats, 1, false)
	end
	for _, v in ipairs(stubCats) do
		table.insert(wikitext, base:format(
			v and args['category' .. v] or '{{{category}}}',
			v and mw.site.stats.pagesInCategory(args['category' .. v], 'all') or 0
		))
	end
	return table.concat(wikitext)
end

--Includes standard stub documention and flags stub templates with bad parameter values.
function p.templatepage(frame, page)
	args, page = p:init(frame, page)
	local tStubDoc = mw.title.new'Stampa:Dokumentacioni cung'
	local pageDoc = page:subPageTitle('doc')
	--Reorganization note: Original Asbox alternates between outputting categories and checking on params |category#=.
	--Rather than checking multiple times and switching tasks, all stub category param operations have been rolled into catStub()
	return Buffer(
		ombox{--Show ombox warnings for missing args.
			ifNot = args.category,
			'Parametri &lt;code&gt;|category&lt;/code&gt; nuk është vendosur. Shtoje një kategori cung të përshtatshme.',
			{k = 'C', t = page.text}
		})
		:_(ombox{
			ifNot = args.subject or args.article or args.qualifier,
			'Kjo stampë cung nuk ka një përshkrim! Të paktën një nga parametrat &lt;code&gt;|subject&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;|article&lt;/code&gt; ose &lt;code&gt;|qualifier&lt;/code&gt; duhet të përcaktohen.',
			{k = 'D', t = page.text}
		})
		:_(catStub(page, pageDoc))--catStub() may also return an ombox if there are non-existing categories
		:_(category{
			done = p.demo ~= 'doc',--Outputs categories if not doc demo
			'Stampa:Cung',
			'Mos të përfshihet në shtyp',
			args.icon and
				'Stampa me mesazhe cung duke përdorur parametrin icon'
				or args.image and (
					mw.title.new('Media:' .. mw.text.split(args.image, '|')[1]).exists--do nothing if exists. category() will reject true
					or {k = 'B', t = page.text}
				)
				or 'Stampa mesazhi cung pa figura',
			args.imagealt and {k = 'I', t = page.text},
		})
		:_((not p.demo or p.demo == 'doc') and--Add standard stub template documentation
			require('Moduli:Documentation').main{
				content = Buffer(page.text ~= 'Cung' and--This comparison performed in {{Asbox/stubtree}} before it invokes Module:Asbox stubtree
						require('Module:Asbox stubtree').subtree{args = {pagename = page.text}}
					)
					:_in'\n== Rreth kësaj stampe ==\nKjo stampë përdoret për të identifikuar një cung nga':_(args.subject):_'stub':_(args.qualifier):_out' '--space
					:_'. Stampa përdor {{[[Template:Asbox|asbox]]}}, e cila është një stampë-meta projektuar për të lehtësuar procesin e krijimit dhe mirëmbajtjes së stampës cung.\n=== Përdorim ===\nShtypja e '
					:_(mw.html.create'code'
						:wikitext('{{', page.text == 'Cung' and 'cung' or page.text, '}}')
					)
					:_' prodhon mesazhin e treguar në fillim të artikullit, dhe shton artikullin në kategori'
					:_(#stubCats &gt; 1 and 'të' or 'në')
					:_':\n'
					:_(sasia())
					:_(pageDoc.exists and--transclusion of /doc if it exists
						frame:expandTemplate{title = pageDoc.text}
					)
					:_'\n== Informata të përgjithshme ==\n'
					:_(frame:expandTemplate{title = tStubDoc.text})
					:_'\n\n'(),
				['link box'] = Buffer'Ky dokumentacion gjenerohet automatikisht nga [[Moduli:Asbox]].'
					:_in'Informatat e përgjithshme janë të ndërfutura nga [[Stampa:Dokumentacioni cung]]. '
						:_(mw.html.create'span'
							:cssText'font-size:smaller;font-style:normal;line-height:130%'
							:node(('([%s edit] | [%s history])'):format(
								tStubDoc:fullUrl('action=edit', 'relative'),
								tStubDoc:fullUrl('action=history', 'relative')
							))
						)
						:_out()
					:_(page.protectionLevels.edit and page.protectionLevels.edit[1] == 'sysop' and
						&quot;Kjo stampë është [[WP:Mbrojtja|plotësisht e mbrojtur]] dhe çdo [[WP:KAT|kategori]] duhet t'i shtohen nënfaqes [&quot;
						.. pageDoc:fullUrl('action=edit&amp;preload=Template:Category_interwiki/preload', 'relative')
						.. '| /doc] të kësaj stampe, që s\'është e mbrojtur.'
					)' &lt;br/&gt;'
			}
		)()
end

function p.main(frame, page)
	args, page = p:init(frame, page)
	local output = mw.html.create'table'
		:addClass'metadata plainlinks stub'
		:attr{role = 'presentation'}
		:tag'tr'
			:node((args.icon or args.image) and
				mw.html.create'td'
					:wikitext(args.icon or ('[[File:%s|%spx|alt=%s]]'):format(
						args.image or '',
						args.pix or '40x30',
						args.imagealt or 'Stub icon'
					))
			)
			:tag'td'
				:tag'i'
					:wikitext(
						Buffer'Ky':_(args.subject):_(args.article or 'artikull'):_(args.qualifier)' ',--space
						' është [[Wikipedia:Cung|i cunguar]]. Ndihmoje Wikipedinë duke e [',
						page:fullUrl('action=edit', 'relative'),
						' zgjeruar].'
					)
				:done()
				:node(args.name and
					require'Module:Navbar'._navbar{
						args.name,
						mini = 'yes',
						style = 'position: absolute; right: 15px; display: none;'
					}
				)
				:node(args.note and
					mw.html.create()
						:tag'br':done()
						:tag'span'
							:css{['font-style'] = 'normal', ['font-size'] = 'smaller'}
							:wikitext(args.note)
						:done()
				)
		:allDone()
	--[[
	Stub categories for templates include a sort key (Otherwise all will be indexed under the letter 'T' for 'Template:[] stubs')
	Articles using the template do not need a sort key since they have unique names.
	When p.demo equals 'doc', the demo stub categories will appear as those for a stub template.
	Otherwise, any non-nil p.demo will emulate article space categories (plus any error cats unless set to 'art')
	]]
	if page.namespace == 0 then -- Main namespace
		category'Të gjithë artikujt cung'
		catStub()
	elseif p.demo then
		if p.demo ~= 'doc' then catStub() end
		--Unless p.demo is set to 'art', it will also include error categories normally only shown on
		--the template but not in the article. The elseif after namespace == 0 means demo cats will never show in article space.
		p.demodoc = p.demo ~= 'art' and p.templatepage(frame, page)
		output = mw.html.create()
			:node(output)
			:tag'small':wikitext(
				'Demo categories: ',
				(category{done = true}:gsub('(%[%[)(Category:)([^|%]]-)(%|)', '%1%2%3|%2%3%4'):gsub('(%[%[)(Category:)', '%1:%2'))
			):done()
			:wikitext(p.demo == 'doc' and p.demodoc or nil)
	else
		--Checks for valid name; emulates original template's check using {{FULLPAGENAME:{{{name|}}}}}
		local normalizedName = mw.title.new(args.name or '')
		if normalizedName and normalizedName.fullText == page.fullText then
			output = mw.html.create():node(output):wikitext(p.templatepage(frame, page))
		elseif not page.isSubpage and page.namespace == 10 then-- Template namespace and not a subpage
			category{{k = args.name and 'E' or 'W', t = page.text}}
		end
	end
	return output:wikitext(not p.demo and category{done = true} or nil)
end

return p</text>
      <sha1>h668zmky3m65ap2c26swg2vwux3nwzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Asbox stubtree</title>
    <ns>828</ns>
    <id>169968</id>
    <revision>
      <id>3058020</id>
      <parentid>1554663</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>lokalizim</comment>
      <origin>3058020</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="2545" sha1="f5t1ri8u296mja11euyslsyg7x88v1c" xml:space="preserve">local i = {}

function i.exists(pagename)
    local t = mw.title.new(pagename, &quot;Template&quot;)
    return t.exists
end

function i.pcase(word)
   return mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(word,1,1)) .. mw.ustring.sub(word,2)
end

function i._subtree(pagename)
    local finalresult
    local out = {&quot;&quot;,pagename}
    local tt
    local temppage
    local temppageexists
    local r = 0
    local t = {}
    local removeditem1 = &quot;&quot;
    local removeditem2 = &quot;&quot;
    
    -- split items on dash into table
    for token in mw.ustring.gmatch(pagename, &quot;[^-]+&quot;) do
        -- don't add numbered items to list
        if tonumber(mw.ustring.sub(token,1,1)) == nil then
            table.insert(t,token)
        else
            r = 1
        end
    end
    table.remove(t, #t)

    while (#t &gt; 1) do
        if r == 1 then
            r = 0
        else
            -- Remove 1st item from list
            removeditem1 = t[1]
            table.remove(t, 1)
        end

        temppage = table.concat(t, &quot;-&quot;) .. &quot;-stub&quot;
        temppageexists = i.exists(temppage)
        if temppageexists == true then
            table.insert(out,&quot;[[Template:&quot; .. temppage .. &quot;|&quot; .. i.pcase(temppage) .. &quot;]]&quot;)
        else
            -- If template with first item does not exist, try removing last item
            removeditem2 = t[#t]
            table.remove(t, #t)
            temppage = removeditem1 .. &quot;-&quot; .. table.concat(t, &quot;-&quot;) .. &quot;-stub&quot;
            if #t == 0 then
                temppage = removeditem1 .. &quot;-cung&quot;
            end
            temppageexists = i.exists(temppage)
            if temppageexists == true then
                -- if exists then add first item back to list
                table.insert(t,1,removeditem1)
                table.insert(out,&quot;[[Template:&quot; .. temppage .. &quot;|&quot; .. i.pcase(temppage) .. &quot;]]&quot;)
            else
                -- if exists then add last item back to list
                table.insert(t,removeditem2)
            end
        end
    end

    finalresult = '&lt;div style=&quot;float:right; border-style:dotted; border-width:2px; padding:5px; margin:5px;&quot;&gt;'
    finalresult = finalresult .. '&lt;span title=&quot;Kjo shfaq hierarkinë e stampës cung në raport me stampat tjera.&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold;&quot;&gt;Hierarkia e cungut&lt;/span&gt;'
    finalresult = finalresult .. table.concat(out, &quot;\n* &quot;)
    finalresult = finalresult .. '\n* [[Template:Cung|Cung]]'
    finalresult = finalresult .. '\n&lt;/div&gt;'
    return finalresult
end

function i.subtree(frame)
    return i._subtree(frame.args[&quot;pagename&quot;])
end

return i</text>
      <sha1>f5t1ri8u296mja11euyslsyg7x88v1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Titujt e artikujve</title>
    <ns>4</ns>
    <id>174076</id>
    <revision>
      <id>3058077</id>
      <parentid>3043792</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emrat në gjuhë të huaj */ rifrazimi i udhëzimit për qartësim</comment>
      <origin>3058077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4780" sha1="l7ai6gu8bzdhnya4v9icjiffsuzdyxd" xml:space="preserve">{{politikë zyrtare|WP:TA|WP:TITULL}}
{{Thelbi|Titujt e artikujve duhet të jenë të dallueshëm, të përmbledhur, të natyrshëm, të saktë dhe të qëndrueshëm.}}

'''Titulli i artikullit''' është një fjalë e vetme, disa fjalë së bashku, ose një fjali që tregon se për çfarë bën fjalë artikulli të cilit i përket. Në përgjithësi, titulli duhet të jetë i shkurtër, i qartë, pa përshkrime të tepërta dhe të mos bie ndesh me politikat e Wikipedias (kryesisht me [[Wikipedia:Verifikueshmëria|verifikueshmërinë]], [[Wikipedia:Hulumtimi vetjak|ndalimin e publikimit të kërkimeve origjinale]] dhe [[Wikipedia:Pikëpamje neutrale|asnjanësinë]]).

Përderisa, dy artikuj të ndryshëm nuk mund të kenë të njëjtin titull, shpesh lind nevoja e futjes së sqarimeve të mëtejshme në titull. Edhe sqarimet, duhet të jenë sa më të qarta dhe të shkurtra dhe në përgjithësi duhet të futen në kllapa.

Nëse është e nevojshme, titulli i një artikulli mund të ndryshohet duke përdour [[Speciale:Lëvizfaqe|faqen speciale]] për zhvendosjen e faqes.

==Titujt në gjuhën shqipe==
Edhe pse kjo është Wikipedia shqiptare, jo të gjithë titujt duhet të jenë në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]]. Për titujt në shqip, duhet të respektohen të gjitha rregullat e gjuhës shqipe. Në rast tituj librash apo filmash, duhet të përdoret titulli origjinal i filmit apo i librit pa u ndryshuar, edhe pse mund të jetë në dialekt. 

===Emrat===
Është pajtuar që titujt e artikujve që janë emra apo kanë grupe emërore në Wikipedia shqip të jenë në trajtën e shquar, rasa emërore— mundësisht në numrin njëjës. Nëse shihet e arsyeshme, emri në trajtën e pashquar mund të shërbejë si [[WP:Ridrejtimi|ridrejtim]] drejt titullit në trajtën e shquar. Nëse ekziston mundësia e zgjedhjes midis gjinisë mashkullore apo femërore (shembull: [[Doktori]] apo [[Doktoresha]], [[Mësuesi]] apo [[Mësuesja]]) duhet të zgjidhet gjinia mashkullore. Një ridrejtim mund të bëhet nga ekuivalenti në gjininë femërore. Nëse ka rëndësi për Wikipedian, mund të krijohet edhe artikulli përkatës në gjininë femërore.

;Shembuj:
*[[Tirana]] dhe jo [[Tiranë]]
*[[Shqipëria]] dhe jo [[Shqipërinë]]
*[[Luani]] dhe jo [[Luanët]]
*[[Mësuesi]] dhe jo [[Mësuesja]]

===Foljet===
Wikipedianët duhet të mundohen të shmangin përdorimin e foljeve si tituj, përveç rasteve të titujve të gazetave, revistave, librave, filmave etj.

===Datat===
Datat shkruhen në formatin DMY (data muaji viti), me muajin e shkruar me të vogël dhe diten pa zero në fillim. Mënyra më e përshtatshme për t'a shkruar datën e rregullt është në trajtën e pashquar; pra {{xt|14 janar 2026}}. Në artikujt rreth datave në vetvete, titulli shkruhet kështu.

Nëse data është pjesë e një titulli letrar apo një ngjarje të rëndësishme, ka raste kur është e përshtatshme të shkruhet muaji me shkronjë të madhe; p.sh. ''[[28 Nëntor 1912 (pikturë)|28 Nëntor 1912]]'', që është titulli i një pikture bazuar në ngjarjet e asaj dite në histori.

===Numërorët===
Numërorët nuk duhet të shkruhen duke përdorur germa, por me shifra. 

;Shembuj:
*[[1]] dhe jo [[Një]] apo [[Njëshi]]
*[[2016]] dhe jo [[Dymijë e gjashtëmbëdhjetë]]

==Emrat në gjuhë të huaj==
Emrat e personave të huaj shkruhen në mënyrën se si shkruhen në [[Wikipedia:Burimet e besueshme|burimet e besueshme]] në gjuhën shqipe (pra vepra të referencës dhe enciklopedi të tjera, revista shkencore, dhe burime të mëdha të lajmeve). Në mungesë të tyre, ata përcjellin emrin lokal. Në rastin e emrave që përdorin germa jo latine, duhet të përdoret transliterimi (romanizimi) për ta shndërruar në shkronja latine (për japonishten, shiko ''[[Romanizimi i japonishtes]]''; për rusishten, shiko ''[[Romanizimi i rusishtes]]''). E njëjta gjë vlen edhe për emrat e vendeve.

;Shembuj emrash:
*[[William Shakespeare]] (jo Uilliam Shejkspir)
*[[Alan Moore]] (jo Alan Mur)
*[[William Blake]] (jo Uilliam Bleik)
''por''
*[[Leonardo da Vinçi]] (ku emri italian ''[[Leonardo da Vinci]]'' ridrejton tek germëzimi shqip) 
*[[Anton Çehov]] (jo &lt;span lang = &quot;ru&quot;&gt;Анто́н Че́хов&lt;/span&gt; me shkronja cirilike ruse)

;Shembuj vendesh:
*[[Nju Jork]] (ku emri anglisht ''[[Nju Jork]]'' ridrejton tek germëzimi shqip)
*[[Mançester]] (ku emri anglisht ''[[Manchester]]'' ridrejton tek germëzimi shqip)
''por''
*[[Aberdeen]] (jo Aberdin)

==Shkurtimet==
Shpeshherë, në tituj përdoren edhe akronimet dhe në rast se ekziston një akronim, ai duhet të përdoret. Ato duhet të shkruhen me shkronja të mëdha dhe të pandara me pikë. Shembuj: [[NATO]], [[FIFA]], [[UEFA]].

{{Udhëzimet dhe politikat e Wikipedias}}</text>
      <sha1>l7ai6gu8bzdhnya4v9icjiffsuzdyxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornell Law School</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178081</id>
    <revision>
      <id>3058145</id>
      <parentid>2948663</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T07:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9509" sha1="7kgdcmkmntmw9gm84e1sjqk8k3urzo6" xml:space="preserve">{{Infobox_University
|name               = Shkolla e Ligjit Kornell
|native_name   = Cornell Law School
|latin_name      = 
|image              = [[File:Cornell University seal.svg |200px|Stema e Universitetit]]
|motto              = Lawyers in the Best Sense
|established    = 1887
|dean             = Eduardo M. Peñalver
|staff                = 88&lt;ref name=&quot;ABAData&quot;/&gt;
|students         = 622&lt;ref name=&quot;ABAData&quot;&gt;{{Cite web|title=Cornell Law School Official ABA Data|url=http://www.lsac.org/lsacresources/publications/2012og/aba2098.pdf|access-date=14 mars 2016|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191226/http://www.lsac.org/lsacresources/publications/2012og/aba2098.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|type               = Universitet privat
|campus          = [[Itaka]], [[New York]], [[ShBA]]
|website          = {{URL|www.lawschool.cornell.edu|lawschool.cornell.edu}}
}}

'''Shkolla e Ligjit Kornell''' ([[Gjuha angleze|en]]: ''Cornell Law School'')''' '''është Shkolla e Ligjit e [[Cornell University|Universitetit Kornell]], një universiteti privat i vendosur në qytetin e [[Itaka|Itakës]], Nju Jork.  Ajo është një nga pesë Shkollat e Ligjit të grupimit &quot;[[Ivy League]]&quot; dhe ofron programe studimi në ligj (JD, LLM, dhe JSD) së bashku me programe të dyfishta, në bashkëpunim me shkollat e tjera profesionale të universitetit.

Cornell Law ka raportin e tretë më të ulët midis numrit të pedagogëve dhe studentëve (10.4 studentë për 1 pedagog) nga të tërë shkollat e ligjit të akredituara nga ABA në Shtetet e Bashkuara të Amerikës,&lt;ref&gt;ABA – LSAC Official Guide to Law Schools.&lt;/ref&gt; dhe për vitin akademik 2014, 95.8% e studentëve të diplomuar kishin gjetur një punë me kohë të plotë brenda nëntë muajsh pas diplomimit.&lt;ref name=&quot;Statistics&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf |title=Statistics |access-date=14 mars 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202129/http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf |archive-date=4 mars 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
[[Skeda:Cornell_Law_School_Library.JPG|left|thumb|{{center|Biblioteka e Ligjit është një nga 12 arkivat kombëtare, ku ruhen të gjitha vendimet e botuara të Gjykatës Supreme}}|240px]]

Departamenti i Ligjit në Kornell u çel në vitin 1887 në Morrill Hall me Gjyqtarin Douglass Boardman si Dekanin e saj të parë. Në atë kohë, për tu pranuar nuk ishte e kërkuar as diploma e shkollës së mesme. Në 1917, u vendos që për tu pranuar, studenti duhet të kishte të paktën dy vjet arsim universitar, ndërsa në 1924-ën, programi bazë i edukimit ligjor (LL.B.) u kthye në program pasuniversitar.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.lawschool.cornell.edu/about/history.cfm|language=en|title=Cornell Law School: History|publisher=Lawschool.cornell.edu|date=2010-07-08|accessdate=2011-08-18}}&lt;/ref&gt;  Në 1890, George Washington Fields u bë studenti i parë me ngjyrë në historinë e ShBA që u diplomua nga një Shkollë Ligji.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.lawschool.cornell.edu/about/timeline/|language=en|title=Cornell Law School: Historical Timeline|publisher=Lawschool.cornell.edu|date=2010-07-08|accessdate=2011-08-18}}&lt;/ref&gt; Në 1893, u diplomua femra e parë nga Kornell, Mary Kennedy Brown.  Departamenti u riemërua si Shkolla e Ligjit në vitin 1925.  Programet pasuniversitare në ligj, Master në Ligj (LL.M.) dhe Doktor i Shkencave Juridike (J.S.D.), janë ofruar në Kornell që nga viti 1928.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/clqv54&amp;div=33&amp;g_sent=1&amp;collection=journals#348|title=Robert S. Stevens, Cornell Law School (1919–1954)|accessdate=2010-03-03}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 1948, Shkolla e Ligjit e Kornellit krijoi një program të specializuar në ligjin ndërkombëtar dhe filloi të ofronte programin e LL.B.-së. Në vitin 1968, shkolla filloi të publikojë revsitën akademike ''Cornell International Law Journal.''  Në vitin 1994, shkolla krijoi lidhje me Fakultetin Juridik të Universitetit të Parë të Parisit dhe së bashku kanë hapur Institutin Veror të Ligjit Ndërkombëtar dhe Krahasues, me qendër në Paris.

== Pranimet ==
[[Skeda:Cornell_Law_School.JPG|right|thumb|Pamje e Shkollës së Ligjit të Kornellit, parë nga ''Central Avenue''|255x255px]]

Për klasën që do të hynin në vjeshtë të vitit 2012-ës, 191 nga 4,054 aplikantë (4.7%) filluan programin e JD.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.lawschool.cornell.edu/about/ABA-Consumer-Information.cfm|title=ABA Consumer Information|publisher=Lawschool.cornell.edu|accessdate=2013-06-11}}&lt;/ref&gt;

Në Programin e LL.M.-së, i cili është ndërtuar për juristë të trajnuar jashtë ShBA-së të cilët duan të punojnë në ShBA, nga 900 aplikantë vetëm 60 (6.7%) u pranuan.  Studentët e LL.M.-së vijnë nga 30 vende të ndryshme të Botës.&lt;ref name=&quot;Cornell Law School&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.law-school-admission.com/cornell/#students|title=Cornell Law School|publisher=JDAadmission.com|accessdate=2006-06-23|archive-date=4 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204213918/http://www.law-school-admission.com/cornell/#students|language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Reputacioni ==
[[Skeda:Cornell_Law_quad.JPG|thumb|Pamje e oborrit të brendshëm të shkollës së ligjit|255x255px]]

Shkolla e Ligjit është renditur si shkolla e 7-të më e mirë e Ligjit në ShBA në renditjen &quot;Law School 100&quot;,&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.lawschool100.com/|title=Law School 100 Rankings|accessdate=2010-11-22|archive-date=23 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923161527/http://www.lawschool100.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; e 25-ta më e mirë në botë nga &quot;QS World University: Law&quot;,&lt;ref&gt;[http://www.topuniversities.com/university-rankings/university-subject-rankings/2012/law-and-legal-studies QS World University Rankings by Subject 2012 – Law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130408092818/http://www.topuniversities.com/university-rankings/university-subject-rankings/2012/law-and-legal-studies |date=8 prill 2013 }}.&lt;/ref&gt; dhe e 13-ta më e mira në ShBA për vitin 2015 sipas &quot;U.S. News and World Report&quot;.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-law-schools/rankings|title=Best Law School Rankings &amp;#124; Law Program Rankings &amp;#124; US News|publisher=Grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com|accessdate=2011-08-18|archive-date=1 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101165455/http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-law-schools/rankings|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Programi i Masterit në Ligj (LL.M) është renditur si programi më mirë në ShBA gjatë viteve 2011, 2010, 2008 dhe 2006, sipas renditjes së AUAP.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.auap.com/llm.html|language=en|title=AUAP Rankings|accessdate=2009-12-28|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211024104/http://www.auap.com/llm.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.law.com/jsp/nlj/PubArticleNLJ.jsp?id=1202483173162|title=Top 250 firms hire most from big names|publisher=The National Law Journal|accessdate=2011-06-18}}&lt;/ref&gt;

== Alumni ==
Studentët e diplomuar nga Shkolla e Ligjit e [[Cornell University|Kornellit]] kanë dhënë një kontribut të vyer në botën juridike dhe jo vetëm.  Disa nga alumnit e spikatur janë:
 
* John G. Alexander (1916), Kongresmen Amerikan i Minnesota (1939-1941).
* Rob Andrews (1982), Kongresmen Amerikan i New Jersey (1990-2014).
* Mark J. Bennett (1979), Prokuror i Përgjithshëm i Hawaii.
* Arnold Burns (1953), Zv. Prokuror i Përgjithshëm i ShBA.
* Thomas Carmody (1882), Prokuror i Përgjithshëm i  New York.
* Katherine Clark (1989), Kongresmen Amerikan i Massachusetts (2013–present). 
* Barber Conable (1948), Kongresmen Amerikan i New York (1983-1985), President i [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] (1986-1991).
* Arthur Hobson Dean (1923), diplomat, delegat i [[Organizata e Kombeve të Bashkuara]].
* Juan Carlos Esguerra (LLM 1973), ish Ambasador i Kolumbisë në ShBA.
* William vanden Heuvel (1952), diplomat. 
* Tsai Ing-wen (LLM 1980), presidentja e parë femër e Taivanit (2016).

== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.lawschool.cornell.edu Faqja zyrtare e Shkollës së Ligjit]

== Burim i të dhënave ==
{{reflist}}

==Shih edhe ==
* [[Cornell University]]
* [[Ivy League]]

&lt;span id=&quot;coordinates&quot;&gt;[[Koordinatat gjeografike|Koordinatat]]: &lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion&quot;&gt;[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Cornell_Law_School&amp;params=42.443874_N_-76.485803_E_ &lt;span class=&quot;geo-nondefault&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dms&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;&lt;span class=&quot;latitude&quot;&gt;42°26'38&quot;N&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;longitude&quot;&gt;76°29'09&quot;W&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-multi-punct&quot;&gt; / &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;geo-default&quot;&gt;&lt;span class=&quot;geo-dec&quot; title=&quot;Maps, aerial photos, and other data for this location&quot;&gt;42.443874°N 76.485803°W&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt; / &lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;42.443874; -76.485803&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;{{Coord|42.443874|-76.485803|display=title}}

[[Kategoria:Shkolla Ligji]]
[[Kategoria:Universitete dhe kolegje në Shtetet e Bashkuara]]
[[Kategoria:Universitete Anglosaksone]]
[[Kategoria:Ivy League]]

{{Ivy League Law}}</text>
      <sha1>7kgdcmkmntmw9gm84e1sjqk8k3urzo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arti i rilindjes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181010</id>
    <revision>
      <id>3058064</id>
      <parentid>3048379</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477307" sha1="88rk590coxtaq8qeqy12vyahl6ohf0c" xml:space="preserve">Periudha e quajtur si '''Art i Rilindjes''' konsiderohet harku kohor i zhvillimit artistik që nisi dhe u zhvillua në [[Firenca|Firence]] në fillim të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] dhe prej aty përfshiu [[Italia|Italinë]] dhe më pas [[Evropa|Evropën]] deri nga dhjetëvjeçarët e parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], kohë kur mori udhë &quot;Rilindja e Lartë&quot; e [[Leonardo da Vinçi]]t, [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelo Buonarrotit]] dhe [[Raffaello]]-s.
Në ''Artin e [[Rilindja|Rilindjes]]'' përfshihet piktura, skulptura, arkitektura dhe artet dekorative bashkë me [[Letërsia|letërsinë]], [[Teatro|teatrin]], [[Muzika|muzikën]] dhe [[Vallëzimi|kërcimin]] përgjatë historisë së [[Rilindja|Rilindjes]] evropiane. Arti i saj, bashkë me Rilindjen e filozofisë humaniste, u përhap nëpër [[Evropa|Evropë]], duke ndikuar si artistët ashtu edhe porositësit e tyre me zhvillimin e teknikave dhe ndjesive të reja artistike. Ky art vë në dukje kalimin e [[Evropa|Evropës]], nga periudha mesjetare në Epokën e hershme Moderne. Megjithatë në shumë pjesë të Evropës, Rilindja e hershme u zhvillua paralelisht me [[Arti gotik|artin gotik]] të mesjetës së vonë.
[[Skeda:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|parapamje|303px|njeriu vitruvian i [[Leonardo da Vinçi]]t]]

==Konteksti historik==
Shekulli XV qe një periudhë me zhvillime të rëndësishme ekonomike, politike dhe shoqërore, që në fakt konsiderohet edhe si periudhë e ndërmjetme midis Mesjetës së vonë dhe Mesjetës moderne nga pjesa më e madhe e historiografëve, megjithëse studiues të ndryshëm dallojnë në data dhe prespektivë historike.

Midis ngjarjeve me më shumë përmbysje në fushën politike ishte çështja lindore, e karakterizuar nga ekspansioni i perandorisë Osmane (e cila, pas rënies së [[Konstandinopoja|Konstandinopojës]] në [[1453]] kërcënoi drejtpërdrejt [[Hungaria|Hungarinë]] dhe territorin austriak) dhe një tjetër perëndimore, e karakterizuar monarkitë kombëtare të [[Franca|Francës]], [[Anglia|Anglisë]] dhe [[Spanja|Spanjës]], ashtu si edhe perandoria e [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit të V]] habsburg të konfederatës së njohur si Perandori e Shenjtë Romake--që, në ndryshim nga perandoritë mesjetare, paraqet një projekt përqëndrimi të pushtetit, tipike e institucioneve politike moderne. Në [[Italia|Itali]] sinjoritë vendore u zhvilluan në shtete rajonale duke u zgjeruar në kurriz të fqinjëve, por nuk qe e mundur të krijohej një bashkim kombëtar për shkak të veçantive dhe mosbesimit reciprok.

Me zbulimin e Botës së Re dhe eksplorimet e mëdha horizontet e botës evropiane u zgjeruan jashtë mase, por kjo nënkuptoi edhe humbjen progresive të rëndësisë së [[Mesdheu]]t, me një aset të ri politiko-ekonomik që, nga shekulli XVII, pati si qendër Evropën Veri-Perëndimore.

Lista në vazhdim paraqet një përmbledhje që ka të bëjë me faktorët kryesorë që ndikuan në zhvillimin e [[Rilindja|Rilindjes]].
* Tekstet klasike, me shekuj të tërë të konsideruara si të humbura nga studiuesit evropianë, tani u bënë të aksesueshëm. Këtu përfshiheshin libra për [[Filozofia|filozofinë]], [[Proza|prozën]], [[Poezia|poezinë]], [[Drama|dramën]], [[Shkenca|shkencën]], një tezë mbi artet dhe teologjinë e hershme kristiane.
* Njëkohësisht, Evropa pati akses në matematikën më të avancuar e cila e pati prejardhjen nga punimet e studiuesve islamikë.
* Hyrja e shtypshkrimit të bartshëm në [[Shekulli XV|shekullin XV]] nënkuptoi se idetë mund të përhapeshin lehtësisht dhe një numër në rritje librash u shkruan për një publik të gjerë.
* Vendosja e Bankës Medici dhe tregëtia pasuese gjeneruan një mirëqenie të paparë për një qytet të veçantë italian, [[Firenca|Firence]]&lt;nowiki/&gt;n.
* [[Cosimo de' Medici]] vendosi një standart të ri për patronazhin e arteve, të palidhur me kishën apo monarkinë.
* Filozofia [[Humanizmi|humaniste]] nënkuptonte se mardhëniet e njeriut me njerëzimin, botën dhe Zotin nuk ishin më monopol i kishës.
* Një interes i gjallëruar në letërsinë klasike solli studimin e parë arkeologjik të [[Roma e lashtë|Romës së Lashtë]] të realizuara nga arkitekti [[Filippo Brunelleschi]] dhe skulptori [[Donatello]]. Rigjallërimi i një stili arkitektonik të bazuar në veprat klasike frymëzuan një klasicizëm përkatës në pikturë dhe skulpturë, i cili u shfaq në vitet e para të 1420-ës në pikturën e [[Masaccio]]-s dhe [[Paolo Uccello]]-s.
* Përmirësimi i pikturës së vajit dhe zhvillimi i teknikave të pikturës së vajit nga artistët hollandezë si [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Hugo van der Goes]] çuan në përshtatjen e tij në të gjithë Italinë që rreth vitit [[1475]] dhe që pati efekte që vazhduan në praktikën piktorike të përbotshme.
* Prania e rastësishme në rajonin e [[Firenca|Firences]] në fillim të shekullit XV e disa gjenive artistikë individual, më të shquarit [[Masaccio]], [[Filippo Brunelleschi]], [[Lorenzo Ghiberti]], [[Piero della Francesca]], [[Donatello]] dhe [[Michelozzo]] formuan një etos që u përfshiu gjithë mjeshtrit e mëdhenj të Rilindjes së Lartë, ashtu si dhe mbështetjen dhe inkurajimin e artistëve më të vegjël në arritjen e punimeve me cilësi të jashtëzakonshme.&lt;ref name=&quot;Hartt&quot;&gt;Frederick Hartt, ''A History of Italian Renaissance Art'', (1970)&lt;/ref&gt;
* Një trashëgimi e ngjashme artistike ndodhi në [[Venecia|Venecie]] midis familjes së talentuar të [[Jacopo Bellini]]t, kunatit të tyre të rëndësishëm [[Andrea Mantegna]], [[Giorgione]]-s, [[Ticiani]]t dhe [[Tintoretto]]-s.&lt;ref name=&quot;Hartt&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MB&quot;&gt;Michael Baxandall, ''Painting and Experience in Fifteenth Century Italy'', (1974)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Margaret Aston, ''The Fifteenth Century, the Prospect of Europe'', (1979)&lt;/ref&gt;
* Publikimi i dy traktateve në latinisht nga [[Leone Battista Alberti]], ''De Pictura'' (''Mbi pikturën''), [[1435]], dhe ''De re aedificatoria'' (''Mbi gjërat ndërtuese,'' e njohur më gjerësisht si ''Mbi Arkitekturën''), [[1452]].

==Konteksti shoqëror dhe kulturor==
[[File:Giotto di Bondone 009.jpg|thumb|left|408px|[[Xhoto]], ''Vajtimi i Krishtit'', Cappella degli Scrovegni]]
Në këtë periudhë në [[Firenca|Firence]] u krijuan lidhje të përforcuara me origjinën romake të qytetit, duke zënë fill që në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] me veprat e [[Françesko Petrarka|Françesko Petrarkës]] apo [[Coluccio Salutati]]-t, që prodhoi një sjellje të vetëdijshme rikthimi të mënyrave të epokës klasike greke dhe romane. Kjo &quot;rinascita&quot; (që nga [[gjuha italiane|italishtja]] do të thotë rilindje), jo e re në botën mesjetare, por që në ndryshim nga rastet e mëparshme pati një përhapje dhe një vazhdimësi jashtëzakonisht të gjerë, veç faktit që për herë të parë u formulua koncepti i &quot;shkëputjes&quot; midis botës moderne dhe antike për shkak të ndërprerjes së përfaqësuar nga &quot;shekujt e errësirës&quot;, më vonë të quajtur koha e mesme ose [[Mesjeta|Mesjetë]]. Por e kaluara antike nuk ishte diçka abstrakte dhe [[mitologjia|mitologjike]], por e hetueshme nëpërmjet [[Filologjia|filologjisë]] për të nxierë një imazh autentik dhe sa më real që ishte e mundur, nga e cila merrej shembull për të krijuar gjëra të reja (dhe jo për të përdorur si model për imitime pasive)&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 25.&lt;/ref&gt;.

Kështu rrodhi një perceptim i ri i njeriut dhe botës , ku individi i veçantë është i aftë të vetëpërcaktohet dhe të kultivonte dhuntitë e tij, me të cilat mund të mbizotëronte fatin e paracaktuar dhe të dominonte natyrën duke e modifikuar. Ky rivlerësim i potencialit njerëzor është në bazë të dinjitetit të individit, me refuzimin e ndarjes midis shpirtit dhe trupit&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;. E rëndësishme është edhe jeta shoqërore, që mer një vlerë veçanërisht pozitive lidhur me [[dialektika|dialektikën]], shkëmbimin e mendimeve dhe informacioneve, nëpërmjet ballafaqimit.

Ky konceptim i ri u përhap me entuziazëm, por, duke u bazuar në forcat e individëve të veçantë, nuk ishte pa aspekte të ngurta dhe shqetësuese, të panjohura në sistemin e sigurt mesjetar. Siguria e [[Sistemi gjeocentrik|sistemit gjeocentrik]], u zëvendësua nga pasiguritë e të panjohurës, besimit te providenca hyjnore iu bashkua fati më i paqëndrueshëm dhe përgjegjësia vetëpërcaktuese sillte ankthin e dyshimeve, të gabimit, të dështimit. Kjo përmbysje e medaljes, më e dhimbshme dhe frikësuese, u paraqit sa herë që ekuilibri i brishtë ekonomik, shoqëror dhe politik tronditej, duke i hequr mbështetjen te idealet&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

Këto tema megjithatë ishin trashëgimi e një elite të ngushtë, që gëzonte një arsimim të llogaritur për një të ardhme në detyrat publike. Por idealet e humanistëve mbështeteshin nga pjesa më e madhe e shoqërisë tregëtare dhe artizanale, mbi të gjitha sepse pasqyroheshin efektivisht në jetën e përditshme, nën karakterin e pragmatizmit, të individualizmit, të konkurueshmërisë, të legjitimimit të pasurisë dhe lartësimit të jetës aktive&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

Artistët ishin gjithashtu pjesëmarrës në këto vlera, edhe pse nuk kishin një arsimim që mund të konkuronte me atë të letrarëve; megjithë këtë, falë edhe bashkëpunimeve të leverdisshme dhe nga aftësitë teknike të përvetësuara në fushën e tyre, veprat e tyre nxisnin një interes në të gjitha nivelet, duke i zbehur diferencat elitare pasi ishin më lehtësisht të përdorshme se sa letërsia, e cila ishte akoma rigorozisht e botuar në [[gjuha latine|latinisht]]&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

===Para-Rilindja në Itali, 1280–1400===
Në [[Italia|Itali]] në fundin e shekullit XIII dhe fillimin e shekullit XIV, skulptura e [[Nicola Pisano]]&lt;nowiki/&gt;s dhe djalit të tij [[Giovanni Pisano]], të cilët punuan në [[Piza]], [[Siena]] dhe [[Pistoia]] tregojnë një prirje të theksuar klasiciste, me gjasa të ndikuar nga familjariteti i këtyre artistëve me sarkofagët e Romës së Lashtë. Kryeveprat e tyre janë pulpitet e Pagëzimore dhe katedrales së Pizës. Njëkohësisht me [[Giovanni Pisano]]-n, piktori fiorentin [[Giotto di Bondone]] zhvilloi një mënyrë të pikturës figurative që ishte jashtëzakonisht natyrale, tre përmasore, realiste dhe klasiciste, kur krahasohej me atë të bashkëkohësve dhe mësuesit të tij [[Cimabue]]. Giotto, punimet më të mëdha të të cilit janë cikli i ''Jetës së Krishtit'' në kishëzën Scrovegni në [[Padova]], u konsiderua biografi i shekullit XVI [[Giorgio Vasari]] si &quot;rievokimi dhe rikthimi i artit&quot; nga &quot;tradita e ngurtë e stilit bizantin&quot; mbizotërues në Italinë e shekullit XIII.

==Karakteristikat==
[[File:Masaccio, polittico di pisa.jpg|thumb|left|369px|Masaccio, ''Kryqëzimi i Shën Pjetrit'' pjesë e poliptikut të Pizës]]
Edhe në fushën e arteve figurative inovacionet rilindase i kishin rrenjët në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]]: për shembull kërkimet intuitive mbi [[hapësira|hapësirën]] nga [[Giotto di Bondone]], [[Ambrogio Lorenzetti]] ose nga miniaturistët francezë të gotikut ndërkombëtar u thelluan dhe u shpunë në rezultate të saktësisë së skajshme, duke arritur deri në prodhimin e rezultateve revolucionare&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 24.&lt;/ref&gt;.

Qenë të paktën tre elemente thelbësore të stilit të ri&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;:
#Formulimi i rregullave të [[prespektiva|prespektivës]] lineare qendrore, që e organizonte hapësirën në mënyrë të njëtrajtshme;
#Vëmendja ndaj njeriut si individ, qoftë te [[fizionomia]] dhe [[anatomia]] ashtu edhe te paraqitja e emocioneve.
#Përbuzja e elementeve dekorative dhe rikthimi te esencialia.

Për të folur për një vepër plotësisht rilindase nuk mjafton prania vetëm e njërit prej këtyre elementeve, pasi Rilindja qe mbi të gjitha një mënyrë e re të menduari dhe përfytyrimi të botës si të tërë. Për shembull në disa vepra të [[Paolo Uccello]]-s, si ''San Giorgio e il drago'' (Shën Gjergji dhe dragoi) ([[1456]]), hapësira është kompozuar sipas rregullave të prespektivës; megjithatë, pesonazhet nuk janë pozicionuar në thellësi, por të paraqitur thjeshtësisht dhe pa hijëzime, si princesha eterike; ndryshe nga ''Kryqëzimi i Shën Pjetrit'' ([[1426]]) i [[Masaccio]]-s gjithë elementet janë bashkëpërmasuar në prespektivë, që përcakton përmasat e secilit.

Një tjetër ballafaqim, rreth vëmendjes ndaj njeriut si individ, mund të realizohet midis ''Madonës në fron me Fëmijën dhe engjejt muzikantë'' (afërsisht [[1405]]-[[1410]]) të [[Gentile da Fabriano]]s dhe ''Sant'Anna Metterza-s'' ([[1426]]) përsëri e [[Masaccio]]-s: në rastin e parë volumi është krijuar duke mbivendosur shtresat e ngjyrës që krijojnë drita dhe hije në mënyrë plotësishtë tradicionale (pjesët e çelëta janë gjithmonë të njëjtat: kallami i hundës, balli, mjekra, cilido qoftë pozicioni i kokës në pikturë), si edhe lineamentet dhe shprehjet, ndërsa në rastin e Masaccio-s ndërtimi i fytyrës del nga njohja reale e strukturës kockore, me një pozicionim të studiuar dhe të vetëdijshëm të hijeve që, në rastin e Fëmijës, zënë një pjesë të madhe të fytyrës së Fëmijës.


&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;280px&quot;&gt;
File:Paolo Uccello - Hl. Georg im Kampf mit dem Drachen.jpg|Paolo Uccello, ''Shën Gjergji dhe dragoi''
File:Gentile da Fabriano 042 dettaglio.jpg|Gentile da Fabriano, ''Madona në fron me Fëmijën dhe engjëjt muzikantë''
File:Masolino 008 detail.jpg|Masaccio, ''Sant'Anna Metterza'' (detaj)
&lt;/gallery&gt;

=== Teknikat ===
* Përdorimi i proporcioneve, trajtimi i parë madhor i pikturës si një dritare në hapësirë u shfaq në veprat e [[Giotto di Bondone]], në fillim të [[Shekulli XIV|shekullit XIV]]. Perspektiva e vërtetë lineare u formalizua më vonë, nga [[Filippo Brunelleschi]] dhe [[Leon Battista Alberti]]. Për ti dhënë më tepër paraqitje realiste artit, i çoi piktorët e Rilindjes në kompozimin e më shumë pikturave.
* '''Këndshikim''' - Termi këndshikim i referohet efektit artistik të paraqitjes së linjave në një vizatim për të krijuar iluzionin e thellësisë.
* '''Sfumato''' (i nuancuar) - Termi ''sfumato'' u krijua nga artisti i Rilindjes italiane, [[Leonardo da Vinçi]] dhe i referohet teknikës piktorike të hijëzimit dhe zbutjes së kontureve të mprehta nga përzieria e lehtë dhe graduale e një toni tek një ton tjetër nëpërmjet përdorimit të shtresave të holla për të dhënë iluzionin e thellësisë apo hapësirën tre-përmasore. Ky term i përketë fjalës [[gjuha italiane|italiane]] sfumare që do të thotë të avullosh, të shkrihesh apo tretesh, që rrjedh nga [[gjuha latine|latinishtja]] ''fumare'', të tymosesh.
* '''Chiaroscuro''' (dritëhije) – Termi dritëhije i referohet një teknike dhe efekti të modelimit të pikturës duke përdorur një kontrast të fortë midis dritës dhe errësirës për të dhënë iluzionin e thellësisë apo atë tre-përmasor. Ky term, ''chiaroscuro'', vjen nga fjalët [[gjuha italiane|italisht]] ''chiaro'' (e ndricuar, e qartë) dhe ''scuro'' (e errët). Kjo teknikë mori përdorim të gjerë përgjatë periudhës baroke.
* '''Balanca''' dhe '''Proporcionet''': madhësi të përshtatshme.

[[File:Formerly_Piero_della_Francesca_-_Ideal_City_-_Galleria_Nazionale_delle_Marche_Urbino_2.jpg|thumb|765px|Anonim&lt;ref&gt;AA.VV. ''Urbino Galleria Nazionale della Marche'', Electa, Milano 2005. Atribuar herë pas here: [[Piero della Francesca|Piero della Francesca-s]], [[Leon Battista Alberti]]-t, Francesco di Giorgio Martinit, Luciano Laurana-s, Melozzo da Forlì-t ose një anonimi fiorentin&lt;/ref&gt;, ''qyteti ideal'' (rreth [[1480]]-[[1490]]), [[Galleria Nazionale delle Marche]], [[Urbino]]]]

====Perspektiva====
[[File:Masaccio 003.jpg|thumb|333px|Masaccio, ''Trinità'' ([[1425]]-[[1427]]), [[Santa Maria Novella]], Firenze]]
Secili nga artistët e Rilindjes i përdori sipas një mase personale elementet bazë të stilit të ri, duke u frymëzuar, në masa të ndryshme, nga natyra dhe antikiteti. Faktori më i rëndësishëm i [[Shekulli XIV|Quattrocento-s]] fiorentine dhe italiane në përgjithësi, i paraqitur gati si simbol i kësaj periudhe të hershme të rilindjes, është problemi i prespektivës.

[[Prespektiva]] është një nga sistemet për të paraqitur një sipërfaqe tredimensionale dhe pozicionimi reciprok i objekteve që janë futur.

Në fillim të shekullit XV [[Filippo Brunelleschi]] vuri në vijë një metodë matematiko-gjeometrike dhe të matshme për të formuar hapësirën iluzore sipas prespektivës lineare qendrore, duke nisur nga nocionet e [[optika|optikës]] mesjetare dhe duke imagjinuar një koncept të ri të hapësirës: të pafundme, të vazhduar, paraekzistuese ndaj figurave që e popullojnë. Teoria lindi nga dy eksperimente praktike me tablo të vogla të vizatuara, sot të humbura por të rindërtueshme falë përshkrimeve të [[Leon Battista Alberti]]-t. Një paraqet Pagëzimoren e Firences të parë nga portali qendrorë i [[Santa Maria del Fiore]]s dhe kishte një qiell të mbuluar me letër prej argjendi, në mënyrë që të pasqyronte dritën e vërtetë atmosferike. Kjo tablo e vogël shikohej nëpërmjet një pasqyre, duke vendosur një sy në një të çarë nga mbrapa vetë tablosë së vogël. Pasqyra, që kishte të njëjtën formë të tablosë së vogël, duhet të vendosej në mënyrë që ta përfshinte të gjithën: nëse ishte më e vogël vendosej më larg. Nga këtu mund të llogariteshin distancat me ndërtesën e vërtetë nëpërmjet një sistemi përmasash të trekëndëshave të ngjashëm dhe zvogëlimet pasuese të objekteve me largimin e spektatorit. Me këtë sistem bëhej që të përputhej me forcë këndvështrimi me qendrën e kompozimit, duke arritur një kornizim prospektik për të krijuar një paraqitje ku [[hapësira]] përbëhej në mënyrë iluzive si ajo reale. Sistemi bazohej, duke e thjeshtuar, në faktin se vijat e drejta paralele dukej se takoheshin në një pikë të horizontit, [[pika e fugës]] ose thjeshtë ''fuga'': duke e fiksuar pikëvështrimin dhe distancën mund të vendosej në mënyrë matematike dhe racionale, nëpërmjet skemave grafike me zbatim të shpejtë, reduktimin e distancave dhe të përmasave.

Lehtësia e zbatimit, që nuk kërkonte njohuri të thella gjeolmetrike, qe një nga faktorët kyç të suksesit të metodës, që u përshtat nga punishtet artistike (atelietë) me një farë elasticiteti dhe me mënyra jo gjithmonë ortodokse.

Prespektiva lineare qendrore është vetëm një nga mënyrat me të cilat paraqitet realiteti, por karakteri i saj ishte veçanërisht e përputhshme me mentalitetin e njeriut të [[Rilindja|Rilindjes]], pasi i jepte udhë një rendi racional të hapësirës, sipas kritereve të vendosur nga vetë artistët. Nëse nga një anë prania e rregullave matematike e bënte prespektivën një lëndë objektive, kurse nga ana tjetër zgjedhjet që përcaktonin këto rregulla ishin me karakter plotësisht subjektiv, si pozicionimi i pikës së fugës, distanca nga spektatori, lartësia e horizontit. Në fund të fundit prespektiva rilindase nuk është gjë tjetër veçse një konvencion paraqitjeje, që sot është kaq e rrënjosur sa duket e natyrshme, edhe pse disa lëvizje të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]], si [[kubizmi]], kanë treguar se ajo është vetëm një iluzion.

====Ngjyra dhe drita në pikturë====
[[File:Domenico Veneziano 002.jpg|thumb|upright=1.4|Domenico Veneziano, ''Pala e Santa Lucia de' Magnoli'' (rreth 1445)]]
Në pikturën rilindase, një rëndësi të veçantë pati përdorimi i dritës dhe ngjyrave. Një shkallë ndriçimi ishte, edhe në artin mesjetar, një nga mënyrat për të treguar pozicionin e një trupi apo një sipërfaqeje në hapësirë. Por nëse piktorët e [[Shekulli XIV|shekullit XIV]] ngjyrosnin me tone më të errëta kur objekti gjendej në largësi, në harkun e shekullit XV, sipas shembullit të miniaturistëve francezë dhe të piktorëve flamandë, ky parim u braktis, falë të ashtuquajturës prespektiva ajrore: në thellësi ngjyra çelej dhe bëhej më shëndritshme sipas efekteve natyrore atmosferike.

Ngjyra mbajti gjatë, deri edhe në [[Shekulli XVI|shekullin XVI]], një rol shpesh simbolik dhe funksional, të lidhur dmth. me vlerën e saj të brendshme: figurat në një skenë fetare realizoheshin shpesh, me kontratë, me njëfarë sasie të të kuqes, të artës apo blusë lapislazzuli, material shumë i kushtueshëm që kishte funksionin e ofertës ndaj hyjnisë.

Duke filluar nga [[shekulli XV]] megjithatë teoricienët filluan gjithmonë e më shumë të argumentonin një përdorim më të lirë të ngjyrës. Midis viteve [[1440]] dhe [[1465]] në [[Firenca|Firence]] mori udhë një adresë artistike që më vonë u përcaktua si &quot;piktura e dritës&quot;. Eksponentët e saj ([[Domenico Veneziano]], [[Andrea del Castagno]], i voni [[Beato Angelico]], [[Paolo Uccello]] dhe [[Piero della Francesca]]), ndërtonin një imazh duke u bazuar në vlerat kromatike dhe në përballjen midis atyre që i jepnin më shumë rëndësi &quot;vizatimit&quot; apo &quot;ngjyrimit&quot; u rreshtuan mbi të gjitha për të dytën. Përveç përdorimit të dritës dhe ngjyrës për përcaktuar objektet, ata nisën të përdornin &quot;vlerat e ndriçimit&quot; të disa ngjyrave për të ndriçuar kuadrin.

[[Leon Battista Alberti]] te ''De pictura'' ([[1435]]-[[1436]]) qartësoi termat e kësaj çështjeje, duke specifikuar si ngjyra nuk qe një vlerë e brendshme e subjektit, por varej mbi të gjitha nga ndriçimi. Dalloi katër ngjyra origjinale, nga të cilat u zhvilluan gjithë tonet e tjera: [[Ngjyra e kuqe|e kuqja]], [[Ngjyra e kaltër|bojëqielli]], [[Ngjyra e gjelbër|e gjelbra]] dhe &quot;[[grija]]&quot; dmth. ngjyra e hirit. Kjo e fundit mbizotëroi në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|shekullit XV]] si ton i ndërmjetëm në kalimet nga një ngjyrë te tjetra, dhe pastaj për tu zëvendësuar, në gjysmën e dytë, nga tonet e kafta, si në veprat e [[Leonardo da Vinçi]]t, ku krijonin efektin e veçantë të &quot;sfumatos&quot; që i kthente konturet në të papërcaktuar.

Në fund të shekullit XV përvoja e ngjyrave të ndryshme mund të quhet e pozicionuar në favor të dritëhijeve&lt;ref&gt;I gjithë paragrafi: Birgit Laskowski, ''Piero della Francesca'', collana ''Maestri dell'arte italiana'', Gribaudo, Milano 2007, fq. 68. ISBN 978-3-8331-3757-0&lt;/ref&gt;.

==Rilindja e hershme në Itali, 1400–1479==
[[File:Donatello - David - Florença.jpg|thumb|280px|left|Donatello, ''Davidi'' (vitet '40) Museo Nazionale del Bargello.]]
Megjithëse si Pisano-t ashtu dhe Giotto patën studentë dhe ndjekës, artistët e parë të vërtetë të Rilindjes nuk do të shfaqeshin në Firence deri në vitin [[1401]] me garimin për gdhendjen e Portave prej bronxi të Pagëzimores së katedrales së Firences i cili pruri projektet e shtatë skulptorëve të rinj duke përfshirë [[Filippo Brunelleschi]]-n, [[Donatello]]n dhe fituesin, [[Lorenzo Ghiberti]]. Brunelleschi, më i famshëm si arkitekt i kupolës së katedrales së Firences dhe kishës së San Lorenzo-s, krijoi një numër skulpturash, duke përfshirë një kryqëzim me përmasa natyrore në [[Santa Maria Novella]], të famshme për natyralizmin e tij. Studimet e tij mbi prespektivën mendohet se kanë ndikuar piktorin [[Masaccio]]. [[Donatello]] u bë i njohur si skulptori më i madh i Rilindjes së hershme, kryeveprat e të cilit janë statuja humaniste dhe e jashtëzakonisht erotike e Davidit, një nga ikonat e republikës fiorentine si dhe monumenti madhështor i Gattamelata-s, shtatorja e parë prej bronxi kalëruese që ishte krijuar që në kohën e Romës së Lashtë.

Bashkëkohësi i Donatello-s, [[Masaccio]], qe pasardhësi piktorik i Giotto-s, duke e çuar më tej prirjen drejt soliditetit të formës dhe natyralizmit të fytyrës dhe gjesteve që ai kishte nisur një shekull më parë. Masaccio realizoi disa tablo por është më i njohur për ciklin e afreskeve që realizoi në kishëzën Brancacci me artistin e vjetër Masolino dhe i cili pati një ndikim të thellë te piktorët e mëvonshëm, duke përfshirë [[Michelangelo Buonarroti]]-n. Zhvillimet e Masaccio-s u çuan përpara nga [[Fra Angelico]], veçanërisht në afresket e tij në konventin e Shën Markut në [[Firenca|Firence]].

Trajtimi i elementeve të prespektivës dhe dritës në pikturë qe e rëndësishme për piktorët fiorentinë të shekullit XV. [[Paolo Uccello]] qe aq i obsesuar me përpjekjet për të arritur një pamje të prespektivës që, sipas Vasarit, i shqetësonte edhe gjumin. Zgjidhjet e tij mund të shihen në kryeveprën e tij, Beteja e San Romanos. [[Piero della Francesca]] realizoi studime sistematike dhe shkencore si të dritës edhe të prespektivës lineare, rezultatet e të cilit mund të shihen në ciklin e afreskeve të ''Historisë së Kryqit të Vërtetë'' në kishën e San Francesco-s, në Arezzo.

Në [[Napoli]], piktori [[Antonello da Messina]] filloi përdorimin e pikturave të vajit për portrete dhe piktura fetare në një datë më të hershme se të gjithë piktorët italianë, me gjasa rreth vitit [[1450]]. Ai e çoi këtë teknikë në veri ku ndikoi piktorët e [[Venecia]]s. Një nga piktorët më domethënës të Italisë veriore qe [[Andrea Mantegna]], i cili dekoroi interierin e një dhome, ''Camera degli Sposi'' për padronin e tij [[Ludovico Gonzaga]], duke vendosur portrete të familjes dhe oborrit në një hapësirë iluzionistike arkitektonike.

[[File:Casamento - perugino1.jpg|thumb|406x406px|Perugino, ''Sposalizio della Vergine'' (1501-1504)]]Fundi i Rilindjes së hershme në artin italian është karakterizuar, si dhe fillimi i saj, nga një porosi që mblodhi së bashku artistët, këtë herë në bashkëpunim në vend të konkurimit. Papa [[Sisto IV|Siksti IV]] kishte rindërtuar kishëzën papale, të quajtur [[Cappella Sistina|Kishëza a Kapela e Sikstit/Sikstine (Cappella Sistina)]] në nder të tij, dhe kontraktoi një grup artistësh ku bënin pjesë [[Sandro Botticelli]], [[Pietro Perugino]], [[Domenico Ghirlandaio]] dhe Cosimo Rosselli për t'ja dekoruar muret me cikle afreskesh me ''Jetën e Krishtit'' dhe ''Jetën e Moisiut''. Në gjashtëmbëdhjetë piktura të mëdha, artistët, megjithëse secili duke punuar në stilin e tij individual, u morën vesh mbi formatet kryesore dhe përdorën teknikën e ndriçimit, prespektivën lineare dhe atmosferike, [[anatomia|anatominë]], këndshikimi dhe karakteristika që ishin zhvilluar në një pikë të lartë në studiot e mëdha fiorentine të Ghiberti-t, [[Andrea del Verrocchio]]-s, Ghirlandaio-s dhe Perugino-s.

== Përhapja në qytetet dhe oborret italiane ==
[[Rilindja]] në artet figurative lindi si një variant minoritar në [[Firenca|Firencen]] e dhjetëvjeçarit të parë dhe të dytë, duke u përhapur më pas me më shumë vendosmëri (dhe me forma më hibride) në dhjetëvjeçarët pasues. Nëpërmjet zhvendosjes së artistëve vendor u përhap gradualisht në oborret e tjera italiane, në fillim në mënyrë sporadike, të rastësishme dhe përgjithësisht me një ndjekje të kufizuar midis artistëve vendorë, pastaj, duke filluar nga gjysma e shekullit, me një impakt më të bëshëm, mbi të gjitha që kur qendra të tjera, të të pllenuara nga qëndrimet e personaliteteve eminente, nisën të jenë nga ana tjetër vende rrezatimi kulturor. Midis këtyre qendrave të reja rrezatuese të orëve të para spikatin, nga intensiteti, origjinaliteti i kontributeve dhe rrezia e ndikimit, [[Padova]] dhe [[Urbino]].

[[File:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|thumb|432x432px|left|Raffaello, ''Sposalizio della Vergine'' (1501-1504)]]Midis karakteristikave më mahnitëse të Rilindjes së [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] qe me siguri pasuria e varianteve dhe përthyerjeve që dallojnë prodhimtarinë artistike të personaliteteve kryesore dhe të zonave të ndryshme gjeografike. Duke nisur nga instrumentet e vena në fushë nga inovatorët fiorentinë (prespektiva, studimi i antikitetit, etj.) u arrit në artikulime të shumta formale dhe ekspresive, falë prurjeve themelore të atyre mjeteve, që i tejkaluan risitë më rigoroze në një gjuhë të lidhur me traditat vendore dhe shijet e porositësve. Për shembull mund të përziheshin rregullat rilindase në një grilë gotike, apo të vendosej theksi vetëm në një nga përbërësit e gjuhës rilindase në kuptim të ngushtë&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 58.&lt;/ref&gt;. Një shembull fleksibiliteti është dhënë nga përdorimi i prespektivës, që nga instrument për të njohur dhe hetuar realitetin, u bë herë pas here një mënyrë për të ndërtuar sajime përrallore të fantazisë&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.

Në vitet tetëdhjetë të [[Shekulli XV|shekullit XV]] gjuha rilindase tashmë ishte bërë një gjuhë e përbashkët e oborreve, sinonim i erudicionit, finesës dhe kulturës. Themelore qe dërgimi, nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]], të artistëve të mëdhenj si ambasadorë kulturorë të Firences, të cilët pastruan edhe rezistencat e fundit gotike në zona si Dukati i Milanos dhe mbretëria e [[Napoli]]t. Dekorimi i [[cappella Sistina|Kapelës sikstine]], në këto vite, qe vulosja e mbizotërimit artistik fiorentin, por shkolla të tjera tashmë regjistronin njëmëndësi themelore, si [[Venecia]] dhe [[Umbria]]. Fermenti i jashtëzakonshëm kulturor pregatiti, që në fundin e shekullit, terrenin për gjenitë e Rilindjes revolucionare të Lartë, ose &quot;Maniera moderna&quot;: në rrëzimin, që në vitet nëntëdhjetë, të idealeve, të sigurive dhe ekuilibrave politike që ishin në bazën e mendimit [[Humanizmi|humanist]], artistët vendosën mënyra më të ethshme, origjinale, ekstravagante, kapriçoze dhe të përcipta, ku prespektiva e rregullt gjeometrike ishte tashmë një fakt, nëse jo një peshë të tepërt për tu shmangur.

Në fillim të [[Shekulli XVI|Cinquecento-s]] disa mjeshtra të jashtëzakonshëm ditën të mblidhnin shqetësimet e epokës së re duke i shëndruar në vepra me frymë të lartë monumentale dhe vlera shumë të larta formale: [[Leonardo da Vinçi]], [[Michelangelo Buonarroti]], [[Raffaello]] dhe dueti [[Giorgione]]-[[Ticiani]], të gjithë këta mjeshtra të vërtetë universal, që rinovuan mënyrat e paraqitjes së figurës njerëzore, lëvizja dhe ndjenja në një nivel të tillë që shënon një pikë mos-kthimi që bëhet model i pashmangshëm i referimit për të gjithë [[Arti evropian|artin evropian]], duke hequr nga fusha pjesën më të madhe të mjeshtrave të vjetër akoma aktivë. Kush nuk diti të përshtatej dhe rinovohej u largua nga qendrat e mëdha, duke u kënaqur forcërisht me një aktivitet në qendrat më pak kërkuese të provincave&lt;ref&gt;Gillo Dorfles, Cristina Dalla Costa, Marcello Ragazzi, ''Moduli d'arte: storia delle arti visuali'', Bergamo, Atlas, 2000. ISBN 88-268-0939-9, fq. 131.&lt;/ref&gt;. Eventet tragjike si Plaçkitja e Romës e vitit [[1527]] çuan në dëshpërimin e artistëve, por duke garantuar një lulëzim të ri periferik. Nga këtu nisi një stil i ri, i lindur nga një interpretim ekstrem i Maniera moderna-s, që do të pushtonte [[Italia|Italinë]] dhe [[Evropa|Evropën]]: [[Manierizmi]]. [[Skeda:Cupola di santa maria del fiore dal campanile di giotto, 02.JPG|parapamje|408x408px|Kupola e Brunelleschi-t, Katedralia e Santa Maria del Fiore-s në Firence]]
=== Firencia ===
====Quattrocento-ja====
[[Firenca|Firencia]], që nga epoka romanike, mbeti e lidhur me format e klasicizmit, që e penguan të arrinte një shije plotësisht gotike, siç ndodhte anasjelltas në [[Siena]]n e afërt. Në fillim të [[Shekulli XV|shekullit XV]] mund të imagjinohen dy rrugë që u paraqiteshin artistëve me prirje inovative: ajo e shijes së gotikut ndërkombëtar dhe ajo e rikuperimit më rigoroz të klasicitetit. Këto dy prirje vërehen në bashkëjetesë që në kantierin e [[Porta della Mandorla]] (që nga [[1391]]), por qe mbi të gjitha me konkursin për portën veriore të Pagëzimores së Firences në [[1401]] për të zgjedhur artistin të cilit do ti besohej realizimi i kësaj porte, që dy prirjet u bënë më të qarta, në formelat e provës të realizuara nga [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Filippo Brunelleschi]]&lt;ref name=&quot;Vecchi-Cerchiari pp. 15-16&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 15-16.&lt;/ref&gt;. Faza e parë e [[Rilindja|Rilindjes]], që arriti deri afërsisht në vitet tridhjetë të [[Shekulli XV|shekullit XV]], qe një epokë eksperimentimesh të mëdha, e karakterizuar nga një qasje teknike dhe praktike ku risitë dhe synimet e reja nuk mbeteshin të izoluara, por rimereshin dhe zhvilloheshin nga artistët e rinj, në një ''të përpjetë'' të jashtëzakonshme që nuk kishte të krahasuar në asnjë vend tjetër evropian. Tre mjeshtra të mëdhenj, [[Filippo Brunelleschi]] për [[arkitektura|arkitekturën]], [[Donatello]] për [[skulptura|skulpturën]] dhe [[Masaccio]] për [[piktura|pikturën]], nisën një rilexim radikal të traditës së mëparshme, duke e aktualizuar me një zbatim rigoroz racional me instrumente matematiko-gjeometrike: [[prespektiva]], studimi i [[antropometria|antropometrisë]] (proporcioneve të trupit njerëzor), rikuperimi i mënyrave klasike dhe një interes të rinovuar ndaj realitetit, të kuptuar si si hetim psikologjik ashtu dhe si paraqitje e përditshmërisë&lt;ref name=&quot;Vecchi-Cerchiari pp. 24-37&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 24-37.&lt;/ref&gt;.

Mjedisi fiorentin i vlerësoi në mënyrë jo të njëzëshme risitë dhe gjatë të gjithë viteve njëzetë patën sukses artistë të lidhur me shkollën e vjetër si Lorenzo Monaco dhe [[Gentile da Fabriano]]&lt;ref name=&quot;Vecchi-Cerchiari pp. 24-37&quot;/&gt;. Ndjekësit e parë të [[Masaccio]]-s, e ashtuquajtura &quot;gjenerata e dytë&quot;, qenë [[Filippo Lippi]], [[Beato Angelico]], [[Domenico Veneziano]], [[Paolo Uccello]] dhe [[Andrea del Castagno]], që shpejt morën rrugë individuale në fushën artistike. Secili nga ata, me udhëtimet përkatëse ([[Veneto]], [[Roma]], [[Umbria]], [[Marche]]), eksportuan risitë rilindase dhe megjithëse asnjë nuk regjistroi menjëherë një ndjekje të gjerë, ata gjithësesi pregatitën terrenin për përthithjen e valës pasuese të ndikimit fiorentin, ajo substanciale e viteve '50. Më shumë sukses, në termat e zgjatjes së ndikimit, patën [[Donatello]] në [[Padova]] (që ndikoi mbi të gjitha, në mënyrë pak të çuditshme shkollën piktorike vendore) dhe [[Piero della Francesca]] (nxënës i Domenico Veneziano-s) në [[Urbino]]. Përkrahë këtyre mjeshtrave të mëdhenj vepruan më pas me sukses një sërë figurash të ndërmjetme, artistë me vlera të mëdha që ditën të zbutnin pikat më ekstreme të gjuhës së re duke e përshtatur me kontekstin shoqëror ku punonin: Në momentet fillestare, u regjistruan [[Lorenzo Ghiberti]] në [[skulptura|skulpturë]], Masolino da Panicale në pikturë dhe [[Michelozzo]] në [[arkitektura|arkitekturë]].

[[File:Strabismo di Venere - Botticelli.jpg|thumb|339px|left|Botticelli, ''[[Lindja e Venusit]]'' (afërsisht 1482–1485), detaj]]
Teoricieni i Rilindjes qe [[Leon Battista Alberti]], traktatet e të cilit ''De pictura'' ([[1436]]), ''De re aedificatoria'' ([[1452]]) dhe ''De Statua'' ([[1464]]) qenë themelorë për sistemimin dhe përhapjen e ideve rilindase&lt;ref name=&quot;Vecchi-Cerchiari pp. 24-37&quot;/&gt;. Atij i përkasin ide si ajo e harmonizimit të ''copia-s'' dhe ''varietas'', të kupturar si shtrirje e diversitetit të subjekteve.

Në vitet qendrore të shekullit u regjistrua një fazë më intelektualiste nga arritjet e mëparshme. Në [[Firenca|Firence]] pas rikthimit të [[Cosimo de' Medici]]-t në qytet në [[1434]], u vendos de fakto një sinjori. Nëse nga një anë porositë publike frymëzoheshin nga kthjelltësia dhe dobia, si [[palazzo Medici]] dhe konventi i San Marco-s së [[Michelozzo]]-s, për veprat me destinacion privat sa shkonte dhe afermohej një shije intelektualiste e ushqyer nga idealet e [[Accademia neoplatonica|neoplatonistëve]]: është një shembull ''Davidi'' i [[Donatello]]s. Artet figurative humbën ngarkesën fillestare ideale dhe revolucionare për tu karakterizuar nga nostalgjitë letrare dhe interesat arkeologjike, dmth. të rievokimit të antikitetit intelektualist dhe si qëllim në vetëvete&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;. Interpretët e masës midis idealizimit, natyralizmit dhe virtuozizmit qenë në skulpturë Benedetto da Maiano dhe në pikturën [[Domenico Ghirlandaio]]&lt;ref name=&quot;DVC135&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 135.&lt;/ref&gt;.

Për artistët e të ashtuquajturës &quot;gjenerata e tretë&quot; prespektiva tashmë ishte një element i përvetësuar dhe kërkimet lëvizën tashmë drejt stimujve të tjerë, si problemet dinamike të masave të figurave apo tensioni i linjave të kontureve. Figurat plastike dhe të izoluara, në një ekuilibër të përsosur me hapësirën e matshme dhe të palëvizshme, ia linin tashmë hapësirën lojërave të vazhdueshme midis formave dhe lëvizjes, me tension më të madh dhe intensitet ekspresiv&lt;ref&gt;Emma Micheletti, ''Domenico Ghirlandaio'', te ''Pittori del Rinascimento'', Scala, Firenze 2004, fq. 10. ISBN 88-8117-099-X&lt;/ref&gt;. Raporti i [[Lorenci i Mrekullueshëm|Lorencit të Mrekullueshëm]] me artet qe i ndryshëm nga ai i gjyshit [[Cosimo de' Medici]], që kishte privilegjuar realizimin e veprave publike. Nga një anë për &quot;të Mrekullueshmin&quot; arti pati një funksion po aq të rëndësishëm publik, por i drejtuar më shumë ndaj shteteve të huaja, si ambasadore të prestigjit kulturor të [[Firenca|Firences]], të përfaqësuar si një &quot;[[Athina|Athinë]] e re&quot;; nga ana tjetër Lorenci, me mecenatizmin e tij të zgjedhur dhe të rafinuar, vendosi një shije për objektet e pasura me domethënie filozofike, duke përcaktuar shpesh një konfrontim, intensiv dhe të përditshëm, me artistët e rrethit të tij, të parë si krijues madhorë të bukurisë&lt;ref name=&quot;DVC136&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 136.&lt;/ref&gt;. Kjo përcaktoi një gjuhë të çmuar, skajshmërisht të sofistikuar dhe erudite, ku domethëniet alegorike, [[mitologjia|mitologjike]], filozofike dhe letrare lidheshin në mënyrë komplekse, plotësisht të lexueshme vetëm nga ''elita'' që zotëronte çelësat interpretues, aq sa disa domethënie të veprave më emblematike sot na shpëtojnë plotësisht. Arti u shkëput nga jeta reale, publike dhe qytetare, duke u përqendruar në idealet e arratisë nga ekzistenca e përditëshme&lt;ref name=&quot;DVC136&quot;/&gt;.

[[File:David von Michelangelo.jpg|thumb|602x602px|Davidi i Michelangelo (1501-1504)]]

====Cinquecento-ja====
Frakturat shqetësuese të hapura në shoqëri nga predikimi i [[Girolamo Savonarola]]s çuan, në [[1493]], në përzënien e familjes Mediçi dhe vendosjen e një republike teokratike. Dënimi në turrën e druve të fratit nuk bëri gjë tjetër veç se i shtoi më tepër kontrastet e brendshme dhe krizën e ndërgjegjeve, siç tregohet edhe në vuajtjet e prodhimtarisë së vonë të [[Sandro Botticelli]]-t apo në veprat e [[Filippino Lippi]]-t dhe Piero di Cosimo-s&lt;ref name=&quot;DVC153&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 153.&lt;/ref&gt;. Por në atë periudhë artistë të rinj u afermuan në këtë skenë, midis të cilëve qe [[Leonardo da Vinçi]], që përdorte kalime më delikate të dritëhijeve (&quot;sfumato-ja&quot;) dhe lidhje më komplekse dhe të lirshme midis figurave, duke arritur edhe të rinovonte ikonografi tashmë të konsoliduara duke reflektuar mbi ngjarjet e përshkruara, si ''Addhurimi i Magëve''&lt;ref name=&quot;DVC148&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 148.&lt;/ref&gt;.

Një tjetër i ri, [[Michelangelo Buonarroti]], studioi thellësisht themeluesit e artit toskan ([[Giotto di Bondone]] dhe [[Masaccio]]) dhe skulpturat antike, duke kërkuar ta rievokonte si lëndë të gjallë, jo si burim të repertorit. Që në provat e tij të para u shfaq aftësia e tij e jashtëzakonshme për të trajtuar mermerin për të arritur efekte aty me lëvizje frenetike (''Beteja e centaurve''), aty me iluzionizëm të butë (''Baku''). Nën Pier Soderinin, gonfalonier i përjetshëm, dekorimi i [[Palazzo Vecchio]]-s u bë një kantier i sintezës së pashtershme krijuese, me Leonardon (të kthyer posaçërisht nga [[Milano]]), Michelangelo, [[Fra Bartolomeo]] e të tjerë. Ndërkohë që [[Raffaello]]-ja i ri përvetësonte vlerësime në porositësit vendorë. Janë vitet e kryeveprave absolute, si ''[[Mona Liza|Gioconda]]'', ''Davidi i Michelangelo-s'' dhe ''Madona e gardelinës'', që tërhoqën drejt qytetit artistë të shumtë të etur për tu përditësuar me këto arritje. Por me shpejtësi mjeshtrat e rinj e lanë qytetin, të thirrur nga udhëheqës ambiciozë që te ta shikonin çelësin për të lartësuar triumfet e tyre politike nëpërmjet artit: Leonardo u kthye në [[Milano]] dhe pastaj shkoi në [[Franca|Francë]], Michelangelo dhe Raffaello u punësuan nga [[Juli II|Juli i II]] në [[Roma|Romë]]&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 183-192.&lt;/ref&gt;.

Rikthimi i Mediçive në [[1512]] u bë kryesisht i qetë. Artistët e rinj nuk mund ti iknin përballjes me veprat e lëna në qytet nga mjeshtrit e mëdhenj të gjeneratës paraardhëse, duke marë spunto dhe mbase duke tentuar një sintezë mes stileve të Leonardos, Michelangelo-s dhe Raffaello-s. [[Fra Bartolomeo]] gjeti forma solemne dhe monumentale në rrugën e tij, [[Andrea del Sarto]] në pajtimin e ekstremeve, ndërsa personalitete më të shqetësuar dhe trazuara si [[Pontormo]] dhe [[Rosso Fiorentino]], u lanë të magjepseshin nga një sens i ri antiklasik i ngjyrës dhe lëvizjes, duke hedhur bazat për [[Manierizmi]]n&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 238-242.&lt;/ref&gt;.

===Roma===
[[File:Michelangelo, Creation of the Sun, Moon, and Plants 01.jpg|thumb|468px|left|Michelangelo, ''Krijimi i yjeve dhe bimëve'' (afërsisht 1511-1512), kubeja e Cappella Sistina-s]]
Me rikthimin e papëve në [[Roma|Romë]] prej zhvendosjes avinjoneze u bë e qartë menjëherë se ai qytet i lënë pas dore dhe pa një kompleks modern monumental të denjë për të strehuar papën, e kishte të nevojshëm një program zhvillimi artistik dhe arkitektonik, të aftë të rilidhte të shkuarën perandorake të qytetit dhe ti jepte shkëlqim, edhe nga këndvështrimi politik, selisë së Shën Pjetrit&lt;ref&gt;Ludovico Gatto, ''Storia di Roma nel Medioevo'', Newton &amp; Compton, Roma 1999. ISBN 88-8289-273-5&lt;/ref&gt;.

Një program i tillë ambicioz u nis nga papa [[Martini V]] dhe u vazhdua me [[Eugjeni IV|Eugjenin e V]] dhe [[Nikolla V|Nikollën e V]]. Artistët vinin gati gjithmonë nga farkat më të mira të jashtme, mbi të gjitha nga [[Firenca|Firenceja]] ([[Donatello]], Masolino, Angelico, [[Filarete]], [[Leon Battista Alberti]]). Mbetjet e pakrahasueshme antike të qytetit ofronin në vetëvete një motiv tërheqjeje për artistët, që shpesh kishin ardhur për të pasuruar formimin e vetë artistik (si [[Filippo Brunelleschi]]). Gradualisht qyteti, nga burim pasiv frymëzimi me rrënojat e tij, u bë një vend takimi dhe shkrirjeje të përvojave artistike të ndryshme, që vendosën premisat për një gjuhë figurative që aspironte universalitetin&lt;ref&gt;Zuffi, ''Quattrocento'', cit., fq. 200.&lt;/ref&gt;.

Një zhvillim cilësor ndodhi nën papën [[Sisto IV|Siksti IV]], që promovoi ndërtimin e një kapele palatine të denjë të rivalizonte me atë avinjoneze. [[Cappella Sistina|Kapela sikstine]] e stërmadhe u dekorua nga një grup artistësh fiorentinë të dërguar posaçërisht nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]], që krijuan një cikël që për madhësi, pasuri dhe ambicie nuk kishte precedente&lt;ref name=&quot;DVC148&quot;/&gt;. Në këto vepra vërehet një farë shije për dekorimin e pasur, me një përdorim të gjerë të [[ari]]t, që triumfin e tij e pati në pontifikatët pasardhës të [[Inoçenti VIII|Inoçentit të VIII]] dhe [[Aleksandri VI|Aleksandrit të VI]], të dominuar nga figura si [[Pinturicchio]]&lt;ref&gt;Zuffi, ''Quattrocento'', cit., fq. 304.&lt;/ref&gt;.

[[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] u hap me të parin e një serie personalitetesh të forta në papat, [[Juli II]]. Përsosmërisht i vetëdijshëm për lidhjen midis artit dhe politikës, kërkoi të merte në punë artistët më të mirë aktivë në [[Italia|Itali]], që vetëm te ai mund të gjenin atë shkrirje të burimeve madhështore financiare dhe ambicie të pakufizuar të aftë të bënte të lindnin vepra me prestigj të jashtëzakonshëm. Kështu u afruan [[Michelangelo Buonarroti]] nga [[Firenca|Firencia]] dhe [[Donato Bramante]] e [[Raffaello]]-ja nga [[Urbino]] që, shpesh ishin në konkurrencë midis tyre, duke krijuar kryevepra universale si kubeja e [[Cappella Sistina]]-s, [[Piktura Murore|afresket]] e [[Stanze Vaticane]] dhe rindërtimin e [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikës së Shën Pjetrit]]&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 196 e më tej.&lt;/ref&gt;.

[[File:Incendio di borgo 01.jpg|thumb|448x448px|Raffaello me ndihmësit, ''Incendio di Borgo'' (1514)]]
Pasuesit e Julit e vazhduan veprën e tij, duke përfituar gjithashtu nga Raffaello-ja, Michelangelo-ja dhe artistë të tjerë, midis të cilëve veneciani [[Sebastiano del Piombo]] apo senezi [[Baldassarre Peruzzi]]. Gradualisht arti evuoloi drejt një rievokimi më të rafinuar të antikitetit, të kombinuar me elemente mitologjike dhe letrare, si dhe drejt një kompleksiteti gjithmonë e më të theksuar monumental, të caktuar nga punimet e fundit të [[Raffaello]]-s (si [[Stanza dell'Incendio di Borgo]]) dhe nga ato të shkollës së tij, që e ndoqën veprën e tij edhe pas vdekjes së tij. Midis rafaeleskëve gjendet një artist i parë roman i planit të parë, Giulio Pippi, i quajtur pikërisht [[Giulio Romano]]&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 209 e më tej.&lt;/ref&gt;.

Epoka e papa [[Klementi VII|Klementit të VII]] që më shumë se kurr shkëlqimtare, me praninë në qytet të mjeshtrave të trazuar si Cellini, [[Rosso Fiorentino]], [[Parmigianino]]. Plaçkitja shkatërruese e [[Roma|Romës]] i dha në mënyrë dramtike fund këtyre përvojave, duke bërë që të iknin artistët dhe duke treguar brishtësinë e një institucioni që deri atëherë ishte konsideruar i paprekshëm siç ishte papati&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 243 e më tej.&lt;/ref&gt;. Nën [[Pali III|Palin e III]] shqetësimet dhe pasiguritë e lindura nga situata bashkëkohore patën një pasqyrim te ''[[Gjykimi Universal]]'' i [[Michelangelo Buonarroti]]-t, ku mbizotëron një sens përhumbjeje, kaosi, paqëndrueshmërie dhe pasigurie të ankthshme, si përpara një katastrofe të afërme dhe gjithëpërfshirëse, që provokon trazim edhe sot, por akoma më shumë duhet të provokonte atëherë në syt e bashkohësve të shokuar&lt;ref&gt;Pierluigi De Vecchi, La Cappella Sistina, Rizzoli, Milano 1999, fq. 217. ISBN 88-17-25003-1&lt;/ref&gt;.

===Veneto-ja===
====Quattrocento-ja====
[[File:Pala di san giobbe 06.jpg|thumb|333px|left|Giovanni Bellini, ''Pala e Shën Jobit'' (afërsisht 1487), detaj]]
Në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] artistë të ndryshëm fiorentinë vizituan [[Venecia]]n dhe [[Padova]]n, gjithësesi pa ndikuar shumë në shkollat vendore, të lidhura mbi të gjitha me mbetjet bizantine. Duke filluar nga viti [[1443]] [[Donatello]] u vendos në [[Padova]], duke bërë në një lloj kuptimi kryeqendrën e [[Rilindja|Rilindjes]] në Italinë veriore, që me një efekt zinxhir u përhap me shpejtësi në qendra të shumta të afërta. Qytet i universitetit prestigjoz të [[Università degli Studi di Padova|Universita degli Studi di Padova]] dhe kultit të [[Antoni i Padovës|Shën Antoni i Padovas]], zhvilloi një sheje &quot;arkeologjike&quot; për antikitetin, të lidhur  dmth. me një rievokim sa më tepër të ishte e mundur filologjik (në realtet më fantazioze dhe e idealizuar se sa reale), e lidhur me të gjitha tipet e burimeve dhe reperteve të disponueshëm, mbi të gjitha epigramet. Kultura averroisto-[[aristoteli]]ke dhe shija për artin e lashtë romako-perandorak që nga dyqinta, me qëndrimin në qytet të [[Françesko Petrarka|Petrarkës]], ishte parazgjedhuri i Da Carrara-ve, duke krijuar një klimë të favorshme për rrënjosjen e artit revolucionar të [[Donatello]]s, duke lartësuar njerëzit e kulturës si Ciriaco d'Ancona, Felice Feliciano dhe Giovanni Marcanova. Skulptori fiorentin u dallua me monumentin e Gattamelata-s dhe Altarin e Shenjtit, vepra ekspresive dhe të forta, pa zbukurime dekorative dhe retorikën gotike.

Përveç Bartolomeo Bellano-s, qenë mbi të gjitha piktorët që përvetësuan stilin e Donatellos, me punishten e Francesco Squarcione-s që u bë farka e mjeshtrave të shumtë të mëdhenj të gjeneratës së ardhshme, në mënyrë të drejtpërdrejtë so të tërthortë. Midis nxënësve të drejtpërdrejtë ishin Marco Zoppo, Giorgio Schiavone dhe [[Carlo Crivelli]], aktivë mbi të gjitha në zonën e adriatikut&lt;ref&gt;Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche''; Fabio Mariano, ''Architettura nelle Marche''&lt;/ref&gt;, Michael Pacher, artisti i parë &quot;rilindas&quot; në zonën gjermane, dhe [[Andrea Mantegna]], që me [[Piktura Murore|afresket]] e kapelës (kishëzës) Ovetari krijoi një mënyrë të re për të kuptuar monumentalitetin e botës romake. Modeleve padovane iu referuan tërthortazi artistët venecianë (Vivarini-t dhe [[Giovanni Bellini]]), ferrarezë ([[Cosmé Tura]]), lombardë (Vincenzo Foppa), dalmatë (Giorgio di Matteo).

Ndërkohë në [[Venecia|Venecie]] u regjistruan hapa të ngadaltë drejt risive rilindase, si përshtatja e prespektivës nga ana e  [[Jacopo Bellini]]t. Djali i tij, [[Giovanni Bellini]], pasi u ndikua nga [[Andrea Mantegna]] (kunati i tij), nisi atë revolucion të ngjyrës që më vonë do të bëhej elementi më karakteristik i shkollës veneciane. I frymëzuar nga kalimi i [[Antonello da Messina]]-s në lagunë ([[1475]]-[[1476]]), nisi të përdorte një dritë të praruar që krijonte atë ndjesi të pakapshme të atmosferës, të ajrit që qarkullon, duke ecur nga figurat te peizazhi i sfondit, tashmë i trajtuar me finesë sublime falë adoptimit të prespektivës ajrore të zbuluar nga primitivët flamand dhe nga [[Leonardo da Vinçi|Leonardoja]]. Nën hijen e Bellinit punuan dhe vëllai i tij [[Gentile Bellini]] dhe [[Viktor Karpaçi|Vittore Carpaccio]], protagonistë të sezonit të para të &quot;telerëve&quot; dmth. të dekorimeve të mëdha piktorike në pëlhura të vëllazërive vendore.

[[Arkitektura]] dhe [[skulptura]] vlerësonin mbi të gjitha iniciativën e nisur nga kantieret e mëdha të [[Bazilika e Shën Markut|Bazilikës së Shën Markut]] dhe të Palazzo Ducale, me artistë mbi të gjitha lombardë. Mauro Codussi, njohës i mënyrave fiorentine, solli i pari studimin e gjeometrisë në racionalizimin e ndërtesave.

====Cinquecento-ja====
[[File:Tiziani, assunta 01.jpg|thumb|628x628px|Ticiani, ''Ngjitja'' (1516-1518)]]
Qe mbi të gjitha në shekullin pasues, me [[Jacopo Sansovino]]n, që qyteti u pajis me një fytyrë të re rilindase, duke krijuar një projekt futurist (për kohën) urbanistik në rikualifikimin e [[piazza San Marco]]-s.

Shekulli i ri u hap me qëndrimin e [[Leonardo da Vinçi]]t dhe [[Albrecht Dürer]]it, prurës të risive që e gotitën shumë mjedisin artistik venecian. Nga Leonardo [[Giorgione]] zhvilloi një mënyrë ngjyrimi që nuk i përcaktonte përpikmërisht konturet midis figurave dhe sfondit, duke parapëlqyer vënien në pah të pjesëve të ngjyrës dhe një intonacion të qetë melankonik për veprat e tij. Bëhet fjalë për revolucionin e [[piktura tonale|tonalizmit]], në të cilën u angazhua edhe i riu [[Ticiani|Ticiano]], pa llogaritur shkëputjen e mëpasme të tij duke parapëlqyer imazhe më të menjëhershme dhe dinamike, me ngjyra më të pastra, me shpalosje gati ekspresioniste. Edhe i riu [[Sebastiano del Piombo]] përfitoi nga shembulli i [[Giorgione]]s, duke i dhënë një prirje më moderne veprave të tij, si ''Pala e Shën Gjon Krisostomit'' me kompozim asimetrik. Një tjetër i ri premtues qe [[Lorenzo Lotto]], që u frymëzua mbi të gjitha nga [[Albrecht Dürer]]i në përdorimin e lirshëm të ngjyrës dhe të kompozimit. Nisja e Sebastianos dhe Lotto-s e la [[Ticiani]]n një lloj monopoli të porosive artistike veneciane, duke i kënaqur plotësisht porositësit me vepra të afta të krahasoheshin, në distancë, me realizimet më të mira të Rilindjes romane, si ''Ngjitja'' për bazilikën e Frari. Kjo vepër, me stilin e saj madhështor dhe monumental, të përbërë nga gjeste elokuente të një përdorimi të ngjyrës që tejçon një energji të papreçedentë, e la në momentin e parë të gjithë qytetin të shastisur, duke i hapur më vonë artistit portat e porositjeve më prestigjoze evropiane.

Për dekada asnjë artist nuk qe i aftë të krahasohej me [[Ticiani]]n në skenën veneciane, ndërsa në brendatokë u zhvilluan disa shkolla që do të çonin në zhvillime të rëndësishme, si Rilindja bergamaske dhe breshiane, që shkriu elemente venete me realizmin e përditshëm tradicional lombard, nga ku do të lindëte gjeniu revolucionarizues, [[Caravaggio]].

Në gjysmën e dytë të shekullit artistët më të mirë zhvilluan elemente ticianeske, diku duke theksuar një teknikë të ashpër dhe me penelata ekspresive ([[Tintoretto]]), diku duke zmadhuar monumentalitetin e figurave në kompozime me frymëmarrje të gjerë ([[Paolo Veronese]]). Në fund të shekullit aktiviteti i arkitektit [[Andrea Palladio]] përmbylli në mënyrë ideale sezonin e klasicizmit, duke krijuar kryevepra me përsosmëri absolute formale që u kthyen në modele të pashmangshme, prestigjoze mbi të gjitha jashtë Italisë, me [[palladianizmi]]n.

===Le Marche dhe Adriatiku===
[[File:Lorenzo Lotto - Pala di Santa Lucia (Pinacoteca Civica, Jesi).jpg|thumb|360px|left|Lorenzo Lotto, ''Santa Lucia përpara gjykatësit'' (1532), Pinacoteca Civica di Jesi]]
Kur flitet për Rilindjen në zonën e [[Marke|Marcheve]] të bregdetit adriatik në Itali është e pashmangshme të mendosh menjëherë për qytetin e [[Urbino]]s dhe Dukatit të tij, djepi i një fenomeni artistik që prodhoi kryevepra absolute në pikturë dhe arkitekturë dhe vendlindja e dyve prej interpretuesve më të mëdhenj të artit italian: [[Raffaello]] dhe [[Donato Bramante]]. Kjo megjithatë nuk duhet të bëjë të anashkalohen qendrat dhe artistët e tjerë që dhanë një kontribut të rëndësishëm në Rilindjen italiane. Siç mund të përmendet psh.: [[Carlo Crivelli]] dhe [[Lorenzo Lotto]], dy venetë që gjetën një atdhe të dytë, ku të shprehnin më mirë vizionin e tyre të botës&lt;ref&gt;P. Zampetti, ''Carlo Crivelli'', Nardini Editore 1986; Bernard Berenson, ''Lorenzo Lotto'', [[Londra]] [[1895]], edizione italiana rivista, [[Milano]] [[1955]]&lt;/ref&gt;; apo edhe shenjtoria e Loreto-s, kantieri i gjatë tërhoqi për dekada të tëra skulptorë, arkitektë dhe piktorë&lt;ref&gt;Federico Zeri, Paolo Fossati, ''Storia dell'arte italiana'', Volume 12, Einaudi, [[1983]]&lt;/ref&gt; si [[Donato Bramante]], [[Andrea Sansovino]], [[Melozzo da Forlì]] dhe [[Luca Signorelli]]. Për më tepër duhet të përmendet edhe kështjella e [[Ancona]]-s dhe fortesat e [[Montefeltro]]s janë ndër veprat më të rëndësishme të arkitekturës ushtarake të Rilindjes, të projektuara përkatësisht nga [[Antonio da Sangallo i Riu]] dhe nga [[Francesco di Giorgio Martini]]&lt;ref&gt;Fabio Mariano, ''Architettura nelle Marche'' Nardini Editore, [[1995]]&lt;/ref&gt;. Fama e mirituar e dukatit të Urbinos nuk duhet të anashkaloi në fund edhe dukët e Camerino-s i promovuan artet; qyteti përkundrazi mirëpriti një shkollë të rëndësishme të pikturës së [[Shekulli XV|Quattrocento-s]]&lt;ref&gt;Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche'' volume I, Nardini editore, [[Firenca|Firence]], ISBN 88-404-1107-0&lt;/ref&gt;.

====Rilindja adriatikase====
[[Marke|Zona e Markeve]] në [[Shekulli XV|Quattrocento]] bën pjesë në një fenomen artistik të përhapur përgjatë gjithë bregut të adriatikut, midis [[Dalmacia|Dalmacisë]], [[Venecia|Venecies]] dhe [[Marke|Markeve]], i quajtur &quot;Rilindja adriatikase&quot;&lt;ref&gt;Burimet kryesore që flasin për Rilinjden Adriatikase janë:

* Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]], [[1988]] (faqja 333);
* Pietro Zampetti, ''Carlo Crivelli, Nicola d'Ancona e il Rinascimento adriatico'';
* Pietro Zampetti, ''Francesco Podesti'', editrice Electa, [[Milano]] [[1996]] (faqja 38)
* Ileana Chiappini di Sorio, ''Giorgio da Sebenico'', in ''Scultura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]] [[1996]] (faqja 264);
* Fabio Mariano, ''La Loggia dei Mercanti in Ancona e l'opera di Giorgio di Matteo da Sebenico'', editrice Il lavoro editoriale, [[2003]], ISBN 88-7663-346-4.
* Fabio Mariano, ''La stagione adriatica del gotico fiorito'', in ''Architettura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]] [[1995]].
* Fabio Mariano, ''Giorgio di Matteo da Sebenico e il “Rinascimento alternativo” nel ‘400 adriatico'', in “Critica d'Arte”, Anno LXXIII, n.45-46, gennaio-giugno 2011( 2012), Casa editrice Le Lettere, [[Firenca|Firence]] [[2012]], (faqet 7-34.);
* Vittorio Sgarbi, Stefano Papetti, ''I pittori del Rinascimento a Sanseverino. Lorenzo D'Alessandro e Ludovico Urbani'', editore Federico Motta, [[2001]]&lt;/ref&gt;. Këtu rizbulimi i artit klasik, mbi të gjitha të filtruar nëpërmjet skulpturës, është i shoqëruar me një farë vazhdimësie formale me [[Arti gotik|artin gotik]]. Eksponentët kryesorë qenë Giorgio da Sebenico (Gjergji i [[Shibeniku|Shibenikut]]), skulptor, arkitekt dhe urbanist, si dhe nga piktori Nicola di Maestro Antonio d'Ancona (Nikolla i Mjeshtër Antonit nga [[Ankona]]). Në brendësi të Rilindjes adriatikase mund të përfshihet edhe figura e [[Carlo Crivelli]]-t. Për sa i përketë pikturës, kjo rrymë ndjek zhvillimet e rilindjes padovane.

====Urbinoja====
[[File:Madonna di Senigallia.jpg|thumb|369px|Piero della Francesca, ''Madona e Senigallia-s'' (1470-1485)]]
Në oborrin e [[Federico da Montefeltro|Federico da Montefeltro-s]] në [[Urbino]] u zhvillua një alternativë e parë e Rilindjes fiorentine, e lidhur mbi të gjitha me studimin e matematikës dhe gjeometrisë. Prania në qytet e [[Leon Battista Alberti]]t, Luciano Lauranas, [[Francesco di Giorgio Martini|Francesco di Giorgio Martini-]]t, [[Piero della Francesca]]-s dhe Luca Paciolit, të përfshirë në projektin e jashtëzakonshëm të Pallatit Dukal, zhvilloi një parapëlqim për format e pastra dhe me përsosmëri të paarritshme formale, që qenë një shembull i rëndësishëm për shkolla të tjera të shumta. Këtu Federico thirri edhe artistë të huaj (Pedro Berruguete dhe Giusto di Gand) dhe zhvilloi artin e [[intarsi]]t në mënyrë të pavarur nga piktura, duke e lidhur me paraqitjet virtuoziste të natyrave të vdekura në ''[[trompe l'oeil]]'' (efekte të forta iluzionistike) dhe peizazhet prospektike.

[[Raffaello]] në qytetin e tij të lindjes përvetësoi dashurinë për pastërtinë pierofrançeskane dhe për finesat eptike të mjeshtrit të ''Qytetit ideal''. Midis artistëve vendorë, lulëzuan edhe Fra Carnevale, Bartolomeo della Gatta dhe [[Giovanni Santi]], i ati i [[Raffaello]]-s. Në shkollën e arkitektëve të oborrit u formua [[Donato Bramante]], i aftë të mahniste [[Milano]]n dhe [[Roma|Romën]] me intuicionet e tij.

Në oborrin e të birit të [[Federico da Montefeltro]]s, [[Guidobaldo da Montefeltro]], punoi [[Raffaello]]-ja. Në [[Shekulli XVI|Cinquecento]] [[Della Roveret]] vazhduan traditën e Montefeltrove dhe mbajtën një oborr të shquar në [[Italia|Itali]], të vlerësuar si një nga më pjellorët nga [[Baldassarre Castiglione]] dhe për të cilin punoi [[Ticiani]]. [[Francesco Maria I Della Rovere]] paraqëlqeu [[Pesaro]]-n përkundrejt Urbinos dhe ristrukturoi pallatin dukal dhe ndërtoi villa Imperiale-n, duke përdorur artistë si Girolamo Genga, [[Dosso Dossi]] dhe Battista Dossi, Raffaellino del Colle, Francesco Menzocchi dhe [[Agnolo Bronzino]]-n.

Për tu përmendur është edhe lulëzimi i jashtëzakonshëm i maiolikës midis [[Urbino]]s, [[Pesaro]]-s dhe Casteldurantes.

===Lombardia===
Me thirrjen e [[Leon Battista Alberti]]t dhe [[Andrea Mantegna]]-s në oborrin e [[Ludovico Gonzaga]]s, [[Mantova]] ndërroi fytyrë. Alberti realizoi disa ndërtesa të shenjta me gjuhën romako-imperiale, si te kisha e San Sebastianos dhe te [[Bazilika e Sant'Andreas]]. Në të njëjtën kohë me dekorimin e Camera Picta në Castello di San Giorgio, [[Andrea Mantegna]] i drejtoi studimet e tij drejt një [[prespektiva|prespektive]] me rezultate iluzioniste. Në kohën e [[Isabella d'Este]] oborri mantovan që një nga më të rafinuarit në [[Italia|Itali]], ku Mantegna rikrijonte shkëlqimin e [[Perandoria Romake|perandorisë romake]] (''Triumfet e Çezarit'') dhe markezia koleksiononte vepra të [[Leonardo da Vinçi]]t, [[Michelangelo Buonarroti]]-t, [[Pietro Perugino]]-s, [[Ticiani]]t, [[Lorenzo Costa]]-s dhe [[Correggio]]-s. Dashuria për artet u tejçua plotësisht te i biri [[Federico II di Mantova]], që në [[1524]] ndërmori një ndryshim &quot;modern&quot; në artin e oborrit me mbërritjen e [[Giulio Romano]]s, nxënës i [[Raffaello]]-s, që krijoi [[Palazzo Te]] duke afreskuar të shquarën ''Sala dei Giganti''&lt;ref name=&quot;Z238&quot;&gt;Zuffi, [[2005]], cit., fq. 238.&lt;/ref&gt;.

[[File:Leonardo, ultima cena (restored) 01.jpg|thumb|468px|left|Leonardo, ''Darka e fundit'' (1494-1497)]]
Ndërsa [[Milano]]ja përkundrazi, qe e interesuar për kulturën rilindase vetëm në periudhën e [[Francesco Sforza]]-s, ku mbërritja e [[Filarete]]s dhe ndërtimi dhe dekorimi i kishëzës Portinari solli risitë fiorentine të përditësuara sipas kulturës vendore, parapëlqyese e lluksit dhe dekorimit. Qenë të shumta sipërmarrjet e nisura në ata vite, që nga [[Duomo di Milano]] te [[Certosa di Pavia]], te piazza di Vigevano në kështjellën e [[Pavia]]s. Por qe mbi të gjitha me gjeneratën pasuese që prania e [[Donato Bramante]]s dhe [[Leonardo da Vinçi]]t i dha oborrit të [[Ludovico il Moro]] një zhvillim vendimtar në sensin rilindas. I pari rindërtoi, midis të tjerave, kishën e Santa Maria presso San Satiro-s (afërsisht [[1479]]-[[1482]]), ku shfaqej tashmë problemi i hapësirës qendrore. Harmonia e të gjithës vihej në rrezik nga gjerësia e pamjaftueshme e majës së kryqit që, në pamundësi për ta zgjatur realisht, u &quot;zgjat&quot; në mënyrë iluzionistike, duke ndërtuar një fugë prospektike në stuko në një hapësirë të thëllë më pak se një metër, me kube vozake iluzore&lt;ref name=&quot;DVC165&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 165.&lt;/ref&gt;.

Ndërsa Leonardo, pasi u lodh për të hyrë në pëlqimin e dukës, u angazhua gjatë në realizimin e një kolosi kalërues, që nuk e pa kurr dritën. Në [[1494]] Ludovico il Moro i ngarkoi dekorimin e një nga faqet e vogla të refektorit të Santa Maria delle Grazie, ku Leonardoja realizoi ''Darkën e fundit'', brenda vitit [[1498]]. Artisti studioi domethënien më të thellë të episodit ungjillor, duke vëzhguar reagimet dhe &quot;gjendjet shpirtërore&quot; kur [[Krishti]] lajmëroi tradhëtinë nga një prej apostujve, me emocionet që përhapen dhunshëm midis apostujve, nga një cep në tjetrin të skenës, duke e përmbysur alineamentin tradicional simetrik të figurave dhe duke i grupuar tre nga tre, me Krishtin të izoluar në qendër (një vetmi si fizike ashtu dhe psikologjike), falë edhe kornizimit të hapësirës prospektike&lt;ref name=&quot;DVC168&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 168.&lt;/ref&gt;. Hapësira reale dhe hapësira e pikturuar në fakt duken të lidhura në mënyrë iluzionistike, falë edhe përdorimit të një ndriçimi analog me atë real të dhomës, duke e përfshirë në mënyrë të jashtëzakonshme spektatorin, me një ecuri analoge me eksperimentimet në ato vite të Bramantes në arkitekturë&lt;ref name=&quot;DVC168&quot;/&gt;.

Skena e trazuar politike, me përzënien e Sforza-ve dhe dominimin në fillim francez dhe pastaj spanjoll, nuk i shkurajoi artistët, që përkundrazi, u kthyen shpesh në [[Milano]], duke përfshirë edhe Leonardon. [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] u dominua në pikturë nga shkolla e leonardeskëve, nga të cilët u veçuan disa personalitete si Gaudenzio Ferrari dhe breshianët Romanino, Moretto dhe Savoldo, të ndjekur disa dekada më vonë nga [[Giovan Battista Moroni]]&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit. fq. 230-232.&lt;/ref&gt;. Gjysma e dytë e shekullit u dominua nga figura e Carlo Borromeo-s, që promovoi një art elokuent të kundërreformës, duke gjetur si interpretues kryesorë Pellegrino Tibaldin&lt;ref&gt;Zuffi, ''Cinquecento'', cit., fq. 189.&lt;/ref&gt;.

[[File:Aprile, francesco del cossa, 14.jpg|thumb|333px|Francesco del Cossa, ''Prilli'', Salone dei Mesi i Palazzo Schifanoia-s, në Ferrara]]
===Emilia===
Qendra më vitale emiliane e [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] qe [[Ferrara]], ku në oborrin e Este-ve  takoheshin personalitetet më të ndryshme artistike, nga [[Pisanello]] te [[Leon Battista Alberti]], nga [[Jacopo Bellini]] te [[Piero della Francesca]], nga i riu [[Andrea Mantegna]] te të huajt e dorës së parë si [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Jean Fouquet]]&lt;ref name=&quot;DVC108&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 108.&lt;/ref&gt;. Qe gjatë epokës së Borso d'Este (në pushtet që nga viti [[1450]] deri në [[1471]]) që fermentet e shumëfishta artistike të oborrit u shëndrruan në një stil të veçantë, mbi të gjitha në pikturë, i karakterizuar nga tensioni linear, nga ngacmimi ekspresiv, nga precioziteti ekstrem i bashkuar me një ekspresivitet të fortë&lt;ref name=&quot;DVC108&quot;/&gt;. Lindja e shkollës ferrareze dallohet në dekorimet e Studiolo di Belfiore dhe u zhvillua në afresket e Salone dei Mesi i Palazzo Schifanoia-s, ku u shfaqën figura si [[Cosmè Tura]] dhe, në një kohë të mëvonshme, Francesco del Cossa dh [[Ercole de' Roberti]]. Ferrarezët patën një ndikim themelor edhe në [[Bolonja|Bolonjën]] e afërt, ku u admiruan nga artistët vendorë si Niccolò dell'Arca, që pikërisht sipas shembullit të tyre realizoi shpërthimin e ndjesisë së dhunshme të të famshmit ''Vajtim mbi Krishtin e vdekur''.

[[File:Dosso Dossi 019.JPG|thumb|468px|left|Dosso Dossi, ''Dijetari me kompas dhe glob'']]
Në [[Bolonja|Bolonjë]] kishte lënë kryeveprën e tij [[Jacopo della Quercia]] (Porta Magna e bazilikës së Shën Petronit-San Petronio), vepër që u përvetësua realisht vetëm nga [[Michelangelo Buonarroti]], që këtu u gjet në ekzil dekada më vonë. Skulptori fiorentin qe vetëm i pari midis artistëve të shumtë që kalimthi në qytet lanë kryeveprat e tyre, por për të patur një &quot;shkollë të vlefshme bolonjeze&quot; duhej të pritej [[shekulli XVI]], kur përreth afreskeve të oratorios së Santa Cecilia-s u zhvilluan talente të reja midis të cilëve spikaste Amico Aspertini, autor i një rievokimi të [[Raffaello]]-s me një damar frymëzues ekspresiv, në kufijtë e groteskes&lt;ref&gt;Zuffi, ''Atlante'', cit., fq. 290.&lt;/ref&gt;.

Edhe në pesëqintën [[Ferrara]] u konfirmua si qendër e rëndësishme dhe në pararojë në fushën artistike. [[Alfonso d'Este]] qe një porositës pjellor i [[Raffaello]]-s dhe [[Ticiani]]t, ndërsa midis artistëve vendorë u shfaq Benvenuto Tisi da Garofalo dhe mbi të gjitha [[Dosso Dossi]]&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 234.&lt;/ref&gt;.

Qendra tjetër emiliane që zotëronte një shkollë të rëndësishme qe [[Parma]]. Pas një [[Shekulli XV|Quattrocento-je]] të përgjumur, shekulli i ri qe mbushur me risi dhe mjeshtra të mëdhenj gjithmonë e më shumë, me Filippo Mazzola, [[Correggio]]-n dhe [[Parmigianino]]-n&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 235 e tutje.&lt;/ref&gt;.

=== Romanja ===
Ndërsa [[Romanja]] pati një shkrepëtimë në skenën artistike me sinjorinë e [[Sigismondo Pandolfo Malatesta]] në [[Rimini]]. Ai solli në qytet [[Leon Battista Alberti]]n, Agostino di Duccio-n dhe [[Piero della Francesca]]-n, që krijuan vepra veçanërisht lartësuese të porositësit, me vdekjen e të cilit asnjë nuk e vazhdoi trashëgiminë.

Qendrat e tjera me njëfarë rëndësie qenë [[Forlì]], ku shembulli i Piero-s dhe urbinasve të tjerë qe stimul pjellor për Melozzo-n dhe vizionet e tij nga poshtë lartë, të parat në [[Italia|Itali]], si dhe për Marco Palmezzano-n; dhe [[Cesena]] ku oborri i Malatestave, dhe veçanërisht i Domenico Malatesta-s të quajtur Malatesta Novello, u ngrit [[Biblioteca Malatestiana]] projektuar nga arkitekti Matteo Nuti (me ndikimin e mjeshtrisë së [[Leon Battista Alberti]]t) dhe të skulptorit Agostino di Duccio, si dhe më pas të [[Cesare Borgia]]-s, që pruri në qytet [[Leonardo da Vinçi]]n.

===Umbria===
[[File:Luca signorelli, cappella di san brizio, dannati all'inferno 01.jpg|thumb|468px|Luca Signorelli, ''të dënuarit e Ferrit'', kishëza e San Brizio-s, (1499-1502)]]
[[Umbria]], e fragmentuar në shumë entitete politike, pati kohë të ndryshme afrimi me shijen rilindase nga qendra në qendër. Sidoqoft u regjistrua shpesh një fazë e parë përvetësimi pasiv, që gjeneroi vetëm një kohë të dytë një pjesëmarrje aktive në këto risi. Midis të parëve dhe shembujt më domethënës qe [[Peruxhia]] e derës së Baglioni-ve, ku punuan artistë të shumtë fiorentinë, sienezë dhe urbinas&lt;ref&gt;AA.VV., Umbria (&quot;Guida rossa&quot;), Touring Club editore, [[Milano]] [[1999]], fq. 68. ISBN 88-365-1337-9&lt;/ref&gt;.

Pak para gjysmës së shekullit u regjistruan tashmë disa artistë të maturuar dhe aktivë në rajon, të aftë të filtronin disa elemente inovative në stilin e tyre: Giovanni Boccati, Bartolomeo Caporali dhe Benedetto Bonfigli. Nën shembullin e [[Piero della Francesca]]-s u realizua vepra e parë mirëfilli rilindase, tetë tablotë e vogla të ''Historive të san Bernardinos'', ku punoi i riu [[Pietro Perugino]], artist i formuar në punishten e [[Andrea del Verrocchio]]-s në [[Firenca|Firence]] dhe të interesuar për risitë e fundit të Flandrës, në veçanti të veprave të [[Hans Memling]]. Ai qe i pari që zhvilloi atë stil &quot;të ëmbël dhe të butë&quot; që pati një sukses të rëndësishëm në dekadat e fundit të katërqintës. Pikturat e tij fetare, me karakterizimin e papërcaktuar të personazheve dhe vendeve, sipas një toni lirik dhe soditës, me një dritë të të shpërndarë butësisht, një [[dritëhijet|dritëhijëzim]] që vë në dukje rrumbullakësinë e formave, ngjyrat e pasura, mungesa e dramaticitetit në veprime, peizazhe idilike dhe arkitektura teatrale në sfond. Shumë aktiv në [[Firenca|Firence]] dhe [[Peruxhia]], ku kishte punishten në të njëjtën kohë, midis protagonistëve në [[Roma|Romë]] të fazës së parë të dekorimit të [[Cappella Sistina|Kapelës sikstine]]-s&lt;ref name=&quot;DVC156&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 156.&lt;/ref&gt;.

[[Skeda:Pinturicchio, pala di santa maria dei fossi, 01.jpg|parapamje|left|248px|Pinturicchio, ''Pala e Santa Maria dei Fossi'' (1496-1498), detaj]]
Nxënës i tij qe [[Pinturicchio]], që zhvilloi një pikturë të ngjashme por të tejmbushur me motive antike të praruara në dekorime. Duke përfituar nga mungesa e përkohshme e mjeshtrave në [[Roma|Romë]] pas ikjes së afreskuesve të Sikstines ([[1482]]), qe në gjendje të organizonte një punishte efiçente që përvetësoi porosi të rëndësishme nën papa [[Inoçenti VIII|Inoçentin e VIII]] dhe papa [[Aleksandri VI|Aleksandrin e VI]]&lt;ref name=&quot;DVC157&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 157.&lt;/ref&gt;.

Në [[Orvieto]] dekorimi i duomos së Orvieto arriti një kulëm me ardhjen e [[Luca Signorelli]]-t, që krijoi një cikël të shquar afreskesh në kishëzën e San Brizio-s me ''Historitë e njerëzimit deri në fund të kohërave'', një temë mijëravjeçare veçanërisht në fund të shekullit (u nis në vitin [[1499]]).

Me qendrat umbre është e lidhur edhe aktiviteti i parë i [[Raffaello]]-s, me origjinë urbinase dhe i përmendur për herë të parë si &quot;mjeshtër&quot; në [[1500]] (afërsisht shtatëmbëdhjetë vjeç), për një palë altari të destinuar për Città di Castello. Në po këtë qytet pikturoi tablo të tjera midis të cilave Sposalizio della Vergine, ku shfaqet i dukshëm referimi ndaj [[Pietro Perugino]]-s. Përsëri në Città di Castello kanë punuar [[Luca Signorelli]], [[Giorgio Vasari]], [[Rosso Fiorentino]], Della Robbia etj.[[File:Pellegrinaio di santa maria della scala 02, domenico di bartolo, elemosina del vescovo.JPG|thumb|upright=1.4|Domenico di Bartolo, ''Lëmosha e peshkopit'' (1442-1443), pellegrinaio di Santa Maria della Scala]]

===Toskana jashtë Firences===
Për arsye të qarta, [[Toskana]] jashtë [[Firenca|Firences]] qe e interesuar për shkëmbimet e vazhdueshme me kryeqendrën, me artistët vendorë që shkonin në qendrën kryesore për tu formuar dhe porositësit e provincave që i drejtoheshin punishteve fiorentinase për veprat e tyre. Qe kështu që në [[Pescia]] dhe [[Pistoia]] u regjistruan ndërtimet e para të arkitekturës bruneleske jashtë Firences, apo që në [[Prato]] punoi për një dhjetëvjeçar [[Filippo Lippi]] duke realizuar një hop themelor artistik, ndërsa [[Sansepolcro]] u gjallërua nga prania e [[Piero della Francesca]]-s, aktiv më në fund edhe në [[Firenca|Firence]]. Qyteti i vetëm i themeluar ex novo në gjithëçka gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] qe [[Pienza]], e realizuar nga [[Bernardo Rossellino]], me porosinë e papa [[Piu II|Piut të II]]. Aty këtu në rajon u çuan përpara reflektimet mbi ndërtesat me plan qendror&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 192-193.&lt;/ref&gt;. Shumë e gjallë qe dhe [[Cortona]], toka e mjeshtrave si [[Luca Signorelli]] dhe Bartolomeo della Gatta.

Një rast i veçant qe [[Siena]], trashëgimtare e një sezoni artistik me nivel të lartë përgjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]. E Vizituar herët nga [[Donatello]], që në fillim të katërqintës [[Jacopo della Quercia]] zhvilloi një sintezë origjinale artistike që nuk mund të cilësohej si &quot;gotike&quot;, megjithëse pa hyrë në traditat karakteristike të Rilindjes fiorentine. Në pikturë kufiri midis gotikut dhe Rilindjes rrëshkiste gjithmonë në një linjë të hollë, pa një ndarje të qartë si në [[Firenca|Firence]]. Mjeshtra si Giovanni di Paolo, Sassetta, Mjeshtri i Osservanza-s lëvizën me siguri në mjedisin gotik, por rezultatet e tyre, me figurat elegante dhe sintetike, drita e qartë, gama e ngjyrave të zbehta, qenë me siguri shembuj për mjeshtrat rilindas si [[Beato Angelico]] dhe [[Piero della Francesca]]. Të tjerë zhvilluan një afrim të hershëm me kompozimin prospektik që në vitet tridhjetwdyzetë të katërqintës, si afreskuesit e Pellegrinaio di Santa Maria della Scala, midis të cilëve polivalenti Lorenzo Vecchietta.

Shumë artist senezë e gjetën diku tjetër suksesin e tyre, si Agostino di Duccio, Francesco di Giorgio apo [[Baldassarre Peruzzi]].

Në [[Shekulli XVI|Cinquecento]] qyteti njohu një zhvillim të rëndësishëm nën sinjorinë e Pandolfo Petrucci-t. Kantieri kryesor artistik ishte përsëri Duomoja e [[Siena]]-s, ku punuan edhe [[Michelangelo Buonarroti]], në [[1501]], dhe [[Pinturicchio]], në [[1502]] duke afreskuar [[Libreria Piccolomini]]-n dhe përdorur, pjesërisht, vizatime të të riut [[Raffaello]]. Angazhim i madh u kërkua për më tepër në përfundimin e dyshemesë së Duomos së [[Siena]]s&lt;ref name=&quot;Z228&quot;&gt;Zuffi, cit., fq. 228.&lt;/ref&gt;. Zhvillime të rëndësishme u arritën në qytet nga piktori piemontez Giovanni Antonio Bazzi, i quajtur [[Sodoma]], që solli një stil të përditësuar me risitë leonardeske që kishte parë në [[Milano]], por mbi të gjitha qe [[Domenico Beccafumi]] që krijoi një stil eksperimental të bazuar në efektet e dritës, ngjyrës dhe ekspresiviteti. Në [[1553]], qyteti pushtohet në mënyrë të përgjakshme nga [[Cosimo I de' Medici]], duke humbur pavarësinë e tij shekullore dhe, praktikisht, edhe rolin e tij si qendër artistike&lt;ref name=&quot;Z228&quot;/&gt;.[[File:Gaudenzio Ferrari 002.jpg|thumb|Gaudenzio Ferrari, ''Concerto degli Angeli'', afresk (1534-1536), shënjtoria e Madona dei Miracoli, Saronno]]
===Piemonti dhe Liguria===
Në fillim të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] zona si [[Piemonte]] dhe [[Liguria]] u përfshinë në &quot;ndërthurjen Veri-Jug&quot;, një rrymë ku elementet flamande dhe mesdhetare shkriheshin së bashku, të favorizuara nga tregëtia dhe mardhëniet politike. [[Napoli]] qe me gjasa epiqendra në një hark të gjerë dhe jo-homogjen, që përfshinte edhe [[Provenza]]-n, [[Palermo]]n dhe [[Provinca Valencia|Valencian]]. Artistët kryesor në zonë qenë Donato de' Bardi, Carlo Braccesco dhe Zanetto Bugatto&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 65.&lt;/ref&gt;.

Për zhvillimet artistike me rëndësi në Piemont duhej të pritej periudha e [[Gaudenzio Ferrari]]t dhe të Sacro Monte di Varallo, ndërsa në [[Genova]]n shumë të pasur skena artistike vendore u rrit vetëm në [[Shekulli XVI|Pesëqintën]], me rinovimin arkitektonik të [[Galeazzo Alessi]]-t, Giovan Battista Castello-s dhe Bernardino Cantone. Rikualifikimi i Strada Nuova në [[Genova]] kërkoi edhe një prodhim të bollshëm afreskesh, te të cilët punuan asistenti i [[Raffaello]]-s [[Perin del Vaga]] dhe Luca Cambiaso&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 303.&lt;/ref&gt;.

===Mbretëritë e Napolit dhe Siçilisë=== 
Në Jug, të ndarë midis mbretërisë së [[Napoli]]t në kontinent dhe mbretëria e [[Sicilia|Sicilisë]] (të kurorës aragonase) në ishullin homonim, arti rilindas qe ngushtësisht i lidhur me ndikimet franko-flamande, për shkak të drejtimeve politike dhe, pjesërisht, tregëtare.

Rilindja në [[Napoli]], u formua në [[Shekulli XV|Quattrocento]] nga dy periudha kryesore. E para lidhet me mbretërimin e Renato Anzhu, nga viti [[1438]] në vitin [[1442]], kur solli në qytet shijen e tij me horizonte të gjera kulturore, duke kulminuar në aktivitetin e [[Barthélemy d'Eyck|Barthélemy d'Eyck-ut]] dhe [[Colantonio]]&lt;nowiki/&gt;s. E dyta me ngulimin në qytet të [[Alfonso I d'Aragona|Alfonsit I të Aragonës]] nga viti [[1444]], që përfshiu mbretërinë në harkun e shkëmbimeve të ngushta me territoret e tjera të kurorës aragoneze dhe duke prurë në qytet artistë katalanas, si Guillén Sagrera dhe Lluís Dalmau.

Më vonë, lidhjet kulturore dhe artistike me [[Firenca|Firencen]] e shëndruan [[Napoli]]n në një nga kryeqendrat e Rilindjes italiane: Kishëza Caracciolo del Sole në kishën e San Giovanni a Carbonara qe një shembull i parë.

Në çdo rajon të [[Mbretëria e Napolit|mbretërisë së Napolit]] pati kontribute të artit rilindas, megjithëse të gjitha ishin përqëndruar në oborrin e vetëm mbretëror. Midis shembujve më domethënës, mjeshtrat puljezë si Stefano da Putignano, kalabrezë si Giovanni Francesco Mormando, abrucezë si Andrea dell'Aquila dhe lukanët si arkitekti kompozitor i Novello da San Lucano, autor i kishës së Gesù Nuovo.

Edhe në mbretërinë e [[Sicilia|Siçilisë]] versioni vendor i artit rilindas u ndikua nga lidhjet e veçanta me gadishullin iberik, me [[Franca|Francën]] dhe Flandrën, që sollën shpesh artistë të jashtëm të punonin në kantieret kryesore të mbretërisë, [[Palermo]] dhe [[Messina]]. Në këtë të fundit u formua veçanërisht [[Antonello da Messina]], i cili fyti teknikën e pikturës së vajit në [[Italia|Itali]], falë mardhënieve të ngushta me piktorët përtej alpeve, midis të cilëve, ndoshta [[Petrus Christus]]&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 125 e ss.&lt;/ref&gt;.

==Arti i Rilindjes në Evropë==
[[File:Chateau de chambord.jpg|thumb|448px|left|Château de Chambord (1519–1547), një nga shembujt më të famshëm të arkitekturës së Rilindjes.]]
Në [[Shekulli XV|shekullin XV]], Rilindja u përhap me shpejtësi të madhe nga vendlindja e saj në Firence, fillimisht në pjesën tjetër të Italisë dhe pastaj në gjithë Evropën. Krijimi i makinës së shtypshkrimit nga gjermani [[Johannes Gutenberg]] lejoi përhapjen e shpejtë të këtyre ideve. Pasi u përhap, idetë e saja u diversifikuan dhe ndryshuan, duke u përshtatur me kulturat vendore.

Rilindja në Evropë u afermua gradualisht me ndikimin e mënyrave italiane, përgjatë shekujve të XV dhe XVI. Një rinovim artistik i pavarur nga ai i gadishullit Apenin qe ai i Flandrës në fillim të shekullit XV, e ashtuquajtura periudhë e Primitivëve flamand, që ndonjëherë nga historiografët është treguar si një &quot;Rilindje&quot; tjetër, duke ndarë disa karakteristika teorike me Rilindjen italiane, si kërkimi i rinovuar i realizmit në art, por gjithësesi pa patur një bazë po kaq të fortë teorike dhe letrare.
[[File:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|thumb|[[Jan van Eyck]], Portreti i bashkëshortëve Arnolfini (1434) një vepër kyç e Rilindjes flamande|393x393px]]
Në fund të shekullit XV fama e artistëve italianë tashmë kishte kapërcyer kufijtë e gadishullit, duke i bërë të kërkuar edhe në oborret evropiane. Ndonjëherë bëhej fjalë për udhëtime të izoluara, pa pasoja në çështjet artistike vendore, herë të tjera, falë interesit të mbretërve, princave dhe zotërinjve, u asistua në një prani më konsistente dhe të lidhura në kohë, të afta të nisnin shkolla të mirëfillta me prejardhje italiane. Rasti më emblematik ndoshta është oborri i [[Franci I i Francës|Francit I të Francës]], ku artistë si [[Leonardo da Vinçi]], [[Rosso Fiorentino]], Francesco Primaticcio, [[Benvenuto Cellini]] dhe të tjerë u mirëpritën dhe përkrahën, duke i dhënë jetë të ashtuquajturës [[Shkolla e Fontainebleau]], farkëtuese e rëndësishme e Rilindjes së vonë.

Herë të tjera qenë artistët e huaj të vendoseshin në [[Italia|Itali]] për të përvetësuar sekretet e prespektivës dhe të të bërit art në përgjithësi. Emblematikë qenë në këtë kuptim dy udhëtimet e [[Albrecht Dürer]]it në [[Venecia]] ([[1494]]-[[1495]] dhe [[1506]]-[[1507]]), ku artisti gjenial gjerman mundi të konstatonte edhe, me njëfarë hidhërimi, statusin e lartë që gëzonin artistët në tokën italiane, përkundrejt figurës së artizanëve të thjeshtë, si mbetje mesjetare, që ishte në rendin e ditës, edhe në një qytet të pasur dhe kozmopolitan si [[Nuremberg]]u i tij.

Përgjatë shekullit XVI, edhe për shkak të pranisë së vazhdueshme të ushtrive të huaja përgjatë gadishullit Apenin, [[Evropa]] në përgjithësi u apasionua me stilin italian, i bërë tashmë një model i pashmangshëm për çdo artist. Atëhere mundej të flitej në mënyrë të dyshimtë për shkolla të reja rilindase ekstra-italiane, si ajo e Rilindjes franceze, Rilindjes gjermane, Rilindjes spanjolle, Rilindjes angleze, Rilindjes së plotë flamande dhe hollandeze.

=== Vendet e Ulta ===
====Arti i hershëm i Vendeve të Ulta, 1400–1525====
[[File:El Descendimiento, by Rogier van der Weyden, from Prado in Google Earth.jpg|thumb|left|432px|Rogier van der Weyden, ''Zbritja nga Kryqi'' (rreth 1435), vaj në tablo lisi. [[Museo del Prado]], [[Madridi|Madrid]]]]
Piktorët e Vendeve të Ulta të kësaj periudhe përfshijnë [[Jan van Eyck]], vëllain e tij [[Hubert van Eyck]], [[Robert Campin]], [[Hans Memling]], [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Hugo van der Goes]]. Pikturat e tyre në mënyrë të pavarur nga pikturat e [[Rilindja|Rilindjes]] së hershme italiane dhe pa ndikimin e një përpjekjeje të qëllimshme të ringjallnin antikitetin. Stili piktorik u zhvillua direkt nga arti mesjetar i pikturës në temper, qelqi i ngjyrosur dhe dorëshkrimet e ilustruara apo miniaturat. Mjeti i përdorur ishte ngjyra e vajit, e cila qe përdorur për një kohë të gjatë për pikturimin e mburojave ceremoniale prej lëkure dhe pajisje të tjera, sepse ishte fleksibël dhe relativisht rezistente. Pikturat më të hershme hollandeze në vaj janë si tempera të imtësishme dhe hollësishme. Materiali i jepte pikturës variacione tonale dhe inde të ndryshme, duke lehtësuar kështu vëzhgimin e natyrës në hollësitë më të vogla.

Piktorët hollandezë nuk ju qasën krijimit të një pikture nëpërmjet strukturës së prespektivës lineare dhe proporcioneve korrekte. Ata ruajtën këndvështrimin mesjetar të përmasave hierarkike dhe simbolizmit fetar, ndërsa kënaqnin një trajtim realist të elementeve materiale, si të emementeve të natyrës ashtu dhe atyre të krijuara nga njeriu. [[Jan van Eyck]], me vëllain e tij Hubert pikturoi ''Altarin e Qengjit mistik''. Është e mundur që [[Antonello da Messina]] u bë familjar me veprën e Van Eyck-ve, ndërsa ishte në Napoli ose [[Sicili]]. Në [[1475]], ''Altari Portinari'' i Hugo van der Goes mbërriti në Firence ku do të ndikonte thellësisht në shumë piktorë, në mënyrë të menjëhershme [[Domenico Ghirlandaio]]-n që pikturoi një altar duke imituar elementet e tij.

==== Rilindja në Vendet e Ulta ====

[[File:Hans_Holbein_d._J._-_Erasmus_-_Louvre.jpg|thumb|left|Erazmi i Rotterdam-it, midis figurave letrare më të shquara të epokës|357x357px]]
Ndërkohë që në [[Italia|Itali]] zhvillohej [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] shkolla flamande e pikturës arriti një zhvillim të konsiderueshëm, si trashëguese dhe vazhduese e traditës së vonë gotike më parë të përfaqësuar nga [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]] dhe mjeshtra të tjerë të mëdhenjë. U karakterizua nga natyralizmi, karakteristikë e përbashkët me mjeshtrat italianë, megjithëse më e lidhur se ky i fundit me eksperimentimin të pa lidhur me teori apo përparime shkencore, si në [[Italia|Itali]]. Mënyrat e gotikut vazhduan me forcë më të madhe, megjithëse të ngjyrosur me karakteristika të veçanta, si njëfarë prirjeje karikaturiste dhe fantastike si dhe një ndjeshmëri më e madhe ndaj realitetit të popullit të thjeshtë dhe zakoneve të tij. Ky interes vërehet në vepra me karakter më pak të idealizuar se ai italian, me një prirje të theksuar për detajet e imta, gati mikroskopike që aplikonin në piktura —ndikimi i mjeshtrave të gotikut të vonë tashmë ishte i përmendur dhe në [[Miniatura|Miniaturë]]—, dhe prirja nga dekorimi, pa shumë interes për diskutimet teorike. Nga ana tjetër, prurjet e mëdha të artit flamand në këtë epokë qe teknika e pikturës së vajit.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 436&lt;/ref&gt; Në mes të shekullit XVI klasicizmi italian hyn me forcë në pikturën flamande, duke u shfaqur në të ashtuquajturën Shkolla e Antëerpen-it dhe në piktorë si [[Jan van Scorel]] dhe [[Jan Gossaert]], disa nga të cilët qëndruan në [[Italia|Itali]] duke studjuar mjeshtrat e mëdhenjë. Në përhapjen e modeleve të reja kontribuoi mbi të gjitha gravura, që vendosi në dispozicion praktikisht të cilit do artisti veprat e prodhuara nga shkollat dhe vendet e tjera, duke e bërë shumë në modë në të gjithë Evropën stilin italianixhant. Disa emra të mëdhenjë të epokës qenë [[Joachim Patinir]], një nga krijuesit e peizazhit si gjini autonome e pikturës, megjithëse i lidhura akoma me traditën gotike; [[Quentin Metsys]], që u frymëzua nga vizatimet karikaturistike të [[Leonardo da Vinçi]]t dhe në klasat popullore për të portretizuar veset dhe zakonet; portretisti Anthonis Mor; [[Hieronymus Bosch]], një nga piktorët më origjinal të historisë, i lidhur formalisht me traditën e vjetër të shkollës flamande, por në të njëjtën kohë inovator, krijues i një universi fantastik, gati onirik që e paracakton si një nga pararendësit e [[Surrealizmi]]t (''Kopështi i kënaqsive'', [[1500]]-[[1505]]); dhe [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], një nga mjeshtrit e mëdhenjë të peizazhit dhe zakoneve popullore, ndoshta më moderni i të gjithëve, megjithëse në pikturën e tij shkëlqejnë sentencat morale dhe kritika shoqërore që përmban diçka mesjetare (''Triumfi i Vdekjes'', [[1563]]).&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 402-405&lt;/ref&gt;[[File:Pieter Bruegel d. Ä. 103d.jpg|thumb|408x408px|Pieter Brueghel i Vjetri: Kthimi i tufës. Peizazhi është kthyer në temën kryesore të pikturës. Brueghel fut gati gjithmonë figura —në këtë rast, barinjtë— si një anekdot ose kontrapunt i një universi që qenia njerëzore është vetëm një pjesë, minimale dhe e brishtë. Vërehet interesi për krijimin e efekteve atmosferike te retë që errësojnë qiellin. Muzeu i Historisë së Artit, [[Vjena|Vjenë]].]]

Në fushën e skulpturës u dallua [[Adriaen de Vries]], autor veprash ekspresive —përgjithësisht në bronx— ku lëvizja, linja e valëzuar ose ''gjarpëruese'' si dhe nudua heroike e karakterizuan si shembuj të shkëlqyer të manierizmit skulpturor jashtë [[Italia|Italisë]].

Në arkitekturë gotiku vazhdoi të mbante një përparësi të madhe deri nga mesi i shekullit XVI, kur u përvetësua ndikimi i arkitekturës rilindase franceze, siç vërehet te Stadhuis van Antëerpen ([[1561]]-[[1565]]), vepër e [[Cornelis Floris de Vriendt]].&lt;ref name=&quot;otros&quot; /&gt;

=== Arti i Rilindjes në Francë ===
====Rrethanat e Rilindjes së hershme në Francë, 1380-1520====
Artistët e [[Franca|Francës]], (duke përfshirë dukatet si ai Burgund) ishin shpesh të lidhur me oborret, duke realizuar dorëshkrime të ilustruara apo miniatura dhe portrete për fisnikërinë ashtu si dhe piktura devocionale dhe altare.  Ndër më të famshmit ishin [[Vëllezërit Limbourg]], miniaturistët flamandë dhe krijuesit e Très Riches Heures du Duc de Berry. [[Jean Fouquet]], piktori i oborrit mbretëror, vizitoi Italinë në [[1437]] dhe pasqyroi ndikimin e piktorëve fiorentinë si [[Paolo Uccello]]. Megjithëse i njohur kryesisht për portretet e tij si ai i [[Karli VII|Karlit të VII]] Fouquet krijoi gjithashtu miniatura dhe mendohet se ishte krijuesi i portretit në miniaturë. Ishte një numër artistësh të kësaj kohe që pikturuan altare të famshme, që janë stilistikisht mjaft të dallueshëm nga ato italiane dhe flamande. Këto përfshijnë figura enigmatike, [[Enguerrand Quarton]] të cilit i është atribuar ''Pieta of Villeneuve-lès-Avignon'' dhe [[Jean Hey]], i njohur edhe si &quot;Mjeshtri i Mullinjve&quot; sipas veprës së tij më të famshme, ''Altari i Mullinjve''. Në këto punime realizmi dhe vëzhvgimi i afërt i figurës njerëzore, emocioneve dhe ndriçimit janë kombinuar me format mesjetare, të cilat përfshijnë sfonde të praruara.

====Zhvillimi i Rilindjes në Francë====
[[File:La cour du cheval blanc (Château de Fontainebleau).jpg|thumb|400x400px|left|Pamje e oborrit të kalit të bardhë të pallatit të Fontainebleau, me shkallët e famshme, prelud i formave baroke. Fontainebleau qe kryeqyteti autentik artistik i Francës gjatë Rilindjes. Në kompleksin arkitektonik ndërhynë disa nga artistët më të mirë të kohës.]]

Në [[Franca|Francë]] ndikimi italian u ndje mjaft herët, i favorizuar nga afërsia gjeografike, lidhjet tregëtare dhe monarkia, që duke synuar të aneksonte territoret e afërta të gadishullit italian dhe e arriti në disa momente. Pa dyshim që nxitja përcaktuese e adaptimit të formave rilindase u dha nën mbretërimin e [[Françesku I|François-it të I]]. Ky monark, mecenat i madh i arteve dhe i afeksionuar ndaj gjithëçkaje që vinte nga [[Italia]], përkrahu mjeshtra të rëndësishëm, duke marr shërbimet e tyre për oborrin francez —midis tyre qe vetë [[Leonardo da Vinçi]], që vdiq në kështjellën e Cloux-it—, në kohën që kishte ndërmarr një program ambicioz kulturor që revolucionarizoi zhvillimin e arteve në vend. Duhet vënë në dukje se [[Franca]] qe djepi i [[Arti gotik|Artit gotik]] dhe që, ndërkohë, ky stil ishte rrënjosur thellë dhe mund të shihej si një stil kombëtar. Prandaj format gotike vazhduan të shfaqeshin për shumë kohë, megjithë stilin e vendosur nga oborri.

Përsa i përket arkitekturës, monarkia, e përforcuar dhe në periudhë ekspansioni territorial, kishte mbështetur, që nga shekulli XV rimodelimin e ''châteaux-ve'' të vjetra mesjetare krijimin e rezidencave sipas modelit të kohës. Por qe saktësisht François-i i I ai që dha një nxitjen përfundimtare këtij operacioni rinovues, që pati qendra të ndryshme. Ndërtesa e parë rilindase në [[Franca|Francë]] qe kështjella e Saint-Germain-en-Laye, fortesë imponuese me tulla dhe gurë që duken si detaje të vegjël rilindase, brenda një maturie të përgjithshme të mjedisit ushtarak. Me stil më të përparuar qenë kështjellat e Loira-s, bashkë me rezidencat mbretërore dhe fisnike që tregojnë pamjet më karakteristike të Rilindjes franceze: dekorativizmi i traditës manieriste, karakteristikat gotikexhante të strukturave dhe, ndoshta më e reja: një bashkim i përkryer i ndërtesave me natyrën rrethuese, siç duket në urën e hijshme të kështjellës së Chenonceau-së. Më e famshmja e këtij kompleksi është kështjella e Chambord-it, që paraqet zhdërvjelltësi të mëdha stilistike, si një shkallë e brendshme hellikoidale. Shembuj të tjerë të këtyre rezidencave suburbane janë kështjellat e Amboise, e Blois dhe ajo e Azay-le-Rideau.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 22-24&lt;/ref&gt;

Përveç këtyre realizimeve, François-i i I u angazhua në në atë që mbase qe vepra themelore e kësaj periudhe: pallati i Fontainebleau, rezidencë e vjetër e mbretërve francezë që u rinovua tërësisht. Në këtë ndërtesë vlerësohet tashmë triumfi i formave italiane, megjithëse të përshtatura me shijen franceze, me vatrat dhe mansardat tipike. Përfshirja e fragmenteve të jashtme të kreativitetit, si shkalla e famshme perandorake, i parapriu zgjidhjeve baroke. Megjithatë, ndoshta më i shquari qe projekti që përfshiu praktikisht krijuesit e të gjitha fushave artistike, disa të ardhur drejtpërdrejtë nga [[Italia]], si piktorët [[Francesco Primaticcio]] dhe [[Rosso Fiorentino]], skulptori i famshëm [[Benvenuto Cellini]] dhe arkitekti [[Sebastiano Serlio]], autor i rëndësishëm i traditës së [[Arkitektura|arkitekturës]] nga i cili njihen vetëm pak vepra përveç këtij pallati. Risitë që u sollën në këtë projekt e tejkaluan mjedisin vendor dhe i dhanë jetë një stili të veçantë, «stilit të Fontainebleau-së», një manierizëm i rafinuar në shërbim të shijeve aristokratike.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 26-28&lt;/ref&gt;

[[File:Resurrection Pilon Louvre RF2292 MR1592 MR1593.jpg|thumb|448x448px|Ringjallja, vepër e Germain Pilon. Gjithëçka e realizuar sipas [[Michelangelo Buonarroti]]-t: anatomia herkuliane e Krishtit, këndvështrimet, efekti «i të pa-mbaruarës». Që nga vizatimi i përgjithshëm i grupit skulpturor i referohet Varreve Mediçeas të fiorentinit. [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].]]Pas Françeskut të I, format «a la italiana» u imponuan përfundimisht në arkitekturën nën [[Henriku II|Henrikun e II]] të Francës, gruaja e të cilit, [[Caterina de Medici]], i përkiste familjes më të fuqishme fiorentine. Nën mbretërimin e tij ([[1547]]-[[1559]]) u rindërtua selia e oborrit të [[Parisi]]t, pallati i [[Luvri]]t, duke e kthyer në një ndërtesë moderne me estetikë plotësisht manieriste. Rindërtimi u drejtua nga arkitektët francezë më të shquar të kohës, Pierre Lescot, që projektoi oborrin qendrorë (''Cour Carrée''), me fasadat karakteristike ku u përdor moduli i harkut të triumfit klasik.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 30-32&lt;/ref&gt; Ky monark, po ashtu nisi dhe ndërtimin e një pallati të ri, përballë Luvrit, Palais des Tuileries, në të cilin ndërhyri arkitekti tjetër i madh francez i Rilindjes, [[Philibert Delorme]].&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 32-36&lt;/ref&gt;

Skulptura e Rilindjes në Francë qe po ashtu nën ndikimin italian. [[Franca]] pushoi së qeni që nga fundi i [[Shekulli XIV|shekullit XIV]] qendra e madhe skulptorike e [[Evropa|Evropës]] falë skalitësve të katedraleve, situatë që vazhdoi përgjatë [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe akoma më shumë në [[Shekulli XVI|shekullin XVI]]. Është paradoksale dhe ndonjëherë treguese se kjo situatë konçidonte me konsolidimin progresiv të institucionit monarkik, dukshëm synues i rinovimimit të imazhit të tij dhe i gatshëm ta përdorte artin si instrument propagandistik të dorës së parë. Megjithë humbjen e hegjemonisë në këtë fushë, ku asnjë formë nuk qe përfundimtare, dolën figura të mëdha në entuziazmin e projekteve mbretërore; duhet vënë në dukje karakteri zbukurues dhe dekorues që patën skulpturat, duke iu nënshtruar projektit të përgjithshëm të ndërtesave dhe të të integruara në to. Dy qenë autorët më të shquar: Germain Pilon dhe Jean Goujon.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 372-373&lt;/ref&gt;

Piktura po ashtu provoi rënien progresive të formave gotike tradicionale dhe ardhjen e një stili të ri. Siç u pohua, në Francë u njohën në mënyrë të drejtpërdrejtë format piktorike italiane të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] falë ardhjes së piktorëve inovator, si [[Leonardo da Vinçi]] dhe [[Rosso Fiorentino]]. Françesku i I nxiti formimin e artistëve francezë sipas drejtimit të mjeshtrave italianë, si Niccolò dell'Abbate apo Primaticcio, ky i fundit duke qenë përgjegjës për dekorimin e pallatit të Fontainebleau dhe organizimin e festave të oborrit, si  dhe duke mbajtur nën urdhëra shumë artizanë dhe artistë. Kjo bashkëjetesë talentesh, shkollash, disiplinash dhe gjinishë i dha origjinë të ashtuquajturës «shkolla piktorike e Fontainebleau», një derivim i manierizmit piktorik italian që përfshinte erotizmin, luksin, temat profane dhe alegoritë, të gjitha këto shumë të pëlqyera nga klientela kryesore, aristokracia. Pjesa më e madhe e artistëve të Fontainebleau-së qenë anonimë, saktësisht nga integrimi i tyre në artet që zotëroheshin dhe mjeshtëria e artistëve të afermuar. Megjithatë, njihen disa emra piktorësh, ku figurojnë Jean Cousin i Vjetri dhe Antoine Caron mes më të dalluarve. Pa dyshim, piktori francez më i rëndësishëm i periudhës, një nga portretistët më të mëdhenjë të të gjitha kohërave, megjithëse pjesa më e madhe e veprave të tij ka humbur, qe [[François Clouet]], që tejkaloi të atin, gjithashtu i vlerësuar, Jean Clouet, në besnikërinë e plazmimit të jetës së të fuqishmëve të kohës, me një thellësi psikologjike dhe shkëlqim formal, pararendëset e të cilit duhen kërkuar te [[Jean Fouquet]], piktor i madh i [[Shekulli XV|shekullit XV]] megjithëse në orbitën gotike.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 405-406&lt;/ref&gt;[[File:Durer Young Hare.jpg|thumb|Lepuri, i Albrecht Dürerit. Interesi për fenomenet dhe elementet e natyrës qe një nga shtyllat e humanizmit. Düreri e analizoi botën bimore dhe kafshët në shumë vizatime, skica dhe akuarele të karakterizuara nga saktësia shkencore; Albertina, [[Vjena|Vjenë]].|369x369px]]

===Arti i Rilindjes Gjermane===
Rilindja artistike në [[Gjermania|Gjermani]] nuk qe një tentativë për ringjalljen e artit klasik, por një rinovim intensiv i shpirtit gjermanik, të motivuar nga [[Reformimi Protestant|Reforma protestante]]. [[Albrecht Dürer]] qe figura dominuese e Rilindjes gjermane. Vepra e tij universale, që u njoh dhe admirua në të gjithë [[Evropa|Evropën]], që kur artisti qe gjallë, duke bashkuar reflektimin teorik me tranzicionin vendimtar të praktikës mesjetare dhe idealizmit rilindas. Pikturat, vizatimet, gravurat, skicat dhe shkrimet e tij teorike mbi artin ushtruan një ndikim të thellë te artistët e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] të vendit të tij dhe Vendeve të Ulëta. [[Albrecht Dürer]]i e ndjeu domosdoshmërinë e përvetësimit të një njohjeje racionale të prodhimtarisë artistike, dhe futi idializmin tradicional italian në artin gjerman.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 398-400&lt;/ref&gt;

Piktura gjermane njohu në këtë periudhë një nga momentet e saja madhore të shkëlqimit. Së bashku me figurën themelore të [[Albrecht Dürer]]-it dolën artistë të tjerë të mëdhenjë, si [[Lucas Cranach i Vjetri]], piktori përfaqësues i [[Reformimi Protestant|Reformës protestante]]; Hans Baldung Grien, futësi i tematikave ogurzeza dhe të reja, të derivuara nga arti mesjetar; [[Matthias Grünewald]], një nga paraprendësit e [[ekspresionizmi]]t; [[Albrecht Altdorfer]], peizazhist i shkëlqyer; dhe [[Hans Holbein i Riu]], që e zhvilloi pothuajse të gjithë artin e tij të përqëndruar te portreti, në [[Anglia|Angli]].&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 400-401&lt;/ref&gt;

Në skulpturë vazhduan format gotike edhe përtej fillimit të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]. U shqua vepra e Peter Vischer-it, autor i varreve perandorake të [[Innsbruck]]-ut ([[1513]]) dhe varrin e Shën Sebaldusit në [[Nuremberg]] ([[1520]]). Këtu punuan gjithashtu edhe disa artistë flamandë, si [[Hubert Gerhard]], autor i ''Shën Mikelit'' të fasadës së kishës së Shën Michael-it të [[Mynihu]]t.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 373&lt;/ref&gt;

Në arkitekturë, eksponentët e parë të rëndësishëm qenë ndërtesat e zotëruara nga familja Fugger në [[Augsburg]], si kishëza Fugger në kishën e Shën Anas ([[1509]]-[[1518]]) dhe lagjia e shtëpive të quajtura Fuggerei ([[1519]]-[[1523]]).&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 136&lt;/ref&gt; Pas Reformës, mecenatizmi i fisnikërisë gjermane u përqendrua mbi të gjitha në arkitekturë, për shkak të kapacitetit të kësaj të fundit për të treguar pushtetin dhe prestigjin e qeveritarëve. Kështu, përgjatë [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] u zgjerua kështjella e [[Heidelberg]]-ut, duke ndjekur stilin klasik. Pa dyshim, shumica e princave gjermanë parapëlqyen të konservonin veprat gotike, duke u limituar në dekorimin me zbukurime rilindase.&lt;ref name=&quot;otros&quot;&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 359.&lt;/ref&gt;

=== Spanja ===
[[File:Resurreccion El Greco Domingo el Antiguo.jpg|thumb|El Greco, Ringjallja e Krishtit, pikturuar për Santo Domingo el Antiguo i [[Provinca Toledo|Toledo]]s.|left|566x566px]]

Në [[Spanja|Spanjë]] ndryshimi ideologjik ishte shumë ekstrem si në vende të tjera; nuk u shkëput plotësisht me traditën mesjetae, për këtë flitet për një Rilindje spanjolle më origjinale dhe të larmishme se në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]]. Kështu, letërsia i pranon risitë italiane ([[Dante Alighieri]] dhe [[Françesko Petrarka]]), por nuk e braktisë poezinë e ''Cancionero'' dhe traditën e mëparshme. Për sa i përketë arteve plastike, Rilindja spanjolle përzieu elemente të marr nga [[Italia]] —nga e cila erdhën disa artistë, si Paolo de San Leocadio, [[Pietro Torrigiano]] ose Domenico Fancelli— me traditën vendore dhe me disa ndikime të tjera —Flamndra, për shembull, ishte shumë në modë në këtë periudhë për shkak të marrdhënieve intensive tregëtare dhe dinastike që e bashkonin këtë vend me [[Spanja|Spanjën]]—. Risitë rilindase erdhën në Spanjë në formë shumë të vonë: deri në dekadën e 1520 nuk hasen shembuj të stilit rilindas veçse si shembuj të shpërndarë dhe minoritarë. Në Spanjë nuk mbërriti plotësisht, pasi, jehona e Quattrocento-s italiane —vetëm nëpërmjet familjes Borja shfaqen artistë dhe vepra të kësaj epoke në zonën levantine—, gjë që përcaktoi që arti rilindas i Spanjës të shkëputej në mënyrë të menjëhershme nga [[Arti gotik]] për në artin e [[Manierizmi]]t.

Në fushën e arkitekturës, zakonisht dallohen tre periudha: platereske (nga shekulli XV deri në çerekun e parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]), Purizmi rilindas ose stili italianixhant (gjysma e parë e shekullit XVI) dhe stili herrerian (duke nisur që nga viti [[1559]] deri në shekullin pasues). Në të parën prej tyre, rilindja shfaqet në formë sipërfaqësore, në dekorimin e fasadave, ndërsa struktura e ndërtesave në shumicën e rasteve është gotikexhante. Karakteristike për periudhën platereske është një tip dekorimi i imët, i hollësishëm dhe i bollshëm, i ngjashëm me punimet e argjendarëve, nga rrjedh edhe emri (nga spanjishtja patero do të thotë argjendar). Bërthama e qenësishme e kësaj rryme qe në qytetin e [[Provinca Salamanca|Salamanca]]-s, Universiteti i të cilit dhe fasada e tij janë paradigmat të stilit. Arkitektët e shquar të kësaj rryme qenë Rodrigo Gil de Hontañón dhe Juan de Álava.

Purizmi përfaqëson një fazë më të përparuar të italianizimit të arkitekturës. Pallati i Karlit të V në Alhambra de [[Provinca Granada|Granada]], vepër e Pedro de Machuca-s, është një shembull i kësaj rryme. Qendra kryesore e këtij stili u vendos në [[Andalucía]], ku përveç pallatit të përmendur u dalluan bërthamat e Ubeda-s dhe Baeza-s si dhe arkitektë si Andrés de Vandelvira dhe Diego de Siloé.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 417-426&lt;/ref&gt;

[[File:El Monasterio de El Escorial.jpg|416x416px|thumb|Manastiri i El Escorial-it, Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], San Lorenzo de El Escorial.]]Dhe në fund u shfaq stili herrerian ose eskorialens, adaptim origjinal i [[Manierizmi]]t roman të karakterizuar nga nudot dhe gjigantizmi arkitektonik. Vepra themelore qe manastiri i El Escorial-it, i projektuar nga Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], pa dyshim vepra më ambicioze e Rilindjes hispanike. El Escoriali e tejkalon kufirin kronologjik të shekullit XVI duke arritur i vlerësuar në epokën baroke.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 455-456&lt;/ref&gt;

Në skulpturë, tradita gotike e mbajti hegjemoninë e saj përgjatë pjesës më të madhe të shekullit XVI. Jehonat e para të stilit të ri përputhen përgjithësisht me ardhjen e artistëve të huaj, si Felipe Vigarny dhe Domenico Fancelli, puna e të cilëve në shërbim të mbretërve katolik, duke skalitur varret e tyre ([[1517]]). Megjithatë, menjëherë dolën artistë vendorë që përvetësuan risitë italiane, duke ia përshtatur shijes hispanike, si Bartolomé Ordóñez dhe Damián Forment. Në një fazë më të maturuar të stilit dolën figura të mëdha, krijues të një manierizmi të veçantë që vendosi bazat e skulpturës së mëpasshme baroke: Juan de Juni dhe [[Alonso Berruguete]] qenë më të shquarit.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 427-434&lt;/ref&gt;

Piktura rilindase spanjolle është përcaktuar po ashtu nga vazhdimi i trashëgimisë gotike me mënyrat e reja të ardhura nga [[Italia]]. Kjo dikotomi vihet re te vepra e [[Pedro Berruguete]]-s, që kishte punuar në [[Urbino]] në shërbim të [[Federico da Montefeltro]], dhe Alejo Fernández. Më tej u shfaqën artistë që kishin përvetësuar risitë italiane bashkëkohëse, si Vicente Macip dhe i biri i tij Juan de Juanes —të ndikuar nga [[Raffaello Sanzio]]—, Luis de Morales, Juan Fernández de Navarrete dhe leonardeskët Fernando Yáñez de la Almedina dhe Hernando de los Llanos.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 435-442&lt;/ref&gt; Por figura madhore e Rilindjes spanjolle dhe një piktorët më origjinal të historisë, i përfshirë në stilin manierist, duke i tejkaluar kufizimet nëpërmjet krijimit të një universi stilistik të tijin: [[El Greco]].&lt;ref&gt;Fernando Checa: Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600, Cátedra, [[1983]], isbn=978-84-376-0404-6&lt;/ref&gt;

=== Vende të tjera ===
* [[Anglia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], pothuaj përgjatë gjithë shekullit XVI mbizotëroi [[stili Tudor]] me origjinë gotike, ndërsa risitë rilindase u përshtatën vetëm në disa elemente zbukuruese; kështu, për shembull, në varrin e [[Henriku VII|Henrikut të VII]] në abacinë e [[Westminster]]-it, të realizuar nga ana arkitektonike në stil të pastër gotik, u kontratua artisti italian [[Pietro Torrigiano]] për të realizuar dekorimin skulpturor.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 472&lt;/ref&gt; Shembuj të tjerë të stilit Tudor do të ishin pallatet e Sutton-it ([[1523]]), Nonsuch-it ([[1530]]) dhe [[Hampton Court]] ([[1514]]-[[1540]]).&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 60&lt;/ref&gt; Më tej u fut ndikimi i [[Andrea Palladio]]s, që u zhvillua veçanërisht në ndërtimin e pallateve.&lt;ref name=&quot;otros&quot; /&gt;
* [[Portugalia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], gotiku vazhdoi edhe në shekullin XVI në të ashtuquajturin stili manuelin. Në mes të shekullit u përvetësua ndikimi i arkitektëve italianë si Serlio dhe Palladio, siç vërehet në kishën e Nossa Senhora da Graça në Évora ([[1536]]) dhe në manastirin Kuvendi i Krishtit në [[Tomar]] ([[1554]]-[[1562]]), vepra të Diogo de Torralva.&lt;ref name=&quot;otros&quot; /&gt; Në këtë vend punoi edhe arkitekti italian Filippo Terzi, autor i kishës së São Vicente de Fora në [[Lisbona|Lisbonë]] ([[1582]]).&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 64&lt;/ref&gt;[[File:TomarConvent-Cloisters2.jpg|thumb|315x315px|Konventi i Krishtit të Tomar ([[Portugalia|Portugali]]), vepër e Diogo de Torralva-s (1554-1562).]]
* [[Austria]] dhe [[Bohemia]]: të bashkuara nga mbretërimi i [[Habsburgët|Habsburgëve]], këto vende u ndikuan nga mecenatizmi i perandorit [[Rudolfi II]], një koleksionist i madh që në oborrin e tij në [[Praga|Pragë]] mblodhi një larmi të madhe veprash dhe objektesh të të gjitha llojeve (stoli, minerale, ora, makina automate, instrumente shkencore), si një i apasionuar i madh i shkencës. Bleu kuadro të artistëve si [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], [[Ticiani]], Leone Leoni dhe [[Albrecht Dürer]], dhe ftoi artistë si [[Giuseppe Arcimboldo]], një piktor origjinal portretesh të konfeksionuar me elemente që i përkisnin natyrës së qetë.&lt;ref&gt;Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 120-127&lt;/ref&gt; Në Bohemi u ndërtuan pallate të ndryshme, si ai Komunal i [[Pilsen]]-it dhe i [[Schwarzenburg|Schwarzenberg]]-ut në [[Praga|Pragë]]; dhe kështjella, si ato të Litomyšl-it, Černý-t dhe Kostelec-it.&lt;ref&gt;AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 841&lt;/ref&gt;
* [[Zvicra]]: ndikimi italian u vëre veçanërisht në kantonin e [[Ticino]]-s, siç duket në katedralet e San Lorenzo-s së [[Lugano]]-s ([[1514]]) dhe San Françescos së [[Locarno]]-s ([[1528]]). Në pikturë u dallua vepra e [[Niklaus Manuel]]-it, megjithëse i lidhur me gotikun e vonë.&lt;ref&gt;AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3474&lt;/ref&gt;
* [[Hungaria]]: ky vend u ndikua nga mecenatizmi i mbretit [[Mátyás Hunyadi]] (i biri i [[Janosh Huniadi|Janosh Hunyadi]]&lt;nowiki/&gt;t), një i apasionuar i madh me artin italian, ndoshta i ndikuar nga e shoqja, Beatrice d'Aragona.&lt;ref&gt;Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 464&lt;/ref&gt; Monarku bleu vepra të shumta të artit italian dhe kontraktoi artistë dhe arkitektë italian për të rindërtuar dhe dekoruar pallatet e tij, si Benedetto da Maiano, Clemente Camicia dhe Giovanni Dalmata; miniaturisti Attavante degli Attavanti qe autori i ''Librit të Lutjeve të Mátyás Hunyadit'' dhe të ''Dorëshkrimit të Marciano Capella-s''; skulptori Andrea Ferracci realizoi altarin e ''Lajmërimit'' të Katedrales së [[Esztergom]]-it.&lt;ref&gt;AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 2003&lt;/ref&gt;
* [[Polonia]]: si në vendet e tjera, risitë rilindase erdhën nëpërmjet dorës së artistëve italianë që ardhur në vend, si arkitektët Franciscus Italus dhe Bartolomeo Berecci (Pallati mbretëror i [[Krakovi|Krakovës]]), Gian Maria Mosca (Pallati peshkopal i [[Krakovi|Krakovisë]]) dhe Giovanni Battista di Quadro (Pallati Bashkiak i [[Poznań]]-it); dhe skulptorët Santi Gucci (kishëza e Sigismund-it të katedrales së Wawel-it), Girolamo Canavesi (monumenti i Gorka-s, katedralia e Poznań-it) dhe [[Domenico Veneziano]] (monumenti sepulkral i Stefanit I Báthory, katedralia e Krakovës). Nga ana tjetër në pikturë vepruan kryesisht artistët gjermanë, si Hans Sues von Kulmbach, Louz von Kitzingen dhe Martin Koeber. U zhvillua mjaft [[Miniatura]], ku u dalluan ''Dorëshkrimi i Baltasar Behem-it'' dhe ''Libri i lutjeve'' të Sigismundit I të Polonisë.&lt;ref&gt;AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3032&lt;/ref&gt;
* [[Rusia]]: përgjatë kësaj epoke vazhdoi arkitektura tradicionale ruse me ndikim bizantin, por përthithi edhe disa ndikime të Rilindjes italiane nëpërmjet arkitektit bolonjez Aristotele Fioravanti, që në vitin 1475 udhëtoi në Rusi me ftesë nga [[Ivani III]], ku ndërtoi katedralen e Fjetjes së Hyjlindëses (Rusisht: Успенский Собор, ose Uspensky sobor) në [[Kremlini|Kremlin]] ([[1475]]-[[1479]]); një tjetër arkitekt italian, Aloisio Nuovo, u ngarkua të ndërtonte katedralen e Kryeengjëllit Mikel gjithashtu në Kremlin ([[1505]]-[[1508]]). Ndikimi italian vërehet po ashtu në katedralen e Shën Vasilit në [[Moska|Moskë]], vepër e Póstnik Yákovlev ([[1555]]-[[1560]]).&lt;ref&gt;AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3293&lt;/ref&gt;

== Arkitektura e Rilindjes ==
[[File:Montepulciano - Madonna di San Biagio.JPG|thumb|432px|Kisha e San Biagio-s, Montepulciano]]

Arkitektura rilindase u zhvillua në [[Firenca|Firence]], ku gjatë periudhës romanike, ishte mbajtur njëfarë vazhdimësie me format e qarta dhe të rregullta të arkitekturës klasike. Pika e kthesës, që shënon kalimin nga arkitektura gotike në atë rilindase, përputhet me realizimin e kupolës së Duomos së Firences, të projektuar nga [[Filippo Brunelleschi]] midis viteve [[1420]] dhe [[1436]].&lt;ref&gt;R. De Fusco, ''Mille anni d'architettura in Europa'', cit., fq. 158.&lt;/ref&gt; Megjithatë, vepra e parë plotësisht rilindase është [[Spedale degli Innocenti]]&lt;ref&gt;N. Pevsner, ''Storia dell'architettura europea'', [[Bari]] [[1998]], fq. 107.&lt;/ref&gt; e ndërtuar po nga Brunelleschi duke nisur që nga viti [[1419]]. Këtë e ndoqën bazilikat e San Lorenzo-s dhe Santo Spirito-s, [[Sagrestia Vecchia]] dhe [[Cappella dei Pazzi]], vepra në të cilat stili bruneleskian i dha udhë dekorimeve në [[pietra serena]] (lloj mermeri toskan) të vendosur në ndërtime të dala nga bashkimi i formave gjeometrike elementare (katrori dhe rrethi). Arti i Brunelleschi-t u frymëzua nga arkitektë të ndryshëm të shekullit, si [[Michelozzo]], [[Filarete]], [[Giuliano da Maiano]] dhe [[Giuliano da Sangallo]]; në veçanti, ky i fundit fiksoi parimet e artit fortifikues të quajtur ''fortifikimi modern'', themelues i të cilit konsiderohet së bashku me të vëllain Antonio da Sangallo i Vjetri dhe Francesco di Giorgio Martinin.

Disa vite pas fillimit të Brunelleschi-t u regjistrua aktiviteti i [[Leon Battista Alberti]]t, që në [[Firenca|Firence]] realizoi [[Palazzo Rucellai]]-n dhe façatën e [[Santa Maria Novella]]-s. Alberti, i ndikuar thellësisht nga arkitektura romake, punoi edhe në [[Rimini]] ([[Tempulli Malatestian]]) dhe [[Mantova]] (Kisha e San Sebastianos dhe [[Bazilika e Sant'Andreas]]). Një nxënës i tij, [[Bernardo Rossellino]], u mor me riprojektimin e qytezës së [[Pienza]]-s, një nga trasformimet e para arkitektonike dhe urbanistike të historisë së Rilindjes.&lt;ref&gt;P. Murray, ''Architettura del Rinascimento'', Martellago, Electa, [[2000]], fq. 36.&lt;/ref&gt;

[[Arkitektura]] rilindase mori një karakter të theksuar profan në krahasim me epokën e mëparshme. Lindi në një qytet ku [[Arkitektura gotike]] sapo kishte penetruar, në [[Firenca|Firence]]. Në fakt shumë nga veprat më të shquara qenë ndërtesa fetare.

Me shijen e re, kërkohej të sistemoheshin dhe rinovoheshin qytetet e vjetra mesjetare dhe duke përfshirë projektimin e planimetrive të reja të qyteteve. Kërkimi i «qytetit ideal», në kundërvënie me modelin kaotik dhe të çrregullt të Mesjetës, do të ishte shqetësimi konstant i artistëve dhe mecenatëve. Kësthtu, [[Papa Piu II|papa Piu i II]] sistemoi qytetin e tij të lindjes, [[Pienza]], duke e kthyer në një shembull autentik të [[Urbanizimi]]t të ri rilindas. Në këtë mënyrë, qytetet u kthyen në skena ideale të rinovimit artistik, duke iu kundërvënë konceptit mesjetar i cilin zonat rurale kishin një rol të paraqëlqyer falë monasticizmit. 
[[File:Villa Rotonda side(2).jpg|thumb|left|456px|Villa Almerico Capra e quajtur la Rotonda, [[Vicenca]]]]

Marrjen e elementeve të arkitekturës klasike, arkitektët rilindas e bënë në mënyrë selektive, kështu për shembull në vend të përdorjes [[Rendi dorik|rendit dorik]] klasikë u parapëlqye [[rendi toskan]]. Në të njëjtën mënyrë u krijuan format e reja, si kollona me shtylla parmakësh, rende të reja kapitelesh ose dekorime që frymëzoheshin nga antikiteti të adoptuara për përdorimin fetar të kishave. Kështu, Kupidot klasik që shoqëronin [[Venusi]]-n në paraqitjet greke dhe romake u kthyen në engjëj të vegjël të quajtur ''putto''.

Arkitektët përdorën proporcionet modulare dhe mbivendosjen e rendeve që shfaqen në ndërtesat romake; kupolat u përdorën shumë si elemente monumentale në kisha dhe ndërtesa publike. Duke nisur nga ky moment, arkitekti braktis karakterin e esnafeve dhe anonim që kishin mbajtur gjatë Mesjetës dhe u kthyen në intelektual, hetues. Shumë nga ata shkruan traktate dhe vepra spekullative me trashendencë të madhe, si në rastin e [[Leon Battista Alberti]]-t ose [[Sebastiano Serlio]]-s.[[Skeda:Santa Maria Novella.jpg|parapamje|Kisha e Santa Maria Novella, në Firence, me façatën e Leon Battista Albertit. Plani gjeometrik që propozoi Aberti në vizatim zbutej nga përdorimi i mermereve polikromë, spas traditës vendore|357x357px]]

Elementet konstruktiv më karakteristikë të stilit rilindas qenë:

* Strukturat: harku me pikë të mesme, kollonat, [[kupola]] gjysëmsferike, kubeja në fomë voze dhe çatia e sheshtë me kasetone.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 349&lt;/ref&gt; Të gjitha këto ishin përdorur në antikitet, veçanërisht nga arti romak dhe u rikuperuan tashmë duke u modifikuar. Rënia graduale e traditës së ndërtesave gotike dhe braktisja në masë të madhe e kubesë së kryqëzuar, harkut me majë, navatave me kollona dhe, mbi të gjitha, përshtypjes së kolosalizmit dhe shumanshmërisë së ndërtesave mesjetare. Tashmë mbizotëruan vlera si [[simetria]], qartësia strukturore, thjeshtësia dhe, mbi të gjitha përshtatja e hapësirës sipas përmasave të njeriut.
* Dekorimet: shtyllat, frontonet, [[portiku|portikët]], motivet heraldike, bunjatot, [[kubeja|kubetë]], groteskët, girlandat, motivet ''kandelierë'' dhe ''tondot'' apo medaljonet. Disa nga këto qenë përdorur nga gotiku, të tjera janë krijime origjinale dhe pjesa më e madhe frymëzoheshin nga modelet greko-romake. Për sa i përket dekorimit, Rilindja sugjeronte shmangien, austeritetin, rregullin. Vetëm në fund të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] nëpërmjet [[Manierizmi]]t, kjo tendencë do të prishej në favor të fantazisë dhe larmisë dekorative.

Ndërsa Rilindja e Lartë qe thelbësisht romane, falë veprave të [[Donato Bramante]]s, [[Raffaello]]-s dhe [[Michelangelo Buonarroti]]-t. Të parit i detyrohet mbi të gjitha projekti për rindërtimin e [[Bazilika e Shën Pjetrit në Vatikan|Bazilikës së Shën Pjetrit në Vatikan]], me një kryq grek të derivuar nga studimet e [[Leonardo da Vinçi]]t mbi ndërtesat me plan qendror, por që, nga ana e tij, kushtëzoi Antonio da Sangallo i Vjetri në konceptimin e kishës së San Biagio-s në [[Montepulciano]]. [[Raffaello]] qe aktiv në ndërtimin e disa pallateve dhe në projektin e [[Villa Madama]]-s. Ndërsa Michelangelo ndërhyri në projektin e bazilikës së Vatikanit duke sjellë ndryshime të rëndësishme, realizoi [[piazza del Campidoglio]]-n dhe të fundit [[Palazzo Farnese]]-n të nisur nga [[Antonio da Sangallo i Riu]].

Me etapa, mund të veçohen dy kohë të rëndësishme:
[[File:Petersdom von Engelsburg gesehen.jpg|thumb|488x488px|Bazilika e Shën Pjetrit, vepër e [[Donato Bramante]]s dhe [[Michelangelo Buonarroti]]-t, autor i vizatimit final që u zbatua në pjesën më të madhe; kupola u përfundua nga [[Giacomo della Porta]], ndërsa façata është vepër e [[Carlo Maderno]]-s, në epokën baroke. E konceptuar fillimisht sipas një plani qendror, variacionet në drejtim të veprës dhanë si rezultat një prototip të ri kishe, të ndjekur përgjatë [[Kundërreforma|Kundërreformës]].|left]]

* ''Quattrocento-ja'' e pati qendrën nevralgjike në [[Firenca|Firence]] dhe në [[Toskana|Toskanë]]. Thjeshtësia dhe qartësia strukturore e dekorative qe parimi themelor i arkitekturës së kësaj periudhe. Modelet klasike iu nënshtruan një procesi stilizimi dhe adoptimi përkundrejt tempullit kristian. U përdorën shpesh rendet klasike, me kollona dhe shtylla të mbështetura, kapitele (me parapëlqimin e rendit korintas, megjithëse duke zëvendësuar kaulikulet me figura fantastike ose kafshësh), kollona të lëmuara pa kanale dhe gati gjithëprania e harkut me pikë të mesme. U përdor gjithashtu kubeja vozë dhe kubeja aristike, si dhe çatitë prej druri me kasetone. Ajo që dallohet thelbësisht në arkitekturën e Quattrocento-s së Rilindjes së Lartë është dekorimi minucioz (''putti'', kurora lulesh ose frutash, groteske, etj.), kupolat me damarë, me disa elemente gotike (katedralia e Firences, e [[Filippo Brunelleschi]]-t) dhe fasadat simetrike të kateve të mbivendosur (pallati Medici−Riccardi, i Michelozzo-s) apo me bunjato (pallati Rucellai, i [[Bernardo Rossellino]]-t, projekti i Albertit, pallati Pitti). Në përgjithësi arkitektura e Katërqintës të jep përshtypjen e rregullit, thjeshtësisë, lehtësisë dhe simetrisë, me mbizotërimin e interioreve të ndërtesave të ndriçuara dhe tejdukshmëria. Arkitektët më të shquar të kësaj periudhe qenë Brunelleschi (Bazílika e San Lorenzo-s, [[1420]]; Bazílika e Santo Spirito-s, [[1436]]) dhe [[Leon Battista Alberti]] (Bazilika e San Andrea-s së Mantovës, [[1460]]); dhe vepra kryesore qe katedralja e [[Santa Maria del Fiore|Santa María del Fiore]]-s së Firences dhe kupola e saj e famshme, vepra të Brunelleschi-t.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 349-351&lt;/ref&gt; Për më tepër në [[Italia|Itali]] u dalluan: Katedralja e Pavias, e [[Giovanni Antonio Amadeo]]-s ([[1475]]); Kisha e Shën Zaharias së Venecias, e [[Mario Codussi]]-t ([[1470]]); dhe [[Castel Nuovo]] e [[Napoli]]t, e [[Francesco Laurana]]-s ([[1453]]).&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 352-353&lt;/ref&gt;[[File:Tempietto-1.jpg|thumb|Tempullthi i Bramantes në Romë, i konsideruar një nga shembujt më domethënës të Arkitekturës rilindase|336x336px]]
* ''Cinquecento-ja'' pati si qendër [[Roma|Romën]]: në [[1506]] [[Donato Bramante]] përfundoi projektin e tij të famshëm për Bazílikën e Shën Pjetrit në [[Vatikani|Vatikan]], që do të ishte ndërtesa model për pjesën tjetër të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]].&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 353&lt;/ref&gt; Në këtë etapë, ndërtesat priren më shumë drejt monumentalitetit dhe madhështisë. [[Michelangelo Buonarroti]] futi «rendin gjigand» në projektin e tij për Bazílikën e Vatikanit, që u shkëput nga koncepti «arkitektura e bazuar te njeriu».&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 355&lt;/ref&gt; Pallatet u zbukuruan me basorelieve të përpunuar (pallati Grimani i Venecias, [[1549]], vepër e [[Michele Sanmicheli]]-t) apo me skulptura të shumta (Biblioteka e Shën Markut, [[1537]]–[[1550]], Venecie, vepër e [[Jacopo Sansovino]]-s).

Rilindja e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] përmbyllet nga disa vepra të [[Andrea Palladio]]s, që e ndikuan gjerësisht arkitekturën evropiane (Palladianizmi dhe Neopalladianizmi): midis veprave të tij kujtohen [[Bazilika Palladiana]], [[Palazzo Chiericati]] dhe Villa Almerico Capra detta la Rotonda (midis të parave ndërtime profane të epokës moderne që pati si façatë pjesën ballore të një tempulli klasik)&lt;ref&gt;R. De Fusco, ''Mille anni d'architettura in Europa'', cit., fq. 235.&lt;/ref&gt;, në [[Vicenza]], si dhe bazilika e San Giorgio Maggiore-s dhe kisha e Redentore-s në [[Venecia]].
Në këtë kontekst u bë mbizotëruese ideja e pasurisë, monumentalitetit dhe luksit në ndërtime. Në mes të shekullit, manierizmi hyri edhe në arkitekturë, me ndërtesa çdo herë e më madhështore, të mbushura me dekorime dhe elemente që prireshin nga tërheqja e vëmendjes së publikut me origjinalitetin dhe ekstravagancën e tyre (palazzo Té, në [[Mantova]], i [[Giulio Romano]]s). Në këtë mënyrë, mund të veçojmë si në disiplinat e tjera artistike, dy periudha: «klasicizmi» i fillimit të shekullit, me autorë si Bramante, Michelangelo, Antonio da Sangallo i Vjetri, apo [[Jacopo Sansovino]];&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 354&lt;/ref&gt; dhe «manierizmi», që duke nisur nga viti [[1530]], me autorë kryesor [[Andrea Palladio]]n, [[Giorgio Vasari]]n, [[Giulio Romano]]n, [[Jacopo Vignola]]n dhe [[Vincenzo Scamozzi]]-n.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 356-358&lt;/ref&gt; Megjithatë shkëputja e manierizmit nuk qe shumë radikale, siç duket në veprat e Michelangelo-s ku shfaqen elemente që e paraprijnë.&lt;ref&gt;AA.VV.: Historia del Arte. Volumen 16: Alto Renacimiento I, [[Barcelona]], Salvat, [[2000]], isbn=84-345-0117-1&lt;/ref&gt;

== Piktura ==
[[File:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|thumb|496x496px|Lindja e Venusit, vepër e [[Sandro Botticelli]]-t, konservuar në Galleria degli Uffizi, Firence. Paganizmi u fut në artin rilindas si kundërvënie e botës hermetike dhe të mbyllur të mesjetës ku Zoti ishte fundi i gjithëçkaje. Qenia njerëzore në individualitetin dhe diversitetin e sajë do të ishte duke nisur që në këtë kohë objekti madhor i interesit të artistëve|majtas]]

Në pikturë, risitë e Rilindjes u futën në formë graduale por të pakthyeshme duke nisur që nga [[shekulli XV]]. Një pararendës i saj qe [[Giotto di Bondone]], piktor megjithëse brenda orbitës gotike, në pikturat e tijë zhvilloi koncepte si volumetria trepërmasore, prespektiva dhe natyralizmi, që i largonin veprat e tij nga mënyrat e ngurta të traditës bizantine dhe gotike duke i paraprirë Rilindjes piktorike.

Në [[Shekulli XV|Quattrocento]] u përvetësuan të gjitha këto risi si dhe u adoptua mentaliteti humanist dhe borgjez që u shtri në të gjitha qytetet e [[Italia|Italisë]]. Piktorët, megjithëse trajtonin tema fetare shumica e tyre, futën gjithashtu në veprat e tyre [[mitologjia|mitologjinë]], [[alegoria|alegorinë]] dhe [[portreti]]n, që u zhvillua në mënyrë të jashtëzakonshme duke nisur nga ky moment. Një kërkim konstant i piktorëve të kësaj epoke do të ishte [[Prespektiva]], objekt studimi dhe reflektimi për shumë artistë: bëhej fjalë për paraqitjen e hapësirës iluzore trepërmasore në një formë shkencore. Piktura e Katërqintës është në një epokë eksperimentimi; pikturat e braktisin ngadalë dhe në mënyrë progresive ngurtësinë gotike dhe i afroheshin gjithmonë e më shumë realitetit. U shfaq natyra e portretizuar në sfondet e kompozimeve dhe u futën nudot artistike të figurave.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 374&lt;/ref&gt;

Piktorët më të shquar të kësaj epoke qenë: në Firence, [[Fra Angelico]], [[Masaccio]], [[Benozzo Gozzoli]], [[Piero della Francesca]], [[Filippo Lippi]] dhe [[Paolo Uccello]]; në [[Umbria]], [[Pietro Perugino]]; në [[Padova]], [[Andrea Mantegna]]; dhe, në [[Venecia]], [[Giovanni Bellini]]. Por në krye të të gjithë këtyre u shqua [[Sandro Botticelli]], autor i alegorive, Madonave delikate dhe argumenteve mitologjike. Stili i tij i ëmbël, shumë i kujdesshëm ndaj bukurisë dhe ndjeshmërisë femërore si dhe mbizotërimi i pikturës vizatimore, karakterizauan shkollën fiorentine të pikturës dhe të gjithë këtë epokë.

Autor të tjerë të Katërqintës italiane ishin [[Andrea del Castagno]], [[Antonio Pollaiuolo]], [[Bernardo Pinturicchio]], [[Domenico Ghirlandaio]], [[Cima da Conegliano]], [[Luca Signorelli]], Cosimo Tura, Vincenzo Foppa, Alessio Baldovinetti, [[Vittore Carpaccio]] dhe, në jug të gadishullit, [[Antonello da Messina]].&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 375-384&lt;/ref&gt;[[File:Tizian - Porträt der Eleonora Gonzaga.jpg|thumb|347x347px|Portreti i Eleonora Gonzagas, nga [[Ticiani]], Galleria degli Uffizi, Firence]][[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] qe një etapë kulminante e pikturës rilindase dhe për këtë e konsideruar ndonjëherë edhe si «klasicizëm». Piktorët përvetësuan risitë dhe eksperimentet e katërqintës dhe i ngritën në maja të reja krijuese. Në këtë periudhë u shfaqën mjeshtrit e mëdhenjë, punimet e të cilëve do të shërbenin si modele të artistëve përgjatë gjithë shekujve. I pari nga këta qe [[Leonardo da Vinçi]], një nga gjenitë më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Qe shembulli më i përkryer i artistit shumëdisiplinësh, intelektual dhe i fiksuar me përsosmërinë, që e nxiti të linte shumë vepra të papërfunduara ose në projekt. Jo shumë prodhimtar në fushën piktorike, solli pa dyshim shumë risi që e futën në [[Historia e pikturës|historinë e pikturës]] për gjetjet e reja. Ndoshta prurja e tij kryesore qe futja e ''sfumatos'' apo dritëhijet, shkallëzime delikate të dritës që i japin pikturës së tij një natyralitet të madh, që ndihmon në krijimin e hapësirës. E studionte imtësisht kompozimin e veprave të tij, si te ''Darka e fundit'', ku figurat janë vendosur sipas një skeme gjeometrike. Në punimet e tij u përpoq të bashkonte përsosmërinë formale me disa doza misteri, të pranishme, për shembull, te e famshmja ''[[Mona Lisa|Gioconda]]'', ''Virgjëresha e shkëmbinjve'' apo ''Shën Gjon Pagëzori''.&lt;ref&gt;E. De Diego: Leonardo da Vinci, [[Madridi|Madrid]], Historia 16, [[1996]]&lt;/ref&gt;

[[Michelangelo Buonarroti]] është, në mënyrë kronologjike, figura e dytë e madhe. Thelbësisht skulptor, iu dedikua pikturës në mënyrë sporadike, me kërkesën e disa admiruesve të veprës së tij, mbi të gjitha [[Papa Juli II|papa Giulio II]]. Afresket e [[Cappella Sistina]] tregojnë botën e brendshme të munduar të këtij artisti, të populluar me figura monumentale, solide dhe trepërmasore siç ishin skulpturat dhe me paraqitje sugjestionuese fizike. Në veprat e tij i dha shumë rëndësi nudos, edhe kur gati në tërësi u realizuan për të dekoruar kishat.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 390-391&lt;/ref&gt;

[[Raffaello Sanzio]] kompleton triadën e gjenive të klasicizmit. Stili i tij pati një sukses të jashtëzakonshëm dhe u kthye në modë midis të fuqishmëve. Piktura e Raffaello-s prirej nga ''hijshmëria'', ose bukuria e ekuilibruar dhe e qetë. ''Madonat'' e tij përvetësuan risitë e Leonardos që do ti referoheshin kompozimit dhe dritëhijeve, duke i shtuar një ëmbëlsi karakteristike. E paraprirë qartësisht nga piktura manieriste në veprat e tij të fundit, stilin e shqetësuar dhe dramatik të të cilave do ta kopjonin dhe përhapnin dishepujt e tij.&lt;ref&gt;Bruno Santi: Rafael, Scala/Riverside, [[Milano]], [[1991]]&lt;/ref&gt;

[[File:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with St Anne C2RMF retouched.jpg|thumb|left|432x432px|Virgjëresha, Jezusi fëmijë dhe Sant'Ana, nga Leonardo da Vinci, [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].]]Me shfaqjen e këtyre tre mjeshtrave të mëdhenjë, artistët bashkëkohës mendonin se arti ka arritur kulmin e tij —koncept i pohuar në veprën e [[Giorgio Vasari]]t ''Jetët''—&lt;ref&gt;Giorgio Vasari: Las vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos, [[Madridi|Madrid]], Cátedra, [[2011]]&lt;/ref&gt; dhe u përpoqën ti përvetësonin këto arritje, nga një anë dhe në kërkimin e një stili të vetin dhe origjinal si formë tejkalimi. Të dyja këto, së bashku me mjedisin pesimist që qarkullonte në Krishtërimin e dhjetëveçarit [[1520]] (plaçkitja e Romës, Reforma protestante, dhe luftërat), bëri të lindëte me forcë duke nisur nga vitet [[1530]] një rrymë e re, [[Manierizmi]]. Do të kërkohej, duke nisur nga ky moment ekstravagantia, e çuditshmja, e ekzagjeruara dhe irealia. Kësaj rryme piktorike i përkisnin [[Jacopo Pontormo]], [[Bronzino]], [[Parmigianino]], [[Rosso Fiorentino]] dhe [[Francesco Salviati]]. Autorë të tjerë i përvetësuan risitë manieriste por duke ndjekur një linjë më përsonale dhe klasiciste. Midis këtyre mund të permendim [[Sebastiano del Piombo]]n, [[Correggio|Antonio Allegri da Correggio-n]], [[Andrea del Sarto]]-n dhe [[Federico Barocci]]-n.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 392-394&lt;/ref&gt;

Midis shkollave të ndryshme që lindën në [[Italia|Italinë]] e Cinquecento-s, ajo e [[Venecia]]s do të paraqiste karakteristika të veçanta. Duke qenë se fiorentinia e vendoste theksin te ''vizatimi'', dmth. te kompozimi dhe linja, piktorët venecianë u përqëndruan te ngjyra. Karakteristikat e veçanta të shtetit venecian mund ta shpjegojë disi këtë veçanti, duke qenë se bëhej fjalë për një shoqëri elitare, dashuruese e luksit dhe shumë e lidhur me Lindjen. Shkolla veneciane e pasqyronte këtë nëpërmjet një pikture të rafinuar, hedoniste, më pak intelektuale dhe më shumë vitale, shumë dekorative dhe koloriste. Pararendësit e shkollës veneciane të Cinquecento-s qe [[Giovanni Bellini]] dhe, mbi të gjitha, [[Giorgione da Castelfranco]], piktor alegorish, peizazhesh dhe skenash fetare, melankolike dhe misterioze. Stil ndaj të cilit do të ishte borxhlli [[Ticiani]], piktori më i madh i kësaj shkolle, portretizues i shkëlqyer, ndoshta më i kërkuari i kohës së tij; autor i kompozimeve fetare komplekse dhe realiste, të mbushura me jetë dhe ngjyra. Në etapën e fudit të jetës së tij i shmagte konturnet e figurave, duke i kthyer kuadrot e tij në ndjesi të pastra drite dhe ngjyre, pararendëse të [[impresionizmi]]t.&lt;ref&gt;AA.VV.: Tiziano, Electa Artbook, [[1998]]&lt;/ref&gt; [[Tintoretto]], [[Paolo Veronese]] dhe [[Palma il Vecchio]] vazhduan këtë shkollë duke drejtuar nga manierizmi dhe duke paraprirë në njëfarë mënyre pikturën baroke.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 394-397&lt;/ref&gt;

==Miniatura e Rilindjes==
[[File:Clovio magi.jpg|thumb|442x442px|Adhurimi i magëve. Faqe e dyfishtë e ''Librit te orëve te kardinalit Farnèse'', 1537-1546, Pierpont Morgan Library, M.69 (fletat 38v–39)]]
'''Miniatura e Rilindjes''' përkufizon prodhimtarinë e dorëshkrimeve të ilustruara në fundin e shekullit XV dhe atë [[Shekulli XVI|XVI]] në [[Evropa perëndimore|Evropën perëndimore]], të ndikuar nga teknikat e paraqitjes dhe motivet e pikturës së [[Rilindja|Rilindjes]]. Deri në shpikjen e makinës së shkrimit, piktura nëpër libra nuk u zhduk brutalisht dhe vazhdoi në disa botime luksi, që shihen në disa vepra të shtypura. Miniaturistët e kohës përdorën teknikat e paraqitjes në [[prespektiva|prespektivë]] sipas temave ikonografike të asaj periudhe. Të gjendura në vepra luksi, këto prodhime u reduktuan gjatë gjysmës së dytë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] me konkurrencën gjithmonë e më të madhe të [[gravura|gravurës]].

=== Karakteristikat ===
==== Dorëshkrimi dhe dekorimet e reja ====
Një dorëshkrim i ri botohej për eruditët humanistë të fillimit të shekullit XV. Ai frymëzohej nga dorëshkrimet romanike të [[Shekulli XI|shekullit XI]] dhe [[Shekulli XII|XII]], që nga ana e tyre ishin frymëzuar nga dorëshkrimet karolinge të [[Shekulli IX|shekullit IX]]. Dorëshkrimi i parë i shkruar me këtë stil me gjasa është një dorëshkrim i veprave të [[Katuli]]t, nga [[Poggio Bracciolini]] rreth viteve [[1400]]-[[1402]] në [[Firenca|Firence]] ([[Biblioteca Marciana]], Lat. XII, 80)&lt;ref&gt;Alexander, fq. 13-15&lt;/ref&gt;.

Në të njëjtën kohë, u krijuan dekorime të reja të inicialeve. Ato qenë gjithashtu të frymëzuara nga dorëshkrimet karolinge, të quajtura ''ilustrime të bardha'' (''bianchi girari'' në [[gjuha italiane|italisht]]). Këto iniciale janë gjithashtu të frymëzuara nga dorëshkrimet italiane të shekujve [[Shekulli XI|XI]]-[[Shekulli XII|XII]], nga ana e tyre të frymëzuara nga dorëshkrimet karolinge. Kompozimet me dekorime të bardha, dekorime nyjesh të sheshta, tërfilore, palmëzore, vendoseshin përgjithësisht në një sfond të kuq, blu, të verdhë apo të gjelbër. Këto iniciale i gjejmë gjithashtu për herë të parë në të njëjtin dorëshkrim të Poggio Bracciolini-t. Këto dekorime janë rimarë në vazhdim për dekorimin e bordurave të faqeve, me ''putti'', portrete, me kafshë ose bimë të tjera gjithmonë e më natyrale. Këto tipe dekorimi janë karakteristike të Rilindjes italiane të [[Shekulli XV|shekullit XV]]. Ky tip dekorimi gati do të braktisej në [[Italia|Itali]] në fund të këtij shekulli&lt;ref&gt;Alexander, fq. 13-16&lt;/ref&gt;.

==== Burimet e frymëzimit ====
[[File:Messale 558, vergine protettrice dei domenicani.jpg|thumb|428x428px|Inicialet e Mesharit 558 të konventit të Shën Markut, atribuar punishtes së [[Fra Angelico]]-s|majtas]]
Përgjatë shekullit XV në Itali, në fund të këtij shekulli dhe në fillim të atij pasues në vendet e tjera, miniatura është një art më novator, ndjekëse e evoluimeve të perceptuara në artet e tjera si piktura në dru, afresku dhe skulptura. Si këto të fundit, ajo adopton pak nga pak inovacione si përdorimi i prespektivës dhe pikën e fugës (ikjes në paraqitjen prospektike) si dhe kërkimin e realizmit anatomik dhe veçanërisht të nudove. Së fundmi, ndikimi i arkitekturës cçoi në realizimin e ballinave të mëdha apo dekoreve anësore të përbëra nga kollonada dhe fronotone klasike. Ndërkohë që disa artistë vazhduan në stilin e gotikut ndërkombëtar deri në fund të jetës së tyre, si [[Lorenzo Monaco]], të tjerët adoptuan këto risi edhe në miniaturë ashtu si në format e tjera të artit që praktikoheshin po gjatë kësaj kohe. Bëhet fjalë për rastet e [[Pisanello]]-s, [[Fra Angelico]]-s, Marco Zoppo-s, Giovanni di Paolo-s si dhe Girolamo de'Corradi&lt;ref&gt;Alexander, fq. 17 dhe 23&lt;/ref&gt;.

==== Mjete dhe teknika të reja ====
Me zhvillimin e vizatimit përgjatë shekullit XV, miniaturat e vizatuara me laps konkurruan pak nga pak miniaturat me ngjyra. Me zhvillimin e përdorimit të letrës, u botuan dhe dekoruan gjithmonë e më shumë dorëshkrime në këtë material, pa e zëvendësuar plotësisht pergamenën&lt;ref name=&quot;ArtduMs45&quot;&gt;''L'Art du manuscrit de la Renaissance en France'', fq. 4-5&lt;/ref&gt;.

==== Llojet e punimeve ====
Prodhimet e kufizuara në një klientelë gjithmonë e më shumë në një klientelë luksi, i detyronte punimet e miniaturës që të diferencoheshin nga konkurrenca e shtypshkrimit.

Punimet e reja janë të gjitha dekorime anësore: [[humanizmi]] i periudhës nxiti kërkesën për ripërtëritjen e teksteve të mbijetuara nga antikiteti greko-romak. Një sasi e konsiderueshme dorëshkrimesh të [[Virgjili]]t, [[Svetoni]]t dhe [[Ciceroni]]t u dekoruan. Tekstet e [[Homeri]]t apo [[Aristoteli]]t në shkrimin origjinal grekë u rikopjuan dhe dekoruan&lt;ref&gt;Alexander, fq. 9-10&lt;/ref&gt;.

Librat e orëve, libra të shquar të fundit të periudhës gotike, vazhduan të realizohen tashmë të shtypur në forma të standardizuara, të përdorur shpesh në [[Roma|Romë]]. Disa miniaturistë qenë në të njëjtën kohë edhe shtypës, si [[Jean Pichore]], prodhues në masë të punimeve fetare të shtypura në vazhdimësi për të furnizuar një klientelë aristokratike të dorëshkrimeve luksoze. Disa koleksionues kërkonin vazhdimisht dorëshkrime të jashtëzakonshme. Libri i orëve të kardinalit Farnèse të miniaturuar nga [[Giulio Clovio]] në [[Italia|Itali]] midis viteve [[1537]] dhe [[1546]], apo ''Heures d'Anne de Montmorency'' (rreth [[1550]]) në [[Franca|Francë]] janë dëshmi të kësaj prodhimtarie&lt;ref name=&quot;ArtduMs45&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Taschen3738&quot;&gt;Walther Ingo dhe Wolf Norbert: Chefs-d'œuvre de l'enluminure, Taschen, [[Këln]], [[2005]], isbn=382285963X, fq. 37-38&lt;/ref&gt;.

Një pjesë e punimeve të kësaj epoke janë kompozuar tërësisht me ilustrime, pa u përfshirë në atë përdorim preçiz që ishte paracaktuar zakonisht. Një shembull i tillë është ''Histoire d'amour sans paroles'' aktualisht i konservuar në musée Condé&lt;ref name=&quot;ArtduMs45&quot;/&gt;.

===Miniatura në shekullin XV===
[[File:Maestro di Boucicaut, Demandes à Charles VI, Pierre Salomon in conversazione con il re Carlo VI (Ms. Français 165, f. 4), Biblioteca di Ginevra.jpg|thumb|369px|Demandes à Charles VI, f. 4: ''Pierre Salomon në bisedë me mbretin Karli i VI'']]
Mes shekujve [[Shekulli XIV|XIV]] dhe [[Shekulli XV|XV]], falë transformimeve socio-kulturore dhe përhapjes së mësimit për të lexuar, prodhimi i dorëshkrimeve njohu një përhapje të paparë më parë. Përveç librave fetarë, që arritën maja zbukurimi të paarritura më parë, u përhapën librat shkencorë dhe dije përhapës (në [[mjeksia|mjeksi]], [[botanika|botanikë,]] [[gjeometria|gjeometri]]), narrative, poetik (si ''I Trionfi'' i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]]), udhëtimesh si dhe klasikët. Një tip i ri librash përkushtimor, librat e orëve, lindën për përdorimin vetiak, që përmbanin ilustrime në miniaturë mjaft fine. Dekorimi i këtyre libërthave u shkëput nga lidhjet konvencionale që karakteri fetar i librave kishte imponuar më parë. Përdorimi për të cilin ishin paracaktuar ishte më i larmishëm, me një zhvlerësim të dukshëm në cilësi dhe çmim. Ndonjëherë ishin vetë zotëruesit të ilustronin ekzemplaret e tyre. Prodhimtaria më e vogël akoma nuk ishte studiuar dhe katagoluar në mënyrë të mjaftueshme, prandaj studimet e sotme propozojnë pothuajse në të gjitha rastet dorëshkrimet e luksit&lt;ref name=&quot;D22&quot;&gt;De Vecchi-Cerchiari, Vol. 2, cit., fq. 22.&lt;/ref&gt;.

Çdo tip teksti i përkiste një tip i ndryshëm faqëzimi:: erbarët apo bestiarët kishin ilustrime në faqe të plotë, për kapur aspektin që nuk tejçohej dot nëpërmjet pjesës së shkruar; romanet kalorsiake ndiqnin një narracion të vazhdueshëm dhe analitik; shkrimet simbolike kishin ilustrime alegorike; tekstet juridike pasuroheshin nga shpjegimet e figurave. Ishin të shumta botimet e ilustruara të veprave letrare, që nga ''[[Komedia Hyjnore]]'' te ''[[Dekameroni]]'' dhe vepra të tjera më pak të rëndësishme&lt;ref name=&quot;D22&quot;/&gt;.

Disa karaktere deri atëherë specifike të miniaturës (shija ornamentale, dy përmasoriteti, njëtrajtshmëria e fletës) u tejkaluan shpejt duke favorizuar një zhvillim paralel me pikturën e njëkohëshme, madje shpesh duke i paraprirë disa ndryshime, si në rastin e hapësirës në miniaturën franceze dhe flamande para Rilindjes së Flandrës&lt;ref name=&quot;D22&quot;/&gt;.

Këto dy vende prodhimi i miniuar prirej të shfaqte lirshmëri të madhe kopozitive: faqja dukej e shpartalluar nga ndërtimet hapësinore më të guximshme (''Libri i orëve i Marias së Borgonjës''), ilustrimet bëheshin dritare të hapura në një skenë (''Demandes à Charles VI'' i Mjeshtrit të Boucicaut) dhe peizazhet arrinin një thellësi të paparë ndonjëherë (''Très riches heures du Duc de Berry'' i [[Vëllezërit Limbourg]])&lt;ref&gt;De Vecchi-Cerchiari, Vol. 2, cit., fq. 14-15.&lt;/ref&gt;.

Skenat e natyrës të çerekut të dytë të shekullit u bënë më të vendosura, megjithëse paraqesin gabime në prespektivë. Duhej pritur një tjetër gjeneratë artistësh për të gjetur vlerësimin e horizontit dhe të efekteve atmosferike.

Miniaturat franceze dhe flamande deri në atë periudhë kishin patur një evoluim paralel, por pas mesit të shekullit karakteristikat kombëtare u bënë më të theksuara dhe të dallueshme. Cilësia e veprave franceze filloi të përkeqësohet, megjithëse ekzistojnë shembuj me cilësi shumë të lartë. Paraqitja e trupave u bë më e mangët dhe pikturimi më i ngurtë, pa thellësi që përkundrazi artisti kërkonte ta realizonte nëpërmjet një hijëzimi të bollshëm në [[ari|ar]].

Miniatura flamande arriti kulmin afër fundit të shekullit XV. Veprat arritën një brishtësi të skajshme dhe thellësi ngjyrash, si dhe saktësinë në rritje të detajeve, të rrudhosjeve të rrobave dhe të shprehjeve të fytyrës: modeli i fytyrës së [[Meria|Shën Mërisë]] me ballin e lartë është tipik. Në miniaturat më të mira holandeze të kësaj periudhe stili praqet një butësi shumë të madhe si dhe ngjyra të ndezura. Këto nivele të larta nuk u shterën me mbarimin e shekullit, por vazhduan akoma për disa dekada.

Në realizimet monokromatike&lt;ref&gt;në terminologjinë artistike përdoret termi grisaille nga [[gjuha frënge|frëngjishtja]], që rrjedh nga fjala gris = gri, që nënkupton përdorimin e nuancave të ndryshme të grisë. Teknika, e përshtatur që nga [[Shekulli XII|shekulli i XII]] nga cistercensët për vetratat e abacive të tyre, sipas udhëzimeve të shën Bernardit që ndalonte teprimet kromatike, është përdorur edhe te zmaltet dhe pikturat e murit, në tablo etj. {{cito web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/grisaille/|title=fjala grisaille në kategorinë e Arteve Vizive të Enciklopedisë Treccani|accessdate=4 prill 2016}}&lt;/ref&gt; mungesa e ngjyrave nxiste një angazhim më të madh në saktësinë e detajeve. Kjo është e dukshme në miniaturat e prejardhura nga Flandra veriore, veçanërisht për pëlhurat e vizatuara me kënde të dukshme, që të japin idenë e një gravure në dru.

Me ardhjen e [[Shekulli XV|shekullit XV]], nën ndikimin e [[Rilindja|Rilindjes]], miniatura italiane mori një shtytje artistike që e riktheu në kontinent në konkurim me atë holandeze. Përdorimi i pigmenteve më intensivë u lejoi miniaturistëve të realizonin sipërfaqe të forta dhe të lëmuara por duke ruajtur qartësinë e kontureve, e gjitha pa humbur thellësinë dhe larminë e ngjyrave tipike të shkollës flamande.

Stili italian mori udhë edhe në Provensë në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] dhe [[Shekulli XV|shekullin XV]]. Ndikoi rrymat artistike të [[Franca|Francës]] veriore nga e cila pastaj u ndikua edhe vetë. Edhe në dorëshkrimet e [[Gjermania|Gjermanisë]] jugore u vërenë të tilla ndikime.

Në vitet e para të [[Shekulli XV|shekullit XV]], në [[Anglia|Angli]], u krijuan vepra me cilësi të shkëlqyer, po teknika e përdorur ishte akoma e lidhur me traditat mesjetare. Arti vendor arriti pikën e tij kulmore afër gjysmës së shekullit, pikërisht kur një vlerësim i ri për natyrën po modifikonte traditat e vjetra kontinentale mbi paraqitjen e peizazheve dhe miniaturat u shndërruan në piktura moderne. Miniaturat e prodhuara në [[Anglia|Angli]] pas kësaj kohe qenë vepra të artistëve të huaj ose anglezë që kopjonin stilin. Situata gjatë Luftës së Dy Trendafilave e justifikon mjaftueshëm braktisjen e këtij arti.

=== Qendrat e prodhimit ===
==== Italia ====
Diversiteti i qendrave artistike të miniaturës italiane të Rilindjes u krijuan nga sipas fragmentimit politik. Në kohën që në [[Lombardia|Lombardi]], tradita e miniaturës gotike do të vazhdonte për një kohë të gjatë, si rasti i Mjeshtrit të Vitae Imperatorum, që punoi kryesisht në [[Padova]] ku stili i ri u shfaq dhe lulëzoi në fillim. Në këtë bazë një grup «arkeologësh»  humanistë u interesuan në mënyrë të veçantë për dorëshkrimet antike, që në vitet [[1430]]. Ata u frymëzuan nga motivet antike për të krijuar dekorime të reja, që ngjyrosën me të purpurtë pergamenat dhe që krijuan ballina në formën e monumenteve klasike. Midis artistëve që mereshin me rinovimin e këtij arti, gjendeshin kaligrafët Felice Feliciano dhe Bartolomeo Sanvito, po ashtu edhe [[Andrea Mantegna]] vetë&lt;ref&gt;Alexander, fq. 18-23&lt;/ref&gt;.

Megjithëse asnjë dorëshkrim aktualisht në zotërim nuk i është atribuar Mantenjës vetë, ai ndikoi disa nga miniaturistët e pjesës tjetër të Italisë. Ai ndikon në mënyrë të konsiderueshme vëllezërit Leonardo dhe [[Giovanni Bellini]] kunetërit e tij në [[Venecia|Venecie]], si dhe Girolamo de'Corradi-n që punoi në [[Mantova]] dhe [[Siena]], ku dekoroi disa libra të orëve të katedrales dhe në fund në [[Firenca|Firence]]. Qëndra të tjera të prodhimtarisë gjendeshin në [[Ferrara]], ku familja d'Este kërkonte punime të shumta si Bibla e Borso d'Este (e quajtur edhe Breviario d'Ercole), dhe në [[Urbino]], ku [[Federico da Montefeltro]] pasuronte bibliotekën për shembull me një Bibël apo një ekzemplar të [[Komedia Hyjnore|Komedisë Hyjnore]]&lt;ref&gt;Alexander, fq. 24-29&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:Girolamo Da Cremona - Page of a choirbook - WGA09516.jpg|''Corali'' të Girolamo de'Corradi, Sienë.
File:Bibba di borso d'este 01.jpg|Bibla e Borso d'Este, Ferrara
File:Inferno, Canto I - Divina Commedia de Federigo da Montefeltro - BAVaticana UrbLat365.jpg|Ekzemplari i Federico da Montefeltro i Komedisë Hyjnore të Dantes, Urbino.
File:Bibbia di Federico da Montefeltro - BAV Urb.Lat.1&amp;2 - Exodus f27r.jpg|Bibla e Federico da Montefeltro, Firence.
&lt;/gallery&gt;

==== Vendet e Ulta ====
Me zhdukjen e oborrit të dukatit të Bourgogne-s, miniaturistë duhej që të ndryshonin klientelën ashtu si dhe stilin. Ashtu si në [[Italia|Itali]], ata u lidhën me një paraqitje të personazheve, peizazheve si dhe dekorimeve anësore shumë më natyrore, me një florë iluzionistike. Ata futën edhe modën e re të paraqitjes, në formën e diptikëve, ose triptikëve, ashtu si arti i portretizimit që u importua nga piktura në tablo me paraqitjen në këmbë ose në gjysëm trupi. MiniaturistIet flamandë, të vendosur kryesisht por jo vetëm në [[Gent]] dhe [[Bryzh]], u specializuan në realizimin e punimeve liturgjike vetjake si libri i orëve ose librat e lutjeve të ilustruar në mënyrë luksoze të paracaktuar për një klientelë aristokratike të shpërndarë në të gjithë Evropën. Kërkesat vinin nga oborret e [[Spanja|Spanjës]], [[Portugalia|Portugalisë]] ose [[Italia|Italisë]]&lt;ref&gt;''Illuminating the Renaissance'', kryesisht fq.4-9&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
File:15th-century unknown painters - Grimani Breviary - Mystical Attributes of the Virgin - WGA15788.jpg|Miniaturë, ''Libri i lutjeve Grimani'' atribuar Simon Bening-ut.
File:BIC 297r.jpg|Miniaturë, ''Libri i lutjeve të Isabella-s'' atribuar [[Gerard David]].
File:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - The Annunciation - Google Art Project.jpg|Miniaturë, ''Heures de Spinola'' atribuar Gerard Horenbout.
&lt;/gallery&gt;

==== Franca ====
Gjatë gjysmës së parë të [[Shekulli XV|shekullit XV]], miniaturistët francezë shfaqën ndjeshmëri ndaj ndikimit të primitivëve flamandë, duke përshtatur vizatime dhe modelet, ashtu si dhe nëpërmjet ardhjes së artistëve flamandë, veçanërisht në [[Parisi|Paris]] si André d'Ypres. Ky ndikim dallohet për një kërkim më të madh të realizmit, për përdorimin e prespektivës për peizazhet dhe në paraqitjen e personazheve. Për të parë ndikimin e Rilindjes italiane në mbretërinë franceze duhej të pritej gjysma e dytë e shekullit. Ai filloi fillimisht në mënyrë të përpiktë, nga disa individë që duhet të kishin rastin të vizitonin Italinë, mes të cilëve [[Jean Fouquet]], i vendosur në [[Tours]] ose [[Barthélemy d'Eyck]] në oborrin e [[René d'Anjou]]. Piktorë të tjerë inovatorë u vendosën në [[Provence]], mes të cilëve Enguerrand Quarton, që bashkëpunoi me mjeshtrin e René d'Anjou. Ndikimi italian u bë i përgjithshëm me gjeneratën pasuese: [[Jean Bourdichon]] dhe Jean Poyet në Tours, Jean Perréal në [[Lion]] dhe [[Jean Hey]] në oborrin Borbon. Këta piktorë, ndonjëherë miniaturistë dhe piktorë, përshtatën në miniaturë risitë e pikturës: në një faqe të plotë, ata paraqisnin personazhe në gjysëm trupi dhe rimorën elemente të arkitekturës së frymëzuar nga lashtësia. Ata u frymëzuan edhe nga shkolla gento-bryzhiane duke paraqitur dekorime floreale&lt;ref&gt;Avril François dhe Reynaud Nicole: Les manuscrits à peintures en France, 1440-1520, BNF/Flammarion, [[1993]], fq. 439, isbn=978-2080121769&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
La_Crucifixion.jpg|Kryqëzimi i Livre d'heures d'Étienne Chevalier, [[Jean Fouquet]].
Aragon-f106-Annonciation.jpg|Lajmërimi i ''Heures de Frédéric d'Aragon'', [[Jean Bourdichon]].
Louis XII en prière - enluminure - 1494 - page entière.jpg|Luigji i XII në lutje, Jean Perréal.
Jean Poyer - Hours of Henry VIII - Google Art Project.jpg|Lajmërimi i ''Livre d'heures d'Henri VIII'' nga Jean Poyet.
&lt;/gallery&gt;

====Miniatura evropiane pas shekullit XVI====
[[File:Mariegola della confraternita dei santi antonio abate, faustino e giovita.jpg|thumb|369px|Një shembull i miniaturës së vonë: ''Mariegola di Collio'', e datuar në vitin 1523, ku ndërveprimet e thella tashmë të vendosura midis pikturës dhe miniaturës janë të dukshme&lt;ref&gt;Bonfadini, fq. 111&lt;/ref&gt;.]]
Me hyrjen dhe përhapjen e shtypshkrimit miniatura vazhdoi edhe për një kohë relativisht të gjatë të ishte e pranishme edhe pse filloi ta humbaste gradualisht rëndësinë pikërisht për shkak të rritjes së pranisë dhe disponibilitetit të librave.
Në një kohë të parë libri i ri i shtypur u &quot;mimetizua&quot;: në një shoqëri shumë tradicionale si ajo evropiane e fillimit të epokës moderne stampuesit kërkuan ti paraqisnin prodhimet e tyre si dorëshkrime më shumë se sa si rezultat të një teknologjie të re. Kështu nuk është e rrallë të gjesh në shtypshkrime gërma apo faqe të tëra të miniaturuara sipas stilit artistik atëherë në modë.

Me kalimin e kohës megjithatë miniatura mori, edhe fizikisht, një pamje gjithëmonë e më anësore dhe duket se largohet nga faqet për tu vendosur në pjesë të tjera të librit, për shembull në cepa, duke humbur kështu karakteristikën e saj të zbukurimit të tekstit për tu bërë zbukuruese e librit.
Arsyeja e këtij procesi qëndron gati me siguri në koston shtesë të dekorimit që ndikonte gjithmonë e më shumë në çmimin e librit duke shkaktuar reduktimin e numrit të miniaturave.

Në çdo rast zakoni për zbukurimin me imazhe anët e tekstit nuk u zhduk kurr plotësisht mbi të gjitha në nivelet e porositësve më të pasur që mund të përballonte pregatitjen e kopjeve më luksoze.

Në fushën dokumentare, dmth. jo më në atë librare, miniatura gjeti vend si element luksi për të treguar rëndësinë e një dokumenti të lëshuar dhe prestigjin e atutoritetit lëshues. Në këtë mënyrë nuk janë të rralla rastet e miniaturave në dokumente deri në [[Shekulli XX|shekullin XX]].

== Artet grafike dhe dekorative ==
Artet industriale morën një zhvillim të madh për shkak të shijes për luksin e klasave të reja të pasjura: u zhvillua [[ebanisteria]], mbi të gjitha në [[Italia|Itali]] dhe [[Gjermania|Gjermani]], ku u shqua teknika e intarsit, zbukurime në dru të me tone të ndryshme për të krijuar efekte lineare apo një lloj imazhi. Tapiceria u shqua në Flandër, me vepra të bazuara në skica të krijuara nga piktorë si Bernard van Orley. [[Qeramika]] u punua në [[Italia|Itali]] me bojëra qelqi, duke arritur tone të ndritshme. Qelqi u zhvillua shumë në [[Venecia|Venecie]] (Murano), të dekoruar ndonjëherë me fije ose filamente qelqore të ngjyrosura. [[Argjendaria]] u kultivua nga skulptorë si [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Benvenuto Cellini]], me punime me virtuozitet dhe cilësi të madhe, duke u shquar veçanërisht [[zmalti|zmaltet]] dhe [[kameo]]t.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 406-409&lt;/ref&gt;

Në këtë periudhë u zhvilluan shumë [[artet grafike]], veçanërisht falë shpikjes së makinës së shkrimit, duke përsosur shumicën e teknikave të gravurës: [[Kalkografia]] ([[akuaforte]], [[akuatinta]], [[intaljo]], [[mexotinta]] apo [[puntaseka]]), [[linografia]], [[ksilografia]], etj. Në [[Italia|Itali]] u zhvillua gravura në metal, e praktikuar veçanërisht nga argjendarët fiorentinë përgjatë shekujve të XV dhe XVI, ndërsa në shek. e XVI u përsos akuaforte falë veprës së [[Parmigianino]]-s. Në [[Gjermania|Gjermani]] u dallua vepra e [[Albrecht Dürer]]-it, specialist i teknikës së intaljos, megjithëse realizoi gjithashtu ksilografinë. Në Francë, gravura u praktikua nga shkolla e Fontainebleau-së, në të cilën u shqua Jean Duvet, i famshëm për seritë e tij të ''Apokalipsit'' ([[1561]]). Në Flandër dolën gravuristë të shquar në qytetin e Antëerpen-it, si vëllezërit Wierix, autorë të stampave me teknikë dhe imtësi të shkëlqyera, megjithëse të bazuara në kompozime të tjera; [[Hieronymus Cock]], që riprodhoi vepra të shumta të [[Pieter Bruegel i Vjetri|Brueghel-it]].&lt;ref&gt;AA.VV.: Diccionario Enciclopédico Larousse, [[1990]], Planeta, [[Barcelona]], isbn=84-320-6070-4, fq. 1393&lt;/ref&gt;

== Skulptura ==
[[File:Gattamelata.jpg|thumb|left|Prijësi Gattamelata, në Padova, i [[Donatello]]-s. Plastika rilindase rekuperoi këtë tipologji romake dhe e zbatoi, në këtë rast, te heroi karakteristik i epokës: ''il condotiero'' apo kapiteni mercenar.|384x384px]]
Si në fushat e tjera artistike, idealet e rievokimit të antikitetit, frymëzimi nga natyra, humanizmi antropocentrik dhe idealizmi qenë ato që e karakterizuan skulpturën e kësaj periudhe. Në fakt, Skulptura gotike u kishte paraprirë në një farë mënyre disa prej këtyre aspekteve, por disa zbulime arkeologjike (''Laokoonti dhe bijtë e tij'', i zbuluar në [[1506]], apo ''Torso di Belvedere'') që i dhanë në këtë periudhë një shtytje autentike për skulptorët dhe shërbyen si modele frymëzimi për punimet e reja.

Megjithëse vazhduan të realizonin vepra fetare, edhe te këto të fundit vërehet një atmosferë e qartë profane; u rifut nudoja dhe interesi për anatominë dhe u shfaqën tipologji të reja teknike dhe formale, si relieve në ''stiacciato'' (altoreliev me shumë pak ngritje, gati i sheshtë) dhe ''tondo-ja'', apo kompozimi në formë disku; gjithashtu ikonografia u rinovua me tema mitologjike, alegorike dhe heroike. U shfaq një interes i madh për prespektivën, duke derivuar nga vëzhgimet arkitektonike bashkëkohëse duke u ngjizur në relieve, retablo, varre dhe grupe skulpturore. Përgjatë Rilindjes u zbeh në një farë mënyre tradita e gdhendjeve në dru të polikromuar në favor të skulpturës në gurë —[[mermeri|mermer]] në parapëlqim— dhe u rikuperua skulptura monumentale në bronx, e rënë në mospërdorim gjatë Mesjetës. Skalitësit e Firences qenë më të shquarit në [[Evropa|Evropë]] në këtë teknikë duke bërë në gjithë Evropën statuja me këtë material.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 360&lt;/ref&gt;[[File:Ghiberti-porta.jpg|thumb|347x347px|Detaj nga Porta e Parajsës, në Pagëzimoren e Firences, vepër e Lorenzo Ghiberti-t. Michelangelo-ja e admiroi për përsosmërinë e relieveve të kësaj porte, duke thënë se meriton të jetë e Parajsës.]] Dy shekujt që zgjati Rilindja në [[Italia|Itali]] i bënë vend, njëlloj si në artet e tjera, dy etapave:

* Quattrocento-ja (shekulli XV): qendra kryesore e skulpturës qe Firencia, ku familja [[Medici]] dhe, më vonë, Republika e Firences, e ushtruan mecenatizmin në vepra të shumta. [[Lorenzo i Mrekullueshëm]] ishte apasionuar pas skulpturave greke dhe romake dhe kishte formuar një koleksion interesant me këto vepra, duke e kthyer në modë shijen klasike. Autorët më të shquar të kësaj periudhe qenë [[Lorenzo Ghiberti]] (Porta e Parajsës së Pagëzimores së Firences), [[Andrea del Verrocchio]] (''Monumenti i prijësit Colleoni''), [[Donatello]], punishtja e vëllezërve Della Robbia —që futën qeramikën qelqore dhe të polikromuar si risi, duke e përdorur në dekorimin e ndërtesave—, [[Jacopo della Quercia]], [[Desiderio da Settignano]] dhe [[Bernardo Rossellino]]. Më i rëndësishmi i këtyre qe [[Donatello]], krijues i madh që, duke nisur nga prirjet gotike, vendosi një ideal të ri frymëzues te madhështia klasike. Është merita e tij për shpëtimin e monumentit përkujtues publik —''Prijësi Gattamelata'' është një nga statujat e para në bronx që nga antikiteti—, përdorimi heroik i nudos (''Davidi'') dhe humaniteti intensiv i figurave, duke arritur te rastet e portretit, por pa braktisur asnjë orientim qartësisht idealist.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 360-366&lt;/ref&gt;

[[File:Michelangelo's Pieta 5450 cropncleaned.jpg|thumb|384x384px|Mëshira e Vatikanit, e Michelangelo-s, e porositur për kardinalin francez Jean Bilhères de Lagraulas për varrin e tij, sot e gjendur në Bazílikën e Shën Pjetrit. Idealizmi i palëkundur i zotave klasikë u trasferua në këtë rast te një temë e krishterë; bukuria e qetë e Marias dhe Krishtit të sapo vdekur.|majtas]]

* Cinquecento-ja (shekulli XVI): kjo periudhë shenjohet nga shfaqja e skulptorit më gjenial të të gjitha kohëve, [[Michelangelo Buonarroti]].&lt;ref&gt;Lutz Heusinger: Michelangelo, [[Firenca|Firence]], Scala/Riverside, [[1989]]&lt;/ref&gt; E shenjoi skulpturën e gjithë shekullit deri në atë pikë sa shumë nga vazhduesit e tij nuk qenë të aftë ti përvetësonin të gjitha risitë e tij dhe këto nuk u zhvilluan për shekuj të tërë më vonë. Michelangelo qe, si shumë të tjerë në këtë epokë, një artist shumëdisiplinësh. Megjithëse ai e konsideronte veten, në mënyrë preferenciale, skulptor. Në veprat e tij të para vërehet interesi arkeologjik i lindur në Firence: kështu, ''Baku i dehur'' i tij u realizua me synimin që të dukej një skulpturë klasike. Me të njëjtin frymëzim shfaqet edhe te ''Mëshira e Vatikanit'', e realizuar midis viteve [[1498]] dhe [[1499]]. I mbrojtur fillimisht nga familja Medici, për të cilët realizoi ''Varret Mediçeas'', shembull madhështor i ekspresivitetit, u zhvendos në [[Roma|Romë]], ku bashkëpunoi punimet për ndërtimin e bazilikës së re. [[Papa Juli II]] e mori nën mbrojtje e tij dhe i caktoi krijimin e ''Mauzoleut'' të tij, i quajtur nga artisti si «tragjedia e varrit» për shkak të ndryshimeve dhe vendosjes që pësoi projekti. Në skulpturat e bëra për këtë varr, si ''Moisiu'' i famshëm, shfaqet e ashtuquajtura ''tmerrshmëri'' mikelanxholeske: një emocio intensiv dhe ndonjëherë i përmbajtur që manifestohet te anatomia e përvuajtur, e ekzagjeruar dhe nervoze —muskuj në tension—, poza të përdredhura dhe kënd shikimi shumë të studiuar. Fytyrat zakonisht shfaqen të përmbajtura. Në veprat e tij të fundit artisti e injoron bukurinë formale të skulpturave dhe i le të pa mbaruara, duke paraprirë një koncept që nuk do të rikthehej në art deri në [[Shekulli XX|shekullin XX]]. [[Michelangelo Buonarroti]] vazhdoi me traditën e monumenteve publike heroike dhe profane që nisi Donatello dhe e çoi në një përmasë të re me ''Davidin'' e tij të famshëm, të realizuar për [[Piazza della Signoria]] të Firences.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]] Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 368-370&lt;/ref&gt; Në vitet e fundit të shekullit, gjurmët e Michelangelo-s kishin kopjet e tija te [[Benvenuto Cellini]] (''Perseu'' i Loggia dei Lanzi të Firences, hapësirë e konceptuar si muze i skulpturës në qiell të hapur), te [[Bartolomeo Ammannati]], [[Giambologna]] dhe [[Baccio Bandinelli]], që do ti ekzagjeronin elementet më sipërfaqësore të veprës së mjeshtrit, duke u vendosur të gjithë në rrymën manieriste. Në këtë epokë shquhet gjithashtu saga familjare e [[Leone Leoni]]-t, bronxistit milanez në shërbim të Karlit të I Habsburg të Spanjës, krijues autentik i imazhit aulik, i shumë steriotipizuar, i këtij monarku. Prania e tij në Spanjë solli në mënyrë të drejtpërdrejtë risitë rilindase, duke e shtrirë ndikimin e tij deri te skulptura baroke.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 370-371&lt;/ref&gt;[[File:Jean Duvet - Illustration to the Apocalypse - WGA6898.jpg|thumb|369x369px|Ilustrim i Apokalipsit ([[1561]]), i Jean Duvet-it]]

== Kopshtaria ==
[[File:Ambleville1.JPG|363x363px|thumb|Kopshtet e Château d'Ambleville, Francë|left]]
Përgjatë Rilindjes kopshtaria mori një rëndësi të veçantë, paralelisht me shtytjen e dhënë të gjitha arteve të kësaj periudhe, kryesisht falë mecenatizmit të fisnikëve, princave dhe drejtuesve të lartë të Kishës. Kopështi rilindas u frymëzua nga [[Roma e lashtë]], në aspekte si dekorimi skulpturor dhe prania e tempujve të vegjël, nimfeve dhe pellgjeve me ujë. Shembujt e parë lindën në [[Firenca|Firence]] dhe [[Roma|Romë]], rajone me një [[orografia|orografi]] (degë e gjeografisë që studion relievet e vendeve) të thyer dhe me disnivele të mëdha të terrenit, e cila i dha jetë studimeve paraprake me natyrë arkitektonike për të planifikuar strukturën e kopështit, duke krijuar peizazhe arkitektonike. Një shembull i tillë janë kopështet e Belvedere-s në Romë, të projektuara nga [[Donato Bramante]] në [[1503]], duke i zgjidhur disnivelet me një sistem taracash, në të cilat arrihet nëpërmjet shkallëve dhe që janë plotësisht të rrumbullakta, skemë që do të bëhej tipike e [[Kopshtet italiane|kopshteve italiane]], që do të kthehej në prototip i kopështit rilindas. Ju dha një rëndësi e veçantë veprave hidraulike, me pellgje dhe burime me kompleksitet të madh, si ato të Vila d'Este në [[Tivoli]], të projektuara nga [[Gian Lorenzo Bernini|Gianlorenzo Bernini]]. Këto vizatime kaluan në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]], ku u dalluan për madhështinë e tyre kopshtet franceze, si ato të Château de [[Amboise]], [[Château de Chambord]] dhe Château de Villandry. Në [[Franca|Francë]] ishte zakon që kopshti të ndahej në zona të ndryshme të specializuara (kopshti gjeometrik, mjekësor dhe pyjor), ashtu si ndërtimet e kanaleve që lejuan shëtitjen me varka. Në këtë periudhë filloi zakoni për të shkurtuar gardhet, duke u shfaqur kopshtet e para në formë [[labirinti]]. U theksua gjithashtu prurja e specive të reja falë zbulimit të [[Amerika|Amerikës]], që favorizoi hapjen e [[Kopshti botanik|kopshteve botanike]] të kushtuara studimit dhe katalogimit të bimëve.&lt;ref&gt;José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético, [[1988]], Anthropos, [[Barcelona, isbn=84-7658-078-9, fq. 328-330&lt;/ref&gt;

Teoria e kopshtarisë rilindase u ushqye veçanërisht nga konceptimi i përpunuar nga [[Leon Battista Alberti]] i shtëpisë dhe kopështit si një njësi artistike e bazuar në format gjeometrike (''De Re Aedificatoria'', IX, 1443-1452), ashtu si në modelin e paraqitur nga [[Francesco Colonna]] ''Hypnerotomachia Poliphili-n'' e tij ([[1499]]), që futi në përdorim platetë dhe përdori aritin e krasitjes për ti dhënë forma kapriçoze shkurreve, ose vizatimi i zonave në formë aksiale, e paraqitur nga [[Sebastiano Serlio]] në ''Tutte l'opere d'architettura'' ([[1537]]).&lt;ref&gt;Ehrenfried Kluckert: Kopshtet e mëdha të Evropës, [[2007]], Ullmann, [[Këln]], isbn=978-3-8331-6225-1, fq. 40-45&lt;/ref&gt;
[[File:Miguel de Cervantes (1605) El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha.png|thumb|Don Kishoti (1605), i Miguel de Cervantes-it|459x459px]]

== Letërsia e Rilindjes ==
[[File:Pietro Bembo - Titian.jpg|thumb|339x339px|Porteti i [[Pietro Bembo]]s, përcaktuesi i shijes letrare në [[Italia|Italinë]] e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]|majtas]]
Letërsia rilindase u zhvillua përreth [[humanizmi]]t, teoria e re që theksonte rolin zanafillor të qenies njerëzore mbi çdo konsiderat tjetër, veçanërisht fetare. Në këtë epokë bota mori një shtysë të madhe me shpikjen e makinës së shtypshkrimit nga [[Johannes Gutenberg]]-u, fakt që mundësoi aksesin e letërsisë te publiku i gjerë. Kjo krijoi një shqetësim më të madh për [[drejtshkrimi]]n dhe [[gjuhësia|gjuhësinë]], duke nxierë sistemet e para gramatikore në gjuhët popullore dhe shfaqja e akademive të para në gjuhët kombëtare.&lt;ref&gt;Mariantònia Lladó dhe García Montserrat: Histori e shkurtër e letërsisë së përbotshme, [[1999]], La Magrana, [[Barcelona]], katalonjisht, isbn=84-8264-198-0, fq. 119-128&lt;/ref&gt;

Letërsia e re u frymëzua si dhe arti nga tradita greko-latine, megjithëse mori gjithashtu një ndikim të madh nga filozofia [[Neoplatonizmi|neoplatonike]] e zhvilluar njëkohësisht në [[Italia|Itali]]. Nga ana tjetër, pasqyroi idealet e reja njeriut rilindas, që u mishëruan te figura e «cortesano-s» së [[Baldassare Castiglione]]-s: duhej të zotëronte njësoj si armët ashtu dhe letrat, si dhe të kishte hijshmëri natyrore pa artifica.&lt;ref name=&quot;Lit&quot;&gt;AA.VV.: Diccionario de Literatura, [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn 84-8332-389-3, fq. 257.&lt;/ref&gt;

Novacioni ndikoi si temat ashtu edhe format. Midis të parave mund të dallohet [[antropocentrizmi]], interesi për natyrën dhe rimarrja e [[mitologjia|mitologjisë]] klasike. [[Filozofia]] risolli idetë [[platoni]]ke dhe i vendos në shërbim të krishtërimit. Kërkimi i kënaqësive ndjesore dhe shpirti kritik dhe racional kompletuan idetë e epokës. Përsa i përketë aspekteve formale, u rikuperuan parimet klasike (bazat e të cilave gjenden në ''[[Poetika|Poetikën]]'' e [[Aristoteli]]t), të mbështetura në parimet artistike të imitimit. U zhvilluan gjithashtu gjini të reja (si eseja) dhe modelet metrike, midis të cilëve dallohet [[soneti]] si formë strofash dhe njëmbëdhjetërrokëshi (vargu hendekasilabik në terminologjinë klasike prozodike) si tip vargëzimi.

Precedentet e [[Dante Alighieri]]t, [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe [[Boccaccio]]-s i dhanë udhë shkëlqimit të letërsisë së Rilindjes në [[Italia|Itali]] në shekullin XVI. Figura drejtuese e shijes poetike rilindase të kësaj epoke do të ishte [[Pietro Bembo]], që shkroi këngë Petrarkiste dhe sonete, por mbi të gjitha, u lartësua si arbitër i letërsisë italiane të kohës së tij, që qe qendra e rrezatimit ndërkombëtar të kësaj lëvizjeje.

==Përhapja==
===Italia===
Në [[Italia|Itali]], djep i stilit të ri, vazhduan disa jehona nga autorët e mëdhenjë mesjetarë të konsideruar herë pas here si paraprirës të lëvizjes së re: [[Dante Alighieri]], [[Françesko Petrarka]] dhe [[Giovanni Boccaccio]]. Midis letrarëve të dalë në këtë kohë u dalluan: [[Angelo Poliziano]], [[Matteo Maria Boiardo]], [[Ludovico Ariosto]], [[Jacopo Sannazaro]], [[Pietro Bembo]], [[Baldassare Castiglione]], [[Torquato Tasso]], [[Niccolò Machiavelli|Niccolo Machiavelli]] dhe [[Pietro Aretino]]. Ndikimi i saj u përhap në Francë, ku u shquan [[François Rabelais]], [[Pierre de Ronsard]], [[Michel de Montaigne]] dhe Joachim du Bellay. Në Gjermani, reforma protestante nxiti një maturi më të madhe si dhe tematikat fetare, të kultivuara nga Ulrich von Hutten, Sebastian Brant dhe Hans Sachs. Në Angli, duhet përmendur [[Tomas More|Thomas More]], [[Edmund Spenser]], Michael Drayton, [[Henry Constable]], George Chapman, [[Henry Howard]] dhe Thomas Wyatt. Në Portugali u shfaq figura mbizotëruese e [[Luís de Camões]].&lt;ref name=&quot;Lit&quot; /&gt;

[[File:Meister des Rosenromans 001.jpg|thumb|Doreshkrim i ''Roman de la Rose'' (1420 - 1430).]]

====Pararendësit====
===== Dyqinta =====
Kjo periudhë historike, e cila përfshin harkun kohor nga viti [[1224]] kur supozohet të jetë hartuar ''Cantico delle creature'' i [[Shen Francesku i Asizit|Shën Françeskut të Asizit]], dhe deri në [[1321]] kur vdes [[Dante Alighieri]]&lt;ref&gt;Për klasifikimin e kësaj periudhe histrorike duhet marr parasysh ndarja e bërë nga Alberto Asor Rosa te ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]]&lt;/ref&gt;, karakerizohet nga ndryshime të shumta në fushën shoqërore dhe politike si dhe nga aktiviteti i gjallë intelektual dhe fetar.

Një lloj [[Letërsia|letërsie]], ajo me karakter enciklopedik dhe [[alegoria|alegorik]], e lindur në [[Franca|Francë]] që në [[Shekulli XII|shekullin XII]] me poemën ''Udhëtimi i diturisë. Anticlaudianus. Diskutim mbi sferën inteligjente'' të filozofit [[Alain de Lille]], në [[Shekulli XIII|Dyqintën]] hyn në [[Italia|Itali]] me modelet e tij, si i famshmi ''Roman de la Rose'' që në dy pjesë të hartuara afërsisht midis viteve [[1230]] dhe [[1280]] nga [[Guillaume de Lorris]] dhe [[Jean de Meun]] tregojnë, me figura të shumta simbolike dhe personifikime të guximshme, çështjet e ndjenjave dashurore në aspektet e tyre të ndryshme dramatike. Ndikimi i ''Roman''-it vihet re në të gjitha veprat alegoriko-didaktike të vjetra të shkruara në gjuhë vulgare, pra popullore. Nga ''Roman'', është i famshëm përshtatja nga fiorentini Durante, që disa duan ta identifikojnë me vetë [[Dante Alighieri]]n, realizuar në 232 [[soneti|sonete]] në gjuhën italiane afër fundit të [[Shekulli XIII|shekullit XIII]] dhe fragmentari i quajtur ''Detto d'Amore'' që arrijnë të trasformojnë poemën franceze duke e çliruar nga skemat shkencore dhe teknologjike duke e bërë më të pasur me elemente dashurore dhe satirike.

Përsëri në shekullin XIII, e lidhur me prirjen fetare dhe didaktike që kishte bërë të lindnin vepra të mëdha të quajtura ''summae'', shikojnë dritën edhe disa krijime në të folurën vulgare të [[Veneto|rajonit Venet]] dhe atë [[Lombardia|lombarde]] shumë domethënëse për të sqaruar kulturën e përbashkët të kohës dhe që &quot;''shprehin në tërësinë e tyre përpjekjen e një lartësimi të dialekteve veriore, veneto-lombardë, me shprehje letrare''&quot;&lt;ref&gt;Alberto Asor Rosa, Sintesi di storia della letteratura italiana, La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 29&lt;/ref&gt;.
Gjysmës së dytë të shekullit i përketë një përmbledhje me maksima morale dhe sentenca, ''Splanamento de li proverbi di Salomone'', e hartuar nga Gherardo Patecchio nga [[Cremona]] në vargje aleksandrine dhe, nga i njëjti autorë, një ''canzone'' në njëmbëdhjetë rroksha me titull ''Noie'' ku listohen të gjitha ngjarjet e papëlqyeshme të jetës. Në gjysmën e dytë të shekullit Fra' Giacomino da Verona i urdhërit të fratërve minorë françeskanë, shkroi dy poema në vargje aleksandrine: ''De Babilonia civitate infernali'' dhe ''De Jerusalem celesti'' ku listohen përkatësisht vuajtjet e [[Ferri]]t dhe gëzimet e [[Parajsa|Parajsës]]. Midis shkrimtarëve të kësaj periudhe qe mjeshtri i gramatikës Bonvesin de la Riva, frat terciar i urdhërit të të përulurve, që hartoi shumë vepra si në gjuhën popullore edhe në latinisht. Midis shkrimeve më të njohura në latinisht përmendet ''De magnalibus urbis Mediolani'', një histori sintetike e [[Milano]]s, ndërsa në gjuhën vulgare &quot;Libro delle Tre Scritture&quot; (''Nigra'', ''Rossa'' dhe ''Dorata''), një poemth ku tregohen dymbëdhjetë vuajtjet e [[Ferri]]t, Pasioni i Jezusit dhe lavdet e [[Parajsa|Parajsës]]. Ai shkroi edhe ''Contrasti'' ku ballafaqon [[Mëria|Shën Mërinë]] dhe [[Djalli|Satanain]], [[mendja|mendjen]] dhe [[trupi]]n, [[manushaqja|manushaqen]] dhe [[trëndafili]]n, ''Trattato dei mesi'' ku janari, me plogështinë e tij, ballafaqohet me puntorinë e muajve të tjerë të vitit dhe një poemth mbi mënyrat e mira për të qëndruar në tavolinë gjatë ngrënies, i titulluar ''Cortesie da desco''.

Njëkohësisht me këto krijime të Italisë veriore, lindi, mbi të gjitha në [[Umbria]], një letërsi në vargje me karakter fetar e shkruar në të folura të ndryshme vendore më së shumti anonime.

Zakonisht lindja e lirikës së vërtetë fetare vendoset në vitin [[1260]] në kohën kur lindi në [[Peruxhia]], nën drejtimin e Raniero Fasani-t, vllazëria e ''Disciplinati'' që përdorte si mjet pendese fshikullimin publik. Riti shoqërohej nga këngë që kishin si skemë ''la canzone a ballo profana''. Nëpërmjet ''laude-ve'', lirikave dramatike, pashkore ose pasionale sipas argumentit fetar të trajtuar, lëvizja u përhap në të gjithë Italinë e veriut duke e vendosur qendrën në [[Peruxhia]] dhe në [[Asizi]]. Por është ''Cantico di Frate Sole'' ose ''Cantico delle creature'' i [[Shen Francesku i Asizit|Shën Franceskut të Asizit]] që konsiderohet krijimi më i vjetër në gjuhën italiane ndërsa vetëm me [[Jacopone da Todi]] ''la lauda'' merr një dimesion artistik.

[[File:San Francesco.jpg|thumb|Portretizim i shën Françeskut të Asizit në një afresk të [[Cimabue]]s në bazilikën e Asizit; që konsiderohet si portreti më besnik i shenjtit]]

Midis gjinive më të rëndësishme të letërsisë fetare janë lavdet (''la lauda/le laude'' në italisht), krijimet që këndonin lavdet e shenjtëve, të [[Krishti]]t dhe të shën Mërisë dhe që shpesh përmblidheshin në dorëshkrime të quajtura &quot;laudari&quot; për [[vllazëritë|vëllazëritë]] fetare.

Shpesh bëhet fjalë për lavde të shkruara në formë dialogu me karakterin e dramave të shenjta që recitoheshin në raste fetare me njëfarë rëndësie me shoqërim muzikor.

Lavdet e kësaj periudhe janë gati të gjitha anonime dhe vijnë mbi të gjitha nga [[Toskana]], nga [[Umbria]], nga [[Marche]], nga [[Abruco|Abruzzo]] dhe nga Italia veriore dhe konservojnë, në varfërinë e strukturës së tyre sintaksore, një karakter shumë të thjeshtë por jashtëzakonisht të sinqertë.

Tregohen episodet e [[Ungjilli]]t me më shumë efekt, si mrekullitë e Jezusit dhe të Mërias si dhe jeta e shenjtëve. Midis përshkrimeve më të arritura dhe plotë me ndjenja fetare dhe emocionale, është ajo e Virgjëreshës që shikon në soditje Fëmijën Jezus dhe vajtimi i Nënës në këmbët e kryqit.

Veprat me karakter fetar qenë në këtë mënyrë të shumta në këtë periudhë por ato që dallohen për karakterin e vërtetë poetik janë &quot;Cantico di Frate Sole&quot; i Françeskut të Asizit dhe &quot;le Laude&quot; të [[Jacopone da Todi]].

&quot;''Figura e parë e madhe që hasim në pragun e letërsisë sonë të dyqintës është ajo e shën Françeskut të Asizit''&quot; siç shkruan qoftë Giuseppe Petronio&lt;ref&gt;Giuseppe Petronio: Compendio di storia della letteratura italiana, botimi i 3-të, [[Palermo]], Palumbo, [[1968]], fq. 26&lt;/ref&gt; ashtu dhe Natalino Sapegno&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 52&lt;/ref&gt;.

Nga shën Françesku na kanë mbërritur disa vepërza në latinisht dhe një kantik, i shkruar në të folurën vulgare umbre, i njohur si ''Cantico delle Creature'' ose &quot;Il Cantico di Frate Sole&quot;, që mund të konsiderohet teksti më i vjetër i [[Letërsia italiane|letërsisë italiane]]. Sipas Natalino Sapegno-s&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 53&lt;/ref&gt;, &quot;tipi i prozës ritmike të rimuar, që në ndarjen e parregullt të vargjeve, duket se u rijep jehonë formave të liturgjisë, nuk gjen korresponduese në letërsinë bashkëkohore italiane&quot;.

[[File:Giotto - Legend of St Francis - -05- - Renunciation of Wordly Goods.jpg|thumb|left|[[Giotto di Bondone]], Shën Françesku heq dorë nga veshjet, Bazilika e Sipërme e Asizit]]

Pas vdekjes së shën Françeskut lindi një letërsi lulëzuese françeskane që vazhdoi edhe në [[Shekulli XIV|Treqintën]].

Ajo prodhoi biografi të shumta të shenjtit të shkruara në latinisht dhe shpejt të përkthyera në gjuhën vulgare. Përmenden mbi të gjitha Tommaso da Celano me ''Legenda prima'', që u shkrua me porosi të papa [[Gregori IX|Gregorit të IX]] në [[1229]], ''Legenda secunda'' dhe &quot;Leggenda dei tre compagni&quot; (Legenda trium sociorum) sipas modelit të &quot;I Fioretti di San Francesco&quot;; &quot;''Specchio della perfezione''&quot; (''Speculum perfectionis''), e redaktuar nga një shkrimtar anonim që ishte i pari që na përcolli &quot;Il Cantico delle creature&quot;.

Biografia e dytë e shenjtit me karakter zyrtar është ajo që shkroi San Bonaventura da Bagnoregio, e titulluar &quot;Leggenda maggiore&quot; (Legenda maior), si detyrë për &quot;Urdhërin e fretërve minorë&quot; për të arritur te &quot;Atti del beato Francesco e dei suoi compagni&quot; (Actus beati Francisci et sociorum eius) të konsideruar burimi i parë i &quot;I Fioretti di San Francesco&quot; në gjuhën vulgare.

Një autor i panjohur, që nga disa kritikë identifikohet si Giovanni Parenti, shkroi një vepër në formë alegorike në [[1227]] me titull &quot;''Sacrum commercium sancti Francisci cum domina Paupertate''&quot; (Martesa mistike e shën Françeskut me Madonën Varfëri), vepër që ndikoi si biografitë e ardhshme të shenjtit, ashtu dhe autorë si [[Giotto di Bondone]] dhe [[Dante Alighieri]]. Nga Dantja, në fakt hasim te Parajsa – kënga XI panegjerikun e shën Françeskut, ku vihet në dukje martesa e shenjtit me Varfërinë.

Por do të ishte me Jacopone da Todi dhe me &quot;Stabat mater&quot; (Vajtimi i Madonës), një lavd i dialoguar me gjuhë të përzier me fjalë në të folurën vulgare umbre dhe atë latine dhe me [[metrika|metrikë]] që ripropozon modelet e poezisë së kultivuar, që poezia fetare arrin kulmin e saj poetik.

====== Lirika popullore dhe ''xhulareske'' ======
[[File:Velázquez - El Bufón Calabacillas (Museo del Prado, 1636-37).jpg|thumb|Diego Velázquez, portreti i bufonit Juan Calabazas]]

Në [[Shekulli XIII|shekullin XIII]] lulëzuan edhe krijimet me karakter popullor që me gjasa shërbenin si shoqëruese të kërcimeve gjatë festave. Bëhet fjalë për poezi që trajtojnë dashurinë, me këngë në formë të dialoguar midis një nëne dhe një bije që duhet të martohet, me ankesat e të rejave që duan burr, me përplasjet midis gruas dhe burrit, midis vjerrës dhe nuses. Disa nga këto poezi janë vepra të ''giullare-ve''&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;''giullare'' rrjedh nga termi në latinisht 'iocularis' shfaqen nëpër tekste duke nisur që nga shek. i IX, si sinonim i 'mimus' dhe 'histrio', që më vonë do të merrnin kuptimin xhonglier, bufon, akrobat, ekspert i argëtimit të publikut me këngë, tinguj, kërcime, recitime etj. Midis shek. të X dhe të XIII xhularët u përhapën në Francë, Itali, Gadishullin iberik, në zonat anglo-normane dhe gjermanike si dhe në ato latine të lindjes. E kryenin veprimtarinë e tyre nëpër kryqëzime rrugësh me trafik të madh, në rrethinat e shenjtëroreve të njohura, në sheshe dhe në kështjella, duke kaluar një ekzistencë shëtitëse dhe të parregullt ku ndonjëherë mernin pjesë edhe gra (që u shtonin këtyre aktiviteteve prostitucionin), klerikë udhëtues të dhënë pas jetës shekullare ('goliardi'), fretër heterodoks dhe rebel; duke u bërë kështu simbol i shthurjes dhe korruptimit për kishën. Duke nisur nga shek. XII filluan të bëheshin autorë letrarë, duke shtuar, përkrah repertorit bufonesk, atë letrar, duke përhapur në këtë mënyrë 'Chansons de geste' si dhe duke u përpunuar përmbajtjen. Të vendosur pranë një mbrojtësi ose një oborri, cilësimi i tyre ndryshoi në ‘menestrello’; jo pak 'trovatorë' në gjuhën provencale si Marcabru, Peire Vidal, Raimbaut de Vaqueiras patën origjinë xhulareske. [http://www.treccani.it/enciclopedia/giullare/ zëri giullare në Enciclopedi Treccani]&lt;/ref&gt; që, siç shkruan Sapegno&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 63&lt;/ref&gt;, &quot;''shënojnë urën e kalimit, me një fjalë, midis letërsisë së popullit dhe asaj të shpirtrave më të kultivuar dhe të rafinuar''&quot;. Në këtë mënyrë bëhet fjalë një letërsi kryesisht anonime &quot;''si në planin anagrafik (shumë krijimeve nuk u dihen autorët) dhe në planin kulturor: në fakt mungon një reliev i veçant dhe individual stilistik, format ekspresive janë stereotipizuar, konvencionale, përsëritëse se autori, për suksesin e prodhimtarisë së tij bazohej mbi të gjitha në shpikjen, në gjetjen brilante dhe improvizimi, në batutën e momentit''&quot;&lt;ref&gt;C. Salinari, C. Ricci, ''Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici'', Volume 1, ''Dalle origini al Quattrocento'', Laterza, [[Bari]], [[1991]], fq. 197&lt;/ref&gt;.

Më i vjetri midis dokumenteve të kësaj poezie xhulareske mund të konsiderohet një [[ninulla|ninullë]] në të folurën toskane, e titulluar &quot;''Salv'a lo vescovo senato''&quot; që i përket fillimit të gjysmës së dytë të [[Shekulli XII|shekullit XII]] e krijuar në monorima tetërrokshe ku një xhular thur në mënyrë të ekzagjeruar lavdet e kryepeshkopit të [[Piza|Pizës]] për të patur një [[kali|kalë]] dhe &quot;''Lamento della sposa padovana''&quot; që i përket [[Shekulli XIII|shekullit XIII]]. Bëhet fjalë për një fragment të një autori anonim i shkruar në vulgaren veneciane, ku një grua ankohet për mungesën e burrit që po lufton me kryqëzatat dhe i thur elozhe besnikërisë së saj. Një tjetër krijim i famshëm me karakter xhularesk, përveç &quot;''Vanto-s''&quot;, të shkruar në formën metrike të ''frottola-s'' nga [[Ruggieri Apuliese]] që jetoi në gjysmën e parë të Dyqintës, është ballfaqimi i &quot;''Rosa fresca aulentissima''&quot; e [[Cielo d'Alcamo]], bashkëkohëse e poezisë siçiliane, një krijim i hartuar në dialektin jugor ku një i ri i dashuruar dhe i pacipë i bën propozime një të reje, në fillim ngurruese dhe pastaj pranuese, që vë në dukje një dozë të mirë kulture të autorit.

====== Shkolla siçiliane ======
[[File:Titelblatt Minnesänger 1850.png|thumb|Përmbledhje me Minnesang e vitit 1850]]
Që nga viti [[1166]] në oborrin norman të Guljelmit të II të Siçilisë bashkëjetonin nga çdo anë trovatorët italianë dhe provencalë&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;'troubadour-ët' (nga gjuha oksitane 'trobador', rrjedhur nga 'trobar' «me gjetë, me krijue vargje») quheshin poetët-muzikantë provencalë, që i përkisnin gjuhës së 'occ-it' (dmth. oksitanes) të Francës jugore. Ndërsa 'troviere' është poeti me gjuhën e 'oil-it' të Francës veriore. Dy termat rrjedhin nga folja 'trobar'; opinioni mbizotërues e lidh me mjedisin manastiror: 'trobar' do të ishte pasuesja e latinishtes së vonë 'tropare', 'tropum' (me kërkue tropet, dmth. vargjet, prozat ritmike). Në italisht quheshin 'trovatore', ndërsa në spanjisht 'trovador'.
Trobador-ët përfaqësojnë poetin e ri të qytetërimit romans, i dalë nga shoqëria feudale dhe që përmbajtja e artit të tij konfirmon karakteret origjinale dhe aristokratike të një poezie që prirej drejt vetmisë ideale. Në shek. XII dhe XIII poezia provencale lulëzoi nga veprat e mbi 300 trobador-ëve; nga këta, disa u përkisnin klasave më të larta shoqërore, të tjerë, me origjinë më modeste, qenë aktivë pranë oborreve të fisnikëve, në Katalonjë, Aragonë, Kastilje, Itali, duke përhapur mënyrat e reja të lirikës dashurore. Shembulli i troubadour-ëve veproi mbi letërsitë vulgare, jo vetëm të popujve neolatinë, por të gjithë Evropës perëndimore dhe qendrore (edhe Minnesänger-ët e Gjermanisë janë ndikim i tyre). Me shek. e XIV tradita troubadour-eske u reduktuan në ‘lojërat floreale’ të Tuluzës. E injoruar për katër shekuj, vetëm me nisjen e romanticizmit rilindi interesi për pezinë antike provencale (oksitane), në fillim në format letrare, të gjinisë 'troubadour', më pas në studimin e filologjisë romanse. Nga lirika troubadour-eske kanë mbijetuar rreth 2600 krijime poetike, por vetëm 260 melodi. Nga 'trovier-ët' e languedoc, që në fund të shek. XII iu përshtatën modelit të poezisë provencale, kanë mbijetuar rreth 4000 krijime dhe 1400 melodi. [http://www.treccani.it/enciclopedia/trovatore/ trovatore në Enciclopedia Treccani]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Francesco De Sanctis, ''Storia della letteratura italiana'', faqe 6&lt;/ref&gt;.
Një përpunim i parë i gjuhës letrare për të mundur ta vendosësh në vargje u realizua në kohën e Federikut II në [[Siçilia|Sicili]] ku perandori, i rikthyer nga [[Gjermania]] kishte patur mënyrën për tu njohur Minnesänger-ët gjermanë, kishte nisur, afërsisht në [[1220]]-[[1250]], në shkollën siçiliane, një shkollë të vërtetë poetike në 'aulico siciliano' që frymëzohej nga modelet provencale dhe që shpuri përpara aktivitetin e saj letrarë për rreth tridhjetë vjet duke u përfunduar në [[1266]] me vdekjen e të birit të Frederikut, Manfredit, mbreti i Italisë i vdekur në betejën e Beneventos. Poetët e kësaj shkolle &quot;''… shkruanin në një siçiliane të zgjedhur, dmth. në një siçiliane fisnike me përputhje të vazhdueshme me dy gjuhët, në atë kohë gjuhët letrare par ekselencë: latinishtja dhe provencalia''&quot;&lt;ref&gt;Carlo Ricci e Carlo Salinari: Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici, [[Roma]], Laterza, [[1991]], fq. 125&lt;/ref&gt;. Tema dominuese te poetët siçilianë qe ajo e dashurisë e frymëzuar nga modelet provencale: format në të cilat u shpreh kjo poezi janë 'la canzone', 'la canzonetta' dhe soneti, krijim i suksesshëm i [[Giacomo da Lentini]], kreu i lëvizjes.

Përveç vetë mbretit Federiku II dhe dy bijve të tij, Enzo (mbret nominal i [[Sardenja|Sardenjës]]) dhe Manfredi që iu dedikuan me pasion aktivitetit poetik, qenë të shumtë poetët siçilianë me rëndësi të madhe apo të vogël që u vunë nën udhëheqjen shpirtërore të Giacomo da Lentini-t, jo rastësisht i përmendur nga [[Dante Alighieri]] në këngën XXIV të [[Purgatori]]t si themelues i shkollës siçiliane. Shkroi disa nga kanconet dhe sonetet më të mira që shkëlqejnë si perla në larminë dhe diversitetin e talenteve të 'canzoniere-s' siçiliane dhe dha përkufizimin e parë të dashurisë në letërsinë italiane.

Midis më të rëndësishmëve përmenden edhe [[Guido delle Colonne]] nga i cili kanë mbijetuar pesë 'canzoni', [[Pier della Vigna]] nga [[Capua]] i përmendur nga Dantja në këngën XIII të [[Ferri]]t, [[Rinaldo d'Aquino]], [[Giacomo Pugliese]], [[Stefano Protonotaro]] nga [[Messina]] të cilit i detyrohemi krijimin e vetëm të konservuar në gjuhën origjinale siçiliane (''Pir meu cori allegrari''). Në disa prejt tyre, pranë repertorit me përmbajtje provencale, në disa poetë si mbreti Enzo, haset një interes psikologjik që le për të kuptuar aty këtu Madonën engjëllore të stilnovist-ëve. Megjithatë ishin mjaft larg nga erotizmi provencal dhe francez dhe më afër platonizmit italian dhe traditës klasike. Me zanafillë të ndryshme, në fakt ishte shkolla e ishullit, e përbërë kryesisht nga jurist dhe noterë, më afër nga bota franceze me traditën humaniste dhe në kompleks të shkëputur nga bota kalorsiake franceze, e admiruar nga larg por vështirsisht e ndjerë si e tyre, aq më tepër që perandori kishte vënë në jetë për herë të parë në histori, pas luftrave të ashpra, shpërbërjen e sistemit feudal. I nënvlerësuar nga kritika e shek. të XIX për karakterin e tij akademik me lojë të rafinuar intelektuale, por u vlerësua në shek. e XX falë vepërs së shumë studiuesve të rëndësishëm si Francesco Bruni, Cesare Segre dhe Gianfranco Contini, të cilët nënvizuan rezultatet e sukseshme gjuhësore, që i dhanë për herë të parë Italisë atë fjalor të pasur në të folurën vulgare që i mungonte akoma dhe që u asimilua dhe në vazhdimsi u pasurua nga eksperimentimet e bardëve të mëdhenj toskanë, nga imitimet e Guittone-s në përpunimin e gjuhës së freskët por të pasur të stilnovistëve. Do të ruheshin gjurmë të forta deri në ditët e sotme. Bruno Migliorini konfirmon afrinë thelbësore midis asaj gjuhe siçiliane, të lindur nën tendat e oborrit të Frederikut gjatë rrethimit të qyteteve 'guelfe' dhe nga poezia më e mirë të Tetëqintës, të cilën kritika romantiko-pozitiviste zhvlerësoi veprën e &quot;noterëve&quot; siçilianë në emër të një poezie që konsiderohej e madhe vetëm kur ishte &quot;popullore dhe spontane&quot;.

Një poet i vlerësuar i shkollës siçiliane qe edhe [[Cielo d'Alcamo]] që shkroi në [[1231]] kontrastin e famshëm (gjini poetike popullore) ''Rosa fresca aulentissima''. Cielo ofron një rilexim të ndryshëm, në këndvështrimin komik dhe realist në kundërshtim me figurat eterike dhe ndonjëherë të stereotipizuara të madamave provencale. Parodia e manierizmave dhe të temave të shkollës, është kënga e dashurisë së një xhulari dhe jo e një njeriu të rafinuar oborri, që shkëmben një sërë batutash të gjalla dhe të mprehta me trëndafilin e tij, që nga simbol abstrakt i dashurisë bëhet ''carama'' e tij, dmth. ''e bukura'' e tij, që i vardiset pa mëshirë duke përfituar nga mungesa e familjes që e mban me xhelozi nën tutelë. Nën pretekstin e ruajtjes së nderit të saj vajza shtiret mosdashëse, për të marr vlerësimet më të shkëlqyera dhe ta ftonte në fund të dashurin ta ndiqte në dhomën e saj. Efekti burlesk është arritur nga pranëvendosja e gjuhës letrare me shprehje dialektore popullore siçiliane dhe jugore, që në fakt përgënjeshtrojnë në mënyrë komike fisnikërinë e pretenduar të nga shtirja fillestare.

[[Jacopo da Lentini]]t, noter pranë oborrit të Frederikut II dhe me gjasa nismëtari i shkollës, i atribuohet krijimi i gjinisë së sonetit dhe teorisë së dashurisë, të kuptuar si ndjenjë që lind nga shikimi i një gruaje dhe që ushqehet nëpërmjet imagjinatës, që do të rimerej nga e gjithë poezia lirike e dashuris së [[Shekulli XIII|Dyqintës]], nga shkolla siçiliane nga [[Dolce Stil Novo|stilnovistët]].

Midis përfaqësuesve kryesorë të shkollës, që qenë të gjithë funksionarë të oborrit të Frederikut II, përmenden, veç Jacopo da Lentinit, [[Pier della Vigna]], [[Jacopo Mostacci]], [[Percivalle Doria]], [[Rinaldo d'Aquino]], [[Guido delle Colonne]], [[Ciacco dell'Anguillara]], [[Stefano Protonotaro]], [[Giacomino Pugliese]], veç vetë Frederikut dhe birit natyror Enzo.

Poetët e shkollës siçiliane shkruanin këngë sipas modeleve të poezisë provencale që, e lindur pranë oborreve, lartësonte dashurinë si një zakon sjelljeje fisnike më shumë se sa ndjenjë e menjëhershme dhe shpërthyese. Ata ndiqnin edhe vetë skemat metrike të asaj gjinie poezie duke e risjellë këtë gjini të 'canzone-s', të [[balada|baladës]], të 'sirventes'&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;'sirventese' (ose serventese) krijim poetik me zanafillë provencale, fillimisht kushtuar nga 'sirven-i' (në provencalen antike, «shërbëtor») zotërisë së tij për ti lartësuar gjestet. Në traditën italiane, ‘sirventese-ja' njohu forma të ndryshme. 'Sirventese' provencale u zhvillua shpejt si këngë politike, luftarake, apologjetike, didaktike dhe, nga shek. XIX, fetare; mbetej e përjashtuar vetëm përmbajtja dashurore, e rezervuar për 'canzone-n'. Në Itali, ku pati sukses midis shek. të XIII dhe të XV, 'sirventese' shpesh pati një karakter narrativ. [http://www.treccani.it/enciclopedia/sirventese/ sirventese te Enciclopedia Treccani]&lt;/ref&gt; dhe të 'contrasto-s'.&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;Quhej 'conflictus', 'altercatio' ose 'disputatio' në latinisht, 'débat', 'disputation', 'bataille' në frëngjisht, 'Streitgedicht' në gjermanisht, 'questione', 'contenzione', 'altercazione' dhe 'contrasto' në italisht, një krijim me qëllime dramatike, në ndonjë rast i recituar, nëse jo i shfaqur, nga xhularët në sheshe dhe panaire. Janë gati gjithmonë në vargje dhe ofrojnë larmi metrikash si narrative ashtu dhe lirike, por hasen edhe në prozë. Jo gjithëçka është dialog; autori prezanon në fillim, në fund si dhe në mes ndonjë pjesë të shkurtër narrative. Personazhet që debatojnë janë shpesh figura alegorike ose personifikime të koncepteve abstrakte. Lulëzimi i madh i 'contrasto-ve' arrihet në letërsinë latine mesjetare. Subjektet janë të shumta: Krishti dhe Satanai, shpirti dhe trupi, engjëlli dhe djalli, i gjalli dhe i vdekuri, bota dhe feja, karnavalet dhe kreshma, dimri dhe pranëvera (ose vera), trëndafili dhe zambaku (ose manushaqja), janari dhe muajt e tjerë, qengji dhe bima e linit, uji dhe vera, etj. Këto argumente gjenden të përkthyer ose të përpunuar pak a shumë në letërsitë romanse të shekujve të parë. Të shpeshta janë edhe kontrastet dashurore. [http://www.treccani.it/enciclopedia/contrasto_%28Enciclopedia-Italiana%29/ CONTRASTO Enciclopedia Italiana (1931) Treccani nga Mario Pelaez]&lt;/ref&gt;

Dy krijime kanë mbijetuar në gjuhën origjinale vulgare siçiliane, të shpëtuara nga Giovanni Maria Barbieri: ''Pir meu cori alligrari'' i [[Stefano Protonotaro]]s nga [[Messina]] dhe ''S'iu truvassi Pietati'' i mbretit Enzo, i biri i Frederikut. Gjithë poezitë e tjera qenë përkthyer në vulgaren fiorentine nga kopistët toskanë, që i konservuan në disa dorëshkrime, midis të cilëve 'Canzoniere Vaticano Latino 3793' dhe 'Laurenziano Rediano 9'.
Në historinë e poezisë, siç shkruan Mario Sansone ''&quot;Jo e madhe është rëndësia e shkollës poetike siçiliane, por shumë e madhe është rëndësia e saj në historinë e kulturës tonë dhe në formimin e gjuhës tonë letrare&quot;''&lt;ref&gt;Mario Sansone, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Principato, [[1960]], fq. 35&lt;/ref&gt;.

====== Poezia në Italinë veriore ======
Në [[Italia|Italinë]] veriore lindi ndërkohë një letërsi interesante vulgare me karakter didaktik që frymëzohej si nga tradita provencale që përfshin ''enueg-un''&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;'enueg', nga provencalia 'enuei' «mërzi». – Gjini letrare e letërsisë provencale e imituar edhe në Itali me emrin 'noia'. [http://www.treccani.it/vocabolario/enueg/ enueg te Vocabolario Treccani]&lt;/ref&gt; dhe ''plazer-in''&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;'plazer' nga gjuha provenale (latinisht placēre, ndërsa në italisht 'piacere', që do të thotë kënaqsi)]. – Gjini krijimesh të lirikës provencale, e imituar edhe në Itali nga disa poet të shekujve të XIII dhe XIV, që konsistonin në një listë situatash të këndshme ose dëshirash, ku ndonjëherë nga i njëjti autor ose nga një poet tjetër, formohet një krijim analog, i quajtur enueg 'enueg', ku kënaqsive u kundërvihen bezditë përkatëse. [http://www.treccani.it/vocabolario/plazer/ plazer te Vocabolario Treccani]&lt;/ref&gt;, ashtu dhe në traditën bibliko-apokaliptike, dmth. letërsi eskatologjike të shekullit [[Shekulli XII|XII]] dhe [[Shekulli XIII|XIII]]. Midis autorëve më të shquar përmendet kremonezi Gherardo Patecchio, që shkroi një poemth me udhëzime morale të titulluar ''Slanamento de li proverbi de Salamone'' dhe një listë në njëmbëdhjetë rrokësha mbi bezditë e jetës me titullin ''Noie'', Uguccione da Lodi autor i një ''Libro'' të shkruar në gjuhën venete dhe në monorimë me vargje aleksandrine që trajton gjykimin hyjnor, Giacomino da Verona që shkroi në dialektin veronez një poemth të ndarë në dy pjesë, ''De Ierusalem celesti'' dhe ''De Babilonia civitate infernali'' që konsiderohen midis burimeve të [[Komedia hyjnore|Komedisë hyjnore]] të Dantes.

Por midis shkrimtarëve më të aftë dhe rëndësishëm të shekullit XIII që shkruan në gjuhën lombarde përmendet Bonvesin de la Riva për poemthat e tij të lidhur me nevoja didaktike, kontratet e tij me karakter alegorik, por mbi të gjitha për ''Libro delle tre scritture'' të shkruar rreth vitit [[1274]], të ndarë në tre pjesë që ka për subjekt [[Ferri]]n (''scrittura nigra''), Pasionin e Krishtit (''scrittura rubra'') dhe [[Parajsa|Parajsën]] (''scrittura aurea''). Teksti konsiderohet i pari në letërsinë vulgare në dialektin lombard dhe autori midis pararendësve të Dantes.

Në gjysmën e dytë të Dyqintës u përhap në Italinë veriore një letërsi në gjuhën vulgare në formën e [[balada|baladës]], kryesisht anonime, të shkruar mbi të gjitha nga xhularët dhe e përbërë nga ankesat e vajzave të reja që duan të martohen, nga gra të keq martuara dhe nga këngë dasmash. Nga [[Mantova]] ka mbërritur një këngë anonime për kërcim, ndërsa nga [[Milano]] ose nga [[Pavia]] shembulli i parë i satirës në gjuhën vulgare kundër fshatarit të keq e titulluar ''Detto'' e Matazone da Caligano. Ndërsa nga [[Veneto]]ja ka mbërritur ''Lamento della sposa padovana'' dhe nga [[Emilia]] si dhe nga [[Romagna]] ''sirventesi'' të ndryshme me subjekt politiko-qytetar. Nga Toskana kanë mbërritur tre krijime: një ''tenzone''&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;'tenzone' debat poetik në përdorim në letërsinë mesjetare, me zanafillë provencale. Në lirikën provencale, në fakt, 'tensó' përkufizohej një shkëmbim strofash ose poezish që dy poetë i adresonjë në formë polemike, ndonjëherë në ton elegant dhe diskutim të zgjedhur, herë të tjera me sulme personale, mbi argumente të ndryshme (dashurorë, moralë dhe politikë). E rëndësishme është 'tenzone-ja' (3 kopje sonetesh) midis Dantes dhe mikut të tij Forese Donati. [http://www.treccani.it/enciclopedia/tenzone/ tenzone te Enciclopedia Treccani]&lt;/ref&gt; me argument politik, një [[parodia|parodi]] e Pasionit dhe një epitaf 'sermone'&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;Krijim poetik me karakter moralistik dhe didaskalik me ton oratorik dhe të thjeshtë (në shembullin e Oracit që sermones quajti Satirat dhe Epistolat e tij, biseda prozaike, në krahasime me poezinë më impenjative), edhe poezi e shkurtër që, gjatë festës së Krishtlindjeve, ishte zakon të recitoheshin nga fëmijën. [http://www.treccani.it/vocabolario/sermone1/ pika 3. Letteratura te Vocabolario Treccani]&lt;/ref&gt; të atribuara xhularit Ruggieri Apuliese.

Me vdekjen e Frederikut të II dhe të të birit Manfredi u asistua në perëndimin e fuqisë zveve si dhe shterimin e poezisë siçiliane. Pas betejës së [[Benevento]]s (1266) aktiviteti kulturor u zhvendos nga [[Sicilia]] në [[Toskana|Toskanë]], ku lindi një lirikë dashurie, pikërisht lirika toskane, e ngjashme me atë të poetëve të oborrit siçilian por e përshtatur për gjuhën e re vulgare dhe e përzier me klimën dinamike dhe konfliktuale të qyteteve 'komunalë': në planin tematik të dashurisë oborrtare iu shtuan përmbajtje të reja politike dhe morale.

Rimeren kështu në [[Toskana|Toskanë]] temat e shkollës siçiliane dhe kërkesat për stil dhe metrikë provencale me pasurimin e dhënë nga pasionet e reja të kohës komunale.

Poezia e poetëve toskanë pasurohet kështu si nga këndvështrimi tematik ashtu dhe gjuhësor edhe pse munguon &quot;''ai nivel aristokratik formal të cilit siçilianët përgjithësisht i përmbaheshin''&quot;&lt;ref&gt;Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]], fq. 23&lt;/ref&gt;.

Në grupin e poetëve toskanë bënin pjesë [[Bonagiunta Orbicciani]] nga [[Lucca]], [[Monte Andrea]], fiorentini [[Chiaro Davanzati]], [[Compiuta Donzella]] dhe shumë të tjerë nga të cilët më i njohur është [[Guittone d'Arezzo]] (i njohur edhe si Fra Guittone dal Viva da Arezzo).

Prijësi i poetëve toskanë konsiderohet Guittone del Viva d'Arezzo, i lindur afër vitit [[1235]] në [[Arezzo]] dhe i vdekur në vitin [[1294]], te i cili mund të gjesh, siç vëren Alberto Asor Rosa&lt;ref&gt;Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]], fq. 24&lt;/ref&gt; &quot;''... një koncept të funksionit të poezisë më i artikuluar nga ai i praktikuar nga siçilianët dhe, ndoshta, nga vetë provencalët''&quot;.

Guittone ka lënë një përmbledhje të gjerë rimash (të përbëra nga 50 'canzoni' dhe 239 sonete) te të cilat pasqyrohen dy mënyrat e tij të ndryshme të jetesës, dhe në këtë mënyrë edhe vepra e tij ndahet në dy pjesë: e para, ku imiton poetët e shkollës siciliane, që ia kushton dashurisë dhe armëve, ndërsa e dyta me përmbajtje fetare dhe morale.

Guittone-s i atribuohet shembulli i parë i 'canzone-s' politike (''Ahi lasso, or è stagion de doler tanto'') e shkruar në vazhdim të humbjes që guelfët fiorentinë pësuan në vitin [[1260]] në betejën e Montapertit nga gibelinët, ku, me tonin energjik dhe të vrullshëm do të rigjendej në disa faqe të Dantes, ai ankohet për paqen e humbur duke përdorur dhe alternuar [[sarkazma|sarkazmën]] me 'diskutimet' dhe [[ironia|ironinë]].

Por poeti i vërtetë kuhet kërkuar te rimat e tij me karakter fetar dhe vecanërisht te 'le laude' (lavdet), si në atë kushtuar Shën Domenikut e shkruar me skemën e betejës së shenjtë, të krijuar po nga ai.

Guittone d'Arezzo i atribuohet edhe një ''Trattato d'amore'' në 12 [[soneti|sonete]] dhe rreth tridhjetë ''Lettere''.
Midis poetëve më interesantë të shkollës së Guittone-s, mbetet lukezi [[Bonagiunta Orbicciani]] të cilit Dantja në këngën XXIV të [[Purgatori]]t i beson detyrën e përcaktimit të mënyrës së re të vargëzimit, me emrin 'stilnovo'.

Në të njëjtën kohë, lindën në [[Pistoia]], në [[Piza]] dhe në [[Firenca|Firence]], shkolla të tjera në mënyrë pak a shumë të përpiktë me Guittone-n. Përmenden [[Chiaro Davanzati]], që në ''Canzoniere'' e tij paraprin motivet stilnoviste, guelfi [[Monte Andrea]], të cilit i atribuohet ''trobar clus-i'' më i vlerësuar fiorentin, dhe [[Dante da Maiano]], që shkroi një ''Canzoniere'' në një stil të ndërmjetëm midis atij siçilian dhe atij guittonian. Nuk është provuar ekzistenca historike e poeteshës [[Compiuta Donzella]] të cilës i atribuohen, vetëm nëpërmjet një dorëshkrimi, tre sonete.

======''Il Dolce Stil Novo''======
''Il dolce stil nuovo'' (i ëmbli stil i ri, nga italishtja) është një lloj lirike dashurie e rafinuar që u zhvillua në [[Firenca|Firence]] në [[Shekulli XIII|shekullin XIII]]. Përfaqësuesit e saj janë [[Guido Guinizelli]], [[Guido Cavalcanti]] dhe [[Cino da Pistoia]].
[[File:Cino da Pistoia.jpg|right|360x360px|Cino da Pistoia]]
Karakteristikat e tij kryesore janë:
* Sinqeriteti në shprehjen e ndjenjave në linjën e lirikës humane, popullore dhe thellësisht fetare të [[Françesku i Asizit|Shën Françesku të Asizit]].
* Prania e një natyraliteti pranveror në harmoni me njeriun duke rimarrë temën klasike të ''locus amenus''.
* Muzikaliteti, ëmbëlsia, eleganca dhe eufonia në shprehjen formale.
* Dashuria e konceptuar si një eksperiencë trashendente, që e vendos të dashuruarin në kontakt me diturinë, lumturinë dhe hyjnoren.
* Femra përbënte një personifikim të idealit neoplatonik. Është një qenie engjëllore me natyrë qiellore e konceptuar si ''donna angelicata''.
* Përdorimi i gjuhës popullore të [[Firenca|Firences]]: e folura toskane ose [[Gjuha italiane|italishtja]].
[[File:DanteFresco.jpg|thumb|left|''Dante Alighieri'', Andrea del Castagno, ''Cikli i burrave dhe grave të shquara'']]

{{quote|text=Il dolce stil novo duhet vendosur, në kulturë, në ndjenjën që poetët patën për një poezi të re: ndjenjë e turbullt, e pa arsyetuar në mënyrë racionale. Duhet konsideruar si një aureolë letrare e ushqyer nga një kulturë shumë e ndjeshme dhe e zgjedhur me forma elegante dhe përpunuara, një një frymëzim të medituar që kërkonte zërin më intim të Dashurisë dhe që do të thotë ndjesinë që fshihej nën fjalë&quot;.&lt;ref&gt;Francesco Flora, ''Storia della letteratura italiana'', volumi I, Arnoldo Mondadori Editore, [[Milano]], [[1958]], fq. 62-63&lt;/ref&gt;}}

Midis fundit të shekullit XIII dhe viteve të para të atij pasues lindi [[Il Dolce Stil Novo]], një lëvizje poetike që, duke theksuar tematikën dashurore të lirikës korteze, e çon në një pjekuri shumë më të rafinuar.

I lindur në [[Bolonja|Bolonjë]] dhe në vazhdim i lulëzuar në Firence, do të bëhej shpejt sinonim i kulturës së zgjedhur filozofike dhe kjo, siç e justifikon Mario Sansone&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 38&lt;/ref&gt;, &quot;''...shpjegon në këtë mënyrë se si poetët e rinj të shkollës së re e shikonin me përçmim, më shumë se siçilianët, rimatorët e grupit toskan, që i kritikonin se në njëfarë mënyre kishin borgjezuar poezinë dhe se u mungonte çiltërsia dhe rafinimi stilistik''&quot;.

Emri i 'shkollës' së re nxiret nga Dantja. Kështu pohon Natalino Sapegno&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', volumi I, ''Dalle origini alla fine del quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 79&lt;/ref&gt; &quot;Është e njohur se Dantja, duke hasur në një pjesë të Purgatorit, rimatori Bonagiunta Orbicciani, ndërsa na ofron emrin (të përshtatur tashmë prej kohësh nga tradita e vjetër) e shkollës ose grupit letrar në të cilin ai bën pjesë, duke e përkufizuar pastaj këtë &quot;dolce stil novo&quot; si një shkrim kur &quot;Amore spira&quot; (kur dashuria shuhet).

Poetët e &quot;Dolce Stil Novo-s&quot; e kthejnë dashurinë në momentin qendror të jetës së shpirtit dhe zotërojnë një gjuhë më të pasur dhe të artikuluar se ajo e poetëve të shkollave paraardhëse. Doktrina e tyre &quot;''i hiqte dashurisë çdo element tokësor dhe arrinte ta bënte jo një mjet, por mjetin për tu ngjitur kuptimin më të lartë të Zotit''&quot;&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 39&lt;/ref&gt;.

Nismëtari i kësaj shkolle qe bolonjezi [[Guido Guinizelli]] dhe midis poetëve të tjerë, mbi të gjitha toskanë, përmenden të mëdhenjtë si [[Guido Cavalcanti]], vetë [[Dante Alighieri]], [[Cino da Pistoia]] dhe më të vegjël si [[Lapo Gianni]], [[Gianni Alfani]] dhe [[Dino Frescobaldi]].

I konsideruar si themeluesi i &quot;dolce stil novo&quot;, për [[Guido Guinizzelli]]-n nuk të dhëna anagrafike të sigurta. Ai identifikohet nga disa me gibelinin Guido di Guinizzello i lindur në [[Bolonja|Bolonjë]] midis viteve [[1230]] dhe [[1240]], ndërsa nga të tjerë me njëfarë Guido Guinizello, një kryebashkiak i Castelfranco Emilia.

Ai ka lënë, me canzone-n ''Al cor gentil rempaira sempre amore'', atë që duhet të konsiderohet si manifesti i &quot;dolce stil novo-s&quot; ku vihet në dukje identiteti midis zemrës fisnike dhe dashurisë dhe si xhentilesë që qëndron në cilësinë e shpirtit dhe jo në gjak. Ai rimerr pastaj me thekse sublime konceptin e krahasimit midis gruas dhe engjëllit, tashmë të vlerësuar nga Guittone d'Arezzo dhe nga poetët e tjerë të mëparshëm.

Lindur në Firence nga një nga familet guelfe të pjesës së bardhë ndër më të fuqishmet e qytetit, [[Guido Cavalcanti]] përshkruhet nga bashkëkohësit e tijv ''&quot;si kalorësi përçmues dhe vetmitar, i gjithi i përqëndruar në meditimin filozofik dhe gati me siguri një ndjekës i averroizmit&quot;''&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 40&lt;/ref&gt;. Qe mik me Dante Alighieri-n, që i kushtoi 'Vita Nova-n', dhe mori pjesë aktivisht në jetën politike fiorentine duke mbështetur 'Cerchi-t' kundër 'Donati-jve'. I dërguar në ekzil në Sarzana më 24 qershor [[1300]], u rikthye po atë vit në atdhe ku gjeti vdekjen në fund të gushtit të atij viti.

'Canzone-ja' më e famshme e Cavalcanti-t qe teoria &quot;''Donna mi prega perch'io voglio dire''&quot;, në të cilën poeti e trajton dashurinë duke i dhënë një interpretim me karakter averroist, siç pohon Mario Sansone&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 40&lt;/ref&gt;, dashuri është për Cavalcanti-n një ''&quot;proces i inteligjencës që nga &quot;veduta forma&quot; (forma e dukshme) e femrës nxjerr idenë e bukurisë, të zotëruar në potencial dhe i bashkë-depërton&quot;''&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 85&lt;/ref&gt; dhe nuk është, si për Guinizelli-n, bekuese por ekstremisht tokësore dhe jep më shumë dhimbje se sa gëzime.

Përkrahë tre silnovistëve madhorë (Guinizzelli, Cavalcanti dhe Dante) qenë katër poetë të tjerë që i përkisnin rrymës së 'Dolce stil novo-s'. Lapo Gianni, shkrimtar i shtatëmbëdhjetë krijimeve poetike të arritura deri më sot, kujtohet në sonetin e famshëm të Dantes &quot;Guido, i' vorrei che tu e Lapo ed io&quot;: nga kjo supozohet se Dante ishte një mik i ngushtë me Lapon, sëbashku me Cavalcanti-n. Gianni Alfani, figurë me atribuim akoma të pasigurtë historik, kujtohet mbi të gjitha për &quot;Ballatetta dolente-n&quot; e tij. Njihej me Guido Cavalcanti-n, siç mund kuptohet nga një sonet e tij (&quot;Guido, quel Gianni ch'a te fu l'altrieri&quot;) dhe ka kompozuar një numër rimash mjaft të reduktuar përkundrejt atij të stilnovistëve të tjerë. Dino Frescobaldi qe një poet shumë i dashur si nga bashkëkohësit&lt;ref&gt;Francesco Trucchi, Poesie italiane inedite di dugento autori dall'origine della lingua infino al secolo decimosettimo, Prato, [[1846]].&lt;/ref&gt; ashtu dhe nga kritikët letrarë modernë&lt;ref&gt;Guasti, Storia del sonetto italiano corredata di cenni biografici e di note storiche.., Prato, [[1839]]&lt;/ref&gt;. Mik intim i Dantes, poeti i madh i dëgoi shtatë këngët e para të kryeveprës së tij, dhe Dino ia riktheu duke e lutur që ta vazhdonte veprën. Stilnovisti i fundit qe Cino da Pistoia, i vlerësuar nga kritika si ndërmjetës mes stilit të Dantes dhe atij të Petrarkës&lt;ref&gt;Poeti del Duecento, a cura di G. Contini, 2 voll., Milano-Napoli, Ricciardi, [[1960]], vol. II, fq. 630&lt;/ref&gt; dhe mjeshtri i vetë Petrarkës në muzikalitetin e poezisë dhe në efikasitetin e përdorimit të gjuhës vulgare.

====== Poezia komiko-realiste ======
Përkrahë lirikës korteze një vend të rëndësishëm i caktohet poezisë komiko-realiste: qartësisht e kundërt me spiritualitetin stilnovist, rryma komiko-realiste është zbavitëse dhe realiste, kultivon shijen e polemikës, rebelimit dhe komicitetit që zëvendësojnë atë të bukurisë ideale.

[[Historiografia]] letrare ka sajuar shprehje të ndryshme për të përkufizuar një prirje poetike të karakterizuar nga përballja me tema të realitetit dhe të përditshmërisë në këndvështrimin përgjithësisht [[Parodia|parodik]]: flitet për poezinë borgjeze, poezi komiko-realiste, poezi realisto-zbavitëse. Etiketa që padyshim rezulton më përfshirëse është &quot;poesia comico-realistica&quot; ndërkohë që binomi jep të dhëna mbi stilin (komik, që manualet e [[retorik]]ës e vendosin përkundrejt atij tragjik. Stili komik lejon përdorimin e gjuhës triviale dhe është e përshtatshme për të trajtuar argumente të lidhura me përditshmërinë dhe botën lëndore) dhe mbi përmbajtjen (realiste).

Ajo u përhap në [[Umbria]] dlhe në [[Toskana|Toskanë]] dhe e pati qendrën e saj në [[Siena]]. Midis poetëve më të rëndësishëm përmenden Rustico di Filippo, që ka lënë 58 sonete në të cilët vërehen ndikimet sikulo-guittoniane por edhe tema origjinale të lidhura me gjininë komike, Meo de' Tolomei, autor i disa soneteve me karakter karikaturor dhe xhulari aretinas, Cenne della Chitarra, që shkroi 'canzoni' të frymëzuara nga jeta fshatare. Por dy poetët më domethënës të poezisë komiko-realiste qenë [[Cecco Angiolieri]] dhe [[Folgore da San Gimignano]].

Kjo është një rrymë që lidhet me një traditë me prejardhje mediolatine, ajo e poezisë 'goliardia' që ishte përhapur në [[Shekulli XII|shekullin XII]] në [[Franca|Francë]], në [[Gjermania|Gjermani]] dhe në [[Italia|Itali]], por dhe ajo e 'fabliau-t'.&lt;ref group=&quot;shpjegimi&quot;&gt;krijim narrativ në vargje (distikë tetërrokësh me rimë përputhëse) me zanafillë nga poezia mesjetare franceze e 'langua d'oïl', e praktikuar veçanërisht në shek. e XIII. Me shtrirje të kufizuar (midis 100 dhe 600 vargjeve), 'fabliau-t' kanë karakterin e letërsisë evazive, shpesh me natyrë burleske (tregime mashtrimesh dashurore, shaka etj.) apo satire (kundër femrave, fshatarëve, klerit etj.). [http://www.treccani.it/enciclopedia/fabliau/ fabliau te kategoria Poesia in Letteratura në Enciclopedia Treccani]&lt;/ref&gt;

Ajo frymëzohet nga tema realiste (dashuria si vibrim ndjesishë, femra si krijesë tokësore) dhe me motive antikorteze (lartësimi i parasë, i lojës, i tavernës dhe të kënaqësisë). Efekti parodik arrihet pikërisht nga lartësimi i vlerave të kundërta me ato të stilnovistëve dhe korteze (oborrtare). Femra nuk është figura engjëllore, spirituale; dashuria nuk është eksperienca platonike, çmaterializimi por dashuria është vlerësuar si një vlerë tokësore, për tu konsumuar.

Edhe gjuha është ajo e përditshme me kërkimin e fjalës efikase dhe të ngjyrosur sipas përdorimit të përplasjes në fytyrë dhe të ''vituperium-it'', me një përdorim të shpeshtë të diskutimit të drejtpërdrejtë dhe përdorimit të një zhargoni që mund të përkufizohet si &quot;harbute&quot;.

====== Letërsia në prozë ======
[[File:Brunetto latini livre dou tresor.jpg|thumb|''Thesari'', libri I]]

Pesha e prozës latine dhe franceze (të konsideruara si gjuhë më të përshtatshme për krijimet letrare) është akoma shumë e fortë në këtë periudhë prandaj proza vulgare, përkundrejtë poezisë, pati njëfarë vonese.

I pari që dha modelet për gjuhën vulgare qe gramaticieni bolonjez Guido Faba që kuptoi rëndësinë që gjuha vulgare po fitonte në jetën e përditshme dhe në atë politike.

Përgjatë [[Shekulli XIV|Treqintës]] u formua një përmbledhje novelash të shkruara në gjuhën vulgare fiorentine, me autor anonim, e titulluar 'Novellino' me synime morale dhe pedagogjike.

Midis prozatorëve të tjerë të kësaj periudhe përmenden Salimbene de Adam, një frat françeskan nga [[Parma]], që shkroi kronika të shumta letrare në një latinishte të rafinuar dhe në të njëjtën kohë popullore që përfshinte edhe forma të shumta të gjuhës lombarde dhe asaj emiliane; Jacopo da Varazze, frat domenikan i bërë në vitin [[1292]] peshkop i [[Gjenova|Gjenovës]] që shkroi në latinisht një përmbledhje që shpejt u përhap në version të vulgarizuar; [[Brunetto Latini]], pa dyshim figura kryesore midis prozatorëve dueçenteskë që shkroi në 'langua d'oil' ''Thesarin'' ('Li livres dou Trésor'), një test enciklopedik që i përkthyer në vazhdim në gjuhën vulgare pati dy versione dhe që Dante e konsideronte një burim të çmuar për ''Komedinë'' e tij duke e përmendur si mësuesi ideal i këngës XV të [[Ferri]]t dhe il ''Il Tesoretto'' duke rimarr modelin e ''Roman de la rose''; Bono Giamboni hartoi një vepër me karakter alegoriko-didaskalik, ''Il libro de' vizi e delle virtudi'' duke krijuar për veprën e parë doktrinale autonome.

Të shumta janë shkrimet që krijohen në gjuhën vulgare dhe në frëngjisht me karakter doktrinal dhe moralizues si &quot;''Libro della composizione del mondo''&quot; i Restoro d'Arezzo, një lloj traktati modern mbi [[gjeografia|gjeografinë]] dhe [[astronomia|astronominë]], &quot;''Liber de regimine rectoris''&quot; i fra' Paolino Minorita i shkruar në gjuhën vulgare veneciane duke ndjekur modelin latin dhe francez që mban sugjerime me karakter moral për ata që qeverisin, &quot;''Trésor-i''&quot; i [[Brunetto Latini]]t i shkruar në frëngjisht dhe nga po nga ky autor poema alegoriko-didaktike e mbetur pa përfunduar me titull &quot;''Il Tesoretto''&quot;.

Shumë proza të Dyqintës najnë më së shumti të përkthyera nga frëngjishtja dhe kanë karakter moral si &quot;Dodici canti morali&quot;, &quot;''Disticha Catonis''&quot; dhe traktatet e Albertano da Brescia të përkthyer në gjuhën vulgare nga Andrea da Grosseto në vitin [[1268]] dhe nga pistojezi Soffredi del Grazia në [[1278]]. Vulgarizimi i Andrea da Grosseto-s mund të përkufizohet si vepra e parë në prozë në gjuhën italiane, pasi synimi i Grosseto-s ishte të përdorte një gjuhë kombëtare, bashkuese, e kuptueshme në të gjithë gadishullin, një gjuhë që ai e përkufizon pikërisht ''italica''&lt;ref&gt;''Dei Trattati morali di Albertano da Brescia, volgarizzamento inedito del 1268 fatto da Andrea da Grosseto'', nën kujdesin e Francesco Selmit, Commissione per i testi di lingua, Bologna, Romagnoli, [[1873]], Avvertenza, fq. XII-XIII.&lt;/ref&gt;.

Shembuj të tjerë gjenden në antologjinë &quot;''Fiore di virtù''&quot; që për traditë i atribuohet një &quot;frate Tommaso&quot; nga [[Bolonja]] dhe në &quot;Introduzione alla virtù&quot; i Bono Giamboni-t.

Me vlerë më të madhe letrare janë disa vepra me karakter retorik që shohin një ngritje të shprehjes letrare dhe njëfarë sforcoje artistike në rafinimin e formave dialektore si te &quot;''Rettorica''&quot; e [[Brunetto Latini]]t dhe te &quot;''Fiore di rettoricas''&quot; gabimisht atribuar Guidotto da Bologna, por vepër e Bono Giamboni-t&lt;ref&gt;[http://archiviostorico.corriere.it/1994/ottobre/30/quando_studiavano_retorica_per_far_co_0_9410306968.shtml Cesare Segre te ''Corriere della Sera'' e datës 30 tetor 1994]&lt;/ref&gt; dhe mbi të gjitha tridhjetë e gjashtë &quot;Lettere&quot; të Fra Guittone d'Arezzo, me karakter moral të gjykuara &quot;''të rëndësishme sepse Guittone synonte që me të të themelonte një prozë letrare, duke u bazuar te retorika mesjetare duke ia përshtatur prozës vulgare ''Cursus'' të stilit roman dhe mënyrat e stilit isidorian''&quot;&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1960]], fq. 41&lt;/ref&gt;.

Bëjnë pjesë te novelistika dhe kanë një stil gjuhësor me njëfarë origjinaliteti 'Libro de' sette savi' dhe 'Novellino'. &quot;''Libro de' sette savi''&quot; (Libri i shtatë të diturve) është përkthimi në gjuhën vulgare nga frëngjishtja e një përmbledhjeje të përbërë nga pesëmbëdhjetë novela lindur në [[India|Indi]] dhe në vazhdim e përkthyer dhe ripërpunuar në latinisht dhe në gjuhë të tjera aziatike dhe evropiane, ndërsa ''Novellino'' ose &quot;''Le cento novelle antiche''&quot; është një silog me njëqint novela që përmbajnë tregime biblike, [[legjenda]] kalorsiake ose me karakter [[mitologjia|mitologjik]] të shkruara nga një autor i panjohur afër fundit të shekullit.

====== Historiografia ======
[[File:Marco Polo - Battle of the King of Burma against the Mongols.jpg|thumb|Një faqe nga një dorëshkrim i 'Milione-s'.]]

Edhe në veprat me karakter historiografik shkrimtarët e kësaj periudhe përdorin gjuhën franceze përkrahë vulgares dhe vazhdojnë një model tradicional që ishte ai i tregimit të një qyteti që nga zanafilla, zakonisht legjendare dhe ndonjëherë fantastike por që zotërojnë çështje me njëfarë interesi historiografik. Një shembull është &quot;''Cronique des Veniciens''&quot; i Martino Canal botuar në frëngjisht që shkon nga zanafilla e qytetit deri në vitin [[1275]], &quot;''Cronichetta pisana''&quot; e shkruar në gjuhën vulgare dhe kronika fiorentine e Ricordano Malispini-t që tregon zanafillën legjendare të [[Firenca|Firences]] dhe arrin deri në vitin [[1281]]. Midis veprave historike zakonisht mbahet në konsideratë ''Il Milione'' i [[Marco Polo]]-s që rrëfen tregime të udhëtimeve të bëra në Lindjen e largët nga viti [[1271]] deri në [[1295]] dhe nga vetë ai të diktuara në frëngjisht Rustichello da Pisa-s në [[1298]] ndërsa të dy ishin të burgosur në burgun e [[Gjenova|Gjenovës]].

===== Treqinta =====
Në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] prirjet shoqërore dhe politike që ishin ndierë në shekullin paraardhës u shtynë deri në rënien e [[perandoria|perandorisë]] dhe të [[Kisha Katolike Romake|Kishës katolike]] ndërsa asistohet në afirmin e një spiritualiteti të ri që, siç shkruan Mario Sansone&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 75&lt;/ref&gt;, &quot;''... konsiston në sensin gjithmonë e më energjik të interesave dhe të vlerave mondane dhe tokësore, jo në kundërvënie me ato fetare dhe tejmondane, por të çliruara nga këto dhe duke jetuar në autonominë e tyre. Po mbaronte [[Mesjeta]] në të gjitha aspektet e saj: papato dhe perandoria, shprehje të shquara të një konceptimi të veçantë dhe interpretimi historik, po perëndonin. Perandorët humbisnin gjithmonë e më shumë sensin e autoritetit të tyre të përbotshëm, dhe papët, në [[Avignone]], kishin hequr dorë nga idea e [[Roma|Romës]] të konsideruar vetëm si qendër të krishtërimit dhe po lindëte, përkundrazi, gjithmonë e më e gjallë idea e një misioni laik të [[Roma|Romës]], për tu bashkuar madhështisë së saj antike''&quot;. Lindi kështu një kulturë e re që do të bazohej në një studim të kujdesshëm dhe të përpiktë të [[lashtësia|lashtësisë]] klasike, gjithmonë e më e lirë nga paragjykime me karakter intelektual dhe me synim për të zgjeruar çdo formë mendimi.

Dy shkrimtarët që në këtë periudhë &quot;do të dëshmonin më mirë në veprat e tyre fazën komplekse të shëndrimit kulturor, shoqëror dhe politik të Treqintës&quot;&lt;ref&gt;Rosanna Bisacca, Maria Paolella, ''L'Altra Biblioteca'', volume triennale, Lattes Editori, [[Torino]], [[2000]], fq. 226&lt;/ref&gt; dhe që përfaqësojnë, në [[letërsia italiane|letërsinë italiane]], një moment kalimi midis kohës mesjetare dhe [[Humanizmi]]t, janë [[Françesko Petrarka]] dhe [[Giovanni Boccaccio]].

====== Midis 'Duecento-s' dhe 'Trecento': Dante Alighieri ======
[[File:Dante Luca.jpg|thumb|left|Dante në një afresk të [[Luca Signorelli]]-t]]

{{quote|text=Nuk ka dyshim se (Dante Alighieri), përfaqëson sintezën supreme të prirjeve themelore shpirtërore dhe artistike të kësaj kohe|&lt;ref&gt;Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia di letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 28&lt;/ref&gt;}}

E gjithë letërsia e shekullit XIII sintetizohet në linjat e saj themelore nga [[Dante Alighieri]] dhe, siç shkruan Giulio Ferroni&lt;ref&gt;Giulio Ferroni, ''Storia della letteratura italiana'', Volumi II, te kapitulli ''Dante e il nuovo modello letterario'', Mondadori, [[Milano]], [[2006]]&lt;/ref&gt;, krijon në të njëjtën kohë modele të përcaktuara për të gjithë letërsinë italiane. Formimi i tij kulturor dhe përvoja e tij e parë si poet i &quot;dolce stil novo-s&quot; shpalosen në fundin e shekullit XIII, por pjesa më e madhe e veprave të tij (duke përfshirë edhe ''Komedinë'') u shkruajtën në njëzet-vjeçarin e parë të [[Shekulli XIV|shekullit XIV]].

Dante lindi në Firenze në maj të vitit [[1265]] nga një familje guelfe me kushte modeste shoqërore edhe pse i përkiste fisnikërisë së ulët dhe vdiq në [[Ravena]] në vitin [[1321]]. Artin e retorikës e mësoi nga [[Brunetto Latini]] ndërsa artin e rimave në mënyrë autodidakte dhe poezia do të mbetej gjithmonë qendra e jetës së tij.

{{quote|text=... dhe me këtë gjë që unë e kisha parë vetë artin e thënises së fjalës në rimë, nisa të bëja një sonet|autor=Dante Alighieri|source=Vita Nuova}}

Poezitë e para të Dantes janë të ndikuara nga stili i [[Guittone d'Arezzo]]-s por, pas njohjes së Guido Cavalcanti-t, ai zbuloi një mënyrë të re për të bërë poezi.

'''Vita nuova''' është një vepër thellësisht e bazuar te ''dolce stil nuovo''. Nëpërmjet soneteve dhe këngëve lirike të ndërthurura me prozë shpjeguese, përshkruan dashurinë e tij platonike për Beatriçen. Sipas të dhënave që vetë Dantja ka lënë te ''Convivio'', ai e krijoi 'la Vita Nuova' në [[1293]], tre vite pas vdekjes së [[Beatrice Portinari]]t. Kjo ishte një vepër në vargje përzier me prozë që përmbante njëzet e pesë sonete, katër 'Canzone', një [[balada|baladë]] dhe një 'stanza' veç disa prozave të prirura për të shpjeguar arsyet e ndarjejeve të poezive apo të rrëfimit të fakteve që qenë shkaku i krijimit të tyre. Aty Dantja tregon dashurinë e tij për Beatriçen që nga takimi i parë deri në vitet që pasojnë vdekjen e saj.
Një shembull i konceptimit dashuror të Dantes, si pararendës i [[Rilindja|Rilindjes]] në karakterizimin e femrës si një 'donna angelicata', është soneti «Tanto gentile e tanto onesta pare» ('shumë e sjellshme dhe e ndershme duket') që i përketë veprës ''Vita nuova'' ('Jeta e re').

&quot;Le Rime&quot; përmbajnë të gjitha ato krijime poetike që kanë mbetur pa një pa një renditje të përpiktë dhe në vazhdim të renditura nga kritikët modernë. Bëjnë pjesë poezi rinore ku ndihet ndikimi i shkollës guitoniane ose të ndikimit të Cavalcanti-t por edhe që tani me karakter peronal dhe stilnovist dhe shumë 'canzoni' me karakter alegorik dhe didaktik.

&quot;Il Convivio&quot; u krijua midis viteve [[1304]] dhe [[1307]] dhe në synimet e Dantes duhet të konsistonte në një traktat enciklopedik i përbërë nga pesëmbëdhjetë libra nga të cilët një parathënie dhe të tjerët si koment të katërmbëdhjetë 'canzone-ve' me karakter alegorik. Në të vërtetë poeti krijoi vetëm katër: parathënia dhe kometi i 'canzone-ve' &quot;Voi che intendendo il terzo ciel movete&quot;, &quot;Amor che nella mente mi ragiona&quot;, &quot;Le dolci rime d'amor ch'io solia&quot;.

Vepra e quajtur &quot;De vulgari eloquentia&quot;, e krijuar nga Dantja po në vitet e &quot;il Convivio&quot;. Ajo duhet të jetë hartuar të paktën në katër libra por poeti shkroi vetëm të parin dhe katërmbëdhjetë kapitujt e të dytit. Aty trajtohet zanafilla e gjuhësisë, diskutohet për gjuhët evropiane dhe në mënyrë të veçantë për ato romanse si dhe bëhet një klasifikim në katërmbëdhjetë grupe të dialekteve të gjithë gadishullit italian.[[File:Michelino DanteAndHisPoem.jpg|thumbnail|456px|''Dante dhe poema e tij'' afresk i Domenico di Michelino në [[Santa Maria del Fiore]], [[Firence]] ([[1465]])]]

''De Monarchia'', gati me siguri e hartuar midis viteve [[1312]] dhe [[1313]] është një vepër e përbërë nga tre traktate të shkruar në gjuhën latine, ku autori do të demostroi nevojën e e një [[monarkia|monarkie]] universale për të ruajtur mirëqenien e botës (libri I), ku pohon se me të drejtë institucioni i perandorisë ka përvetësuar popullin roman (libri II) dhe si në mënyrë të drjetpërdrejtë nga [[Zoti]] lindi monarkia e përkohshme (libri III). Vepra, megjithëse përfaqëson maturinë e plotë të mendimit politik të Dantes nuk është, siç pohon Mario Sansone&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 62&lt;/ref&gt; ''&quot;... një traktat i teknikës politike - dhe Dante i përbuzte problemet e shkencës së pastër – por një interpretim fetar i të ardhmes së njerëzve në bashkëjetesën njerëzore dhe të ligjeve si dhe parimeve që Zoti ka paracaktuar për qeverisjen dhe rendin e saj&quot;''.

Nën emrin &quot;Epistole&quot; janë përmbledhur trembëdhjetë letra të shkruara në latinisht nga Dantja për personazhe të shquar të kohës së tij, në të cilat trajton tema të rëndësishme të jetës publike.

&quot;Le Egloghe&quot; janë dy krijime në latinisht të shkruara në [[Ravena|Ravenë]] midis viteve [[1319]] dhe [[1320]] në përgjigje të Giovanni del Virgilio, një profesori në Universitetin e Bolonjës, që i kishte adresuar një 'carme' (këngë ose poezi nga latinishtja), ku e fton të mos humbas kohë me gjuhën vulgare por të shkruaj diçka në gjuhën e kultivuar për të marr kurorën me dafina për poezinë. Dante pranon se dëshiron vlerësimin poetik por pohon se dëshiron që ta arrijë me poezinë vulgare që po shkruan.[[File:Portrait de Dante.jpg|thumb|Portreti i Dantes realizuar nga [[Sandro Botticelli]]|majtas]]

''Quaestio de aqua et terra'' është një traktat me karakter shkencor i lexuar në [[Verona]] përpara klerit në janarin e vitit [[1320]] në të cilin, Dante, për kundërshtuar një pasazh të [[Aristoteli]]t, mbështet tezën se në glob tokat e dala nga uji janë më të larta se uji.

Megjithatë kryevepra e tij është '''[[Komedia Hyjnore]]''', një alegori madhështore në terciana të kryqëzuara (formë metrike e krijuar nga Dantja), në të cilën vetë autori, i shoqëruar nga poeti latin [[Virgjili|Virgjil]], përshkon [[Ferri]]n dhe [[Purgatori]]n derisa Dantja, i shoqëruar nga Beatriçia, sodit [[Parajsa|Parajsën]].

&quot;Komedia Hyjnore&quot; (&quot;La Divinna Commedia&quot;) është një [[poema|poemë]] me karakter didaktiko-alegorik nën formën e vizionit të shkruar në gjuhën vulgare (në tw folurwn vulgare tw Toskanës) në tercina të kryqëzuara vargjesh njëmbëdhjetërrokësh. Ajo është e përbërë nga 100 këngë dhe e ndarë në tre kantikë me tridhjetë e tre këngë plus këngën hyrëse të kantikut të parë. Data e saktë që mund të tregoj kur nisi Dantja ta shkruante poemën nuk është e saktësuar nga asnjë dokument, por të shumë janë studiuesit të prirur të besojnë se ajo u nis duke filluar nga viti [[1307]] gjatë ekzilit të poetit dhe që kantiku i [[Ferri]]t dhe ai i [[Purgatori]]t janë shkruar më para se prilli i vitit [[1314]] ndërsa [[Parajsa]] është për tiu caktuar viteve të fundit të jetës së Dantes. Natalino Sapegno pohën&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 136&lt;/ref&gt; se ''&quot;... ajo u nis konkretisht në vitet e ekzilit – si duket e mudshme, rreth vitit 1307 -... dhe është mjaft e mundur që (sipas një indicieje të dhënë nga 'Vita di Dante' e Boccaccio-s) poeti largohej nga Firencia në [[1306]], ndërsa qëndronte pranë Malaspina-s, nisi një vepër në lavde ('lode') për Beatriçen nga ai e filluar para ekzilit... është sigurisht para prillit 1314 mund të diskutohej për një libër &quot;quod dicitur Comedia et de infernalibus inter cetera multa tractat&quot;, si vepër tashmë e publikuar dhe përhapur. Është për tu supozuar për më tepër se Ferri dhe Purgatori qenë publikuar të dy pak pas vdekjes së Arrigos së VII, dhe që vetëm Parajsa u hartua në vitet e fundit të jetës së Dantes; kundër opinionit të atyre kritikëve që besojnë se e gjithë vepra është për tju atribuar viteve pas 1313-ës&quot;.''

''Komedia Hyjnore'' u shqua për energjinë shprehëse, përjetimin emocional dhe origjinalitetin e imazheve të sajë. Tema qendrore është fati trashendent dhe reflektimi rreth shpirtit njerëzor, e gjitha e krijuar në një konceptim të botës që që bashkon komponenten e krishtërimit me elemente të tjera të mara nga kultura klasike e lashtësisë greko-latine.

====== Françesko Petrarka ======
[[File:Ritratto di francesco petrarca, altichiero, 1376 circa, padova.jpg|thumb|Portret i Françesko Petrarkës, nga Altichiero, afërsisht viti [[1376]]]]

Me [[Françesko Petrarka|Francesko Petrarkën]] hapet, në kulturën e [[Italia|Italisë]] dhe [[Evropa|Evropës]], një epokë e re. Ai, siç shkruan Sapegno, në fakt mund të konsiderohet ''ati shpirtëror'' i [[Humanizmi]]t duke qenë te ai ''tashmë ishte shumë e fortë dëshira për të njohur antikët, të mblidhte në numër të madh veprat, për të nxjerë nga harresa ato që preheshin në pluhurin e bibliotekave të manastireve''&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 167&lt;/ref&gt;.

[[Françesko Petrarka]] ([[1304]]-[[1374]]), lindi në [[Arezzo]], por me origjinë fiorentine, do të ishte kulmi i [[humanizmi]]t para-rilindas. Veprat e tij të shumta në latinisht dhe italisht përfshijnë tema dhe çështje të ndryshme, që nga epika e zgjedhur historike në latinisht si te ''Africa'', në të cilën përshkruan luftëra punike, deri te lirika e tij, që modeloi të gjithë poetët e e mëvonshëm të [[Rilindja|Rilindjes]], të përfaqësuar nga ''Canzoniere'' ([[1350]]) e shkruar në [[gjuha italiane|italisht]] dhe të frymëzuar nga e dashura e tij, Laura, duke kaluar në një poemë alegorike të shkruar gjithashtu në gjuhën vulgare: ''I Trionfi'' ''(Triumfet).''

Biri i një noteri nga [[Firenca|Firencia]] që duhet të strehohej në [[Avinjoni]] me familjen dhe kishte punuar pranë oborrit papnor, [[Françesko Petrarka]] u rrit kështu larg nga shoqëria komunale italiane dhe kjo ''largësi aq sa e dytyruar aq edhe fatsjellëse'', siç pohon Asor Rosa, e ambientoi &quot;''ti shikonte gjërat nga një këndvështrim që i tejkalonte lokalizmat dhe regjonalizmat italiane për tu bërë pika e vëzhgimit të kulturës, për sa e tillë&quot;''&lt;ref&gt;Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 44&lt;/ref&gt;.

Françesko Petrarka, së bashku me vëllain më të vogël, Gherardo, futet nga i ati në studimin e jurisprudencës në fillim në [[Montpellier]] dhe më pas në [[Bolonja|Bolonjë]] që konsiderohej qendra kryesore e studimeve evropiane. Ai iu përkushtua me seriozitet studimeve dhe zgjeroi në atë periudhë kulturën e tij latine në [[1326]], me vdekjen e të atit, u rikthye me të vëllain nga Avinjoni i vendosur ti braktiste studimet e të drejtës civile. Më [[6 Prill|6 prill]] [[1327]] u takua me një vajzë të quajtur Laura, identiteti i të cilës ka mbetur i panjohur dhe u dashurua. Nga kjo dashuri do të lindnin shumë nga poezitë e tij lirike në gjuhën vulgare dhe disa në latinisht.

Afër vitit [[1330]], pasi i kishte kaluar ato vite në mënyrë moskokëçarëse dhe mondane, Françesko u vetëdijësua se ishte e nevojshme të gjente një punë dhe vendosi të ndërmerrte karrierën kishtare që në ato kohë të jepte mundësinë futeshe në mjedise dinjitarësh të oborrit papnor. Në [[vjeshta|vjeshtën]] e vitit [[1330]] u bë kështu kapelan i familjes së kardinalit Giovanni Colonna dhe në [[1335]] iu dha nga papa [[Benedikti XII|Benedikti i XII]] rregulli i Lombez. Në [[dhjetori]]n e vitit [[1336]] u vendos në [[Roma|Romë]] i ftuar nga peshkopi Giacomo Colonna dhe me rikthimin e tij nga Avinjoni, e kapur nga një krizë morale dhe fetare, bleu një shtëpi të vogël në Valchiusa në bregun e Sorgas ku, larg nga buja e quteteve të mëdha, iu dedikua hartimit të veprave të tij më të mira.
Kësaj periudhe i përkasin, përveç shumë lirikave që në vazhdim do të përfshiheshin në ''Canzoniere-n'' e tij, ''De viris illustribus'', një përmbledhje biografish të romakëve të shquar që nga [[Romuli]] deri te [[Çezari]] si dhe nisi poemën epike në ekzametër kushtuar [[Shipion Afrikani]]t të titulluar ''Africa''.

Me të arritur tashmë famën dhe kërkues i arritjes së një vlerësimi letrar për veprat e tij, projektoi të kurorëzohej poet dhe, i ftuar nga Senati roman që nga Universiteti i Parisit, e pranoi ftesën nga [[Roma]], ku më [[8 prill]] [[1341]], pasi qëndroi tre ditë në [[Napoli]] për tu ekzaminuar nga mbreti [[Robert Anzhuini, u kurorëzua me dafina në [[Campidoglio]] nga senatori Orso dell'Anguillara.

Gjatë rikthimit nga [[Roma]] ndaloi në [[Parma]] i ftuar i Azzo da Correggio-s, ku përshkoi, duke e alternuar me qëndrimin në kodrat e Selvapiana-s, vjeshtën dhe [[vera|verën]] e [[1341]] duke përfunduar kështu versionin e parë të &quot;''Africa-s''&quot;.

Në [[1342]] u rikthye në Avinjon dhe në [[1343]] filloi të shkruante ''Secretum-in'', një vepërz në formën e dialogut midis vetë Petrarkës dhe [[Shën Agustini]]t ku &quot;na ka lënë rrëfimin më të plotë dhe më të sinqertë të kundërshtive të tij të brendshme&quot;&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 201&lt;/ref&gt; dhe hartoi lutjet e shkruara në vargje latinisht duke ndjekur modelin e [[Psalmi|psalmeve]] të [[Bibla|Biblës]], të quajtur &quot;''Psalmi poenitentiales''&quot; ku thërret ndihmën e [[Zoti]]t për të tejkaluar gjendjen e përshtjelluar ku gjendej.
[[File:Jeanne Ière de Naples, dite la Reine Jeanne, comtesse de Provence.jpg|thumb|Giovanna Anzhu, mbretëresha e Napolit]]

Në [[Shtatori]]n e vitit [[1343]] u rikthye në [[Italia|Itali]] dhe u vendos fillimisht në [[Napoli]] pranë mbretëreshës Giovanna Anzhuine me detyrën  ambasadorit të papa [[Klementi VI|Klementit të VI]] ku vazhdoi të shkruante librat e ''Rerum memorandarum'' që, të mbetura të papërfunduara, duhet të ishin, në synimin e autorit, një listë e strukturuar episodesh dhe [[anekdota]]sh historike të futura në kategori specifike që kishin të bënin me virtyte të veçanta morale.
Në vazhdim u vendos në [[Modena]], në [[Bolonja]] dhe në [[Verona]] si dhe në [[1345]] u rikthye në [[Provenca|Provencë]] ku qëndroi për dy vite gati gjithmonë në Valchiusa ku shkroi për Philippe de Cabassoles traktatin ''De vita solitaria'' dhe ''De otio religiosorum'' për vëllain Gherardo që kishte hyrë në urdhërin monastik të çertozinëve. Shkroi në këtë periudhë [[egloga]] latinisht që në vazhdim do të përmblidheshin në ''Bucolicum carmen'' dhe në një nga këto shpjegon se përse vendosi të dorëhiqej nga shërbimi pranë kardinalit Colonna dhe të rikthehej në [[Italia|Itali]].

I entuziazmuar nga reforma e tentuar politike e Cola di Rienzo-s u nis në vitin [[1347]] i drejtuar për në [[Roma|Romë]] por në [[Gjenova]] e arriti lajmi që ngjarjet kishin degjeneruar dhe kështu ai nisi të shëtiste nëpër qytete të ndryshme dhe në [[Parma]] i arriti lajmi i vdekjes së Lauras. Në fakt në [[1348]] kishte shpërthyer [[murtaja]] dhe për shkak të saj do të vdiste mbrojtësi i tij, kardinali Colonna, dhe shumë miq të tij.
Ndërkohë kishte shkruar paraprakisht ''I Trionfi'' (Triumfet), atë të [[Dashuria|Dashurisë]] dhe atë të [[Dlirësia|Dlirësisë]] dhe në këtë periudhë do të shkruante atë të [[Vdekja|Vdekjes]] veç risitemimit të poezive italiane në 'Canzoniere' duke i shtuar edhe të reja, për të mbledhur letrat e tij në librin ''Familiari'' që paraprihej nga kushtimi ndaj mikut Ludwig von Kempen dhe të fillimit të mbledhjes së ''Epistole metriche'' kushtuar Barbato da Sulmona.

Në vjeshtën e vitit [[1350]] u vendos në [[Roma|Romë]] për jubileun pasi kishte qendruar në [[Firenca|Firence]] ku njohu Boccaccio-n, takoi Francesco Nelli-n, Zanobi da Strada-n dhe Lapo da Castiglionchio. Në [[qershori]]n e vitit [[1351]] u rikthye për një kohë të shkurtër në Avinjon dhe në [[1353]] u rikthye në atdhe, që në vazhdim e la vetëm në raste të rralla. Nga viti [[1353]] deri në [[1361]] qëndroi në [[Milano]] pranë Viskontëve dhe për ta realizoi misione të ndryshme diplomatike.
Në Milano Petrarka shkroi ''De remediis utriusque fortunae'' dhe shumë lirika të reja dhe letra duke nisur rishikimin e 'Canzoniere-s' dhe të përmbledhjes epistolare, përpunimi i të cilës zgjati shumë kohë.
Siç shkruan Sapegno&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio della storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 183&lt;/ref&gt; &quot;për tu futur në personalitetin petrarkeskë nevojiten mbi të gjitha shumë përmbledhjet epistolare të shkrimtarit, nga të cilat mund nxiren shumë të dhëna për jetën e tij si dhe për përzemërsitë e tij ashtu si dhe mendimin e tij&quot;.[[File:Laura e Petrarca.jpg|365x365px|thumb|Laura dhe Petrarka te ''Il Canzoniere''.|majtas]]

Midis viteve [[1361]] dhe [[1370]] Petrarka banoi pjesërisht në [[Padova]] dhe pjesërisht në [[Venecia]] por vitet e tij të fundit u hidhëruan për vdekjen e të birit Giovanni dhe të nipit Francesco, i biri i të bijës Eletta.

Gjatë atyre viteve vazhdoi korrespondencën me Boccaccio-n dhe u mor seriozisht me rishikimin e veprave të tij duke i forcuar raportet e miqësisë me zotërinë e atëhershme të Padovas, Francesco Novello Carraresi dhe në [[1368]], me insistimin e tij, u trasferua në atë qytet.

Në [[1370]], pasi ndërtoi një shtëpi në Arquà në kodrat Euganei, shkoi për të banouar me të bijën Francesca, Eletta dhe të shoqin, duke i pritur me gëzim vizitat e Francesco I da Carrara dhe të miqve të tjerë.
Përgjatë viteve të fundit të jetës së tij iu dedikua traskriptimit të ''Canzoniere-s'', përmbledhja me rima që u shkruan në periudha të ndryshme të jetës së tij, përfundoi poemën alegorike të shkruar në tercina të quajtur ''I Trionfi'' që do të publikohej pas vdekjes së autorit si dhe përfundoi &quot;''Seniles''&quot;. Në Arquà e gjeti vdekja më [[9 Korrik|9 korrik]] [[1374]] dhe sipas dëshirës së tij iu kryen nderimet e fundit solemne në praninë e zotit të Padovas.

''Il Canzoniere'' (i titulluar fillimisht në latinisht ''Rerum vulgarium fragmenta)'' por i shkruar në italisht) përbëhet nga 300 sonete dhe gati 50 poema të larmishme (''Canzone'', [[madrigali|madrigale]]) të dedikuara dashurisë së tij të pa rikthyer për Laura-n. Ndjenjat humanizohen me respektin për ''dolce stil nuovo'' dhe poemat e ''Vita nuova''. Laura është një femër reale (megjithëse e idealizuar dhe e paarritshme), që shkakton te poeti një larmi të madhe emocionesh kundërshtyese. Dashuria përshkruhet psikologjikisht me shumë hollësi. Motivet e tij do të mereshin nga e gjithë poezia perëndimore në të ardhmen.

====== Giovanni Boccaccio ======
[[File:Giovanni Boccaccio.jpg|thumb|Portreti i Giovanni Boccaccio-s nga një stampë e shekullit XIX]]
[[Giovanni Boccaccio]] ([[1313]]–[[1375]]) i dha udhë ''novella-s'', nëpërmjet një rrëfimi të shkurtër me temë dashurore. Është përgjithësisht i njohur për ''[[Dekameroni]]n'', përmbledhje prej njëqint tregimesh që vërtiten rreth tre temave: dashurisë, zgjuarsisë njerëzore dhe rastësia.

&quot;Boccaccio, si Petrarka, ishte i vetëdijshëm për vlerën e kulturës klasike latine dhe greke, e ndjerë si shtysë për një qytetrim të ri dhe edhe ai përdor dhe përsos gjuhën vulgare që, në prozën e tij, merr një larmi tepër të madhe tonesh dhe pasuri fjalori si dhe struktura sintaksore&quot;&lt;ref&gt;Rosanna Bicacca Maria Paolella, ''L'altra biblioteca'', volume triennale, Lattes, [[Torino]], [[2000]], fq. 231&lt;/ref&gt;.

Temat janë gati gjithmonë profane, me ton të mentalitetit borgjez që kishte nisur të merrte formë në [[Firenca|Firence]]. Janë të shpeshta subjektet me femra që mashtrojnë burrat e tyre. Ndërfuten shpesh këngë popullore italiane në vargje.

Biri i jashtligjshëm i Boccaccio di Chellino, një tregëtar i shoqërisë së familjes Bardi të [[Firenca|Firences]], Giovanni lindi, siç kujtojnë kritikët bashkëkohës, në Certaldo dhe vetëm dymbëdhjetë vjeç dërgohet nga i ati në [[Napoli]] që të mësonte artin e tregëtisë. Por Giovanni-t, që nuk kishte prirje praktike, nuk i pëlqente ai tip profesioni dhe në moshën tetëmbëdhjetë vjeçare i ati i lejoi më në fund të ndiqte studime të tjera. Filloi kështu, gjithmonë me dëshirën atërore, të studionte të drejtën kishtare, por këto studime i ndoqi me pak entuziazëm ndërsa, vetë, krijonte një kulturë të gjerë duke lexuar mbi të gjitha klasikët latinë dhe letërsinë bashkëkohëse franceze.

Atëherë ishte koha e monarkisë së Robert Anzhuinit, ku &quot;ndikimet kulturore që ndërthureshin ishin të pasura dhe të shumëfishta, si dhe rendi artistik dhe figurativ, veçse letrar&quot;&lt;ref&gt;Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di Storia della letteratura italiana,'' La Nuova Italia, Firenze, [[1986]]&lt;/ref&gt; dhe i riu Boccaccio, i pranuar në oborrin e mbretit, bëri miqësi me peronalitete të larta, si astronomi gjenovez Andalò del Negro dhe bibliotekarin mbretëror [[Paolo da Perugia]] si dhe në atë botë të pasur me kulturë dhe shkëlqim u gjet përsosmërisht vetëvetja.

Në periudhën napoletane bëjnë pjesë veprat e tij të para midis të cilave romani në prozë ''Il Filocolo'', [[poema]] në oktava e quajtur ''Il Filostrato'', që merr spunto nga një episod i &quot;''Roman de Troie''&quot; i [[Benoît de Sainte-Maure]] dhe një tjetër poemë përsëri në oktava, ''Teseida'', që bazohej në modelin e ''[[Eneida|Eneidës]]'' së [[Virgjili]]t dhe nga ''Tebaida'' e [[Stacio]]s.

Në [[1340]] Boccaccio, i thirrur nga i ati që kishte pësuar dëme të mëdha ekonomike si pasojë e falimentimit të Banca dei Bardi, duhej të rikthehej në [[Firenca|Firence]] dhe në vitet pasuese dihet pak për ato që i ndodhën. Ka të dhëna për një qëndrim të tijin në [[Ravena|Ravenë]] pranë oborrit të Ostasio I da Polenta dhe në [[Forlì]] në [[1347]] ose në fillim të [[1348]] pranë Francesco degli Ordelaffi. Në [[1349]], për shkak të vdekjes së të atit, ai u rikthye në Firence nëse, siç sugjeron Sansone&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Compendio di Storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, [[1956]]&lt;/ref&gt;, &quot;... nuk ishte kthyer në vitin e mëparshëm për të parë me sytë e tij, siç pohon në hyrjen e Dekameronit, tmerret e murtajës&quot;.
Në periudhën e kthimit në Firence bëjnë pjesë dy vepra, të hartuara midis viteve [[1341]] dhe [[1342]], që si të mëparshmet ndjejnë ndikimin e Dantes dhe që lartësojnë dashurinë për Fiammetta-n, si poema e hartuar në moshën pesëdhjetë këngë në tercina të titulluar &quot;''Amorosa visione''&quot; dhe &quot;Comedia delle ninfe fiorentine&quot; e quajtur edhe ''Ninfale d'Ameto'', një tregim i përzier me prozë dhe këngë në tercina.

Pa dyshim më e mira është vepra &quot;''Elegia di Madonna Fiammetta''&quot;, e shkruar midis vitit [[1343]] dhe [[1344]], një tregim në prozë që tregon dashurinë e tij të palumtur për gruan, te e cila është parë, nga disa kritikë, një zhvillim i fort psikologjik edhe pse, siç pranon Asor Rosa&lt;ref&gt;Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 52&lt;/ref&gt;, ''&quot;... gjykimi i De Sanctis, që e përkufizon &quot;një faqe të historisë intime njerëzore, e arritur në një formë serioze dhe të drejtpërdrejtë&quot;, gabime të një paraprirje të pavullnetshme, duke ngjyrosur konturnet gati sikur bëhej fjalë për një roman psikologjik të gjysmës së dytë të Tetëqintës, e rëndësishme është praktikisht përpjekja e objektivizimit që Boccaccio realizon përkundrejt një fushe mjaft komplekse dhe në mënyrë autobiografike trysnuese e frymëzimit të tij&quot;''.

Midis viteve [[1343]] dhe [[1354]] Boccaccio shkroi veprën e fundit të tij para [[Dekameroni]]t, pa dyshim midis më të mirave të veprave të tij minore. Bëhet fjalë për një vepër të shkruar në formën e poemës në 473 oktava me titull ''Ninfale fiesolano'' që merr spunto nga një përrallë mbi zanafillën e [[Fiesole]]-s dhe të Firences. Veprave minore, dhe ndoshta që i përkasin periudhës napoletane, duhet ti shtohet poema e shkurtër e hartuar në tercina me titull ''Caccia di Diana'' dhe vepra në prozë ''Il Corbaccio'' hartuar në vite vështirësisht të datueshëm (edhe pse së fundmi Giorgio Padoan&lt;ref&gt;Giorgio Padoan, ''Sulla datazione del Corbaccio'', te ''Il Boccaccio e Le muse'', Firenze, [[1978]], fq. 199-228&lt;/ref&gt; e vendos me njëfarë sigurie në vitin [[1365]]), që, megjithëse duke mos pasur vlerë të veçantë artistike, shënon momentin që paraprin në jetën e shkrimtarit krizën e tij fetare.

Të krijuara në një hark të gjatë kohor janë ''Le Rime'' të tij, që, duke ndjekur skemën e kohës, alternon lirikat e dashurisë me ato të përkushtimit dhe pendesës në të cilat ai, megjithëse rimerr temat e &quot;Dolce stil novo-s&quot;, për aksente dhe stil që kanë një realizëm të ri.

Poeti ndërkohë kishte fituar famë të madhe dhe i besoheshin, edhe për aftësitë e tij oratorike, detyra prestigjoze si ambasador pranë oborreve të ndryshme. Në [[1350]] u dërgua pranë zotërve të [[Romagna|Romanjës]], në [[1351]] në [[Tiroli|Tirol]] pranë markezit të [[Brandenburgu|Brandeburgut]], Ludviku i [[Wittelsbach]]ut dhe përsëri, në [[1354]] pranë papa [[Inoçenti VI|Inoçentit të VI]] në Avinjon dhe në midis [[1365]] - [[1367]] në [[Roma|Romë]] pranë papa [[Urbani V|Urbanit të V]].

Në këtë periudhë, dy janë zhvillimet më të rëndësishme në jetën e Boccaccio-s: miqësia me Petrarkën dhe kriza fetare e [[1362]].

Njohja e Petrarkës që ai admironte që nga vitet rinore, ndodhi për herë të parë në Firence në [[1350]] dhe Boccaccio-ja pati rastin ta rishikonte vitin pasues në [[Padova]], në [[1359]] në [[Milano]] dhe në [[1363]] në [[Venecia|Venecie]]. Me Petrarkën ai mbajti një korrespondencë konstante të përzemërt dhe, kur në [[1374]] poeti vdiq, e vajtoi humbjen me fjalë të sinqerta dhimbjeje.

Ndërkohë që erdhën vështirësi të rënda ekonomike dhe vuajtje fizike që e lanë në një gjendje të rëndë melankolie duke e hedhur në një krizë të thellë besimi. Në këtë periudhë ai iu dha me intesitet të madh studimeve me karakter mbi të gjitha moral, fetar dhe asketik. Në fund të vitit [[1362]], viti i krizës, poeti u vendos në [[Napoli]] për të kërkuar një sistemim, por mbeti i zhgënjyer nga pritja e ftohtë e Niccolò Acciaiuoli-t, qoftë edhe nga vërejtja e shumë ndryshimeve që qyteti kishte pësuar pas luftrave civile.

Vitet e fundit të jetës së Boccaccio-s i jetoi midis Certaldo-s dhe Firences ku iu kushtua studimit të klasikëve antikë dhe Dantes si dhe nisi studimin e grekëve me ndihmën e Leonzio Pilato-s, një eruditi greqist që e kishte studion në Firence.

Në shpirtin e Boccaccio-s gjenden për më tepër të gjithë aspektet e Humanizmit italian, që nga ai [[filologjia|filologjik]] deri te ai [[retorik]] dhe [[stilistika|stilistik]] si dhe spiritual aq sa ai vëren, siç shkruan Sansone&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1956]], fq. 107&lt;/ref&gt;, &quot;''... ushtrimin e poezisë, dhe më në përgjithësi, të sensit të jetës në mënyrë të re dhe të freskët''&quot;.

Midis veprave të tij me karakter erudit përmenden &quot;''Bucolicum carmen''&quot; e shkruar midis viteve [[1351]] dhe [[1366]] e hartuar nga gjashtëmbëdhjetë [[egloga]] në të cilat ai risjell shumë ngjarje bashkëkohëse dhe të jetës së tij; &quot;''De casibus virorum illustrium''&quot; me karakter moral, i shkruar midis viteve [[1356]] dhe [[1374]] ku trajton të gjithë ata personazhe, duke nisur nga [[Adami]], që kanë rënë nga një gjendje e lumtur në mjerim; &quot;''De claris mulieribus''&quot;, i hartuar në të njëjtët vite të veprës së mëparshme, që konsiston në një traktat [[biografia|biografik]] për gra të famshme, që nga [[Eva]] deri te mbretëresha Giovanna I e Napolit dhe një vepër me karakter [[gjeografia|geografik]], ''De montibus, silvis, fontibus, lacubus, fluminibus, stagnis seu paludibus et de nominibus maris'' i shkruar në vitet që shkojnë nga viti [[1362]] në vitin [[1366]] në të cilin, duke marr në analizë shumë emra gjeografikë të hasur në veprat e klasikëve, jep informacione të gjera.

Më i madhi nga traktatet e tij erudite është megjithatë ''Genealogia deorum gentilium'', vepër e përbërë nga pesëmbëdhjetë libra që formojnë një [[enciklopedia|enciklopedi]] të vërtetë mitologjike dhe që tregon për ato kohë një erudicion me të vërtetë të jashtëzakonshëm dhe që, veç përfshirjes së poetikës së tij, gjendet edhe mbrojtja e veprës dhe në përgjithësi vetëmbrojtja e autorit si mbledhës dhe tregues përrallash&lt;ref&gt;Da Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1956]], fq. 108&lt;/ref&gt;.

Ndikimi i Dantes, që vërehej në veprat e tij të para, tashmë rindihet fortësisht në veprën e realizuar midis viteve [[1357]] dhe [[1362]] të titulluar ''Trattatello in laude di Dante'' ku Boccaccio lartëson cilësitë morale dhe intelektuale të poetit të madh te &quot;''Commento alla Commedia''&quot;.

Në [[1373]] i jepet detyra të lexoi dhe komentoi përpara publikut &quot;La Commedia&quot;. Por leksione që ai mban në kishën e Santo Stefano di Badia, duhet të ndërpriteshin para komentimit të Ferrit - kënga e shtatëmbëdhjetë për shkak të sëmundjes së përkeqësuar për tu tërhequr në Certaldo ku do të vdiste më [[21 Dhjetor|21 dhjetor]] [[1375]].

[[File:1916-a-tale-from-the-decameron-.jpg|thumb|456px|Dhjetë të rinjtë protagonist të Dekameronit në një pikturë të John William Waterhouse, ''A Tale from Decameron'', [[1916]], Lady Lever Art Gallery, [[Liverpool]]]]

Sipas arsyetimit të kritikës vepra e maturisë së plotë të Boccaccio-s është ''[[Dekameroni]]'' i hartuar midis viteve [[1348]] dhe [[1353]], një seri me njëqint novela që, të futura në një kornizë origjinale narrative, mbeten të bashkuara nga e njëjta gjendje shpirtërore që ''&quot;është dashuria për jetën në plotësinë e qenies së tij, të parë me zemër të zbrazur nga çdo shqetësim moral dhe fetar si dhe nga një ekzaltim i përzemërt për lulëzimin e saj: jeta që është lojë dhe çështje fati, çështje aty e lumtur dhe e gëzuar, aty dramatike dhe deri tragjike&quot;''&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[1960]], fq. 110&lt;/ref&gt;.

Rëndësia e ''[[Dekameroni]]t'' mbështetet kryesisht në prozën e kujdesshme dhe elegante, që vendosi një model për tu ndjekur nga shkrimtarët e ardhshëm të [[Rilindja|Rilindjes]], por edhe në krijimin e modelit të përgjithshëm të novelës oborrtare të të ardhmes, jo vetëm në [[Italia|Itali]] nëpërmjet të ashtuquajturve ''novellieri'' ([[Mateo Bandello]] dhe Giraldi Cinthio), por në të gjithë [[Evropa|Evropën]], si në rastin e ''El Patrañuelo'' të [[Juan de Timoneda]] apo ''Novelas ejemplares'' të [[Miguel de Cervantes]].

====== Shkrimtarët minorë ======
Siç shkruan Natalino Sapegno&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Introduzione ai Poeti minori del Trecento'', në ''Pagine di storia letteraria'', [[Palermo]], Manfredi, [[1960]], fq. 197-200&lt;/ref&gt; &quot;''Treqinta karakterizohet, në krahasim me shekullin paraardhës (ku merr rëndësi mbizotëruese përvoja e lirikës së dashurisë, nga siçilianët deri te stilnovistët, pasqyrohet në formën e vetëdijshme të doktrinës së De vulgari eloquentia), nga shumësia e jashtëzakonshme dhe larmia e zërave ku shprehet ndjenja e një kulture letrare mjaft komplekse dhe gjithashtu më e shpërndarë dhe e bindur në shumë nxitje mos-përputhëse''&quot;.

====== Lirika ======
Vlera poetike e lirikës së prodhuar në këtë shekull, pa marr në konsideratë Petrarkën, është mjaft e dobët dhe, megjithëse vërehet sforcua për të konservuar stilin e &quot;Dolce stil novo-s&quot;, vërehet se ajo është &quot;''e zbrazur nga substanca më intime''&quot;&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 253&lt;/ref&gt;.
Për tu veçuar midis rimatorëve të shumtë aulik të kësaj periudhe janë, në fillim të shekullit pizani Fazio degli Uberti për 'canzone-t' politike dhe mbi të gjitha për rimat e dashurisë në të cilat përzien ndikimin e poezisë stilnoviste, provencale, petrarkeske dhe të rimave të ngurta të Dantes; padovani Matteo Correggiaio dhe, në fund të shekullit, fiorentini Cino Rinuccini, poezia e të cilit shfaq ndikimin e Dantes, veç modelit petrarkesk.

Midis rimatorëve të ndryshëm të kësaj periudhe shumë janë rimator oborresh, mbi të gjitha në Italinë veriore, që zotërojnë frymëzim të dobët dhe pak kulturë, që shëtisin nga një zotëri te tjetri duke vënë në shërbimin e tyre poezinë jo aq të përputhur me ndjenja të thella por nga synime 'adulacioni'.

Midis këtyre rimatorëve shquhet Antonio Beccari nga [[Ferrara]], nga i cili kanë mbetur disa rima me karakter dashuror dhe politik, tre 'frottola' me stil xhularesk dhe disa lirika me stil konfensional dhe Francesco di Vannozzo nga Padova që jetoi në gjysmën e dytë të shekullit pranë disa oborreve, si ai i Carrares-ëve, të Scaliger-ëve dhe të Viscont-ëve dhe që ka lënë midis rimave të tij politike tetë sonete nën titullin ''Cantilena pro comite Virtutum'', disa rima [[autobiografia|autobiografike]] me karakter rrëfimtar, katër 'frottola' dhe disa sonete dashurie që, megjithëse rimarrin stilin petrarkesk në mënyrë të trashë, nuk janë pa freski ndjenjash.

====== Letërsia në prozë dhe në vargje ======
Edhe në gjysmën e dytë të shekullit XIV Firencia mbeti një qendër e gjallë kuluturore ku lulëzoi një letërsi në prozë dhe në vargje më së shumti me karakter konfensional, të përbëra nga reflektime, anekdota dhe paralajmërime që ka midis autorëve të denjë për tu përmendur Antonio Pucci-n që ka lënë, në një metrikë popullore dhe me leksik të vrullshëm, një vepër të gjerë dhe të larmishme që përfshinë sonete, 'sirventes' katërnarë, kapituj dhe 'cantari' që zotërojnë &quot;''një karakter të sinqertë dhe të freskët poezie si dhe njëfarë prirjeje për të riprodhuar ndjenjat e thjeshta të popullit në mes të të cilit dhe për të cilin ai shkruante''&quot;&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 260&lt;/ref&gt;. Te Pucci dallohet ndikimi i Dantes, kulti i të cilit tashmë ishte shumë i gjallë në Toskanë dhe jo vetëm, siç tregojnë komentarët e shumtë të Komedisë që në kët periudhë lulëzojnë.

Lulëzon edhe në këtë periudhë dhe prap në Firence një gjini e re poezie për muzikë që shprehet në formën e baladës, të madrigalit dhe të 'caccia-s' pranë të cilës renditet vepra e Giovanni Fiorentino-s që u identifikua nga Pasquale Stoppelli me një xhular me emrin &quot;Malizia Barattone&quot;&lt;ref&gt;Pasquale Stoppelli, Malizia Barattone (Giovanni di Firenze) autore dell'opera &quot;''Il Pecorone''&quot;, te &quot;Filologia e critica&quot; II (1977)), fq. 1-34&lt;/ref&gt; me përmbledhjen e tij të baladave që në brendësi të veprës së tij të titulluar &quot;''Il Pecorone''&quot;, gjendej një përmbledhje me novela me frymëzim bokaçesk, përfaqësojnë pjesën më të arrirë.
Por midis shkrimtarëve që i afrohen në këto vite këtyre dy gjinive letrare, më domethënësi është fiorentini [[Franco Sacchetti]] midis veprave të të cilit bëjnë pjesë &quot;''Il libro delle rime''&quot; dhe ''Il Trecentonovelle'', &quot;''autor në të cilin shpalosen aftësi të sigurta shkrimtari: aftësi në skicim, nëse jo &quot;personazhe&quot; të mirëfilltë, të paktën gjurmë të gjalla; siguri në përshkrimin e skenave të turmës, të konfuzionit dhe të trazirave; lirshmëri e një sintakse popullore; pëlqimi për një gjuhë sa më të gjallë dhe diturake, e kultivuar me sukses nga të gjithë shtresat gjuhësore''&quot;&lt;ref&gt;Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Palumbo (editore), [[1968]], fq. 99&lt;/ref&gt;.

====== Letërsia devocionale ======
[[File:Domenico Beccafumi 025.jpg|thumb|''Stigmatat e Shën Katerinës nga Siena'', Domenico Beccafumi, rreth [[1515]]]]

Përgjatë të gjithë Treqintës lulëzoi edhe një letërsi e shumtë me karakter fetar që shprehej në formën e predikimeve, traktateve, letrave devocionale, lavdeve, vepra me karakter hagjiografik etj.

Midis shkrimtarëve fetar të Treqintës përmenden në kuadër të traditës domenikane frati Jacopo Passavanti që përmblodhi në një traktat me titull &quot;''Specchio di vera penitenza''&quot; të gjitha predikimet që kishte mbajtur në [[1354]] gjatë periudhës së kreshmës dhe Domenico Cavalca, autor i &quot;''Vite dei Santi Padri''&quot; dhe teksteve të shumta latinisht, veç soneteve, lavdeve dhe 'serventese-ve'.
Në kuadrin françeskan hasen &quot;''I Fioretti di San Francesco''&quot; hartuar nga një autor toskan anonim që konsiston në një përmbledhje me legjenda që kanë të bëjnë me jetën e shenjtorit të përkthyera dhe reduktuara në kuadrin e përrallave me karakter popullor nga një tekst latinisht të publikuar në [[Marche]] që i përket fundit të shekullit XIII me titull &quot;''Actus beati francisci et sociorum eius''&quot;.

Përsëri në Treqintën një vend domethënës zë Caterina Benincasa (e njohur si Katerina nga Siena)për të cilën kanë mbërritur 381 &quot;Lettere&quot; dhe &quot;''Dialogo della Divina Provvidenza''&quot; që u shkruan nga dishepujt e saj nën diktimin me një shkrim që &quot;''lidh mënyrat e stilit biblik dhe të letërsisë së shenjtë me impresionizmin dhe aty për atyshmërinë e një gjuhe popullore''&quot;&lt;ref&gt;Roberto Mercuri, ''La letteratura del Trecento in Toscana'' in ''Letteratura italiana'', Einaudi, Firenze, [[2007]], fq. 570&lt;/ref&gt;. Në kuadër të krijimeve lavdërore treçentiste, shquhet Bianco da Siena, bashkëkohës dhe bashkëqytetar i Katerinës nga Siena si dhe autor i lavdeve të shumta.

====== Historiografia ======
[[Historiografia]] në gjuhën vulgare pasqyron karakteristika kryesore të qytetërimit të Treqintës me historitë e tij apo kronikat që &quot;''dalin jashtë nga kufijtë e ngjushtë dhe të thatë të kronikave mesjetare, ku ishin aqë të magëta kuptimi dhe zgjedhja e fakteve, kujdesi i lidhjeve logjike, rëndësia e karaktereve individuale... pasqyrë e shkëlqyer e një qytetërimi, në të cilin lufta politike është më larmishme, e lëvizshme dhe e apasionuar, lidhjet tregëtare më intensive, kultura gjithmonë e më e gjerë dhe e hapur''&quot;&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, Compendio di Storia della letteratura italiana, La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 282&lt;/ref&gt;.
Kronistët më të njohur në gjuhën vulgare të kësaj periudhe janë dy shkrimtarët fiorentinë, [[Dino Compagni]] dhe [[Giovanni Villani]] përkatësisht autorë, i pari i &quot;''Cronica delle cose occorrenti ne' tempi suoi''&quot;, ku tregon ngjarjet duke nisur nga viti [[1280]] deri në [[1312]] dhe i dyti një &quot;''Nova Cronica''&quot; të ndarë në dymbëdhjetë libra nga të cilët gjashtë shkojnë që nga kulla e [[Babilonia|Babilonisë]] deri te zbritja në Itali e [[Karl Anzhuini|Karlit Anzhuin]] dhe gjashtë të tjerët nga viti [[1265]] deri në [[1348]].

==== Katërqinta ====
Me vdekjen e Petrarkës dhe të Boccaccio-s dhe pas një lulëzimi të madh treçentesk në Katërqintën u asistua në një fenomen të çuditshëm që, sipas mendimit të shumë kritikëve, &quot;''duket se e ndërpret ecurinë e nisur në dekadat e para të dyqintës''&quot;&lt;ref&gt;Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Firenze, [[1968]], fq. 103&lt;/ref&gt; dhe shfaqet &quot;''një nga më të ndyrat e historisë sonë letrare''&quot;&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 288&lt;/ref&gt; për të mos folur, siç thotë Migliorini, madje për një &quot;''krizë kuatroçenteske''&quot;&lt;ref&gt;Bruno Migliorini, ''Storia della lingua italiana'', Sansoni, Firenze, [[1971]], fq. 240&lt;/ref&gt;.
Letrarët e kësaj periudhe mohuan, duke e përbuzur, të gjithë punën e bërë gjatë dy shekujve të mëparshëm për ta bërë gjuhën vulgare të denjë të quhej gjuhë letrare dhe hartuan jo më në gjuhën vulgare, por në latinisht, duke arritur ta konsideronin veprën e Dantes, Boccaccio-s dhe Petrarkës, siç shkruan Leonardo Bruni&lt;ref&gt;Leonardo Bruni, ''Dialogi ad Petrum Paulum Histrum'', Istituto Nazionale sul Rinascimento, [[1994]]&lt;/ref&gt; në dialogun e parë me mikun Pietro Istriano për veprën e tij të shkruar në latinisht të quajtur ''Ad Petrum Paulum Histrium'', vetëm &quot;''poezi për këpucarët dhe furrtarët''&quot;.

===== Humanizmi =====
Por kjo periudhë, e ashtuquajtur e [[Humanizmi]]t, që nën shumë aspekte mund të duket si stanjacion, në të vërtetë është vetëm një &quot;''moment pauze dhe reflektimi; një moshë e studimeve kritike dhe filologjike të apasionuara; një lloj rikthimi i mundimshëm dhe i pavetëdijshëm në zanafillën e qytetërimit tonë, nëpërmjet të cilit gjithë kuptimi i jetës dhe të idealeve njerëzore rinovohet dhe në të njëjtën kohë vihet në jetë një trasformim i kulturës dhe të shijes letrare, që shfaqet plotësisht në fund të shekullit në shpirtrat dhe në format e poezisë së re''&quot;&lt;ref&gt;Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 288&lt;/ref&gt;.
[[File:salutati.jpg|thumb|Imazh që portretizon Coluccio Salutati-n, i ardhur nga një dorëshkrim i Biblioteca Laurenziana në Firence]]
Lëvizja e Humanizmit u përhap me shpejtësi të madhe në të gjithë Italinë dhe, megjithëse duke marr karaktere të ndryshme sipas qendrave të përhapjes, ruajti karakteristika të përbashkëta, për shkak të formimit dhe karakteristikave barazitare, por mbi të gjitha nga përdorimi i përbashkët i gjuhës latine.

Latinishtja e humanistëve, si ajo e Petrarkës, është latinishtja klasike, ajo që kishin rizbuluar nëpërmjet teksteve antike të [[Ciceroni]]t, të [[Quinto Ennio]]-s, të [[Virgjili]]t, të [[Oraci]]t, të [[Katuli]]t dhe të [[Ovidi]]t dhe që, me një studim të kujdesshëm [[filologjia|filologjik]], e risjellin në jetë.
Qendra më e rëndësishme humaniste lindi në [[Firenca|Firence]] dhe nismëtari i humanizmit fiorentin qe [[Coluccio Salutati]], nxënës i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe zbulues i ''Epistulae ad familiares'' i [[Ciceroni]]t, që me traktatet e tij dhe epistolarin e pasur qe një përhapës i rëndësishëm i studimeve të reja letrare.

Lëvizja pati vazhdim në Firence me studiues të tjerë autoritarë si [[Niccolò Niccoli]], që transkriptoi vepra të shumta në gjuhën e lashtë greke dh atë latine si dhe hartoi një guidë për të rigjetur dorëshkrime në [[Gjermania|Gjermani]], Leonardo Bruni nga [[Arezzo]], që veç përkthimit nga greqishtja të veprave të shumta, qe autori i një ''Historia fiorentina'' e shkruar në këndvështrimin klasikexhant në imitim të [[Tit Livi]]t dhe [[Ciceroni]]t dhe në fund [[Poggio Bracciolini]] që, gjatë udhëtimeve të tij të shumta në [[Franca|Francë]] dhe në [[Gjermania|Gjermani]], zbuloi vepra antike duke sjell kështu në publik ''Institutionies oratoriae'' të [[Mark Fab Kuintiliani|Markus Fabius Quintilianit]], ''Silvae-t'' e Publius Papinius Stacit, ''Punica'' e Silius Italikus dhe ''De rerum natura'' e [[Lukreci]]t. Në [[1429]] u gjet në Lodi, nga peshkopi Gerardo Landriani, ''Brutus-i'' i [[Ciceroni]]t dhe në [[1429]] [[kardinali]] Giordano Orsini përvetëson një dorëshkrim që e konservonte në dymbëdhjetë komedi të [[Plauti]]t që deri në atë moment nuk e njihte askush.

Në fushën e historiografisë humaniste, që pati si model veprën e Tit Livit, kujtohet romani Lorenzo Valla që diti të përballoi ''&quot;probleme filosofike, historike, kulturale, kudo duke vendosur një kritikë të lirshme që paraprinte më së miri drejtimin e mendimit të [[Rilindja|Rilindjes]]''&quot;&lt;ref&gt;Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, Milano-Messina, [[1960]], fq. 137&lt;/ref&gt;

Përkrahë Lorenzo Valla-s meriton të përmendet figura e humanistit forlez Flavio Biondo që vendosi metodën shkencore në studimet historike duke nisur me veprën e tij ''Roma instaurata'' shkencën e [[arkeologjia|arkeologjisë]], ajo e aretinit [[Leonardo Bruni]] dhe ankonasit Ciriaco d'Ancona.

Humanistët, shumë nga të cilët ishin në shërbim të zotërve italianë si sekretarë kancelarë, qenë edhe shkrimtarë të flaktë letrash më së shumti me përmbajtje politike, por edhe private. Në këtë sektor të dytë i rëndësishëm është epistolari i lënë nga [[Poggio Bracciolini]] që, në bazë të modelit ciceronian, shkroi letra të pasura me humanitet dhe ndjenja.
Merita e humanistëve qe ajo që ripastruan doktrinën [[aristoteli]]ke nga të gjitha ato alterime të bëra nga arabët dhe nga skolastika mesjetare si dhe mbi të gjitha se zbuluan në tërësinë e saj veprën e [[Platoni]]t ndaj të cilit u drejtua parapëlqimi i tyre.
Kushtuar Platonit qe lëvizja e lindur në Firence me në krye [[Marsilio Ficino]]-n që, nën mbrojtjen e Mediçve, mblidhte në Villa medicea di Careggi, atë që në vazhdim do të quhej ''[[Accademia neoplatonica]]'', personazhe të shumtë të ditur. Për më tepër përmenden Giannozzo Manetti, [[Giovanni Pico della Mirandola]] dhe [[Cristoforo Landino]] që ditën të konceptojnë një dinjitet të ri të njeriut duke paraparë atë që do të ishte filozofia moderne që do ti kishte fillimet e saj në [[Rilindja|Rilindjen]] italiane.

===== Letërsia deri në mesin e Katërqintës =====
Në gjysmën e parë të shekullit pranë letërsisë humaniste në latinisht lindi edhe një letërsi në gjuhën vulgare qoftë me karakter devocional dhe vlerë mediokre, ashtu dhe me karakter artistik dhe me natyrë të ngritur.

Në letërsinë me karakter fetar u hartuan lavde, predikime dhe paraqitje të shenjta që shpesh, pranë argumentit të shenjtë, ''&quot;strehonin edhe personazhe dhe skena të një realizmi të brutal dhe popullor, që afronin akoma më mirë spektaklin me shijet popullore që asistonte në sheshe dhe që duhet të nxirte mësim dhe kënaqsi''.&quot;&lt;ref&gt;Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Palumbo (editore), [[1968]]&lt;/ref&gt;

Midis autorëve të letërsisë devocionale meritojnë të përmenden fiorentini Feo Belcari, Bernardino da Siena si dhe [[Girolamo Savonarola]] që, megjithëse jetoi në gjysmën e dytë të shekullit, mund të vendoset midis tyre për traktatet e tij me karakter moral, lavdet e tij dhe mbi të gjitha për predikimet e tij të zjarrta.

Midis prozatorëve minorë përmenden edhe memuaristët, si skulptori [[Lorenzo Ghiberti]], tregëtari Giovanni Morelli dhe piktori [[Cennino Cennini]] që shkroi ''Il Libro dell'arte'', një nga traktatet e para teknike mbi pikturën.

Nuk munguan novelistët që vazhdonin traditën treçenteske si Giovanni Gherardi, autor i një romani me titull ''Il Paradiso degli Alberti'', Giovanni Sabadino degli Arienti që shkroi një përmbledhje novelash të titulluara ''Porretane'' dhe më i vlerësuari [[Giovanni Sercambi]], autor i një ''Novelliere'' në imitim të [[Dekameroni]]t.

Midis shkrimtarëve në vargje të gjysmës së parë të Katërqintës duhen përmendur disa shkrimtar të konsideruar të oborrit dhe të popullit. Në vazhdim të traditës treçenteske vazhduan të recitoheshin 'cantare-t', të krijoheshin të reja dhe prodhimi i vargjeve me subjekt politik dhe të tipit komiko-realist.

Midis shkrimtarëve më të njohur me karakter burlesk (shakatorë) përmendet Domenico di Giovanni, mbi të gjitha Burchiello, që krijoi sonete të shumta 'caudati', ku rimerte stilin e poezisë zbavitëse dhe të 'frottola-ve' të Treqintës.

Midis poetëve zbavitës që jetuan pranë oborreve kuatroçenteske përmenden Antonio Cammelli, i quajtur '''il Pistoia''' që pati shumë famë pranë oborreve veriore dhe që jetoi pranë oborreve të 'Da Correggio-ve', të 'Estens-ëve' dhe të [[Ludovico il Moro]]. Ai kompozoi sonete me karakter satirik ku paraqitej shoqëria e kohës së tij.

Gjithmonë pran oborreve të ndryshme lindi edhe një poezi më aristokratike që rimerrte traditën petrarkeske dhe të lirikës oborrtare të gjysmës së dytë të Treqintës. Midis poetëve të kësaj periudhe qenë të shquar [[Giusto de' Conti di Valmontone]], autor i 'canzoniere-s' të titulluar ''La bella mano'', Benedetto Gareth, i mbiquajtur Chariteo, autor i një 'canzoniere' të titulluar ''Endymione'' dhe [[Serafino de' Cimminelli]] i njohur me pseudonimin ''Serafino Aquilano'' që qe edhe muzikant.

===== Letërsia pas mesit të Katërqintës =====
[[File:Leon Battista Alberti.jpg|left|thumb|Statuja e L.B. Albertit në një nike të Galleria degli Uffizi]]Në mes të shekullit letërsia në gjuhën vulgare u fuqizua dhe mbizotëroi koncepti që gjuha italiane qe e barabartë me atë latine për aftësinë për të shprehur çdo koncept ose imagjinatë siç do të thoshte [[Leon Battista Alberti]] në hyrjen e librit të II të ''Quattro libri della famiglia'':
{{quote|text=rrëfej se ajo gjuhë e vjetër latine është e pasur dhe shumë e zbukuruar; por nuk shoh aq shumë sa që gjuha e sotme toskane ti mbaj mëri që në të çdo gjë sado shkëlqyer e shkruar na vjen keq... Dhe qoftë sa thonë ajo antikja e mësuar nga të gjithë njerëzit, plotë me autoritet, vetëm sepse në të shumë të shquar shkruan, me siguri e ngjashme do të jetë edhe jona, nëse të diturit do të duan, me studimin e saj të gjerë dhe vigjilent, të kthehet në të lëmuar dhe të pastër&quot;.&lt;ref&gt;Leon Battista Alberti, në ''Proemio'', ''Opere volgari'', nën drejtimin e C. Grayson, volumi I, Laterza, [[Bari]], [[1960]]&lt;/ref&gt;}}

Qe pikërisht Alberti, shembull tipik i njeriut të Humanizmit dhe të Rilindjes, që promovoi në Firence një garë publike në poezi, 'il Certame coronario', për të treguar kush qenë potencialet e gjuhës së folur.

Për të dëshmuar se si gjuha vulgare dhe letërsia morën një dinjitet të ri janë komentet për [[Komedia hyjnore|Komedinë hyjnore]] të [[Cristoforo Landino]]s, komenti për rimat e Petrarkës nga ana e Francesco Filelfo-s dhe epistola e [[Angelo Poliziano]]-s që shoqëronte rimat e vjetra të ''Përmbledhjes aragoneze'' ku lëvdohet gjuha toskane.

Gjatë gjithë gjysmës së dytë të Katërqintës, pra gjuha vulgare dhe gjuha latine u alternuan dhe shpesh u pranëvendosën në të njëjtët shkrimtar, siç mund të vërehet duke analizuar veprat e Poliziano-s, të Jacopo Sannazzaro-s, të Albertit dhe shumë të tjerëve.

Letërsia e re që lindi pati një karakter të ngritur dhe aristokratik sepse ata që u rikthyen në gjuhën vulgare e bënë në një bazë letrare, të bindur, siç shkruan Landino, që &quot;për të qenë një &quot;toskan i mirë&quot; duhet të ishe &quot;latin i mirë&quot;, dmth. njohës e latinishtes&quot;&lt;ref&gt;Cituar në Giuseppe Petronio, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', Palumbo, Firenze, [[1968]]&lt;/ref&gt;.

Alberti, një nga figurat më poliedrike të [[Rilindja|Rilindjes]] qe jo vetëm humanist dhe shkrimtar në gjuhën vulgare por u interesua edhe për [[arkitektura|arkitekturën]], [[muzika|muzikën]], [[matematika|matematikën]], [[kriptografia|kriptografinë]], [[gjuhësia|gjuhësinë]], [[filozofia|filozofinë]] dhe [[teoria|teorinë]] e [[Historia e arteve pamore|artet figurative]].

Si shkrimtar ai realizoi një komedi në latinisht me titull ''Philodoxeos fabula'' (''dëshiruesi i lavdisë''), ''Intercoenales'' (''Dialogjet konvivialë''), tre libra në gjuhën vulgare të quajtur ''De pictura'' (Mbi pikturën), dhjetë libra mbi arkitekturën të quajtur ''De re aedificatoria'', ''Dialoghi della tranquillità dell'anima'', ''Momus'' ose ''De Principe'' dhe ''Quattro libri della famiglia''.

[[File:Leonardo self.jpg|thumb|Autoportret, rreth [[1513]], [[Torino]], Biblioteca Reale]]

Superior ndaj Albertit nëpërmjet një personaliteti poliedrik qe [[Leonardo da Vinçi]] por që nuk ka një vend të rëndësishëm në aktivitetin letrarë por në atë të arteve dhe të shkencës.

Nga Leonardo zotërojmë një seri me pasazhe që ai zgjodhi dhe katalogoi me titullin ''&quot;Trattato sulla pittura&quot;'' dhe disa skica dhe fragmente ideshë që ai kishte zakonin ti fiksonte në letër ndonjëherë duke iu dhënë një dukje si përralla të vogla apo apologjishë që kanë njëfarë karakteri letrarë.

[[Lorenco de' Mediçi]], i quajtur i Mrekullueshmi, qe promotori në [[Firenca|Firence]] i letërsisë së re në gjuhën vulgare si dhe miku dhe mbrojtësi i humanistëve si Ficino dhe Cristoforo Landino. Ai, i lidhur me traditën e Treqintës, donte që letërsia e atij shekulli të përhapej dhe ai vetë u përpoq ta imitonte në shumë vepra, veçanërisht në ato rinore.

Përreth Lorenco de' Mediçit, ku ishte formuar një rreth poetësh, letrarësh dhe artistësh, jetoi [[Angelo Poliziano]] që, i trasferuar vetëm 16 vjeç në Firence dhe duke njohur që atëherë greqishten e lashtë dhe latinishten, nisi të përkthente në ekzametra latinë ''[[Iliada|Iliadën]]''. U çmua për aftësitë e tij nga i Mrekullueshmi që e ftoi në oborrin e tij në fillim si mësues i të birit, Piero dhe në vazhdim i besoi katedrën pranë Studios fiorentine të latinishtes dhe greqishtes, detyrë që poeti e mbajti deri në vdekjen e tij të ndodhur në [[1494]]. Ai krijoi në gjuhën vulgare disa vepra të rëndësishme nga këndvështrimi letrarë dhe poetik, si ''Stanze per la giostra'' dhe ''Favola di Orfeo''.

Në rrethin e poetëve mediçeas bënte pjesë për një farë periudhe edhe [[Luigi Pulci]] që shkroi një poemë në oktava të titulluar 'il Morgante' që rimerr motivet dhe teknikën karolinge të 'cantare-ve'.

Lindur në kështjellën e familjes në Scandiano në [[1441]] nga Lucia di Nanni Strozzi dhe Giovanni Boiardo, qe gjithmonë i lidhur me familjen [[d'Este]] për vasalitet të feudit të Scandiano-s, që do të ishte ai vetë ta mbante së bashku me kushëririn Giovanni midis viteve [[1460]] dhe [[1474]]. [[Matteo Maria Boiardo]] qe intelektual dhe poet i spikatur i gjysmës së dytë të [[Shekulli XV|Katërqintës]].
Ati i atribuohet një 'canzoniere amoroso', ''Amorum libri tres'', dhjetë egloga përgjithësisht të quajtura ''Pastorale'', por mbi të gjitha''Orlando Innamorato'', një poemë epike narrative e papërfunduar në oktava që do të ishte lënda e ''Furioso-s'' së [[Ludovico Ariosto]]-s, veç, natyrisht, krijimeve poetike rinore (shpesh në latinisht) dhe përkthimeve nga greqishtja.

[[File:Niccolo Machiavelli uffizi.jpg|thumb|Statuja e [[Niccolò Machiavelli]]-t në Galleria degli Uffizi|majtas]]

==== Pesëqinta ====
Figura orientuese e shijes poetike rilindase qe [[Pietro Bembo]], që shkroi këngë petrarkiste dhe sonete, por mbi të gjitha, u kthye në arbitrin e letërsisë italiane të kohës së tij.
Dekadat e para të Pesëqintës panë një prodhimtari letrare me nivel të jashtëzakonshme, në gjini të ndryshme letrare. Shkohet që nga poema e Ariosto-s, '[[Orlando furioso]]', deri te ''Il Principe'', traktat i teorisë politike të [[Niccolò Machiavelli]]-t; nga ''Il Cortegiano'' i [[Baldassarre Castiglione]]-s deri te lirikat petrarkeske të [[Pietro Bembo]]s.

Në këtë periudhë, që shtrihet afërsisht deri në fund të vitit [[1530]] dhe që mund të identifikohet plotësisht me [[Rilindja|Rilindjen]], përvoja e pasur e humanizmit fillon ti lërë vendin një rregullimi progresiv të formave dhe gjuhëve. Nuk është e rastësishme që Ariosto zgjodhi për poemën e tij gjuhën vulgare toskane përkundrejt asaj emiliane të përdorur nga [[Matteo Maria Boiardo]]. Nga ana tjetër, diskutimi mbi gjuhën letrare, që zë intelekte të mprehta me reflektime me interes të madh, sjell në një zgjidhje pak a shumë përfundimtare falë ''Prose della volgar lingua'' të Bembos ([[1525]]), ku mbështet përsosmërinë e toskanes letrare të identifikueshme në poezinë e [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe në prozën e [[Giovanni Boccaccio]]-s.

Vlerat e trajtuara nga letërsia klasike, me të cilën rizbulohet pamje të gjera dhe filozofia neoplatonike konvergojnë në idenë e njeriut si individ plotë me potenciale, padron i ekzistencës së vetë, i thirrur për të dhënë prova të gjenialitetit të vetë në rrethana konkrete të historisë dhe të realizoi në momente të ndryshme të jetës një harmoni ideale dhe të rafinuar.
Mjedisi i oborrit dhe fenomeni i përhapur i mecenatizmit u ofrojnë shkrimtarëve të kohës kornizën dhe kushtet e përshtatshme për të ndjekur ato modele ideale; por kjo nuk pengon që të ndonjë që e zhvesh plotësisht, edhe pse me ironi të matur, përmbysjen e atij mjedisi të idealizuar, dmth. mungesa e autonomisë (Ariosto); apo kush pikërisht nga reflektimi këmbëngulës mbi veprat e antikëve dhe mbi &quot;përvojën e vazhdueshme të gjërave moderne&quot; nxirrte norma me lirshmëri të padëgjuar për veprimin politik (Machiavelli).

Një kontribut shumë domethënës drejt përcaktimit të &quot;rregullave&quot; për shkrimin letrar erdhi nga përkthimi, në [[1536]], i ''Poetikës'' së [[Aristoteli]]t, deri në atë moment e njohur vetëm indirekt dhe pjesërisht nëpërmjet ''Ars poetica-s'' së [[Oraci]]t. Përkthimi zgjoi menjëherë ethet e studimit dhe komenteve, që gjithësesi shkuan në një drejtim jo plotësisht koherent me synimet e filozofit grek. Në fakt ai – siç është e qartë për lexuesit aktualë të ''Poetikës'' (e mbijetuar në formë shumë të gjymtuar) – nuk nënkuptonte të ofronte norma për krijimtarinë letrare, për përshkruante dhe organizonte për sa letërsia greke kishte prodhuar deri në atë kohë. Argumentimet e Aristotelit mbi gjinitë e ndryshme letrare, mbi elementet që përbënin tekstin poetik, mbi synimet e letërsisë dhe kështu me radhë u interpretuan nga studiuesit e Pesëqintës si norma për tu ndjekur në mënyrë besnike për të arritur përsosmërinë e poezisë. Sipas këtij kuptimi të ngurtë, poezia - në tre gjini: [[poezia epike|epike]], [[poezia lirike|lirike]] dhe dramatike – duhej të propozohej në qëllim edukativ për tu arritur nëpërmjet kënaqësisë (në versionin e [[Oraci]]t thuhej ''miscere utile dulci'' (përzierja e të dobishmes me kënaqësinë). Prirja preceptiste e letërsisë konvergoi shpejt me një riafermim të parimit të autoritetit (''ipse dixit'') në fusha të ndryshme të kulturës dhe me nevojat e një rikthimi në moralitetin dhe religjiozitetin e promovuar nga Këshilli i Trentos (1545-1563).

Ky orientim normativ, që u zhvillua në shkrimet e [[Sperone Speroni]]t, Gian Giorgio Trissino-s dhe shumë të tjerëve, u fut në kundërshtim me prodhimtarinë e shumtë dhe të larmishme të dekadave të para të Pesëqintës. Për shembull, një vepër që kishte marr menjëherë sukses dhe përhapje të gjerë si 'Orlando furioso', kishte mospërputhje me normat e përpunuara: nuk mund të quhej poemë epike, për praninë mjaft të dobët të motiveve tipike të asaj gjinie dhe mbizotërimi i fantazisë, i ironisë, të kënaqsisë si synim kryesor (edhe pse jo i vetmi). Gjithësesi nuk ishte sigurisht e mundur të injoroje vlerën dhe pikërisht për këtë u mat me të, për të kërkuar një rrugë origjinale të përshtatshme me klimën e ndryshuar kulturore, [[Torquato Tasso]].[[File:Torquato Tasso-Sorrento.jpg|thumb|upright|Torquato Tasso]]

===== Gjysma e dytë e Pesëqintës =====
Një ndryshim i thellë i funksioneve të italishtes vulgare ndodhi në fund të Pesëqintës. Për shkak të ngadalsimit të shkëmbimeve ekonomike midis qyteteve të ndryshme të Italisë, rinisën të zhvilloheshin dialektet vendore, ndërsa italishtja u lidh me funksionin e gjuhës së oborreve. Shpirti i kundërreformës së Këshillit të Trentos bëri që të mungonin stimujt kulturorë inovatorë që kishin frymëzuar grupimet letrare. Themelimi i ''[[Accademia della Crusca]]'' në kët periudhë kristalizoi këtë situatë në shekujt pasues, duke e kthyer italishten në një gjuhë artificiale.

[[File:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|thumb|Portret i Machiavelli-t|majtas]]Në këtë kuadër lindën veprat letrare të [[Torquato Tasso]]-s, poema e tij ''Gerusalemme liberata'' mund të konsiderohet në këndvështrimin letrarë fryt i [[manierizmi]]t, ku mjetet shprehëse ishin një seri pozash artificioze. Italishtja e fundit të Pesëqintës është një gjuhë thellësisht e ndryshme, në shpirt, nga ajo e shekujve të kaluar. Na e vënë në duje disa shënime të autografuara të [[Galileo Galilei]]-t duke krahasuar ''Orlando Furioso-n'' e [[Ludovico Ariosto]]-s dhe ''la Gerusalemme liberata'': për Galilei-n ''Tasso thotë fjalë, ndërsa Ariosto gjëra''. Gjuha italiane që fillimisht ishte deskriptive dhe plotë me përmbajtje bëhet shprehje e zbrazët e përshtatshme vetëm për të bërë melodi dhe këngë.

[[Torquato Tasso]], shkroi në gjysmën e dytë të shekullit XVI dhe është autor i [[Gerusalemme liberata]], që rrëfen marrjen e [[Jeruzalemi]]t nga [[Godefroid de Bouillon]] gjatë [[Kryqëzata e parë|Kryqëzatës së parë]].

Në prozë diktuan normën e shpirtit të ri Oborrtari (Il Cortesano) i [[Baltasare Castiglione]], që krijoi modelin e njeriut rilindas dhe Princi (Il Principe) i [[Niccolò Machiavelli]]t, që është një traktat i teorisë politike.

[[Skeda:Nicolo Machiavelli, Il Principe, 1550, title page.jpg|parapamje|Ballina e &quot;Princit&quot; te Machiavelli-t]]
Figura e rëndësishme e pjesës së parë të Pesëqintës, është [[Niccolò Machiavelli]]. Ai qe oborrtar i Lorencit të Mrekullueshëm, me familjen mediçease në pushtet në [[Firenca|Firence]]. Figura e Machiavelli-t është mbi të gjitha e lidhur me veprat e tij filologjike (për shembull mbi librat e [[Tit Livi]]t), duke e lartësuar si studiues humanist, por edhe për mendimin e tij politik, duke marr spunto nga studimi i veprave të mëdha historiografike të antikitetit, si [[Tukiditi]], [[Ksenofoni]], [[Polibi]] dhe [[Tacitus|Taciti]].
Zhdërvjelltësia kulturore rreth politikës është e pranishme qoftë në veprat e tij diturake, ashtu edhe në ato poetike dhe teatrale, si &quot;La mandragola&quot;.

Vepra kryesore e Machiavelli-t është &quot;Il principe&quot; (Princi), traktat politik ku, duke përmendur veprat kryesore antike mbi [[demagogjia|demagogjinë]] dhe qeverisjen, tregon metodën më të mirë qeverisëse për gjeneratat e ardhshme. Në vepër bëhen edhe referime politike për ngjarje të afërta me kohën e autorit, si luftrat e [[Ludovico il Moro]]-s me [[Cesare Borgia]]-n.
Vepra është e lidhur me “[[Lufta e Peloponezit|Luftën e Peloponezit]]” të [[Tukiditi]]t dhe “Republikën” e [[Ciceroni]]t, me të cilën Machiavelli ilustron mjetet e ndryshme qeverisëse, si tirania, monarkia, oklokracia (një formë e degjeneruar e demokracisë ku sundon turma) dhe në fund [[Republika]]. Më pas, pas shembujve të ndryshëm, kalon në përshkrimin e figurës ideale të &quot;principe-s&quot;, dmth. ai që është i aftë të mbaj në ekuilibër gjithë format e pushtetit si dhe gjithë nënshtetasit e tij në qeverisje.
Temat madhore të trajtuara në vepër janë &quot;la fortuna&quot; (fati) dhe &quot;la virtù&quot; (virtyti), karakteristikat e pandashme midis tyre, sepse secila ka nevojë për tjetrën në qeverisje: e para ofron rastin e pushtetit, ndërsa e dyta metodën për ti kuptuar dhe manovruar në mënyrën më të mirë të mundshme. Në fund është elementi i tretë: karizma e vetë princit, që duhet të veproi si instrument rregullues i saj, duke mos qenë tepër mizor, as shumë i butë me popullin.
Me këtë vepër, lindi termi “machiavellico”, që përcakton një person plotësisht të lidhur me zotërimin e interesave të veta nëpërmjet përdorimit të mprehtë të arsyes dhe të mendjes.

[[Skeda:Jean Auguste Dominique Ingres - Roger Delivering Angelica.jpg|parapamje|left|333x333px|''Rugiero duke shpëtuar Angelica-n'' ([[Jean Auguste Dominique Ingres]], [[1819]]).]]

[[Ludovico Ariosto]] është eksponenti kryesor i letërsisë oborrtare të Rilindjes, së bashku me [[Torquato Tasso]]-n. Oborrtar i derës ferrareze, ai gëzoi famë të rëndësishme, deri në tërheqjen në fundin e jetës në një vilë modeste. Ai përfaqëson atë që ka garantuar ripërtëritjen letrare të gjinisë së vjetër të romanit kalorsiak, duke shkruar një poemë në këndshikim heroik ku tregohet shoqëria e [[Karli i Madh]] në kulmin e teprimeve të tij, duke kërkuar të kritikonte zakomet e pahijshme të kohës së tij, ku megjithëse ka kalorës dhe kode nderi, çdo aksion dhe mendim është shpur deri në ekstrem, deri në shkatërrimin tërësor.

Vepra madhore e Ariostos është ''[[Orlando furioso]]'', [[poema|poemë]] që realizohet sipas romaneve kalorsiake të ciklit breton dhe të ciklit karoling. Poema portretizon atë që ishte ndërprerë nga [[Matteo Maria Boiardo]] te ''[[Orlando innamorato]]''. Subjekti është ambjentuar në kohën e luftrave të [[Karli i Madh|Karlit të Madh]] kundër Saraçenëve dhe rezulton të jetë një lloj burle (talljeje) dhe një proces shkatërrues i figurës karizmatike dhe të paepshme të kalorsit, i përkushtuar ndaj pastërtisë, respektit, nderit dhe besimit. Princesha tepër e bukur 'Angelica' bën të dashurohej çdokush në oborrin e saj, ndërsa [[Karli i Madh]] pregatit rrethimin. Edhe paladini i fuqishëm Orlando mbetet e paralizuar dhe i turbulluar nga magjepsia, por kur zbulon se princesha e tradhëton me Medoron, do të shkallonte, duke humbur arsyen, që përfundon në [[hëna|hënë]].

[[Skeda:Ariosto - Orlando Furioso, 1551 - 5918999 FERE001606 00005.tif|parapamje|Ballina e &quot;Orlando furioso&quot;]][[Orlando furioso]], është një poemë e gjatë narrative e gjinisë fantastike dhe epikës tradicionale, vazhduese e [[Orlando inamorato]] e [[Matteo Maria Boiardo]]-s, dhe që e merrte frymëzimin nga subjektet franceze dhe bretone të [[Mesjeta|Mesjetës]]. Subjekti i kësaj vepre është marrosja e Orlandos (personazhi që me emrin francez Roland qe një nga të anëtarët e oborrit karoling dhe protagonist i [[La Chanson de Roland]] që, i dashuruar me Angelica-n e bukur, përjeton peripeci të shumta duke e ndjekur dhe që çmendet. Angelica e bukur dashurohet me Medoron, luftëtar mysliman që e kishte shëruar, dhe i përfshirë nga një atak xhelozie, Orlando rrënon male shkatërron gjithëçka që i del përpara. Për ti rikthyer mendjen miku i tij Astolfo, i hipur në një hipogrif, udhëton në hënë ku takon, brenda një shishe, eliksirin e rikthimit të arsyes së Orlandos që, me të pirë atë, rifiton gjykimin e shëndosh. Gjatë gjithë rrëfimit, të përshkuar nga një ton shumë fantastik, ndërthuren tregime të shkurtra. ''Orlando furioso'' qe objekt i përkthimeve të shumta, vazhdimesh dhe imitimesh si dhe përbëri modelin më të rëndësishëm për epikën e zgjedhur rilindase.

Poema ndërthur ngjarje të panumërta, të marra nga mite të ndryshme dhe histori të popujve antikë dhe autori i saj e fut personazhin e Angelica-s si figurë të fatit, e aftë të turbulloi edhe shpirtrat më të fortë: deklarim poetik për të treguar shoqërinë aktuale, mjaft e mbushur me pasiguri, ashtu si shpirti njerëzor është i mbushur me pyetje.

Poema çon në zbehjen përfundimtare të përplasjes midis paganëve dhe të krishterëve: lufta, një nga pak fijet e kuqe që është e mundur të gjurmosh me lehtësi në brendësi të poemës, nuk përfshin një kundërshtim etik apo ideologjik midis dy palëve si te [[Chanson de Roland]]. Mbi përmasën epike, gjithësesi e pranishme, nëse jo tjetër por si polaritet dialektik (dhe mjafton të konsiderosh oktavën e parë të poemës), vendosen rrugët e pafundme të romanit, nga të cilat teknika e ndërthurjes është imazhi stilistik: me linjës kryesore të armëve përzihen dashuritë, sipas një operacioni boiardesk. Heroit epik të destinuar për fitore pikërisht si mbrojtës i një superioriteti ideologjik përkundrejt armikut zëvëndësohet me kalorësin e dashuruar të Boiardos, por vetëm në një nivel të parë sipërfaqësor. Ariosto nuk mund të kënaqet me arritjen në këtë pikë dhe në fakt e shtyn këndveshtrimin e tij letrar në ndërlikimin e mekanizmit të dashurisë deri në paradoks: nga një anë duke e çuar Orlandon në çmendje, në gjendjen kafshërore, duke u zhveshur nga prerogativat e tij kalorsiake; ndërsa nga ana tjetër duke përsëritur dhe absolutizuar idenë e romanit mesjetar, kalorësi në kërkim të identitetit të vetë, për tu rigjetur pas një &quot;prove&quot;.[[File:Portadaromancero.jpg|left|thumb|''Romancero'' i titulluar ''Libro de los cincuenta romances'' ([[1525]])]]

===Spanja===
==== Katërqinta dhe Humanizmi ====
===== Poezia: Manrique dhe nisja e ''romance-s'' =====
[[Shekulli XV]] inauguroi një periudhë të rafinuar në veprat letrare, në mënyrë të veçantë të poezisë, falë edhe kontributit të mjedisit të «oborreve të dashurisë provencalë» dhe ndikimit gjithmonë e më të madh të lëvizjes kulturore italiane, që do të arrinte kulmin e saj në shekullin pasues.&lt;ref name=&quot;val48&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 48.&lt;/ref&gt; Veprat e [[Dante Alighieri|Dantes]], [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio-s]] dhe [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] patën vlerësim të madh edhe në territorin spanjoll dhe disa arritën të ndiqnin indikacionet, si markezi i Santillana-s ([[1398]]-[[1458]]), që përhapi në mënyrë efikase teoritë humaniste dhe ndaj të cilit përmendet dituraku i parë kritiko-linguistik në të folurën kastiliane me titull ''Letër hyrëse kryekomandantit Don Pedro i Portugalisë'';&lt;ref name=&quot;val48&quot; /&gt; ndërsa të tjerë, u kufizuan me imitimin e formave poetike të letërsisë italiane, duke u përpjekur të kopjonin njëmbëdhjetërrokëshin dantesk, duke arritur rezultate jo të shkëlqyera por gjithësesi duke i hapur rrugën përdorimit të vargut që do të merrte një pozicion mbizotërues në metrikën e lirikës spanjolle.&lt;ref name=&quot;val48&quot; /&gt; Pjesa më e madhe e poetëve vinte nga mjediset më të larta: autorët i përkushtoheshin në mënyrë të veçantë 'canzoniere-ve', ku një shembull nga më të rëndësishmit është ''Cancionero de Baena'', i hartuar pikërisht nga [[Juan Alfonso de Baena]] në [[1445]].&lt;ref name=&quot;val48&quot; /&gt; Kush shkruante 'cancionero' ishte zakonisht i paguar për këtë aktivitet, sepse '''''cancionero-t' ishin shpesh të porositur nga zotërinjtë që dëshironin tu bëheshin homazhe fushatave të tyre me vepra në vargje që të nënvizonin bukurinë si dhe cilësitë.'''''

Midis veprave që përmendnin më shumë autorët italianë qenë ato të Miçer Francisco Imperial, që me sonetet dhe poemat e tij alegorike u frymëzua nga [[Dante Alighieri]]; ndërsa [[Ferrant Sánchez]]-i me ''Decir de las vanidades del mundo'' është ai që përzien bashkë me njëmbëdhjetë rrokëshat me shije italiane, dymbëdhjetë rrokëshat më të përshtatshëm për ritmet dhe tingujt e spanjishtes.&lt;ref name=&quot;val49&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 49&lt;/ref&gt; Ndërsa Juan de Mena ([[1411]]-[[1456]]) qe autori i ''El laberinto de fortuna'', ose ''Las trescientas'' (Treqintat, emër që tregon numrin e strofave me të cilat është formuar vepra), tjetër vepër që i referohej Dantes për përmbajtjen (vizione onirike me komponente të fortë simbolike) dhe një metrikë që, duke i besuar oktavave, kërkon ti afrohet akoma krijimeve në italisht. Shembulli kryesor i 'cancionero-s' janë ''Coplas a la muerta de su padre'' të [[Jorge Manrique]] ([[1440]]-[[1478]]), nipi i Gómez Manrique ([[1412]]-[[1490]]); [[metrika]] e veprës paraqet skemën 8a-8b-4c-8a-8b-4c.&lt;ref name=&quot;val52&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 51-52&lt;/ref&gt; Tema ka të bëjë me vdekjen, të trajtuar me qetësi dhe aty për aty: vdekja paraqitet si pika ideale e barazisë që i vendos të gjithë në të njëjtin plan, duke anulluar diferencat shoqërore. Referencat ndaj botës klasike, të shpeshta në veprat mesjetare, mungojnë te ''Coplas'':&lt;ref name=&quot;val53&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 53&lt;/ref&gt; dhe pikërisht vepra e Manrique-s vendoset si mbyllje ideale e [[Mesjeta|Mesjetës]] spanjolle.&lt;ref name=&quot;val57&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 57&lt;/ref&gt;

''Romance'' është një krijim tipik i poezisë së lartë, të kultivuar, fortësisht e lidhur me traditën orale të këngëvve, dhe në mënyrë të vecantë me ''chanson de geste''.&lt;ref name=&quot;val57&quot; /&gt; Te ''romance'' muzikaliteti është thelbësor dhe në fakt gati të gjitha ''romance-t'' (përveç një përmbledhjeje të publikuar në [[Shekulli XVII|Shekullin XVII]]) duhet të këndoheshin.&lt;ref name=&quot;val57&quot; /&gt; ''Romance-s'' i detyrohet edhe futja e një kombinacioni të ri metrik, që mban të njëjtin emër; José María Valverde e shpjegon kështu metrikën e realizimit të ''romance-ve'':

{{quote|text=Vargu bëhet tetërrokësh (apo mo mirë, me tetë plus tetë rrokje), siç e kishin zakon ata të 'canciones', të organizuara në njësi prej katër tetërrokëshash, duke u përsëritur ose variuar herë pas here në këndimin e dy të fundit, ose katër, me një rimë të vecantë me karakter të vazhduar.|author=José María Valverde|Source=Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 57}}
Këtu, ''romance'' dallon nga kompozimet zakonisht të përdorura në letërsinë italiane, si tetërrokëshi, pasi spanjishtja kërkon një shpërndarje të ndryshme të thekseve (me distancë më të madhe se ata të italishtes, të përdorur, te tetërrokëshi, çdo katër rrokje).&lt;ref name=&quot;val58&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 58&lt;/ref&gt; Struktura paraqet veçanti të tjera: për shembull, në vend që të filloi dhe mbaroi gradualisht, ''romances'' ka një fillim dhe fund të menjëhershëm, për të rritur përmbajtjen e misterit të veprës.&lt;ref name=&quot;val58&quot; /&gt; Karakteristikat e lart përshkruara, gjithësesi, janë për tu konsideruar indikative, pasi disa përmbledhje ''romance-sh'' të periudhave të ndryshme, si ato të hartuara nga Ramón Menéndez Pidal ose Dámaso Alonso, paraqesin ''romance'' rrënjësisht të ndryshme midis tyre.&lt;ref name=&quot;val59&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 59&lt;/ref&gt; ''Romance-ja'' pati përhapje dhe popullaritet të madh në Katërqintën, sa që ishte të shumtë ata që e dinin përmendësh, pavarësisht kushteve ekonomike dhe niveli i tyre i arsimimit.&lt;ref name=&quot;val59&quot; /&gt; ''Romance-ja'' kontribuoi edhe në llojin e spanjishtes arkaike të folur në popullsitë hebreje sefardite, të [[Selaniku]]t dhe të tjerë me origjinë spanjolle, pasi fakti që kishin mësuar përmendësh këto kompozime ndikoi në njohjen e gjuhës.&lt;ref name=&quot;val59&quot; /&gt; Në mes të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] u shfaqën shumë ''romanceros'', dmth. përmbledhje ''romances-ash'', që bëheshin të shkruara, të shtypura në letër dhe jo më të përcjella gojarisht (për më tepër, natyra pastërtisht gojore e ''romances-ave'' i çoi shumë prej tyre në pësimin e shumë variacioneve në përmbajtje). Në kundërshtim me atë që ndodhte ndonjëherë në letërsinë mesjetare, te ''romances'' magjia është argument shumë pak i trajtuar dhe madje gati plotësisht i injoruar. ''Romances'' kanë përbërë një pjesë themelore të letërsisë spanjolle, aq sa e ruajtën popullaritetin edhe gjatë ''El Siglo de Oro-s'', duke u bërë një traditë e vërtetë.&lt;ref name=&quot;val61&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 60-62&lt;/ref&gt;

Midis italianistëve të kësaj epoke qenë Iñigo López de Mendoza, markezi i Santillana-s ([[1398]]-[[1458]]) dhe Enrique de Villena ([[1384]]-[[1434]]&lt;ref&gt;Data e vdekjes është caktuar në 1434 nga Fernando Báez, ''Storia universale della distruzione dei libri'', Viella, [[Roma]], [[2009]], fq.151&lt;/ref&gt;) që përktheu [[Komedia Hyjnore|Komedinë Hyjnore]].[[File:Celestina.jpg|thumb|Kopertina e ''Celestina-s'']]
===== Proza: ''Celestina'' dhe kronistët =====
Proza e Katërqintës spanjolle pa dy lëvizje kryesore, kronikat dhe shembujt e parë të 'novela-s' dhe të dytën te ajo teatrale. Prirjet e reja humaniste u shtrinë edhe te kronikat, duke i shëndruar gjuhën: megjithëse mbetën gjithmonë vepra me frymëzim popullor, ato nisën të përshkruanin realitetin në një prozë më të rafinuar dhe artistike.&lt;ref name=&quot;val70&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 70&lt;/ref&gt; Midis kronistëve të ndryshëm të periudhës, janë për tu përmendur Fernán Pérez de Guzmán (autor i ''Mar de historias''), Hernando del Pulgar, Gonzalo Chacón, Diego Enríquez del Castillo dhe Mosén Diego de Valera (këta dy kronistë mbretëror)&lt;ref name=&quot;val70&quot; /&gt; si dhe Gutierre Díaz de Games, autor i ''El Victorial''.&lt;ref name=&quot;val71&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 71&lt;/ref&gt; Autorë të kritikave më pak aderente me realitetin dhe me më shumë elemente fantastike janë Pedro de Corral (''Crónica sarracina'') dhe Ruy González de Clavijo, të cilët realizuan dy libra udhëtimesh (''Andanças e viajes de Pero Tafur por diversas partes del mundo avidos'' dhe ''Vida y hazañas del Gran Tamorlán'').&lt;ref name=&quot;val71&quot; /&gt;

Përveç kronikave, vazhduan përrallat morale: një shembull është ''Libro de los gatos'', me autor anonim; ndërsa Enrique Pacheco-s realizoi disa vepra me përmbajtje të pazakontë.&lt;ref name=&quot;val71&quot; /&gt; Gjithësesi, ngjarja e rëndësishme në prozën spanjolle të shekullit XV është lindja e romanit (La novela).&lt;ref name=&quot;val71&quot; /&gt; Duke nisur nga vepra të mëparshme si ''La Gran Conquista de Ultramar'' dhe ''El caballero Zifar'', u formuan karakteristikat e para të romanit kalorsiak spanjoll;&lt;ref name=&quot;val71&quot; /&gt; ndërsa romani sentimental, u përfaqësua nga ''El siervo libre de amor'', vepër e Juan Rodríguez de la Cámara që frymëzohej nga romanet italiane dhe në mënyrë të veçantë nga ''Cárcel de amor'' i Diego de San Pedro, libër i publikuar në [[1492]] që pati sukses të madh në dy shekujt pasues.&lt;ref name=&quot;val72&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 72&lt;/ref&gt; ''Cárcel de amor'' u krahasua, në përmbajtje dhe formë, me ''Dhimbjet e të riut Werther'' të [[Johann Wolfgang von Goethe]].&lt;ref name=&quot;val72&quot; /&gt; Në [[1499]] u publikua një libër i shkruar nga [[Fernando de Rojas]] dhe i titulluar ''Tragicomedia de Calisto y Melibea'', i njohur edhe si ''La Celestina''.&lt;ref name=&quot;val72&quot; /&gt; Autori pohon se e kishte gjetur të përfunduar aktin e parë dhe se e zgjeroi veprën deri sa ta bënte të arrinte gjashtëmbëdhjetë akte gjatësi (21 në botimin e vitit [[1502]]): ''Celestina'' tregon një histori dashurie midis dy të rinjve, Callisto-s dhe Melibea-s, që pas një zhvillimi intensiv përmbyllet me vdekjen e të dyve.&lt;ref name=&quot;val73&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 73&lt;/ref&gt; Vepra është një lloj «romani i dialoguar», megjithëse nuk përmban elemente teatrale;&lt;ref name=&quot;val72&quot; /&gt; Personazhi më i veçantë është Celestina, e moshuara që në vepër ka detyrën ti bënte të takoheshin dy të dashuruarit, e pajisur me një gjuhë «të gjallë dhe të drejtpërdrejtë».&lt;ref name=&quot;val73&quot; /&gt; I gjithë romani është i karakterizuar nga «ashpërsia» dhe «pesimizmi»:&lt;ref name=&quot;val73&quot; /&gt; rikthehet referimi nga frymëzimit klasik, vecanërisht i bazuar te poetët latinë.

Një tentativë për të shkruar vepra teatrale i detyrohet Gómez Manrique-s: dy shkrime të tij, ''Representación del Nacimiento de Nuestro Señor'' dhe ''Lamentaciones fechas para Semana Santa'', megjithëse jo me rëndësi të madhe, janë ndër shembujt e parë të teatrit në letërsinë spanjolle.&lt;ref name=&quot;val77&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 77&lt;/ref&gt; Gjinia teatrale, në fakt, ishte injoruar gjatë gjithë Mesjetës dhe Manrique ofroi një impuls të izoluar dhe paraprirës që do të vazhdohej pastaj nga [[Juan del Encina]], autor i ''églogas''&lt;ref name=&quot;enc800&quot;&gt;Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 800&lt;/ref&gt; (përshtatje të ''Eglogave'' të [[Virgjili]]t&lt;ref name=&quot;val77&quot; /&gt;), dhe gjatë ''Siglo de Oro''.&lt;ref name=&quot;val79&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 79&lt;/ref&gt;
==== ''El Siglo de Oro'' (1492-1681) ====
[[File:Karl V by Ticiano.jpg|left|thumb|Karli V, mbreti i parë i ''Siglo de Oro'']]
I ashtuquajturi ''Siglo de Oro'' (Shekulli i Artë) është ajo periudhë në të cilën kultura spanjolle përjetoi një lulëzim të madh, me aktivitete të zjarrta letrare dhe pushteti të madh politik.&lt;ref name=&quot;enc800&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;val82&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 82&lt;/ref&gt; Nuk ka njëtrajtësi burimesh për sa i përket datës së fillimit të kësaj periudhe: për disa është [[1492]], viti i zbulimit të Amerikës; ndërsa të tjerë tregojnë vitin [[1516]], data e hipjes së [[Karli V|Karlit të V]] një fron.&lt;ref name=&quot;enc800&quot; /&gt; Ndërsa për të treguar fundin e 'Shekullit të Artë', përgjithësisht është përdorur viti [[1681]], me vdekjen e Calderón de la Barca-s.&lt;ref name=&quot;enc800&quot; /&gt; Zakonisht, Shekulli i Artë ndahet në tre periudha të mëdha: 1516-1555 (mbretërimi i Karlit V); 1555-1635 (nga mbretëria e Filipit II deri në vdekjen e [[Lope de Vega]]-s); 1635-1681 (deri pikërisht në vdekjen e [[Pedro Calderón de la Barca]]-s).&lt;ref name=&quot;enc800&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;val82&quot; /&gt; Në gjysmën e parë të Shekullit XVI qenë themelore veprat e [[Bartolomé Torres Naharro]] dhe të portugezit [[Gil Vicente]]. Veçanërisht i dyti, autor i shkrimeve si në spanjisht ashtu dhe në portugalisht, kontribuoi në formimin e themeleve që, në të ashtuquajturën «periudhë tranzicioni» midis Katërqintës dhe Shekullit të Artë, do të ripërdoreshin nga shkrimtarët në dekadat pasuese për hartimin e veprave të tyre.&lt;ref name=&quot;val78&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 78-79&lt;/ref&gt;

Ekspansioni i territoreve spanjolle bëri që vendi iberik të ishte më lehtësisht subjekt i ndikimeve kulturore të prejardhura nga kombet e trera: një shembull i tillë është prurja e dhënë nga [[Rilindja]] italiane në veprat e kësaj periudhe;&lt;ref name=&quot;val82&quot; /&gt; përveç kulturës italiane, midis territoreve të pushtuara qe thelbësor ndikimi i [[Amerika|Amerikës]] (si kontinent).&lt;ref name=&quot;val82&quot; /&gt;

===== Periudha e parë (1516-1555) =====
Periudha e parë e ''Siglo de oro-s'' u karakterizua nga një mentalitet i hapur ndaj ndikimeve kulturore të ardhura nga [[Italia]] dhe [[Amerika]].&lt;ref name=&quot;val83&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 83&lt;/ref&gt; [[Humanizmi]], gjithmonë e më i pranishëm në [[Spanja|Spanjë]], bëri që të mernin famë idetë e [[Erazmi i Rotterdamit|Erazmit të Rotterdamit]], mendimi i të cilit, megjithëse jo i vendosur në kundërshti të plotë me besimin katolik, mori megjithatë forma kritike përkundrejt hierarkive kishtare, duke sjellë një koncept «besimi» më të lidhur me brendësinë e individit sesa pjesëmarrjen në porositë e kishës.&lt;ref name=&quot;val83&quot; /&gt; Këto ide morën emrin ''erasmizëm'', dhe u përhapën nga disa autorë si Juan dhe Alfonso Valdés.&lt;ref name=&quot;enc800&quot; /&gt; Besimi në aftësitë dhe në mundësitë e njeriut çoi në futjen e [[shkenca|shkencës]] në art: kjo u zbatua në mënyrë të veçantë në letërsi.&lt;ref name=&quot;enc800&quot; /&gt;

Poeti më i madh i kësaj periudhe është [[Garcilaso de la Vega]] ([[1505]]-[[1536]]) që bëri të njohur metrikën e poezisë rilindase italiane.&lt;ref name=&quot;val77&quot; /&gt; De la Vega, duke u frymëzuar nga veprat e [[Françesko Petrarka|Petrarkës]], shtoi elemente të reja muzikaliteti, tashmë të shfaqur me shkrimet e [[Juan Boscán]] (autor i pasur me ndikime italiane, veçanërisht të marra nga [[Pietro Bembo]] dhe Bernardo Tasso).&lt;ref name=&quot;enc800&quot; /&gt; Në kuadër të poezisë lirike qe në këtë mënyrë Garcilaso de la Vega figura mbizotëruese e fazës së parë të Shekullit të Artë: karakteristikat e tij thellësisht rilindase – [[poezia]] si «zëri i dashurisë», dashuri e idealizuar dhe gjithmonë e paarritshme, intimiteti i vargjeve, eleganca e stilit – impresionuan shumë autorë bashkëkohës dhe ata menjëherë pas tij, që shpejt u frymëzuan nga ai.&lt;ref name=&quot;val86&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 85-86&lt;/ref&gt; Viti [[1542]], me publikimin e lirikave të de la Vega-s dhe Boscán-it, i dha rrugë stilit të ri poetik spanjoll.&lt;ref name=&quot;val92&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 92&lt;/ref&gt;

Për sa i përketë prozës, faza e parë e ''Siglo de oro'' pa prirje të ndryshme: një nga ato është «proza didaktike», eksponentët kryesor të të cilës qenë vëllezërit Valdés, [[Juan Valdés]] dhe [[Alfonso Valdés]], mbështetës të ''erasmizmit''.&lt;ref name=&quot;enc801&quot;&gt;Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 801&lt;/ref&gt; Në përmbajtjen e veprave të tyre, të dy kritikonin korrupsionin e pranishëm në Kishë;&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;val94&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 94&lt;/ref&gt; ndërsa në këndvështrimin e stilit Juan Valdés deklaron nevojën për një prozë që vendoset ndërmjet thirrjeve latine dhe afërsisë së stilit të popullit, duke e paraqitur te ''Diálogo de la lengua'' i tij.&lt;ref name=&quot;val95&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 95&lt;/ref&gt; Vëllezërve Valdés mund tu bashkohet Cristóbal de Villalón, edhe ai autor veprash të pasura me opinione kritike.&lt;ref name=&quot;val95&quot; /&gt; Predikuesi Antonio de Guevara ([[1480]]-[[1545]]) qe kronisti i Karlit V: ''Epístulas familiares'' të tij patën shumë sukses në Spanjë, ndërsa jashtë qe shumë i përhapur shkrimi i tij i quajtur ''Relox de príncipes y Libro de Marco Aurelio'';&lt;ref name=&quot;val95&quot; /&gt; Guevara kontribuoi në lindjen e 'eufuizmit' në territorin anglez.&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt;

''Amadís de Gaula'' qe romani më i rëndësishëm kalorsiak e periudhës: ai inauguroi pikën maksimale të ekspansionit të kësaj gjinie letrare (te e cila bëri pjesë një tjetër roman, ''Palmerín de Oliva'', i publikuar në [[1511]] dhe ai shumë i lexuar).&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; Por ngjarja kryesore në fushën e prozës letrare qe futja e romanit pikaresk.&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;val111&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 111&lt;/ref&gt; Si hapsja e rrugës së kësaj gjinie qe vepra ''Lazarillo de Tormes'': realizmi i librit, që i kundërvihej idealizmit dhe abstragimit të romaneve kalorsiakë,&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; përfaqëson një formë evazive, zbavitjeje, por e ndryshme përkundrejt asaj të ofruar nga veprat kalorsiake; protagonisti, ''pícaro'' (mashtruesi) tregon me cinizëm dhe zhgënjim, me tone ndonjëherë shakatore, duke e marr jetën si ti vinte.&lt;ref name=&quot;val114&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 114&lt;/ref&gt; ''Pícaro-ja'' është i shtrënguar të jetoi në një botë ku është e nevojshme të ndeshesh me armë të pandershme; megjithëse, nuk është një personazh negativ, duke parë se e bën se ska alternativa.&lt;ref name=&quot;val114&quot; /&gt; Stilistikisht romani pikaresk solli me vete risi të rëndësishme: në radhë të parë, mungesa e një çështjeje qendrore, e zëvendësuar nga një prozë narrative e lirshme, gjithmonë në vetë të parë;&lt;ref name=&quot;val114&quot; /&gt; në radhë të dytë, ndryshoi këndveshtrimin: duke munguar një problem që të fokusoi vëmendjen e lexuesit, ai zhvendoset te personaliteti i protagonistit, të shfaqur nga veprimet dhe nga mendimet e rrëfimtarit.&lt;ref name=&quot;val115&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 115&lt;/ref&gt;

Prodhimtaria teatrale u rrit, duke parë sasinë e madhe të autorëve që iu përkushtuan realizimit të teksteve të kësaj gjinie: përveç të lartpërmendurve Gil Vicente dhe Torres Naharro, kontribuan edhe Fernán López de Yanguas dhe Lucas Fernández.&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt;[[File:Retrato de Fray Luis de León.jpg|thumb|Luis de León]]
===== Periudha e dytë (1555-1635) =====
Ndërsa periudha e dytë, ajo e mbretërimit të [[Filipi II|Filipit të II]], pa një ngurtësi më të madhe, një rigorozitet të futur dhe inkurajuar nga luftrat fetare të pranishme në [[Evropa|Evropë]] në ata vite.&lt;ref name=&quot;val83&quot; /&gt;
====== Poezia ======
Kjo fazë e dytë pa të lindëte dy shkolla të reja poetike: ajo seviljane (e [[Sevilja|Seviljes]]) dhe ajo salmankase (dmth. e [[Provinca Salamanca|Salamankës]]).&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; E para, e drejtuar nga [[Fernando de Herrera]] ([[1534]]-[[1597]]), karakterizohej nga një stil i gjallë, i pasur dhe elokuent;&lt;ref name=&quot;val123&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 123&lt;/ref&gt; nga e dyta eksponenti më i madh qe frati [[Luis de León]], teolog i pallatit, filolog dhe poet shumë i vëmendshëm ndaj pastërtisë gjuhësore, sa të krijonte një alfabet të ideuar posaçërisht për poetët, për ti ndihmuar në shqiptimin e vargjeve.&lt;ref name=&quot;val123&quot; /&gt; Midis elementeve kryesorë të shkollës seviljane ishte Baltasar de Alcázar ([[1530]]-[[1606]]); për shkollën salamankase mund të përmenden Francisco de Medrano ([[1570]]-[[1607]]) dhe Francisco de Aldana ([[1537]]-[[1578]]).&lt;ref name=&quot;val124&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 124&lt;/ref&gt; Luis de León, me stilin e tij «të kthiellët dhe klasikexhant»,&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; qe midis poetëve më të vlefshëm të epokës së tij:&lt;ref name=&quot;val125&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 125&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;val137&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 137&lt;/ref&gt; i mbyllur në burg për akuzat e herezisë të bëra nga kundërshtarët,&lt;ref name=&quot;val126&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 126&lt;/ref&gt; aty shkroi veprat e tij më domethënëse.&lt;ref name=&quot;val127&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 127&lt;/ref&gt; Në poezitë e León-it gjenden aspekte me frymëzim klasik (harmonia universale e marr nga [[Pitagora]] dhe [[Platoni]]) si dhe humanist (përpjektja për të njohur sekretet e Gjithësisë) dhe një stil i ngritur, me vëmendje të madhe te kadenca e vargjeve.&lt;ref name=&quot;val129&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 129&lt;/ref&gt;

Në poezinë epike u kërkua të riprodhohej në «oktava reale italiane» një poemë kombëtare: gjithësesi, ky synim nuk u arrit.&lt;ref name=&quot;val137&quot; /&gt; Epika u çua përpara midis epopeve fetare të shkruara nga Cristóbal de Virués, Diego de Hojeda dhe [[Lope de Vega]] si dhe epopetë historike si ato të Pedro de la Vezilla Castellanos, Juan Rufo Gutiérrez dhe [[Juan de la Cueva]], ose ''La Araucana'' e [[Alonso de Ercilla]]-s, vepër mbi pushtimin e [[Kili]]t e frymëzuar nga [[Eneida]].&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;val137&quot; /&gt; Autorë të tjerë epikë janë Luis Barahona de Soto ([[1548]]-[[1595]])&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; dhe Bernardo de Balbuena ([[1582]]-[[1625]]).&lt;ref name=&quot;val138&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 138&lt;/ref&gt;

Lirika baroke pati dy përfaqësues të rëndësishëm: [[Francisco de Quevedo]] dhe [[Luis de Góngora]].&lt;ref name=&quot;val157&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 157&lt;/ref&gt; Luis de Góngora ([[1551]]-[[1627]]) mund të konsiderohet një pararendës i shkollës seviljane,&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; në virtyt të stilit latinexhant, forca e imazheve dhe përdorimi i shpeshtë i hiperbolave.&lt;ref name=&quot;val158&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 158&lt;/ref&gt; Poezitë e Góngora-s i dhanë jetë një rryme të re, të quajtur «kulturorizëm»&lt;ref name=&quot;val158&quot; /&gt; ose «gongorizëm»,&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; fortësisht të kundërshtuara nga bashkëkohësit Lope de Vega dhe [[Francisco de Quevedo]], që do të kërkonin ta tallnin me satira dhe kritika.&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;val158&quot; /&gt; Veprat më të rëndësishme të Góngora-s qenë ''Fábula de Polifemo y Galatea'' ([[1612]]) dhe ''Soledades'' ([[1613]]);&lt;ref name=&quot;val159&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 159&lt;/ref&gt; këto të fundit i dhanë origjinë një «revolucioni estetik» të mirëfilltë, për shkak të përdorimit të fjalëve të pazakonta, thellësisht të frymëzuara nga latinishtja, me rendin e fjalëve shpesh të përmbysur, referimet e shpeshta te [[mitologjia]] që kontribuoi në krijimin e një «gjysëm errësire irreale» të paparë ndonjëherë, nga e cila ndonjëherë dalin papritur imazhe të çuditshme.&lt;ref name=&quot;val159&quot; /&gt; Francisco de Quevedo, i lindur në [[Madridi|Madrid]] në [[1580]] nga një familje me origjinë fisnike, qe një poet dhe prozator «me mendim të thellë»,&lt;ref name=&quot;val163&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 163&lt;/ref&gt; një nga figurat më të rëndësishme për ''el Siglo de Oro''.&lt;ref name=&quot;val164&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 164&lt;/ref&gt; Shkroi shumë vepra të pasura me satira dhe kritika ndaj kategorive të veçanta të personave (si për shembull mjekët, avokatët, gratë etj.): Quevedo qe autor i zhdërvjelltë, pasi në jetën e tij shkroi libra [[teologjia|teologjie]] dhe [[filozofia|filozofie]] si ''Providencia de Dios'', [[politika|politikë]] si ''Marco Bruto'', i frymëzuar nga [[stoicizmi]], kritike letrare dhe veçanërisht [[satira|satire]] humoristike.&lt;ref name=&quot;val164&quot; /&gt; ''Historia de la vida del Buscón'' është një parodi e romanit pikaresk ku figura e ''pícaro-s'' është çuar në ekstrem, ashtu si përmbajtja;&lt;ref name=&quot;val164&quot; /&gt; në të gjitha veprat e Quevedo-s haset një humorizëm i spikatur, i përdorur për të përshkruar gjithëçka, që nga vizionet infernale&lt;ref name=&quot;val165&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 165&lt;/ref&gt; deri te bujtinarët dhe rojet gjyqësore.&lt;ref name=&quot;val166&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 166&lt;/ref&gt; Ai qe autori kryesor ''konceptist'' dhe në shkrimet e tij poetike mund të identifikohet një mendim i ngjashëm me atë të [[ekzistencializmi]]t të mëvonshëm.&lt;ref name=&quot;val166&quot; /&gt;

Midis poetëve që nuk morën pjesë në konvencionet e poezisë baroke, duke parapëlqyer një stil më pak të ndërlikuar dhe formal, më të kthjellët, qenë Lupercio de Argensola ([[1559]]-[[1613]]) dhe Bartolomé Leonardo de Argensola ([[1561]]-[[1634]]), dy vëllezër,&lt;ref name=&quot;val226&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 226&lt;/ref&gt; Alonso Fernández de Andrada dhe Francisco de Rioja ([[1583]]-[[1659]]).&lt;ref name=&quot;val227&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 227&lt;/ref&gt; Ndërsa midis të tjerëve, që nuk i përkitën të ashtuquajturës «linja anti-baroke» por u shkëputën megjithatë nga baroku, mund të përmenden Luis Barahona de Soto, Andrés Rey de Artieda, Pedro de Espinoza dhe Juan de Jáuregui;&lt;ref name=&quot;val227&quot; /&gt; me prirje akoma më të ndryshme qe vepra e dy kontëve: Juan de Tassis y Peralta, kont i Villamediana-s, që shkroi vepra ku tregohet me këmbëngulje pesimizmi,&lt;ref name=&quot;val229&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 229&lt;/ref&gt; dhe Diego de Silva y Mendoza, kont i Salinas-it, i pajisur me një stil më të gjallë por më pak formal, i pasur me introspeksione psikologjike.&lt;ref name=&quot;val231&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 231&lt;/ref&gt;

====== Proza ======
[[Skeda:Peter Paul Rubens 138.jpg|parapamje|left|Teresa d'Ávila]]
Zhvillim dhe lartësim të madh pati letërsia fetare,&lt;ref name=&quot;val141&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 141&lt;/ref&gt; ose «mistike».&lt;ref name=&quot;enc801&quot; /&gt; Ajo arriti pikën e famës kulminante në gjysmën e dytë të Pesëqintës, falë veprave të San Giovanni della Croce ([[1542]]-[[1591]]),&lt;ref name=&quot;val141&quot; /&gt; frati Luis de Granada ([[1504]]-[[1588]]) apo Shën Teresa d'Ávila ([[1515]]-[[1582]]).&lt;ref name=&quot;val145&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 145&lt;/ref&gt; Ky rikthim te letërsia fetare ndodhi në vazhdim të lëvizjes rilindase që, ndërsa nga ana letrare solli futjen e shkencës në art, nga ajo fetare solli një kujdes më të madh për individin, që përpiqej të bashkohej me figurën hyjnore nëpërmjet brendësisë së vetë dhe jo më duke ndjekur (dhe madje ndonjëherë kapërcyer) direktivat e kishës.&lt;ref name=&quot;val142&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 142&lt;/ref&gt; Luis de Granada u vu në dukje për forcën e oratorisë së vetë dhe për vëmendjen ndaj natyrës (prirje kjo që e çoi të dyshohej si iluminist nga [[Inkuizicioni]], që arriti ti ndaloi veprat e tij për pak kohë);&lt;ref name=&quot;val143&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 143&lt;/ref&gt; Ndërsa Pedro Malón de Chaide qe një agustinian që, ndryshe nga Alonso de Orozco, imitoi letërsinë ''profane'' në përpjekje për ta përballte me stilin e vetë.&lt;ref name=&quot;val144&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 144&lt;/ref&gt; Vepra e Shën Teresa de Ávila, e lindur si Teresa de Cepeda y Ahumada, fillimisht qe e përkushtuar ndaj meditimit, për tu maturuar pastaj, në vazhdim të një vizioni, në një letërsi më aktive dhe të gjallë, të pasur me imazhe të gjalla dhe nga proza spontane dhe tradicionaliste, ku ndonjëherë shfaqen disa popullarizma.&lt;ref name=&quot;val145&quot; /&gt; Shkrimi më i rëndësishëm i Teresa-s është ''Vida'', ku ofron interpretimin e vetë të disa «çështjeve shpirtërore».&lt;ref name=&quot;val146&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 146&lt;/ref&gt; San Giovanni della Croce, dishepull i Shën Teresa-s,&lt;ref name=&quot;enc802&quot;&gt;Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 802&lt;/ref&gt; lindi me emrin Juan de Yepes në Fontiveros;&lt;ref name=&quot;val149&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 149&lt;/ref&gt; me ''Cántico espiritual'' ai përshkroi ekstazat e tij në një gjuhë fortësisht simbolike, e pasur me citime dhe lirizëm.&lt;ref name=&quot;val152&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 152&lt;/ref&gt;

Ndërsa për sa i përket romanit u regjistrua një gjini e re, ''romani pastoral'', ku personazhet janë pjesëtarë të botës fshatare, zakonisht barinjë. Kjo gjini ka origjinë në shkrimet italiane me ambjentim bukolik si për shembull ''Ninfale fiesolano'' i [[Giovanni Boccaccio]]-s, ose ''Carmen Bucolicum'' i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]].&lt;ref name=&quot;val113&quot;&gt;José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 113&lt;/ref&gt; Ata janë libra me përmbajtje të lehtë, me histori dashurie me portagonistë barinjë dhe fshatarë, të karakterizuar nga një farë shkëputjeje nga realiteti nëpërmjet përshkrimit të peizazheve idilike të jashtme nga shoqëria dhe nga kontaminimet e saj.&lt;ref name=&quot;val113&quot; /&gt; Shembulli i parë i këtij tipi tekstesh është ''Diana'', vepra në spanjisht e shkrimtarit portugez [[Jorge de Montemayor]] ([[1520]]-[[1561]]);&lt;ref name=&quot;enc802&quot; /&gt; në ndjekje të linjës qe [[Lope de Vega]] me ''Arcadia-n'' dhe [[Miguel de Cervantes]] me ''Galatea-n'', dhe kështu romanet pastorale patën sukses të madh.&lt;ref name=&quot;enc802&quot; /&gt; Një tjetër gjini romani që pa dritën është romani moresk, në të cilin arabi spanjoll merr rolin e personazhit kryesor, duke u idealizuar.&lt;ref name=&quot;enc802&quot; /&gt; Pas veprës së parë të kësaj gjinie, ''Historia del Abencerraje y la hermosa Jarifa'', gjinia u bë e njohur me ''Guerras de Granada'', e shkruar nga Ginés Pérez de Hita ([[1554]]-[[1619]]).&lt;ref name=&quot;enc802&quot; /&gt;

[[File:Miguel de Cervantes lithography.jpg|thumb|Miguel de Cervantes]]
[[Miguel de Cervantes]] ([[1547]]-[[1616]]) konsiderohet si romancieri më i madh spanjoll i të gjitha kohëve dhe ndikimi i tij mbi letërsinë spanjolle qe i tillë sa spanjishtja është përkufizuar si «gjuha e Cervantes-it» dhe atij i është dedikuar Istituti i gjuhës dhe kulturës spanjolle.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://milan.cervantes.es/it/chi_siamo_spagnolo.htm|title=Presentazione istituzionale|editor=Instituto Cervantes|accessdate=30 shtator 2012}}&lt;/ref&gt; Pas ''La Galatea'' e vitit [[1585]], romani [[Don Kishoti i Mançës]] (''El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha''), kryevepra e Cervantes-it u publikua në dy kohë, pjesa e parë në [[1605]] dhe e dyta në [[1615]], pas shfaqjes së një vazhdimi 'pirat' me autor Alonso Fernández de Avellaneda.&lt;ref name=&quot;enc802&quot; /&gt;
Te ''Qujote'' Cervantes zbulon &quot;përmasën e katërt&quot; të shkrimit narrativ, duke inauguruar epokën e gjatë dhe të larmishme të romanit modern&lt;ref&gt;Dario Puccini: introduzione a 'Cervantes, Don Chisciotte della Mancia', Garzanti, [[Milano]], [[1981]], faqja XV&lt;/ref&gt;.
Formimi kulturor i Cervantes-it u zhvillua në fazën e kalimit midis shekullit XVI në klimën e Rilindjes së plotë dhe kalimit nga Rilindja te baroku gjeti te ai një interpretues thellësisht të rrënjosur në problemet e njeriut të asaj kohe.&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=8KM2NMgnkfcC&amp;pg=PA545&amp;lpg=PA545&amp;dq=cervantes+tra+rinascimento+e+barocco&amp;source=bl&amp;ots=Gq-11CscHK&amp;sig=2C9TZhd5ob784BTeO2pxC9Rsg84&amp;hl=it&amp;sa=X&amp;ei=hwpoULn8AZSQhQf6voGYDQ&amp;sqi=2&amp;ved=0CEEQ6AewBg#v=onepage&amp;q=cervantes%20tra%20rinascimento%20e%20barocco&amp;f=false Carmine Benincasa: L'Altra scena: saggi sul pensiero antico, medievale, controrinascimentale], Dedalo, [[Bari]], [[1979]], fq. 545-554&lt;/ref&gt; Në veprën e Cervantes-it vërehet nevoja për të zbuluar ëndrrën, fantazinë, të panjohurën, çmendurinë, instinktin për të sjellë në jetë vetëdijen njerëzore&lt;ref&gt;Giulia Farina: Enciclopedia della letteratura, Garzanti, [[Milano]], [[1997]], faqe 199&lt;/ref&gt;.

====== Teatri spanjoll i Rilindjes ======
Teatri spanjoll e nis [[Rilindja|Rilindjen]] me një vepër mjeshtërore, ''La Celestina'', e [[Fernando de Rojas]] ([[1499]] dhe [[1502]]), një prurje e fortë në favor të realizmit që u vazhdua nga vepra të tjera të gjinisë çelestineske si ''La lozana andaluza'' ([[1528]]) e [[Francisco Delicado]] dhe ''Segunda Celestina'' ([[1534]]) e [[Feliciano de Silva]] mes të tjerave, paraprirëse e fiksioneve të idealizuara të librave kalorsiakë (''Amadís de Gaula'', [[1508]], ''Palmerín de Inglaterra'', [[1547]]-[[1548]] dhe ''Tirante el Blanco'', [[1511]] përkthimin e tij në [[gjuha kastiliane|gjuhën kastiliane]]); të romanit pastoral (''Los siete libros de la Diana'' ([[1559]]) e [[Jorge de Montemayor]]); të romanit moresk (''Historia del Abencerraje y la hermosa Jarifa'', [[1565]]) dhe të romanit sentimental (''Cárcel de amor'', [[1492]], i [[Diego de San Pedro]] dhe ''Proceso de cartas de amores'', [[1548]], i [[Juan de Segura]]). Vazhdoi teatri i gjysmës së parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] me figurat e shquara si dhe muzikantin [[Juan del Encina]] dhe ''Églogas'' e tij, të [[Gil Vicente]] dhe ''Tragicomedia de Don Duardos'' e tij, të '''Bartolomé Torres Naharro''' me komeditë romane të përfshira në ''Propalladia-n'' e tij ([[1517]] dhe [[1520]]) dhe, megjithëse në gjysmën e dytë të shekullit XVI, [[Lope de Rueda]] me ''Pasos'' e tij komike ([[1567]]) që i parprinte entremés-it, [[Jerónimo Bermúdez]] me ''Nises'' e tij, tragjedi klasiciste mbi mitin e famshëm të [[Inés de Castro]]; [[Miguel de Cervantes]], me po aq klasicisten ''El cerco de Numancia'' ([[1585]]) dhe komeditë e tij mbi robërit si dhe formula skenike revolucionare të feniksit të gjeniut [[Lope de Vega]] ([[1562]]-[[1635]]), autori më prodhimtar i teatrit botëror dhe dishepujt e tij të parë '''Guillén de Castro''' ([[1569]]–[[1631]]) dhe [[Juan de la Cueva]] ([[1543]]-[[1612]]).

===Franca===
[[Franca]] e gjeti poetin e saj të madh të Rilindjes te [[Pierre Ronsard]], që kryesonte grupin letrar të [[La Pléiade]] së bashku me Joachim du Bellay të përbërë nga shtatë rapsodë.
[[Skeda:Pierre de Ronsard.jpg|parapamje|Pierre de Ronsard|majtas]]
'''Du Bellay''' është autori i një ''La Deffence, et Illustration de la Langue Francoyse'', manifesti i La Pléyiade, që mbështetej në një vazhdimësi të poezisë së modeleve klasike greko-romake dhe italiane. Në veprat e tij lirike mund të përmendim ''Lashtësia e Romës'', vargje poetike të shkaktuara nga soditja e rrënojave të qytetërimit romak dhe ''Regrets'', koleksion sonetesh me ton intim drejtuar poetëve të La Pléiade.

'''Ronsard''' kultivoi lirikën klasike në ''Odat'' e tij, që ndiqnin ato greke të [[Pindari]]t dhe ato romake të [[Horaci]]t. ''Les Amours de Cassandre'', sonete dedikuar të pasurës Casandre dhe fshatares së re María që ndjekin shembullin e ''Canzoniere-s'' së [[Françesko Petrarka|Petrarkës]]. Hymnes trajton tema filozofike, fetare dhe politike. Shkroi gjithashtu një poemë ambicioze të epikës kombëtare: ''la Franciade'', që përpiqet të imitoi ''[[Eneida|Eneidën]]'' e [[Virgjili]]t. Me ''Sonnets pour Hélène'' ([[1578]]) rikthehet te poezia e dashurisë në një vepër të pjekurisë.

Në prozën romaneske u shqua satira e ''La vie de Gargantua et de Pantagruel'' e [[François Rabelais]], ku paraqitet një botë e përmbysur plot humor dhe fantazi, që ka si qëllim kryesor kritikën e zakoneve franceze.

Proza didaktike pati si figurë të madhe '''[[Michel de Montaigne]]''', krijuesi i esesë me veprën e tij ''Essais'' ([[1580]]), që inaugurojnë një gjini që kombinonte reflektimin personal me opinionin subjektiv dhe që i drejtohet një lexuesi të zgjedhur dhe kureshtar, të interesuar për botën bashkëkohore.

===Anglia===
[[Skeda:William Shakespeare Chandos Portrait.jpg|parapamje|303x303px|William Shakespeare]]
[[Rilindja]] hyn me vonesë në ishujt britanikë. Është në gjysmën e dytë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], me periudhën elizabetine (e qujtur kështu nga mbretërimi i Elizabetës së I të Anglisë), kur ndikimi klasik dhe italian arrin kulmin e tij. Është teatri fusha që u shqua më shumë.

Veprat dramatike të zbavitjes (të kundërta me synimet moralizuese) u rikthyen në skenar. [[William Shakespeare]] është dramaturgu më i shquar, por pati edhe shumë të tjerë, si [[Christopher Marlowe]] dhe [[Ben Jonson]].

Nga shekulli XVI deri në atë [[Shekulli XVIII|XVIII]] zbatuesit e '[[commedia dell'arte]]' improvizonin në rrugët e [[Italia|Italisë]] dhe [[Franca|Francës]], por vetëm disa prej tyre u shkruan. Shakespeare nisi nga teatri popullor dhe nga kultura greko-latine për të krijuar komedi të reja.

Lirika rilindase u vu në dukje nga [[Thomas Wyatt]], që adoptoi sonetin italian me metrikën angleze. E ndoqën [[Henry Howard]], [[Philip Sidney]] dhe [[Edmund Spenser]] përveç Shakespeare-it, që shkroi gjithashtu sonete të famshme angleze.

Epika u përfaqësua nga ''The Fairy Queen'' e Edmund Spenserit ([[1597]]) që ndoqi modelin e [[Ludovico Ariosto]]-s me poemën narrative romanceske dhe të mbushur me peripeci.

[[Proza]] humaniste pati përfaqësuesin e saj kryesor te [[Tomas More]], krijuesi i [[Utopia|Utopisë]], ku përfytyrohet një shoqëri ideale.

===Gjermania===
[[Skeda:Hans Sachs.jpg|parapamje|Hans Sachs.|majtas]]
Gjermania i solli [[Rilindja|Rilindjes]] teknologjinë që do ta përhapte me shpejtësi: makina e shkrimit, i shpikur nga [[Johannes Gutenberg]]. Kjo shpikje, së bashku me letrën, uli koston dhe shumëfishoi numrin e librave duke shkaktuar në të gjithë [[Evropa|Evropën]] një lloj përhapje të madhe të leximit dhe kulturës, duke ndikuar në lindjen e një sensi kritike që do ti jepte jetë [[Reformimi Protestant|Reformimit protestant]]. Midis viteve [[1450]] dhe [[1600]] u përhap në vendet dhe principatat e zonës gjermanike [[Humanizmi]] dhe u shfaq, si pasojë, [[Reformimi Protestant|Reformimi protestant]]. Përfaqësues të shquar qenë [[Erazmi i Rotterdamit]], aktiv në [[Bazeli|Bazel]] dhe [[Johannes Reuchlin]], që të dy i shkruan veprat e tyre kryesore në [[gjuha latine|latinisht]] dhe patën pak ndikimin jasht rretheve erudite. Erazmi kritikoi besimin më sipërfaqësor dhe pushtetin e madh si dhe korrupsionin moral të [[Katolikë të ritit romak|kishës katolike romake]] në veprën e tij ''Colloquia'', dialogje të hartuara në mënyrën helenike të [[Luciano de Samosata]]. Një këndvështrim më popullor pati [[Humanizmi]] i [[Ulrich von Hutten]] ([[1488]]–[[1523]]), me poemat e tij rebeluese, ose i [[Sebastian Brant]] ([[1458]]–[[1521]]), që shkroi me sukses të madh satirën e tij ''Narrenschiff'' (Anija e të marrëve)) në [[gjuha gjermane|gjermanisht]]. E ilustruar nga [[Albrecht Dürer]], kjo vepër qe, para ''Vuajtjeve të të riut Werther'' të [[Johann Wolfgang Goethe]], vepra më popullore e shtypur në [[gjuha gjermane|gjermanisht]].

Lëvizja më e suksesshme qe [[Reformimi Protestant|Reformimi protestant]] i nisur nga [[Martin Luteri]] ([[1483]]–[[1546]]). Luteri i shkroi idetë e tij në gjermanisht dhe përktheu biblën në gjuhën që populli mund ta kuptonte; Bibla e Luterit, e përkthyer midis viteve [[1522]] dhe [[1534]], qe një zhvillim themelor në krijimin e një gjuhe letrare të unifikuar të gjermanishtes duke përshpejtuar zhvillimin e gjermanishtes moderne. Nga ana tjetër, meritojnë të përmenden edhe mjeshtrat e poezisë, ''Schwank'' dhe ''Fastnachtsspiel'', përfaqësues të gjinisë burleske, mbi të gjitha në formën e përfaqësuesve të saj më të shquar [[Hans Sachs]] ([[1494]]–[[1576]]) dhe [[Jörg Wickram]] (rreth vitit [[1505]] – para vitit [[1562]]). Autor tjetër i rëndësishëm i shekullit XVI qe satiristi i pamëshirshëm [[Johann Fischart]] ([[1546]]–[[1590]]), me origjinë nga [[Strasbourg|Strasburgu]], vepra më e njohur e të cilit është ''Affentheurlich Naupengeheurliche Geschichtklitterung''.[[File:HolbeinErasmusFollymarginalia.jpg|thumb|Vizatim me penë i [[Hans Holbein i Riu|Hans Holbein të Riut]] anash ekzemplarit të Oswald Myconius të botimit të vitit[[1515]] të ''[[Elozh ndaj marrëzisë]]'' së Erazmit të Rotterdamit]]Një gjini e përhapur në këtë epokë qe ''Volksbuch'', një lloj broshure që botohej në formë anonime dhe trajtonte tema popullore. Shembuj të saj janë ''Historia e D. Johann Georg Fausten'', versioni rilindas i mitit të [[Fausti]]t dhe tregimet rreth mashtruesit [[Till Eulenspiegel]].

===Holanda===
[[Shekulli XVI]] në Holandë u dominuan nga figura e [[Erazmi i Rotterdamit|Erazmit të Rotterdamit]] dhe [[Humanizmi]]t latin. Edhe humanizmi zgjodhi me paraqëlqim të shprehej në gjuhën latine, megjithëse në [[Rilindja|Rilindje]] nisi të merte formë një gjuhë letrare e përbashkët në Vende të ndryshme të Ulta duke nisur nga përkthimet e para nga protestantët të [[Bibla|Biblës]]; bëhet fjalë për një hollandishte më homogjene dhe më pak dialektore se deri atëherë.[[File:Os Lusíadas.jpg|thumb|348x348px|Os Lusíadas, e Luis de Camões|majtas]]Ky proces i gjerë nisi me reagimin e protestantëve kundër katolicizmit këmbëngulës që kërkonte të impononte [[Filipi II|Filipi i II]]. Protestantët promovuan përkthime të ndryshme në gjuhën holandeze të [[Psalmi|Psalmeve]], ku veçohet [[Jan Utenhove]], që për më tepër qe i pari që përktheu në gjuhën holandeze [[Besëlidhja e Re|Dhiatën e Re]]. [[Philips van Marnix]] shkroi satira kundër kishës katolike. [[Humanizmi]] nxori më pas figura si [[Dirck Volckertszoon Coornhert]] ([[1522]]–[[1590]]), autor i një ''Zedekunst'' ose &quot;Ética&quot; ([[1586]]) dhe më të njohurin [[Erazmi i Rotterdamit]] dhe kulminoi me [[Shekulli XVII|shekullin XVII]], që qe shekulli i artë i letërsisë holandeze, kur u përkthye e gjithë [[Bibla]] në [[gjuha holandeze|holandisht]] për të farkëtuar një holandishte të përbashkët letrare; kjo është quajtur ''Bibla e shteteve''. Për më tepër u shquan humanistë të tjerë, mbi të gjitha për prurjet dramatike: [[Willem van de Voldersgraft]], i quajtur gjithashtu [[Willem Gnapheus]] ([[1493]]-[[1568]]) që ndikoi në mënyrë të fuqishme teatrin e mëvonshëm me dramën e tij mbi temën e birit plangprishës, ''Acolastus'' ([[1529]]), ku shpalos si një i ri i shëndetshëm dhe plotë jetë mer lajmin se do të sëmurej dhe do të vdiste dhe që gjendej vetëm, pa dikë që ta shoqëronte në ditët e tij të fundit dhe komedia e tij ''Morosophus'' ([[1531]]). [[Joris van Lanckvelt]], më i njohur si [[Georgius Macropedius]], ([[1487]]-[[1558]]), shkroi komedinë ''Andrisca'' mbi dy gra tradhëtare dhe drama ''Hecastus'' ([[1539]]), shumë e vlerësuar dhe përkthyer, mbi të gjitha në gjermanisht, duke përfshirë edhe poetin e madh protestant [[Hans Sachs]]. Për më tepër shkroi libra të ndryshëm me tekste që qenë shumë të përdorur, midis të cilëve një udhëzues për të shkruar letra (''Epistolica''). Si profesor pati një sërë dishepujsh, midis të cilëve edhe gjeografin [[Gerardus Mercator]].

''Elozh ndaj marrëzisë'' i Erazmit të Rotterdamit, një satirë mbi abuzimet shoqërore dhe kishtare, ndoshta vepra e humanizmit holandez më e përkthyer në gjuhët e tjera.

=== Portugalia ===
Njëlloj si në Spanjë, Shekulli i Artë i letërsisë portugeze fillon në fillim të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]].  Futen modelet peotike italiane nga [[Francisco Saa de Miranda]] në gjysmën e parë të shekullit. Saa de Miranda qe admirues dhe mik i Garcilaso de la Vega dhe në një nga eglogat e tij vajton vdekjen e poetit toledian. Shkroi, si ai, sonete, këngë petrarkeske, egloga dhe nëngjini të tjera lirike me frymëzim italian.

Por poeti kombëtar portugez par ekselencë është [[Luis Vaz de Camoens]], që shkroi poesi lirike dhe epike, si në [[gjuha portugeze|portugalisht]] ashtu dhe në [[gjuha spanjolle|spanjisht]] dhe u shqua për përsosmërinë e soneteve të tij. Vepra e tij madhore është epopeja ''Os Lusíadas'' ('Luzitanët'), që u kthye në epopenë kombëtare dhe u lidh me aventurat e marinarëve bashkëqytetarë, veçanërisht ajo e ekspeditës së [[Vasco da Gama|Vasco de Gamas]] në [[India|Indi]], larminë e peripecive, rrisqeve, mbytjen e anijeve dhe betejat. Në kët narracion të gjatë epik përfshihen legjendat folklorike të [[Portugalia|Portugalisë]], si historia e Inés de Castro dhe kalimi e kepit të stuhive.

== Teatri i Rilindjes ==
[[Skeda:Vittore carpaccio, Ambassadors Return to the English Court 04.jpg|parapamje|288px|[[Viktor Karpaçi]], ''Historitë e Sant'Orsola-s'', (hollësi) ''Compagno della Calza'']]
Edhe teatri rilindas kaloi nga [[Teocentrizmi]] te [[Antropocentrizmi]], me vepra më natyraliste, nga aspekti historik, me synim që ti pasqyronin gjërat ashtu siç janë. Kërkohej rikuperimi i realitetit, i jetës në lëvizje, i figurës njerëzore në hapësirë, në të tre përmasat, duke krijuar hapësira për efektet iluzioniste, si ''trompe-l'œil''. Lindën parimet teatrore të bazuara në tre njësi (aksioni, hapësira dhe koha), të marra nga ''[[Poetika]]'' e [[Aristoteli]]t, teori e futur nga [[Lodovico Castelvetro]]. Si dramaturgët kryesorë u shquan [[Niccolò Machiavelli]], [[Pietro Aretino]], Bartolomé Torres Naharro, Lope de Rueda dhe Fernando de Rojas, me veprën e tij të madhe ''La Celestina'' ([[1499]]). Në Angli u krijua [[Teatri elisabetian]], me autorë si [[Christopher Marlowe]], [[Ben Jonson]], [[Thomas Kyd]]  dhe, veçanërisht, [[William Shakespeare]], gjeni i madh universal i letërsisë (''[[Romeo dhe Xhuljeta|Romeo dhe Zhuljeta]]'', [[1597]]; ''[[Hamleti]]'', [[1603]]; ''[[Othello|Otello]]'', [[1603]]; ''[[Makbeth]]i'', [[1606]]).&lt;ref&gt;César Oliva dhe Francisco Torres Monreal: Historia básica del arte escénico, [[2002]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-376-0916-X, fq. 109-162&lt;/ref&gt;

Rilindja qe ''Koha e artë'' e teatrit, qoftë në [[Italia|Itali]] ashtu edhe pranë oborreve të tjera evropiane. Rizbulimi i teksteve klasike greke e latine krijoi një shumësim dhe përhapje të spektakleve teatrorë që bënë të tejkalohej, edhe pse në kohë të ndryshme, në fillim në [[Italia|Itali]] se sa në pjesën tjetër të Evropës, Paraqitjet e Shenjta klasike të përhapura tashmë që nga fillimi i [[Mesjeta|Mesjetës]].

Prania e humanistëve pranë oborreve evropiane qe përcaktuese, nëpërmjet rivënies në skenë të kryeveprave të [[Plauti]]-t, [[Publio Terenzio Afro|Terencit]], të [[Tragjedia greke|Tragjedianëve grekë]] dhe [[Seneka|Senekës]], për një vizion të ri të artit përfaqësues dhe për laicizimin e [[teatri]]t.

Shumë intelektual rizbuluan tekstet klasike dhe i aktualizuan, si në rastin e ''La Mandragola ([[1518]])'' e [[Niccolò Machiavelli]]-t dhe ''La Calandria'' ([[1513]]) e Bernardo Dovizi da Bibbiena.

[[Teatri klasik]] u përhap në të gjithë [[Evropa|Evropën]] dhe tekstet shpesh u morën nga autorë të ndryshëm: Nicholas Udall, për shembull, vuri në skenë një version të tijin të ''Miles gloriosus'' të [[Plauti]]-t të përkthyer në anglisht me titullin ''Ralph Roister Doister'' në [[1535]]. E njëjta komedi plutiane u paraqit edhe në [[Franca|Francë]] nga Jean Antoine de Baïf, që i shtoi tekste të tjera klasike si ''Eunuchus-i'' i Terencit dhe ''[[Antigona]]'' e [[Sofokliu]]-t. Gjithmonë mbi shembullin e [[Teatri grek|Teatrit grek]], në [[Hungaria|Hungarinë]] e sovranit humanist Mátyás Hunyadi (i biri i [[Janosh Huniadi]]-t), Péter Bornemisza vuri në skenë një version të tijin të ''[[Elektra]]-s'' së [[Sofokliu]]-t të titulluar thjeshtësisht ''Tragjedi në gjuhën hungareze'' ([[1558]]).

Teatri rilindas pati një zhvillim të fortë falë edhe zbatimit të risive piktorike dhe arkitektonike. [[Prespektiva]] dhe rindërtimi i teatrit sipas shembullit të atyre greko-romakë, janë në themel të ndërtimit të të famshmit Teatro Olimpico i [[Andrea Palladio]]-s.

Shumë artistë u specializuan në skenografi si [[Sebastiano Serlio]] dhe [[Baldassarre Peruzzi]], të tjerë, si Giovanni Maria Falconetto dhe [[Vincenzo Scamozzi]], në përdorimin e rinovuar të hapësirave skenike jo më të rezervuara për vendet tradicionale. Në [[Spanja|Spanjë]], për shembull, qe ''Teatro de salon'' për oborrin dhe pallatet e fisnikërisë dhe ''Corrales-it'' për publikun me pagesë. Në të njëjtën kohë edhe në [[Italia|Itali]] lindën teatro me pagesë mbi të gjitha në gjysmën e dytë të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]]. Kjo shërbeu kryesisht për të nisur rreth vitit [[1520]] në veri të Italisë gjininë e re të ''[[Commedia dell'arte]]'', me tekste të improvizuara, në [[dialekti|dialekt]], duke zotëruar mimikën dhe duke futur personazhe arkitipik si [[Arlekini]], Colombina, Pulcinella (në Francë e quajtur Guignol), Pierotto, Pantaleone, Pagliaccio, etj.[[File:Mandragola.jpg|thumb|Kopertina e ''La Mandragola'' e Niccolò Machiavelli-t]]Në [[Firenca|Firence]], në fund të shekullit XVI, u hodhën themelet për një formë të re spektakli: [[Melodrama]] që në [[Italia|Itali]] pati midis autorëve të parë Claudio Monteverdi-n. Fillimisht u bë fjalë për intermexot midis akteve të komedisë, që në vazhdim morën gjithmonë e më shumë hapësirë në skenë deri sa u bënë një formë autonome paraqitjeje, më parë e quajtur ''recitar cantando'' dhe që u zhvillua deri në krijimin e operave të mirëfillta autonome.

=== Teatri rilindas në Itali ===
[[Rilindja]] qe ''koha e artë'' e komedisë italiane, edhe falë rekuperimit dhe përkthimit në të folura të ndryshme vulgare, nga ana e humanistëve të teksteve të shumta klasike greke dhe latine (qoftë tekste teatrale si komeditë e [[Plauti]]t dhe [[Terenci]]t si dhe tragjeditë e [[Seneka|Senekës]] ashtu dhe vepra teorike si ''[[Poetika]]'' e [[Aristoteli]]t, e përkthyer për herë të parë në italisht nga humanisti [[Giorgio Valla]] në [[1498]]).
Gjinitë e shpalosura dhe paraqitura ishin [[komedia]], [[tragjedia]], [[drama pastorale]] dhe, vetëm në fund të periudhës, [[melodrama]], të cilat patën një ndikim të rëndësishëm në teatrin evropian të kësaj periudhe. Por u vazhdua edhe me traditën mesjetare të shfaqjeve të shenjta që patën eksponentë të shumtë edhe përgjatë [[Rilindja|Rilindjes]].

====Komedia====
Një nga komediografët më përfaqësues të Rilindjes ishte [[Niccolò Machiavelli]]; ''sekretari fiorentin'' kishte shkruar një nga komeditë më të rëndësishme të kësaj periudhe, ''La mandragola'' ([[1518]]), e karakterizuar nga një ngarkesë ekspresive dhe nga një limfë krijuese vështirësisht të arritshme, e frymëzuar nga referime satirike ndaj realitetit të përditshëm të personazheve dhe jo më domosdosshmërisht të lidhur gjinitë e traditës klasike.

Kardinali [[Bernardo Dovizi da Bibbiena]] shkroi një komedi unike por shembull për shijen e periudhës: ''La Calandria'' ([[1513]]), e para në absolut (sipas prologut të atribuar [[Baldassarre Castiglione]]s) shkruar në italisht që nuk rridhte nga një tekst pararendës grek ose latin. Midis shumëve që iu futën kompozimit të teksteve teatrale mund të përmenden eruditët [[Donato Giannotti]] (''Il Vecchio Amoroso'' e vitit [[1536]]), [[Annibal Caro]] (''Gli Straccioni'' e vitit [[1543]]) dhe fisniku sienezë [[Alessandro Piccolomini]] (''Amor costante'' e vitit [[1536]]).

====Firencia====
Midis komediografëve të parë shumë ishin fiorentinë, duke nisur nga [[Agnolo Poliziano]] me ''L'Orfeo'' ([[1480]]), një komedi me natyrë pastoralo-mitologjike. Por në shekullin pasues u afermuan si profesionistë të vërtetë të komedisë [[Anton Francesco Grazzini]] i quajtur ''Il Lasca'', [[Giovan Battista Cini]], [[Giovan Battista Gelli]], [[Giovanni Maria Cecchi]], [[Benedetto Varchi]] dhe [[Raffaello Borghini]] si dhe i riu [[Lorenzino de' Medici]] që shkroi një komedi të vetme, ''L'Aridosia'' ([[1536]]) para se të vritej nga vrasësit e paguar nga Granduka [[Cosimo I de' Medici]] për vrasjen e kushëririt, [[Alessandro de' Medici]], duka i Firences.

====Komeditë në oborret italiane====
Një vend të veçantë zënë [[Pietro Aretino]], [[Ludovico Ariosto]] dhe [[Ruzante]], që qenë të gjithë intelektual në shërbim të oborreve.
Për oborrin este-ns të [[Ferrara]]s, Ariosto, veç ''[[Orlando furioso]]'', do të shkruante komedi zbavitëse me origjinë plautine si ''La Cassaria'' ([[1508]]) dhe ''La Lena'' ([[1528]]).

Në [[Roma|Romën]] e [[Leoni X|Leonit të X]] do të shquhej [[Pietro Aretino]] me ''pasquinate-t'' e tija por edhe me komedi si ''La Cortigiana'' ([[1525]]), në të cilën do të dhunonte shumë konvencione gjuhësore dhe skenike.
Në Romë teatri u rizbulua dhe, për herë të parë, i garantuar nga papët, që shikonin mundësinë e instrumentalizimit për qëllime politike. Teatri rilindas në Romë nuk pati përfaqësues njëlloj si në oborret e tjera italiane, me një përjashtim të vetëm të [[Francesco Belo]]-s që shkroi ''Il pedante'' ([[1529]]) dhe i sipërpërmenduri Annibal Caro (por me origjinë nga [[Civitanova Marche]], por gjatë gjithë kohës në [[Roma|Romë]] në shërbim të familjes Farneze).
Kërshëri: midis pjesëve të rralla që kanë si skenar Romën e papëve, në fakt për të qenë të saktë, Romën e Jubileut të vitit [[1525]], është për tu shënuar komedia më e rëndësishme e Rilindjes teatrale kroate dhe në përgjithësi sllave: “Dundo Maroje” (Padroni ose Xha Maro-ja), e shkruar në [[1550]] nga raguzani Marin Držić, i quajtur edhe Marino Darsa ([[1508]]-[[1567]]).

==== Farsa cavaiola ====
[[Skeda:Vicenza Teatro Olimpico (scena).jpg|parapamje|347x347px|Andrea Palladio dhe Vincenzo Scamozzi, Teatri Olimpik, [[Vicenza]]|majtas]]
[[Farsa cavaiola]] qe një gjini e sukseshme letrare dialektore, pjesëmarrëse e «sezonit të fundit të madh të teatrit komik të shek. të XVI [...] që lulëzoi në [[Napoli]] dhe përreth tij»&lt;ref name=&quot;FrancoFido&quot;&gt;{{cito web|author=Franco Fido|url=http://www.italica.rai.it/scheda.php?monografia=rinascimento&amp;scheda=rinascimento_saggi_commedia_cinquecento_capitoli_lezion32|title=La commedia a Napoli nel tardo Cinquecento: Della Porta|work=Italica.rai.it|accessdate=18 korrik 2014|archive-date=8 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608012613/http://www.italica.rai.it/scheda.php?monografia=rinascimento&amp;scheda=rinascimento_saggi_commedia_cinquecento_capitoli_lezion32|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, i lidhur mbi të gjitha me emrin e [[Vincenzo Braca]]-s. Gjinia duhet të ketë njohur një lulëzim të madh midis fundit të [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], por për këtë prodhimtari të rëndësishme, në harkun e një shekulli e gjysëmka mbijetuar shumë pak.&lt;ref name=&quot;E. Malato&quot;&gt;Enrico Malato, [http://www.treccani.it/enciclopedia/vincenzo-braca_%28Dizionario_Biografico%29/ Vincenzo Braca], in Dizionario biografico degli italiani, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL e kontrolluar më 18 korrik 2014.&lt;/ref&gt;

Gjinia përqëndrohej në arketipin e farsesk të ''cavaiuolo-s'', dmth. një injorant dhe kryeplak i marr cavezë (me një fjalë një banor i qytetit të Cava de' Tirreni), i imagjinuar nga qytetarët salernitanë në ashpërsinë e dialektit të tij dhe në trajtat më të trasha e karikaturale&lt;ref name=&quot;FrancoFido&quot;/&gt;: shembuj të tillë janë ''Farza de lo Mastro de scola'' dhe ''Farza de la Maestra'' e [[Vincenzo Braca]]-s, ku karakteri i ''cavaiolo-s'' bëhet arketipi i «banorit të trash të klasës së ulët»&lt;ref name=&quot;LettEinaudiDiz&quot;&gt;Alberto Asor Rosa (ed.): Letteratura italiana, Einaudi, [[Torino]], [[2007]], volumi 18 (Dizionario degli autori: A-C), kapitulli Vincenzo Braca, sbn=IT\ICCU\FOG\0272829&lt;/ref&gt;.

Midis frasave të mbijetuara, të vetmet më të hershme se ato të Vincenzo Braca-s janë ''Cartello di sfida cavajola'' dhe ''Ricevuta dell'Imperatore'', që i përkasin fillimit të shekullit XV, të dyja me autorë që kanë mbetura anonimë.
''Ricevuta dell'Imperatore'' (anonime&lt;ref name=&quot;FrancoFido&quot;/&gt;, por për disa&lt;ref name=&quot;LettEinaudiDiz&quot;/&gt; mund ti atribuohet Braca-s) është më e vjetra midis farsave ''cavaiole''&lt;ref name=&quot;FrancoFido&quot;/&gt;, i referohet në mënyrë tallëse pritjes së ofruar [[Karli V|Karlit të V]] në Cava, ku kaloi duke u kthyer nga [[Tunizi]] në [[1535]]&lt;ref name=&quot;FrancoFido&quot;/&gt;.

Botimi i vetëm teatral profesionist i farsave cavajole në periudhën bashkëkohore është ajo e prodhuar nga Centro studi sul Teatro Medioevale e Rinascimentale, drejtuar nga [[Federico Doglio]], që doli në skenë në Teatro Valle të [[Roma|Romës]] në [[1986]] me përshtatjen dhe regjinë e [[Giuseppe Rocca]]-s.

=====Farsa cavaiola në kontekstin letrarë rilindas=====
'Farsa cavaiola' qe një nga «momentet kryesore të historisë së farsës në Italinë e Rilindjes»&lt;ref name=&quot;Padoan&quot;&gt;Giorgio Padoan: L'avventura della commedia rinascimentale, kapitulli L'emergere del melodrammatico e del patetico, Piccin, Padova, 1996, isbn=978-88-229-1345-6&lt;/ref&gt;, përkrahë lindjes së shfaqjeve të tjera letrare si ''Strascino-ja'' sieneze (më e hershme se Congrega dei Rozzi), commedia veneciane e bufonëve ''Zuan Polo'' dhe ''Domenico Tajacalze'', dhe ''mariazzi'' padovanë të [[Ruzante]]-s&lt;ref name=&quot;Padoan&quot;/&gt;.
Më herët edhe [[Andrea Calmo]] qe një frenkuentues i gjinisë mariazzo sa që komedia e tij ''La Rhodiana'' iu atribua Ruzante-s deri në kohët e fundit.
Përkundrejt këtyre manifestimeve, gjithësesi, ekspresiviteti i gjallë gjuhësor, vepra e Braca-s, paraqitet me përtherje thelbësore macchietistiche, me karakter më lokal dhe campanilistico&lt;ref name=&quot;Padoan&quot;/&gt;. Gjerësia më e vogël e horizontit satirik, për shembull, nuk i lejonte Vincenzo Braca-s të arrinte në nivelet mprehtësisë së arritur nga [[Ruzante]]&lt;ref name=&quot;Padoan&quot;/&gt;.

====Komeditë në dialektin venet====
Një rast i veçantë është përfaqësuar nga figura dhe vepra e Angelo Beolco i quajtur ''[[Ruzante]]'' nga emri i fshatarit padovan protagonist i veprave të tij. Veçantia e teatrit të Ruzante-s, paraprinë me disa vite veprën e [[Andrea Calmo]]-s, ishte futja në teatrin italian, që deri atëherë kishte përdorur gjuhën vulgare fiorentine, përdorimin e dialektit. Ruzante punonte në oborrin padovan të [[Alvise Cornaro]]-s i cili ndërtoi një skenografi apostafat në vilën e tij në [[Padova]] që u quajt ''Loggia e Odeo Cornaro'' ose ''Loggia del Falconetto'' nga emri i arkitektit [[Giovanni Maria Falconetto]] që e ideoi, hapësirë e përzgjedhur për paraqitjen e komedive të Ruzante-s si ''Betìa'' ([[1525]]) dhe ''Anconitana'' ([[1535]]) për të përmendur më të famshmet mes komedive të Beolco-s.

Viteve [[1535]] dhe [[1537]] i përket një komedi shembullore në dialektin venecian, me një titull të pangatërrueshëm: ''La Venexiana'' që edhe pse me autor anonim tregon maturinë e teatrit të qytetit të [[Venecia|Venecies]], deri atëherë i lidhur me autorë të brendatokës.

Në rastin e Ruzante-s dialekti me të cilin shprehej dramaturgjia e tij ishte ai padovan i fshatrave venete të shekullit XVI: tingujt onomatopeikë me gjuhë të vështirë qenë me frymëzim, në distancën e shumë shekujve, për artistët bashkëkohorë si [[Dario Fo]], që mori frymëzim pikërisht nga gjuha e Ruzante-s për ''grammelot-in'' e tij.

Teatri në dialekt filloi të zhvillohej në këtë periudhë me [[Commedia dell'Arte]], ''maskat'' e tij, si [[Arlecchino]] bergamask (që pastaj do të merte si gjuhë dialektin venecian), [[Pulcinella]] napoletane me krijimet e saj mimike dhe gjestuale dhe [[Pantaleone]], tregëtari i vjetër venecian midis më të famshmeve. Frekuentues të tjerë të teatrit veneto-padovan qenë piaçentini [[Girolamo Parabosco]] dhe [[Ludovico Dolce]] që shkroi dy komedi dhe dy tragjedi.

====Kthesa e komedisë====
[[Skeda:Giovanni di Bernardo Rucellai.jpg|parapamje|Giovanni di Bernardo Rucellai]]
Komedia e shekullit XVI pësoi një kthesë në [[1582]], kur në [[Parisi|Paris]] u publikuan ''Candelaio-ja'' i [[Giordano Bruno]]-s, i pasur me karakteristika anomale dhe trasgresive.&lt;ref&gt;Giovanni Antonucci: Storia del teatro italiano, isbn=88-7983-974-8, Newton&amp;Compton, [[Roma]], [[1995]], fq.32&lt;/ref&gt;

Fisniku peruxhin [[Sforza Oddi]] ([[1540]]-[[1611]]) me komeditë e tij: ''L'Erofilomachia ovvero il duello d'Amore e d'Amicitia'' ([[1572]]), ''I Morti vivi'' ([[1580]]) dhe ''La Prigione d'amore'' ([[1580]]), ofron panoramën e kontaminimeve midis teatrit fundit të shekullit XVI dhe atij të profesionistëve që po afermohej pranë oborreve italiane dhe franceze, ndërthurja është kaq e dukshme sa në tekstet e tij kishte tashmë personazhe të zakonshëm për publikun e [[Commedia dell'arte]] si 'Zanni' dhe kapitenët 'spacconi'.

Shfaqja në teatër e diletantëve fisnikë, të maskave të [[Commedia dell'arte]], që te Sforza Oddi pa një pararendës, do të bëhej një gjini e mirëfilltë e quajtur ''Commedia ridicolosa'' dhe në Gjashtëqintën dhe Shtatëqintën do të kishte edhe një plate të gjerë në teatrot e drejtuara nga Akademitë.

====Tragjedia dhe drama pastorale====
Në [[Rilindja|Rilindje]] edhe teatri tragjik gjeti hapësirën e tij; përfaqësuesit më të rëndësishëm të tragjedisë rilindase qenë konti [[Gian Giorgio Trissino]], autor i ''Sofonisba-s'' ([[1514]]) dhe [[Giambattista Giraldi Cinzio]] autor, midis të tjerave, i tragjedisë ''Orbecche'' ([[1541]]). Edhe [[Torquato Tasso]] krijoi tragjedi me karakter mitik dhe epiko-pastorale, gjini midis tragjedisë dhe komedisë.&lt;ref name=&quot;Antonucci33&quot;&gt;Giovanni Antonucci, Storia del teatro italiano, Roma, Newton&amp;Compton, 1995, ISBN 88-7983-974-8, fq. 33&lt;/ref&gt; Më përfaqësuesja e kësaj periudhe, qe një dramë pastorale me shije shumë arkadike: ''Il pastor fido'' ([[1590]]) i [[Giovan Battista Guarini]]t. ''Drama pastorale'' vetë pati një origjinë klasike pasi u frymëzua nga ''Bukoliket'' e [[Virgjili]]t. Edhe ''Aminta'' ([[1573]]) e Torquato Tasso-s është konsideruar një kryevepër e kësaj tipologjie pastorale, jo vetëm për suksesin editorial dhe teatral që arriti, por mbi të gjitha për ndikimin e saj të rëndësishëm mbi dramaturgjinë evropiane dhe mbi melodramën e [[Shekulli XVII|Gjashtëqintës]]&lt;ref name=&quot;Antonucci33&quot;/&gt; por tragjedia e vërtetë me frymëzim [[Seneka|senekian]] e Tasso-s qe ''il Torrismondo'' ([[1587]]), me ambientim ''nordik''.
Frekuentues të tjerë të tragjedisë gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] qenë [[Giovanni Rucellai]] që shkroi dy tragjeditë: ''Rosmunda'' ([[1515]]) dhe ''Oreste'' si dhe [[Sperone Speroni]], autor i ''Canace-s'' ([[1542]]). Për më tepër eklektiku [[Pietro Aretino]] krijoi vetëm një tragjedi, ''Orazia-n'' ([[1546]]) që është konsideruar një nga më shembulloret e [[Rilindja|Rilindjes]].

====Diletantë fisnikë dhe aktorë profesionistë====
Këta tekste teatrale luheshin nga diletantë të rinj, si [[Compagnie della calza]] e finsnikëve venecianë për të cilët punonin Ruzante-ja dhe Aretino-ja, [[Congrega dei Rozzi]] dhe [[Accademia degli Intronati]] e [[Siena]]s, për të cilën punoi, midis të tjerëve, i lart-përmeduri Alessandro Piccolomini ose ''La Confraternita'' fiorentinase si ''Compagnia del Vangelista'' apo, përsëri në [[Firenca|Firence]], shoqëritë e fisnikëve diletantë, imitim i 'Compagnie della calza' veneciane, si ajo ''della Cazzuola'' dhe ''Compagnia del Paiuolo''. Profesionaliteti i aktorit nuk njihej, megjithëse profesioni ekzistonte tashmë që nga koha e ''giocolieri'' të shesheve dhe bufonët e oborrit, por u zhvillua, me kalimin e kohës me përparime të rëndësishme nga këndvështrimi i artit dramatik dhe të interpretimit të tekstit, si dhe pregatitjes skenike, shpenzime në ngarkim të kompanive shëtitëse që u afermuan nga mesi i [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] (dëshmia e parë e një kompanie me aktorë profesionistë përmendet në një akt noterial të vitit [[1545]]&lt;ref&gt;Ester Cocco, Una compagnia comica della prima metà del secolo XVI, te revista 'Giornale Storico della Letteratura Italiana', nº 55, [[Torino]], Loescher, [[1915]], SBN IT\ICCU\RAV\0073120.&lt;/ref&gt;) deri në gjithë shekullin pasues me [[Commedia dell'arte]].

====Shfaqja e shenjtë rilindase====
Përgjatë [[Rilindja|Rilindjes]] prodhimtaria e teatrit të shenjtë, që vinte nga shfaqja e shenjtë me origjinë mesjetare, nuk u ndërpre por pati një lulëzim të rëndësishëm që trajtoi temat fetare edhe në oborret italiane midis [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|shekullit XVI]].
Edhe pse e përhapur në të gjithë [[Evropa|Evropën]] kjo gjini u afermua kryesisht në [[Firenca|Firence]] me praninë e autorëve të rëndësishëm si [[Feo Belcari]] dhe [[Lorenzo de' Medici]] në shekullin XV dhe me [[Giovanni Maria Cecchi]]-n në shekullin XVI.

Megjithatë shumica e shfaqjeve të shenjta rilindase mbeti një formë anonime si/c ishte e zakonshme gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]. Kështu mbetën anonim autorët (apo autori) e ''Ascensione-s'', interpretuar në kishën e 'Santa Maria del Carmine'  në Firence dhe ajo e ''Annunciazione-s'' në kishën fiorentine të 'San Felice in Piazza' të vëna në skenë për Këshillin e Bazelit, [[Ferrara]]s dhe të [[Firenca|Firences]] ([[1438]]-[[1439]]) dhe projektuar nga [[Filippo Brunelleschi]] në rolin e pazakontë të skenografit&lt;ref&gt;Mario Fabbri, Elvira Garbero Zorzi e Annamaria Petrioli Tofani (redaktorë), Il luogo teatrale a Firenze. Brunelleschi, Vasari, Buontalenti, Parigi, Introduzione di Ludovico Zorzi, [[Milano]], Electa, [[1975]], SBN IT\ICCU\VEA\0016297.&lt;/ref&gt;, siç dëshmohet nga [[Giorgio Vasari]] te ''Jeta'' e po këtij arkitekti.

Këto shfaqje shkruheshin për vëllazëritë fiorentinase të të rinjve, më e shquara qe ''Rappresentazione dei Santi Giovanni e Paolo'' e shkruar nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]] në [[1491]] për hyrjen e të birit Piero në 'Compagnia del Vangelista' dhe e interpretuar në oborrin e 'Convento della Trinità Vecchia' ose konventi i 'San Giusto alle mura', i kthyer në vazhdim në [[Teatro di Via dell'Acqua]].
Për vetë 'Compagnia il Cecchi', gati një shekull më vonë në [[1589]], shkroi ''L'Esaltazione della Croce''; si dëshmi se edhe në fundin e [[Rilindja|Rilindjes]] kjo gjini e shenjtë ishte akoma vitale dhe e pëlqyer nga populli dhe oborri mediçeas.

====Mima====
Nëse nga një anë lindja e komedisë rilindase lejoi zhvillimin e një forme autonome të prozës teatrale, nga ana tjetër tradita 'giullare' dhe e 'guitto-ve' nuk humbi, duke u lejuar vazhdimësinë falë bufonëve të oborrit mimistëve. Punët e tyre nuk u frymëzuan në ndonjë mënyrë nga tradita latine, duke u dalluar kështu nga format e spektaklit bashkëkohës dhe duke paraqitur module që pjesërisht do të shkonin te [[Commedia dell'Arte]]. Megjithatë është e gabuar të konsiderosh bufonatat dhe burleskat si ana tjetër e letërsisë teatrale të zgjedhur: temat e giullare-ve dhe të mimistëve të Katërqintës janë të njëjtat e pararendësve të tyre, të mbyllur në një skenografi modeste dhe të shkurtër, në të cilën temat e qytetit u konfrontuan me ato fshatare, që bëhet pika e referimit të 'burla-s' dhe të 'beffeggio-s'&lt;ref&gt;Mario Apollonio, Storia del teatro italiano, volumi 1, [[Milano]], BUR, [[2003]], ISBN 88-17-10659-3, fq. 265.&lt;/ref&gt;.

====Teatri hebraik në Mantova====
Një veçanti e teatrit rilindas qe prania e një figure si ajo e manovanit [[Leone de' Sommi]], me besim [[Jehudizmi|Judaik]] realizoi, për llogari të dukës së [[Mantova]]s, teatrin e ''Compagnia degli ebrei'' nga viti [[1579]] deri në [[1587]], duke hartuar ai vetë një dramë, të titulluar ''Magen Nashìm'', që provokoi skandal midis rabinëve italianë të Pesëqintës, që e akuzuan se përdori gjuhën e paraardhësve për zbavitjen e princave ''gentili'' (dmth. jo hebrej).
Pas [[Kundërreforma|Kundërreformës]] ky lloj teatri nuk do të ishte më i mundur.

====Lindja e melodramës====
[[Skeda:La pellegrina 1589 - Intermedio 1 - L'armonia delle sfere.jpg|parapamje|333px|Bernardo Buontalenti, skenografia e një ''Intermezzo e La Pellegrina'' (1589)]]

Përgjatë Pesëqintës u bënë eksperimentet e para që do të çonin në lindjen e gjinisë më revolucionare të teatrit italianë: [[melodrama]].

Në pallatin fiorentin të [[Giovanni de' Bardi]]-t u bashkua një grup intelektualësh që mori emrinë [[Camerata dei Bardi]]. Duke kërkuar të risillnin tipologjinë antike të ''recitar cantando'' atribuar teatrit klasik grek, bënë të lindëte ai stil që më vonë do të afermohej përgjatë shekujve pasues falë gjenialitetit të autorëve të kalibrit të [[Claudio Monteverdi]]t, [[Metastasio]]-s deri te opera e madhe e Tetëqintës së [[Giuseppe Verdi]]t dhe [[Giacomo Puccini]]-t.

Eksperimentuesit e parë të camerata-s fiorentine, të lindur rreth vitit [[1573]], ishin [[Jacopo Peri]], [[Giulio Caccini]], [[Vincenzo Galilei]] (i ati i [[Galileo Galilei]]-t), [[Emilio de' Cavalieri]], [[Jacopo Corsi]] dhe poeti [[Ottavio Rinuccini]] që shkroi libretet e parë.

Në [[1589]], me vënien në skenë, në Teatro degli Uffizi të Firences, të komedisë ''Intermedi della Pellegrina'' të sienezit [[Girolamo Bargagli]], anëtarët e Camerata-s u thirrën për të bërë muzikat e ''Intermezzo-ve'' të komedisë që qenë zbatimet e para praktike të teorisë muzikore të 'recitar-cantando-s' dhe lindjes së [[melodrama|melodramës]]. Intermezzo-t e ''Pellegrina-s'' patën një jehonë të gjerë për skenën e ndërtuar nga arkitekti-piktor-skenograf [[Bernardo Buontalenti]] që me këtë vepër parapriu skenografitë e mëdha dhe komplekse të [[teatri]]t barok italian.

====Hapësirat e reja interpretuese====
[[Skeda:Interior of Teatro Olimpico (Vicenza) scena .jpg|parapamje|left|369px|Proskena e Teatro Olimpico në [[Vicenza]]]]

Në fillim të Katërqintës shfaqjet ndodhnin në vende private si kopështe, oborre të konventeve dhe sallone të pallateve të dekoruar për shfaqjet si në rastin e [[Salone dei Cinquecento]] në [[Palazzo della Signoria]] në Firence përshtatur si teatër nga [[Giorgio Vasari]]. Me rivënien në skenë të teksteve greko-latine u nis të ndërtoheshin hapësira të posaçme për të mbajtur skenografitë, ndonjëherë edhe shumë komplekse: në këtë periudhë u ndërtuan hapësira të reja teatrale, duke filluar nga 'Loggia e Odeo Cornaro-s' e njohur edhe si 'Loggia del Falconetto' e [[Padova]]s. Por shembulli më bujshëm i zbatimit skenografik rilindas qe [[Teatro Olimpico]] i [[Andrea Palladio]]s, në [[Vicenza]], që akoma edhe sot konservon skenografinë origjinale çinkueçenteske të [[Vincenzo Scamozzi]]-t për ''Edipin mbret'' të [[Sofokliu]]t, vepër me të cilën u inaugurua teatri në [[1585]]. Në vazhdim, në [[1590]], përsëri Scamozzi-t Gonzaga-t i besuan ndërtimin e një tjetër teatri për ''Palazzo Ducale-n'' e [[Sabbioneta]]-s që mori emrin ''Teatro all'Antica''.
[[File:Teatro Olimpico Sabbioneta - Galleria o PERGULA -.jpg|thumb|345px|Teatro all'Antica i Sabbionetas]]

Në [[Roma|Romë]] falë tejaktivit [[Pomponio Leto]], të prirur për rizbulimin e teatrit latin, [[Foro Romano]] dhe [[Castel Sant'Angelo]] u bënë vendet e parazgjedhura për shfaqjet, të shpalosura vetëm gjatë festave dhe celebrimeve; pikërisht në Castel Sant'Angelo mbijeton një oborr në formë teatri i përdorur gjatë kohëve të papa [[Aleksandri VI|Aleksandri i VI]] dhe akoma më tepër hedonisti papa [[Leoni X|Leoni i X]].

Rizbulimi dhe vlerësimi i lashtësisë klasike nga ana e humanistëve lejoi studimin e veprave që kishin të bënin me teatrin jo vetëm nga këndvështrimin dramaturgjik (në [[1425]] [[Nicolò Cusano]] zbuloi, për shembull, nëntë komedi të [[Plauti]]t) por edhe nga këndvështrimi arkitektonik: arkitektë, piktorë dhe traktatistë si [[Sebastiano Serlio]] që përshtati si teatër të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] modelet klasike greko-romke të skenografive: ''comica'', ''tragica'' dhe ''pastorale'', ndarje më tresh që u respektua në veprat e teatrit të [[Rilindja|Rilindjes]].
Skenografitë komplekse me [[Girolamo Genga]]-n, [[Baldassarre Peruzzi]]-n dhe [[Pellegrino da San Daniele]]n (në mjedisin ferrarezë) patën përfaqësuesit e tyre më të mirë. Ndërsa traktatistët si [[Leon Battista Alberti]] dhe vetë Serlio-ja e kërkuan frymëzimin te [[Vitruvi]] në aspektet teatrale të traktatit të tij mbi [[Arkitektura romake|arkitekturën romake]].

Një tipologji e re teatri u afermua në fund të shekullit XVI: teatrot private me pagesë, të hapur për çdo klasë shoqërore dhe jo vetëm për zbavitjen ekskluzive të [[aristokracia|aristokracisë]]. Kjo sipërmarrje nisi, më shumë se kudo, në [[Venecia|Venecie]], por që u afermua në shekullin pasardhës me një sezon të gjatë të [[commedia dell'Arte]]. Përhapja e këtyre teatrove edhe në pjesën tjetër të [[Italia|Italisë]] bëri të mundur që të lindnin 'Akademi' të posaçme të lindura për të drejtuar këto hapësira të reja teatrore, jo më në përdorimin ekskluziv të oborreve.

===Teatri rilindas i Mbretërisë së Bashkuar===
[[Skeda:The Swan cropped.png|parapamje|left|Swan Theatre i [[Londra|Londrës]] së vitit 1596]]

Në periudhën që shkon nga fundi i shekullit XV deri në mesin e atij pasues, u përputh me zhvillimin e Rilindjes angleze, patën jehonë të gjerë 'interludio-t', forma dramatike zbavitëse të oborreve të fisnikëve me prejardhje nga 'moralities' por me tema jo fetare: në të kundërt me moralitetin klasik, roli i protagonistit ishte i zotërisë që mikpriste spektaklin dhe që e shikonte jo në kërkim të shpëtimit të përjetshëm të shpirtit, por të lumturisë tokësore, duke u shkëputur kështu nga synimet e teatrit fetar.&lt;ref&gt;{{cito web|language=en|url=http://user.phil-fak.uni-duesseldorf.de/~holteir/companion/Navigation/Text_Groups/Drama/Interludes/interludes.html|title=Interludes|work=Siti i Universitetit të [[Düsseldorf]]it}}&lt;/ref&gt; Jo rrallë në këto shfaqje përmbahej një propagandë politike: pasi merrnin spunto nga zhvillimet e kohës, ndodhte që autori të merrte pozicion përkundrejt një zhvillimi si në ''King John'' të [[John Bale]], ku autori deklaronte tezën e vrasjes së [[Giovanni Senzaterra]]-s nga ana e kryepeshkopit të [[Canterbury]]-t. Në [[dramaturgjia|dramaturgjinë]] e interludio-ve për më tepër ishte mundësia dashoje elemente me prejardhje klasike, mbi të gjitha nga autorë latinë dhe të novelistikës italiane, që do të mbetej një pikë referimi edhe për prodhimtarinë dramatike pasuese.

Paraqitja skenike e interludio-ve karakterizohej nga [[dialogu]] i disa aktorëve me një shoqërim muzikor të përbërë shpesh nga fyelli dhe defi&lt;ref&gt;Joseph Macleod: Storia del teatro britannico, sbn=IT\ICCU\MIL\0112156, Sansoni, [[Firenca|Firence]], [[1958]], fq. 14&lt;/ref&gt;. Nga këto interlude zotërohen rreth 80 fragmente të teksteve që përfshijnë harkun kohor që shkon nga viti [[1466]] deri në [[1576]].&lt;ref&gt;Masolino D'Amico: Storia del teatro inglese, Newton &amp; Compton, [[Roma]], [[1995]], isbn=978-88-7983-815-3, fq. 16.&lt;/ref&gt; Midis autorëve kryesorë të kësaj gjinie përmenden mbi të gjitha [[John Heywood]], [[John Rastell]], [[Henry Medwall]], [[John Redford]] dhe [[Nicholas Udall]]. Pikërisht Udall përmendet si autori i komedisë së parë në [[gjuha angleze|anglisht]]: bëhet fjalë për ''Ralph Roister Doister'' e vitit [[1535]], një version i modifikuar i ''Miles Gloriosus'' i [[Plauti]]t&lt;ref&gt;(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html The Earliest English Comedies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325111348/http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html |date=25 mars 2016 }}, pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 186-189. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.&lt;/ref&gt;.

Interludet, për karakterin e tyre policesk dhe të zgjedhur, i adresoheshin një publiku të mirëpërcaktuar: në të njëjtin stil, por me subjekte komike dhe të lehta, ndërfuteshin farsat, të paraqitura në sheshe për popullin.&lt;ref&gt;(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.imagi-nation.com/moonstruck/spectop006.html Moralities, Interludes and Farces of the Middle Ages], pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 138-144. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.&lt;/ref&gt;

Me prejardhje mesjetare qe 'masque'&lt;ref&gt;(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.theatredatabase.com/16th_century/court_comedies_and_masques_001.html Court Comedies and Masques], pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 202-204. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.&lt;/ref&gt;, gjini teatrore e lindur në fillim nga një 'carnascialesco corteo' e 'maschere' që, të shoqëruara nga muzika, argëtonin mbrëmjet e fisnikëve dhe më pas të shndërruara në një vepër të mirfilltë teatrore vite më vonë nga [[Ben Jonson]], që krijoi skena darmaturgjike që e bën të autor të shquar të këtyre spektakleve.

===Teatri rilindas iberik===
[[Skeda:Celestina.jpg|parapamje|Fernando de Rojas, La Celestina]]
Edhe në [[Spanja|Spanjë]] dhe në [[Portugalia|Portugali]] teatri midis fundit të Katërqintës dhe fillimit të shekullit pasardhës, merr një rrugë të re dhe shkëputet nga shfaqjet e shenjta me natyrë mesjetare, megjithëse subjektet e shenjtë mbetën argumenti kryesor i dramaturgëve iberikë edhe në këtë periudhë. Personazhi më i rëndësishëm i kësaj gjinie qe Margarita di Navarra ([[1492]]-[[1549]]) që vazhdoi edhe përgjatë shekullit XVI eksperiencën e teatrit të mistereve.
Edhe në [[Spanja|Spanjë]] qe i rëndësishëm rizbulimi i teksteve të komedisë latine. Midis autorëve më të rëndësishëm të kësaj periudhe ishin:
[[Juan del Encina]], [[Lope de Rueda]], [[Juan de la Cueva]], [[Juan de Timoneda]] dhe [[Luis Fernández]].

Për [[Portugalia|Portugalinë]] dy ishin emrat që meritojnë të përmenden: [[Gil Vicente]] dhe [[António Ferreira]]. Ky i fundit shkroi tragjedinë më të rëndësishme, në gjuhën luzitane, të kësaj periudhe: ''Ines de Castro''.

Për maturimin e teatrit qenë shumë të rëndësishme edhe hapësirat skenike, që nga skenat klasike të rrugëve dhe brendësia e kishave, kaluan në një përshtatje të mirëfilltë të hapësirave të brendshme të pallateve fisnikërore dhe universiteteve.
Lindi i ashtuquajturi ''Teatro de salon'', hapësira të brendshme dhe jo më të jashtme dhe me përdorim ekskluziv të fisnikërisë. Ndërsa në mesin e Pesëqintës lindën ''corrales-it'', hapësira skenike të hapura edhe për publikun popullor me pagimin paraprak të një bilete.
Nëse komedia e arriti maturimin e saj duke kaluar nëpërmjet teatrit klasik të antikitetit, vepra të tjera u referoheshin miteve të historisë së Spanjës. Kjo qe një nga diferencat më të rëndësishme të teatrit spanjoll të Rilindjes dhe atij të vendeve të tjera evropiane.

Midis shkrimtarë më të rëndësishëm të teatrit të kësaj gjinie spikat figura e [[Juan de la Cueva]] që perëndimin e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] shkroi, mes të tjerave, dramat historike: ''Shtatë fëmijët e Laras'' ([[1579]]) dhe ''Vdekja e mbretit Don Sancho'' ([[1588]]). Por iniciuesi i vërtetë i teatrit rilindas qe [[Lope de Rueda]]. De Rueda u ndikua nga stili italian, duke pasur asistuar në shfaqjet e tyre pranë oborrit spanjoll. Qe i pari që futi ''gjuhën natyrore'' dhe subjeket e tij u dalluan të parët, për origjinalitet, nga modelet greko-latine, duke futur panorama të jetës popullore. Ndoqi, në një farë kuptimi, të njëjtën ecuri të [[Niccolò Machiavelli]]-t me ''La mandragola-n''. Juan de Rueda shkroi pastorale, pesë komedi dhe disa 'intermezzo' skenike që e imponuan si një nga dramaturgët më të rëndësishëm të teatrit spanjoll para 'Siglo de Oro'.
Në fakt gjatë Gjashtëqintës u afermuan më të njohurit [[Lope de Vega]], [[Pedro Calderón de la Barca]] dhe të tjerë, që do të linin në plan të dytë, për famë në nivel evropian, autorët e [[Rilindja|Rilindjes]].

Midis autorëve të tranzicionit, i vonë përkundrejt Italisë, midis teatrit mesjetar dhe atij rilindas më i rëndësishmi qe sigurisht [[Fernando de Rojas]]. [[Tragjikomedia]] e tij ''La Celestina'', e vitit [[1499]] është ndoshta teksti i parë i teatrit rilindas.

Por nismëtari i vërtetë i teatrit të Rilindjes qe [[Bartolomé de Torres Naharro]]. Qëndrimi i tij i gjatë në [[Italia|Itali]], e vendosi në kontakt, mbi të gjitha gjatë qëndrimit roman dhe pas atij napoletan të [[1517]]-ës, me risitë italiane, nga të cilat mori spunto për veprat e tij (akoma të rimuara) në [[gjuha kastiliane|kastilianisht]]. Shumë komedi të tija kanë edhe ambjentim italian, por ndikimi i tij në teatrin e atdheut të tij qe e rëndësishme por akoma jo plotësisht e njohur.

===Teatri rilindas i Francës===
[[Skeda:Ballet 1582.png|parapamje|left|Balet oborri në Paris]]

Teatri i Rilindjes jashtë nga [[Italia]], pati njëfarë vonese. Qoftë në [[Franca|Francë]] ashtu dhe në [[Mbretëria e Bashkuar|Mbretërinë e Bashkuar]], trashëgimia e teatrit mesjetar me natyrë të shenjtë, është më i rëndësishëm dhe i përhapur se kudo tjetër.
Në Francë fama e autorëve rilindas u zbeh plotësisht nga tragjedianët e barokut si [[Jean Racine]] dhe [[Pierre Corneille]], dhe komedia me natyrë italianexhante e [[Molière]]-it, nxënës i [[Tiberio Fiorilli]]t të famshëm të [[Commedia dell'arte]], krijues i maskës së famshme ''Scaramouche'' (ose 'Scaramuccia').

Teatri rilindas francezë, si në vendet e tjera evropiane, mori një shtysë të rëndësishme nga rizbulimi si dhe përhapja relative, e teksteve klasike me origjinë greko-romake. Në fakt, shumë nga këto komedi vijnë drejtpërdrejtë nga veprat e [[Plauti]]t dhe [[Terenci]]t të përkthyera, pak a shumë besnikërisht, në frëngjisht.
Misi këtyre është mjaft domethënës rasti i [[Jean Antoine de Baïf]] dhe komedive të tija: ''L'Eunuque'' nga ''Eunuchus-i'' i [[Terenci]]t dhe ''Le Brave'', përkthim i ''Miles gloriosus'' i [[Plauti]]t.
Po ky autor shkroi edhe tragjedinë ''Antigone'', dukshmërisht me frymëzim nga teksti homonim i [[Sofokliu]]t.
Në Francë tragjedia dhe komedia ishin në bashkëjetesë. Shumë tragjedianë të kësaj periudhe janë edhe komediografë, siç është rasti i [[Jean de La Taille]] që shkroi shumë tragjedi të rëndësishme si: ''Saül le furieux'', ''Daire'' dhe ''Alexandre''. Në të njëjtën kohë shkroi edhe dy komedi argëtuese si: ''Les Corrivaux'' dhe ''Le Négromant''.

Një variant i rëndësishëm që dallon situatën franceze, përkundrejt vendeve të tjera si [[Spanja]] apo [[Italia]], është ajo e luftërave fetare, që do të ndikonin, jo pak, edhe mjedisin teatror. Zgjedhjet e shumë autorëve pasquronin klimën politike dhe fetare të periudhës. Për shembull tragjeditë shpesh pasqyrojnë frikërat e një bote në konflikt dhe në krizë të plotë.
Por edhe në komedi nuk i shpëtohet tentativës për të bërë aluzione me realitetin duke arritur deri në teste, si ''L'Eugène'' i [[Etienne Jodelle]] që kthehet në një tekst të mirëfilltë të propagandës politiko-fetare.

Midis autorëve më prodhimtarë të [[Rilindja|Rilindjes]] në [[Franca|Francë]], përmenden të paktën: [[Jacques Grévin]], edhe ai tragjedian dhe komediograf, [[Jean Heudon]], [[Robert Garnier]], [[Nicolas Filleul]], [[Aymard de Veins]], [[Jean Bastier de La Péruse]] përveç të lartpërmendurve Jodelle, de La Taille dhe de Baïf si dhe të tjerë më pak të rëndësishëm.

Në të njëjtën kohë në këtë periudhë lindi edhe forma spektakolare e baletit, të importuar nga [[Italia]] nga dy mbretëresha të [[Franca|Francës]] të familjes mediçease: [[Caterina de' Medici]] dhe [[Maria de' Medici]].
Nisja e barokut dhe gjigantët e tij, errësuan plotësisht ose gati, teatrin humanist të Pesëqintës.

===Teatri rilindas në zonën gjermanike===
[[Skeda:Aigentliche newe zeitung von dem narren fresser.jpg|parapamje|Karro-ja 'carnascialesco', gravurë në një vepër të Hans Sachs]]

Teatri gjerman, ose i të gjithë zonës gjermanike, mori një rrugë të ndryshme nga pjesa tjetër e [[Evropa|Evropës]]. Përkundrejt [[Franca|Francës]] dhe luftërave të saj fetare, që shkatërronin vendin me përplase edhe në tekstet teatrore, [[Gjermania]] është absolutisht e tronditur. Ashtu siç janë të tronditur edhe vendet e afërta të feudeve perandorake gjermane: [[Austria]], [[Zvicra]], [[Bohemia]] dhe [[Hungaria]].

Por jo për këtë autorët teatrorë e vuajtën më shumë nga të tjerët. Edhe [[Gjermania]] kishte një trashëgimi të madhe të teatrit mesjetar dhe shfaqjeve të tij të shenjta, me ardhjen e [[Reformimi Protestant|Reformimit protestant]], u zëvendësua shpejt farsa ''në gjuhën vulgare''. Rëndësia e këtij aspekti laik të artit skenik dhe të [[poezia|poezisë]] është themelore dhe e bën një karakteristikë kryesore të teatrit rilindas gjerman. Mund të ndodhte që ky i fundit ndonjëherë të ishte edhe me natyrë erotike por e riparë nga këndvështrimi i shenjtë i vetë [[Martin Luteri|Luterit]].

Këngët kishtare katolike, eskluzivisht në gjuhën latine, u zëvendësuan me këngë në gjuhën e popullit, të nxjerra nga këngë të mëparshme me origjinë të ndryshme nga ajo fetare. Teatri gjerman thekson këtë prirje profane që ishte përhapur që nga ''Meistersinger-ët'' (apo ''Meistersänger'') me origjinë nga [[shekulli XIV]]. Nga kjo traditë, dhe në brendësi të saj, lindi dramaturgu më i rëndësishëm i shekujve të [[Shekulli XV|XV]] dhe [[Shekulli XVI|XVI]]: [[Hans Sachs]] ([[1494]]-[[1576]]).

[[Hans Sachs]] lartësohet midis bashkohësve të tij, duke i besuar edhe një gjinie të veçantë, të pranishme vetëm në zonën gjermane: ''Fastnachtspiel-i''. Kjo tipologji teatrore vinte nga festat karnashaleske, të pranishme që nga [[Mesjeta]] referohen se vijnë deri edhe ritet druidike me origjinë keltike.

Teatri greko-romak, i risjellë në jetë dhe ripërshtatur nga humansitët, ka një ndikim shumë relativ në zonën gjermanike. Për këtë motiv në teatrin e shekullit XVI gjerman vazhdon tradita e farsës me natyrë popullore. Në këtë mënyrë kalohet nga kërcimi, mima dhe në fund në tekste dialogjike si ata të ''Fastnachtspiele''. Hans Sachs shkroi plot 85. Përfaqësues të tjerë të gjinisë qenë: [[Hans Rosenplüt]], [[Hans Folz]] e [[Jörg Wickram]].

Autorë të tjerë iu drejtuan teatrit erudit si: [[Nicodemus Frischlin]] ([[1547]]-[[1590]]), [[Johannes Reuchlin]] ([[1455]]-[[1522]]) dhe [[Bartholomäus Ringwaldt]] ([[1530]]-[[1599]]) që shkroi një vepër interesante me titull ''Speculm Mundi'' në [[1592]].

Në brendësi të kësaj tipologjie teatrore lindi një nga maskat e para të komedisë në gjermanisht, ajo e ''Hanswurst-it'' (dmth. ''Hans Salsiçja''). Ky personazh i nxjerr nga poemthi satirik ''Narrenschiff'' (Anija e bufonëve) i [[Sebastian Brant]]it e vitit [[1519]]. Për kritikën moderne ky personazh ishte i barazvlershmi i italianit ''Zanni'', edhe pse ky i dyti do të lindëte me disa dekada me vonesë përkundrejt ''Hanswurst-it''.

====Zvicra====
Përsëri në temën e satirës politiko-fetare duhet përmendur prania e piktorit komediograf zvicerian [[Niklaus Manuel]]. Edhe pse veprat e tij janë në shumicë komedi satirike dhe propagande fetare, ato të Manuelit mund të konsiderohen midis shprehjeve më të mira të teatrit rilindas helvetik. Frymëzimi i dramaturgut të [[Berna|Bernës]] vjenë nga miqësia e tij e thellë me ''reformatorin'' [[Huldrych Zwingli]].

Po në stilin e ''Fastnachtspiele'' vendoset vepra e [[Pamphilus Gengenbach]] nga [[Bazeli]], në veçanti: ''Die zehn Alter der Welt'' e vitit [[1515]], ''Der Nolhart'' e vitit [[1517]] dhe ''Die Gouchmatt der Buhler'' e vitit [[1521]].

====Hungaria====
Në zonën hungareze qe themelor mecenatizmi i [[Mátyás Hunyadi|Matthias Huniadiit]] (i biri i [[Janosh Huniadi]]t), i quajtur edhe Matthias Corvinus. Mbreti i Hungarisë kishte shkëmbime të vazhdueshme me humanistët italianë, që gjatë Rilindjes thirreshin shpesh pranë oborrit të [[Buda]]s. Ky mjedis kaq i ethshëm për risi ndikoi shoqërinë dhe artet hungareze si dhe dramaturgun dhe poetin më të madh të periudhës: [[Bálint Balassi]] ([[1554]]-[[1594]]), i konsideruar si nismëtari i letërsisë magjare, mbi të gjitha në mjedisin poetik, që përfaqëson impenjimin e tij madhor.

Në mjedisin hungarez nuk duhet nënvlerësuar inskenimi i komedive të një autori italian si [[Pandolfo Collenuccio]] që eksportoi teatrin erudit me natyrë italiane në [[Hungaria|Hungari]]. Në hullinë e teatrit erudit spikati figura e tragjedianit [[Péter Bornemisza]], që shkroi ''Tragoedia magyar nyelven, az Sophocles Electrájából'' në vitin [[1520]] që është një përkthim i [[Elektra|Elektrës]] së [[Sofokliu]]t.

== Muzika gjatë Rilindjes ==
[[Skeda:The Concert A22894.jpg|parapamje|432px|Muzikantë, rreth vitit 1600]]
Muzika rilindase afirmoi [[Polifonia|polifoninë]], ashtu si dhe konsolidimin e muzikës intrumentale, që do të shkonte duke evoluar drejt orkestrës moderne. U Shfaq [[Madrigali]] si gjini profane bashkonte tekstin me muzikën, duke qenë shprehja paradigmatike e muzikës rilindase. Në [[1498]] Ottaviano Petrucci ideoi një sistem shtypshkrimi të përshtatur për muzikën, në [[Pentagrami|pentagram]], me të cilin filloi të botonte muzikë. Risitë e para të u prodhuan në Flandër, ku u zhvillua e ashtuquajtura polifonie flamande, e kultivuar nga Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem dhe Josquin des Prés. Kultivuan gjithashtu madrigalin Orlandus Lassus, Luca Marenzio, Carlo Gesualdo, Claudio Monteverdi, Cristóbal de Morales dhe Tomás Luis de Victoria, ndërkohë që në polifoninë fetare u shqua [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]. Në muzikën instrumentale u shqua Giovanni Gabrieli, i cili eksperimentoi me timbra të ndryshme instrumentesh frymore dhe me efekte zanore të kryqëzuara dhe me reliev.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 408-409&lt;/ref&gt;

Në vendet protestante muzika mori rëndësi të madhe, pasi vetë Luteri kishte përkrahur rëndësinë e muzikës në liturgjinë fetare. U kultivua veçanërisht kori protestant, një gjini muzikore ''[[a capella]]'' apo shoqërimin instrumental, përgjithësisht me katër zëra të përziera. Disa nga kompozitorët që e kultivuan qenë Johann Walther dhe Valentin Bapst.&lt;ref&gt;José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 409&lt;/ref&gt;

Shpikja e makinës së shkrimit e bëri përhapjen e muzikës dhe teorisë muzikore të mundur në një shkallë të gjerë.  Kërkesa për muzikën si një zbavitje dhe si një aktivitet për amatorët e arsimuar u rritën me shfaqjen e klasës borgjeze.  Përhapja e chanson-eve, motet-eve dhe masse-ve përgjatë [[Evropa|Evropës]] konçidoi me bashkimin e praktikës polifonike në një stil fluid që kulminoi në gjysmën e dytë të shekullit XVI në veprën e kompozitorëve si [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], [[Orlande de Lassus]], [[Tomás Luis de Victoria]] dhe [[William Byrd]].  Qëndrueshmëria relative politike dhe prosperiteti në [[Vendet e Ulta]], me një sistem lulëzues të edukimit muzikor në zonë, pasi shumë kisha dhe katedrale, lejuan trajnimin e qindra këngëtarëve dhe kompozitorëve.  Këta muzikantë kërkoheshin shumë nëpër gjithë [[Evropa|Evropën]], veçanërisht në [[Italia|Itali]], ku kishat dhe oborret fisnike i afronin si kompozitorë dhe mësuesë.  Nga fundi i shekullit XVI, [[Italia]] kishte përvetësuar ndikimet veriore, me [[Venecia|Venecien]], [[Roma|Romën]] dhe qytete të tjera që ishin qendra të aktivitetit muzikor, duke e kthyer situatën nga ajo e qint viteve më parë. [[Opera]] lindi në këtë kohë në [[Firenca|Firence]] si një përpjekje për të ringjallur muzikën e [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]]&lt;ref name=&quot;oed&quot;&gt;[http://oed.com/search?searchType=dictionary&amp;q=Renaissance &quot;Renaissance&quot;]. Oxford English Dictionary (3rd ed.). Oxford University Press. Shtator [[2005]].&lt;/ref&gt;

Muzika, e çliruar në mënyrë progresive nga kufizimet mesjetare, në gamë, ritëm, harmoni, formë dhe nota, u bë një mjet për shprehjen e re vetiake. Kompozitorët gjetën mënyra për ta bërë muzikën shprehëse të teksteve që shoqëronin. Muzika shekullare apo laike përvetësoi teknikat e muzikës së shenjtë dhe anasjelltas. Format popullore të muzikës laike si chanson-i dhe madrigali u përhapën nëpër të gjithë Evropën. Oborret morën luajtës viruozë, si këngëtarë ashtu dhe instrumentalistë. Muzika u bë gjithashtu më e vetëmjaftueshme me aksesin e saj në formë të shtypur, duke funksionuar në mënyrë autonome. Shumë instrumente moderne familjare (duke përfshirë [[violina|violinën]], [[kitara|kitarën]], llauta (instrumente me tela të ngjashme me llautën shqiptare, e përdorur gjatë mesjetës së vonë dhe Rilindjes sipas një modeli të marr nga vendet orientale, i quajtur 'liuto' në italisht, 'laúd' në spanjisht, 'luth' në frengjisht, 'lute’ në anglisht, 'Laute' në gjermanisht etj.) dhe instrumentet me tastierë), të zhvilluara në forma të reja gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] duke iu përgjigjur evoluimit të ideve muzikore, duke paraqitur mundësi të mëtejshme për të eksploruar për kompozitorët dhe muzikantët.  U shfaqën gjithashtu instrumentet frymore prej druri dhe tunxhi si [[fagoti]] dhe tromboni; duke e shtrirë gamën ngjyrave zanore dhe fuqinë e tyre. Gjatë [[Shekulli XV|shekullit XV]] tingulli i triadave të plota u bë i zakonshëm dhe afër fundit të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] sistemi i modelit kishtar filloi të braktisej plotësisht, duke i hapur rrugën tonalitetit funksional që do të dominonte artin e muzikës perëndimore për tre shekujt në vazhdim.

[[Skeda:DufayBinchois.jpg|parapamje|left|Guillaume Dufay (majtas) dhe Gilles Binchois (djathtas)|336x336px]]
Afër fundit të [[Shekulli XV|Katërqintës]] shkolla franko-flamande muzikore, që u zhvillua në shkollat e katedraleve të borgjezisë së mirëqënë, mori dhe rinovoi gradualisht format pre-ekzistuese të meshës (mass), të motetit dhe të ''chanson''-it. Duke vendosur konsonacat për tercat (akoma edhe sot familjare për veshin perëndimor) dhe forma imituese e kanonit në themel të procedimit të tyre kompozues, flamandët (midis të cilëve përmendim themeluesin Guillaume Dufay dhe të madhin Josquin Des Prez) revolucionarizuan praktikën e polifonisë së trashëguar nga Ars nova dhe nga Ars antiqua. Puna e këtyre kompozitorëve vendosi themelet për zhvillimin e asaj që do të ishte teoria e harmonisë.

Në fillim të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] teprimet e shkollës flamande provokuan një reagim dhe një prirje të re drejt thjeshtëzimit, siç mund të shihet në veprën e Josquin Des Prez, të bashkohësve të tij flamand dhe, më vonë, në veprën e [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], që ishin pjesërisht të nxitura nga kufizimet e vendosura nga muzika e shenjtë në [[Këshilli i Trentos|Këshillin e Trentos]] që shkurajonte kompleksitetin e tepruar. Komplikimet e kanoneve të [[Shekulli XV|Katërqintës]] qenë në mënyrë progresive braktisur nga flamandët në favor të imitimit me dy ose tre zëra (duke arritur madje në gjashtë zëra të vërtetë) dhe me futjen e seksioneve në homofoni që theksonin pikat e rëndësishme të kompozimit. Palestrina, nga ana e tij, prodhoi kompozime ku një kontrapunto fluide alternohej dendur konsonanca disonanca me një efekt sugjestiv pushimi.

Në fund të shekullit XVI lindi [[opera]], iniciativ e një rrethi eruditësh (''Camerata Fiorentina'') që, me zbulimin se Teatri Greqisë së lashtë këndohej, hodhën idenë e muzikalizimit të teksteve dramatike. Opera e parë qe ''Dafne'' ([[1594]]), e Jacopo Peri, të cilën e ndoqi ''Euridice'' ([[1600]]), me të njëjtin autor; në [[1602]] Giulio Caccini shkroi një tjetër ''Euridice''; dhe, në [[1607]], Claudio Monteverdi compozoi ''La favola d'Orfeo'', ku shtoi një hyrje muzikore që e quajti ''[[simfonia|simfoni]]'', dhe ndau strukturat e kënduara në ''[[aria|arie]]''.&lt;ref&gt;Marie-Claire Beltrando-Patier: Historia de la música, [[1996]], Espasa, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-239-9610-7, fq. 219-283&lt;/ref&gt;

Nga periudha e [[Rilindja|Rilindjes]] mbijetuan shumë muzika si profane ashtu dhe fetare ashtu si dhe vokale dhe instrumentale. Një larmishmëri e madhe stilesh muzikore dhe gjinishë lulëzuan gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] dhe mund të dëgjohen regjistrimet komerciale të [[Shekulli XXI|shekullit XXI]], duke përfshirë masa, motete, madrigale, chanson-e, këngë të shoqëruara, kërcime instrumentale dhe shumë të tjera. Ansamble të hershme të shumta të muzikës të specializuara në muzikën e kësaj periudhe ndërmorën ture koncertore dhe bënë regjistrime, duke përdorur një gamë të gjerë stilesh interpretuese.

===Panorama===
Një nga karakteristikat më të theksuara të muzikës së hershme të Rilindjes ishte besimi mbi intervalin e tretë (në [[Mesjeta|Mesjetë]], të tretët konsideroheshin disonanca). [[Polifonia]] u bë gjithëmonë e më përpunuar përgjatë [[Shekulli XIV|shekullit XIV]], me zëra shumë të pavarur: fillimi i [[Shekulli XV|shekullit XV]] tregoi thjeshtëzim, me zërat që prireshin nga butësia. Kjo u bë e mundur për shkak të rritjes së gamës vokale në muzikë;– në Mesjetë, gama e ngushtë bëri të nevojshme ndërthurjet e shpeshta të pjesëve, duke kërkuar kështu një kontrast më të madh midis tyre.

Modaliteti (si i kundërt me [[tonaliteti]]n) karakteristik i muzikës së Rilindjes filloi të zbehej afër fundit të periudhës me rritjen e përdorimit të lëvizjeve rrënjësore të të pestave. Më vonë kjo do të zhvillohej në një nga karakteristikat përcaktuese të tonalitetit.

Karakteristikat kryesore të muzikës rilindase janë&lt;ref name=&quot;fuller2010&quot;&gt;Fuller, Richard. 2010. [http://www.rpfuller.com/gcse/musiçrenaissance.html Renaissance Music (1450–1600)]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}. GCSE Music Notes, (kontrolluar më 14 tetor 2014).&lt;/ref&gt;:
* Muzika bazohej në modalitete.
* Thurje më të pasura në katër apo më shumë pjesë.
* Përzieria më shumë se kontrastimi i fijeve në thurjen muzikore.
* Harmonia me një shqetësim më të madh me rrjedhjen dhe përparimin e tingujve.

Polifonia është një nga ndryshimet më të rëndësishme që dalluan [[Rilindja|Rilindjen]] nga [[Mesjeta]] në aspektin muzikor. Përdorimi i saj inkurajoi përdorimin e ansambleve më të mëdhenj dhe kërkoi sete instrumentesh që do të përziheshin së bashku gjatë gjithë gamës vokale&lt;ref&gt;Montagu, Jeremy. &quot;Renaissance instruments&quot;. The Oxford Companion to Music, redaktuar nga Alison Latham. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.&lt;/ref&gt;

===Gjinitë===
Format kryesore liturgjike që vazhduan gjatë gjithë periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]] ishin mass-at dhe motetet, me disa zhvillime të tjera afër fundit, veçanërisht pasi kompozitërët e muzikës fetare filluan të adoptonin format profane (siç është [[madrigali]]) për kompozimet e tyre.

Mass-at e [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|XVI]] kishin dy lloj burimesh që përdornin, monofonike dhe polifonike, me dy forma kryesore përpunimi, të bazuara në praktikën e 'cantus firmus' ose, duke filluar disa herë rreth vitit [[1500]], stili i ri depërtues i imitimit. Rezultonin katër lloje mass-ash:

* mass-a 'Cantus firmus' (tenor mass)
* mass-a 'cantus firmus'/mass-a imituese
* mass-a parafrazuese
* mass-a imitatuese (mass-a e parodisë)

Mass-at normalisht titulloheshin sipas burimit nga i cili huazoheshin. Mass-a 'cantus firmus' përdorte të njëjtën melodi monofonike, zakonisht të nxierr nga kënga dhe zakonisht në tenor dhe më shpesh në vlera të gjata note se sa zëra të tjerë&lt;ref name=&quot;burkholder.n.d.&quot;&gt;J. Peter Burkholder. &quot;Borrowing.&quot; Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator [[2011]].&lt;/ref&gt;

Gjini të tjera fetare ishin madrigali shpirtëror dhe lauda-t.

Përgjatë periudhës, muzika profane pati një përhapje në rritje, me një larmi të madhe formash, por megjithatë jo një shpërthim në larmi: që kur shtypshkrimi e bëri muzikën më të përdorur më gjerësisht, mbijetuan më shumë forma nga kjo periudhë sesa nga periudha mesjetare dhe me gjasa një regjistrim më të madh të muzikës popullore të mesjetës së vonë është humbur në mënyrë të pakthyeshme.

Muzika laike ishte muzikë e pavarur nga kishat. Llojet kryesore ishin Lied-i gjerman, frottola italiane, chanson-i francez, madrigali italian dhe villancico spanjoll&lt;ref name=&quot;fuller2010&quot; /&gt;. Gjini të tjera vokale të muzikës laike përfshinin 'caccia-n', [[rondeau]]-në, virelai-n, bergerette-n, baladën, musique mesurée, canzonetta-n, villanella-n, villotta-n dhe lute song-et. Format e përziera si motet-chanson u shfaq gjithashtu edhe moteti laik.

Muzika pastërtisht instrumentale përfshinte muzikën 'Consort of instruments' për flautin e ëmbël ose [[viola|violën]] dhe instrumente të tjera dhe kërcime për ansamble të ndryshme. Gjinitë e zakonshme instrumentale ishin 'toccata', preludi, 'ricercar-i' dhe 'canzona'. Kërcimet që luheshin nga ansamblet instrumentale përfshinin 'basse danse' (në italisht ''bassadanza''), 'tourdion-in', 'saltarello-n', 'pavanën', 'gaillarde-n', 'allemande-n', 'courante-n', 'bransle-n', 'canarie-n' dhe lavolta-n. Muzika e shumë gjinive mund të arranxhohej nga vetëm një instrument si llauda, vihuela, harpa ose tastiera. Arranxhime të tilla quheshin 'intabulation-e' (italisht ''intavolatura'', gjermanisht ''Intabulierung'').

Pranë fundit të periudhës, filluan të shiheshin pararendësit e hershëm dramatikë të operas si monodia, madrigali i komedisë dhe 'intermezzo-ja'.

====Teoria dhe sistemi i notave====
[[Skeda:white mensural notation.gif|parapamje|473x473px|Kyrie Ockeghem, fragment nga &quot;Au travail suis&quot;]]
Sipas Margaret Bent: &quot;Sistemi i notave të Rilindjes është nën-normativ sipas standardeve të sotme; kur përkthehen në formë moderne kërkojnë një peshë normative që specifikon në hollësi dhe shtrembëron cilësitë origjinale&quot;&lt;ref&gt;Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&amp;pg=PA25 &quot;The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis&quot;]. Te Tonal Structures of Early Music, [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9.&lt;/ref&gt;

Kompozimet e Rilindjes shënoheshin vetëm në pjesë të veçanta; shënimet ishin shumë të rralla dhe vijat e masës nuk përdoreshin. Vlera e notave përgjithësisht ishte më e madhe se sa është sot në përdorim; njësia primare e tempit ishte ai semibreve (gjysëm i shurtër), ose nota e plotë. Siç qe rasti që nga [[Ars Nova]] (shiko te [[Muzika mesjetare]]), mund të kishte edhe dy ose tre nga këto për çdo breve (një notë e plotë dyfishe), që mund të konsiderohet si ekuivalentja e &quot;measure-s&quot; moderne megjithëse ajo vetë ishte një vlerë note ndërsa një &quot;measure&quot; jo. Situata mund të konsiderohet në këtë mënyrë: është njësoj si rregulli me të cilin një çerek note e muzikës moderne mund të barazohet edhe me dy të tetat e notës ose tre, që duhet të shkruhej si një &quot;triplet&quot;. Me të njëjtin vlerësim, do të kishte dy ose tre nga nota tjetër më e vogël, &quot;minim-i&quot; (ekuivalente me  &quot;gjysëm notën&quot; moderne) në çdo semibreve.

Këto shnërrime të ndryshme quheshin &quot;tempusi perfekt/imperfekt&quot; në kuadrin e mardhënies breve–semibreve, &quot;prolacioni perfekt/imperfekt&quot; në kuadrin semibreve–minim, dhe e mbetur në të gjitha kombiminet e mundshme me njëra tjetrën. Tre në një quhej &quot;perfekte&quot; ndërsa dy në një &quot;imperfekte&quot;. Rregullat ekzistonin gjithashtu nëpërmjet notave të veçanta mund të përgjysmonheshin ose të dyfishoheshin në vlerë (&quot;imperfekte&quot; ose &quot;të ndryshuara&quot; përkatësisht) kur paraprihet ose ndiqet nga disa nota të tjera. Nota me koka të zeza (si çerek notat) hasen jo shpesh. Ky zhvillim i notacionit me ritëm të bardhë mund të jetë rezultat i përdorimit të rritur të [[letra|letrës]] (në vend të vellum-it, një pergamenë e cilësisë së lartë), pasi letra më e dobët më pak e aftë ti rezistonte gërvishtjeve të kërkuara për të plotësuar në kokat solide të notave; notacioni i kohëve të mëparshme, i shkruar në vellum, kishte qenë i zi. Ngjyrat e tjera dhe më vonë, notat e zëvendësuara, përdoreshin po ashtu rëndom, kryesisht për të imponuar imperfeksionet e lart përmendura ose alternimet dhe realizimin e ndryshimeve të tjera temporare ritmike.

Rastet nuk specifikoheshin gjihtmonë, disi si disa notacione duke prekur (tablatura) sot. Gjithësesi, muzikantët e Rilindjes duhet të ishin shumë të trajnuar në kontrapunktin diadik të polifonisë dhe në këtë mënyrë zotëronin atë dhe informacionet e tjera të nevojshme për të lexuar përmbajtjen, &quot;çnotacion modern kërkonin perëndimorët atëherë duhet të ketë qenë përsosmërisht e dukshme pa notacion për një këngëtar të pregatitur në kontrpunkt&quot;. Një këngëtar do të interpretonte pjesën e tij duke përfytyruar formulat kadenciale me pjesët e tjera në mendje dhe kur të këndonte bashkë me muzikantët do të duhej të shmangte oktavat paralele dhe të pestat ose të ndryshonte pjesët e tyre kadenciale në këndvështrimin e vendimeve të muzikantëve të tjerë.&lt;ref&gt;Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&amp;pg=PA25 &quot;The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis&quot;]. Te 'Tonal Structures of Early Music', [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9. fq. 25&lt;/ref&gt;
Është nëpërmjet tablaturave bashkëkohore për instrumente të ndryshme me tela që ne kemi përvetësuar shumë informacione për rastet të cilat performoheshin nga praktikantët modernë.

Për informacione mbi teoristët specifik, shikoni [[Johannes Tinctoris]], [[Franchinus Gaffurius]], [[Heinrich Glarean]], [[Pietro Aron]], [[Nicola Vicentino]], [[Tomás de Santa María]], [[Gioseffo Zarlino]], [[Vicente Lusitano]], [[Vincenzo Galilei]], [[Giovanni Artusi]], [[Johannes Nucius]] dhe [[Pietro Cerone]].

===Periudha e Hershme (1400–1467)===

Shkolla borgonjase e kompozitorëve, me [[Guillaume Dufay]] në krye, tregon karakteristika muzikore që i përkisnin periudhës së fundit të Mejsetës dhe fillimit të Rilindjes.

Këtij grupi muzikantësh do ti pështateshin gradualisht mekanizmat komplekse të kompozimit të fundit të epokës së mëparshme, si izoritmia dhe sinkopa, duke dhënë si rezultat një stil më të pastër dhe  më të rrjedhshëm. Muzika e tij e humbi ndërlikimin dhe fitoi vitalitet ritmik, ndërsa kontribuon në &quot;nxitjen e kadencave&quot; duke u kthyer në një karakteristikë e shquar në fund të mesit të shekullit XV.

Zhvillimet ekonomike dhe shoqërore të [[Shekulli XV|shekullit XV]] (mbi të gjitha lufta qindvjeçare dhe zhvillimi i shkëmbimeve në Evropën veriore) zvogëluan rëndësinë e [[Franca|Francës]] dhe i dhanë nxitje zhvillimit të arteve në përgjithësi dhe muzikës në veçanti në rajonet e [[Flandra|Flandrës]] dhe [[Borgonja|Borgonjës]]. Shkolla që u zhvillua, në shkollat e katedrave të financiuara nga borgjezia e pasur, mori emrin shkolla franko-flamande dhe rinovoi gradualisht format e mëparshme të meshës, mottetto-s dhe të chanson-ës. Duke vendosur bashkëtingëllueset si terce (akoma dhe sot familjare për veshin perëndimor) dhe forma imitative e kanonit në bazë të procedurave të tyre kompozuese, flamandët (midis të cilëve mund të përmendim themeluesin [[Guillaume Dufay]] dhe [[Josquin Des Prez]]) revolucionarizuan praktikën e polifonisë së trashëguar nga Ars nova dhe nga Ars antiqua. Vepra e këtyre kompozitorëve vendosi bazat për zhvillimin e asaj që do të ishte teoria e harmonisë.

Afër fundit të Katërqintës, muzika e shenjtë polifonike ishte bërë shumë komplekse, siç dëshmojnë punimet e [[Johannes Ockeghem]] dhe [[Jacob Obrecht]] në një mënyrë që pasqyronte analogji mahnitëse me pikturën e po kësaj periudhe.

===Periudha e mesme (1467–1534)===
[[Skeda:Josquin des Prez.jpg|parapamje|1611 gdhendje në dru e Josquin des Prez, kopjuar nga një pikturë vaji e humbur bërë gjatë jetës së tij]]
Në vitet e para të 1470-ës, [[muzika]] filloi të botohej me anë të shtypjes në makinën e shkrimit. Shtypja e muzikës pati një efekt më të madh në mënyrën se si muzika u përhap pasi pjesët e shtypura të muzikës jo vetëm arrinin një audiencë më të gjerë se çdo dorëshkrim i mëparshëm, por ajo e arriti këtë më lirë dhe më mirë. Gjithashtu gjatë këtij shekulli, tradita e instrumenta bërësve të famshëm filloi për shumë instrumente. Këta realizues instrumentesh ishin mjeshtra të zanatit të tyre. Një shembull është 'Neuschel' për trumbetat e tij.

Afër fundit të shekulli të XV, muzika e shenjtë polifonike (si shembulli i mass-ave të [[Johannes Ockeghem]] dhe [[Jacob Obrecht]]) u bë përsëri më e ndërlikuar, në mënyrë që ndoshta mund të shihet e lidhur me eksplorimin e rritur të detajeve në pikturat e kohës. Ockeghem, veçanërisht, qe tepër i dhënë pas kanonit, si kontrpuktit edhe mensuralit. Ai kompozoi një mass, ''Missa prolationum'', në të cilën të gjitha pjesët janë nxjerr në mënyrë kanonike nga një linjë muzikore.

Qe në fillim të të shekullit tjetër që muzika ndjeu një tactus me dy ''semibreve''-ve në një ''breve'' të fillonte të ishte aq e zakonshme sa ajo mes tre ''semibreve'' në një ''breve'', siç mbizotëronte deri në atë kohë.

Në fillim të shekullit XVI, u fut edhe një prirje tjetër drejt thjeshtëzimit, siç mund të shihet deri diku në veprën e [[Josquin des Prez]] dhe bashkëkohësve të tij në shkollën franko-flamande, si dhe më vonë në atë të [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], i cili ishte pjesërisht po reagonte ndaj shtrëngimeve të Këshillit të Trentos, që shkurajoi polifoninë tepër të ndërlikuar si kufizim për të kuptuar tekstin. Franko-flamandët e fillimit të shekullit XVI u larguan nga sistemet e ndërlikuara pjesëve kanonike dhe të tjerave mensurale të gjeneratës së Ockeghem-it, duke u prirur drejt pikave të imitimit dhe seksioneve duet ose trio brenda një thurjeje të përgjithshme që u rrit deri pesë dhe gjashtë zëra. Ata filluan gjithashtu edhe para reformës tridentine, të fusnin pasazhe gjithmonë e më të gjata homofonie, për të nënvizuar tekste ose pika të rëndësishme arkikulimi. Palestrina, nga ana tjetër, arriti të kultivoi një stil të lirshëm rrdhjedhës kontrpunkti në një thurje të trashë e të pasur brenda të cilit konsonanca ndiqej nga disonanca në një bazë pothuajse bit pas biti dhe pushimet në rendin e ditës. Nga kjo kohë, tactus-i ishte përgjithësisht dy semibreve për breve me tre për breve të përdorura veçanërisht për efekte speciale dhe seksione klimatike; kjo ishte pothuajse një përmbysje e teknikës mbizotëruese të një shekulli më parë.

===Periudha e vonë (1534–1600)===
[[Skeda:San Marco (evening view).jpg|parapamje|346x346px|left|San Marco në mbrëmje. Interiri i gjerë dhe rezonant ishte një nga frymëzuesit për muzikën e shkollës veneciane]]
Në [[Venecia|Venecie]], që rreth vitit [[1534]] deri rreth vitit [[1600]], u zhvillua një stil impresiv polikoral, i cili i dha [[Evropa|Evropës]] disa nga kompozimet më të mëdha dhe më të shquara deri në atë kohë, me kore të shumëfishta këngëtarësh, tunxhe dhe tela në vende të ndryshme hapsinore në Bazilikën e San Marco-s. Këto ndryshime të shumëfishta u përhapën nëpër të gjithë Evropën në vetëm disa dekada, duke filluar nga [[Gjermania]] dhe pastaj duke shkuar në [[Spanja|Spanjë]], [[Franca|Francë]] dhe [[Anglia|Angli]] më vonë, duke shënuar fillimin e asaj që do të njihej si muzika e periudhës baroke.

Shkolla romane ishte e përbërë nga një grup kompozitorësh kryesisht të muzikës kishtare në [[Roma|Romë]], duke u shtrirë në Rilindjen e vonë dhe periudhën e hershme të barokut. Shumë nga kompozitorët kishin lidhje të drejtpërdrejtë me Vatikanin dhe kishëzën papnore, megjithëse ata punuan në mjaft kisha të ndryshme; në mënyrë stilistike ata janë përplasur shpesh me shkollën veneciane të kompozitorëve, një lëvizje konkurrente e cila ishte më e përparuar. Kompozitori më i shquar i shkollës romane është [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]. Megjithëse i njohur më shumë si një kompozitor pjellor i mass-ave dhe motet-eve, ai ishte gjithashtu një madrigalist i rëndësishëm. Aftësia e tij për të bashkuar nevojat funksionale të [[Kisha katolike romake|Kishës katolike]] me stilet muzikore mbizotëruese gjatë periudhës së [[Kundërreforma|Kundërreformës]] i dha atij famën që vazhdon akoma.&lt;ref&gt;Lockwood, Lewis, Noel O’Regan dhe Jessie Ann Owens. n.d. &quot;Palestrina, Giovanni Pierluigi da.&quot; Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.&lt;/ref&gt;

Lulëzimi i shkurtër por intensiv i madrigalit muzikor në [[Anglia|Angli]], kryesisht nga viti [[1588]] deri në vitin [[1627]], së bashku me kompozitorët që i prodhuan ata, njihet si shkolla angleze e madrigalit. Madrigalët anglezë ishin 'a cappella', kryesisht të lehtë në stil dhe përgjithësisht filluan si kopjime ose përkthime të drejtpërdrejta të modeleve italiane. Shumica ishin me tre ose gjashtë zëra.

''Musica reservata'' është gjithashtu një stil ose performancë e muzikës vokale 'a cappella' të kësaj të fundit, kryesisht në Itali dhe [[Gjermania|Gjermaninë]] jugore, duke përfshirë shprehje emocionale të rafinuara, ekskluzive dhe intensive të teksteve të këngëve.

Kultivimi i muzikës evropiane në [[Amerika (kontinent)|Amerikë]] filloi në shekullin XVI me mbërritjen e spanjollëve dhe pushtimin e [[Meksika|Meksikës]]. Megjithëse e modeluar sipas stilit evropian, punime të rralla hibride meksikane të bazuara në gjuhën native meksikane dhe praktikën e muzikës evropiane u shfaqën që herët. Praktika muzikore në Nova Spanja në mënyrë të vazhdueshme konçidoi me prirjet evropiane përgjatë periudhave pasuese të barokut dhe muzikës klasike. Ndërmjet kompozitorëve të Botës së Re u shquan [[Hernando Franco]], [[Antonio de Salazar]] dhe [[Manuel de Zumaya]].

Për më tepër, shumë kompozitorë vërenë një ndarje në punimet e tyre midis një ''prima pratica'' (muzikë në stilin polifonik të Rilindjes) dhe një ''seconda pratica'' (muzikë në stilin e ri) gjatë pjesës së parë të shekullit XVII.

====Manierizmi====
Në fund të shekullit XVI, kur periudha e [[Rilindja|Rilindjes]] ishte mbyllur, u zhvillua një stil skajshmërisht manierist. Në muzikën laike, veçanërisht në madrigal, kishte një trend drejt ndërlikimit dhe kromatizmit ekstrem (sic tregohet në madrigalet e [[Luzzasco Luzzaschi]]-t, [[Luca Marenzio]]-s dhe [[Carlo Gesualdo]]-s). Termi &quot;manierizëm&quot; u mor nga arti pamor.

====Tranzicioni drejt Barokut====
Duke filluar në [[Firenca|Firence]], kishte një përpjekje për të rigjallëruar format dramatike dhe muzikore të [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]], nëpërmjet monodisë, një formë e muzikës deklamuese me një shoqërim të thjeshtë; një kontrast më i madh me stilin e mëparshëm polifonik do të ishte e vështirë të gjendej; kjo ishte gjithashtu, të paktën në fillim, një trend laik. Këta muzikantë ishin të njohur si Camerata Fiorentine.

Tashmë kemi shënuar disa zhvillime muzikore që ndihmuan në paraprirjen e muzikës baroke, por për shpjegime të mëtejshme të këtij kalimi, shiko [[antifoni]], [[concertato]], [[monodia]], madrigal muzikor dhe [[opera]], ashtu si dhe bibliografinë në fund.

===Instrumentet===
Shumë instrumente e patën zanafillën gjatë [[Rilindja|Rilindjes]]; të tjerë qenë variante ose përmirësime të mëtejshme të instrumenteve që ekzistonin më parë. Disa mbijetuan deri në ditët e sotme; të tjerë u zhdukën, për tu rikrijuar vetëm në kuadër të luajtjes së muzikës së asaj periudhe me instrumente autentike. Si në kohën e tashme, instrumentet mund të klasifikoheshin si tunxhe, tela, perkursioni dhe frymore.

Instrumentet mesjetare në [[Evropa|Evropë]] zakonisht përdoreshin të veçuar, shpesh të vetëshoqëruar me një melodi monotone. Të paktën që nga [[shekulli XIII]] deri në shekullin XV kishte një ndarje të instrumenteve në ''haut'' (instrumente të zhurmshme, me zë të mprehtë, për mjedise të jashtme) dhe ''bas'' (instrumente më të qetë dhe më intimë).&lt;ref&gt;Bowles, Edmund A. [[1954]]. &quot;Haut and Bas: The Grouping of Musical Instruments in the Middle Ages&quot;. Musica Disciplina 8:115–40. Faqe 119 e në vazhdim&lt;/ref&gt; Vetëm dy grupe instrumentesh mund të luanin lirisht në të dy tipet e ansambleve: cornetto-ja dhe sackbut-i (i quajtur edhe trombone) si dhe tabor-i dhe tamburini.&lt;ref name=&quot;burkholder.n.d.&quot; /&gt;

Në fillim të shekullit XVI, instrumentet konsideroheshin më pak të rëndësishme se sa zëri. Ato përdoreshin për kërcime dhe për të shoqëruar muzikën vokale.&lt;ref name=&quot;fuller2010&quot; /&gt;. Muzika instrumentale mbeti e varur nga muzika vokale dhe shumë nga repertori i saj ishte në mënyra të larmishme i derivuar ose i varur nga modelet vokale.&lt;ref name=&quot;oed&quot; /&gt;

====Instrumentet prej tunxhi====
Instrumentet prej tunxhi në Rilindje luheshin në mënyrë tradicionale nga profesionistë. Disa nga Instrumentet më të zakonshme prej tunxhi që luheshin janë:

* Slide trumpet: E ngjashme me trombonen e sotme përveç se në vend të një pjese rrëshkitëse të trupit, vetëm një pjesë e trupit afër grykës dhe vetë gryka ishte e palëvizshme. Gjithashtu trupi ishte një formë S-je kështu që ishte mjaft i vështirë, por ishte i përshtatshëm për muzikën e ngadaltë të dancit për të cilin përdorej më shpesh.
* Cornetto-ja: E bërë me dru dhe e luajtur si flaut por i fryhej si një trumpete.
* [[Trumpeta]]: Trumpetat e hershme nuk kishin pistona dhe ishin të kufizuar te tonet e tashme të serisë së mbitoneve. Ato bëheshin në madhesi të ndryshme.
* Trombone-ja (ndonjëherë e quajtur sackbut, sackbutt ose sagbutt&lt;ref&gt;Anon. n.d. [http://www.sackbut.com &quot;What's with the Name?&quot;] . Websiti Sackbut.com i kontrolluar më 14 tetor 2014.&lt;/ref&gt;): Zëvendësoi slide trumpet-ën nga mesi i shekullit XV.&lt;ref&gt;Besseler, Heinrich. [[1950]]. &quot;Die Entstehung der Posaune&quot;. Acta Musicologica, 22, fasc. 1–2 (janar–qershor): 8–35.&lt;/ref&gt;

====Instrumentet me tela====
[[Skeda:Hurdy-Gurdy.jpg|parapamje|Hurdy-gurdy]]

Si një familje instrumentash me tela u përdorën në shumë rrethana, si fetare ashtu dhe laike. Anëtarët e kësaj familjeje përfshinin:

* [[Viola]]: Ky instrument, i zhvilluar në shekullin XV, zakonisht kishte gjashtë tela. Zakonisht luhej me një hark. Ka cilësi strukturale të ngjashme me 'vihuela-n' spanjolle; karakteri i saj dallues është përmasa e madhe. Kjo gjë bëri që të ndryshonte qëndrimi i muzikantit, në mënyrë që ajo të mbështetej në dysheme ose midis këmbëve në mënyrë të ngjashme me çelon. Ngjashmëritë e saj me 'vihuela-n' spanjolle ishin prerjet e mprehta në mes, tastet e ngjashme, një shpinë e sheshtë, nervatura të holla dhe akordim identik.
* [[Lira]]: Ndërtimi i saj është i ngjashëm me një harpë të vogël, megjithëse në vend që të luhej me gishta, luhej me një plektrum. Telat e saj ndryshonin në numër, nga katër, shtatë dhe dhjetë, në varësi të periudhës. Luhej me dorën e djathtë, ndërsa dora e majtë ndalonte notat që nuk dëshiroheshin. Lirat më të reja u modifikuan për tu luajtur me një hark.
* Harpa e hershme irlandeze: E quajtur edhe Clàrsach, ose Cláirseach në gjuhën irlandeze, gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]] ishte instrumenti më popullor i [[Irlanda|Irlandës]] dhe [[Skocia|Skocisë]]. Për shkak të domethënies së saj në historinë irlandeze është parë edhe në etiketën e [[Guinness]]-it dhe është simboli kombëtar i Irlandës edhe sot. Zakonisht luhej me gishta. Madhësia e saj mund të varionte nga një harp që mund të luhej në gjunjë te një harpë me madhësi të plotë që vendosej në dysheme.
* Hurdy-gurdy: (I quajtur edhe ëheel fiddle në Angli, ndërsa në Gjermani quhet drehleier, në Bohemi dhe Moravi quhet ninera, në Galici zanfona, në Hungari forgolant, në Itali ghironda, në Francën veriore vielle à roue, në Oksitani vièla o sonsaina, në Portugali sanfona etj.) telat e saj luhen nga një rrotull që rrotullohej mbi tela. Funksionaliteti i saj mund të krahasohet me atë të një violine mekanike, ku harku i saj lëvizet nga një rrotull. Tingulli i saj është karakteristik kryesisht për shkak të telave të saj që nxjerrin një intonacion të ngjashëm me tingujt e gajdeve.
* Gittern-a: 'Gittern-a' quhej 'guitarra' në [[Spanja|Spanjë]], 'guiterne' ose 'guiterre' në [[Franca|Francë]], 'quinterna' dhe më vonë 'chitarra' në [[Italia|Itali]] dhe 'quintern' në [[Gjermania|Gjermani]], emërtime që rrjedhin nga latinishtja &quot;quinque&quot; = pesë dhe nga persianishtja &quot;tar&quot; = tela, pasi gitterna perëndimore kishte pesë tela. Fjala moderne kitarë dhe pararendëset e saj kanë qenë përdorur për një numër instrumentesh kordofone që nga kohët antike dhe si e tillë ka shkaktuar ngatërrim dhe konfuzion. Fjala angleze guitar, gjermane Gitarre, italiane chitarra dhe franceze guitare u adoptuan nga spanjishtja guitarra, e cila erdhi nga arabishtja andaluziane قيثارة 'qitara',&lt;ref&gt;Farmer, Henry George (1988), Historical facts for the Arabian Musical Influence, Ayer Publishing, ISBN 0-405-08496-X, fq. 137.&lt;/ref&gt; 'cithara', e cila nga ana tjetër rridhte nga greqishtja antike κιθάρα 'kithara'.&lt;ref&gt;Kithara shfaqet në Bibël katër herë (1 Cor. 14:7, Rev. 5:8, 14:2 dhe 15:2) por që zakonisht është përkthyer si harpë. Strong's Concordance Number: 2788 [http://www.biblestudytools.net/Lexicons/Greek/grk.cgi?number=2788&amp;version=kjv BibleStudyTools.net]&lt;/ref&gt; Termi i greqishtes së lashtë κιθάρα 'kithara', megjithatë mendohet se ka rrjedhur nga persishtja &quot;Chahar&quot; = katër dhe &quot;tar&quot; = tela, pasi instrumenti origjinal lindor kishte katër tela; në fakt ajo ka rrënjë më të thella në antiket pasi gjen përputhje me sitarin e Indisë antike si dhe setarin e [[Perandoria e Persisë|Persisë antike]]. Termi guitar mendohet edhe se ka rrjedhur nga fjala latine cithara, por vetë kitara moderne përgjithësisht nuk besohet se rrjedh nga instrumenti romak. Shumë ndikime janë përmendur si pararendëse të kitarës moderne. Megjithatë zhvillimi i kitarave të hershme humbet në historinë e Spanjës mesjetare, ku dy instrumente përmenden zakonisht si paraardhëset e saj më ndikuese, llauda evropiane dhe kushërira e saj, 'al oud-a' me katër tela, kjo e dyta e sjellë në gadishullin Iberik nga morët në [[Shekulli VIII|&lt;nowiki&gt;shekullin VIII]&lt;/nowiki&gt;]] (fjala rrjedh nga arabishtja al 'ud (العود, dmth. 'druri') e kthyer në [[Spanja|Spanjë]] laúd, në [[Italia|Itali]] liuto, në [[Franca|Francë]] luth, në [[Anglia|Angli]] lute, në [[Gjermania|Gjermani]] Laute etj.).&lt;ref&gt;Summerfield, Maurice J. (2003). The Classical Guitar, Its Evolution, Players and Personalities Since 1800 (5th ed.) Blaydon on Tyne: Ashley Mark Publishing. ISBN 1-872639-46-1.&lt;/ref&gt; Të paktën dy instrumente të quajtura &quot;guitarrra&quot; ishin në përdorim në Spanjën e [[1200]]-ës: guitarra Latina (kitara latine) dhe e ashtuquajtura guitarra moresca (kitara maure apo arape). Guitarra moresca kishte një shpinë të rrumbullakët, qafë të gjerë dhe shumë vrima tingujsh. Guitarra Latina kishte një vrimë të vetme tingulli dhe një qafë më të ngushtë.&lt;ref&gt;[http://blog.reddogmusic.co.uk/2012/05/08/history-of-the-acoustic-guitar/ History of the Acoustic Guitar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819083055/http://blog.reddogmusic.co.uk/2012/05/08/history-of-the-acoustic-guitar/ |date=19 gusht 2014 }}  në blogun blog.reddogmusic.co.uk.&lt;/ref&gt; Në shekullin XIV cilësuesit &quot;moresca&quot; ose &quot;morisca&quot; dhe &quot;latina&quot; u braktisën dhe këto dy instrumente kordofone u quajtën thjeshtë 'guitarra'.&lt;ref&gt;Tom and Mary Anne Evans. Guitars: From the Renaissance to Rock. Paddington Press Ltd [[1977]], fq.16&lt;/ref&gt;
* Mandore-ja është quajtur edhe mandora në anglisht&lt;ref name=&quot;nikolovak&quot;&gt;Nikolova, Kőnemann (2000). The Illustrated Enclyclopedia of Musical Instruments From all eras and regions of the world. Bulgaria: Kibea Publishing Company. ISBN 3-8290-6079-3. fq. 164.&lt;/ref&gt; ose mandola në italisht,&lt;ref&gt;Whitney, William Dwight (1906). [http://books.google.com/books?id=FBIDAAAAYAAJ&amp;dq=century%20dictionary%2C%20mandore&amp;pg=PA3606#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Century Dictionary and Cyclopedia.] [[New York]]: The Century Company. fq. 3606.&lt;/ref&gt; vandola në spanjisht&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=02rFSecPhEsC&amp;pg=PA484&amp;lpg=PA484&amp;dq=vandola,+instrument&amp;source=bl&amp;ots=Ul4WLFUgQK&amp;sig=uNcA9fphE80arL1lEJO3yRwUn68&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=nYDCVK_BKcrDPOjggaAJ&amp;ved=0CCwQ6AewBQ The Harvard Dictionary of Music], faqe 484.&lt;/ref&gt; dhe mandörgen,&lt;ref&gt;Lambert, Jeffrey C. [http://www.jeffguitar.com/dissertation.pdf &quot;François Chancy's Tablature de Mandore a Major Document&quot;] (PDF). Kontrolluar më 23 qershor 2013.&lt;/ref&gt; ose si gittern-a gjithashtu quinterne&lt;ref name=&quot;nikolovak&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199743391.001.0001/acref-9780199743391-e-4651?rskey=jsivgN&amp;result=1 &quot;Mandore (Mandorre)&quot;.] The Groves Dictionary of Musical Instruments. Kontrolluar më 7 prill 2016&lt;/ref&gt; në gjermanisht. Historitë e manolinave, mandolave dhe kitarave moderne janë të ndërthurura,&lt;ref&gt;McDonald, Graham (2008). The Mandolin Project. Jamison, Australia: Graham McDonald Stringed Instruments. ISBN 978-0-9804762-0-0. fq. 1.&lt;/ref&gt; pasi këto konsiderohen si paraardhëset e instrumenteve të mandolinës, mandolas dhe kitarës moderne. Këto instrumente përdoreshin në të gjithë Evropën.

Instrumente të tjera të [[Rilindja|Rilindjes]] ishin: Cittern-a (cittern ose cithren në anglisht, cistre në frëngjisht, cetra në italisht, zitter ose zither në gjermanisht, cistro, cedra, ose cítola në spanjisht); llauda; klaviçembali, që doli nga përdorimi në [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] me hyrjen e pianos dhe viginal-i që ishte i ngjashëm me klaviçembalin.

====Instrumentet me perkusion====
Disa instrumente me perkusion të Rilindjes përfshijnë trekëndëshin, Guimbarde-në, tamburinin (defi ose dajria), zilet, vazoja gjëmuese dhe lloje të ndryshme daullesh.

* [[Defi]]: i quajtur edhe dajre dhe tamburin ësthë një lloj tamburi i vogël që luhet në dorë dhe ka formë të rrumbullaktë. [[Lëkura]] që rrethon kornizën e rrumbullaktë quhet vellum dhe prodhon tinguj nëpërmjet goditjes së sipërfaqes me nyjat e gishtave, majat e gishtave ose me gjithë dorën. Ai mund të luhet gjithashtu duke e tundur, duke u lejuar xhingllave të defit të tringëllijnë.
* [[Guimbarde]]-ja: Është një instrument lamellofon që prodhon tinguj nëpërmjet formave të ndryshme që merr goja me shqiptimin e zanore të ndryshme: konsiston në një gjuhëz fleksible metalike, bambuje ose kallami të lidhur në një kornizë. Gjuhëza/kallam vendoset në gojën e performuesit dhe pickohet me gisht që të prodhoi një notë. Gjuhëza e instrumentit dridhet në shkallë të ndryshme vibrimi duke krijuar kështu tone të ndryshme. Futet në kategorinë e idiofoneve me pickim. Në frëngjisht quhet edhe ''Harpe à bouche'', ''Trompette tsigane'', ''Trompe-laquais'', ''Trompe de Béarn'', ''Hanche-en-ruban'', Campurgne dhe Citaro. Ndërsa në anglisht njihet si ''Jew's harp'', ''jaw harp'', ''mouth harp'', ''Ozark harp'', ''trump'' ose ''juice harp'' (termi i zakonshëm në anglisht, ''Jew's harp'' a ''Jew's trump,'' s'ka lidhje me [[Çifutët|hebrejtë]] apo judaizmin). Ky instrument është me origjinë nga popujt e [[azia]]tikë. Gjurmët më të vjetra të këtij instrumenti dokumentohen në shekullin III para erës sëonë, në Kinë&lt;ref&gt;[http://www.silkroadfoundation.org/newsletter/vol2num2/Harp.htm «The Search for the Origins of the Jew’s Harp»], [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.silkroadfoundation.org%2Fnewsletter%2Fvol2num2%2FHarp.htm archive] (konsultuar më 3 shkurt 2014).&lt;/ref&gt; Ësthë përdorur fillimisht nga popujt turkofonë, mongolët, dhe më në përgjithësi nga popujt uralo-altaikë, veçanërisht nga shamanët dhe në këtë mënyrë i shtrirë edhe në vendet skandinave (veçanërisht në [[Finlanda|Finlandë]]), në [[Mongolia|Mongoli]], në veri të [[Kina|Kinës]], në [[Siberia|Siberi]], në [[Kazakistani|Kazakistan]], [[Kirgistani|Kirgistan]] dhe në veri të [[Japonia|Japonisë]] nga populli Ainu&lt;ref&gt;[http://www.quaibranly.fr/uploads/tx_gayafeespacepresse/MQB-DP-Les-esprits-ecoutent-Siberie-FR.pdf  «Les Esprits écoutent — Musique et Chamanisme en Sibérie»], [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.quaibranly.fr%2Fuploads%2Ftx_gayafeespacepresse%2FMQB-DP-Les-esprits-ecoutent-Siberie-FR.pdf archive], Musée su quai Branly (konsultuar më 1 dhjetor 2014).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Charles Stépanoff, [http://emscat.revues.org/462 «La figure mythique du chamane dans ses représentations audiovisuelles occidentales — Le philosophe du dualisme et de la pluralité des mondes»] [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Femscat.revues.org%2F462 archive], CEMS / EPHE (via revues.org) (konsultuar më 1 dhjetor 2014)&lt;/ref&gt;. Duke qenë se arritja e gjendjes së transit lehtësohet tingujt monotonë,&lt;ref&gt;Nigro Sansonese, J (1994). [http://books.google.com/?id=aUZBqTKTAfIC&amp;pg=PA117&amp;lpg=PA117&amp;dq=trances+facilitated+by+droning+sounds#PPA117,M1 The Body of Myth: Mythology, Shamanic Trance, and the Sacred, by J. Nigro Sansanese]. ISBN 978-0-89281-409-1.&lt;/ref&gt; Guimbarde-ja ësthë asociuar me magjinë duke qenë një instrument i zakonshëm i ritualeve shamanike.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.3worlds.co.uk/Pages/Gallery-4-Ritual.html|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=14 prill 2016|archive-date=27 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127203034/http://www.3worlds.co.uk/Pages/Gallery-4-Ritual.html}}&lt;/ref&gt; Gama e tingujve të tij variojnë sipas madhësisë së instrumentit, por përgjithësisht vërtitet rreth shtrirjes së një oktave. Populli kirgiz është jashtëzakonisht i aftë në instrumentin Guimbarde që në gjuhën kirgize zakonisht quhet temir komuz dhe është mjaft popullor midis fëmijve, megjithëse disa të rritur vazhdojnë që ta luajnë këtë instrument. Temir komuz-i bëhet bëhet prej hekuri zakonisht me një gjatësi prej 100–200&amp;nbsp;mm dhe me një gjerësi afërsisht 2–7&amp;nbsp;mm. Një herë njëzet vajza kirgize luajtën në një ansambël temir komuz-i në skenën e [[Tealtri Bolshoi|Teatrit Bolshoi]] në [[Moska|Moskë]]. Në dukje një oktavë tingujsh është e mundur, ose edhe një ostinato që alternon hapin e pestë të një shkalle me një oktavë.&lt;ref&gt;Slobin, Mark (1969). [http://books.google.com/books?id=uIRnaq0_Il8C&amp;pg=PA20 Kirgiz Instrumental Music. Theodore Front Music]. ISBN 978-0-614-16459-6. fq. 20. Kontrolluar më 23 shkurt 2014.&lt;/ref&gt; Në vende të ndryshme Guimbarde-ja quhet: Arpa de boca (&quot;harpë goje&quot;) Birimbao, Guimbarda në spanjisht; Anga, Marranzano ose Marranzanu, Scacciapensieri (&quot;laruguese-mendimeve&quot;) dhe Trunfa në Itali; Brummeisen (&quot;hekuri zukatës&quot;), Maultrommel (&quot;tamburi i gojës&quot;) dhe Trümpi në vendet gjermanofone; Vargane ose Vargan në rusisht; Zanburak në Iran; Ağız kopuzu (&quot;kobuz goje&quot;) ose Ağız harpı (&quot;harpë goje&quot;) në Turqi; Amaan khuur (&quot;violinë goje&quot;), Aman topshuur, Khel khuur (&quot;tambur gjuhe&quot;), Tömör khuur (&quot;violinë hekuri&quot;) në [[Mongolia|Mongoli]]; Djigach ooz komuz, Komuz, Kobyz, Temir ooz komuz, Temir komuz ose Ooz komuz në Kirgizistan etj.

====Instrumentet frymore (aerofone)====
Instrumentet frymore (aerofone) prodhojnë tinguj nëpërmjet një kolone vibruese ajri brenda tubit.  Vrimat përgjatë tubit e lejojnë luajtësin të kontrolloi gjatësinë e kollonës së ajrit dhe në këtë mënyrë gamën e tingujve. Ka shumë mënyra për ta bërë kollonën e ajrit të vibroi dhe këto mënyra përcaktojnë nënkategorinë e instrumenteve frymore. Një performues mund ti fryjë në një vrimë, si në një flaut; në pjesën e grykës me një pipëz të veçantë, si në klarinetën ose saksofonin modern; ose me dy pipëza, si me oboen apo fagotin. Të tre këto metoda prodhimi tonesh mund të gjenden në instrumentet e Rilindjes.

* [[Zurnaja]]: Një zurna tipike orientale ëshë pa taste dhe ësthë rreth një këmbë e gjatë me shtatë vrima për gishtat dhe një vrimë për gishin e madh. Gypat zakonisht bëheshin prej druri dhe shumë nga ta kanë gdhendje dhe dekorime në trup. Ishte instrumenti më popullor me dy kallama i periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]]; zakonisht përdorej në rrugë me tambure dhe trumpeta për shkak të tingujve të tij të shkëlqyer, depërtues dhe shpesh shurdhues. Për të luajtur zamaren një person e vendos të gjithë grykën e tubit në gojë dhe i fryn me bullçinjë, ndërkohë që merr frymë me hundë. [[File:Barocke Blockflöten.png|thumb|Flaute të drejtë të Rilindjes, nga Syntagma musicum e Michael Praetorius, [[1619]]]] U importua në [[Evropa|Evropë]] nga lindja islamike diku midis shekujve [[Shekulli IX|IX]] dhe [[Shekulli XII|XII]]. Emri i saj është i lidhur gjuhësisht me arbishten zamr, turqishten zūrnā, persishten surnāy, kinezçen suona, Javanezen saruni dhe hindishten sahanai ose sanayi.&lt;ref&gt;Anthony C. Baines and Martin Kirnbauer, &quot;Shawm [scalmuse, shalm, shalmie, schalmuse]&quot;, The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (London: Macmillan Publishers, 2001).&lt;/ref&gt; Në anglisht quhet shawm, në gjermanisht Schalmei, në frëngjisht chalemie, në spanjisht dulzaina (ndonjëherë edhe chirimía); në gjuhën valenciane dhe katalanase xirimia, dolçaina ose gralla, në gjuhën navarreze gaita. Në portugalisht quhet charamela dhe në italisht quhet ciaramella (edhe cialamello, ose cennamella).&lt;ref&gt;Dizionario enciclopedico universale della musica e dei musicisti, redaktuar nga Alberto Basso, (12+2 volume), Il lessico - vol. I, Torino, UTET, 1983, fq. 550.&lt;/ref&gt;
* Zampogna: Përbëhet nga një kallam i vetëm me gjatësi të vogël me një gjuhëz, katër ose pesë vrima. Kallami bëhet nga prerja e një gjuhëze të vogël, por që e lë bazën të lidhur. Është paraardhësi i saksofonit dhe klarinetës moderne. Në anglisht quhet reed-pipe, në frengjithst jeux d'anche dhe italisht zampogna.
* Hornpipe: njëlloj si zampogna por me një zile në fund.
* [[Gajdja]]: Besohet se është krijuar nga barinjtë që mendonin të përdornin një trastë të bërë në lëkura e deleve apo dhive dhe do të shtonte presionin e ajrit kështu që kur rënësi i saj merr frymë, mjafton të shtypësh lëkurën me ajër për të vazhduar melodinë. Gjuhëza e gojës ka një pjesë të thjeshtë të rrumbullakët prej lëkure që vendoset në fundin e tubit të trastës së lëkurës dhe vepron si një valvul. Kallami vendoset brenda gjuhëzës së gjatë metalike, e njohur si gryka. Në anglisht quhet bagpipe/bladderpipe, në frëngjisht cornemuse, në italisht cornamusa, në spanjisht gaita, në [[Ballkani|Ballkan]] përdoret shumë emërtimi Gaida, ndërsa në greqisht Tsampouna, në greqishten pontike Aggeion ose Tulum, në greqishten e [[Kreta|Kretës]] Askomandoura, armenisht Parkapzuk dhe rumanisht Cimpoi.
* [[Fyelli i Panit]]: Fyelli që zotëronte zoti Pan në [[Greqia e lashtë|Greqinë e Lashtë]] që quhej Siringa. Megjithatë në Evropë ka ardhur nëpërmjet fyejve të kulturës vendase të amerikës latine, veçanërisht në kulturën e [[Andet|Andeve]]. Projektuar të ketë gjashtëmbëdhjetë gypa druri me një tapë në njërin fund dhe të hapur tjetrin. Çdo gyp ka një gjatësi të ndryshme (në këtë mënyrë prodhon tone të ndryshme), duke i dhënë atij një gamë prej një oktave e gjysëm. Rënësi mund ti vendosë buzët e tij te gypi i dëshiruar dhe ti fryjë.
* [[Flauti tërthor]]: Flauti tërthor ësthë i ngjashëm me flautin modern me një vrimë gryke afër fundit të taposur dhe vrima gishtash përgjatë trupit. Rënësi fryn anash dhe e mban flautin në krahun e djathtë. Grupi i flauteve tërthorë përfshin flautet klasik perëndimor, flautet klasike indiane (bansuri dhe venu), kinezin dizi, perëndimorin fife, një numër fue-sh japonezë dhe flautet koreanë si Daegeum, Junggeum dhe Sogeum.
* [[Flauti i drejtë]]: Quhet edhe flauti me sqep apo flauti i ëmbël, në anglisht recorder, në frëngjisht flûte à bec, në gjermanisht Blockflöte dhe italisht flauto dolce, flauto dirito ose flauto a becco dhe në spanjisht flauta dulce. Flauti i drejtë është një instrument i zakonshëm edhe sot, shpesh u mësohet fëmijëve në shkollat fillore. Në vend të një kallami ai përdor një bilbil si grykën ku i fryhet, që ësthë një pjesë në formën e sqepit, si dhe burimi kryesor i prodhimit të tingujve. Zakonisht përbëhet nga shtatë vrima gishtash dhe një vrimë për gishtin e madh.

== Kërcimi gjatë Rilindjes==
[[Image:Robert Dudley Elizabeth Dancing.jpg|thumb|left|432px|pikturë franceze e kubesë, nga Penhurst Place, Kent, shpesh gabimisht mendohet se bëhet fjalë për Elizabetën e I.]]
Kërcimi rilindas pati një rivitalizim të madh, për shkak rolit të ri të rëndësishëm të qenies njerëzore mbi fenë, në atë mënyrë që shumë autorë e konsideruan këtë epokë si lindjen e kërcimit modern. U zhvillua mbi të gjitha në Francë –ku u quajt ''ballet-comique''–, në formën e historive të kërcyera, mbi tekste mitologjike klasike, duke u nxitur nga mbretëresha Katerina de Medici. Zakonisht konsiderohet se baleti i parë qe ''Ballet comique de la Reine Louise'' ([[1581]]), i [[Balthazar de Beaujoyeulx]]. Modalitetet kryesore të epokës ishin ''gaillarde'', ''pavana'' dhe ''tourdion''. Në këtë epokë lindën traktatet e para mbi kërcimin: Domenico da Piacenza shkroi ''De arte saltandi et choreas ducendi'', që konsiderohet koreografi i parë i historisë; Thoinot Arbeau bëri një përmbledhje të kërcimeve popullore franceze (''Orchesographie'', [[1588]]).&lt;ref&gt;Ana Abad Carlés, Historia del ballet y de la danza moderna, [[2004]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-206-5666-6, fq. 20-24&lt;/ref&gt;

Përgjatë periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]] dalloheshin kërcimet popullore dhe kërcimet oborrtare. Kërcimet oborrtare kërkonin që kërcimtarët të ishin trajnuar dhe të ishin të aftë për shfaqjen dhe zbavitjen, ndërsa kërcimet popullore mund të provoheshin nga çdokush. Në oborre, zbavitja formale shpesh mund të ndiqej nga disa orë kërcime popullore të ku të gjithë të pranishmit mund të mernin pjesë. Kërcimet e përshkruara si kërcime popullore si Chiarantana ose Chiaranzana mbetën popullore për një kohë të gjatë – mbi dy shekuj në rastin e këtij kërcimi.Njohja e kërcimeve oborrtare ka mbijetuar më mirë se kërcimet popullore pasi ata u koleksionuan nga mjeshtrat e kërcimit në dorëshkrime dhe më vonë në libra të shtypur. Dorëshkrimet më të hershme që kanë mbijetuar ofrojnë udhëzime të detajuara të kërcimit dhe i përkasin [[Shekulli XV|shekullit XV]] në [[Italia|Itali]]. Manualet më të hershme të kërcimit të shtypura në libra vijnë nga fundi i [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] nga [[Franca]] dhe [[Italia]]. Përshkrimet më të hershme të kërcimit në [[Anglia|Angli]] vijnë nga dorëshkrimi Gresley që i përket afërsisht vitit [[1500]], i gjetur në Derbyshire Record Office, D77 B0x 38 fq. 51–79. Ky është publikuar së fundmi si &quot;Cherwell Thy Wyne (Trego gëzimin tënd): Kërcime të Anglisë së shekullit XV nga dorëshkrimi Gresley&quot;.&lt;ref&gt;Ann dhe Paul Kent DHDS, [[2013]], ISBN=978-0-9540988-1-0&lt;/ref&gt;.

Kërcimet në këta doracakë janë janë të natyrave jashtëzakonisht të larmishme. Ata variojnë nga kërcime të ngadalta, madhështore {siç ishin bassadance, [[pavana]] (nga italishtja pavana, e prejardhur nga padovana, dmth. kërcimi padovan), allemande} te kërcimet e shpejta, të gjalla (si [[gaillarde]], courante, canarie). Të parat, ku këmbët e kërcimtarëve nuk ngriheshin nga toka u cilësuan ''dance basse'' (kërcim i ulët) ndërsa kërcimet energjike me hedhje e ngritje u quajtën ''haute dance'' (nga frëngjishtja, kërcim i lartë).&lt;ref&gt;Liza Picard: [http://books.google.com/?id=WjXnoYihuu0C Elizabeth's London] [[2005]], Macmillan, isbn=978-0-312-32566-4, fq. 215.&lt;/ref&gt;  Disa kërcime u koreografuan, ndërsa të tjerët improvizoheshin aty për aty.

Një kërcim për çifte, një formë e gaillarde-s e qujtur lavolta, përfshinte një qëndrim mjaft intim midis burrit dhe gruas, me gruan që ngrihej lart ndërsa çifti një rrotullim prej 3/4.  Kërcime të tjera, si branles ose bransles, kërceheshin nga shumë njerëz në një rreth ose rresht.

=== Kërcimet italiane të shekullit XV ===
Njohuria jonë e kërcimeve italiane të shekullit XV vjen kryesisht prej punimeve të mbijetuara të tre mjeshtrave italianë të kërcimit: [[Domenico da Piacenza]], [[Antonio Cornazzano]] dhe [[Guglielmo Ebreo da Pesaro]]. Veprat e tyre u morën me hapat e ngjashme dhe kërcimet, megjithëse mund të shihen edhe disa evoluime. Tipet kryesore të kërcimeve të përshkruara janë ''Basse danse'' dhe ''balletti''. Këta janë kërcimet më të hershme evropiane që janë mirë-dokumentuar, pasi kemi një njohuri të rëndësishme për koreografitë, hapat dhe muzikën e përdorur.

== Shiko edhe ==
* [[Rilindja]]
* [[Firenca|Firencia]]
* [[Historia e arteve]]
* [[Arti]]
* [[Muzika e Rilindjes Evropiane|Muzika e Rilindjes]]
* [[Teatri Evropian i Rilindjes]]
* [[Letersia e Rilindjes Evropiane|Letërsia e Rilindjes]]
* [[Miniatura e Rilindjes]]

== Bibliografia ==
* AA.VV. Diccionario de Literatura: [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn=84-8332-389-3.
* AA.VV. Enciclopedia Salvat: [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1.
* AA.VV. Historia del Arte. Volumen 16: Alto Renacimiento I: [[Barcelona]], Salvat, [[2000]], isbn=84-345-0117-1 
* AA.VV. Diccionario Enciclopédico Larousse: [[1990]], Planeta, [[Barcelona]], isbn=84-320-6070-4.
* AA.VV. Tiziano: Electa Artbook, [[1998]].
* AA.VV.: Diccionario de Arte II, [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn=84-8332-391-5.
* AA.VV.: Arti në Italinë e Rilindjes, [[2008]], Tandem Verlag GmbH, [[Këln]], isbn=978-3-8331-5102-6.
* AA.VV.: Enciclopedia del Arte Garzanti, [[1991]], Ediciones B, [[Barcelona]], isbn=84-406-2261-9.
* Víctor Nieto Alcaide dhe Alicia Cámara: El Quattrocento italiano, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]].
* J.J.G. Alexander: Manuscrits de la Renaissance italienne, Paris, éditions du Chêne [[1977]], ISBN=2-85108-140-3.
* J. J. G. Alexander (ed.): [http://www.jstor.org/stable/1482708 ''The Painted Page: Italian Renaissance Book Illumination, 1450–1550'']. [[Mynih]], Prestel, [[1994]].
* Carlos Alvar, José-Carlos Mainer, Rosa Navarro, Storia della letteratura spagnola, Einaudi, [[2000]], pp.&amp;nbsp;2 voll..
* Anon. n.d. [http://www.sackbut.com &quot;What's with the Name?&quot;]. Websiti Sackbut.com i kontrolluar më 14 tetor 2014.
* Mario Apollonio: Storia del teatro italiano, volume 1, BUR, [[Milano]], [[2003]], ISBN=88-17-10659-3.
* José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético: [[1988]], Anthropos, [[Barcelona]], isbn=84-7658-078-9.
* Atlas, Allan W. Renaissance Music. [[New York]]: W.W. Norton, [[1998]]. ISBN 0-393-97169-4.
* Baines, Anthony, ed. Musical Instruments Through the Ages. [[New York]]: Walker and Company, [[1975]].
* Anthony C. Baines and Martin Kirnbauer, &quot;Shawm [scalmuse, shalm, shalmie, schalmuse]&quot;, The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (London: Macmillan Publishers, [[2001]]).
* Mario Baratto: La commedia del Cinquecento, [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1977]], sbn=IT\ICCU\RAV\0141588.
* Andrea Battistini (nën kujdesin e), Storia della letteratura italiana, 6 volume, [[2005]], il Mulino, [[Bolonja]].
** I. Il Duecento e il Trecento, di Luigi Surdich
** II. Il Quattrocento e il Cinquecento, di Riccardo Bruscagli
** III. Il Seicento, di Erminia Ardissino
** IV. Il Settecento, di Alberto Beniscelli
** V. L'Ottocento, di Riccardo Bonavita
** VI. Il Novecento, di Alberto Casadei
* Monroe C. Beardsley dhe John Hospers: Estética. Historia y fundamentos, [[1990]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-376-0085-5.
* Marie-Claire Beltrando-Patier: Historia de la música: [[1996]], Espasa, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-239-9610-7.
* [http://books.google.it/books?id=8KM2NMgnkfcC&amp;pg=PA545&amp;lpg=PA545&amp;dq=cervantes+tra+rinascimento+e+barocco&amp;source=bl&amp;ots=Gq-11CscHK&amp;sig=2C9TZhd5ob784BTeO2pxC9Rsg84&amp;hl=it&amp;sa=X&amp;ei=hwpoULn8AZSQhQf6voGYDQ&amp;sqi=2&amp;ved=0CEEQ6AewBg#v=onepage&amp;q=cervantes%20tra%20rinascimento%20e%20barocco&amp;f=false Carmine Benincasa: L'Altra scena: saggi sul pensiero antico, medievale, controrinascimentale], Dedalo, [[Bari]], [[1979]].
* Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&amp;pg=PA25 &quot;The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis&quot;]. Te ''Tonal Structures of Early Music'', [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9.
* Bernard Berenson, ''The Italian Painters of the Renaissance'' [[Londra|Londër]] [[1962]].
* Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]].
* Bessaraboff, Nicholas. Ancient European Musical Instruments. 1st. [[Cambridge]], Mass: Harvard University Press, [[1941]].
* Besseler, Heinrich. [[1950]]. &quot;Die Entstehung der Posaune&quot;. Acta Musicologica, 22, fasc. 1–2 (janar–qershor): 8–35.
* Giulia Bologna, Illuminated Manuscripts: The Book before Gutenberg. [[New York]], Crescent Books, [[1995]].
* Paola Bonfadini, Mariegola della Confraternita dei santi Antonio Abate, Faustino e Giovita in AA.VV., Nel lume del Rinascimento, catalogo della mostra, Edizioni Museo diocesano di Brescia, [[Brescia]] [[1997]].
* Guido Davico Bonino (ed.): La commedia del Cinquecento, [[Torino]], Einaudi, 1977-78, sbn=IT\ICCU\LO1\0070137.
* Ettore Bonora, Storia della Letteratura Italiana, [[Torino]], Petrini, [[1976]].
* Nino Borsellino (ed.): Commedie del Cinquecento, [[Milano]], Feltrinelli, 1962-67, sbn=IT\ICCU\SBL\0041744.
* Bowles, Edmund A. [[1954]]. &quot;Haut and Bas: The Grouping of Musical Instruments in the Middle Ages&quot;. Musica Disciplina 8:115–40.
* Valeriano Bozal: Historia de las ideas estéticas y de las teorías artísticas contemporáneas (vol. I), [[2000]], Visor, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-7774-580-3.
* Brotton, J., ''The Renaissance: A Very Short Introduction'', Oxford University Press, [[2006]], ISBN=0-19-280163-5.
* Brown, Howard M. Music in the Renaissance. Englewood Cliffs, [[New York]]: Prentice Hall, [[1976]]. ISBN 0-13-608497-4.
* Jacob Burckhardt, ''Die Kultur der Renaissance in Italien'', [[Bazeli|Bazel]] [[1860]].
* Jacob Burckhardt, ''The Civilization of the Renaissance in Italy'' ([[1860]]), a famous classic; [http://www.amazon.com/dp/1426400934 excerpt and text search 2007 edition]; also [https://books.google.com/books?id=kLkNAAAAIAAJ&amp;pg=PA1 complete text online]
* Konrad Burdach, ''Significato ed origine delle parole &quot;Rinascimento&quot; e &quot;Riforma&quot;'', Reimer, [[Berlini|Berlin]] [[1910]].
* J. Peter Burkholder. &quot;Borrowing.&quot; Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator [[2011]].
* Ana Abad Carlés: Historia del ballet y de la danza moderna: [[2004]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-206-5666-6.
* Fabritio Caroso: Courtly Dance of the Renaissance - a new translation and edition of Nobilta di Dame, Julia Sutton (ed.), [[1986]] (viti origjinal i botimit [[1600]]), Dover Publications Inc, [[New York]], isbn=0-486-28619-3.
* (EN) Richard Eugène Chandler; Kessel Schwartz, A New History of Spanish Literature, Louisiana State University Press, [[1991]].
* Fernando Checa: Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600: Cátedra, [[1983]], isbn=978-84-376-0404-6.
* Ian Chilvers: Diccionario de arte, [[2007]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=978-84-206-6170-4.
* Benedetto Croce, La letteratura italiana per saggi storicamente disposti, [[Bari]], Laterza, [[1960]] (botimi i parë në [[1956]]).
* Fabrizio Cruciani: Il teatro del Campidoglio e le feste romane del 1513, [[Milano]], Il Polifilo, [[1969]], sbn=IT\ICCU\RAV\0051180.
* E. De Diego: Leonardo da Vinci: [[Madridi|Madrid]], Historia 16, [[1996]].
* Francesco De Sanctis, Storia della letteratura italiana, [[Napoli]], Morano, [[1870]].
* Gillo Dorfles, Cristina Dalla Costa, Marcello Ragazzi, ''Moduli d'arte: storia delle arti visuali'', [[Bergamo]], Atlas, [[2000]]. ISBN=88-268-0939-9.
* Ugo Dotti, Storia della Letteratura italiana, Laterza, [[1991]].
* Guglielmo Ebreo: On the practice or art of dancing, Barbara Sparti (ed.), [[1993]] (viti origjinal i botimit [[1463]]), Clarendon Press, [[Oxford]], isbn=0-19-816574-9.
* Umberto Eco: Historia de la belleza, [[2004]], Lumen, [[Barcelona]], isbn=84-264-1468-0.
* Tom and Mary Anne Evans. Guitars: From the Renaissance to Rock. Paddington Press Ltd [[1977]].
* Giulia Farina: Enciclopedia della letteratura, Garzanti, [[Milano]], [[1997]].
* Farmer, Henry George (1988), Historical facts for the Arabian Musical Influence, Ayer Publishing, ISBN 0-405-08496-X.
* Fenlon, Lain (editor) ([[1989]]). The Renaissance: from the 1470s to the End of the 16th Century. Man &amp; Music 2. Englewood Cliffs, [[New Jork]]: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-773417-7.
* David Fernández, ''Literatura Universal'', [[Barcelona]], Almadraba, [[2008]]. ISBN 978-84-8308-703-9.
* Giulio Ferroni: Il testo e la scena. Saggi sul teatro del Cinquecento, [[Roma]], Bulzoni, [[1980]], sbn=IT\ICCU\UPG\0009086.
* Giulio Ferroni: Mutazione e riscontro nel teatro di Machiavelli e altri saggi sulla commedia del Cinquecento, [[Roma]], Bulzoni, [[1972]], sbn=IT\ICCU\SBL\0449755.
* Giulio Ferroni: Storia della letteratura italiana, in Dante e il nuovo modello letterario, volumi 2, [[Milano]], Mondadori, [[2006]].
* Francesco Flora, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], [[1940]].
* Avril François, Reynaud Nicole: Les manuscrits à peintures en France, 1440-1520, BNF/Flammarion, [[1993]], isbn=978-2080121769.
* Fuller, Richard: [http://www.rpfuller.com/gcse/musiçrenaissance.html Renaissance Music (1450–1600)]{{Lidhje e vdekur}}, 2010, GCSE Music Notes, (kontrolluar më 14 tetor 2014).
* Gay, Peter, ''Style in History'', [[New York]]: Basic Books, [[1974]].
* Eugenio Garin, ''Medioevo e Rinascimento. Studi e ricerche'', Laterza, [[2005]].
* Eugenio Garin, ''Interpretazioni del Rinascimento'', Storia e Letteratura, [[2009]].
* Gleason, Harold dhe Becker, Warren. Music in the Middle Ages and Renaissance (Music Literature Outlines Series I). Bloomington, IN: Frangipani Press, [[1986]]. ISBN 0-89917-034-X.
* Iván Fernández González, Letteratura spagnola, Alpha test, [[2003]].
* Salvatore Guglielmino, Guida al Novecento, botimi i 3-të, [[Milano]], Principato Editore, [[1971]].
* Christopher De Hamel, A History of Illuminated Manuscripts. Boston, David R. Godine, [[1986]].
* Lutz Heusinger: Michelangelo: [[Firenca|Firence]], Scala/Riverside, [[1989]].
* Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0.
* R. O. Jones, [http://books.google.es/books?id=a9f3eNFCDk8C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Historia de la literatura española: Siglo de Oro: prosa y poesía (siglos XVI y XVII)''], [[Barcelona]], Ariel (Letras e Ideas), [[1996]]. ISBN 978-84-344-8366-8.
* Stefano Jossa, L'Italia letteraria, [[Bolonja]], il Mulino, [[2006]].
* Judd, Cristle Collins, ed. Tonal Structures of Early Music. [[New York]]: Garland Publishing, [[1998]]. ISBN 0-8153-2388-3.
* Date Van Winkler Keller, Genevieve Shimer: The Playford Ball 103 Early English Country Dances As Interpreted by Cecil Sharp and his Followers, [[1990]] A Cappella Books and the Country Dance and Song Society, isbn=1-55652-091-3.
* Ehrenfried Kluckert: Kopshtet e mëdha të Evropës: [[2007]], Ullmann, [[Këln]], isbn=978-3-8331-6225-1.
* Lambert, Jeffrey C. [http://www.jeffguitar.com/dissertation.pdf &quot;François Chancy's Tablature de Mandore a Major Document&quot;] (PDF). Kontrolluar më 23 qershor 2013.
* Lockwood, Lewis, Noel O’Regan dhe Jessie Ann Owens. n.d. &quot;Palestrina, Giovanni Pierluigi da.&quot; Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.
* Mariantònia Lladó dhe García Montserrat: Histori e shkurtër e letërsisë së përbotshme: [[1999]], La Magrana, [[Barcelona]], në gjuhën katalanase, isbn=84-8264-198-0.
* Sara Mamone: Il teatro nella Firenze medicea, [[Milano]], Mursia, [[1981]], sbn=IT\ICCU\LO1\0065625.
* Martin, J. and Romano, D., ''Venice Reconsidered'', [[Baltimore]], Johns Hopkins University, [[2000]].
* (ES) Juan Martín; Antonio Rey Hazas, Antología de la literatura española hasta el siglo XIX, [[Madridi|Madrid]], SGEL, [[1992]], fq. 204-220.
* McDonald, Graham (2008). The Mandolin Project. Jamison, Australia: Graham McDonald Stringed Instruments. ISBN 978-0-9804762-0-0.
* Scot McKendrick, Thomas Kren: Illuminating the Renaissance, nën-titulli: The Triumph of Flemish Manuscript Painting in Europe, në anglisht, Getty Publications, [[Los Angeles]], [[2003]], isbn=978-0-89236-704-7, [http://books.google.fr/books?id=tyA2AgAAQBAJ&amp;dq=Hours+of+Louis+Quarr%C3%A9&amp;hl=fr&amp;source=gbs_navlinks_s].
* Cesare Molinari: Spettacoli fiorentini del Quattrocento. Contributi allo studio delle Sacre Rappresentazioni, [[Venecia]], Neri Pozza, [[1961]], sbn=IT\ICCU\SBL\0525654.
* Attilio Momigliano, Storia della letteratura italiana, Messina-Milano, [[1936]].
* Montagu, Jeremy. &quot;Renaissance instruments&quot;. The Oxford Companion to Music, redaktuar nga Alison Latham. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.
* Luigi Morandi, Origine della lingua italiana, Città del Castello, Stab. Tip. Scipione Lapi Editore, [[1897]].
* Munrow, David. Instruments of the Middle Ages and Renaissance. London: Oxford University Press, [[1976]].
* Maria Teresa Muraro: Storia della cultura veneta, kapitulli 'La festa a Venezia e le sue manifestazioni rappresentative: le Compagnie della Calza e le Momarie', [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1981]].
* Murray, P. and Murray, L. ([[1963]]) ''The Art of the Renaissance''. [[Londra|Londër]]: Thames &amp; Hudson (World of Art), ISBN 978-0-500-20008-7.
* Nikolova, Kőnemann (2000). The Illustrated Enclyclopedia of Musical Instruments From all eras and regions of the world. Bulgaria: Kibea Publishing Company. ISBN 3-8290-6079-3.
* César Oliva dhe Francisco Torres Monreal: Historia básica del arte escénico: [[2002]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-376-0916-X.
* Ongaro, Giulio. Music of the Renaissance. Westport, Connecticut: Greenwood Press, [[2003]].
* John Onians: Atlas del arte, [[2008]], Blume, [[Barcelona]], isbn 978-84-9801-293-4.
* Antonio Domínguez Ortíz, ''Historia Universal: Edad Moderna'', [[Barcelona]], Vicens Vives, [[1983]], volumi III, kapitulli VII «El Renacimiento», faqet 102 e tutje. ISBN 84-316-2167-2.
* José María Albert de Paco: El arte de reconocer los estilos arquitectónicos, [[2007]], Optima, [[Barcelona]], isbn 978-84-96250-72-7.
* Giorgio Padoan: La Commedia rinascimentale veneta (1433-1565), [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1982]], sbn IT\ICCU\LO1\0063533.
* {{cito web|author=Pia Palladino|title=&quot;Manuscript Illumination in Italy, 1400–1600&quot;. In Heilbrunn Timeline of Art History|work=The Metropolitan Museum of Art|year=2000|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/iman/hd_iman.htm|language=en|accessdate=3 maj 2014}}
* Giuseppe Petronio, Compendio di storia della letteratura italiana, botimi i 3-të, [[Palermo]], Palumbo, [[1968]].
* Marzia Pieri: La nascita del teatro moderno in Italia tra XV e XVI secolo, [[Torino]], Bollati Boringhieri, [[1989]], sbn=IT\ICCU\RLZ\0173610.
* Antonio Piromalli, [http://www.storiadellaletteratura.it/ Storia della letteratura italiana], botimi i 2-të, Cassino, Garigliano, [[1994]].
* Nino Pirrotta: Li due Orfei. Da Poliziano a Monteverdi, [[Torino]], Einaudi, [[1975]], sbn=IT\ICCU\SBL\0575324.
* Di Pinto; Guazzelli; Mancini; Martinengo; Rossi; Samona, [http://www.tesionline.it/v2/appunto.jsp?id=557 Storia della letteratura spagnola], [[Milano]], BUR, [[1998]].
* Giovanni Ponte (ed.): Sacre rappresentazioni fiorentine del Quattrocento, [[Milano]], Marzorati, [[1974]], sbn=IT\ICCU\SBL\0573075.
* Dario Puccini, introduzione a, Cervantes, Don Chisciotte della Mancia, [[Milano]], Garzanti, [[1981]].
* Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]].
* Reese, Gustav. Music in the Renaissance. [[New York]]: W.W. Norton, [[1954]]. ISBN 0-393-09530-4.
* Carlo Ricci e Carlo Salinari, Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici, [[Roma]], Laterza, [[1991]].
* José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: [[1983]], Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9.
* Alberto Asor Rosa, Sintesi di storia della letteratura italiana, [[Firenca|Firence]], La Nuova Italia, [[1986]].
* Franco Ruffini: Commedia e festa nel Rinascimento. La &quot;Calandria&quot; alla corte di Urbino, [[Bolonja]], Il Mulino, [[1986]], sbn IT\ICCU\CFI\0021268.
* Luigi Russo, Compendio storico della letteratura italiana, Messina-Firenze, D'Anna, [[1961]].
* Władysław Tatarkiewicz: Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700, [[1991]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-7600-669-1.
* Barbara Tuchman ([[1978]]) ''A Distant Mirror'', Knopf, ISBN=0-394-40026-7.
* Pasquale Sabbatino, ''La bellezza di Elena. L'imitazione nella letteratura e nelle arti figurative del Rinascimento'', [[Firenca|Firence]], Olschki, [[1997]], ISBN 88-222-4503-2.
* Bruno Santi: Rafael: Scala/Riverside, [[Milano]], [[1991]].
* Mario Sansone, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Principato, [[1960]].
*  Nigro Sansonese, J. (1994). [http://books.google.com/?id=aUZBqTKTAfIC&amp;pg=PA117&amp;lpg=PA117&amp;dq=trances+facilitated+by+droning+sounds#PPA117,M1 The Body of Myth: Mythology, Shamanic Trance, and the Sacred, by J. Nigro Sansanese]. ISBN 978-0-89281-409-1.
* Emilio Cecchi e Natalino Sapegno, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Garzanti, [[1969]] (viti i botimit të parë [[1965]]).
* Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, [[1947]] (botimi i parë në [[1936]]).
* Cécile Scailliérez, Patricia Stirnemann: L'Art du manuscrit de la Renaissance en France, Somogy édition d'art / Musée Condé Château de Chantilly, [[2001]], isbn 2-85056-497-4.
*  Slobin, Mark (1969). [http://books.google.com/books?id=uIRnaq0_Il8C&amp;pg=PA20 Kirgiz Instrumental Music. Theodore Front Music]. ISBN 978-0-614-16459-6. fq. 20. Kontrolluar më 23 shkurt 2014.
* A William Smith: Fifteenth-century dance and music: the complete transcribed Italian treatises and collections in the tradition of Domenico da Piacenza, volume 1, [[1995]] Pendragon Press, Stuyvesant ([[New York]]), isbn=0-945193-25-4.
* A William Smith: Fifteenth-century dance and music: the complete transcribed Italian treatises and collections in the tradition of Domenico da Piacenza, volume 2, [[1995]] Pendragon Press, Stuyvesant([[New York]]), isbn 0-945193-57-2.
* Leone de' Sommi: Quattro Dialoghi in materia di rappresentazioni sceniche, Ferruccio Marotti (editor), Il Polifilo, [[Milano]], [[1968]], sbn IT\ICCU\SBL\0099302.
* Starn, Randolph: &quot;A Postmodern Renaissance?&quot; ''Renaissance Quarterly'' [[2007]] 60(1): 1–24 [http://muse.jhu.edu/journals/ren/summary/v060/60.1starn.html in Project MUSE]
* Stephens, J., ''Individualism and the cult of creative personality'', ''The Italian Renaissance'', [[New York]], [[1990]].
* Charles Stépanoff, [http://emscat.revues.org/462 «La figure mythique du chamane dans ses représentations audiovisuelles occidentales — Le philosophe du dualisme et de la pluralité des mondes» [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Femscat.revues.org%2F462 archive], CEMS / EPHE (via revues.org) (konsultuar më 1 dhjetor 2014)
* Strunk, Oliver. Source Readings in Music History. [[New York]]: W.W. Norton, [[1950]].
* Summerfield, Maurice J. (2003). The Classical Guitar, Its Evolution, Players and Personalities Since 1800 (5th ed.) Blaydon on Tyne: Ashley Mark Publishing. ISBN 1-872639-46-1.
* Diego Valeri: La civiltà veneziana del Rinascimento, kapitulli 'Caratteri e valori del teatro comico', Firence, Sansoni, [[1958]], sbn IT\ICCU\NAP\0371405.
* José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, traduzione di Francesco Tentori Montalto, III edizione riveduta e ampliata, [[Torino]], ERI, [[1969]].
* Giorgio Vasari: Las vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos: [[Madridi|Madrid]], Cátedra, [[2011]].
* Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, I tempi dell'arte, volumi 1, Bompiani, [[Milano]], [[1999]].
* Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, ''I tempi dell'arte'', volume 2, Bompiani, [[Milano]], [[1999]], ISBN 88-451-7212-0.
* Walker, Paul Robert, ''The Feud that sparked the Renaissance: How Brunelleschi and Ghiberti Changed the Art World'' ([[New York]], Perennial-Harper Collins, [[2003]])
* Aby Warburg, ''La rinascita del paganesimo antico'', [[Firenca|Firence]] [[1966]].
* Whitney, William Dwight (1906). [http://books.google.com/books?id=FBIDAAAAYAAJ&amp;dq=century%20dictionary%2C%20mandore&amp;pg=PA3606#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Century Dictionary and Cyclopedia.] [[New York]]: The Century Company.
* Ludovico Zorzi: Il teatro e la città, Einaudi, [[Torino]], [[1977]], sbn IT\ICCU\UFI\0251618.
* Ludovico Zorzi: Carpaccio e la rappresentazione di Sant'Orsola. Ricerche sulla visualità dello spettacolo nel Quattrocento, [[Torino]], Einaudi, [[1988]], sbn=IT\ICCU\CFI\0130381.
* Ludovico Zorzi, Giuliano Innamorati, Siro Ferrone: Il teatro del Cinquecento, Firence, Sansoni, [[1982]], sbn IT\ICCU\UFI\0090234.
* Stefano Zuffi, ''Il Quattrocento'', Electa, [[Milano]] [[2004]]. ISBN 88-370-2315-4.
* Stefano Zuffi, ''Il Cinquecento'', Electa, [[Milano]] [[2005]]. ISBN 88-370-3468-7.

== Lidhje të jashtme ==
* Marica Hall, ''[http://www.berfrois.com//2011/03/sacred-images-in-the-renaissance Sacred Images in the Renaissance]'', Berfrois, 2 mars 2011, &quot;Limited Freedom&quot;.  {{Webarchive|url =https://web.archive.org/web/20160320190210/http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance|date=20 mars 2016 }}
* [http://www.vam.ac.uk/vastatiçmicrosites/british_galleries/bg_styles/Style01a/index.html Renaissance Style Guide] {{Lidhje e vdekur}}
* [http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm Florence: 3D Panoramas of Florentine Renaissance Sites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050702080745/http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm |date=2 korrik 2005 }} (English/Italian)
* [https://web.archive.org/web/20081218130540/http://renaissancethorne.wetpaint.com/ Interactive Glossary of Terms Relating to the Renaissance]
* [http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm Multimedia Exploration of the Renaissance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210312030623/http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm |date=12 mars 2021 }}
* [http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm Virtual Journey to Renaissance Florence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915151119/http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm |date=15 shtator 2019 }}
* [http://www.learner.org/interactives/renaissance/ Exhibits Collection – Renaissance]
* [http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm Leonardo da Vinci, Gallery of Paintings and Drawings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005094258/http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm |date=5 tetor 2017 }}
* [http://www.museobagattivalsecchi.org/ The Bagatti Valsecchi Museum]
* [http://www.all-art.org/history214_contents_Renaissance.html Renaissance in the &quot;History of Art&quot;]
* [http://www.rensoc.org.uk/ The Society for Renaissance Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ |date=25 shtator 2006 }}
* [http://www.rai.tv/dl/RaiTV/programmi/media/ContentItem-2d8d2393-5a6b-40de-afe4-f1147fa14a13.html BIGnomi - Il Rinascimento] - Alex Zanardi.
* [https://web.archive.org/web/20120102232629/http://bivio.signum.sns.it/ BIVIO, tekste dhe imazhe të humanizmit dhe të rilindjes], projekt i lindur nga bashkëpunimi midis Istituto di Studi sul Rinascimento dhe Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche e Shkollës normale superiore të [[Piza|Pizës]].
* [https://web.archive.org/web/20090130023451/http://imagohistoriae.signum.sns.it/ Imago Historiae - La biblioteca digitale dei testi degli storici italiani dell'Umanesimo e del Rinascimento], progetto nato dalla collaborazione tra l'Istituto di Studi sul Rinascimento, Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche della Scuola normale superiore di Pisa e Ministero per i Beni e le Attività Culturali.
* {{cite web|url=http://www.rensoc.org.uk/|title=Society for Renaissance Studies|access-date=14 prill 2016|archive-date=25 shtator 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/|url-status=dead}}
* {{cite web|url=http://www.elapsus.it/home1/index.php/arte/artisti/685-le-pittrici-del-rinascimento|title=Piktoret e Rilindjes}}

== Referime ==
=== Shpjegime ===
{{reflist|group=shpjegimi}}

=== Referime ===
{{reflist|30em}}

[[Kategoria:Rilindje]]
[[Kategoria:Arte]]
[[Kategoria:Shekulli XV]]
[[Kategoria:Shekulli XVI]]
[[Kategoria:Historia e Evropës]]
[[Kategoria:Histori e artit]]</text>
      <sha1>88rk590coxtaq8qeqy12vyahl6ohf0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lista e lumenjve të Kosovës</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186709</id>
    <revision>
      <id>3058141</id>
      <parentid>2986565</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arianit</username>
        <id>106</id>
      </contributor>
      <comment>fshiva kolonen ne serbisht, ka mbete nga perkthimi ne anglisht</comment>
      <origin>3058141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3734" sha1="f9s2dqcvll0fa8tfwf5tk8piejegsnm" xml:space="preserve">[[File:Ujvara e Mirushes Klinë.jpg|thumb|[[Ujëvarat e Mirushës]]]]
[[File:Drini i Bardhë (Weißer Drin), Kosovo - panoramio.jpg|thumb|[[Drini i Bardhë]]]]
[[File:Lumi Sitnica,Vushtrri, Kosova.JPG|thumb|[[Sitnica|Lumi Sillnica]]]]
[[File:&amp;quot;Lumëbardhi&amp;quot;-Prizren.jpg|thumb|[[Lumbardhi i Prizrenit]]]]
'''Lista e lumenjve në Kosovë''':
== Lista ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Emri në gjuhën shqipe !! Gjatësia !! Vendburimi !! Derdhet
|-
| [[Drini i Bardhë]] || 122 km || Radavc || [[Lumi i Drinit]]
|-
| [[Lumi i Sitnicës]] || 90 km || Ruboc || [[Lumi i Ibrit]]
|-
| [[Lumi Llap]] || 76,8 km|| Kopaoniku || [[Lumi i Sitnicës]]
|-
| [[Lumbardhi i Pejës]] || 62 km || Mokna || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Morava e Binçës]] || 60 km || Karadak || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Klinës]] || 60 km || Mali i Thatë || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumi i Lepencit]] || 53 km || Oshlak || [[Lumi i Vardarit]]
|-
| [[Lumbardhi i Deçanit]] || 53 km || Gjeravica || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Ereniku]] || 51 km || Malet e Junikut || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumi Drenica]] || 50 km || Bretenc (Carralevë) || [[Lumi i Sitnicës]]
|-
| [[Lumi i Ibrit]] || 42 km || Hajla || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Nerodimës]] || 41 km || Mali i Nerodimës || [[Lumi i Lepencit]]
|-
| [[Lumi i Mirushës]] || 35 km || Malet e Carralevës || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumbardhi i Prizrenit]] || 34 km || Srecka || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumi i Shtimes]] || 26 km || Malet e Carralevës || [[Lumi i Vardarit]]
|-
| [[Lumi Krena]] || 23 km || Krojet e Hasan Agës || [[Ereniku]]
|-
| [[Lumi i Istogut]] || 23 km || Bjeshkët e Burimit || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumi i Plavës]] || 21 km || Guri i Zi || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumi i Lushtës]] || 19 km || Lubovec || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Prishtinës]] || 15 km || Grashticë || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Graçanicës]] || 15 km || Badoc || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Drenit]] || 15 km || Bellobrda || [[Lumi i Ibrit]]
|-
| [[Lumi i Krylevës]] || || Krylevë ||[[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Remnikut]] || || Gërgavicë || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumi i Restelicës]] || || Malet e Sharrit || [[Lumi i Drinit]]
|-
| [[Lumi i Brodit]]|| || Malet e Sharrit || [[Lumi i Drinit]]
|- 
| [[Lumi i Zhegrës]] || || Karadak || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Livoçit]] || || Malet e Gollakut || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Batllavës]] || || Bërvenica || [[Lumi i Llapit]]
|-
| [[Lumi i Tërstenës]] || || Kopaonik || [[Lumi i Ibrit]]
|-
| [[Lumi i Radikës]] || || Malet e Sharrit || [[Drini i Zi]]
|- 
| [[Lumi i Lumbardhit të Shalës|Lumbardhi i Shalës]] || || Malet e Rrëzhanës || [[Lumi i Moravës]]
|-
| [[Lumi i Smrekonicës]] || || Rekë - Rashan || [[Sitnica|Lumi i Sillnicës]]
|-
| [[Lumi i Murzhicës]] || || Malet e Sharrit || [[Lumi i Vardarit]]
|-
| [[Lumi i Studimes]] || || Skoçna || [[Lumi i Sitnicës]]
|-
| [[Toplluha]] || || Krushicë || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumkuqi]] || || Sllakoc || [[Lumi i Sitnicës]]
|-
| [[Lumi i Murgullës]] || || Shatorica || [[Lumi i Llapit]]
|-
| [[Lumi i Kaçanollit]] || || Maja e Bajrakut || [[Lumi i Llapit]]
|-
| [[Lumi Shqiptar]] || || || [[Drini i Bardhë]]
|-
| [[Lumi i Sharticës]] || || || [[Lumbardhi i Prizrenit]]
|- 
| [[Lumi i Lubinjës]] || || || [[Lumbardhi i Prizrenit]]
|}

== Shih edhe ==
* [[Liqenet e Kosovës]]
* [[Turizmi në Kosovë]]
* [[Gjeografia e Kosovës]]
* [[Hidrografia e Kosovës]]
* [[Biodiversiteti në Kosovë]]
* [[Lista e lumenjve në Shqipëri]]
* [[Zonat e mbrojtura të natyrës në Kosovë]]

[[Kategoria:Lumenj në Kosovë]]
[[Kategoria:Formacione natyrore në Kosovë]]
[[Kategoria:Lista në lidhje me Kosovën]]</text>
      <sha1>f9s2dqcvll0fa8tfwf5tk8piejegsnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lista e partive politike në Suedi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187671</id>
    <revision>
      <id>3058002</id>
      <parentid>3019695</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>{{[[Template:aktualizo|Aktualizo]]}}</comment>
      <origin>3058002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="d7qs34sqft9y7h1ad93axpai1qu6tds" xml:space="preserve">{{Probleme të shumta|{{Faqe për grisje}}{{Aktualizo|date=tetor 2026}}}}
Më poshtë është '''lista e partive në [[Suedia|Suedi]]'''.

==Partitë==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=2 | Emri
! shkurtesa
! Lideri
! Antarët
|-
! style=&quot;background-color:#964791;color:#fff&quot; |
| [[Partia Demokratike Socialiste]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Sveriges Socialdemokratiska arbetarparti''&lt;/small&gt;
| S
| [[Stefan Löfven]]
| align=&quot;right&quot;| 103,027 (2009)
|-
! style=&quot;background-color:#3980CC;color:#fff&quot; |
| [[Partia e Moderuar]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Moderata samlingspartiet''&lt;/small&gt;
| M
| [[Anna Kinberg Batra]]
| align=&quot;right&quot;| 55,612
|-
! width=5px style=&quot;background-color:#F25A52;color:#fff&quot; |
| [[Sverigedemokraterna|Demokratët suedez]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Sverigedemokraterna''&lt;/small&gt;
| SD
| [[Jimmie Åkesson]]
| align=&quot;right&quot;| 10,000 (2003)
|-
! style=&quot;background:#99ECF2;color:#000&quot; |
| [[Partia e Gjelbërt]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Miljöpartiet de Gröna''&lt;/small&gt;
| MP
| [[Gustav Fridolin]] [[Isabella Lövin]]
| align=&quot;right&quot;| 10,635 (2009)
|-
! style=&quot;background:#255670;color:#fff&quot; |
| [[Centerpartiet|Partia Qëndrore]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Centerpartiet''&lt;/small&gt;
| C
| [[Annie Lööf]]
| align=&quot;right&quot;| 37,340 (2009)
|-
! style=&quot;background:#EBD55B;color:#000&quot; |
| [[Partia e majtë]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Vänsterpartiet''&lt;/small&gt;
| V
| [[Jonas Sjöstedt]]
| align=&quot;right&quot;| 8,706 (2009)
|-
! style=&quot;background:#DCAE88;color:#000&quot; |
| [[Liberalët]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;''Liberalerna''&lt;/small&gt;
| L
| [[Jan Björklund]]
| align=&quot;right&quot;| 17,875 (2009)
|-
! style=&quot;background:#DCAE88;color:#000&quot; |
| [[Demokratët Krishterë]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;''Kristdemokraterna''&lt;/small&gt;
| KD
| [[Ebba Busch Thor]]
| align=&quot;right&quot;| 22,320 (2009)
|-
! style=&quot;background:#DCAE88;color:#000&quot; |
| [[Iciativa Feministe]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;''Feministiskt initiativ''&lt;/small&gt;
| FI
| Gudrun Schyman, Sissela Nordling Blanco
| align=&quot;right&quot;| 22, 240
|}

[[Kategoria:Parti politike në Suedi]]
[[Kategoria:Lista]]</text>
      <sha1>d7qs34sqft9y7h1ad93axpai1qu6tds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiroaki Hirata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200316</id>
    <revision>
      <id>3058068</id>
      <parentid>2950445</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Tokjo]]; added [[Category:Njerëz nga Tokio]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3671" sha1="tphrbf9iucwzpaax7kzx15kxo28iegy" xml:space="preserve">'''Hiroaki Hirata''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: 平田 広明; lindi më 7 gusht 1963) është [[Seiyū|dubluesë japonezë]] nga [[Tokjo]]. Ai është i njohur për rolin e tij si Sanji në serialin e famshëm të animuar [[One Piece]], Sha Gojyo (Saiyuki),  Kotetsu T. Kaburagi ([[Tiger &amp; Bunny]]), Mutta Nanba ([[Space Brothers]]). Ai ka fituar çmimin si dubluesi më i mirë në rolin e tij në [[Air Gear]]. [[One Piece]] dhe [[Tiger &amp; Bunny]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.shukanbunshun.com/2019/10/ex-akb48-hirata-rina-menikah-hirari.html|title=AKB48 Hirata Rina Menikah|date=2019-10-01|accessdate=2019-10-02|publisher=Shukan Bunshun|language=Id|archive-date=25 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025100738/https://www.shukanbunshun.com/2019/10/ex-akb48-hirata-rina-menikah-hirari.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Filmografia==

===Seriale të animuara===
;1999
* ''Digimon Adventure'' (Tregues, Leomon, Hiroaki Ishida)

;2000
* ''Digimon Adventure 02'' (Tregues, Takeru (i ri), Hiroaki Ishida)
* ''Fighting Spirit'' (Okita Keigo)

;2001
* ''Digimon Tamers'' (Leomon)

;2003
* ''Ashita no Nadja'' (Kakuro)
* ''Divergence Eve'' (Juuzou Kureha)

;2004
* ''DearS'' (Xaki)
* ''Elfen Lied'' (Profesor Kakuzawa Yu)
* ''Ghost in the Shell 2nd GIG'' (Gino)

;2005
* ''Gaiking'' (John)

;2006
* ''[[Air Gear]]'' (Aeon Clock)
* ''[[Black Lagoon]]'' (Benny)

;2007
* ''Ayakashi'' (Iemon Tamiya)
* ''Claymore'' (Rubel)

;2009
* ''CANAAN'' (Santana)

;2010
* ''Digimon Xros Wars'' (Matadormon)

;2011
* ''[[Tiger &amp; Bunny]]'' (Kotetsu T. Kaburagi / Tigri i Egër)

;2012
* ''Another'' (Tatsuji Chibiki)

;2013
* ''Picomon Tamers Duo'' (Leomon / John Miura)
* ''Gingitsune'' (Yoshitomo Takami)

;2014
* ''Picomon Tamers Tri.'' (Leomon / John Miura)

;2015
* ''[[Digimon Adventure Tri.]]'' (Leomon, Young Gennai)
* ''Yoru no Yatterman'' (Boyacky)
* ''God Eater'' (Lindow Amamiya)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://anime.godeater.jp/cast/|title=CAST&amp;STAFF｜ゴッドイーター TVアニメ公式サイト|website=anime.godeater.jp|accessdate=14 korrik 2017}}&lt;/ref&gt;

;2017
* ''[[Blue Exorcist]]'' (Shiro Fujimoto)
* ''[[Granblue Fantasy The Animation]]'' (Rackam (eps. 3 - ))

;2018
* ''[[Koi wa Ameagari no You ni]]'' (Masami Kondo)
* ''[[Banana Fish]]'' (Max Lobo)

===Filma të animuara===
* ''Digimon Adventure'' (2000) (Takaishi)
* ''[[One Piece]]'' (2001–duke vazhduar) (Sanji)
* ''WXIII: Patlabor the Movie 3'' (2002) (Shinichiro Hata)
* ''Ghost in the Shell 2: Innocence]]'' (2004) (Koga)
* ''[[Asura (film)|Asura]]'' (2012) (Shichiro)
* ''Tiger &amp; Bunny: The Beginning'' (2012) (Kotetsu T. Kaburagi / Tigri i Egër)
* ''Tiger &amp; Bunny: The Rising'' (2013) (Kotetsu T. Kaburagi / Tigri i Egër)
* ''New Initial D the Movie'' (2014) (Bunta Fujiwara)
* ''[[Saint Seiya: Legend of Sanctuary]]'' (2014) (Cancer Deathmask)
* ''Crayon Shin-Chan: My Moving Story! Cactus Large Attack!'' (2015) (Mayor of Mexico)
* ''Digimon Adventure tri'' (2015) (Narrator, Leomon, Gennai)
* ''Sword Art Online The Movie: Ordinal Scale'' (2017) (Klein / Ryōtarō Tsuboi)
* ''Maquia: When the Promised Flower Blooms]'' (2018) (Baro)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cinra.net/news/20171214-sayoasa|title=岡田麿里監督×P.A.WORKSの映画『さよ朝』声優陣発表、予告編＆新画像も|accessdate=14 dhjetor 2017|work=cinra.net}}&lt;/ref&gt;

=== Video lojëra ===
* ''[[Final Fantasy XII]]'' (2006) (Balthier)

== Referime ==
{{reflist}}

==Lidhje të jashtme==
*[https://web.archive.org/web/20180426040604/http://www.hiratahiroaki.com/ Uebfaqja Zyrtare]

[[Kategoria:Lindje 1963]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]
[[Kategoria:Seiyū]]</text>
      <sha1>tphrbf9iucwzpaax7kzx15kxo28iegy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Njerëz nga Tokjo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>200317</id>
    <redirect title="Kategoria:Njerëz nga Tokio" />
    <revision>
      <id>3058066</id>
      <parentid>2940314</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>Faqja u ridrejtua te [[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]</comment>
      <origin>3058066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="qxlho7hy1hq0ttnm5xb8joym1wmdq9f" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:Kategoria:Njerëz nga Tokio]]</text>
      <sha1>qxlho7hy1hq0ttnm5xb8joym1wmdq9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inxhinieria e Gjeomjedisit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203666</id>
    <revision>
      <id>3058140</id>
      <parentid>2362803</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arianit</username>
        <id>106</id>
      </contributor>
      <comment>shtova foto</comment>
      <origin>3058140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3478" sha1="8wjgf7qu9y7m73xt5ftcdf7we04df57" xml:space="preserve">{{Pp}}
{{Shkronja}}
[[Skeda:06 2023 Thames Barrier IMG 7506.jpg|parapamje|Barriera në Lumin Temzë për mbrojtje nga vërshimet]]
Inxhinieria e Gjeo-Mjedisit është ndërthurje e shumë disiplinave  per zgjidhjen e problemeve  që lidhen me mbrojtjen e mjedisit dhe menaxhimin e burimeve natyrore .

Problemet kryesore qe adresohen nga Inxhinieret e Gjeo-Mjedisit i perkasin mbrojtjes se zonave nënujore te pakontaminuara si dhe rehabilitimit ose pastrimit  te zonave nënujore dhe sipërfaqësore që janë kontaminuar nga një ose më shumë faktorë (p.sh. derdhjet e industrisë kimike, rrjedhja nga objektet e izolimit te mbeturinave, depërtimi i pesticideve, rrjedhjet ne vend-depozimitet e naftës dhe gazit, etj.).     
Meqënëse natyra e problemeve qe adresohen ne Inxhinierinë e Gjeo-Mjedisit është e larmishme, zgjidhjet e problemeve mjedisore kërkojnë në mënyrë tipike ekspertizen e një numri te madh profesionistësh, të cilët zotërojnë një diversitet të ngjashëm në termat e kualifikimit arsimor dhe trajnues. Për shkak të këtij diversiteti, ndërveprimet teknike eficente dhe efektive midis këtyre profesionisteve mund të jetë problematike. Pavarësisht kësaj, profesionistët që zotërojnë njohuri të zgjeruara në një numër të madh disiplinash që lidhen me problemet gjeomjedisore mund të lehtësojnë ndërveprimin profesional që nevojitet për plotësimin me sukses të projekteve gjeomjedisore brenda një mjedisi multidisiplinar. Prandaj, programi i Inxhinierise së Gjeomjedisit në UPT është një program ndërdisiplinor që përfaqëson pikëtakimin midis Inxhinierisë Mjedisore, Inxhinierisë Gjeoteknike dhe Inxhinierisë Ujore. Studentët e Inxhinierisë së Gjeomjedisit marrin në mënyrë tipike arsimim të detajuar në njërën prej këtyre 3 nën-disiplinave të Inxhinierisë së Gjeomjedisit, si dhe arsimim formal në njërën ose dy prej nën-disiplinave dhe në disiplina të tjera që mbështeten në shkencë (p.sh. shkencat e tokës, shkencat e dherave). 

Studentët e diplomuar në Inxhinierinë e Gjeomjedisit marrin në shqyrtim kryesisht çështjet e listuara më poshtë:

• Efektet e mbetjeve të lëngshme në karakteristikat e materialeve mbrojtës (pajtueshmeria)

• Strategjitë për të mbajtur nën kontroll format e mbetjeve të rrezikshme (p.sh. nanombetjet, mbetjet farmaceutike, mbetjet shtazore)

• Transporti i kontrolluar përmes barrierave të dherave me depertueshmeri të ulët

• Zhvillimi dhe vlerësimi i kontrollit të materialeve mbrojtëse të reja

• Zhvillimi dhe vlerësimi i teknologjive rehabilituese nënujore

• Difuzioni përmes materialeve polimere të përdorura si komponente të sistemeve inxhinierike mbrojtëse

• Vlerësimi  i modeleve të transportit dhe rrjedhjes për të parashikuar performancen e sistemeve mbrojtëse dhe rehabilituese

• Gjeosintetika për kontrollin dhe rehabilitimin e aplikimeve

• Aspektet gjeoteknike të kontrollit të mbetjeve dhe sistemeve rehabilituese

• Kullimi i kontaminuesve nga format e stabilizimit/ngurtesimit të mbetjeve

• Kontrolli i mbetjeve minerare dhe rehabilitimi 

• Proceset fizike, kimike, dhe biologjike që udhëheqin teknologjitë rehabilituese ne vend-depozitime

• Ndërveprimet fiziko – kimike midis dherave dhe lëngjeve kontaminuese (absorbimi, shkëmbimi i joneve)

• Rrjedhja organike përmes mbulesave të dherave të përdorura për eleminimin e mbetjeve etj</text>
      <sha1>8wjgf7qu9y7m73xt5ftcdf7we04df57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058142</id>
      <parentid>3058140</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arianit</username>
        <id>106</id>
      </contributor>
      <comment>mergeto</comment>
      <origin>3058142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3512" sha1="kdh2gddwgoj8q3q330vpvev5dibyseb" xml:space="preserve">{{Pp}}
{{Shkronja}}
{{Mergeto|Inxhinieria mjedisore}}
[[Skeda:06 2023 Thames Barrier IMG 7506.jpg|parapamje|Barriera në Lumin Temzë për mbrojtje nga vërshimet]]
Inxhinieria e Gjeo-Mjedisit është ndërthurje e shumë disiplinave  per zgjidhjen e problemeve  që lidhen me mbrojtjen e mjedisit dhe menaxhimin e burimeve natyrore .

Problemet kryesore qe adresohen nga Inxhinieret e Gjeo-Mjedisit i perkasin mbrojtjes se zonave nënujore te pakontaminuara si dhe rehabilitimit ose pastrimit  te zonave nënujore dhe sipërfaqësore që janë kontaminuar nga një ose më shumë faktorë (p.sh. derdhjet e industrisë kimike, rrjedhja nga objektet e izolimit te mbeturinave, depërtimi i pesticideve, rrjedhjet ne vend-depozimitet e naftës dhe gazit, etj.).     
Meqënëse natyra e problemeve qe adresohen ne Inxhinierinë e Gjeo-Mjedisit është e larmishme, zgjidhjet e problemeve mjedisore kërkojnë në mënyrë tipike ekspertizen e një numri te madh profesionistësh, të cilët zotërojnë një diversitet të ngjashëm në termat e kualifikimit arsimor dhe trajnues. Për shkak të këtij diversiteti, ndërveprimet teknike eficente dhe efektive midis këtyre profesionisteve mund të jetë problematike. Pavarësisht kësaj, profesionistët që zotërojnë njohuri të zgjeruara në një numër të madh disiplinash që lidhen me problemet gjeomjedisore mund të lehtësojnë ndërveprimin profesional që nevojitet për plotësimin me sukses të projekteve gjeomjedisore brenda një mjedisi multidisiplinar. Prandaj, programi i Inxhinierise së Gjeomjedisit në UPT është një program ndërdisiplinor që përfaqëson pikëtakimin midis Inxhinierisë Mjedisore, Inxhinierisë Gjeoteknike dhe Inxhinierisë Ujore. Studentët e Inxhinierisë së Gjeomjedisit marrin në mënyrë tipike arsimim të detajuar në njërën prej këtyre 3 nën-disiplinave të Inxhinierisë së Gjeomjedisit, si dhe arsimim formal në njërën ose dy prej nën-disiplinave dhe në disiplina të tjera që mbështeten në shkencë (p.sh. shkencat e tokës, shkencat e dherave). 

Studentët e diplomuar në Inxhinierinë e Gjeomjedisit marrin në shqyrtim kryesisht çështjet e listuara më poshtë:

• Efektet e mbetjeve të lëngshme në karakteristikat e materialeve mbrojtës (pajtueshmeria)

• Strategjitë për të mbajtur nën kontroll format e mbetjeve të rrezikshme (p.sh. nanombetjet, mbetjet farmaceutike, mbetjet shtazore)

• Transporti i kontrolluar përmes barrierave të dherave me depertueshmeri të ulët

• Zhvillimi dhe vlerësimi i kontrollit të materialeve mbrojtëse të reja

• Zhvillimi dhe vlerësimi i teknologjive rehabilituese nënujore

• Difuzioni përmes materialeve polimere të përdorura si komponente të sistemeve inxhinierike mbrojtëse

• Vlerësimi  i modeleve të transportit dhe rrjedhjes për të parashikuar performancen e sistemeve mbrojtëse dhe rehabilituese

• Gjeosintetika për kontrollin dhe rehabilitimin e aplikimeve

• Aspektet gjeoteknike të kontrollit të mbetjeve dhe sistemeve rehabilituese

• Kullimi i kontaminuesve nga format e stabilizimit/ngurtesimit të mbetjeve

• Kontrolli i mbetjeve minerare dhe rehabilitimi 

• Proceset fizike, kimike, dhe biologjike që udhëheqin teknologjitë rehabilituese ne vend-depozitime

• Ndërveprimet fiziko – kimike midis dherave dhe lëngjeve kontaminuese (absorbimi, shkëmbimi i joneve)

• Rrjedhja organike përmes mbulesave të dherave të përdorura për eleminimin e mbetjeve etj</text>
      <sha1>kdh2gddwgoj8q3q330vpvev5dibyseb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plano, Texas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208165</id>
    <revision>
      <id>3058079</id>
      <parentid>2526177</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1198</id>
      </contributor>
      <comment>Materiali multimedial [[c:File:Flag_of_Plano,_Texas.png|Flag_of_Plano,_Texas.png]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Flag_of_Plano,_Texas(1980-2013).png|Flag_of_Plano,_Texas(1980-2013).png]] nga përdoruesi [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDel</comment>
      <origin>3058079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="88nzn8vt7ued8wgbx6t6wdycjhr1oae" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = Plano, Texas
| native_name             =City of Plano
| settlement_type       = qytet
| nicknames                     = 
| mottoes                      = 
| image_flag            = Flag of Plano, Texas(1980-2013).png
| flag_link         =
| image_seal              =
| seal_link           =
| image_skyline                     = Skyline of Plano Texas.jpg
| image_caption       = Granite Park in May 2011
&lt;!--Administrimi--&gt;
|Shteti Federal            = [[Texas]]
|Qarku                     = {{flagicon image|Flag of Collin County, Texas.svg}}&lt;/ref&gt; [[Collin County, Texas|Collin]]
{{noflag|[[Denton County, Texas|Denton]]}}&lt;/ref&gt;
|Kryetari i Bashkisë       = [[Mayor]] [[Harry LaRosiliere]] 
&lt;!--Statistika dhe Transporti--&gt;
|Lartësia                  = 206
| established_date                 = 1873
|Sipërfaqja                = 185.5
|Sipërfaqja Tokë           = 185.5
|Sipërfaqja Ujë            = 0.2
|Sipërfaqja metropolitane  = 
|Sipërfaqja urbane         = 
|Kodi Postar               = 75023-26, 75074-75, 75086, 75093-94
|Prefiksi                  = [[Area codes 214, 469, and 972|214, 469, 972]]
|Zona Kohore               = [[Central Time Zone (North America)|CST]]-6
|Ora Verore                = [[Central Time Zone (North America)|CDT]]-5
&lt;!--Demografia--&gt;
| population_total                 = 269776
| population_total_viti            = 2012
|Zona urbane               = 
|Zona metropolitane        = 6,426,214 ([[Dallas–Fort Worth metroplex|DFW Metroplex]])
|Dendësia                  = 1474.99
&lt;!--Harta--&gt; 
| image_map                = Collin County Texas Incorporated Areas Plano highlighted.svg
| map_size             = 225px 
| image_map_shënimi        = Vendndodhja në Texas
| image_map                     =
|CoordAddon                = 
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt;
| gjer_g= 33 | gjer_m= 1 | gjer_s= 11 | gjer_dr = N
| gjat_g= 96 | gjat_m= 41 | gjat_s= 57 | gjat_dr = W  
&lt;!--Koordinatat Mënyra #2--&gt; 
|gjerësia                 = 
|gjatësia                 = 
| website                 = {{URL|www.plano.gov}}
}}

'''Plano, Texas''' (City of Plano) është një qytet në qarkun {{flagicon image|Flag of Collin County, Texas.svg}}&lt;/ref&gt; [[Collin County, Texas|Collin]]
{{noflag|[[Denton County, Texas|Denton]]}}&lt;/ref&gt;]] të [[Shtetet Federale të Amerikës|shtetit federal]] [[Texas]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]]. Në Plano, Texas jetojnë 269776 banorë (2012), dhe dendësia e popullisë është 1474.99 banor/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Qyteti ka një sipërfaqe prej 185.5&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (71.6&amp;nbsp;sq mi) dhe lartësi mbidetare prej 206&amp;nbsp;m (675&amp;nbsp;ft).
== Historia ==
== Gjeografia ==
== Referimet ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme==
{{commonscat|Plano, Texas}}


[[Kategoria:Qytete në Teksas]]

{{ShBA-cung}}</text>
      <sha1>88nzn8vt7ued8wgbx6t6wdycjhr1oae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bodh Gaja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212743</id>
    <revision>
      <id>3058132</id>
      <parentid>3045376</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T05:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21541" sha1="861hxey5srxnqs7493t9e6yu3a0pqw2" xml:space="preserve">{{coord|24.695102|N|84.991275|E|source:wikidata|display=title}} 
{{Infobox settlement
| name                            = Bodh Gaya
| native_name          = बोधगया
|Gjuha vendase                   =hi
| settlement_type             = qytet
| nicknames                           = 
| mottoes                            = 
| image_flag                  = 
| flag_link               = Flamuri i 
| image_seal                    = 
| seal_link                 = Stema e 
| seal_size                  = 
| image_skyline                           = Great Buddha Statue, Bodh Gaya.jpg
| image_caption             = Statujë e madhe e Budës në Bodh Gaya

&lt;!--Administrimi territorial--&gt;
|Shteti                          = {{India}}
|Shteti federal                  = Bihar
|Rajoni                          = 
|Guvernorati                     =
|Qarku                           = 
|Bashkia                         =
|Komuna                          = 
|Konteja                         =
|Komuniteti Autonom              = 
|Provinca                        = 
|Distrikti                       = Gaya
|Kantoni                         = 
|Departamenti                    = 
|Famullia civile                 =
|Krahina etnografike/gjeografike =

&lt;!--Sipërfaqja dhe Demografia --&gt;
|Sipërfaqja                      =  
|Sipërfaqja urbane               =20.2 km2
|Sipërfaqja metropolitane        = = 83.78 km2 (2015) {{refn|group=A|name=|Përbërës të zonës Bodh Gaya Plannina janë Bodh Gaya Nagar Panchayat, 32 fshatra në bllokun e zhvillimit komuntar në Bodh Gaya dhe 3 fshatra në bllokun [[Gaya, Indi|Gaya]] të distriktit me të njëjtin emër.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://urban.bih.nic.in/News/NE-02-15-04-2015.pdf|title=पत्रांक-213 : ''राजगीर क्षेत्रीय आयोजना क्षेत्र'' एवं बोधगया आयोजना क्षेत्र'' के सीमांकन एवं घोषणा|publisher=Urban Development Housing Dept., Government of Bihar, Patna|date=15 prill 2015|accessdate=18 qershor 2015|archive-date=18 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618174436/http://urban.bih.nic.in/News/NE-02-15-04-2015.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}
|Sipërfaqja Tokë                 = 
|Sipërfaqja Ujë                  = 
| population_total                       = 45 349
| population_total_viti                  =2015
|Dendësia                        = 
|Zona urbane                     = 
|Zona metropolitane              = 

&lt;!-- Të dhëna--&gt;
|Lartësia                        = 
| population_demonym                        = 
| established_date                       = 
|Zona Kohore                     = +5:30
|Ora Verore                      = 
| postal_code                     = 824231
|Prefiksi                        = 
| registration_plate             = BR-02
|Aeroporti                       = 
|Kryetari i Bashkisë             = 
|Asambleja rajonale              = 
|Partia udhëheqëse               = 
| website                        = 
|E-Posta                         =

&lt;!--Harta--&gt; 
| image_map                      =
| image_map_shënimi              = 
| map_caption                =  
| map_size                   = 
| image_map                           = 
  |CoordAddon                    ={{coord|24.695102|N|84.991275|E|display=inline,title}}
&lt;!--Koordinatat Mënyra #1--&gt; 
| gjer_g= 24 | gjer_m= 41 | gjer_s= 42.37 | gjer_dr =N
| gjat_g= 84 | gjat_m= 59 | gjat_s= 28.59 | gjat_dr = E
&lt;!--Koordinatat Mënyra #2--&gt; 
|gjerësia                         =  
|gjatësia                         =  
}}
'''Bodh Gaya''' është një vend pelegrinazhi fetar të ludhur me [[Tempulli Mahabodhi|Kompleksi Tempullor Mahabodhi]] në distriktin Gaya në shtetin indian të [[Bihari]]t. Është i famshëm si vendi ku [[Buda|Gautama Buda]] thuhet se arriti ndriçimin (në gjuhën pali: bodhi) nën atë që u bë e njohur si Pema Bodhi.&lt;ref name=&quot;Madan&quot;&gt;{{cite book|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year=1990|page=[https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/176 176]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India}}&lt;/ref&gt;

Për budistët, Bodh Gaya është më i rëndësishmi nga katër sitet kryesore të pelegrinazhit të lidhura me jetën e Sidharta Gautamas, të mbiquajtur Buda, ku tre të tjerat janë [[Kushinagari]], [[Lumbini]], dhe [[Sarnathi]]. Në vitin 2002, Tempulli Mahabodhi, i vendosur në Bodh Gaya, u bë një [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Indi|Monument i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s]].&lt;ref name=&quot;unesco&quot;&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/archive/2002/whc-02-conf202-25e.pdf#decision.23.15|format=PDF|title=Decisions adopted by the 26th Session of the World Heritage Committee|publisher=World Heritage Committee|page=62|accessdate=10 korrik 2006}}&lt;/ref&gt;

==Historia==
Bodh Gaya është vendi më i shenjtë për ndjekësit e besimit budist në të gjithë botën. E vendosur afër bregut të Lumit Neranjana vendi atëherë ishte i njohur si Uruwela. Mbreti Ashoka ishte i pari që ndërtoi një tempull këtu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://buddhapilgrims.wordpress.com/places-to-visit/four-sacred-places/bodh-gaya-buddha-gaya/|title=Bodh Gaya &amp;#124; Dambadiva Buddha Vandana Buddhist Pilgrims|publisher=Buddhapilgrims.wordpress.com|accessdate=2 qershor 2014}}&lt;/ref&gt;

Sipas traditës, [[Buda]] lindi në vitin 563 p.e.s. në [[Nepali]]n e sotëm&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.shaadi.com/buddha-purnima?retrg=T3JnYW5pYyBTZWFyY2g=|title=Buddha Purnima - Festival of Buddhist|publisher=Shaadi.com|accessdate=2 qershor 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thetruelordbuddha.blogspot.com/p/buddha-jayanti-or-also-known-as-buddha.html|title=The True Lord Buddha: His enlightment i.e. attainment of supreme wisdom, in 588 BC|publisher=Thetruelordbuddha.blogspot.com|accessdate=2 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; gjatë Baisakhi Purnimas. Si Siddhartha, ai hoqi dorë nga familja e tij në moshën 29 vjeçe në vitin 534 p.e.s.&lt;ref name=&quot;Banglapedia&quot;&gt;{{cite book|last=Barua|first=Sukomal|year=2012|chapter=Buddha Purnima|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508210314/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima|archive-date=8 maj 2016|access-date=11 mars 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sundayobserver.lk/2012/04/22/spe03.asp|title=Spectrum &amp;#124; Sundayobserver.lk - Sri Lanka|publisher=Sundayobserver.lk|date=22 prill 2012|accessdate=2 qershor 2014|archive-date=13 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013224257/http://www.sundayobserver.lk/2012/04/22/spe03.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; dhe udhëtoi dhe meditoi në kërkim të së vërtetës. Pasi praktikoi vetë mohimin për gjashtë vjet në Urubela (Buda Gaya) në Gaya, ai e braktisi atë praktikë pasi nuk i dha atij vimukthi. Pastaj ai zbuloi Rrugën e Tetë-fishtë Fisnike pa ndihmën e ndonjërit dhe e praktikoi atë, pastaj arriti Buddhatva-n ose ndriçimin. Ndriçimi është një gjendje e të qenit tërësisht i lirë nga dëshirat epshore (raga), urrejtja (dosa) dhe iluzioni (moha). Duke arritur ndriçimin hyhet në Nibbana, stadi përfundimtar i të cilës është Parinibbana.

Në këtë vend, [[Buda]] u braktis nga pesë njerës që kishin qenë shoqëruesit e tij të asketizmit. Të gjithë ata e konsideronin një njeri të zakonshëm; ata e tallnin pamjen e tij prej të mirë-ushqyeri. Kur ata i kujtuan atij betimet e mëparshme, Buda u përgjigj, &quot;Asketizmi vetëm ngatërron mendjen. Në ezaurimin dhe trullosjen mendore në të cilën ai çon, personi nuk mund t’i kuptoi më gjërat e zakonshme të jetës, akoma më pak të vërtetën që qëndron përtej shqisave. Unë kam braktisur ekstremet si të salltanetit ashtu dhe të asketizmit. Kam zbuluar Rrugën e Mesme&quot;. Kjo rrugë që nuk është gjishtashtu e lehtë (një princ i pasur) as e vështirë (që jeton në kushte të kursyera duke praktikuar vetë-mohimin). Duke dëgjuar këtë, pesë asketikët u bënë dishepujt e parë të Budës në Parkun e Drerit në [[Sarnathi|Sarnath]], 13&amp;nbsp;km në veri-lindje të [[Varanasi]]t.

Dishepujt e Siddhartha Gautamas filluan ta vizitojnë vendin gjatë hënës së plotë në muajin e Vaisakh-ës (prill–maj), sipas kalendarit hindu. Përgjatë kohës, vendi u bë i njohur si Bodh Gaya, dita e ndriçimit si Buddha Purnima dhe pema si Pema Bodhi.

Historia e Bodh Gaya-s është dokumentuar nga shumë mbishkrime dhe përshkrime pelegrinazhi. Më të shquarat nga këto janë përshkrimet e pelegrinëve kinezë Faxian në shekullin e V dhe [[Xuan Zang]] në shekullin e VII. Zona ishte zemra e një qytetërimi budist për shekuj, deri sa u pushtua nga ushtritë turke në shekullin e XIII.
Emri i vendit, Bodh Gaya, filloi të përdorej që nga shekulli i XVIII. Historikisht, ajo njihej si Uruvela, Sambodhi, Vajrasana ose Mahabodhi.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.buddhanet.net/e-learning/pilgrim/pg_histbg.htm|title=A History of Bodh Gaya by Venerable S. Dhammika|publisher=Buddhanet.net|accessdate=2 qershor 2014|archive-date=2 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202131530/http://www.buddhanet.net/e-learning/pilgrim/pg_histbg.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Manastiri kryesor i Bodh Gaya-s zakonisht quhej Bodhimanda-vihara (në gjuhën pali). Tani ai quhet [[Tempulli Mahabodhi]].

Më 7 korrik 2013 në afërsi të Tempullit Mahabodhi shpërthyen pesë bomba. 4 bomba u shpërthyen gjithashtu në qytet, ndërsa tre u çaktivizuan.

==Tempulli Mahabodhi==
[[File:Mahabodhitemple.jpg|thumb|264px|Tempulli Mahabodhi]]
{{Kryesore|Tempulli Mahabodhi}}
Kompleksi, i vendosur rreth 110 kilometra nga [[Patna]], në koordinatat {{Coord|24|41|43|N|84|59|38|E|display=inline}},&lt;ref name=&quot;nomination&quot;&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/p_dynamiçsites/passfile.cfm?filename=1056rev&amp;filetype=pdf&amp;category=nominations|format=PDF|title=Information Dossier for nomination of Mahabodhi Temple Complex, Bodhgaya as a World Heritage Site|publisher=Government of India|page=4|accessdate=10 korrik 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210120530/http://whc.unesco.org/p_dynami%C3%A7sites/passfile.cfm?filename=1056rev&amp;filetype=pdf&amp;category=nominations|archivedate=10 shkurt 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt; përmban Tempullin Mahabodhi me fronin e diamantit (të quajtur ''Vajrasana'') dhe Pemën e shenjtë Bodhi. Kjo pemë ishte fillimisht një fidan i pemës Sri Maha Bodhi në [[Sri Lanka]], e rritur ventë nga një fidan i Pemës origjinale Bodhi.

Besohet se perandori Ashoka e vizitoi Bodh Gaya-n rreth 280 vjet pas ndriçimit të Budës. Ai konsiderohet si themeluesi i Tempullit origjinal Mahabodhi. Ai konsistonte në një majëz të gjatë të kurorëzuar nga një [[stupa (arkitekturë)|stupa]] në miniaturë dhe një ''chhatravali'' mbi një platformë. Dy palë shkallë të çojnë në platformë dhe shenjtëroren e sipërme. Modelimet në majëz përmbajnë imazhe të Budës në nike. Disa historianë besojnë se tempulli u ndërtua ose rikonstruktua në shekullin e I, gjatë Periudhës Kushane. Me rënien e Budizmit në Indi, tempulli u braktis dhe u harrua, i mbuluar nën shtresa dheu dhe rëre.

Tempulli u restaurua më vonë nga Sir Alexander Cunningham në fundin e shekullit të XIX. Në vitin 1883, Cunningham bashkë me J. D. Beglar dhe Dr. Rajendralal Mitra e gërmuan në mënyrë të përpiktë sitin. Për ta rikthyer Bodh Gaya-n në lavdinë e saj të dikurshme u krye një punë e gjërë restauruese.
Ai ka një lartësi prej 55 metrash, që mund të shihet që nga 11 km largësi.

==Tempuj të tjerë budistë==
[[File:Buddhist Man Meditating.jpg|thumb|left|327px|Budistë duke medituar në Bodh Gaya]]
Kittisirimegha e Sri Lankës, bashkëkohës i Samudraguptas, ngriti me lejen e Samudraguptas, një manastir Sangharama pranë Tempullit Mahabodhi, kryesisht për tu përdorur nga murgjit sinhalezë që shkonin për të adhuruar pemën Bodhi. Rrethanat në lidhje me Sangharama-n janë përshkruar nga [[Xuan Zang]] (Samuel Beal, vep. cit., fq. 133) që jep një përshkrim të saj si ai e kishte parë. Me gjasa ishte këtu që Buddhaghosa u takua me Revata e Madh që e bindi atë të shkonte në Cejlon.

Mjaft tempuj dhe manastire budiste janë ndërtuar nga njerëz nga [[Butani]], [[Kina]], [[Japonia]], [[Mianmari]], [[Nepali]], Sikimi, [[Sri Lanka]], [[Taivani]], [[Tailanda]], [[Tibeti]] dhe [[Vietnami]] një një zonë të gjerë përreth Tempullit Mahabodhi. Këto ndërtesa pasqyrojnë stilin arkitekturor, dekorimet e jashtme dhe të brendshme të vendeve përkatëse. Statuja e Budës në Tempullin Kinez është 200 vjeçare dhe u soll nga Kina. Tempulli Nippon i Japonisë ka formën e një [[pagoda|pagode]]. Tempulli Burmez (Mianmari) ka po ashtu formë [[pagoda|pagode]] dhe përngjasues i Bagan-it. Tempulli Tailandez ka një çati tipike të pjerrët të lakuar, të mbuluar me tjegulla të arta. Brenda, tempulli mban një statujë të stërmadhe prej bronxi të Budës. Pranë Tempullit Tailandez ndodhet një statujë 25 metra e Budës,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.umdiewelt.de/Asien/Indischer-Subkontinent/Indien/Reisebericht-1966/Kapitel-50.html|title=Buddha statue|publisher=Umdiewelt.de|date=16 maj 2008|accessdate=2 qershor 2014}}&lt;/ref&gt; e vendosur brenda një kopshti që ekziston të paktën që prej mbi 100 vjetësh.

==Seria e shpërthimeve në Tempullin Mahabodhi==
Më 7 korrik 2013, rreth orës 5:15 të mëngjesit, ndodhi një shpërthim bombe me intensitet të ulët në Kompleksin 1500 vjeçar të Tempullit Mahabodhi. Kjo u ndoq nga një seri prej nëntë shpërthimesh me intensitet të ulët ku u plagosën dy murgj, një tibetian dhe tjetri burmez. Këto shpërthime u organizuan nga organizata terroriste islamike, për tu hakmarr për vrasjen e myslimanëve në Burma. Seria e shpërthimeve nuk i shkaktoi dëmtime tempullit ose pemës nën të cilën Buda arriti ndriçimin. Dy bomba të tjera, një nën statujën 25 m të Budës dhe tjetra afër Tempullit Karmapa u çaktivizuan nga policia.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Serial Blasts rock Mahabodhi temple in Bodha gaya: terror attack, Center says|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/serial-blasts-rock-mahabodhi-temple-in-bodh-gaya-terror-attack-centre-says/articleshow/20952763.cms|accessdate=7 korrik 2013|newspaper=The Times of India|date=7 korrik 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;blast&quot;&gt;{{cite news|title=Nine blasts in Bodh Gaya, 2 injured|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/nine-blasts-in-bodh-gaya-2-injured/article4891094.ece|accessdate=7 korrik 2013|newspaper=The Hindu|date=7 korrik 2013}}&lt;/ref&gt; Hetimi i shpërthimve iu dha National Investigating Agency të Indisë. Në kompleksin tempullor u gjetën edhe tre bomba të tjera të pa shpërthyera.

==Demografia==
Sipas censusit të vitit 2001,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archivedate=16 qershor 2004|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=1 nëntor 2008|publisher=Census Commission of India}}&lt;/ref&gt; Bodh Gaya kishte një popullsi prej 30 883 banorësh. Meshkujt përbënin 54% të popullsisë ndërsa femrat 46%. Sipas statistikave të vitit 2015 Bodh Gaya kishte 45 349 banorë. Bodh Gaya ka një nivel mesatar alfabetizmi prej 51%, më i ulët se mesatarja kombëtare prej 59.5%; me alfabetizmin mashkullor prej 63% ndërsa atë femëror 38%. 8% e popullsisë është nën moshën 6 vjeçe.

==Transporti==
[[File:Bodh Gaya Gate.jpg|thumb|327px|Porta e Bodh Gaya-s]]
* Bodh Gaya ndodhet rreth 12&amp;nbsp;km nga qyteti i Gaya-s. Bodh Gaya lidhet me Gaya-n nëpërmjet Autostradës Kombëtare 83.
* Departamenti i Turizmit të shtetit mundëson shërbime udhëtimi nga [[Patna]] për në Bodh Gaya.
* Shërbimet e trenave dhe autobusëve për në Gaya janë të disponueshëm nga [[Kalkuta]], që është një udhëtim natën.
* Autobusët janë futur nga shoqëria e transporit të Biharit midis [[Patna]]s dhe Bodh Gayas nëpërmjet Rajgir-it.&lt;ref&gt;{{cite web|title=BSTDC halts AC Bus Services to Bodhgaya devoid of Passengers|url=http://news.biharprabha.com/2013/08/bstdc-halts-ac-bus-services-for-bodhgaya-devoid-of-passengers/|accessdate=31 gusht 2013|archive-date=9 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809172703/http://news.biharprabha.com/2013/08/bstdc-halts-ac-bus-services-for-bodhgaya-devoid-of-passengers/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*Një shërbim i veçant karavan i quajtur '''Wonder on Wheel''', midis Patnas dhe Bodh Gaya-s, është futur nga departamenti i turizmit të [[Bihari]]t.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bihar launches Tourist Caravan Service called Wonder on Wheel|url=http://news.biharprabha.com/2013/04/bihar-launches-tourist-caravan-called-wonder-on-wheel/|work=The Biharprabha News|access-date=11 mars 2017|archive-date=1 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130501071627/http://news.biharprabha.com/2013/04/bihar-launches-tourist-caravan-called-wonder-on-wheel/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Aeroporti ndërkombëtar i Gaya-s===
Aeroporti i Gaya-s është i vendosur 7&amp;nbsp;km nga Bodh Gaya dhe afërsisht 10&amp;nbsp;km nga Stacioni Hekurudhor i Gaya-s.

==Imazhe==
&lt;gallery widths=296px heights=220px&gt;
File:Hindoo Temple at Gyah, Bahar (IV, 1847, Vignette) - Copy.jpg|Tempull hindu në Gyah, Bahar (1847)&lt;ref name=&quot;Offering1847&quot;&gt;{{cite journal|title=Hindoo Temple at Gyah, Bahar|journal=Wesleyan Juvenile Offering|date=janar 1847|volume=IV|page=Vignette|url=https://books.google.com.au/books?id=S1wEAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=17 nëntor 2015}}&lt;/ref&gt;
File:Bodh gaya before restoration.jpg|Bodh Gaya përpara restaurimit.
File:Bodh Gaya tai temple.jpg|Tempulli Tailandez në Bodh Gaya.
File:Bhutanese temple.jpg| Tempulli Butanez në Bodh Gaya.
File:Mucalinda protecting Buddha.jpg|Një statujë e Mucalinda-s duke mbrojtur Budën në Liqenin Mucalinda në Tempullin Mahabodhi, Bodh Gaya, Indi
File:Anandabodhi.jpg|Pema Anandabodhi në manastirin [[Jetavana]].
File:BodhGayaEnlightmentThroneOfferingAndHuvishkaCoin.jpg|Oferta të gjetura në Bodh Gaya nën &quot;Fronin e Ndriçimit të Budës&quot;, me një monedhë të dekoruar të perandorit Kushan, Huvishka, shek. III i e.s. ([[British Museum]])&lt;ref&gt;[https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/search.aspx?place=40265&amp;plaA=40265-3-2 British Museum Collection]&lt;/ref&gt;
File:Vietnam Temple in Bodh Gaya.JPG|Tempulli Vietnamez në Bodh Gaya.
File:Bodhgayareplica 11thcent.jpg|Kopje miniaturë nga shek. XI e Tempullit të Bodh Gaya-s , Pacific Asia Museum
&lt;/gallery&gt;

==Shiko edhe==
* [[Vende Pelegrinazhi Budist në Indi]]
* [[Gaya, Indi|Gaya]]
* [[Sarnathi]]
* [[Shravasti]]
* [[Kushinagari]]
* [[Nalanda]]
* [[Vaishali]]
* [[Pataliputra]]
* [[Lumbini]]

==Shënime==
{{reflist|group=A}}

== Referime ==
{{Reflist}}

==Bibliografia==
* {{cite book|last=Barua|first=Sukomal|year=2012|chapter=Buddha Purnima|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=botimi i dytë|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508210314/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima|archive-date=8 maj 2016|access-date=11 mars 2017|url-status=dead}}
* {{Cite book|author1=David Geary|author2=Matthew R. Sayers|author3=Abhishek Singh Amar|url=https://books.google.de/books?hl=de&amp;lr=&amp;id=U0_gCgAAQBAJ|title=Cross-disciplinary perspectives on a contested Buddhist site: Bodh Gaya jataka|year=2012|location=Londër, New York|publisher=Routledge}}
* {{cite book|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year=1990|page=[https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/176 176]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|ref=none}}
* Jacob N. Kinnard: When Is The Buddha Not the Buddha? The Hindu/Buddhist Battle over Bodhgayā and Its Buddha Image; 1998, Journal of the American Academy of Religion 66 (4), fq. 817-839
* {{cite journal|title=Hindoo Temple at Gyah, Bahar|journal=Wesleyan Juvenile Offering|date=janar 1847|volume=IV|page=Vignette|url=https://books.google.com.au/books?id=S1wEAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=17 nëntor 2015}}

==Lidhje të jashtme==
{{Commons category|Bodh Gaya}}
* [http://www.buddhanet.net/bodh_gaya/menu.htm Historia e hollësishme e Bodh Gaya-s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120160621/http://buddhanet.net/bodh_gaya/menu.htm |date=20 nëntor 2010 }} nga S. Dhammika (anglisht).
* [http://www.thezensite.com/BuddhistPhotos/BodhGaya.htm Foto të Tempullit Mahabodhi &amp; Bodh Gaya-s]

[[Kategoria:Qytete në Indi]]
[[Kategoria:Budizëm]]</text>
      <sha1>861hxey5srxnqs7493t9e6yu3a0pqw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:KO-arsim-cung</title>
    <ns>10</ns>
    <id>213573</id>
    <revision>
      <id>3058009</id>
      <parentid>2139975</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="4ac05abveuep7y7wmybkvfugg6lz3p1" xml:space="preserve">{{asbox
| name = Stampa:KO-arsim-cung
| category = KO-arsim-cung
| image = KosovoFlagMap.svg
| size = 30px
| qualifier = rreth arsimit në Kosovë
}}
&lt;noinclude&gt;[[Kategoria:Stampa cung rreth arsimit]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ac05abveuep7y7wmybkvfugg6lz3p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Portugali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215698</id>
    <revision>
      <id>3057996</id>
      <parentid>3057257</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:16:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>193409</id>
      </contributor>
      <comment>Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg</comment>
      <origin>3057996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37214" sha1="rs9yw125i0x0lbu1z4eairkxuijrr7c" xml:space="preserve">[[Skeda:Flag_of_Portugal.svg|parapamje|200x200px|
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Skeda:Welterbe.svg|55x55px]] [[Skeda:UNESCO_logo.svg|70x70px]]&lt;/div&gt;
]]
[[Vende të trashëgimisë botërore|Vendet e Trashëgimisë Botërore]] të [[UNESCO]]-s janë vende me rëndësi për trashëgiminë kulturore ose natyrore siç përshkruhet në Konventën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, e themeluar në vitin 1972.&lt;ref name=&quot;convention&quot;&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/convention/|title=The World Heritage Convention|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 shtator 2010}}&lt;/ref&gt; [[Portugalia]] miratoi konventën më 30 shtator 1980, duke i bërë vendet e saj historike të pranueshme për t'u përfshirë në listë.&lt;ref name=&quot;portugal&quot;&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/pt/|title=Portugal – Properties inscribed on the World Heritage List|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=9 korrik 2012}}&lt;/ref&gt;

Vendet në Portugali u regjistruan për herë të parë në listë në mbledhjen e 7-të të Komitetit të Trashëgimisë Botërore, mbajtur në Firence të [[Italisë]], në vitin 1983. Katër vende u shtuan: &quot;Zona qendrore e qytetit të Angra do Heroísmo në [[Ishujt Azore|Azores]]&quot;, &quot;Manastiri i Batalës&quot;, &quot;Konventa e Krishtit në Tomar&quot;, dhe mbishkrimi i përbashkët i &quot;Manastirit të Hieronymiteve dhe Kulla e Belemit në [[Lisbonë]]&quot;. &lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://whc.unesco.org/archive/1983/sc-83-conf009-8e.pdf|title=Report of the rapporteur|date=janar 1984|accessdate=24 qershor 2013|publisher=[[UNESCO]]|format=PDF}}&lt;/ref&gt; Që nga viti 2013, Portugalia ka 15 vende të shkruara në listë, 14 prej të cilave janë kulturore dhe njëra është e natyrshme, sipas kritereve të përzgjedhjes. Tre vende janë të vendosura në arkipelagët Azores dhe Madeira, ndërsa një ndahet me [[Spanja|Spanjën]]. Mbishkrimi më i fundit është Universiteti i Coimbra - Alta dhe Sofjes në Coimbra, gjatë mbledhjes së 37-të në [[Phnom Penh]].&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/qatar_and_fiji_get_their_first_world_heritage_sites_as_world_heritage_committee_makes_six_additions_to_unesco_list/|title=Qatar and Fiji get their first World Heritage sites as World Heritage Committee makes six additions to UNESCO List|date=22 qershor 2013|accessdate=22 qershor 2013|publisher=[[UNESCO]]}}&lt;/ref&gt;

== Lista e vendeve ==
*'''Vendi''': emërtuar sipas përcaktimit zyrtar të Komisionit të Trashëgimisë Botërore
*'''Vendndodhja''': në nivel qyteti, rajoni apo provincës dhe gjeo-koordinatat
*'''Periudha''': periudha kohore e rëndësisë, zakonisht e ndërtimit
*'''të dhënat e UNESCO''': numri i referencës së vendit; viti kur vendi është regjistruar në Listën e Trashëgimisë botërore; kriteret nën të cilat vendi është listuar;&lt;ref group=&quot;nb&quot;&gt;Criteria i–vi are cultural and criteria vii–x are natural&lt;/ref&gt; site (plus buffer zone) areas (in [[hectare|ha]])
*'''Përshkrimi''': informacion i shkurtër për vendin (nga UNESCO)

===Vendet e regjistruara===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Vendi
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Imazhi
! scope=&quot;col&quot; | Vendndodhja
! scope=&quot;col&quot; | Periudha
! scope=&quot;col&quot; | Të dhënat e UNESCO
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Përshkrimi
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Ref
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Rajoni i Verës Alto Douro]]
| [[File:Altodourovinhateiro.JPG|100px|alt=A river with terraced vineyards]]
| Rajoni Douro&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|41|6|6|N|7|47|56|W|region:PT_type:landmark|name=Alto Douro Wine Region}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|ska}}
| {{sort|2001|1046; 2001; iii, iv, v; 24,600&amp;nbsp;ha (225,400&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|Vera është prodhuar nga pronarët tradicional të tokës në rajonin Alto Douro për rreth 2000 vjet. Që nga shekulli i 18-të, produkti kryesor i tij, porti i verës, ka qenë i famshëm në botë për cilësinë e tij. Kjo traditë e gjatë e vreshtarisë ka prodhuar një peizazh kulturor me bukuri të jashtëzakonshme që reflekton evolucionin e saj teknologjik, social dhe ekonomik.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1046|title=Alto Douro Wine Region|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Zona Qendrore e qytetit të [[Angra do Heroísmo|Angra do Heroismo]] në Azores
| [[File:Cidade de Angra do Heroísmo, ilha Terceira, Açores.jpg|100px|alt=Coastal town with white houses and churches with red roofs]]
| Ishulli Terceira, [[Ishujt Azore|Azores]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|39|18|N|27|13|12|W|region:PT_type:landmark|name=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1500|Shekulli i 15-të}}
| {{sort|1983|206; 1983; iv, vi}}
| {{cquote|I ndodhur në një nga ishujt në arkipelagun e Azores, ky ishte një port i detyrueshëm i thirrjes nga shekulli i 15-të deri në ardhjen e anijes me avull në shekullin e 19-të. San Sebastião dhe San João Baptista 400-vjeçar janë shembuj unik të arkitekturës ushtarake. I dëmtuar nga një tërmet në vitin 1980, Angra tani po restaurohet.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/206|title=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Konventa e Krishtit|Konventa e Krishtit]] në [[Tomar]]
| [[File:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|100px|alt=Christian religious building with a bell]]
| [[Tomar]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|39|36|17|N|8|25|3|W|region:PT_type:landmark|name=Convent of Christ in Tomar}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri 15}}
| {{sort|1983|265; 1983; i, vi}}
| {{cquote|Fillimisht projektuar si një monument që simbolizon Reconquest, Konventa e Kalorësve Templar të Tomar (transferuar në 1344 në Kalorësit e Urdhrit të Krishtit) erdhi për të simbolizuar vetëm të kundërtën gjatë periudhës Manueline - hapjen e Portugalisë në qytetërimet e tjera.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/265|title=Convent of Christ in Tomar|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Peisazhi Kulturor i [[Sintra]]
| [[File:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|100px|alt=Buildings with red roofs on a hillside]]
| [[Sintra]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|47|0|N|9|25|0|W|region:PT_type:landmark|name=Cultural Landscape of Sintra}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1900|Shekulli 19-të}}
| {{sort|1995|723; 1995; ii, iv, v; 946&amp;nbsp;ha (3,641&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|Në shekullin e 19-të, Sintra u bë qendra e parë e arkitekturës romantike evropiane. Ferdinandi II shndërroi një manastir të shkatërruar në një kështjellë, ku kjo ndjeshmëri e re u shfaq në përdorimin e elementeve gotike, egjiptiane, maore dhe të Rilindjes dhe në krijimin e një parku që përziente llojet e pemëve lokale dhe ekzotike. Banesa të tjera të bukura, të ndërtuara përgjatë të njëjtave linjave në &quot;Serra&quot; përreth, krijuan një kombinim unik të parqeve dhe kopshteve që ndikuan në zhvillimin e arkitekturës së peizazhit në të gjithë Evropën.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/723|title=Cultural Landscape of Sintra|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Qyteti kufitar garnizon i Elvas dhe fortifikimet e saj]]
| [[File:Elvas e muralhas.jpg|100px|alt=Ramparts of Elvas]]
| [[Elvas]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|52|50|N|7|9|48|W|region:PT_type:landmark|name=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1700|Shekujt 17 deri 19}}
| {{sort|2012|1367; 2012; iv; 179&amp;nbsp;ha (608&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|Vendi, i përforcuar gjerësisht nga shekulli i 17-të deri në shekullin e 19-të, përfaqëson sistemin më të madh të hendekut të thatë në botë. Brenda mureve të tij, qyteti përmban kazerma dhe ndërtesa të tjera ushtarake, si dhe kisha dhe manastire. Ndërsa Elvas përmban mbetje që datojnë nga shekulli i 10-të, fortifikimi i tij filloi kur Portugalia rifitoi pavarësinë në vitin 1640. Përforcimet e projektuara nga Jezuiti i Holandës padre Cosmander, përfaqësojnë shembullin më të mirë të mbijetuar të shkollës së fortifikimeve holandeze kudo. Vendi gjithashtu përmban Ujësjellësin Amoreira, i ndërtuar për t'i mundësuar kështjellës të përballojë rrethime të gjata.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1367|title=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Qendra Historike e [[Évora]]
| [[File:Evora-RomanTemple edit.jpg|100px|alt=Ruins of a classical columned temple]]
| [[Évora]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|34|23|N|7|54|28|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Évora}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0100|Shekujt 1 deri 18}}
| {{sort|1986|361; 1986; ii, iv}}
| {{cquote|Ky qytet muze, rrënjët e të cilit kthehen në kohët romake, arriti epokën e artë në shekullin e 15-të, kur u bë banimi i mbretërve portugezë. Cilësi e saj unike rrjedh nga shtëpitë me zbukurime të zbukuruara me azulejos dhe ballkone prej hekuri të punuar nga shekulli 16 deri në shekullin e 18-të. Monumentet e saj kishin një ndikim të thellë në arkitekturën portugeze në Brazil.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/361|title=Historic Centre of Évora|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Qendra Historike e [[Guimarães]]
| [[File:Paço dos Duques 1.jpg|100px|alt=A square palace complex with white walls and many chimneys]]
| [[Guimarães]], Provinca Minho&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|41|26|27|N|8|17|41|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Guimarães}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri 19}}
| {{sort|2001|1031; 2001; ii, iii, iv; 16&amp;nbsp;ha (45&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|Qyteti historik i Guimarães është i lidhur me shfaqjen e identitetit kombëtar portugez në shekullin e 12-të. Një shembull jashtëzakonisht i ruajtur dhe autentik i evolucionit të një vendbanimi mesjetar në një qytet modern, tipologjia e tij e pasur ndërtimore ilustron zhvillimin specifik të arkitekturës portugeze nga shekulli i 15-të deri në shekullin e 19-të, nëpërmjet përdorimit të qëndrueshëm të materialeve dhe teknikave tradicionale të ndërtimit.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1031|title=Historic Centre of Guimarães|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Qendra Historike e [[Porto|Oporto]]
| [[File:Metro, Ponte e Porto.jpg|100px|alt=Metal bridge across a river and city centre built on a hillside]]
| [[Porto]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|41|8|30|N|8|37|0|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Oporto}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0800|Shekujt 8 deri 19}}
| {{sort|1996|755; 1996; iv}}
| {{cquote|Qyteti i Portos, i ndërtuar përgjatë kodrave me pamje nga goja e lumit Douro, është një peizazh i shquar urban me një histori 2,000 vjeçare. Rritja e vazhdueshme e saj, e lidhur me detin (romakët i dha emrin Portus ose port), mund të shihet në shumë monumente të ndryshme, nga katedralja me korin e saj romak, deri në Bursën Neoklasike dhe Kisha e Santa Clara tipike portugeze në stilin Manueline.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/755|title=Historic Centre of Oporto|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Peisazhi i kulturës Vineyard të ishullit Pico]]
| [[File:Landscape of the Pico Island Vineyard Culture.jpg|100px|alt=Vineyards with low walls built of boulders and the sea in the distance]]
| Ishullit Pico, [[Azores]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|30|48|N|28|32|28|W|region:PT_type:landmark|name=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1500|Shekulli i 15-të}}
| {{sort|2004|1117; 2004; iii, v; 190&amp;nbsp;ha (2,445&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|Vendi me siperfaqe prej 987 hektarësh në ishullin vullkanik të Pico, i dyti më i madh në arkipelagun e Azores, përbëhet nga një model i mrekullueshëm i mureve të gjata të gjata të distancuara që dalin nga brendësia dhe paralelisht me bregun shkëmbor. Muret u ndërtuan për të mbrojtur mijëra komplote të vogla, të afërta, drejtkëndëshe nga era dhe uji i detit. Dëshmia e këtij vreshtari, origjina e të cilit daton në shekullin e 15, shfaqet në asamblenë e jashtëzakonshme të fushave, në shtëpitë e hershme të shekullit të 19-të, në bodrumet e verës, kishat dhe portet. Peizazhi jashtëzakonisht i bukur i bërë nga njeriu është zona më e mirë e mbetur e një praktike të tillë, që një kohë ka qenë më të përhapur.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1117|title=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|- 
! scope=&quot;row&quot; | Pylli Laurel në [[Madeira]]s
| [[File:Forest Los Tilos.jpg|100px|alt=A foggy picture of the top of a very dense forest]] 
| [[Madeira]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{coord|32|46|0|N|17|0|0|W|region:PT_type:landmark|name=Laurisilva of Madeira}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|ska}}
| {{sort|1999|934; 1999; ix, x; 15,000&amp;nbsp;ha}}
| {{cquote|Pylli Laurel i Madeira-s është një relikt i shquar i një lloji të pyllit të përhapur më parë. Kjo është zona më e madhe e mbijetesës së pyllit të dafinës dhe besohet të jetë 90% pyje primare. Ai përmban një suitë të veçantë të bimëve dhe kafshëve, duke përfshirë shumë lloje endemike, si pëllumbi i gjatë Madeiran.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/934|title=Laurisilva of Madeira|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Manastiri i Alcobaçës]]
| [[File:Mosteiro de Alcobaça (Portugal) 2.jpg|100px|alt=Church facade integrated into a complex of white buildings with red roofs]]
| [[Alcobaça, Portugali|Alcobaça]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|39|33|0|N|8|58|36|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of Alcobaça}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri 18}}
| {{sort|1989|505; 1989; i, iv}}
| {{cquote|Manastiri i Santa Maria d'Alcobaça, në veri të Lisbonës, u themelua në vitin 12 nga Mbreti Alfonso I. Madhësia e saj, pastërtia e stilit të tij arkitekturor, bukuria e materialeve dhe kujdesi me të cilin u ndërtua e bëjnë këtë një Kryevepër e artit gotik Cistercian.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/505|title=Monastery of Alcobaça|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Manastiri i Batalha]]
| [[File:BatalhaFacade1.jpg|100px|alt=Gothic church]]
| [[Batalha, Portugal|Batalha]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|39|39|28|N|8|49|37|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of Batalha}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1400|Shekull i 14-të}}
| {{sort|1983|264; 1983; i, ii; 0.98&amp;nbsp;ha (86&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|Manastiri i Dominikanëve të Batalës u ndërtua për të përkujtuar fitoren e portugezëve mbi Kastilianët në betejën e Aljubarrota në 1385. Do të ishte projekti kryesor i ndërtimit të monarkisë portugeze për dy shekujt e ardhshëm. Këtu u zhvillua një stilin gotik shumë origjinale, kombëtare, ndikuar thellësisht nga arti Manueline, siç tregohet nga kryevepra e tij, Katedralja Mbretërore.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/264|title=Monastery of Batalha|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Manastiri i Jerónimos|Manastiri i Hieronymites]] dhe [[Kulla e Belémit]] në [[Lisbona|Lisbonë]]
| [[File:Jerónimos April 2009-4.jpg|100px|alt=]]&lt;br/&gt;[[File:Torre Belém April 2009-4a.jpg|100px|alt=White tower near the sea]]
| [[Lisbon]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|41|31|N|9|12|57|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of the Hieronymites and Tower of Belém in Lisbon}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1600|Shekujt 16 deri 17}}
| {{sort|1983|263; 1983, 2008 (extended);&lt;ref group=&quot;nb&quot;&gt;Extension of the buffer zone of the Tower of Belém in 2008.&lt;/ref&gt; iii, iv; 2.66&amp;nbsp;ha (103&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|Duke qëndruar në hyrje të portit të Lisbonës, Manastiri i Hieronymiteve - ndërtimi i të cilit filloi në vitin 1502 - ilustron artin portugez në të mirë të saj. Kulla e afërt e Belem, e ndërtuar për të përkujtuar ekspeditën e Vasco da Gama, është një kujtesë e zbulimeve të mëdha detare që hedhin themelet e botës moderne.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/263|title=Monastery of the Hieronymites and Tower of Belém in Lisbon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Vendet e artit në gurët parahistorike në luginën Côa]] dhe [[Siega Verde]]
| [[File:Rock Art Foz Coa 01.jpg|100px|alt=Rock carvings of animals including a horse]]
| Rajoni Douro (ndarë me [[Spain]])&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|40|41|51|N|6|39|40|W|type:landmark|name=Prehistoric Rock Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0001|Paleoliti}}
| {{sort|1998|866; 1998, 2010 (extended);&lt;ref group=&quot;nb&quot;&gt;In 2010, it was extended to include 645 engravings in the archaeological zone of Siega Verde in Spain.&lt;/ref&gt; i, iii}}
| {{cquote|Të dy vendet e artit prehistorik në luginën Côa (Portugali) dhe Siega Verde (Spanjë) ndodhen në brigjet e lumenjve Agueda dhe Côa, degët e lumit Douro, që dokumentojnë pushtimin e vazhdueshëm njerëzor që nga fundi i epokës paleolitike. Qindra panele me mijëra shifra shtazore (5,000 në Foz Cao dhe rreth 440 në Siega Verde) u gdhendën gjatë disa mijëvjeçarëve, duke përfaqësuar ansamblin më të shquar të artit paleolitik në gadishullin Iberik.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/866|title=Prehistoric Rock Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Universiteti i Coimbra | Universiteti i Coimbra - Alta dhe Sofje]]
| [[File:P1080329 Pazos da Universidade (Coimbra).jpg|100px|alt=]]
| [[Coimbra]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|40|12|28.12|N|8|25|32.79|W|region:PT_type:landmark|name=University of Coimbra – Alta and Sofia}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri në 20}}
| {{sort|2013|1387; 2013; ii, iii, iv, vi; 36&amp;nbsp;ha (82&amp;nbsp;ha)}}
| {{cquote|I vendosur në një kodër me pamje nga qyteti, Universiteti i Coimbra me kolegjet e saj u rrit dhe evoluar për më shumë se shtatë shekuj brenda qytetit të vjetër. (...) Ndërtesat e Universitetit u bënë një referencë në zhvillimin e institucioneve të tjera të arsimit të lartë në botën portugeze-folëse ku gjithashtu ushtroi një ndikim të madh në të mësuarit dhe letërsinë. Coimbra ofron një shembull të shquar të një qyteti të integruar universitar me një tipologji specifike urbane, si dhe traditat e saj ceremoniale dhe kulturore që janë mbajtur gjallë përgjatë viteve.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1387|title=University of Coimbra – Alta and Sofia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

===Lista tentativë===
Përveç vendeve të shkruara në listën e Trashëgimisë Botërore, shtetet anëtare mund të mbajnë një listë të vendeve tentative që ata mund të marrin në konsideratë për emërim. Nominimet për Listën e Trashëgimisë Botërore pranohen vetëm nëse vendi është shënuar më parë në listën paraprake.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/|title=Tentative Lists|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=24 qershor 2013}}&lt;/ref&gt; As of 2013, Portugal recorded 11 sites on its tentative list.&lt;ref name=&quot;portugal&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Vendi
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Imazhi
! scope=&quot;col&quot; | Vendndodhja
! scope=&quot;col&quot; | Periudha
! scope=&quot;col&quot; | Të dhënat e UNESCO
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Përshkrimi
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Ref
|-
! scope=&quot;row&quot; | Qendra Historike e [[Santarém, Portugal|Santarém]]
| [[File:Centro Histórico de Santarém 25.jpg|100px|alt=]]
| [[Santarém, Portugal|Santarém]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|39|14|12.27|N|8|41|8.91|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Santarém}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|1996|562; 1996; mixed}}
|
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/562/|title=Historic Centre of Santarém|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Algar do Carvão]]
| [[File:Azores 7017 (7773386092).jpg|100px|alt=]]
| Ishujt Terceira, [[Azores]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|43|44|N|27|11|7|W|region:PT_type:landmark|name=Algar do Carvão}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|1996|565; 1996; natural}}
| {{cquote|Algar do Corvao {{sic}} ndodhet në një vullkan strombolian me dy kone (një kryesore dhe një aksidentale) dhe është 629 m e lartë. Ajo është e përbërë nga një oxhak vertikal prej i lartë 45m bëhet më i gjerë drejtim të pjerrët deri në fund të saj, me tre kulme të harkuar. Mbaron me 90m në një lagune të pijshëm, sipërfaqja mesatare e së cilës është 400m2. Në pjesën e saj më të thellë është 15 metra. Muret lejojnë infiltrimin e ujit që i jep origjinën stalagtites ({{sic}}) dhe stalagmites. Është gjithashtu e rëndësishme të referohet ekzistenca e xhamit të zi &quot;lustër vullkanik me xhama&quot;. Komunitetet bimore i oxhakut vullkanik ka një shumëllojshmëri të madhe të specieve të cilat janë kryesisht endemike, disa janë të rralla dhe të kërcënuara dhe përfshihen në Shtojcën I nga Konventa e Bernës. Të tjerat janë të përfshirë në Listën e Kuqe të IUCN Bryophyte. }}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/565/|title=Algar do Carvão|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Furna do Enxofre]]
| [[File:Furna do Enxofre, Caminho de acesso, Santa Cruz da Graciosa, ilha Graciosa, Açores, Portugal.jpg|100px|alt=]]
| Ishulli Graciosa, [[Azores]]&lt;!-- &lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|43|44|N|27|11|7|W|region:PT_type:landmark|name=Furna do Enxofre}}&lt;/small&gt; --&gt;
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|1996|566; 1996; natural}}
| {{cquote|Është një shpellë e madhe e vendosur në kalderan e vetme të ishullit, origjina e të cilit lidhet me fazën e kolapsit dhe kullimin e një liqeni vullkanik në brendësi të kalderas. Ajo është formuar nga një kube e veçantë dhe e madhe që tregon ekzistencën e prizmave bazaltike. Lartësia maksimale e saj është 100 metra dhe diametri i saj është 150 metra. Në fund të shpellës mund të shihet një lagune e madhe. Ekziston një aktivitet i përhershëm fumarolik që nxjerr shkallen e gazrave CO², H²S, H². Ka dy vrima në këtë shpellë që lejojnë hyrjen e dritës së diellit.}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/566/|title=Furna do Enxofre|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Qyteti i [[Marvão]] dhe mali i thepisur në të cilin ndodhet
| [[File:Castelo de Marvão - Marvão no cimo dos penhascos.jpg|100px|alt=]]
| [[Marvão]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|39|23|39|N|7|22|36|W|region:PT_type:landmark|name=Marvão}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|2000|1428; 2000; (iv), (v)}}
| {{cquote|Aseti që po aplikon për statusin e Trashëgimisë Botërore është një simbiozë unike e karakteristikave kulturore dhe natyrore. Kjo nuk është një qendër historike, me fjalë të tjera, nuk është një lagje e lashtë urbanistike e rrethuar ndërkohë nga zhvillimi urban. Përkundrazi, është i tërë qyteti historik, me arkitekturën e pazakontë arkeologjike dhe tiparet urbane, e cila, e rrethuar nga fortifikimet e saj shkëmbore gjigande, nuk është përhapur asnjëherë, me përjashtim të shekullit të 15-të, i cili pa ndërtesën e Nossa Senhora da Estrela Convent, gjithashtu e përfshirë në aplikacion. Përveç qytetit, aplikimi domosdoshmërisht do duhet të përfshijë malin e thepisur në të cilin ndodhet, me një lartësi mesatare prej 600 m (...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1428/|title=Town of Marvão and the craggy mountain on which it is located|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Ilhas Selvagens ([[Savage Islands|Selvagens Islands]])
| [[File:Selvagem Pequena - 1ago04.jpg|100px|alt=]]
| [[Funchal]], [[Madeira]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|30|5|43.9|N|15|56|45.7|W|region:PT_type:landmark|name=Savage Islands}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|2002|1742; 2002; (x)}}
| {{cquote|Selvagens, i përbërë nga Selvagens Grande, Selvagem Pequena dhe Ilhéu de Fora u zbuluan nga portugezët në shekullin XV (1438) dhe mbetën praktikisht të padëmtuara nga të gjitha përpjekjet për ta kolonizuar atë dhe mbeti i shkretë dhe i pabanuar deri në kohën e tashme. (...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1742/|title=Ilhas Selvagens (Selvagens Islands)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Alentejo Jugperëndimore dhe Parku Natyror i Bregut Vicentine]]
| [[File:Castelejo, Costa vicentina.JPG|100px|alt=]]
| [[Alentejo]] dhe [[Algarve]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|37|27|0|N|8|46|0|W|region:PT_type:landmark|name=Southwest Coast}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|2004|1979; 2004; (viii), (ix), (x)}}
| {{cquote|Për shkak të pozitës së saj gjeografike, diversitetit të saj të peizazhit dhe pushtimit të kufizuar njerëzor, Bregu Jugperëndimor, një zonë ndërfarëse midis tokës dhe detit, ka zhvilluar karakteristikat e veta specifike dhe një shumëllojshmëri të habitateve që janë përgjegjës për pasurinë e florës dhe faunës së saj . Është një nga shtigjet e fundit dhe më të rëndësishme të vijës bregdetare të egra në Evropën Jugore, me zgjerime të mëdha të mbetura pothuajse të pandryshuara nga aktivitetet njerëzore dhe ndërtimi dhe përfitimi nga një densitet demografik jashtëzakonisht i ulët, megjithëse me rritjen e presionit antropik, për momentin është e kufizuar në kohë dhe hapësirë. (...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1979/|title=The Southwest Coast|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Pombaline Baixa]] ose qendra e Lisbonës
| [[File:Equestrian statue of King José I with Arco Triunfal da Rua Augusta 45.jpg|100px|alt=]]
| [[Lisbon]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|42|41|N|9|8|14|W|region:PT_type:landmark|name=Pombaline Downtown of Lisbon}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0000|18th century}}
| {{sort|2004|1980; 2004; (i), (ii), (iv), (v), (vi)}}
| {{cquote|(...) Si rezultat i shkatërrimit të pjesës më të madhe të qytetit, duke përfshirë qendrat simbolike të pushtetit, nga tërmeti i vitit 1755 - më i dhunshmi i regjistruar në histori dhe një katastrofë që në atë kohë u bë subjekt i librave letrare dhe veprave filozofike - një skemë komplekse e rindërtimit u imponua nga figura komanduese e Marqugs {{sic}} de Pombal. Ballafaquar me alternativat e ndryshme, u vendos për të rindërtuar një pjesë të qytetit nga e para, në bazë të një programi të rreptë legjislativ dhe një sërë parimesh praktike dhe metodave të frymëzuar nga portugez eksperiencë inxhinierike ushtarake dhe eksperimente urbane në territoret koloniale. (...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1980/|title=Pombaline Baixa or Downtown of Lisbon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Pallati i Mafrës]], Konventa dhe Parku Kombëtar i Gjuetisë
| [[File:Mafra May 2013-2.jpg|100px|alt=]]
| [[Mafra, Portugal|Mafra]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|38|56|12|N|9|19|35|W|region:PT_type:landmark|name=Mafra Palace}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1800|18th century}}
| {{sort|2004|1981; 2004; (i), (ii), (iv)}}
| {{cquote|(...) Ndërtesa ka një prani imponuese monumentale, e cila është fryt i dizajnit të saj arkitekturor të jashtëzakonshëm, veçanërisht të pjesës qendrore, bazilikës dhe një zgjedhje e dallueshme e materialeve dhe karakteristikave dekorative, të cilat e kanë dalluar atë me një shkëlqim pothuajse unik në Evropën e asaj kohe: mermere polikromatike nga origjina të ndryshme; grupi i shquar i skulpturave në portikun e kishës - më i madhi i këtij lloji në botë, me 58 statuja mermeri të porositura nga skulptorët kryesorë romakë të kohës së tyre; dy carillons, secila me 48 këmbanat, nga Antwerp; Grupimi unik i gjashtë organeve, me repertorin e tyre, i projektuar dhe ndërtuar për të njëjtën hapësirë, ndërmjet viteve 1792 dhe 1807; Parku Mbretëror i Gjuetisë, një rrethim i madh me rreth 21 km që rrethon tokën bujqësore dhe pyllin, e cila sot është një rezervë e rëndësishme gjenetike që lulëzon një diversitet biogjenetik dhe një sërë speciesh që janë fryt i sasisë së konsiderueshme të punës që ka qenë Investuar në menaxhimin e saj.(...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1981/|title=Mafra Palace, Convent and Royal Hunting Park|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Parku pyjor i [[Karmelitasve të Shkallëzuar]], [[Pylli Buçaco]]
| [[File:Buçaco.JPG|100px|alt=]]
| [[Buçaco]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|40|21|0|N|8|21|0|W|region:PT_type:landmark|name=Forest Park of the Discalced Carmelites, Buçaco}}&lt;/small&gt;
| {{sort|1700|17th century}}
| {{sort|2004|1984; 2004; mixed}}
| {{cquote|Llogaritet 1450 metra me 950 metra, Pylli Kombëtare është i rrethuara nga një mur me disa porta të shpërndara rreth perimetrit, duke siguruar qasje në pyjet me gjethe që rrethojnë kishën, pjesë e një manastiri karmeli, një pallat monumental dhe disa ndërtesa të tjera me karakter fetar. Peizazhi kulturor i Bucacos parasheh këtë, të vetmin &quot;botë të egër&quot; të këtij lloji në Portugali, e cila u krijua nga Urdhri i Karmeliteve të Shkallëzuar në mes të viteve 1628 dhe 1630.  (...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1984/|title=Forest Park of the Discalced Carmelites, Buçaco|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[Parku Natyror Arrábida]]
| [[File:Portinho da Arrábida I.jpg|100px|alt=]]
| [[Distrikti Setúbal]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{coord|35|30|7.2|N|8|59|27.6|W|region:PT_type:landmark|name=Arrábida Natural Park}}&lt;/small&gt;
| {{sort|0001|Paleolithic}}
| {{sort|2004|1985; 2004; (vii), (viii), (ix), (x)}}
| {{cquote|(...) Pamje nga Oqeani Atlantik, shpatet e Zinxhirit Arrabida mbulohen me vegjetacionin më karakteristik të rajonit - maja mesdhetare - një produkt i klimës së tij të butë, të zbutur nga Atlantiku dhe reliefi. Është një nga rajonet natyrore më të bukura dhe më interesante të ndikimit të Mesdheut dhe mbetet pothuajse i paprekur në ekuilibrin e tij natyror. (...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1985/|title=Arrábida|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | Icnitos de Dinossáurios
| [[File:Pegadas da Serra de Aire - trilho.JPG|100px|alt=]]
| [[Komuna Ourém|Ourém]] dhe [[Komuna Sesimbra|Sesimbra]]
| {{sort|0002|Upper and Middle Jurassic}}
| {{sort|2008|5255; 2008; (vii), (viii)}}
| {{cquote|Galinha dhe Vale de Meios janë gjurmët më të mëdha të Jurassicës së Mesme me shtigje të dinosaurëve jashtëzakonisht të ruajtur mirë që dhanë informacion të gjerë dhe të pazakontë paleobiologjik dhe paleoekologjik në një kohë të hershme të evolucionit të saj. (...)}}
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5255/|title=Icnitos de Dinossáurios|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== Lokacionet ===
{{col-begin}}
{{col-3}}
;Vendet e regjistruara:
#[[Rajoni i Verës Alto Douro]]
#Zona Qendrore e qytetit të [[Angra do Heroísmo|Angra do Heroismo]] në Azores
#[[Konventa e Krishtit|Konventa e Krishtit]] në [[Tomar]]
#Peisazhi Kulturor i [[Sintra]]
#[[Qyteti kufitar garnizon i Elvas dhe fortifikimet e saj]]
#Qendra Historike e [[Évora]]
#Qendra Historike e [[Guimarães]]
#Qendra Historike e [[Porto|Oporto]]
#[[Peisazhi i kulturës Vineyard të ishullit Pico]]
#Pylli Laurel në [[Madeira]]s
#[[Manastiri i Alcobaçës]]
#[[Manastiri i Batalha]]
#[[Manastiri i Jerónimos|Manastiri i Hieronymites]] dhe [[Kulla e Belémit]] në [[Lisbona|Lisbonë]]
#[[Vendet e artit në gurët parahistorike në luginën Côa]] dhe [[Siega Verde]]
#[[Universiteti i Coimbra | Universiteti i Coimbra - Alta dhe Sofje]]
;Lista tentativë
{{numbered list|start=16
|16=[[Santarém, Portugali|Qendra Historike e Santarem]]
|17=[[Algar do Carvão]]
|18=Furna do Enxofre
|19=[[Marvão|Qyteti i Marvão dhe mali i thepisur në të cilin ndodhet]]
|20=[[Selvagens Islands|Ilhas Selvagens (Selvagens Islands)]]&lt;ref group=&quot;nb&quot;&gt;Group of islets located halfway between Madeira and [[Canary Islands]].&lt;/ref&gt; 
|21=[[Southwest Alentejo and Vicentine Coast Natural Park|Bregu Jugperëndimor]]&lt;ref group=&quot;nb&quot;&gt;Comprises the coastline stretching from São Torpes, in [[Alentejo]], to [[Burgau, Portugal|Burgau]], in the [[Algarve]].&lt;/ref&gt;
|22=[[Qyteti i Ulët Pombaline]] i Lisbonës
|23=[[Mafra Palace|Pallati Mafra, Konventa dhe Parku Mbretëror i gjuetisë]]
|24=[[Buçaco Forest|Forest Park of the Discalced Carmelites, Buçaco]]
|25=[[Arrábida Natural Park|Arrábida]]
|26=[[ichnite|Dinosaur ichnites]]
}}
{{col-3}}
{{Location map+ |Portugalia |width=300 |float=center |caption=Vendndodhja e vendeve të Trashëgimisë Botërore brenda Portugalisë.&lt;ref name=&quot;portugal&quot;/&gt; |places=
&lt;!-- Inscribed sites --&gt;
{{location map~ |Portugalia |lat=41.10166 |long=-7.798889 |label='''1'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.60472 |long=-8.4175 |label='''3'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.78333 |long=-9.4166 |label='''4'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.88055 |long=-7.1633 |label='''5'''|position=left}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.5708 |long=-7.9056 |label='''6'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=41.4408 |long=-8.2947 |label='''7'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=41.1417 |long=-8.6167 |label='''8'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.55 |long=-8.97667 |label='''11'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.6578 |long=-8.8269 |label='''12'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.6919 |long=-9.2158 |label='''13'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=41.0333 |long=-7.1167 |label='''14'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=40.211183 |long=-8.429156 |label='''15'''|position=right}}
&lt;!-- Tentative list --&gt;
{{location map~ |Portugalia |lat=39.236741 |long=-8.685808 |mark=Green pog.svg|label='''16'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.394167 |long=-7.376667 |mark=Green pog.svg|label='''19'''|position=left}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.711389 |long=-9.137222 |mark=Green pog.svg|label='''22'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.936667 |long=-9.326389 |mark=Green pog.svg|label='''23'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=40.375386 |long=-8.364042 |mark=Green pog.svg|label='''24'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.502 |long=-8.991 |mark=Green pog.svg|label='''25'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.570086 |long=-8.589433 |mark=Green pog.svg|label='''26'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.458131 |long=-8.821256 |mark=Green pog.svg|label='''26'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.421793 |long=-9.21694 |mark=Green pog.svg|label='''26'''|position=bottom}}
}}
{{col-3}}
{{Location map+ |Azores (Portugali) |width=370 |float=center |caption=Vendndodhja e vendeve të Trashëgimisë Botërore në ishujt Azori.&lt;ref name=&quot;portugal&quot;/&gt; |places=
&lt;!-- Inscribed sites --&gt;
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=38.655 |long=-27.22 |label='''2'''|position=bottom}}
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=38.513 |long=-28.541 |label='''9'''|position=bottom}}
&lt;!-- Tentative list --&gt;
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=38.728889 |long=-27.185278 |mark=Green pog.svg|label='''17'''|position=top}}
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=39.027719 |long=-27.973179 |mark=Green pog.svg|label='''18'''|position=right}}
}} 
{{Location map+ |Madeira (Portugali) |width=370 |float=center |caption=Vendndodhja e vendeve të Trashëgimisë Botërore në ishujt Madeira.&lt;ref name=&quot;portugal&quot;/&gt; |places=
{{location map~ |Madeira (Portugali) |lat=32.766667 |long=-17 |label='''10'''|position=right}}
}}
{{col-end}}

== Shënime dhe referenca ==
{{Reflist|group=&quot;nb&quot;}}{{Reflist|2}}

== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.unesco.pt/ Comissão Nacional da UNESCO - Portugalia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120821140412/http://www.unesco.pt/ |date=21 gusht 2012 }} (Portugalisht) [[Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme në Portugalisht]]
[[Kategoria:Lista të Vendeve të Trashëgimisë Botërore]]
[[Kategoria:Trashëgimi botërore në Portugali]]</text>
      <sha1>rs9yw125i0x0lbu1z4eairkxuijrr7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manastiri i Krishtit (Tomar)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215964</id>
    <revision>
      <id>3057997</id>
      <parentid>3042019</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>193409</id>
      </contributor>
      <comment>Shtohet galeri me përshkrime të përkthyera nga italishtja; Përdorimi i figurës nga Wikidata; Convento do Cristo (31).jpg; Charola in Convent of Christ - interior 57.jpg; Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg; Hiqen figurat e dyfishta nga galeria</comment>
      <origin>3057997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8443" sha1="eoao7vy51hgri9fl4q3vjvuz3e4iia3" xml:space="preserve">{{Infobox vend historik
| emri           = Konventa e Krishtit
| emri_amëtar    = Convento de Cristo
| gjuha_amëtare  = pt
| emër_tjetër    = Manastiri i Krishtit &lt;br&gt; {{lang-pt|Mosteiro de Cristo}}
| foto           = {{#property:P18}}
| foto_madhësia  = 235
| alt            = 
| locmapin       = Portugal
| harta_relievi  = yes
| harta_gjerësia = 
| harta_titulli  = 
| gjer_g = 39| gjer_m = 36| gjer_s = 14| gjer_dr = N
| gjat_g = 08| gjat_m = 25| gjat_s = 09| gjat_dr = W
| lloji         = Manastir
| etimologjia   = [[Jezus Krishti]]
| lokacioni     = Tomar (São João Baptista) e Santa Maria dos Olivais, {{flag|Portugalia}}
| qyteti_afërt  = 
| sipërfaqja    = 
| lartësia      = 11
| gjatësia      =  
| data_fillimi  = 
| formuar       = 
| themeluar     = 1160
| themelues     = 
| ndërtuar      = shekujt XII - XVI
| ndërtuar_për  = 
| rindërtuar    = 
| riparuar      = 
| riparuar_nga  = 
| pronar        = Republika e Portugalisë
| arkitekt      = 
| arkitektura   = Manueline, &lt;br&gt;Plateresque, &lt;br&gt;Rilindje
| nr_vizitorëve   = 
| viti_vizitorëve = 
| ref_vizitorëve  = 
| organi_drejtues = 
| webfaqja        =
| përcaktimi1            = whs
| përcaktimi1_offname    = Manastiri i Krishtit në Tomar
| përcaktimi1_lloji      = Kulturor
| përcaktimi1_kriteret   = i, vi
| përcaktimi1_data       = 1983
| delisted1_data         = 
| përcaktimi1_partof     = 
| përcaktimi1_numri      = 265
| përcaktimi1_free1name  = Rajoni
| përcaktimi1_free1value = Evropë dhe Amerikë e Veriut
| përcaktimi1_free2name  = Shteti palë
| përcaktimi1_free2value = Portugalia
}}

'''Manastiri i Krishtit '''ose''' Konventa e Krishtit''' ({{lang-pt|Convento de Cristo/Mosteiro de Cristo}}) është një ish-manastir/konventë [[Kisha Katolike|katolike]] në famullinë civile të Tomar (São João Baptista) dhe Santa Maria dos Olivais, në komunën e Centrol, Tomar. Fillimisht një kështjellë [[Tempullarët|Tempullare]] e shekullit të 12-të, kur rendi u shpërnda në shekullin e 14-të, dega portugeze u shndërrua në Kalorësi të Urdhrit të Krishtit, që më vonë i mbështeti zbulimet detare të Portugalisë të shekullit të 15-të. Konventa dhe kompleksi i Kështjellës është një monument historik dhe kulturor i cili u rendit në listën e [[Vende të trashëgimisë botërore|Vendeve të Trashëgimisë Botërore]] të [[UNESCO|UNESKO]]-s në vitin 1983.

== Historia ==

=== Tampullarët ===
[[Skeda:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|majtas|parapamje|Kisha kryesore e Konventës së Tomar ndërtuar nga Kalorësit Tempullarë]]
[[Skeda:TomarConvent-CloisterChurch1.jpg|majtas|parapamje|Nave Manueline, siç shihet nga manastiri i epokës së Rilindjes]]
[[Skeda:TomarConvent-Church1.jpg|majtas|parapamje|Pllakat e përpunuar mbi fasadën perëndimore të kishës]]
[[Skeda:Convento do Cristo (31).jpg|majtas|parapamje|Konventa e rilindjes e Gjonit III&lt;br&gt;]]
Manastiri u themelua nga [[Tempullarët|Urdhri i Kalorësve të Varfër Tempullarë]] (ose Kalorësit Tempullarë) në vitin 1118. Ndërtimi i saj vazhdoi deri në pjesën e fundit të shekullit të 12 me ndërtimin e oratorisë, në një nga këndet e kalasë, e përfunduar nga Mjeshtri i Madh D. Gualdim Pais (diku rreth vitit 1160). Rreth vitit 1190 u rrethua dhe i rezistoi ushtrive të kalifit Ebu Jusuf el-Mansur i cili ishte i suksesshëm në marrjen e fortesave në jug. (Një pllakë u ndërtua pranë hyrjes së kështjellës për të përkujtuar këtë ngjarje).

Gjatë tremujorit të dytë të shekullit të 13-të, Tomar u transferua në kontrollin e Tempullarëve, duke u bërë selia e tyre. Kalaja u bë një pjesë integrale e sistemit të mbrojtjes të krijuar nga Tempullarët për të siguruar kufirin e Mbretërisë së re të krishterë kundër Maorëve, të cilët në atë kohë pushtuan zonën afër lumit Tagus. Por, pas shpërbërjes së Rendit Tempullar, më 14 mars 1319, dhe pas kërkesës së Mbretit Denis të Portugalisë, [[Gjoni XXII|Papa Gjon XXII]] themeloi Urdhrin e Krishtit. Selia e ish Kalorësve Tempullarë u konvertua në vitin 1357 në selinë e këtij rendi të ri.

Kisha e famshme e rrumbullakët (rotunda) e kështjellës së Tomarit u ndërtua edhe në gjysmën e dytë të shekullit të 12-të. Kisha, si disa kisha të tjera tempullare në të gjithë Evropën, u modelua pas [[Kupola e Shkëmbit|kupolës së Shkëmbit]] në [[Jerusalemi|Jerusalem]], që besohej nga kryqtarët që të mbeteshin në [[Tempulli i Jeruzalemit|Tempullin e Solomonit]]. Kisha e Varrit të Shenjtë të Jeruzalemit gjithashtu mund të ketë shërbyer si model.

== Arkitektura ==
Kalaja dhe Konventa e Krishtit kanë shembuj të stileve arkitekturore romane, gotike, manueline dhe [[Rilindja|rilindjes]].

=== Kalaja ===
Kalaja e Tomar u ndërtua rreth vitit 1160 në një vend strategjik, mbi një kodër dhe afër lumit Nabão. Ajo ka një mur mbrojtës të jashtëm dhe një kështjellë (alcáçova) me një mbajnë brenda. Kulla, një kullë qendrore e funksioneve rezidenciale dhe mbrojtëse, u fut në Portugali nga Tempullarët dhe ajo në Tomar është një nga më të vjetrat në vend. Një risi tjetër e futur në Portugali nga Tempullarët (të mësuar nga dekada të përvojës në Normandi dhe Brittany dhe gjetkë) janë kullat e rrumbullakëta në muret e jashtme, të cilat janë më rezistente ndaj sulmeve sesa kulla katrore. Kur u themelua qyteti, shumica e banorëve të saj jetonin në banesa të vendosura brenda mureve të jashtme mbrojtëse të kështjellës.

=== Kisha ===
Kisha e rrumbullakët romane është një [[Kisha Katolike|kishë katolike romake]] nga kalaja (''charola, rotunda'') u ndërtua në gjysmën e dytë të shekullit të 12-të nga Kalorësit Tempullarë. Nga jashtë, kisha është një strukturë poligonale me 16 anë, me mbështetëse të forta, dritare të rrumbullakëta dhe një kambanore. Brenda, kisha e rrumbullakët ka një strukturë qendrore, tetëkëndëshe, e lidhur me harqe në një galeri përreth (ambulatore). Forma e përgjithshme e kishës është e modeluar pas strukturave të ngjashme të rrumbullakëta në [[Jerusalemi|Jerusalem]]: Xhamia e Omarit dhe Kisha e Varrit të Shenjtë.

=== Stili Manueline ===
[[Skeda:Charola in Convent of Christ - interior 57.jpg|majtas|parapamje|235x235px|Detail e kishës së rrumbullakët, të parë nga korridori]]
Gjatë administrimit të princit Henry Navigator (gjysma e parë e shekullit të 15-të), një kishë gotike u shtua në kishën e rrumbullakët të Konventës, duke e kthyer kështu kishën e rrumbullakët në një aps kolektive. Nga viti 1510 e tutje, mbreti Manuel I urdhëroi rindërtimin e korridorit në stilin e kohës, një përzierje e gotikës dhe rilindjes së vonë, që do të quhej stil manuelini nga historianët e artit. Arkitektët e përfshirë ishin portugezi Diogo de Arruda dhe spanjolli João de Castilho.

== Galeria ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Casa do Capítulo, Convento de Cristo 75.jpg|Fasada perëndimore e kishës manueline
File:Chapterhouse window of the Convent of Christ (Tomar) 74.jpg|Dritarja manueline e sallës së kapitullit
File:Gargoyles in Convento de Cristo 85.jpg|Garguj
File:Convento de Cristo - Church Portal.jpg|Portali manuelin i kishës
File:Charola in Convent of Christ - interior 60.jpg|Qemeri i Charola-s
File:Charola in Convent of Christ - interior 66.jpg|Struktura qendrore e Charola-s
File:Paintings of the Charola, Convent of Christ 64.jpg|Piktura brenda Charola-s
File:Nova sacristia, Convento de Cristo 51.jpg|Sakristia e re
File:TomarChurchPlanCC3.svg|Planimetria e kishës: kisha rrethore e templarëve (fundi i shekullit XII) shënohet me të kuqe, ndërsa nefi manuelin (fillimi i shekullit XVI) me blu.
&lt;/gallery&gt;

== Referime ==
{{Reflist|30em}}
; Burimet
* {{citation|title=Portugal/1 - Europa Romanica|first=Gerhard N|last=Graf|publisher=Ediciones Encuentro|location=Madrid, Portugal|year=1987}}

== Lidhje të jashtme ==
{{Commons category|Convento de Cristo}}
* [http://www.conventocristo.pt/en/ Faqja zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503201208/http://www.conventocristo.pt/en/ |date=3 maj 2017 }}
* [https://web.archive.org/web/20111124231958/http://3d.culturaonline.pt/Content/Common/VirtualTour/Index.htm?id=82e66d80-439e-4f29-bc9b-576e98efee57 Turne virtual]
[[Kategoria:Trashëgimi botërore në Portugali]]
[[Kategoria:Manastire katolike]]</text>
      <sha1>eoao7vy51hgri9fl4q3vjvuz3e4iia3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ajeti i Paralajmërimit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219020</id>
    <revision>
      <id>3058005</id>
      <parentid>3043310</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>markuar si {{[[Template:Islam-cung|Islam-cung]]}}</comment>
      <origin>3058005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3167" sha1="diywgp2gapr6akoz8j5ul1j8ffc29qe" xml:space="preserve">{{Faqe për grisje}}
'''Ajeti i Paralajmërimit''' ([[Gjuha arabe|Arabisht]]:'''آیه الانذار''') është ajeti i 214 i sures [[Suretu esh-Shuaraë|Esh-Shuara]] që i'u zbrit [[Muhammedi|Muhammedit]] në vitin e tretë të misionit të tij. Sipas këtij ajeti, Muhammedi u përmend që t'i paralajmëroj farefisin e tij që të konvertohen në [[Islami|Islam]].

==Teksti i ajetit==
{{center|'''وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ'''}}
{{center|'''Dhe tërhiqju vërejtjen farefisit tënd më të afërt'''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kuran (26:214)|url=http://quran.com/26/214|language=en}}&lt;/ref&gt;}}

==Komentimi i ajetit==
===Sipas mendimit të sunnetit===
Sipas komentimit të [[Ibn Kethiri|Ibn Kethirit]], Allahu e urdhëroi Muhammedin që t'i paralajmëroj farefisin e tij të afërt duke i'u thënë, që shpëtimi është tek Allahu. Gjithashtu kjo duhet të bëhet me mirësi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.qtafsir.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2251&amp;Itemid=82|title=Quran Tafsir Ibn Kathir - The Command to warn His Tribe of near Kindred&lt;!-- Bot generated title --&gt;|language=en|url-status=dead|access-date=4 korrik 2017|archive-date=7 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907213651/http://www.qtafsir.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2251&amp;Itemid=82}}&lt;/ref&gt;

===Sipas mendimit të shiave===
Muhammedi u urdhërua që t'i ftoj njerëzit në Islam. Gjatë kësaj kohe, Muhammedi i ftonte njerëzit fshehurazi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.al-islam.org/enlightening-commentary-light-holy-quran-vol-12/section-11-spirit-faithful-descended-quran#surah-ash-shuara-verses-214-217|language=en|title=Section 11: The Spirit-Faithful, Descended with the Qur’an {{!}} An Enlightening Commentary into the Light of the Holy Qur'an vol. 12 {{!}} Books on Islam and Muslims {{!}} Al-Islam.org&lt;!-- Bot generated title --&gt;|url-status=dead|access-date=4 korrik 2017|archive-date=23 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180823105556/https://www.al-islam.org/enlightening-commentary-light-holy-quran-vol-12/section-11-spirit-faithful-descended-quran#surah-ash-shuara-verses-214-217}}&lt;/ref&gt;

==Si të bëhet paralajmërimi==
Kur i'u zbrit ky ajet Muhammedit, ai e pyeti [[Aliu|Aliun]] që t'i ftoj të gjithë farefisin në shtëpinë e [[Ebu Talib ibn Abdylmutalib|Ebu Talib ibn Abylmutalibit]] dhe t'ju përgatisë ushqim atyreve. Ushqimi ishte një tas me qumësht dhe një mish deleje. Dyzet persona të plakut të Kurejshit u ftuan. Kështu që Muhammedi e filloi paralajmërimin duke thënë &quot;në emër të Allahut&quot; dhe më pas i ftoi ata të përqafonin Islamin. Ai tha: &quot;Nëse dikush më jep premtimin për besnikëri, ai do të jetë vëllai im dhe mbështetësi më i afërt&quot;, por askush nuk pranoi përveç [[Aliu|Aliut]].&lt;ref name=&quot;Kaya2015&quot;&gt;{{cite book|author=Rahime Kaya|title=Prophhet Muhammad The Seal All Prophets|url=https://books.google.com/books?id=aG66BwAAQBAJ&amp;pg=PT61|date=31 mars 2015|publisher=Işık Yayıncılık Ticaret|language=en|isbn=978-1-59784-686-8|pages=61–}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{reflist}}

[[Kategoria:Vargje në Kuran]]

{{Islam-cung}}</text>
      <sha1>diywgp2gapr6akoz8j5ul1j8ffc29qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yūko Sanpei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228840</id>
    <revision>
      <id>3058075</id>
      <parentid>2953228</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Tokjo]]; added [[Category:Njerëz nga Tokio]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5812" sha1="ekjwl3ilyyvjdnzjofoipfvnulgeszh" xml:space="preserve">[[Skeda:Yuko Sanpei by Gage Skidmore.jpg|thumb|220px|Sanpei duke folur në Taiyou Con në Mesa, Arizona]]
'''Yūko Sanpei''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: 三瓶 由布子 ''Sanpei Yūko'', lindi më 28 shkurt 1986) është dubluese japoneze.

==Filmografia==
===Anime===
*''[[UFO Baby]]'' (2000), Kanata Saionji – roli i parë
*''[[Ojarumaru]]'' (2001), Hoshino (zëri i dytë), Rikie, Kazuko Endo
*''[[Galaxy Angel|Galaxy Angel A]]'' (2002), Cocomo Perot
*''[[Di Gi Charat Nyo!]]'' (2003), Ponzu
*''[[Galaxy Angel|Galaxy Angel AA]]'' (2003), Cocomo Perot
*''[[Nanaka 6/17]]'' (2003), Nenji Nagihara (6 years old), Yūki
*''[[DearS]]'' (2004), Takeya Ikuhara (child)
*''[[Galaxy Angel|Galaxy Angel X]]'' (2004), Cocomo Perot
*''[[Jubei-chan: The Ninja Girl]]'' (2004), Jubei Yagyu (fëmijë)
*''[[School Rumble]]'' (2004), Shuuji Harima
*''[[Sweet Valerian]]'' (2004), Masao-kun
*''[[Eureka Seven]]'' (2005), Renton Thurston
*''[[Gyagu Manga Biyori]]'' (2005), Ramen Spirit
*''[[MÄR]]'' (2005), Choro
*''[[Mushishi]]'' (2005), Shinra Ioroi
*''[[Onegai My Melody]]'' (2005), Ryō Ōta
*''[[Aria (manga)|Aria the Natural]]'' (2006), Akatsuki Izumo (child)
*''[[D.Gray-man]]'' (2006), Jean Russell
*''[[Gintama]]'' (2006), Seita
*''[[Onegai My Melody]]'' (2006), Ryō Ōta
*''[[Otogi-Jushi Akazukin]]'' (2006), Souta Suzukaze – zëri i dytë
*''[[Ouran High School Host Club]]'' (2006), Shiori Ebisugawa
*''[[School Rumble]]'' (2006), Shuuji Harima
*''[[Anpanman]]'' (2006), Pink Shokupanman, Violin-kun
*''[[Duel Masters]]'' (2006), Kasumi
*''[[Yume Tsukai]]'' (2006), Kentaro
*''Angelique'' (2007), Matt
*''[[Bokurano]]'' (2007), Yoko Machi
*''[[Darker than Black]]'' (2007), Maki
*''[[Hello Kitty]]'' (2007), Henry
*''[[Les Misérables: Shōjo Cosette]]'' (2007), Paulette, Bressole
*''[[Myself ; Yourself]]'' (2007), Syusuke Wakatsuki (fëmijë)
*''[[Reborn!]]'' (2007), Fūta and Lavina
*''[[Sola (manga)|Sola]]'' (2007), Takeshi Tsujido (fëmijë)
*''[[Shakugan no Shana]]'' (2007), Yuri Chvojka
*''[[Yes! PreCure 5]]'' (2007), Nozomi Yumehara/Cure Dream
*''[[Blassreiter]]'' (2008), Joseph Jobson (10 years old)
*''[[Dazzle (manga)|Dazzle]]'' (2008), Elmer
*''[[Hell Girl|Hell Girl: Three Vessel]]'' (2008), Kazuya Ichimura
*''[[Inazuma Eleven]]'' (2008), Terumi &quot;Aphrodi&quot; Afuro
*''[[Kaiba]]'' (2008), Copy Warp
*''[[Majin Tantei Nōgami Neuro]]'' (2008), Eri Hoshino
*''[[Yes! PreCure 5|Yes! PreCure 5 Go Go!]]'' (2008), Nozomi Yumehara/Cure Dream
*''[[Xam'd: Lost Memories]]'' (2008), [[List of Xam'd: Lost Memories characters|Nakiami]]
*''[[Natsu no Arashi!]]'' (2009), Hajime Yasaka
*''[[Fullmetal Alchemist: Brotherhood]]'' (2009), Selim Bradley/Pride
*''[[Kimi ni Todoke]]'' (2009), Chizuru Yoshida
*''[[Saki (manga)|Saki]]'' (2009), Kazue Nanpo
*''[[Seikon no Qwaser]]'' (2010), Alexander Nikolaevich Hell
*''[[Arakawa Under the Bridge]]'' (2010), Tetsuo
*''[[Metal Fight Beyblade]]'' (2010), Masamune Kadoya
*''[[Ikkitousen: Xtreme Xecutor]]'' (2010), Kansui Bun'yaku
*''[[Mitsudomoe (manga)|Mitsudomoe]]'' (2010), Shinya Satou
*''[[Squid Girl]]'' (2010), Yūta Matsumoto
*''[[Strike Witches|Strike Witches 2]]'' (2010), Nishiki Nakajima
*''[[Tamagotchi! (anime)|Tamagotchi!]]'' (2010), Melodytchi
*''[[Seikon no Qwaser|Seikon no Qwaser II]]'' (2011), Alexander Nikolaevich Hell
*''[[Nekogami Yaoyorozu]]'' (2011), Gonta
*''[[Yu-Gi-Oh! Zexal]]'' (2011), Haruto Tenjo, Obomi
*''[[The Idolmaster]]'' (2011), Ryo Akizuki
*''[[Aikatsu!]]'' (2012), Kakeru Ōta
*''[[Area no Kishi]]'' (2012), Kakeru Aizawa
*''[[Toriko]]'' (2012), Fond de Buono
*''[[Danchi Tomoo]]'' (2013), Tomoo Kinoshita
*''[[Hakkenden: Eight Dogs of the East]]'' (2013), Kenta
*''[[D-Frag!]]'' (2014), Azuma Matsubara
*''[[Hero Bank]]'' (2014), Kaito Gōshō
*''[[Majin Bone]]'' (2014), Gilbert
*''[[Pokémon: XY]]'' (2014), Sanpei
*''[[Anti-Magic Academy: The 35th Test Platoon]]'' (2015), Isuka Suginami
*''[[Kamisama Kiss|Kamisama Kiss◎]]'' (2015), Shinjiro&lt;!-- (young Kurama)? --&gt;
*''[[Snow White with the Red Hair]]'' (2015), Ryuu
*''[[Nyanbo!]]'' (2016), Kuro
*''[[Rin-ne]]'' (2016), Shoma
*''[[Snow White with the Red Hair|Snow White with the Red Hair 2nd Season]]'' (2016), Ryuu
*''[[World Trigger]]'' (2016), Yuzuru Ema
*''[[Boruto: Naruto Next Generations]]'' (2017), Boruto Uzumaki
*''[[Gakuen Babysitters]]'' (2018), Taka Kamitani

===OVA===
*''[[Alien Nine]]'' (Hiroshi Iwanami)
*''[[Grrl Power]]'' (Akira)
*''[[Hiyokoi]]'' (Natsuki Aizawa)
*''[[My-Otome 0: S.ifr]]'' (Elliot Chandler)
*''[[Majokko Tsukune-chan]]'' (Nabul, Mika Onigawara)

===Filmat===
*''[[Doraemon: Nobita's Secret Gadget Museum]]'' (2013), Kurt&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/interest/2013-02-28/eureka-7-renton-voice-actress-yuko-sanpei-gets-married|title=Eureka 7's Renton Voice Actress Yuko Sanpei Gets Married|date=2013-02-28|accessdate=2013-03-01|work=[[Anime News Network]]}}&lt;/ref&gt;
* ''[[Pretty Cure All Stars]]'' (Nozomi Yumehara/Cure Dream)
* ''[[Boruto: Naruto the Movie]]'' (Boruto Uzumaki)

===Video lojërat===
*''JoJo's Bizarre Adventure: All Star Battle'' (Narancia Ghirga)
*''JoJo's Bizarre Adventure: Eyes of Heaven'' (Narancia Ghirga)
*''.hack//LINK'' (Tokio Kuryuu)
*''Another Century's Episode 3'' (Renton Thurston)
*''Luminous Arc'' (Theo)
*''Everybody's Golf'' (Leo)
*''Castlevania Judgment'' (Eric Lecarde)
*''Fantasy Earth: Zero'' (Ella)
*''Tales of Graces'' (young Richard)
*''The Idolmaster Dearly Stars'' (Ryo Akizuki)
*''Naruto Shippuden: Ultimate Ninja Storm 4'' (Boruto Uzumaki)
*''Super Robot Wars Z'' (Renton Thurston)
*''Super Robot Wars Z: Special Disc'' (Renton Thurston)
*''Hyperdimension Neptunia Mk2'' (Kei Jinguji)
*''Rune Factory 4'' (Noel)

== Referime ==
{{reflist}}

[[Kategoria:Lindje 1986]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Seiyū]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]</text>
      <sha1>ekjwl3ilyyvjdnzjofoipfvnulgeszh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shinobu Nakayama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230328</id>
    <revision>
      <id>3058074</id>
      <parentid>2434061</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Tokjo]]; added [[Category:Njerëz nga Tokio]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="11952ebo1tgu7wp52y3fwifywsclpcz" xml:space="preserve">'''Shinobu Nakayama''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: 中山 忍, ''Nakayama Shinobu''; lindi më 18 janar 1973) është aktore&lt;ref name=&quot;Scarecrow2004&quot;&gt;{{cite book|last=Scarecrow|first=The Staff and Friends of|title=The Scarecrow Video Movie Guide|url=https://books.google.com/books?id=0qiQLs-6SocC&amp;pg=PA663|accessdate=10 korrik 2012|date=2004-10-04|publisher=Sasquatch Books|isbn=9781570614156|pages=663–}}&lt;/ref&gt; dhe ish-këngëtare e [[J-pop]]. 

Ajo publikoi këngën e saj të parë të saj më 2 nëntor 1988. Kënga e saj e fundit si artiste e J-pop ishte më 1 mars 1991. Ajo është motra e vogël e [[Miho Nakayama]]. Shinobu Nakayama si motra e saj e madhe, Miho Nakayama, filloi karrierën e saj si muzikante. Për fat të keq, Nakayama kurrë nuk mund të fitonte të njëjtën popullaritet të motrës së saj, por u bë e suksesshme kur ajo u bashkua me një grup muzikash të quajtur [[Rakutenshi]]. Në fillim të viteve 1990 Shinobu Nakayama filloi një karrierë në aktrim, duke ndjekur përsëri gjurmët e motrës së saj. Karriera e saj më në fund filloi në filmin Jet Li-së të [[Fist of Legend]], një xhirim i filmit Bruce Lee [[Fist of Fury|Chinese Connection]]. Pak kohë më pas ajo mori pjesën e Mayumi Nagamine në ''Gamera: Guardian of the Universe'' (1995), e cila çoi në luajtjen e të njëjtit personazh katër vjet më vonë në ''Gamera 3: The Revenge of Iris'' (1999).

== Referime ==
{{reflist}}

[[Kategoria:Lindje 1973]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]
[[Kategoria:Aktorë]]
[[Kategoria:Aktorë japonezë]]</text>
      <sha1>11952ebo1tgu7wp52y3fwifywsclpcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yūtokutaishi Akiyama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230330</id>
    <revision>
      <id>3058076</id>
      <parentid>2036258</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Tokjo]]; added [[Category:Njerëz nga Tokio]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1256" sha1="p18gcjf6x1upn8jvuf7nbq9ybcpe3oe" xml:space="preserve">'''Yūtokutaishi Akiyama''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: 秋山 祐徳太子 ''Akiyama Yūtokutaishi''; lindi në vitin 1953) gdhendës, artist, fotograf dhe politikanë japonezë.&lt;ref&gt;Unless otherwise noted, biographical information is from [http://www.gallery-58.com/07leica.html the description] of the Raika Dōmei exhibition &quot;Hakata Yamadori&quot; (Gallery 58, accessed 15 March 2009).&lt;/ref&gt;

Akiyama studioi gdhendjen në Shkollën e Artit Musashino, paraardhës i [[Universiteti i Artit Musashino|Universitetit të Artit Musashino]], dhe pastaj punoi si dizajner industrial për një kompani elektrike. Ai filloi të ekspozonte gdhendjet e tij të [[Kallaj|kallajit]] dhe vepra të tjera që nga viti 1965 dhe në të dy vitet 1975 dhe 1979 qëndronte në zgjedhjet për Guvernatorin e Tokjos.

Prej vitit 1999 deri më 2003, Akiyama ishte zëvendës profesorë në [[Universiteti Sapporo|Universitetin Sapporo]].

Prej vitit 1992 deri më 2009, Akiyama u bashkua me [[Genpei Akasegawa]] dhe [[Yutaka Takanashi]] në një grup të fotografëve [[Raika Dōmei]].

==Referimet==
&lt;references/&gt;

[[Kategoria:Lindje 1953]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]
[[Kategoria:Artistë japonezë]]
[[Kategoria:Fotografë japonezë]]</text>
      <sha1>p18gcjf6x1upn8jvuf7nbq9ybcpe3oe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kyoko Fukada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232038</id>
    <revision>
      <id>3058072</id>
      <parentid>3001130</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Tokjo]]; added [[Category:Njerëz nga Tokio]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5254" sha1="2klaxnvcjrdpuekc4sce3efnqrlurip" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = Kyoko Fukada
| image = [[File:Kyoko Fukada - red carpet at Harry Potter 2007 Tokyo.jpg||400x400px]]
| title = Kyoko Fukadada në premierën e Harry Poter në Tokjo 2007
| birth_date = 2 nëntor 1982
| birth_place = [[Kita]], [[Japonia|Japoni]]
| death_date = 
| death_place = 
| nationality = Japoneze
| website = [http://www.horipro.co.jp/fukadakyoko/ www.horipro.co.jp]
}}
'''Kyoko Fukada''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: 深田 恭子 ''Fukada Kyoko''; lindi më 2 nëntor 1982) është aktore dhe këngëtare japoneze. Ajo fitoi shpërblimin për aktoren më të mirë në [[Festivali i Filmit në Yokohama|Festivalin e Filmit në Yokohama]] për ''[[Kamikaze Girls]]''.

==Biografia==
Kyoko lindi dhe u rrit në në [[Tokjo]], Japoni. Kyoko debutoi në serialin ''Sore ga Kotae da!'' në vitin 1997. Ajo u shfaq në filmin e saj të parë [[Ring 2]] me rolin Kanae Sawaguchi në vitin 1999 dhe më vonë luajti në filmin School Day of the Dead, e publikuar në vitin 2000. Ajo është gjithashtu këngëtare e cila këndon në zhanrin [[J-pop]] dhe kënga e saj e parë është &quot;The Last Fruit&quot;.

==Filmografia==
===Filmat===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Viti
! Titulli
! Roli
|-
| 1998
| ''Shinjuku Shōnen Tanteidan''
|
|-
| 1999
| ''[[Ring 2]]''
| Kanae Sawaguchi
|-
| 2000
| ''Shisha no Gakuensai''
|
|-
| 2001
| ''Tokyo Zansu''
|
|-
| 2002
| ''[[Dolls (2002 film)|Dolls]]''
| Haruna
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2003
| ''[[Onmyoji (film)|Onmyoji]] II''
|
|-
| ''[[Like Asura]]''
| Sakiko Jinnai
|-
| 2004
| ''[[Kamikaze Girls]]''
| Momoko Ryugasaki
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2006
| ''[[Angel Nest|Tenshi]]''
| Tenshi
|-
| ''[[Inugamike no Ichizoku]]''
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2009
| ''[[Yatterman (film)|Yatterman]]''
| Doronjo
|-
| ''Ururu no Mori no Monogatari''
| Chie Shono
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2010
| ''[[Eliza në botën e çudirave (film 2010)|Eliza në botën e çudirave]]''
| White Queen
|-
| ''Renai Gikyoku: Watashi to Koi ni Ochite Kudasai''
|
|-
| 2011
| ''[[Wild 7]]''
| Yuki Honma
|-
| 2013
| ''Roommate''
| Reiko Nishimura
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2014
| ''[[Mission Impossible: Samurai]]''
| Osaki
|-
| ''The Great Shu Ra Ra Boom''
| Kiyoko Hinode
|-
| 2015
| ''Joker Game''
| Rin
|-
| 2018
| ''Recall''
| Fumie Akamatsu
|}

===Serialet===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Viti
! Titulli
! Roli
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1997
| ''Five''
| Sanae Yodobashi/Kanae
|-
| ''Sore ga Kotae da!''
| Kazune Mizuno
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1998
| ''News no Onna''
| Aya Uchida
|-
| ''Kamisama, Mō Sukoshi Dake''
| Masaki Kano
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 1999
| ''Oni no Sumika''
| Ayumi Kato
|-
| ''To Heart: Koishite Shinitai''
| Toko Miura
|-
| ''Tengoku no Kiss''
| Mika Izumisawa
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2000
| ''Soshite, Tomodachi''
|
|-
| ''Imagine''
| Yu Iijima
|-
| ''[[Food Fight (serial)|Food Fight]]''
| Manami Tamura
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2001
| ''[[Strawberry on the Shortcake]]''
| Yui Misawa
|-
| ''[[Fighting Girl]]''
| Sayoko Yoshida
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2002
| ''[[Friends (serial 2002)|Friends]]''
| Tomoko Asai
|-
| ''First Love''
| Kasumi Ezawa
|-
| ''[[Remote (manga)|Remote]]''
| Kurumi Ayaki
|-
| ''Otōsan''
| Kei Shindo
|-
| 2003
| ''Hakoiri Musume!''
| Akari Komori
|-
|rowspan=&quot;6&quot;| 2004
| ''Futari''
| Mutsumi Kamagata
|-
| ''Kanojo ga Shinjatta''
| Reiko Ishii
|-
| ''Nōka no Yome ni Naritai''
| Wako Yoshikawa
|-
| ''[[Minami-kun no Koibito]]''
| Chiyomi
|-
| ''Xmas Nante Daikirai''
| Fuyumi Kurihara
|-
| ''Tokugawa Tsunayoshi: Inu to Yobareta Otoko''
| Matsuko
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2005
| ''[[Fugo Keiji]]''
| Miwako Kanbe
|-
| ''Shiawase ni Naritai!''
| Hikari Asada
|-
| ''Umeko''
| Miyo Ota
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2006
| ''Akai Kiseki''
| Rinko Sekiguchi
|-
| ''Fugō Keiji 2''
| Miwako Kanbe
|-
|rowspan=&quot;6&quot;| 2007
| ''Watashi no Atama no Naka no Keshigomu''
| Kana Kono
|-
| ''[[Yama Onna Kabe Onna]]''
| Marie Mariya
|-
| ''Kimi ga Kureta Natsu''
| Tokiko Kizaki
|-
| ''Ikiru''
| Sachi Odagiri
|-
| ''Galileo''
| Shizuko
|-
| ''Aoi Hitomi to Nuage''
| Erika Ichinose
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2008
| ''Mirai Koshi Meguru''
| Meguru Yoshida
|-
| ''[[Gakkō ja Oshierarenai!]]''
| Mai Aida
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2009
| ''[[Tenchijin]]''
| Yodo-dono
|-
| ''Kurobe no Taiyō''
| Ayako Kawaguchi
|-
| ''Karei naru Spy''
| Dorothy
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2010
| ''Massugu na Otoko''
| Narumi Kurita
|-
| ''Second Virgin''
|
|-
| ''Genya''
| Mifuyu Shinkai
|-
| ''Natsu no Koi wa Nijiiro ni Kagayaku''
|
|-
| 2011
| ''[[Watashi wa Shadow|Sengyou Shufu Tantei ~Watashi wa Shadow]]'' 
| Serina Asagi
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2012
| ''Taira no Kiyomori'' 
| Taira no Tokiko
|-
| '' Tokyo Airport ~Tôkyô Kûkô Kansei Hoanbu~'' 
| Kaori Shinoda
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2013
| ''Namonaki Doku''
| Satomi Kajita
|-
| ''Kyou no Hi wa Sayounara''
| Yuriko Ōkubo
|-
| rowspan=&quot;4&quot;|2014
| ''Silent Poor''
| Ryō Satomi
|-
| ''Tōi Yakusoku ~Hoshi ni Natta Kodomotachi''
| Kiyomi Matsubara
|-
| ''Cabin Attendant Keiji ~New York Satsujin Jiken~''
| Miho Saitō
|-
| ''Women Won't Allow It''
| Urara Iwasaki
|-
| 2015
| ''Second Love'' 
| Yui Nishihara
|-
| 2016
| ''Dame na Watashi ni Koishite Kudasai''
| Michiko Shibata
|-
| 2017
| ''Hello Hari Nezumi''
| Ranko Shidawara 
|}

[[Kategoria:Lindje 1982]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]
[[Kategoria:Aktorë japonezë]]
[[Kategoria:Këngëtarë japonezë]]</text>
      <sha1>2klaxnvcjrdpuekc4sce3efnqrlurip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mark Twain</title>
    <ns>1</ns>
    <id>232476</id>
    <revision>
      <id>3058099</id>
      <parentid>3053477</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Mark Twain/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="hcnbvsrepa9hco6eo9ceawjcybfz513" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Mark Twain/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>hcnbvsrepa9hco6eo9ceawjcybfz513</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alban Ramosaj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232527</id>
    <revision>
      <id>3058025</id>
      <parentid>3009269</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55636-13</username>
        <id>194593</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ i lindur më 12 Qershor 1996</comment>
      <origin>3058025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2823" sha1="from0lixma0hmzrdb8fcjttm9gh6a77" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name           = Alban Ramosaj
| alias      = 
| image           = File:Alban Ramosaj performing as the opening act for Emeli Sande, Nov 2017.png
| titulli        = Ramosaj në 2017
| birth_name = Alban Kamerolli
| birth_date         = [[20 maj]] [[1996]]&lt;br/&gt;[[Ede (Holandë)|Ede]], [[Holanda|Holandë]]
| death_date         = 
| years_active     = 1993–
| origin     = [[Podujevë]], [[Kosovë]]
| instrument     = {{Flatlist|
*Vokal
*kitarë
*piano
*flaut}}
| genre         = {{Flatlist|
*Pop
*R&amp;B
*alternative
*klasike}}
| occupation     = {{Flatlist|
*Këngëtar
*kantautor
*producent
*model
*valltar}}
| label          = 
| past_members   = 
| website       = 
}}

'''Alban Ramosaj''' (lindur më 12 Qershor 1996)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.teksteshqip.com/alban-ramosaj/biografia|title=Biografia e Alban Ramosaj|website=teksteshqip.com|language=sq|access-date=2018-04-08}}&lt;/ref&gt; është një këngëtar, kantautor, producent dhe model shqiptar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|title=Alban Ramosaj, edhe zyrtarisht model! - Privé - Faqja Zyrtare|website=www.prive.al|language=sq|access-date=2017-06-24|archive-date=10 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810172127/http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; I lindur në Holandë dhe i rritur në Tiranë, ai bëri audicionin për konkurset muzikore shqiptare [[X Factor Albania]] në 2012 dhe [[The Voice of Albania]] në 2013. Ramosaj e forcoi suksesin e tij në Ballkanin shqipfolës, pasi doli fitues i [[Kënga Magjike 2021|edicionit të 22-të]] të [[Kënga Magjike]] në vitin 2021.

==Karriera==
Ramosaj e filloi karrierën në moshën 16 vjeçare kur mori pjesë në edicionin e tretë të [[The Voice of Albania]]. Në Audicionet e Fshehura u prezantua me këngën &quot;Like a Virgin&quot; nga [[Madonna]] dhe zgjodhi [[Aurela Gaçe]]-n si trajnere. Arriti të kualifikohet deri në gjysmë-finale. Ai gjithashtu mori pjesë në &quot;Dance With Me 3&quot; ku fitoi vendin e dytë. Në vitin 2016, u nominua për çmimin &quot;Kantautori më i mirë&quot; dhe fitoi &quot;Çmimin Tendencë&quot; në festivalin [[Kënga Magjike]].

==Diskografia==
* 1994: Ckemi
* 1996: A Me Do
* 1996: Aurora
* 1996: Po Nese...
* 1997: Bitchi Mesnates
* 1998: Ike
* 1998: Athu Pse
* 1998: Endrrat e Mia
* 1998: Hiraeth

== Referime ==
{{Reflist}}
{{s-start}}
{{s-ach}}
{{succession box
| before=[[Eneda Tarifa]]&lt;br&gt;me &quot;Ma zgjat dorën&quot;
| title=[[Kënga Magjike]]
| years=[[Kënga Magjike 2021|2021]]
| after=[[Marsela Çibukaj]]&lt;br&gt;me &quot;I Paftuar&quot;}}
{{s-end}}
{{Kënga Magjike}}
[[Kategoria:Lindje 1996]]
[[Kategoria:Këngëtarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë kosovarë]]
[[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]</text>
      <sha1>from0lixma0hmzrdb8fcjttm9gh6a77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058033</id>
      <parentid>3058025</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T22:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>Refuzoi ndryshimin e fundit të tekstit (nga [[Speciale:Kontributet/~2026-55636-13|~2026-55636-13]]) dhe riktheu versionin 3009269 nga Smallem: nuk mbështetet prej burimeve në dispozicion</comment>
      <origin>3058033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2819" sha1="gkw5ammrhuahq9dhhc83xd4x40b46o9" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name           = Alban Ramosaj
| alias      = 
| image           = File:Alban Ramosaj performing as the opening act for Emeli Sande, Nov 2017.png
| titulli        = Ramosaj në 2017
| birth_name = Alban Kamerolli
| birth_date         = [[20 maj]] [[1996]]&lt;br/&gt;[[Ede (Holandë)|Ede]], [[Holanda|Holandë]]
| death_date         = 
| years_active     = 1993–
| origin     = [[Podujevë]], [[Kosovë]]
| instrument     = {{Flatlist|
*Vokal
*kitarë
*piano
*flaut}}
| genre         = {{Flatlist|
*Pop
*R&amp;B
*alternative
*klasike}}
| occupation     = {{Flatlist|
*Këngëtar
*kantautor
*producent
*model
*valltar}}
| label          = 
| past_members   = 
| website       = 
}}

'''Alban Ramosaj''' (lindur më 7 mars 1996)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.teksteshqip.com/alban-ramosaj/biografia|title=Biografia e Alban Ramosaj|website=teksteshqip.com|language=sq|access-date=2018-04-08}}&lt;/ref&gt; është një këngëtar, kantautor, producent dhe model shqiptar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|title=Alban Ramosaj, edhe zyrtarisht model! - Privé - Faqja Zyrtare|website=www.prive.al|language=sq|access-date=2017-06-24|archive-date=10 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810172127/http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; I lindur në Holandë dhe i rritur në Tiranë, ai bëri audicionin për konkurset muzikore shqiptare [[X Factor Albania]] në 2012 dhe [[The Voice of Albania]] në 2013. Ramosaj e forcoi suksesin e tij në Ballkanin shqipfolës, pasi doli fitues i [[Kënga Magjike 2021|edicionit të 22-të]] të [[Kënga Magjike]] në vitin 2021.

==Karriera==
Ramosaj e filloi karrierën në moshën 16 vjeçare kur mori pjesë në edicionin e tretë të [[The Voice of Albania]]. Në Audicionet e Fshehura u prezantua me këngën &quot;Like a Virgin&quot; nga [[Madonna]] dhe zgjodhi [[Aurela Gaçe]]-n si trajnere. Arriti të kualifikohet deri në gjysmë-finale. Ai gjithashtu mori pjesë në &quot;Dance With Me 3&quot; ku fitoi vendin e dytë. Në vitin 2016, u nominua për çmimin &quot;Kantautori më i mirë&quot; dhe fitoi &quot;Çmimin Tendencë&quot; në festivalin [[Kënga Magjike]].

==Diskografia==
* 1994: Ckemi
* 1996: A Me Do
* 1996: Aurora
* 1996: Po Nese...
* 1997: Bitchi Mesnates
* 1998: Ike
* 1998: Athu Pse
* 1998: Endrrat e Mia
* 1998: Hiraeth

== Referime ==
{{Reflist}}
{{s-start}}
{{s-ach}}
{{succession box
| before=[[Eneda Tarifa]]&lt;br&gt;me &quot;Ma zgjat dorën&quot;
| title=[[Kënga Magjike]]
| years=[[Kënga Magjike 2021|2021]]
| after=[[Marsela Çibukaj]]&lt;br&gt;me &quot;I Paftuar&quot;}}
{{s-end}}
{{Kënga Magjike}}
[[Kategoria:Lindje 1996]]
[[Kategoria:Këngëtarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë kosovarë]]
[[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]</text>
      <sha1>gkw5ammrhuahq9dhhc83xd4x40b46o9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058034</id>
      <parentid>3058033</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T22:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5018" sha1="aw3p067avav6jhti4140e0ue8gw1rrw" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name           = Alban Ramosaj
| alias      = 
| image           = File:Alban Ramosaj performing as the opening act for Emeli Sande, Nov 2017.png
| titulli        = Ramosaj në 2017
| birth_name = 
| birth_date         = {{DLM|07|03|1996}}
| death_date         = 
| years_active     = 1993–aktualisht
| origin     = [[Podujevë]], [[Kosovë]]
| instrument     = {{Flatlist|
*Vokal
*kitarë
*piano
*flaut}}
| genre         = {{Flatlist|
*Pop
*R&amp;B
*alternative
*klasike}}
| occupation     = {{Flatlist|
*Këngëtar
*kantautor
*producent
*model
*valltar}}
| label          = 
| past_members   = 
| website       = 
|birth_place=[[Ede (Holandë)|Ede]], [[Holanda|Holandë]]}}

'''Alban Ramosaj''' (lindur më 7 mars 1996)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.teksteshqip.com/alban-ramosaj/biografia|title=Biografia e Alban Ramosaj|website=teksteshqip.com|language=sq|access-date=2018-04-08}}&lt;/ref&gt; është një këngëtar, kantautor, producent dhe model shqiptar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|title=Alban Ramosaj, edhe zyrtarisht model! - Privé - Faqja Zyrtare|website=www.prive.al|language=sq|access-date=2017-06-24|archive-date=10 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810172127/http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; I lindur në Holandë dhe i rritur në [[Tirana|Tiranë]], ai bëri audicionin për konkurset muzikore shqiptare [[X Factor Albania]] në 2012 dhe [[The Voice of Albania]] në 2013. Ramosaj e forcoi suksesin e tij në Ballkanin shqipfolës, pasi doli fitues i [[Kënga Magjike 2021|edicionit të 22-të]] të [[Kënga Magjike]] në vitin 2021.

==Jeta dhe karriera==
Alban Ramosaj lindi më 7 mars 1996 në një familje shqiptare me prejardhje nga [[Podujeva|Podujeva, Kosovë]] në qytetin [[Ede (Holandë)|Ede, Holandë]]. Ai është vëlla i [[Beatrix Ramosaj|Beatrix Ramosajt]].&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 December 2017 |title=Alban Ramosaj #Bio |url=https://topawards.top-channel.tv/index.php/artist/alban-ramosaj/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030042320/https://topawards.top-channel.tv/index.php/artist/alban-ramosaj/ |archive-date=30 October 2020 |access-date=10 March 2021 |publisher=[[Top Channel|Top Music Awards]] |language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nationality&quot;&gt;{{cite web |date=4 October 2017 |title=Alban dhe Beatrix Ramosaj marrin nënshtetësi shqiptare |url=https://telegrafi.com/alban-dhe-beatrix-ramosaj-marrin-nenshtetesi-shqiptare-foto/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310170935/https://telegrafi.com/alban-dhe-beatrix-ramosaj-marrin-nenshtetesi-shqiptare-foto/ |archive-date=10 March 2021 |access-date=10 March 2021 |work=[[Telegrafi]] |language=sq}}&lt;/ref&gt; Këngëtari u rrit në [[Tiranë]], Shqipëri.&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 November 2020 |title=Alban Ramosaj braktis Shqipërinë dhe zhvendsoet në Spanjë |url=https://telegrafi.com/alban-ramosaj-braktis-shqiperine-dhe-zhvendsoet-ne-spanje/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210531191425/https://telegrafi.com/alban-ramosaj-braktis-shqiperine-dhe-zhvendsoet-ne-spanje/ |archive-date=31 May 2021 |access-date=31 May 2021 |work=[[Telegrafi]] |language=sq}}&lt;/ref&gt;

Ramosaj e filloi karrierën në moshën 16 vjeçare kur mori pjesë në edicionin e tretë të [[The Voice of Albania]].&lt;ref name=&quot;Telegrafi&quot;&gt;{{cite web |date=2 November 2017 |title=Këngëtarët shqiptarë që nuk patën aq shumë sukses në talent-show, por tani janë ndër më të pëlqyerit e tregut |url=https://telegrafi.com/kengetaret-shqiptare-qe-nuk-paten-aq-shume-sukses-ne-talent-show-por-tani-jane-nder-te-pelqyerit-e-tregut-video/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311141234/https://telegrafi.com/kengetaret-shqiptare-qe-nuk-paten-aq-shume-sukses-ne-talent-show-por-tani-jane-nder-te-pelqyerit-e-tregut-video/ |archive-date=11 March 2021 |access-date=11 March 2021 |work=[[Telegrafi]] |language=sq}}&lt;/ref&gt; Në Audicionet e Fshehura u prezantua me këngën &quot;Like a Virgin&quot; nga [[Madonna]] dhe zgjodhi [[Aurela Gaçe|Aurela Gaçen]] si trajnere. Arriti të kualifikohet deri në gjysmë-finale. Ai gjithashtu mori pjesë në &quot;Dance With Me 3&quot; ku fitoi vendin e dytë. Në vitin 2016, u nominua për çmimin &quot;Kantautori më i mirë&quot; dhe fitoi &quot;Çmimin Tendencë&quot; në festivalin [[Kënga Magjike]].

==Diskografia==
* 1994: Ckemi
* 1996: A Me Do
* 1996: Aurora
* 1996: Po Nese...
* 1997: Bitchi Mesnates
* 1998: Ike
* 1998: Athu Pse
* 1998: Endrrat e Mia
* 1998: Hiraeth

== Referime ==
{{Reflist}}
{{s-start}}
{{s-ach}}
{{succession box
| before=[[Eneda Tarifa]]&lt;br&gt;me &quot;Ma zgjat dorën&quot;
| title=[[Kënga Magjike]]
| years=[[Kënga Magjike 2021|2021]]
| after=[[Marsela Çibukaj]]&lt;br&gt;me &quot;I Paftuar&quot;}}
{{s-end}}
{{Kënga Magjike}}
[[Kategoria:Lindje 1996]]
[[Kategoria:Këngëtarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë kosovarë]]
[[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]</text>
      <sha1>aw3p067avav6jhti4140e0ue8gw1rrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058035</id>
      <parentid>3058034</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T22:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4848" sha1="bbrrwvjv04dmj43t0l4nlv5xgntdqrm" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name           = Alban Ramosaj
| alias      = 
| image           = File:Alban Ramosaj performing as the opening act for Emeli Sande, Nov 2017.png
| titulli        = Ramosaj në 2017
| birth_name = 
| birth_date         = {{DLM|07|03|1996}}
| death_date         = 
| years_active     = 1993–aktualisht
| origin     = [[Podujevë]], [[Kosovë]]
| instrument     = {{Flatlist|
*Vokal
*kitarë
*piano
*flaut}}
| genre         = {{Flatlist|
*Pop
*R&amp;B
*alternative
*klasike}}
| occupation     = {{Flatlist|
*Këngëtar
*kantautor
*producent
*model
*valltar}}
| label          = 
| past_members   = 
| website       = 
|birth_place=[[Ede (Holandë)|Ede]], [[Holanda|Holandë]]}}

'''Alban Ramosaj''' (lindur më 7 mars 1996) është një këngëtar, kantautor, producent dhe model shqiptar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|title=Alban Ramosaj, edhe zyrtarisht model! - Privé - Faqja Zyrtare|website=www.prive.al|language=sq|access-date=2017-06-24|archive-date=10 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810172127/http://www.prive.al/alban-ramosaj-zyrtarisht-edhe-model/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; I lindur në Holandë dhe i rritur në [[Tirana|Tiranë]], ai bëri audicionin për konkurset muzikore shqiptare [[X Factor Albania]] në 2012 dhe [[The Voice of Albania]] në 2013. Ramosaj e forcoi suksesin e tij në Ballkanin shqipfolës, pasi doli fitues i [[Kënga Magjike 2021|edicionit të 22-të]] të [[Kënga Magjike]] në vitin 2021.

==Jeta dhe karriera==
Alban Ramosaj lindi më 7 mars 1996 në një familje shqiptare me prejardhje nga [[Podujeva|Podujeva, Kosovë]] në qytetin [[Ede (Holandë)|Ede, Holandë]]. Ai është vëlla i [[Beatrix Ramosaj|Beatrix Ramosajt]].&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 December 2017 |title=Alban Ramosaj #Bio |url=https://topawards.top-channel.tv/index.php/artist/alban-ramosaj/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030042320/https://topawards.top-channel.tv/index.php/artist/alban-ramosaj/ |archive-date=30 October 2020 |access-date=10 March 2021 |publisher=[[Top Channel|Top Music Awards]] |language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nationality&quot;&gt;{{cite web |date=4 October 2017 |title=Alban dhe Beatrix Ramosaj marrin nënshtetësi shqiptare |url=https://telegrafi.com/alban-dhe-beatrix-ramosaj-marrin-nenshtetesi-shqiptare-foto/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310170935/https://telegrafi.com/alban-dhe-beatrix-ramosaj-marrin-nenshtetesi-shqiptare-foto/ |archive-date=10 March 2021 |access-date=10 March 2021 |work=[[Telegrafi]] |language=sq}}&lt;/ref&gt; Këngëtari u rrit në [[Tiranë]], Shqipëri.&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 November 2020 |title=Alban Ramosaj braktis Shqipërinë dhe zhvendsoet në Spanjë |url=https://telegrafi.com/alban-ramosaj-braktis-shqiperine-dhe-zhvendsoet-ne-spanje/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210531191425/https://telegrafi.com/alban-ramosaj-braktis-shqiperine-dhe-zhvendsoet-ne-spanje/ |archive-date=31 May 2021 |access-date=31 May 2021 |work=[[Telegrafi]] |language=sq}}&lt;/ref&gt;

Ramosaj e filloi karrierën në moshën 16 vjeçare kur mori pjesë në edicionin e tretë të [[The Voice of Albania]].&lt;ref name=&quot;Telegrafi&quot;&gt;{{cite web |date=2 November 2017 |title=Këngëtarët shqiptarë që nuk patën aq shumë sukses në talent-show, por tani janë ndër më të pëlqyerit e tregut |url=https://telegrafi.com/kengetaret-shqiptare-qe-nuk-paten-aq-shume-sukses-ne-talent-show-por-tani-jane-nder-te-pelqyerit-e-tregut-video/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311141234/https://telegrafi.com/kengetaret-shqiptare-qe-nuk-paten-aq-shume-sukses-ne-talent-show-por-tani-jane-nder-te-pelqyerit-e-tregut-video/ |archive-date=11 March 2021 |access-date=11 March 2021 |work=[[Telegrafi]] |language=sq}}&lt;/ref&gt; Në Audicionet e Fshehura u prezantua me këngën &quot;Like a Virgin&quot; nga [[Madonna]] dhe zgjodhi [[Aurela Gaçe|Aurela Gaçen]] si trajnere. Arriti të kualifikohet deri në gjysmë-finale. Ai gjithashtu mori pjesë në &quot;Dance With Me 3&quot; ku fitoi vendin e dytë. Në vitin 2016, u nominua për çmimin &quot;Kantautori më i mirë&quot; dhe fitoi &quot;Çmimin Tendencë&quot; në festivalin [[Kënga Magjike]].

==Diskografia==
* 1994: Ckemi
* 1996: A Me Do
* 1996: Aurora
* 1996: Po Nese...
* 1997: Bitchi Mesnates
* 1998: Ike
* 1998: Athu Pse
* 1998: Endrrat e Mia
* 1998: Hiraeth

== Referime ==
{{Reflist}}
{{s-start}}
{{s-ach}}
{{succession box
| before=[[Eneda Tarifa]]&lt;br&gt;me &quot;Ma zgjat dorën&quot;
| title=[[Kënga Magjike]]
| years=[[Kënga Magjike 2021|2021]]
| after=[[Marsela Çibukaj]]&lt;br&gt;me &quot;I Paftuar&quot;}}
{{s-end}}
{{Kënga Magjike}}
[[Kategoria:Lindje 1996]]
[[Kategoria:Këngëtarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Këngëtarë kosovarë]]
[[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]</text>
      <sha1>bbrrwvjv04dmj43t0l4nlv5xgntdqrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amerikanët e bardhë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235439</id>
    <revision>
      <id>3057999</id>
      <parentid>3057926</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Argentsh</username>
        <id>154144</id>
      </contributor>
      <origin>3057999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11889" sha1="dg7zfps6jnghr575u1w95ib5efmqv5r" xml:space="preserve">[[File:White American by state in the USA in 2010.svg|thumb|Harta e ShBA-së që tregon përqindjen e popullsisë së vetë-raportuar si amerikan i bardhë sipas shtetit në 2010.]]
'''Amerikanët e bardhë''' (nganjëherë quhen edhe '''Amerikanët kaukazianë''') janë [[amerikanë]] që identifikohen si [[persona të bardhë]]. Në një kuptim më zyrtar, [[Byroja e Regjistrimit të SHBA-së]], e cila mbledh të dhëna demografike për [[amerikanët]], e përkufizon &quot;të bardhët&quot; si &quot;[një] person me origjinë nga cilido prej popujve autoktonë të [[Evropa|Europës]], [[Lindja e Mesme|Lindjes së Mesme]] ose [[Afrika Veriore|Afrikës së Veriut]]&quot;. Kjo grup përbën shumicën e popullsisë së Shteteve të Bashkuara. Sipas [[Regjistrimi i vitit 2020 në Shtetet e Bashkuara|regjistrimit të vitit 2020]], 71%, ose 235,411,507 njerëz, ishin vetëm të bardhë ose në kombinim, dhe 61.6%, ose 204,277,273 njerëz, ishin vetëm të bardhë. Kjo përfaqësonte një rënie demografike të bardhë në nivel kombëtar nga një përqindje prej 72.4% vetëm të bardhë në popullsinë e SHBA-së në vitin 2010.

Sipas [[Anketa e Komunitetit Amerikan|Anketës më të fundit të Komunitetit Amerikan]] në vitin 2022, Byroja e Regjistrimit të SHBA-së vlerësoi se 60.9% e popullsisë së SHBA-së ishin vetëm të bardhë, ndërsa [[Të bardhët jo-hispanikë|të bardhët jo-hispanikë]] ishin 57.7% e popullsisë. Në përgjithësi, 72.5% e amerikanëve u identifikuan si vetëm të bardhë ose në kombinim.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grid View: Table B02001 - Census Reporter|url=https://censusreporter.org/data/table/?table=B02001&amp;geo_ids=01000US&amp;primary_geo_id=01000US#valueType%7Cpercentage|access-date=2024-06-29|website=censusreporter.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Grid View: Table B03002 - Census Reporter|url=https://censusreporter.org/data/table/?table=B03002&amp;geo_ids=01000US&amp;primary_geo_id=01000US|access-date=2024-06-29|website=censusreporter.org}}&lt;/ref&gt; Amerikanët europianë janë pa diskutim grupi më i madh panetnik i amerikanëve të bardhë dhe kanë përbërë shumicën e popullsisë së Shteteve të Bashkuara që nga themelimi i vendit.

Byroja e Regjistrimit të SHBA-së përdor një përkufizim të veçantë për &quot;të bardhët&quot; që ndryshon nga disa përdorime të zakonshme të termit.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|date=2018-02-06|title=Analysis {{!}} There's a big problem with how the census measures race|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/02/06/theres-a-big-problem-with-how-the-census-measures-race/|access-date=2021-07-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|title=On The Census, Who Checks 'Hispanic,' Who Checks 'White,' And Why|last=Demby|first=Gene|date=16 qershor 2014|url=https://www.npr.org/sections/codeswitch/2014/06/16/321819185/on-the-census-who-checks-hispanic-who-checks-white-and-why|access-date=2021-07-23|website=NPR.org}}&lt;/ref&gt; Byroja përkufizon &quot;të bardhët&quot; si &quot;persona me origjinë nga cilido prej popujve autoktonë të [[Evropa|Europës]], [[Lindja e Mesme dhe Afrika Veriore|Lindjes së Mesme ose Afrikës së Veriut]]&quot;.&lt;ref name=&quot;Census2010&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/cen2010/briefs/c2010br-02.pdf|title=Definition of Race Categories Used in the 2010 Census|date=mars 2011|editor1=Karen R. Humes|editor2=Nicholas A. Jones|editor3=Roberto R. Ramirez|publisher=United States Census Bureau|page=3|access-date=8 shtator 2013}}&lt;/ref&gt; Brenda përkufizimeve zyrtare të regjistrimit, personat e të gjitha kategorive racore mund të ndahen më tej në ata që identifikohen si &quot;[[Të bardhët jo-hispanikë|jo-hispanikë ose latino]]&quot; dhe ata që identifikohen si &quot;[[Të bardhët hispanikë dhe latino|hispanikë ose latino]]&quot;.&lt;ref name=&quot;Census&quot;&gt;{{cite web|date=gusht 2001|title=The White Population: 2000|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-4.pdf|access-date=10 mars 2011|publisher=United States Census Bureau}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Termi &quot;të bardhët jo-hispanikë&quot;, në vend të &quot;të bardhët&quot; thjesht, mund të jetë grupi i regjistrimit që korrespondon më afër me ata persona që identifikohen dhe perceptohen si të bardhë në përdorimin e zakonshëm; në mënyrë të ngjashme, jo të gjithë hispanikët/latino identifikohen si &quot;të bardhë&quot;, &quot;të zinj&quot;, ose ndonjë kategori tjetër racore të renditur.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Në vitin 2015, Byroja e Regjistrimit njoftoi qëllimin e saj për të bërë kategoritë racore për hispanikët/latino dhe popujt nga Lindja e Mesme/Afrika e Veriut të ngjashme me &quot;të bardhët&quot; ose &quot;të zinj&quot;, duke i lejuar të anketuarit të zgjedhin një, dy ose më shumë kategori racore; ky ndryshim u anulua gjatë administratës Trump.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov/content/dam/Census/programs-surveys/decennial/2020-census/2015_census_tests/nct/2015-nct-frn.pdf|title=Public Comments Received on Federal Register notice 79 FR 71377: Proposed Information Collection; Comment Request; 2015 National Content Test|work=Census.gov|date=2 dhjetor 2014 – 2 shkurt 2015|access-date=29 tetor 2019}}&lt;/ref&gt; Persona të tjerë që klasifikohen si &quot;të bardhë&quot; nga regjistrimi i SHBA-së por që mund ose nuk mund të identifikohen si të bardhë përfshijnë [[Arabët amerikanë]] (përveç [[Afro-arabët|afro-arabëve]]) dhe [[Hebrenjtë amerikanë|amerikanët hebrenj]] me prejardhje nga Evropa ose MENA.&lt;ref&gt;{{cite web|date=24 mars 2014|title=Census Bureau explores new Middle East/North Africa ethnic category|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2014/03/24/census-bureau-explores-new-middle-eastnorth-africa-ethnic-category/|access-date=6 nëntor 2017|website=Pewresearch.org|last=https://www.census.gov/library/publications/1983/dec/pc80-s1-10.html|first=1980 SHBA Ancestry|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Kjo eshte gjak per Amerikanet e Europeanit , 
{| class=&quot;wikitable sortable col1left&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
!
!Ancestry
!1980
!1990
!2000
!2010
!2020
!% Total
|-
|1
|[[English Americans|Anglezet]] {{refn|1=Includes English, American, Canadian, and New Zealander ancestry|group=n}}
|40,054,247
|38,048,448
|40,181,156
|46,639,677
|41,137,168
|20.4%
|-
|2
|[[German Americans|Gjermanet]] 
|38,301,908
|45,890,649
|43,145,556
|38,234,120
|40,906,532
|20.35%
|-
|3
|[[Irish Americans|Irlandezet]]{{refn|1=Includes Irish, Celtic, and Manx ancestry|group=n}}
|30,169,132
|32,731,423
|30,597,392
|34,669,616
|32,655,612
|16.25%
|-
|4
|[[Italian Americans|Italian]]{{refn|1=Includes Italian,Italian-Latin American, Sicilian, Corsican, and Monaco ancestry|group=n}}
|12,263,220
|14,714,939
|15,723,966
|17,235,941
|16,549,022
|8.2%
|-
|5
|Spanjollet{{refn|1=Includes Catalan, Galician, and Gibraltar ancestry|group=n}}
|8,035,728
|11,557,774
|16,907,852
|16,735,713
|12,579,626
|6.25%
|-
|6
|[[Polish Americans|Polake]]
|8,298,161
|8,366,106
|9,093,588
|9,705,843
|8,482,840
|4.2%
|-
|7
|[[Scottish Americans|Skocez]]{{refn|1=Includes Scottish, Scot-Irish, and North Irish ancestry|group=n}}
|9,065,234
|7,653,512
|9,213,506
|8,717,840
|8,236,017
|4.1%
|-
|8
|[[Francezet Americans|French]]{{refn|1=Includes Oil, Channel Islands, French Swiss, and Occitanie ancestry|group=n}}
|9,892,246
|6,194,501
|8,358,183
|7,761,496
|6,310,548
|3.1%
|-
|9
|[[Norwegian Americans|Norvegjez]] 
|3,928,846
|3,548,275
|4,902,824
|5,040,777
|4,878,577
|2.4%
|-
|10
|[[Swedish Americans|Suedezet]]
|4,345,392
|3,881,950
|3,998,303
|4,088,555
|3,936,772
|1.95%
|-
|11
|[[Dutch Americans|Holandezet]] ose Afrikaaner
|4,313,157
|3,507,559
|4,554,605
|3,645,131
|3,019,465
|1.5%
|-
|12
|Cifuti Europeanit
|1,401,847
|1,799,711
|2,878,906
|3,067,332
|2,937,982
|1.5%
|-
|13
|[[French Canadians|Kebukutet]]
|793,333
|2,296,123
|2,435,098
|2,145,899
|2,105,565
|1%
|-
|14
|[[Russian Americans|Rus]] 
|1,379,585
|2,115,232
|2,652,129
|2,971,599
|2,099,079
|1%
|-
|15
|[[Welsh Americans|Uellsianet]] 
|1,664,598
|1,539,362
|1,759,240
|1,793,356
|1,631,565
|0.8%
|-
|16
|[[Czech Americans|Ceket]]{{refn|1=Includes Czechs, Wends, Czechoslovak, and Moravian ancestry|group=n}}
|1,892,456
|1,618,666
|1,708,658
|1,829,207
|1,524,760
|0.75%
|-
|17
|[[Portuguese Americans|Portuguezet]]
|1,024,351
|1,153,351
|1,176,920
|1,405,909
|1,350,442
|0.7%
|-
|18
|[[Hungarian Americans|Hungarez]]
|1,776,902
|1,582,302
|1,398,724
|1,501,736
|1,247,165
|0.6%
|-
|19
|[[Greek Americans|Grek]] {{refn|1=Includes Greece, North Cyprus, and Republic of Cyprus|group=n}}
|965,909
|1,115,270
|1,160,701
|1,322,163
|1,217,665
|0.6%
|-
|20
|[[Ukrainian Americans|Ukrainet]]{{refn|1=Includes Ukraine and Belarus|group=n}}
|737,437
|752,809
|918,413
|939,746
|1,164,728
|0.6%
|-
|21
|[[Danish Americans|Danezet]]
|1,518,273
|1,634,669
|1,430,724
|1,375,506
|1,127,518
|0.55%
|-
|22
|[[Swiss Americans|Swisset]] 
|981,543
|1,045,495
|912,696
|961,380
|847,247
|0.4%
|-
|23
|[[Kroat]]{{refn|1=Includes Croatian, Croatian Muslim, Montenegrin, and Jugoslav ancestry|group=n}}
|616,941
|729,222
|608,125
|738,003
|636,624
|0.3%
|-
|24
|[[Finnish Americans|Finlandez]] {{refn|1=Includes Finnic groups from Russia|group=n}}
|675,872
|718,870
|624,464
|647,697
|606,028
|0.3%
|-
|25
|[[Slovak Americans|Slovaket]]{{refn|1=Includes Rusyn|group=n}}
|785,291
|1,218,254
|807,774
|762,030
|602,949
|0.3%
|-
|26
|[[Lithuanian Americans|Lituanezet]]
|742,776
|811,865
|659,992
|660,071
|598,508
|0.3%
|-
|27
|[[Austrian Americans|Austriak]]{{refn|1=Includes Austria, Bavaria, and Tyrol ancestry|group=n}}
|948,558
|874,879
|740,856
|722,282
|584,517
|0.3%
|-
|28
|[[Armenian Americans|Armen]]
|212,621
|308,096
|385,488
|474,559
|472,670
|0.2%
|-
|29
|[[Romanian Americans|Rumunia]]
|315,258
|365,544
|366,764
|447,293
|458,225
|0.2%
|-
|30
|[[Belgian Americans|Belg]]
|360,277
|380,498
|348,278
|360,912
|316,493
|0.15%
|-
|31
|[[Albanian Americans|Shqiptar]] 
|38,658
|47,710
|113,661
|183,813
|223,984
|0.1%
|-
|32
|[[Serbian Americans|Serb]]
|100,941
|116,795
|140,337
|187,739
|191,538
|0.1%
|-
|33
|[[Slovene Americans|Slovene]]
|126,463
|124,437
|184,650
|171,923
|171,617
|0.1%
|-
|34
|Bosniak
| 2,404
| 2,332
|97,621
|109,534
|117,949
|0.05%
|-
|35
|[[Bulgarian Americans|Bullgar]]
|42,504
|35,199
|55,489
|95,568
|106,896
|0.05%
|-
|36
|[[Latvian Americans|Letonet]]
|92,141
|100,331
|87,564
|84,664
|90,859
|0.05%
|-
|37
|[[Australian Americans|Australian]]
|53,754
|52,133
|78,544
|93,063
|88,999
|0.05%
|-
|38
|[[Macedonian Americans|Maqedonas]]
|7,012
|20,365
|35,523
|61,287
|65,107
|0.03
|-
|39
|[[Basque Americans|Bask]]
|43,140
|47,946
|57,793
|53,052
|62,731
|0.03
|-
|40
|[[Icelandic Americans|Islandezet]] {{refn|1=Includes Faroese ancestry|group=n}}
|32,586
|40,529
|42,716
|44,027
|53,415
|0.03
|-
|41
|Luxembourg
|49,994
|49,061
|45,139
|40,975
|42,862
|0.02
|-
|42
|Malta
|31,645
|39,600
|40,159
|35,103
|39,938
|0.02
|-
|43
|Grek ose Armen Muslimanet
|31,578
|26,027
|19,311
|29,760
|31,529
|0.02
|-
|44
|Estonezet
|25,994
|26,762
|24,984
|30,641
|27,981
|0.02
|-
|45
|Alzasa
|42,390
|16,465
|15,601
|9,537
|10,609
|0.01
|}

== Amerikanë të bardhë të shquar ==
*[[Taylor Swift]]
*[[Donald Trump]]
*[[Miley Cyrus]]
*[[Katy Perry]]
*[[Ben Affleck]]
*[[Jennifer Lawrence]]
*[[Justin Bieber]]
*[[Jennifer Aniston]]
*[[Angelina Jolie]]
*[[Britney Spears]]
*[[Paris Hilton]]
*[[Carrie Underwood]]
*[[Ashley Simpson]]
*[[Lauren Conrad]]
*[[Machine Gun Kelly]]
*[[Tim McGraw]]
*[[Keith Urban]]
*[[Lindsay Lohan]]
*[[Kylie Jenner]]

== Shiko edhe ==

* [[Amerikanët]]

== Referime ==
[[Kategoria:Amerikanë të bardhë]]
[[Kategoria:Grupe etnike në Shtete të Bashkuara]]

&lt;references /&gt;
https://www.census.gov/library/publications/1983/dec/pc80-s1-10.html
https://www.census.gov/library/publications/1992/dec/cp-1.html
https://www.census.gov/data/tables/2000/dec/phc-t-43.html
https://data.census.gov/table/ACSDT5Y2010.B04006?t=Ancestry
https://data.census.gov/table/ACSDT5Y2020.B04006?t=Ancestry</text>
      <sha1>dg7zfps6jnghr575u1w95ib5efmqv5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Fallbackintoreality</title>
    <ns>3</ns>
    <id>239385</id>
    <revision>
      <id>3058036</id>
      <parentid>3057597</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qwerfjkl (bot)</username>
        <id>160953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Probleme me referimet te artikulli Alban Ramosaj */</comment>
      <origin>3058036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40154" sha1="fcjbpu6f2u1gsw8p983fewu6h6xe4l4" xml:space="preserve">{{Arkiva|banner=yes}}


==Per titullin e kontrollueses==
Tung Arber, Jam Era Qena dhe momentalisht jam e angazhuar si Menaxhere e Projektit tek Wikimedianet e Gjuhes Shqipe. Kam bere nje kerkese qe te behem kontrolluese ne Wikipedia shqip, por kerkesa nuk po me shfaqet dhe nuk eshte kontrolluar. A mundesh me shiku se cka nuk eshte ne rregull? Po ashtu Kleini me sugjeroj te ju them edhe qe te me beni transclude tek lista. [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Eraqena|Ketu]] gjindet kerkesa ime. Faleminderit shume e me kontakto me cfaredo pergjigje!
--[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]] ([[Përdoruesi diskutim:Eraqena|diskutimet]]) 9 korrik 2026 14:45 (CEST)

:{{done}} T'a shtova tek [[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues]], tash del n'sirtarin e Administratës. Suksese! [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 9 korrik 2026 19:34 (CEST)

== Per skeda të brëndshme ==

Përshendetje , doja te te pyesja nuk ka opsion ketu tek sq per te ngarkuar skeda te brendeshme si foto, pdf , apo docx sic e ka en wiki pra pa qene nevoja tek wiki commons? se po e shihja dhe spo e gjeja se ku. Faleminderit [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 13:39 (CEST)

:Kjo po diskutohet tash për tash tek [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvendi]] te nëntitulli &quot;[[Wikipedia:Kuvendi#Pastrimi i skedave jo të lira|Pastrimi i skedave jo të lira]]&quot;, mirëpo për me i ra shkurt e shqip: 
:Çdo Wikipedi ka për obligim me ofru &lt;u&gt;vetëm material me leje të lirë&lt;/u&gt;, dhe nëse s'është material i lirë duhet me pas [[Fair use|ni arsyetim shumë të fortë për përdorimin e tij]]. Në të kaluarën, kjo politikë nuk është përforcu dhe redaktorët kanë ngarku çka kanë mujtë. Si pasojë jemi mbetë me fotografi dhe skeda që nuk na përkasin dhe që ligjërisht s'kemi të drejtën me i përdorë pa i tjetërsu diqysh. Për atë shkak na kanë ardhë Wikimedia me na kërku me i pastru këto skeda dhe me e çaktivizu funksionin e ngarkimit të skedave lokale derisa t'ndreqet ky problem.
:Zakonisht në Wikipedia anglisht përdoret vetëm një porcion shumë i vogël ose fotoja e plotë në madhësi më të vogël të mundshme pa u sakrifiku lexueshmëria apo mesazhi. Kjo politikë pritet me hy në praktikë që prej zgjidhjes së këtij problemi tonë. Na për momentin nuk kemi naj politikë konkrete rreth përdorimit të materialit jo të lirë, vetëm që duhet me u arsyetu si duhet. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 shtator 2025 15:14 (CEST)
::e kuptoj faleminderit, por nese adoptohet me vone si tek en wiki etj si politike perdorimi do ishte ok. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 15:22 (CEST)
:::Për atë punë, duhet me ia gjet burimin skedave që i kemi dhe me kuptu nëse janë të arsyeshme me u përdorë apo jo. Nëse s'mundemi, i fshijmë dhe masnej mundemi me fillu tek faza tjetër—draftimi i një politike si duhet për skedat lokale. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 shtator 2025 15:27 (CEST)
::::Burimi nje menyre dhe me ane te google photo search te jep fotot e njejta ose te gjashme si burime por duhet manualisht per cdo foto e merr kohe, draftimi i politikave hapi i duhur se gjynah te na rrine shume artikuj pa foto si &quot;jetime&quot;. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 15:30 (CEST)
:::::Këto munden me u draftu njëkohësisht. Momentalisht, e vetmja gjë që kemi më të afërt me rregullore për shfrytëzim të skedave jo të lira është [[WP:Përmbajtja jo e lirë]] dhe atë e krijova unë si përkthim të faqes në anglisht pa rregulla konkrete (dmth. vetëm me informata të përgjithshme). [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 shtator 2025 18:27 (CEST)
::::::sapo e  pashe goxha pune e mire si start. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 19:13 (CEST)
== Linqe të reja në dy stampa ==

@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], A mund të bësh një rregullim që në stampat e [[Kosova]] dhe [[Shqipëria]] teksti GDP të jetë PBB dhe të dërgoj si lidhje te [[Prodhimi i Brendshëm Bruto]]. Kurse teksti që është aktualisht në kllapa (PPP) të bëhet (BFB) dhe jetë si lidhje te [[Barazia e Fuqisë Blerëse]]?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 tetor 2025 21:19 (CEST)

:{{Done}} I hyra stampës [[Stampa:Infobox country]] për do ndryshime pasi edhe afishet nuk u përkthyen si duhet. E kryva tash. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 13 tetor 2025 01:36 (CEST)

::Tani duken shumë më mirë, të lumtë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 tetor 2025 02:07 (CEST)

== Kontrolli i ndryshimeve ==

Pas shumë muajsh punë kanë mbetur vetëm 150 ndryshime në pritje për kontroll. Si kontrollues me përvojë, kur të mundesh, hidhi një sy listës. Mbase mund ta mbyllim brenda këtij viti. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 20 tetor 2025 10:53 (CEST)

:Rrugës jam! [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 20 tetor 2025 13:21 (CEST)
::75 të mbetura aktualisht, 99% nga dy muajt e fundit. Përparim shumë i mirë. Me këtë ritëm, mbase mund ta mbyllim brenda këtij muaji. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 tetor 2025 11:34 (CEST)
:::Kur të gjesh kohë, a mundesh të merresh me propozimet e diskutuara [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Kontrollimi|këtu]]? Falë përvojës tënde në faqet e rregulloreve, mund të jetë ide e mirë ta shtjellosh ti si temë. Plani është që të vendoset një standard për kontrolluesit, të krijohet një grup-bërthamë aktiv që të jetë në gjendje pune dhe të aprovohet [[mw:Automoderator|AI]] për t'i ndihmuar në kontroll. Këto janë përpjekjet e fundit për ta mbajtur në kontroll [[Speciale:PendingChanges|listën]], përpara se të shkohet drejt zgjedhjeve më radikale ku rrjeta e kontrollit të largohet plotësisht e të ruhet vetëm si masë mbrojtëse për artikuj specifikë. Por duhet të nxitojmë. S'ka kaluar as 1 muaj nga zbrazja e saj dhe aktualisht janë mbi 150 ndryshime në pritje për kontroll. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 nëntor 2025 12:06 (CET)
== Kandidatura ==

@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] të ka [[Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Fallbackintoreality|propozuar si administrator]]. Që kandidatura të ketë vlerë fillimisht duhet pranuar zyrtarisht nga kandidati i propozuar në pjesën përkatëse. Për ide, mund të shikosh dhe kandidaturat e kaluara në [[Wikipedia:Administrata/Arkivi|arkivin e administratës]]. Suksese nëse pranon! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2025 01:58 (CET)

:E pranova kandidaturën. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 16 nëntor 2025 21:47 (CET)
== Administrator ==

Tashmë gëzon privilegje administrative për 1 vit. Nuk po zgjatem shumë duke shprehur ku duhet përqëndruar puna në komunitet apo cilat rregullore duhen pasur parasysh pasi besoj se je i mirënjohur me faktorët e mësipërm. Po them thjesht që sa më shumë duar të kemi që kujdesen për mirëmbajtjen te [[Speciale:FaqetSpeciale|Faqet e veçanta]], aq më mirë është. Megjithëse, në gjykimin tim, duhet të jenë një pikë kyçe e punës administrative, shumë administratorë përqëndrohen më së shumti te bllokimet e mbrojtjet e faqeve duke e lënë krejtësisht në harresë elementin e mirëmbajtjes. Në veçanti, ndihma do të ishte mëse e mirëpritur te [[Speciale:LintErrors]] ku prej vitesh jam i vetmi anëtar që punoj. Aty kemi pasur shifra frikësuese për një projekt të vogël si tonin, duke vajtur në disa qindramijëra njësi për kategori, që janë zvogëluar në shifrat aktuale vetëm pas ndihmës nga disa përdorues të huaj nga EnWiki, një roboti dhe punës sime të vazhduar. Suksese sërish dhe puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 dhjetor 2025 14:54 (CET)

:Ndihem i nderuar me këtë rol dhe përgjegjësi. Do t'i shfrytëzoj këto drejta sa më mirë që mundet, në përmirësimin e efikasitetit dhe dobisë të Wikipedisë për lexuesit dhe redaktorët së bashku. Uroj bashkëpunimin e mëtutjeshëm! [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 5 dhjetor 2025 15:17 (CET)

== Do doja disa keshilla ==

Pershendtje!

Kam pare aktivitetin ne wikipedia dhe di te them se eshte shume i mire, me duhet ndihma jote ne menyre qe te arrij te krijoj nje artikull te bollshem dh ne menyre qe te perkthehet dhe ne gjuhe te tjera. Artikulli ne fjale eshte njekohesisht dhe artikulli qe ishit redaktues, programi televiziv ne Top Channel, Lufta e Nuseve. Do tju isha shume falerendues nese do te me ndihmonit sadopak ne permbushjen dhe perkthimin e asaj faqeje ne anglisht ose ne gjuhe te tjera kryesore [[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]] ([[Përdoruesi diskutim:Martinxx1|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 17:54 (CET)

== Artikuj të pakategorizuar ==

Përshëndetje!

Kur të mundesh, hidh ndonjë sy nga lista [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara]]. Ka më pak se 1K artikuj në tërësi dhe shumica prej tyre mund të duhet të kalohen te [[WP:FG]]. Është një tjetër faqeje mirëmbajtjeje që potencialisht mund t'i nxirret fundi. Sa më shumë faqe mirëmbajtjeje të zbrazëta të kemi te [[Speciale:FaqetSpeciale]], aq më i shëndetshëm është projekti në tërësi dhe, nisur nga natyra e punës, këto janë çështje që duhet të menaxhohen nga administratorët/anëtarët veteranë më së shumti. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 mars 2026 14:58 (CET)

:Hiç s'është ide e keqe. Po i hyj asaj liste rend për momentin. Sa për dokumentim, për momentin janë 887 artikuj të pakategorizuar. Shpresoj ta reduktoj atë numër. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 mars 2026 22:53 (CET)

== Gjimnazi Ahmet Dakli ==

Tung {{ping|Fallbackintoreality}} jemi duke mentoru nxenes ne shkrimin e artikujve per shkollat e tyre, mes tjerave edhe per Gjimnazin &quot;Ahmet Dakli&quot;. Heren e fundit qe e kam pa nuk kishte reklame, e paske fshi per kete arsye. Ktheje te lutem, une do te kujdesem qe te jete ne nivel te pranueshem per Wikipedia. T'u japim hapesire per permiresimin e artikujve te tyre perderisa zgjate aktiviteti, pastaj nese nuk kane aspak vlere jam ne rregull te fshihen. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 22 mars 2026 16:08 (CET)

:Hej Arianit, falemnderit që po ma cek tash dhe m'fal për vendimin e ngutur. Nuk kam pasë qysh me e kuptu ndryshe se është pjesë e ni aktiviteti. Për herat e ardhshme, t'kisha lut me i cekë me naj stampë, përmbledhje redaktimi apo faqe diskutimi kur faqja e një shkolle u kriju si pjesë e një fushate prej WALUG, që administratorët e tjerë mos me e ba gabimin e njejtë si unë. E riktheva faqen dhe e citova këtë diskutim si arsyetimi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 22 mars 2026 16:27 (CET)
::Veç sa krijova stampën {{Tl|1 Shkollë, 1 Artikull}} që të shkojë në faqe diskutimi. Po i kontrolloj faqet që janë krijuar si pjesë e fushatës dhe po i etiketoj. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 22 mars 2026 17:05 (CET)
:::Pa problem. Ndoshta është mirë me njoftu në Kuvend kur kemi fushata të këtilla. E kemi diskutu edhe me vendose banera te faqja e diskutimit të artikullit përkatës. {{Unsigned|Arianit| 22 mars 2026 18:43}}
::::S'është ide e keqe. Kur kemi fushata të tilla, politikat e projektit qëndrojnë mbi të gjitha. Një pjesë e madhe e artikujve që i shfletova kanë pasë vetëm nga një burim a dy sa për me formu themele. Qajo nuk është keq për bazë, ama shpesh qëndrojnë artikujt në atë gjendje për një kohë të gjatë. Shkollat me shkru artikuj për vete ish kanë edhe konflikt interesi, mirëpo po flasim për kontribute të ndihmuara nga vet grupi që ndihmon në administrimin e projektit në trojet shqiptare. Prandaj duhet me ia komuniku mirë redaktorëve tjerë si puna jeme se cilët artikuj po krijohen prej këtyre projekteve (dhe rrjedhimisht po deklarojnë konflikt interesi), dhe cilat jo. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 22 mars 2026 19:12 (CET)

== Artikulli për Tahir (Zhegoci) https://sq.wikipedia.org/wiki/Tahir_(Sejfiu)_Zhegoci ==

Kërkesë për rishqyrtim të fshirjes së artikullit “Tahir  Zhegoci”

Kërkoj rishqyrtim të vendimit për fshirjen e artikullit “Tahir (Sejfiu) Zhegoci”, pasi konsideroj se figura në fjalë ka rëndësi historike dhe është e dokumentuar në disa burime të shkruara.

Tahir Sejfiu (Zhegoci) përmendet në literaturë historike që lidhet me Lëvizjen Kaçake dhe zhvillimet në Anamoravë, ku figuron si pjesëmarrës në aktivitetet e kohës. Gjithashtu, ai përmendet në librin “Kur pranvera vonohet” të Fadil Hoxha, i cili trajton ngjarjet e Luftës Nacionalçlirimtare në Kosovë dhe përbën burim të rëndësishëm historik. Përmendja e tij në këtë vepër tregon se ai ka qenë pjesë e zhvillimeve të rëndësishme të kohës.

Për më tepër, ai përmendet në artikuj dhe materiale të ndryshme historike dhe publicistike që trajtojnë figurat e rezistencës shqiptare në Kosovë. Edhe pse disa nga këto burime janë përmbledhëse, ato e konfirmojnë ekzistencën dhe aktivitetin e tij historik.

Figura e tij është e njohur edhe në nivel lokal dhe është përjetësuar në toponimi (p.sh. emërtimi i rrugëve me emrin e tij, i dokumentuar edhe në harta si OpenStreetMap/Geoview), çka tregon njohjen dhe rëndësinë e tij në komunitet.

Duke marrë parasysh këto burime dhe faktin që artikulli mund të përmirësohet me referenca më të plota dhe strukturë enciklopedike, kërkoj që të lejohet rikrijimi i artikullit ose rikthimi i tij për përmirësim të mëtejshëm.

Faleminderit. [[Përdoruesi:Historionkos|Historionkos]] ([[Përdoruesi diskutim:Historionkos|diskutimet]]) 28 mars 2026 14:24 (CET)

:Fillimisht, mirësevjen në Wikipedia! Faleminderit për interesimin tënd.
:Para se të vazhdoj me shpjegimin, t'kisha lutë me vendosë përfundimisht se cili është ''emri'' dhe cili ''mbiemri'', e mos të luajmë me kllapa. Nuk po e përkrah argumentin nëse nuk mundemi as me u pajtu se si quhet personi.
:Artikulli në pyetje u nominua për grisje për shkak se burimet në tekst nuk e mbështetnin plotësisht shquarësinë e subjektit. Pas shqyrtimit, i pati gjithsej dy burime që u ribotuan disa herë në platforma tjera. [[WP:V|Vërtetueshmëria]] është shumë e rëndësishme, dhe të përmendurat e thjeshta nuk mjaftojnë për t'a themeluar shquarësinë e një biografie në Wikipedia. Nëse është ''e vërtetë'' dhe ''meriton përfshirjen'' (nuk mund të jetë vetëm njëra), kryesisht më shumë se tre burime të pavarura mund të ndihmojnë t'a themelojnë një biografi si duhet.
:Emërtimi i një rruge me emrin e një personi nuk e cek shquarësinë e tyre në vetvete dhe nëse mblidhet në një artikull të mirëfilltë, duhet të dëshmohet përmes një burimi [[WP:Burimet e besueshme|të pavarur e të paanshëm]]. Hartat e hapura si OpenStreetMap, sado të dobishme që janë, janë të kontribuar nga përdoruesit e vet ashtu si Wikipedia, dhe nuk mund të merren si burime në Wikipedia ([[WP:V#Wikipedia dhe burime që pasqyrojnë apo e përdorin atë|ashtu siç nuk lejohet të citohet Wikipedia brenda Wikipedias]]).
:Nëse je i bindur që artikulli mund të ekzistojë duke i ndjekur politikat e [[WP:Shquarësia|shquarësisë]], je i lejuar të rikrijosh artikullin si draft në hapësirën tënde të përdoruesit (dmth. tek [[Përdoruesi:Historionkos]]{{xt|/emri i artikullit në fund}}). Këtu mund ta ushtrosh redaktimin deri sa të jetë gati për hapësirën kryesore, ku mund të kërkosh zhvendosjen e artikullit tek hapësira kryesore. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 28 mars 2026 15:52 (CET)
::Faleminderit për sqarimin dhe kohën e marrë për shqyrtimin e artikullit.
::Sa i përket emrit, do të mundohem ta verifikoj dhe ta vendos në formën më të saktë dhe të qëndrueshme, bazuar në burime të besueshme.
::E kuptoj rëndësinë e burimeve të pavarura dhe të verifikueshme për themelimin e shquarësisë. Do të përpiqem të gjej dhe të shtoj burime shtesë që e mbështesin subjektin në mënyrë më të plotë.
::Nëse nuk arrij të siguroj burime të mjaftueshme për momentin, do ta rikrijoj artikullin si draft në hapësirën time të përdoruesit dhe do të punoj më tej në përmirësimin e tij para se ta propozoj përsëri për hapësirën kryesore.
::Faleminderit edhe një herë për udhëzimet. [[Përdoruesi:Historionkos|Historionkos]] ([[Përdoruesi diskutim:Historionkos|diskutimet]]) 28 mars 2026 16:10 (CET)

== Stampa e grisjeve ==

Së fundmi ke vendosur stampën e faqeve për grisje ({{tl|Faqe për grisje}}) pa e thirrur por duke kopjuar tërë kodin e saj në faqet ku e ke vendosur. Përshtypja ime është që kjo ka ndodhur gabimisht por gjithsesi mendova të ta sillja në vëmendje. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 prill 2026 12:19 (CEST)

:Unë e lashë aty si udhëzim meqë në atë mënyrë po përdoret nëpër Wiki tjera, mirëpo nuk më ra në mend që këtu nuk po përdoret ashtu në praktikë. E hoqa udhëzimin dhe do e përdor si stampë të rregullt prej tash e tutje [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 1 prill 2026 12:41 (CEST)
::Ç'është e vërteta, në atë mënyrë që e ke përdorur mundësohet lidhja konkrete me diskutimin përkatës te WP:FG, gjë që nuk do të ndodhte nëse do të përdorje thjesht {{tl|Faqe për grisje}}. Por ky është problem teknik, normalisht stampa duhet përdorur në metodën tradicionale me thirrje.
::Për sa i përket problemit teknik në vetvete, stampa nuk arrin ta përmbajë kompleksitetin e vendosjes së shumë artikujve njëherazi për grisje pasi përdorimi i saj është i thjeshtë: Merr parashtesën ''Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/'' dhe shtoji titullin e faqes ku po përdoret. Kjo mund të zgjidhet me Lua mbase por deri tani nuk kemi vepruar pasi shtimi masiv i artikujve për grisje supozohet të jetë ''edge case'', një teknikë që pritet të zbehet në përdorim pasi të përfundojnë auditimet e listave dhe artikujve kronologjikë.
::Vetë procedura e grisjes nuk i ka ende të mirëkristalizuara praktikat e ndjekura pasi WP:FG ka marr hov si hapësirë për diskutime vetëm këto dy vite. Gradualisht priten përmirësime pasi të vihen re mënyra specifike të veprimit (''behavioral patterns''), përfshirë këtu dhe anën teknike (automatizimi i vendosjes së kërkesave në faqet kryesore të diskutimit përkatëse, heqja e tyre sipas nevojës dhe shtimi e heqja e stampave në faqet e duhura është një shembull). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 prill 2026 13:05 (CEST)

== Mundem? ==

@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]Duke qenë se unë mendoj se Leutrimi e ka fshirë qëllimisht faqen bashkë me TalkPage, a mundem të hap një nënfaqe dhe të postoj draftim e fundit që kam shpëtuar në kompjuter për artikullin Ermal Beqiri, në mënyrë që ta shofësh të përfaqësuara të paktën ato që po them unë. E kuptoj që ka vend për përmirësim por ne nuk mund të diskutojmë mbi meritat pa patur atë që kisha shkruar përpara syve.  [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:19 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Ta vendosa këtu: [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)]]. Tek artikulli këtu kisha shtuar edhe këtë referencë nga media e huaj, që nuk e përmend Beqirin drejtëpërdrejtë, por përmend skandalin  e AKSHIt. https://english.elpais.com/international/2026-02-19/albania-europes-laboratory-where-ai-combats-or-hides-corruption.html  Të lutem ki gjithashtu parasysh se unë kam hapur edhe një mbi [[Ergys Agasi]], dhe ai nuk është sfiduar deri më tani. Ndërsa BLP e Beqirit është fshirë 2 herë. Të ripërsëris që nuk jam kundër ndryshimit të tonit, stilit të këtyre biografive. Por jo të fshihet faqja dhe të hiqen info të mirë-referencuara.  [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:27 (CEST)
::E pranoj që të jetë prezente në draft, ama përgjegjësia për ta vendosur në draft qëndron tek ne administratorët e jo tek ti (sidomos jo me e vendosë nën fushën &quot;Përdoruesi:&quot; të dikujt tjetër). 
::Po e shqyrtoj si draft, pastaj mundemi me e diskutu bashkërisht me redaktorë të papërfshirë nëse është në gjendje për hapësirën kryesore. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 4 prill 2026 13:32 (CEST)
:::'''Mendoja se ti e kishe [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|marrë përsipër ta rregulloje artikullin]]?''' Sepse Leutrim.P, sipas meje në një përpjekje sërisht abuzive për të parandaluar krijimin e artikullit, po hap votim. duke anashkalaur gjithë procedurat që Wiki ka për të parandaluar abuzime. (Kur në fakt votim duhet hapur për abuzimet që ai ka bërë.) Unë mendoj se duhen ndjekur rregullat e wikit dhe duhet diskutuar me artikullin të pranishëm.  Si mund të diskutohet rreth meritës së një artikulli kur ky nuk është i pranishëm? Unë mendoj se në draftin që të postova, ka më se mjaftueshëm burime dytësore, nuk është shkruar asnjë e pavërtetë, dhe akoma [[Përdoruesi diskutim:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|më shumë burime gjenden këtu]]. '''Unë të lutem që të punosh mbi artikullin''' si një përdorues i asnjëanshëm, që ti kontrollosh të gjitha referencat që janë në artikullin origjinal, të shtosh të tjera nëse duhet, '''dhe të bësh të gjitha riformulimet e tonit që shikon të arsyeshme.'''   [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:55 (CEST)
::::A po m'len pak kohë bre, vlla? Mungesa e durimit prej anës tënde vërtet po shfaqet, dhe nuk po shfaq respekt për kohën e asnjë vullnetari këtu. Kjo nuk është temë për ngut. Mos na e bë edhe bajat, të lutem. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 5 prill 2026 22:09 (CEST)
:::Pra të lutem të shohësh cili është qëndrimi im dhe cili është qëndrimi i të tjerëve. Unë jam i gatshëm për kompromis, të tjerët duan që ai artikull të mos krjohet.  [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:57 (CEST)

== Keqkuptim mbi Ermal Beqirin ==
@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Te kerkoj falje qe nuk te permenda me diskutimin e draftit te Ermal Beqirit, kujtova se do e shkruante Libertariani, megjithate keshillat besoj se do te vlejne edhe tyj per shkrimin. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:55 (CEST)

== Sqarim shkurt ==

Ripërsëris që impenjohem të mos editoj më artikullin për të cilin diskutuam. Por po ashtu të lutem të më shpjegosh shkurtimisht se çfarë blloku më bëre praktikisht me këto 4 veprime, që të di paraprakisht se çfarë pengesash kam ndaj editimit të sq.wiki. Kjo sepse shoh [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&amp;logid=1423358 këtë 1], [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&amp;logid=1423359 këtë 1.1] (ça dmth këto dy të parat?), pastaj [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&amp;logid=1423362 këtë EB 1] dhe këtë [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&amp;logid=1423363 EB 1.1]. Të flm!  [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 9 prill 2026 11:16 (CEST)

:Shkurtimisht, ''bllokimi është te faqja Ermal Beqiri dhe faqja diskutuese. Ato faqe nuk ki me mujt me i redaktu për një muaj''. Përndryshe, asgjë tjetër nuk ndryshon për ty, dhe të gjitha faqet e tjera janë të lira për t'i redaktuar. Ishte mesnata, dhe nuk e aplikova herën e parë bllokun si duhet? Lol. Pa dashje t'a bllokova komplet redaktimin, dhe pastaj m'ka vyjtë me e korrigju prandaj m'fal për ngatërresën. Pas një muaji, ki me e pasë të drejtën e redaktimit aty ashtu si të gjithë të tjerët. 
:(Btw &quot;Krijimi i llogarive është i çaktivizuar&quot; nënkupton që s'mundesh me kriju llogari të re për me e tejkalu blloku) [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 9 prill 2026 11:23 (CEST)

== Fshirja e editimeve te Alma Cupit ==

Pershendetje. Alma Cupi ka lindur ne 18 gusht 1972 dhe jo ne 1966 keshtu qe te pakten kete informacion mos e hiq. Nese Alma do ta editoje vete faqen e saj ne Wikipedia atehere cila do ishte menyra me e mire? Informacionet nuk mund te gjenden ne vende te tjera prandaj referova LinkedIn. Te gjitha te dhenat jane marre ne menyre direkte nga Alma meqese une jam vajza e saj dhe ajo do donte nje artikull me te detajuar ne Wikipedia.  [[Përdoruesi:Arbjana|Arbjana]] ([[Përdoruesi diskutim:Arbjana|diskutimet]]) 17 prill 2026 00:36 (CEST)

:Përshëndetje! Filllimisht falemnderit për transparencën, znjsh. Çupi, dhe për interesin tënd në përmirësimin e mbulimit të nënës në projektin tonë.
:Konkretisht për shkak që je e bija e saj, kjo na prezanton pak një [[Wikipedia:Konflikt interesi|konflikt interesi]], meqë ke një lidhje familjare me të. Jo që është diçka e keqe, por që Wikipedia e ka parim të jetë artikulli neutral dhe i bazuar mbi burime të paanshme; dhe zor është të jesh neutral e i pavarur kur flet për hiç më pak se nënën tënde.
:Kur gjendesh në një konflikt interesi, je e inkurajuar të përdorësh faqen e diskutimit të artikullit (pra p.sh. [[Diskutim:Alma Çupi]]) që të marrësh vëmendjen e një redaktori të papërfshirë të të ndihmojë që t'a hartojë në një mënyrë të paanshme, dhe t'a vërtetojë kërkesën tënde.
:Meqë unë veç jam këtu, po e marr atë përsipër për këtë kërkesë.
:Nëse kjo ditëlindje thjesht është gabim, por nuk ka burime të pavarura e të paanshme që e deklarojnë të saktën, atëherë nuk përket e sakta në Wikipedia. Zgjidhja këtu është të hiqet e gabuara dhe të mbahet data e lindjes prej artikullit derisa të dihet prej një [[Wikipedia:Identifikimi i burimeve te besueshme|burimi të pavarur e të besueshëm]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 17 prill 2026 01:25 (CEST)
::Pershendetje! Ok, shume faleminderit per informacionet. Atehere do perpiqem te gjej disa burime te pavarura per te mbeshtetur informacionet e tjera. Duke patur parasysh qe shume nga punet e Alma Cupit nuk jane te dokumentuara eshte veshtire te gjesh online burime prandaj perdora linkun e LinkedIn ku ka vendosur nje rrjedhuri te CV-se. [[Përdoruesi:Arbjana|Arbjana]] ([[Përdoruesi diskutim:Arbjana|diskutimet]]) 17 prill 2026 14:30 (CEST)
:::Që mungojnë shpesh burimet e kemi parasysh. Mungesa e burimeve mund të jetë pengesë për vet ekzistencën e artikullit. Ajo akoma po shqyrtohet teksa flasim. Me rëndësi është që ta cek: [[Wikipedia:JOPROMO|Wikipedia nuk është CV]], dhe nuk lejohen rrjete sociale shumë si burime (si puna e LinkedIn-it). [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 prill 2026 03:07 (CEST)

== Të lutem mos i jep fill diskutimit mbi editimet në en.wiki ==

Sq.wiki nuk ka tagër të më kritikojë mua editimet që bëj në en.wiki, veçanërisht jo Lanceloti. EN.Wiki ka shumë më shumë editorë me shumë më shumë exp se Lanceloti, dhe çfarëdo të vendosin ata për këtë https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Log/2026_April_17#Lori_Hoxha dhe këtë ajo do bëhet https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia%3AReliable_sources%2FNoticeboard#Blacklist_Teksteshqip.com_for_use_on_Bio_articles  

Diskutimi ka filluar që në 3 prill, https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Lori_Hoxha  por ajo IP-ja nuk e ka vazhduar më tej diskutimn aty... por ka vajtur është ankuar këtu https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Teahouse/Questions/Archive_1290#Talk:Lori_Hoxha . Asnjë nuk i ka dhënë të drejtë. (Nuk po dua të hedh hipoteza se kush është IPja, veçse dua të them që lanceloti e ka parë Diskutimin, dhe vazhdon prezanton të njëjtin &quot;argument&quot; të IPsë.). Të flm!  [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 17 prill 2026 12:17 (CEST)

== Përmirësimi i artikullit &quot;Liqeni i Gramozit&quot; ==

Përshëndetje, Po ju kontaktoj me sugjerim të administratorit Klein Muçi lidhur me një korrigjim të rëndësishëm gjeografik dhe të bazuar në burime zyrtare për artikullin &quot;Liqeni i Gramozit&quot;. Meqenëse puna juaj fokusohet në mbarëvajtjen editoriale të përmbajtjes, ju lutem hidhini një sy diskutimit publik që kam hapur këtu, ku janë renditur të gjitha burimet parësore kartografike (ASIG, Ktimatologio, etj.): [[Diskutim:Liqeni i Gramozit]]&lt;nowiki&gt; Ndihma juaj për të reflektuar saktësinë gjeografike dhe parimin e Asnansisë (NPOV) do të ishte shumë e vlerësuar. Me respekt, ~~~~&lt;/nowiki&gt; [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 27 maj 2026 16:07 (CEST)

== Shqyrtime ==

Kam bërë shumë shtesa. A dëshironi të shihni edhe redaktimet e mia të tjera dhe t'i shënoni ato si të kaltërta dhe të miratuara? [[Përdoruesi:Gefälligst|Gefälligst]] ([[Përdoruesi diskutim:Gefälligst|diskutimet]]) 13 korrik 2026 11:44 (CEST)
== Kerkese per zhvendosje dhe kontrollim ==

Pershendetje, a mund tme ndihmoni me dy gjera kur keni kohe?

1. Ta zhvendosni artikullin [[Njësia administrative Karbunarë]] tek Karbunarë, Lushnja. Ndoshta titulli eshte i bllokuar nga nje historik i vjeter i nje faqeje tjeter dhe sistemi nuk me lejon ta kryej vete si redaktues. &lt;br&gt;
2. Kam gjithashtu disa ndryshime te mbetura ne pritje qe nga data 23 gusht. A mund t'i kontrolloni dhe t'i miratoni nese cdo gje eshte në rregull?

Flm [[Përdoruesi:Magapetro|Magapetro]] ([[Përdoruesi diskutim:Magapetro|diskutimet]]) 27 gusht 2026 01:27 (CEST)

:{{done}} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 31 gusht 2026 19:26 (CEST)

== Help ==

Hello, can you help me to translate [[En:Gaza genocide|this]] article to your language. Thank you [[Përdoruesi:Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[Përdoruesi diskutim:Hmsalw111|diskutimet]]) 3 shtator 2026 22:19 (CEST)

:It's a tremendous task, but I'll get started at some point on working on it. Sqwiki is already lacking in some coverage of the Gaza Strip and the ongoing genocide. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 6 shtator 2026 04:46 (CEST)
::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] You can write a brief summary stating only the key points, and other users can expand on them when they view the page—that’s the collaborative spirit, man! This article is important because it constitutes a gravest crime under international law (genocide crime). [[Përdoruesi:Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[Përdoruesi diskutim:Hmsalw111|diskutimet]]) 6 shtator 2026 12:19 (CEST)
:::{{Done}} currently available at [[Gjenocidi i Gazës]] and hooked up to Wikidata [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 6 shtator 2026 16:07 (CEST)
::::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Thank you very much ❤️ [[Përdoruesi:Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[Përdoruesi diskutim:Hmsalw111|diskutimet]]) 6 shtator 2026 21:12 (CEST)

== mbi grisjen e nje artikulli ==
pershendetje Arber! Po shikoj qe me keni grisur artikullin 2 dite me pare. Te lutem me ndihmon dot si te veproj per rikrijimin e tij ne kushtet e lejueshme pasi eshte shume me rendesi? faleminderit.

[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 19:24 (CEST)

:Përshëndetje! Po e paraprij arsyetimin duke të të thënë që ky nuk është gjykim mbi personin në vete, por meqë ka kritere për përfshirje që i mbajmë aktive për ta siguruar cilësinë e enciklopedisë.
:Subjekti në pyetje, Krenar Dunga, qenka student që mori mirënjohje në Bashkinë Kamëz, dhe po punon në Parlamentin e Nxënësve të Shqipërisë. Këto gjëra janë shumë të mira, mirëpo po duket që janë ''e vetmja'' meritë për të cilën është mbuluar nëpër media dhe burime tjera të besueshme. Secili burim rreth tij poashtu po e thotë të njëjtën gjë me fjalë të ndryshme. 
:Nuk dua t'ia mohoj arritjen e tij për komunitetin e tij, mirëpo Wikipedia duhet të ushtrojë shumë kujdes rreth individëve të njohur për vetëm një gjë. Subjektet, dhe sidomos njerëzit që jetojnë, duhet të kenë shquarësi të &quot;supozuar&quot; ({{dmth}} përshkrimi i rëndësishëm në burime të besueshme krijon një supozim, jo një garanci, që një subjekt meriton artikullin e vet).
:nga [[WP:SHQ]]: ''&quot;Asnjë subjekt nuk është automatikisht ose vetvetiu i shquar veç sepse ekziston: dëshmia duhet të tregojë se subjekti ka fituar një përshkrim apo njohje të rëndësishme të pavarur dhe nuk përfiton ndonjë interes afatshkurtër, nuk ishte rezultat i promovimit apo reklamës, dhe se subjekti nuk është i papërshtatshëm për ndonjë arsye tjetër.&quot;''
:Për mendimin tim, ky subjekt nuk e kalon pragun për shquarësi të përgjithshme ''momentalisht''. S'do me thënë që s'do t'i plotësojë në të ardhmen, mirëpo kjo është diçka që duhet pritur ta shohim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 7 tetor 2026 04:01 (CEST)

== Probleme me referimet te artikulli ''[[Albulena Haxhiu]]'' ==
Përshëndetje, Fallbackintoreality!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3054527|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Albulena Haxhiu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20tetor%202026,%2001:32)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 tetor 2026 03:32 (CEST)

== Gervisje  ==
Pershendetje puna e ktyne qe eshte gervisje a ska mundsi me permisu shkrimin po vetem te gervis komplet artikujn nuk po me duket e drejt ky veprim ndaj secillit admin qe jeni aty [[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]] ([[Përdoruesi diskutim:DemiPrinCe007|diskutimet]]) 16 tetor 2026 10:46 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Alban Ramosaj]]'' ==
Përshëndetje, Fallbackintoreality!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3058034|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alban Ramosaj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20tetor%202026,%2023:10)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2026 01:10 (CEST)</text>
      <sha1>fcjbpu6f2u1gsw8p983fewu6h6xe4l4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblioteka Laurenciane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239653</id>
    <revision>
      <id>3058114</id>
      <parentid>2838285</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2910" sha1="szwnzhkr59761bj5oy4mr16if67fkoe" xml:space="preserve">[[Skeda:Medicibib.jpg|parapamje|Pamja nga ajri. Biblioteka Laurenciane mund të identifikohet në rreshtin e gjatë të dritareve mbi hajatin që shtrihet në të majtë të fotografisë. Struktura me dy radhë dritaresh në të djathtë të saj është tremja.]]
'''Biblioteka Laurenciane''' ('''Biblioteca Medicea Laurenziana''') është një biblioteke historike në [[Firencia|Firence]], [[Italia|Itali]], përmban më se 11,000 [[Dorëshkrimi|dorëshkrime]] dhe 4,500 libra të hershëm.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;{{cite book|title=Medicean-Laurentian Library|publisher=Encyclopædia Britannica|language=en|year=2007}}&lt;/ref&gt; E ndërtuar në një hajat të Bazilikës së Shën Lorencit të Firences mediçe, bërë nën patronazhin e Papa Klementit VII Medici, biblioteka u ndërtua për të theksuar se Mediçët nuk ishin më tregtarë por anëtarët e shoqërisë intelektuale dhe kishtare. Ajo përmban dorëshkrime dhe libra që i përkasin bibliotekës private të Mediçëve. Biblioteka është e njohur për arkitekturën e saj, e projektuar nga [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]], dhe është një shembull Manjerizmit.&lt;ref name=&quot;build&quot;&gt;Fazio, Michael; Moffett, Marian; Wodehouse, Lawrence, ''Buildings across Time'' (London: Lawrence King Publishing Ltd, 2009), pp 308–310&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aii&quot;&gt;Lotz, Wolfgang; Howard, Deborah, ''Architecture in Italy, 1500–1600'' (New Haven: Yale University Press, 1995), pp 91–94&lt;/ref&gt;

Një ''Codex Laurentianus'' identifikon çdo dorëshkrim të lidhur si libër në bibliotekë.

== Referime ==
{{reflist}}

== Lexime te metejshme==
* Pierre Petitmengin – Laetitia Ciccolini, ''Jean Matal et la bibliothèque de Saint Marc de Florence (1545)'', &quot;Italia medioevale e umanistica&quot;, 46, 2005, pp. 207-238.

==Lidhjet e jashtme==
{{commons category|Biblioteca Medicea Laurenziana|Laurentian Library}}
* [https://web.archive.org/web/20050409125546/http://www.bml.firenze.sbn.it/index_ing.htm Official website] (in English)
* [http://www.greatbuildings.com/buildings/Laurentian_Library.html Great Buildings on-line:] Laurentian Library
* [https://web.archive.org/web/20050531234233/http://easyweb.easynet.co.uk/giorgio.vasari/michel/michel7.htm Photos of the Library and vestibule, with Giorgio Vasari's remarks]
* [https://web.archive.org/web/20120626134448/http://artofthestates.org/cgi-bin/piece.pl?pid=342 Art of the States: Octet for Strings 'La Laurenziana'] Work by composer Henri Lazarof inspired by the library
* [http://www.museumsinflorence.com/musei/Laurentian_Library.html Laurentian Library]
* {{wikisource-inline|list=
**[[John Willis Clark|Clark, J. W.]] ''[[s:On the Vatican Library of Sixtus IV|On the Vatican Library of Sixtus IV]]''}}

{{coord|43.774521|N|11.253374|E|type:landmark_region:IT|display=title}}

{{Michelangelo|architecture}}

[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në 1559]]
[[Kategoria:Biblioteka]]
[[Kategoria:Firence]]</text>
      <sha1>szwnzhkr59761bj5oy4mr16if67fkoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nakamura Masanao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245505</id>
    <revision>
      <id>3058073</id>
      <parentid>3044652</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2402" sha1="qnuxpcwhqro203lfnekn45km6w97xev" xml:space="preserve">[[Skeda:Portrait of Mr. Masanao Nakamura.jpg|thumb|240px|Portreti i Nakamura Masanaos]]
'''Nakamura Masanao''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: &lt;span lang=&quot;ja&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;中村 正直&lt;/span&gt;, 24 qershor 1832 – 7 qershor 1891) ishte edukator dhe figurë i njohur gjatë [[Periudha Meiji|periudhës Meiji]].

==Biografia==
Ai lindi në një familje [[Samurai|samurai]] në [[Edo]], Nakamura fillimisht ishte dijetar [[Konfucianizmi|konfucianizm]]. Në vitin 1866, si një mbikëqyrës akademik, ai shoqëroi një grup prej 14 studentësh [[Tokugawa shogunate|Tokugawa bakufu]] për të studiuar në [[Britania e Madhe|Britaninë e Madhe]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Cortazzi|2002|p=217}}&lt;/ref&gt; Rënia e regjimit të Tokugawa solli një fund të hershëm për studimet e studentëve në Londër dhe Nakamura u kthye në Tokio në qershor 1868.

Në kthimin e tij në Japoni, ai përktheu [[Self-Help (libër)|Self-Help]], nga [[Samuel Smiles]], dhe ''[[On Liberty]]'', nga [[John Stuart Mill]] në japoisht. Të dy tekstet u botuan më 1871 dhe 1872 respektivisht, dhe u dëshmuan të jenë jashtëzakonisht të njohura.

Ai mësoi në [[Universiteti i Tokjos|Universitetin Perandorak të Tokjos]], themeloi shkollën Dojinsha dhe drejtoi atë që më vonë u bë [[Universiteti Ochanomizu]]. Nakamura u vu në dukje edhe për promovimin e mundësive për arsimim të grave dhe, me ndihmën e [[Henry Faulds]], një mjek skocez dhe misionar prezbiterian, duke krijuar Rakuzen-kai, një institucion bamirës për edukimin e fëmijëve të verbër.&lt;ref&gt;{{harvnb|Cortazzi|2002|p=223}}&lt;/ref&gt;

Nakamura ishte një nga filozofët të mirënjohur japonezë që u konvertua në [[Krishterimi|Krishterizm]]. Ai e shihte krishtërizmin si themelim për fuqinë ushtarake dhe ekonomike të kombeve perëndimore dhe deklaroi se Japonia duhet të hidhërojë besimet e saj tradicionale si një hap të domosdoshëm në forcimin e kombit. Në këtë, ai ishte një nga anëtarët më radikal të rrethit origjinal të filozofëve në [[Meirokusha]].

== Referime ==
{{reflist}}

== Bibliografia ==
* {{cite book|last1=Cortazzi|first1=Hugh|title=Britain and Japan: Biographical Portraits, Vol. 4|date=2002|publisher=Japan Society Publications|isbn=1-903350-14-X}}

[[Kategoria:Lindje 1832]]
[[Kategoria:Vdekje 1891]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]
[[Kategoria:Të konvertuarit në Protestanizëm]]
[[Kategoria:Edukatorë japonezë]]</text>
      <sha1>qnuxpcwhqro203lfnekn45km6w97xev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hiroyuki Sanada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249852</id>
    <revision>
      <id>3058069</id>
      <parentid>3001095</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Tokjo]]; added [[Category:Njerëz nga Tokio]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10617" sha1="sqa5hzaj01jtbdmj1zayaqadrka6id3" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = Hiroyuki Sanada
| image = [[Skeda:Hiroyuki Sanada 2013 (cropped).jpg|300x300px]]
| birth_date = 12 tetor 1960&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.axonentertainment.co.jp/hiroyukisanada/profile.html|title=Hiroyuki Sanada Profile axon entertainment inc.|date=5 mars 2018}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Tokio]], [[Japonia|Japoni]]
| death_date = 
| death_place = 
| role të shquar = Kenji
| filma të shquar = [[Rush Hour 3]]
| height = 170 cm
| bashkëshort = Satomi Tezuka (1990-1997)
| nationality = Japonezë
}}
'''Hiroyuki Sanada''' (真田 広之 ''Sanada Hiroyuki'', '''Hiroyuki Shimosawa''' (下澤 廣之 ''Shimosawa Hiroyuki'') (lindi më 12 tetor 1960) është aktor japonezë.

== Karriera ==
Karriera e filmit të arteve marciale të Sanadës e prezantoi atë te [[Michelle Yeoh]], me të cilët më vonë luajti në [[Sunshine (film 2007)|Sunshine]] të [[Danny Boyle]]. Ai ka një miqësi të gjatë me [[Jackie Chan]], megjithëse ai nuk luajti në një film me të para [[Rush Hour 3]] në vitin 2007. Sanada shpesh u vlerësua në ditët e tij të rinj si Henri, Harry ose Duka Sanada.

Sanada e përforcoi veten si një aktor i cili u përshtat për të luajtur role të ndryshme. Ai u vuri re së pari si një aktor serioz në filmin “Mahjong Hourouki” drejtuar nga [[Makoto Wada]]. Që atëherë ai ka vepruar në çdo film Wada - vepra të mbushura me humor dhe një nostalgji për filma klasikë.

Sanada luajti Matsuda, imperialistin japonez që miqësohet me personazhin e [[Ralph Fiennes]], në filmin e vitit 2005 ''[[Kontesha e Bardhë]]'', drejtuar nga [[James Ivory]]. Ai luajti në filmin kinez ''[[Premtimi (film 2005)|Premtimi]]'' drejtuar nga [[Chen Kaige]] si Gjenerali Guangming. Sanada është shfaqur në ''[[Rush Hour 3]]'' me [[Jackie Chan]] dhe [[Chris Tucker]]. Sanada shfaqet në filmin e James Ivory ''[[Qyteti i Destinacionit tënd të Fundit]]'', në të cilin ai luan së bashku me aktorin e Uellsit [[Anthony Hopkins]]. Në mars 2011, ai shfaqet në filmin ''[[47 Ronin (film 2013)|47 Ronin]]'' drejtuar nga Carl Rinsch.

== Filmografia ==
===Film===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Viti
! Titulli
! Roli
! Regjisori
! Shënimet
|-
| 1966
| ''Game of Chance''
| rowspan=3| Endo Kenichi
| rowspan=3| Ryuichi Takamori
|
|-
| rowspan=2| 1967
| ''Game of Chance 2''
|
|-
| ''Game of Chance 3: Lullaby for My Son''
| 
|-
| 1969
| ''Abashiri Prison: Drifter at Edge of World''
| Shoichi
| Kiyoshi Saeki
|
|-
| rowspan=2| 1970
| ''Yukyo Retsuden''
|
| Shigehiro Ozawa
| 
|-
| ''Brutal Tales of Chivalry 7''
|
| Akinori Matsuo
| 
|-
| 1974
| ''The Executioner''
| Young Koga Ryuichi
| Teruo Ishii
|
|-
| rowspan=2| 1978
| ''[[Samurai i Shogunit]]''
| Hayate
| rowspan=2| [[Kinji Fukasaku]]
|
|-
| ''[[Mesazh prej Hapësirës]]''
| Shiro
|
|-
| rowspan=2| 1979
| ''The Shogun Assassins''
| Miyoshi Isa
| [[Sadao Nakajima]]
|
|-
| ''[[Luftërarët e Apokalipsit]]''
| [[Takeda Katsuyori]]
| [[Kōsei Saitō]]
|
|-
| rowspan=2| 1980
| ''Ninxha e Shogunit''
| Momochi Takamaru
| [[Norifumi Suzuki]]
|
|-
| ''[[Tonda Couple]]''
| Isozaki
| [[Shinji Sōmai]]
|
|-
| rowspan=4| 1981
| ''[[Rimishërimi i Samurait]]''
| Kirimaru Iga
| Kinji Fukasaku
|
|-
| ''Roaring Fire''
| Joji / Toru
| Norifumi Suzuki
|
|-
| ''The Kamikaze Adventurers''
| Akira Hoshino
| Tatsuichi Takamori
|
|-
| ''The Blazing Valiant''
| Joe
| Tooru Dobashi
|
|-
| rowspan=4| 1982
| ''[[Ninja in the Dragon's Den]]''
| Genbu
| [[Corey Yuen]]
|
|-
| ''Lovers Lost''
| Kunihiko Yasuoka
| rowspan=2| Kinji Fukasaku
|
|-
| ''[[Fall Guy]]''
| Actor
|
|-
| ''Ninja Wars''
| Jotaro Fuefuki
| Kōsei Saitō
| 
|-
| rowspan=2| 1983
| ''[[Igano Kabamaru#Film|Igano Kabamaru]]''
| Shizune
| Norifumi Suzuki
|
|-
| ''[[Legjenda e Tetë Samuraive]]''
| Inue Shinbei Masashi
| Kinji Fukasaku
|
|-
| rowspan=3| 1984
| ''The Street of Desire''
| Joji Tanaka
| Haruhiko Mimura
|
|-
| ''[[Kōtarō Makaritōru!]]''
| Tatsuya Yoshioka
| Norifumi Suzuki
| 
|-
| ''Mahjong hōrōki''
| Bouya Tetsu
| [[Makoto Wada]]
|
|-
| 1985
| ''[[Shpata e Kamuis]]''
| Jirō / Jirōza Hattori / Jirōmu Kamui
| [[Rintaro]]
| Dublimi
|-
| rowspan=4| 1986
| ''[[House on Fire]]''
| Chuya Nakahara
| Kinji Fukasaku
|
|-
| ''Inuji ni Seshi Mono''
| Shigesa
| [[Kazuyuki Izutsu]]
|
|-
| ''Cabaret''
| Tanokura
| [[Haruki Kadokawa]]
|
|-
| ''In the Line of Duty: Royal Warriors''
| Peter Yamamoto
| David Chung
|
|-
| 1987
| ''[[Sure Death 4: Revenge]]''
| Ukyonosuke Okuda
| Kinji Fukasaku
|
|-
| 1988
| ''[[Kaitō Ruby]]''
| Toru Hayashi
| Makoto Wada
|
|-
| 1989
| ''[[Who Do I Choose?]]''
| Jun Yamamoto
| [[Shusuke Kaneko]]
|
|-
| rowspan=3| 1990
| ''Yellow Fangs''
| Haiyaku Eiji
| [[Sonny Chiba]]
|
|-
| ''Let's Go to the Hospital''
| Kohei Shintani
| [[Yōjirō Takita]]
|
|-
| ''[[Tugumi]]''
| Kyoichi Takahashi
| [[Jun Ichikawa]]
|
|-
| rowspan=2| 1992
| ''Succession''
| Masakazu Yoshinari
| [[Kazuki Ōmori]]
|
|-
| ''Let's Go to the Hospital 2''
| Ichiro Katakura
| rowspan=3| Yōjirō Takita
|
|-
| rowspan=2| 1993
| ''Made in Japan''
| Keiichi Takahashi
|
|-
| ''[[Nemuranai Machi: Shinjuku Same]]''
| Detective Same
|
|-
| rowspan=3| 1994
| ''Uneasy Encounters''
| 
| Makoto Wada
|
|-
| ''Hero Interview''
| Jinta Todoroki
| Michio Mitsuno
|
|-
| ''Crest of Betrayal''
| Takumi-no-kami Asano
| Kinji Fukasaku
| 
|-
| rowspan=3| 1995
| ''[[Sharaku (film)|Sharaku]]''
| Tonbo
| [[Masahiro Shinoda]]
|
|-
| ''[[East Meets West (film 1995)|East Meets West]]''
| Kamijo Kenkichi
| [[Kihachi Okamoto]]
|
|-
| ''Emergency Call''
| Hideyuki Harada
| Kazuki Ōmori
| 
|-
| rowspan=4| 1998
| ''[[Ringu]]''
| rowspan=2| Ryūji Takayama
| [[Hideo Nakata]]
|
|-
| ''[[Rasen]]''
| [[George Iida]]
|
|-
| ''[[D-Zaka no Satsujin Jiken]]''
| Seiichiro Fukiya
| [[Akio Jissoji]]
|
|-
| ''Tadon to Chikuwa''
| Asami
| Jun Ichikawa
| 
|-
| rowspan=2| 1999
| ''[[Ringu 2]]''
| Ryūji Takayama
| Hideo Nakata
| 
|-
| ''Round About Midnight''
| Koji
| Makoto Wada
| 
|-
| 2000
| ''[[Dashuria e Parë (2000 film)|Dashuria e Parë]]''
| Shin'ichirō Fujiki
| [[Tetsuo Shinohara]]
|
|-
| rowspan=2| 2001
| ''[[Minna no Ie]]''
| Bartender
| [[Kōki Mitani]]
|
|-
| ''[[Onmyōji]]''
| Dōson
| Yōjirō Takita
| 
|-
| rowspan=2| 2002
| ''Vengeance for Sale''
| Sukeroku Sukedachiya
| Kihachi Okamoto
| 
|-
| ''[[The Twilight Samurai]]''
| Seibei Iguchi
| [[Yoji Yamada]]
|
|-
| 2003
| ''[[Samurai i Fundit]]''
| Ujio
| [[Edward Zwick]]
|
|-
| rowspan=3| 2005
| ''Aegis''
| Hisashi Sengoku
| [[Junji Sakamoto]]
|
|-
| ''[[Kontesha e Bardhë]]''
| Matsuda
| [[James Ivory]]
|
|-
| ''[[Premtimi (film 2005)|Premtimi]]''
| General Guangming
| [[Chen Kaige]]
|
|-
| rowspan=2| 2007
| ''[[Sunshine (film 2007)|Sunshine]]''
| Kaneda
| [[Danny Boyle]]
|
|-
| ''[[Rush Hour 3]]''
| Kenji
| [[Brett Ratner]]
|
|-
| 2008
| ''[[Speed Racer (film)|Speed Racer]]''
| Mr. Musha
| The Wachowskis
|
|-
| 2009
| ''[[Qyteti i Destinacionit tënd të Fundit]]''
| Pete
| James Ivory
| 
|-
| 2012
| ''[[Tenchi: The Samurai Astronomer]]''
| Narrator
| Yōjirō Takita
| 
|-
| rowspan=3| 2013
| ''[[The Wolverine (film)|The Wolverine]]''
| [[Shingen Yashida]]
| [[James Mangold]]
|
|-
| ''[[The Railway Man (film)|The Railway Man]]''
| [[Takashi Nagase]]
| [[Jonathan Teplitzky]]
|
|-
| ''[[47 Ronin (film 2013)|47 Ronin]]''
| Ôishi
| Carl Rinsch
|
|-
| rowspan=2| 2015
| ''[[Mr. Holmes]]''
| Tamiki Umezaki
| [[Bill Condon]]
|
|-
| ''[[Minions (film)|Minions]]''
| Dumo the Sumo
| [[Kyle Balda]] &amp; [[Pierre Coffin]]
| Dublimi
|-
| 2017
| ''[[Life (film 2017)|Life]]''
| Sho Murakami
| [[Daniel Espinosa]]
|
|-
| 2018
| ''[[The Catcher Was a Spy]]''
| Kawabata
| [[Ben Lewin]]
|
|-
| rowspan=2| 2019
| Film i patitulluar ''Avengers''
| TBA
| [[Vëllezërit Russo]]
|
|-
| ''[[John Wick 3: Parabellum]]''
| TBA
| [[Chad Stahelski]]
| ''Duke u xhiruar''
|}

===Serialet===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Viti
! Titulli
! Roli
|-
| 1977
| ''[[J.A.K.Q. Dengekitai]]''
| Katsuya Nakayama
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1978
| ''[[The Yagyu Conspiracy]]''
| Sasuke
|- TV series
| ''Seven Detectives''
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1979
| ''[[Abarenbo Shogun]]''
|
|-
| ''[[Mezash prej Hapësirës - Luftërat Galaktike]]''
| Hayato Gen/Maboroshi
|-
| 1980
| ''Yagyu Abaretabi''
| Matahei
|-
| 1981
| ''Kage no Gundan II'' – (Luftëtarët e Hijes II)
| Hayate Kozo
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1982
| ''Kage no Gundan III'' – (Luftëtarët e Hijes III)
| Abaregoma no Sasuke
|-
| ''Yagyu Jubei Abaretabi''
| Matahei
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1984
| ''Subarashiki Sakasu Yaro''
|
|-
| ''[[Chōdenshi Bioman]]''
| 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 1985
| ''Kage no Gundan IV'' – (Luftëtarët e Hijes IV)
| [[Katsu Kaishū]] 
|-
| ''And Then, War is Over''
|
|-
| ''[[Kamen no Ninja Akakage]]'' 
| Tsumujikaze no Genji
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 1987
| ''[[Dokuganryū Masamune]]''
| [[Matsudaira Tadateru]]
|-
| ''Sweet Memories''
|
|-
| ''Dokyusei wa 13 sai''
|
|-
| ''Ore to Aneki'' – (Unë dhe Motra)
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 1988
| ''Tokugawa Ieyasu''
| [[Ishida Mitsunari]]
|-
| ''NY Love Story''
|
|-
| ''I Love You So Much''
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1989
| ''Sakamoto Ryoma''
| [[Sakamoto Ryōma]]
|-
| ''Oda Nobunaga''
| [[Tokugawa Ieyasu]]
|-
| 1990
| ''Shingo Juban Shobu''
| Aoi Shingo
|-
| 1991
| ''Taiheiki''
| [[Ashikaga Takauji]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1992
| ''Seiteki Mokushi Roku''
|
|-
| ''Shimizu Jirocho''
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1993
| ''Koko Kyoshi'' – (Mësues i shkollës së Lartë)
| Takao Hamura 
|-
| ''Toyotomi Hideyoshi''
| [[Azai Nagamasa]]
|-
| 1994
| ''The Reason I Owed to Her''
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1995
| ''Abe Ichizoku'' – (Klani Abe)
| Emoto Matashichiro
|-
| ''Seiya no Kiseki'' – (Mrekullitë në Natën e Shenjtë)
|
|-
| 1996
| ''Hideyoshi''
| [[Ishida Mitsunari]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1997
| ''[[Konna Koi no Hanashi]]'' – (Një histori dashurie)
| Shuichiro Harashima
|-
| ''Shin Hanshichi Torimonocho''
| Hanshichi
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 1998
| ''Tabuloido''
| Toshihito Manabe 
|-
| ''Sono Otoko no Kyofu'' – (Frika e Këtij Njeriu)
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 1999
| ''[[Furuhata Ninzaburō]]''
|
|-
| ''Summer of Detectives''
|
|-
| ''Kujira o Mita hi''
|
|-
| 2001
| ''Hikon Kazoku'' – (Familje e pamartuar)
| Yousuke Matoba
|-
| 2004
| ''Locked-in Shokogun''
|
|-
| 2010
| ''[[Lost|Të humburit]]''
| Dogen 
|-
| 2011
| ''[[Revenge (serial)|Revenge]]''
| Satoshi Takeda
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2014
| ''[[Helix (serial)|Helix]]''
| Dr. Hiroshi Hatake
|-
| ''[[Extant]]''
| Hideki Yasumoto 
|-
| 2016
| ''[[The Last Ship]]''
| Takehaya
|-
|2018
|''[[Westworld]]''
|Musashi
|}

== Referime ==
{{reflist}}

[[Kategoria:Lindje 1960]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]
[[Kategoria:Aktorë]]
[[Kategoria:Aktorë japonezë]]</text>
      <sha1>sqa5hzaj01jtbdmj1zayaqadrka6id3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Black Clover</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261543</id>
    <revision>
      <id>3057962</id>
      <parentid>1954521</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1198</id>
      </contributor>
      <comment>Materiali multimedial [[c:File:Black_Clover_logo_(English).png|Black_Clover_logo_(English).png]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Black_Clover_manga_(English)_logo.png|Black_Clover_manga_(English)_logo.png]] nga përdoruesi [[c:User:CommonsD</comment>
      <origin>3057962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4636" sha1="92ldfbys93zvr4pmaw6e4ntgkqniod8" xml:space="preserve">{{joref}}

[[Skeda:Black Clover manga (English) logo.png|thumb|240px|Logoja e Black Clover (në anglisht)]]
'''Black Clover''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: ブラッククローバー [[Romanizimi Hepburn|Hepburn]]: ''Burakku Kurōbā'') është një manga ilustruar nga [[Yūki Tabata]]. Seria filloi të serializohet më 16 qershor 2015 në [[Weekly Shōnen Jump]]. Seri manga u licencua për një lajm në gjuhën angleze në Amerikën e Veriut nga [[Viz Media]], ndërsa seritë anime janë të licencuara nga [[Crunchyroll]] dhe [[Funimation]]. Deri më tani seria ka 198 kapituj dhe 75 epizoda.

==Media==
===Manga===
Përpara serializimit të serisë, Yūki Tabata kishte shkruar tashmë one-shot me të njëjtin emër. One-shot u botua në 2014, në vëllimin e dytë të Jump NEXT. One-shot u rishkrua për serializim. Një nga elementët që ndajnë të dyja versionet është përcaktimi i dyfishtë i protagonistëve të Asta dhe Yuno.

Me serializimin e tij, Black Clover filloi të fitonte popullaritet në mesin e lexuesve japonezë. Kjo rezultoi në revistën që vendoste faqet e shumëfishta me ngjyra në mënyrë të shpejtë për të promovuar më tej serinë.

Për më tepër, kapitujt e serisë së Black Clover po mblidhen gjithashtu në një roman grafik ([[Tankōbon|tankōbon]]), i cili përmban midis 8-10 kapituj. Një nga dallimet kryesore midis versionit të revistës dhe versionit të romanit grafik është cilësia e letrës ku kjo e fundit përdor një cilësi shumë më të lartë letre. Versioni i romanit grafik nganjëherë ofron një rishikim mbi gabimet që janë bërë në botimin origjinal dhe përmirësimin e artit në përgjithësi. Përveç kësaj, romani grafik përfshinte gjithashtu kapituj shtesë ose profile të karaktereve që nuk ishin botuar në revistë.

Vëllimet janë botuar nga [[Shueisha|Shueisha Inc.]] nën impressionin Jump Comics. Që nga 2 maji i vitit 2018, serija e Black Clover ka botuar 16 vëllime.

Serija është licencuar edhe për një lajm në gjuhën angleze nga VIZ Media në revistën digjitale Weekly Shōnen Jump të kompanisë që nga data 6 prill 2015. Masa u krye pas shikimit të 3 kapitujve të parë të serisë në të njëjtën kohë me serialin ' debutimin në Japoni si pjesë e fushatës Jump Start të revistës dixhitale. Seri u zgjodh nga redaktorët e edicionit anglez nga katër seri të reja që po dilnin gjatë atij raundi të serializimit.

===Anime===
Një përshtatje anime është licencuar për Pierrot, Inc. Filloi të transmetonte më 3 tetor 2017. Një version anglisht i dubluar është licencuar për Funimation dhe filloi transmetimin më 29 tetor 2017.

Një video origjinale e animacionit u prodhua nga Xebec, Inc. dhe luajti në 2016 Jump Festa. Kopjet u lidhën me Vëllimin 11.

==Përmbledhje==
Asta dhe Yuno janë jetimë të rritur në periferi të Mbretërisë së Tërfilit. Në një botë ku njerëzit lindin me magji, Asta lindi pa asnjë. Në të kundërt, Yuno ka lindur një mrekulli me fuqi mesatare magjike dhe talent për ta kontrolluar atë. Përveç kësaj, në ceremoninë e ardhjes së tyre të moshës, Yuno merr një libër të rrallë me katër fletë, si perandori origjinal magjik. Nga ana tjetër, Asta mori një libër të copëtuar, ku qëndron një Djall, një libër me pesë fletë.

Historia ndjek Asta dhe Yuno si ata zvarriten rrugën e tyre deri në shkallën e Urdhrit të Mbretërisë së Tërfilit të Kalorësve Magjik, në mes të shqyrtimit nga ana e fisnikëve, për t'u bërë Perandor Magjik. Megjithatë, titulli ruhet vetëm për një magjistar të vetëm. Kush do të arrijë titullin e magjistarit më të fortë në mbretëri, Asta apo Yuno?

==Kritikat==
Serija është kritikuar gjerësisht nga lexuesit për të marrë frymëzim të ngushtë të serive të tjera të manga popullore për komplotin dhe cilësimet e saj. Një nga këto elemente është ambicia e Asta dhe Yuno për t'u bërë Perandor Magjik i cili është i ngjashëm me ambicien e [[Naruto Uzumaki]] për t'u bërë Hokage, një personazh nga seria [[Naruto]]. Një element tjetër i ngjashëm është sistemi i skuadrës së Kalorësve Magjik që i ngjan organizatës Gotei 13 nga seria [[Bleach]].

Përkundër të gjitha kritikave, Black Clover po fiton popullaritet ku shitja debutuese e vëllimit të dytë u rrit rreth 60% nga shitja e debutit të vëllimit të parë. Vëllimi i parë kishte rreth 38,000 kopje të shitura në debutimin e tij, ndërsa vëllimi i dytë u shit për një vlerësim prej 61,000 kopjesh në javën e saj të debutimit.

[[Kategoria:Manga]]
[[Kategoria:Anime]]</text>
      <sha1>92ldfbys93zvr4pmaw6e4ntgkqniod8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058093</id>
      <parentid>3057962</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T03:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VulcanSphere</username>
        <id>87447</id>
      </contributor>
      <origin>3058093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4630" sha1="riwke1e9rddltf4lchhril7i9uur2mk" xml:space="preserve">{{joref}}

[[Skeda:Black Clover (English) logo.svg|thumb|240px|Logoja e Black Clover (në anglisht)]]
'''Black Clover''' ([[Gjuha japoneze|Japonisht]]: ブラッククローバー [[Romanizimi Hepburn|Hepburn]]: ''Burakku Kurōbā'') është një manga ilustruar nga [[Yūki Tabata]]. Seria filloi të serializohet më 16 qershor 2015 në [[Weekly Shōnen Jump]]. Seri manga u licencua për një lajm në gjuhën angleze në Amerikën e Veriut nga [[Viz Media]], ndërsa seritë anime janë të licencuara nga [[Crunchyroll]] dhe [[Funimation]]. Deri më tani seria ka 198 kapituj dhe 75 epizoda.

==Media==
===Manga===
Përpara serializimit të serisë, Yūki Tabata kishte shkruar tashmë one-shot me të njëjtin emër. One-shot u botua në 2014, në vëllimin e dytë të Jump NEXT. One-shot u rishkrua për serializim. Një nga elementët që ndajnë të dyja versionet është përcaktimi i dyfishtë i protagonistëve të Asta dhe Yuno.

Me serializimin e tij, Black Clover filloi të fitonte popullaritet në mesin e lexuesve japonezë. Kjo rezultoi në revistën që vendoste faqet e shumëfishta me ngjyra në mënyrë të shpejtë për të promovuar më tej serinë.

Për më tepër, kapitujt e serisë së Black Clover po mblidhen gjithashtu në një roman grafik ([[Tankōbon|tankōbon]]), i cili përmban midis 8-10 kapituj. Një nga dallimet kryesore midis versionit të revistës dhe versionit të romanit grafik është cilësia e letrës ku kjo e fundit përdor një cilësi shumë më të lartë letre. Versioni i romanit grafik nganjëherë ofron një rishikim mbi gabimet që janë bërë në botimin origjinal dhe përmirësimin e artit në përgjithësi. Përveç kësaj, romani grafik përfshinte gjithashtu kapituj shtesë ose profile të karaktereve që nuk ishin botuar në revistë.

Vëllimet janë botuar nga [[Shueisha|Shueisha Inc.]] nën impressionin Jump Comics. Që nga 2 maji i vitit 2018, serija e Black Clover ka botuar 16 vëllime.

Serija është licencuar edhe për një lajm në gjuhën angleze nga VIZ Media në revistën digjitale Weekly Shōnen Jump të kompanisë që nga data 6 prill 2015. Masa u krye pas shikimit të 3 kapitujve të parë të serisë në të njëjtën kohë me serialin ' debutimin në Japoni si pjesë e fushatës Jump Start të revistës dixhitale. Seri u zgjodh nga redaktorët e edicionit anglez nga katër seri të reja që po dilnin gjatë atij raundi të serializimit.

===Anime===
Një përshtatje anime është licencuar për Pierrot, Inc. Filloi të transmetonte më 3 tetor 2017. Një version anglisht i dubluar është licencuar për Funimation dhe filloi transmetimin më 29 tetor 2017.

Një video origjinale e animacionit u prodhua nga Xebec, Inc. dhe luajti në 2016 Jump Festa. Kopjet u lidhën me Vëllimin 11.

==Përmbledhje==
Asta dhe Yuno janë jetimë të rritur në periferi të Mbretërisë së Tërfilit. Në një botë ku njerëzit lindin me magji, Asta lindi pa asnjë. Në të kundërt, Yuno ka lindur një mrekulli me fuqi mesatare magjike dhe talent për ta kontrolluar atë. Përveç kësaj, në ceremoninë e ardhjes së tyre të moshës, Yuno merr një libër të rrallë me katër fletë, si perandori origjinal magjik. Nga ana tjetër, Asta mori një libër të copëtuar, ku qëndron një Djall, një libër me pesë fletë.

Historia ndjek Asta dhe Yuno si ata zvarriten rrugën e tyre deri në shkallën e Urdhrit të Mbretërisë së Tërfilit të Kalorësve Magjik, në mes të shqyrtimit nga ana e fisnikëve, për t'u bërë Perandor Magjik. Megjithatë, titulli ruhet vetëm për një magjistar të vetëm. Kush do të arrijë titullin e magjistarit më të fortë në mbretëri, Asta apo Yuno?

==Kritikat==
Serija është kritikuar gjerësisht nga lexuesit për të marrë frymëzim të ngushtë të serive të tjera të manga popullore për komplotin dhe cilësimet e saj. Një nga këto elemente është ambicia e Asta dhe Yuno për t'u bërë Perandor Magjik i cili është i ngjashëm me ambicien e [[Naruto Uzumaki]] për t'u bërë Hokage, një personazh nga seria [[Naruto]]. Një element tjetër i ngjashëm është sistemi i skuadrës së Kalorësve Magjik që i ngjan organizatës Gotei 13 nga seria [[Bleach]].

Përkundër të gjitha kritikave, Black Clover po fiton popullaritet ku shitja debutuese e vëllimit të dytë u rrit rreth 60% nga shitja e debutit të vëllimit të parë. Vëllimi i parë kishte rreth 38,000 kopje të shitura në debutimin e tij, ndërsa vëllimi i dytë u shit për një vlerësim prej 61,000 kopjesh në javën e saj të debutimit.

[[Kategoria:Manga]]
[[Kategoria:Anime]]</text>
      <sha1>riwke1e9rddltf4lchhril7i9uur2mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/Arkivi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>264460</id>
    <revision>
      <id>3058198</id>
      <parentid>3052436</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1820" sha1="b56uq6mwnbzmlyha55it3h4ic8dhj43" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Administrata/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-page&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-title&quot;&gt;Arkiva e Administratës&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-sub&quot;&gt;Të gjitha kandidaturat, kërkesat dhe dorëheqjet e kaluara&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-links&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-label&quot;&gt;Kontrollues&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i kërkesave për kontrollues&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Arkiv|Shko te arkivi i kërkesave →]]
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-label&quot;&gt;Administratorë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i kandidaturave për administratorë&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Arkiv|Shko te arkivi i kandidaturave →]]
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-label&quot;&gt;Burokratë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i kandidaturave për burokratë&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Administrata/Burokratë/Kandidatura/Arkiv|Shko te arkivi i kandidaturave →]]
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-label&quot;&gt;Dorëheqje&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i votimeve për dorëheqje&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Administrata/Dorëheqje/Kandidatura/Arkiv|Shko te arkivi i dorëheqjeve →]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-search-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-archive-search-label&quot;&gt;Kërko në arkivë&lt;/div&gt;
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
searchbuttonlabel=Kërko
prefix=Wikipedia:Administrata
width=40%
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Arkiva e Wikipedia-s]]</text>
      <sha1>b56uq6mwnbzmlyha55it3h4ic8dhj43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-edittop</title>
    <ns>8</ns>
    <id>264651</id>
    <revision>
      <id>3058027</id>
      <parentid>1974156</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="f2v8kydhwfu0o1m2sw5qxljb0exfhnl" xml:space="preserve">Redakto kreun - Shton një buton për të redaktuar pjesën hyrëse të artikujve</text>
      <sha1>f2v8kydhwfu0o1m2sw5qxljb0exfhnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kikuchi Dairoku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265899</id>
    <revision>
      <id>3058071</id>
      <parentid>2856803</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Njerëz nga Tokjo]]; added [[Category:Njerëz nga Tokio]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3204" sha1="drs7ucu6s5v6mvys6zpxuw62eqc9fki" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = Kikuchi Dairoku
|image             = Kikuchi Dairoku.jpg
|image_size        = 200px
|birth_date        = 17 mars 1855
|birth_place       = [[Edo]], [[Japonia|Japoni]]
|death_date        = 19 gusht 1917 (62 vjet)
|death_place       = [[Tokyo]], Japoni
|nationality       = Japonez
|fields            = [[Matematika]]
|alma_mater        = [[Universiteti i Kembrixhit]], [[St John's College, Cambridge|St John's College]]
|signature         = Signature of Kikuchi Dairoku.jpg
|signature_alt     = 200px
}}
Baron '''Kikuchi Dairoku''' (菊池 大 麓, 17 mars 1855 - 19 gusht 1917) ishte një matematikan, edukator dhe administrator arsimi në periudhën [[Meiji (epokë)|Meiji]], [[Perandoria e Japonisë]].

Pasi mori pjesë në [[Bansho Shirabesho]], instituti Shogunal për studime perëndimore, ai u dërgua në [[Britania e madhe (ishull)|Britaninë e Madhe]], në vitin 1866, në moshën 11 vjeç, më i riu i një grupi japonezësh të dërguar nga [[Shogunati Tokugawa|shogunati Tokugawa]] në Shkollën e Kolegjit Universitar, me këshillën e pastaj ministri i jashtëm britanik [[Edward Stanley, Earl i 15-të i Derby]].

Kikuchi u kthye në Angli në vitin 1870 dhe ishte studenti i parë japonez që u diplomua në [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetin e Kembrixhit]] ([[St John's College, Cambridge|St John's College]]) dhe i vetmi që u diplomua në [[Universiteti i Londrës|Universitetin e Londrës]] në shekullin e 19-të. Specializimi i tij ishte në [[Fizika|fizikë]] dhe [[Matematika|matematikë]]. Në vitin 1884 ai mori pjesë në [[Konferenca Ndërkombëtare e Meridianëve|Konferencën Ndërkombëtare të Meridianëve]] në [[Uashington D.C.]] dhe [[Klasa master|klasën master të Kelvin në Baltimore]].

Pas kthimit në Japoni, Kikuchi më vonë u bë president i [[Universiteti i Tokjos|Universitetit Perandorak të Tokjos]], [[Ministria e Arsimit, Kulturës, Sportit, Shkencës dhe Teknologjisë|Ministër i Arsimit]] (1901-1903,) dhe President i [[Universiteti i Kjotos|Universitetit Perandorak të Kjotos]]. Libri mësimi i tij për [[Gjeometria|gjeometrinë]] fillore ishte libri më i përdorur në Japoni deri në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]].

Kikuchi u bë një [[Baron|baron]] nën sistemin e kolegëve [[Kazoku|kazoku]] në vitin 1902 dhe ishte presidenti i tetë i Shkollës së Kolegëve të [[Gakushūin]]. Në vitin 1917 ai u bë Presidenti i parë i [[Riken|RIKEN]], por vdiq po atë vit.

==Referimet==
{{reflist}}
*Cobbing, Andrew. ''The Japanese Discovery of Victorian Britain''. RoutledgeCurzon, London, 1998. {{ISBN|1-873410-81-6}}
*Keane, Donald. ''Emperor Of Japan: Meiji And His World, 1852–1912''. Columbia University Press (2005). {{ISBN|0-231-12341-8}}
*'Kikuchi Dairoku, 1855–1917: Educational Administrator and Pioneer of Modern Mathematical Education in Japan,' by Noboru Koyama, Chapter 7, ''Britain &amp; Japan: Biographical Portraits'' Volume 5, Global Oriental 2005, {{ISBN|1-901903-48-6}}

[[Kategoria:Lindje 1855]]
[[Kategoria:Vdekje 1917]]
[[Kategoria:Njerëz nga Tokio]]
[[Kategoria:Matematikanë japonezë]]
[[Kategoria:Ministra të Arsimit të Japonisë]]</text>
      <sha1>drs7ucu6s5v6mvys6zpxuw62eqc9fki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:2013 në film</title>
    <ns>1</ns>
    <id>266114</id>
    <revision>
      <id>3057983</id>
      <parentid>3026995</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1278" sha1="p09kp0jbtu3ee61xem65rd99d6dt063" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:2013 në film/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[2013 në film]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057982 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140517073332/http://chennaiexp2013.com/ për lidhjen http://www.chennaiexp2013.com/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 20:04 (CEST)</text>
      <sha1>p09kp0jbtu3ee61xem65rd99d6dt063</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Acidi sulfurik</title>
    <ns>1</ns>
    <id>266138</id>
    <revision>
      <id>3057986</id>
      <parentid>2816926</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3267" sha1="8bz3949gu0572y8ykbc3zkwfegyh05o" xml:space="preserve">== U ndryshuan lidhjet e jashtme ==

Përshëndetje, redaktorë!

Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Acidi sulfurik]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1988594 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071011184722/http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/SU/sulfuric_acid_concentrated.html te http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/SU/sulfuric_acid_concentrated.html

Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.

Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 8 shtator 2019 15:01 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Acidi sulfurik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2816925 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221130081946/http://twt.mpei.ac.ru/MCS/Worksheets/Chem/Sulfuric-acid-density-pH.xmcd për lidhjen http://twt.mpei.ac.ru/MCS/Worksheets/Chem/Sulfuric-acid-density-pH.xmcd.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 17 korrik 2025 15:43 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Acidi sulfurik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057985 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190126143238/http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html për lidhjen http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 20:28 (CEST)</text>
      <sha1>8bz3949gu0572y8ykbc3zkwfegyh05o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Arti i rilindjes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>266351</id>
    <revision>
      <id>3058065</id>
      <parentid>3027647</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7119" sha1="tof1dvzrphfyztc64k4h3ippj0u8kz4" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Arti i Rilindjes/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2879759 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171005094258/http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm për lidhjen http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 10 dhjetor 2025 06:49 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2895096 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160320190210/http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance për lidhjen http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 31 janar 2026 10:28 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2913133 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ për lidhjen http://www.rensoc.org.uk/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ për lidhjen http://www.rensoc.org.uk/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 mars 2026 14:03 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2995621 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.rpfuller.com/gcse/musi%C3%A7renaissance.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050702080745/http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm për lidhjen http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 10 qershor 2026 11:11 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3027646 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190915151119/http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm për lidhjen http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 gusht 2026 00:35 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058064 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160325111348/http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html për lidhjen http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 02:35 (CEST)</text>
      <sha1>tof1dvzrphfyztc64k4h3ippj0u8kz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Biblioteka Laurenciane</title>
    <ns>1</ns>
    <id>266459</id>
    <revision>
      <id>3058115</id>
      <parentid>1989558</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2306" sha1="2chwhhwccv0byyz1ndipxsp0dk76fx0" xml:space="preserve">== U ndryshuan lidhjet e jashtme ==

Përshëndetje, redaktorë!

Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[Biblioteka Laurenciane]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1989557 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20050531234233/http://easyweb.easynet.co.uk/giorgio.vasari/michel/michel7.htm te http://easyweb.easynet.co.uk/giorgio.vasari/michel/michel7.htm
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120626134448/http://artofthestates.org/cgi-bin/piece.pl?pid=342 te http://artofthestates.org/cgi-bin/piece.pl?pid=342

Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.

Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 8 shtator 2019 17:25 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Biblioteka Laurenciane]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058114 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050409125546/http://www.bml.firenze.sbn.it/index_ing.htm për lidhjen http://www.bml.firenze.sbn.it/index_ing.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 06:21 (CEST)</text>
      <sha1>2chwhhwccv0byyz1ndipxsp0dk76fx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Cornell Law School</title>
    <ns>1</ns>
    <id>266585</id>
    <revision>
      <id>3058146</id>
      <parentid>2736160</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T07:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1402" sha1="madx8ndqvba582odve0n6r05xm0s10p" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Cornell Law School/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell Law School]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058145 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304202129/http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf për lidhjen http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 09:51 (CEST)</text>
      <sha1>madx8ndqvba582odve0n6r05xm0s10p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Kimi Räikkönen</title>
    <ns>1</ns>
    <id>267543</id>
    <revision>
      <id>3058101</id>
      <parentid>3053604</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kimi Räikkönen/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="mcoql425zty94z5zysdlbhsqk10lvhp" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Kimi Räikkönen/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>mcoql425zty94z5zysdlbhsqk10lvhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Kristi Vangjeli</title>
    <ns>1</ns>
    <id>267635</id>
    <revision>
      <id>3058103</id>
      <parentid>3053425</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kristi Vangjeli/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="hsjplhovk6sjuds0k9krexsn02hdu8a" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Kristi Vangjeli/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>hsjplhovk6sjuds0k9krexsn02hdu8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Laknau</title>
    <ns>1</ns>
    <id>267745</id>
    <revision>
      <id>3058105</id>
      <parentid>3056120</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Laknau/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="4fv1v6q1rei5ng7rhj2us43dttu1zl8" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Laknau/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>4fv1v6q1rei5ng7rhj2us43dttu1zl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Škoda Auto</title>
    <ns>1</ns>
    <id>269283</id>
    <revision>
      <id>3057980</id>
      <parentid>2580629</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T17:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="dff9i9lkf0wih1esz667p4lc6ztjx84" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Škoda Auto/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Škoda Auto]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057979 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071128110211/http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm për lidhjen http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 19:49 (CEST)</text>
      <sha1>dff9i9lkf0wih1esz667p4lc6ztjx84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Beteja e Koshares</title>
    <ns>1</ns>
    <id>269411</id>
    <revision>
      <id>3058095</id>
      <parentid>2981326</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="ifbxruhqk4fl71rz18qhi9ns9dvji8f" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Beteja e Koshares/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Beteja e Koshares]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058094 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140317082252/http://www.glas-javnosti.rs/clanak/glas-javnosti-09-05-2008/jacanje-upada-iz-albanije për lidhjen http://www.glas-javnosti.rs/clanak/glas-javnosti-09-05-2008/jacanje-upada-iz-albanije.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 06:07 (CEST)</text>
      <sha1>ifbxruhqk4fl71rz18qhi9ns9dvji8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Hyrja</title>
    <ns>4</ns>
    <id>270659</id>
    <revision>
      <id>3058190</id>
      <parentid>3056863</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2677" sha1="j2o92879n4s9lcqn9yhlb9dk697i9y6" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;ga-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-title&quot;&gt;Kandidatura për artikuj të mirë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-live&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të mirë}} |0 = Nuk ka asnjë kandidaturë të hapur aktualisht |1 = 1 kandidaturë e hapur aktualisht |#default = {{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të mirë}} kandidatura të hapura aktualisht}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:AMK}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Një artikull mund të shpallet i mirë nëse përmbush [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kritere|kriteret]] për përmbajtjen, burimet dhe materialet multimediale dhe siguron të paktën dy të tretat e votave pro.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Vendimi përfundimtar merret nga një administrator, i cili shqyrton argumentet mbi përmbushjen e kritereve, duke mos u mbështetur vetëm në numrin e votave. Një përdorues i zakonshëm gjithashtu mund të mbyllë votimin nëse ekziston pajtim i përgjithshëm.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Gjatë votimit mund të përdorni stampat {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}} për të shprehur qëndrimin tuaj.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Votimi zgjat të paktën një javë dhe mund të vijojë deri në katër muaj. Pas javës së parë mund të mbyllet kur njëra anë, PËR ose KUNDËR, ka të paktën '''3 vota'''; deri atëherë votimi mbetet i hapur.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Pas mbylljes, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] i heq artikullit stampën {{tl|AMK}} brenda një dite dhe, nëse artikulli miratohet si i mirë, i shton stampën {{tl|Artikull i mirë}}.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose-title&quot;&gt;Si të propozosh një artikull&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose-body&quot;&gt;Krijo kandidaturën duke përdorur formularin më poshtë. Roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton te seksioni ''Kandidatura'' brenda pak minutash dhe vendos stampën {{tl|AMK}} në krye të artikullit. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shkruaj vetë &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Titulli i artikullit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; te seksioni, me titullin e saktë të artikullit, dhe vendos stampën.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/InputInit
prefix=Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/
placeholder=Titulli i artikullit
buttonlabel=Krijo kandidaturën
width=30%
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>j2o92879n4s9lcqn9yhlb9dk697i9y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Arkiv</title>
    <ns>4</ns>
    <id>270660</id>
    <revision>
      <id>3058192</id>
      <parentid>3056915</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17238" sha1="26nyx93lce0usl3yn2ldmz8p7qrwc6o" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-page&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-title&quot;&gt;Arkiv i kandidaturave për artikuj të mirë&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;archive-filter&quot;&gt;
{{#invoke:Votes|archive|kandidatura|ende të mirë}}
{| class=&quot;ga-archive-table wikitable sortable&quot;
&lt;!-- Një rresht i ri: &quot;|- class=&quot;at-approved&quot;&quot; (ose at-rejected), me &quot; at-still&quot; kur artikulli është ende i mirë, që rreshti të theksohet kur zgjidhet shifra e tij sipër tabelës. --&gt;
|-
! class=&quot;ga-at-n&quot; | Nr
! Artikulli
! Data e hapjes
! Data e mbylljes
! Përfundimi
! Propozuesi
! Statusi
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 1 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Historia e Japonisë|Historia e Japonisë]] || 17 maj 2008 || 1 qershor 2008 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 2 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Historia e Skocisë|Historia e Skocisë]] || 17 maj 2008 || 1 qershor 2008 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 3 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Flamuri i Evropës|Flamuri i Evropës]] || 7 qershor 2008 || 4 korrik 2008 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 4 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Evropa|Evropa]] || 3 shtator 2008 || 1 korrik 2009 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 5 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Mongolia|Mongolia]] || 6 qershor 2009 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Getoar TX|Getoar TX]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 6 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Shkrimi pasqyrë|Shkrimi pasqyrë]] || 1 korrik 2009 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Armend|Armend]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 7 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Saturni|Saturni]] || 19 dhjetor 2009 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Kristiani95|Kristiani95]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 8 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Final Fantasy VIII|Final Fantasy VIII]] || 7 janar 2010 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Lagoon|Lagoon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 9 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Moska|Moska]] || 13 qershor 2010 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci11]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 10 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ernesto Che Guevara|Ernesto Che Guevara]] || 14 qershor 2010 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci11]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 11 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Erik Gustav Geijer|Erik Gustav Geijer]] || 22 shtator 2010 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Adventus|Adventus]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 12 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Lufta shqiptaro-veneciane (1447-1448)|Lufta shqiptaro-veneciane (1447-1448)]] || 29 prill 2011 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 13 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Hamurabi|Hamurabi]] || 29 nëntor 2011 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pedanti|Pedanti]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 14 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Sali Nivica|Sali Nivica]] || 1 nëntor 2011 || 30 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Arensi|Arensi]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 15 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Flamuri i Kosovës|Flamuri i Kosovës]] || 30 nëntor 2011 || 2 dhjetor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Arensi|Arensi]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 16 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Luigj Gurakuqi|Luigj Gurakuqi]] || 30 nëntor 2011 || 28 nëntor 2011 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Arensi|Arensi]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 17 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Software project management|Software project management]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 18 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Mirëmbajtja e softuerit|Mirëmbajtja e softuerit]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 19 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Diagrami i sekuencës|Diagrami i sekuencës]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 20 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Collaboration diagrami|Collaboration diagrami]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 21 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Teknika e planifikimit të projektit me përdorimin e diagramit të rrjetit|Teknika e planifikimit të projektit...]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 22 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Informatika paralele|Informatika Paralele]] || 22 prill 2012 || 9 shtator 2015 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 23 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Kongresi i Dibrës|Kongresi i Dibrës]] || 25 nëntor 2012 || 17 shtator 2015 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 24 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut|Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut]] || 1 maj 2016 || 5 korrik 2016 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 25 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ulqini|Ulqini]] || 8 prill 2016 || 12 korrik 2016 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 26 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Parashqevi Qiriazi|Parashqevi Qiriazi]] || 29 qershor 2016 || 12 korrik 2016 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 27 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Historia e arteve|Historia e arteve]] || 17 maj 2016 || 2 tetor 2017 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 28 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Testi i Turingut|Testi i Turingut]] || 20 dhjetor 2015 || 11 dhjetor 2017 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 29 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Anton Çehovi|Anton Çehovi]] || 20 dhjetor 2015 || 11 dhjetor 2017 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 30 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Cristiano Ronaldo|Cristiano Ronaldo]] || 11 dhjetor 2017 || 16 nëntor 2018 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Astronomi06|Astronomi06]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 31 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Degët e fizikës|Degët e fizikës]] || 20 dhjetor 2015 || 3 janar 2019 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 32 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Gjilani|Gjilani]] || 22 nëntor 2017 || 3 janar 2019 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Astronomi06|Astronomi06]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 33 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ballaban Pasha|Ballaban Pasha]] || 15 nëntor 2018 || 5 janar 2019 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:1l2l3k|1l2l3k]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 34 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Rita Ora|Rita Ora]] || 22 nëntor 2017 || 29 janar 2019 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Tiimiii|Tiimiii]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 35 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Antonio Di Natale|Antonio Di Natale]] || 20 shkurt 2019 || 26 tetor 2019 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 36 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Raul Albiol|Raul Albiol]] || 18 shkurt 2019 || 27 prill 2020 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 37 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Sergio Busquets|Sergio Busquets]] || 18 shkurt 2019 || 27 prill 2020 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 38 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/The Use of Knowledge in Society|The Use of Knowledge in Society]] || 14 mars 2015 || 1 maj 2020 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Mr. Pseudo|Mr. Pseudo]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 39 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Konventa Ndërkombëtare Opium|Konventa Ndërkombëtare Opium]] || 15 qershor 2008 || 1 maj 2020 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 40 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Pal Kastrioti|Pal Kastrioti]] || 6 shkurt 2021 || 3 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;ga-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Maleschreiber|Maleschreiber]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-no&quot;&gt;Jo i mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 41 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Sandro Mazzola|Sandro Mazzola]] || 13 prill 2020 || 3 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 42 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë|Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë]] || 9 shtator 2020 || 3 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Berisharina|Berisharina]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 43 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/FC Girondins de Bordeaux|FC Girondins de Bordeaux]] || 17 nëntor 2024 || 3 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Velocitasgroningen1934|Velocitasgroningen1934]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 44 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Aston Villa F.C.|Aston Villa F.C.]] || 12 dhjetor 2024 || 17 mars 2025 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Velocitasgroningen1934|Velocitasgroningen1934]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 45 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Stuhia tropikale Jose (2005)|Stuhia tropikale Jose (2005)]] || 14 shkurt 2024 || 17 mars 2025 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Kelly zhrm|Kelly zhrm]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 46 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Mirush Kabashi|Mirush Kabashi]] || 16 mars 2025 || 10 tetor 2025 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 47 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Stuhia tropikale Becky (1970)|Stuhia tropikale Becky (1970)]] || 2 maj 2025 || 13 tetor 2025 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Kelly zhrm|Kelly zhrm]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 48 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ernest Muçi|Ernest Muçi]] || 29 tetor 2025 || 6 mars 2026 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 49 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Shkencat e detarisë portugeze|Shkencat e detarisë portugeze]] || 29 tetor 2025 || 6 mars 2026 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 50 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Shkencat e detarisë iberike, 1400–1600|Shkencat e detarisë iberike, 1400–1600]] || 28 janar 2025 || 23 shtator 2026 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 51 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Faith and Confidence|Faith and Confidence]] || 28 shkurt 2025 || 25 shtator 2026 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Kelly zhrm|Kelly zhrm]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 52 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Rrethimi i parë i Krujës|Rrethimi i parë i Krujës]] || 31 maj 2026 || 25 shtator 2026 || &lt;span class=&quot;ga-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] || &lt;span class=&quot;ga-at-status ga-at-yes&quot;&gt;I mirë&lt;/span&gt;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-page ga-archive-foot&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Dialog-information.svg|40px|center|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-title&quot;&gt;Shpjegimi i tabelës&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;archive-legend-items&quot;&gt;
&lt;div&gt;'''Artikulli''': lidhja të dërgon te faqja e kandidaturës.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Data e hapjes''', '''Data e mbylljes''': kur u hap dhe kur u mbyll votimi.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Përfundimi''': miratim (artikulli u shpall i mirë) ose dështim.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Propozuesi''': përdoruesi që e propozoi artikullin.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Statusi''': nëse artikulli është sot i mirë; një artikull mund ta humbasë statusin pas një [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime|rivlerësimi]].&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Wikipedia:Artikuj të mirë - kandidatura| ]]</text>
      <sha1>26nyx93lce0usl3yn2ldmz8p7qrwc6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Hyrja</title>
    <ns>4</ns>
    <id>270712</id>
    <revision>
      <id>3058048</id>
      <parentid>3056865</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>nuk na duhet kjo. softueri veç e mundëson një lidhje drejt tek faqja burimore</comment>
      <origin>3058048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2772" sha1="c6kn5bp8j2q4x4gb5fdwvh6w9m0vjtr" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;fa-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-title&quot;&gt;Kandidatura për artikuj të përkryer&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-live&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të përkryer}} |0 = Nuk ka asnjë kandidaturë të hapur aktualisht |1 = 1 kandidaturë e hapur aktualisht |#default = {{PAGESINCATEGORY:Kandidatura për artikull të përkryer}} kandidatura të hapura aktualisht}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:APK}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Një artikull mund të shpallet i përkryer nëse përmbush [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kritere|kriteret]] për përmbajtjen, burimet dhe materialet multimediale dhe siguron të paktën dy të tretat e votave pro.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Vendimi përfundimtar merret nga një administrator, i cili shqyrton argumentet mbi përmbushjen e kritereve, duke mos u mbështetur vetëm në numrin e votave. Një përdorues i zakonshëm gjithashtu mund të mbyllë votimin nëse ekziston pajtim i përgjithshëm.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Gjatë votimit mund të përdorni stampat {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}} për të shprehur qëndrimin tuaj.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Votimi zgjat të paktën një javë dhe mund të vijojë deri në katër muaj. Pas javës së parë mund të mbyllet kur njëra anë, PËR ose KUNDËR, ka të paktën '''3 vota'''; deri atëherë votimi mbetet i hapur.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Pas mbylljes, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] i heq artikullit stampën {{tl|APK}} brenda një dite dhe, nëse artikulli miratohet si i përkryer, i shton stampën {{tl|Artikull i përkryer}} (në vend të {{tl|Artikull i mirë}}, nëse e ka).&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose-title&quot;&gt;Si të propozosh një artikull&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose-body&quot;&gt;Krijo kandidaturën duke përdorur formularin më poshtë. Roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton te seksioni ''Kandidatura'' brenda pak minutash dhe vendos stampën {{tl|APK}} në krye të artikullit. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shkruaj vetë &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Titulli i artikullit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; te seksioni, me titullin e saktë të artikullit, dhe vendos stampën.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/InputInit
prefix=Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/
placeholder=Titulli i artikullit
buttonlabel=Krijo kandidaturën
width=30%
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>c6kn5bp8j2q4x4gb5fdwvh6w9m0vjtr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Arkiv</title>
    <ns>4</ns>
    <id>270713</id>
    <revision>
      <id>3058195</id>
      <parentid>3056916</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18096" sha1="ph268zethworgv799ywlqlvqpkyujrh" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-page&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-title&quot;&gt;Arkiv i kandidaturave për artikuj të përkryer&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;archive-filter&quot;&gt;
{{#invoke:Votes|archive|kandidatura|ende të përkryer}}
{| class=&quot;fa-archive-table wikitable sortable&quot;
&lt;!-- Një rresht i ri: &quot;|- class=&quot;at-approved&quot;&quot; (ose at-rejected), me &quot; at-still&quot; kur artikulli është ende i përkryer, që rreshti të theksohet kur zgjidhet shifra e tij sipër tabelës. --&gt;
|-
! class=&quot;fa-at-n&quot; | Nr
! Artikulli
! Data e hapjes
! Data e mbylljes
! Përfundimi
! Propozuesi
! Statusi
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 1 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Leonardo da Vinçi|Leonardo da Vinçi]] || 26 gusht 2006 || 13 mars 2007 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|Ko.S.ystem.OV@]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 2 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Lufta e Dytë Botërore|Lufta e Dytë Botërore]] || 29 dhjetor 2006 || 15 prill 2007 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Aeternus|Aeternus]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 3 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Motörhead|Motörhead]] || 28 prill 2007 || 1 korrik 2007 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Lem31|Lem31]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 4 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Dream Theater|Dream Theater]] || 23 qershor 2007 || 1 korrik 2007 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Aeternus|Aeternus]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 5 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Shkenca Islame|Shkenca Islame]] || 11 dhjetor 2007 || 10 maj 2008 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 6 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Skocia|Skocia]] || 17 maj 2008 || 7 qershor 2008 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 7 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Gjermania|Gjermania]] || 23 tetor 2008 || 6 janar 2009 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:NY|NY]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 8 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Shtetet e Bashkuara|Shtetet e Bashkuara]] || 10 qershor 2009 || 4 korrik 2009 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Getoar TX|Getoar TX]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 9 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Fizika|Fizika]] || 2 shtator 2008 || 31 korrik 2010 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Aeternus|Aeternus]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 10 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Mekanika e Hamiltonit|Mekanika e Hamiltonit]] || 2 shtator 2008 || 22 nentor 2011 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Aksoquant|Aksoquant]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 11 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Arti Islam|Arti Islam]] || 24 nëntor 2008 || 31 korrik 2010 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 12 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Kosova|Kosova]] || 15 korrik 2009 || 15 korrik 2009 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Getoar TX|Getoar TX]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 13 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Numri i thjeshtë|Numri i thjeshtë]] || 8 mars 2009 || 30 nentor 2011 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Armend|Armend]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 14 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Roma e lashtë|Roma e lashtë]] || 10 mars 2010 || 31 korrik 2010 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Kristiani95|Kristiani95]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 15 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Forca|Forca]] || 5 qershor 2010 || 31 korrik 2010 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 16 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Lëvizja Anti-Duhan në Gjermaninë Naziste|Lëvizja Anti-Duhan në Gjermaninë Naziste]] || 12 qershor 2010 || 26 shkurt 2011 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Kristiani95|Kristiani95]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 17 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Acrocanthosaurus|Acrocanthosaurus]] || 1 gusht 2010 || 22 nentor 2011 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pedanti|Pedanti]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 18 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/David Guetta|David Guetta]] || 7 shtator 2011 || 1 dhjetor 2011 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Liridon|Liridoni]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 19 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Perikliu|Perikliu]] || 23 nëntor 2011 || 5 dhjetor 2011 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pedanti|Pedanti]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 20 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Jakup Mato|Jakup Mato]] || 10 tetor 2011 || 21 dhjetor 2011 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:PersonPaOpinion|PersonPaOpinion]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 21 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Enver Hoxha|Enver Hoxha]] || 1 nëntor 2011 || 6 dhjetor 2012 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Arensi|Arensi]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 22 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Relativiteti i përgjithshëm|Relativiteti i përgjithshëm]] || 29 nëntor 2011 || 6 dhjetor 2012 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pedanti|Pedanti]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 23 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Historia e Japonisë|Historia e Japonisë]] || 30 nëntor 2011 || 6 dhjetor 2012 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Pedanti|Pedanti]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 24 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Walter Gargano|Walter Gargano]] || 10 qershor 2014 || 12 korrik 2016 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 25 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Donat Kurti|Donat Kurti]] || 16 mars 2011 || 12 korrik 2016 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Tfts|Tfts]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 26 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Cristiano Ronaldo|Cristiano Ronaldo]] || 28 dhjetor 2014 || 12 korrik 2016 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 27 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Gjeografia e Shqipërisë|Gjeografia e Shqipërisë]] || 10 qershor 2013 || 28 nëntor 2016 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 28 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Ferrari|Ferrari]] || 11 qershor 2013 || 28 nëntor 2016 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Visi90|Visi90]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 29 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Harry Potter|Harry Potter]] || 26 mars 2018 || 3 prill 2018 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 30 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Harry Potter dhe Guri Filozofal (filmi)|Harry Potter dhe Guri Filozofal (filmi)]] || 24 korrik 2018 || 27 shtator 2018 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 31 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Kalaja e Petrelës|Kalaja e Petrelës]] || 25 shkurt 2018 || 27 shtator 2018 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 32 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Tigri kundër luanit|Tigri kundër luanit]] || 20 gusht 2018 || 3 janar 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Punetor i Rregullt5|Punetor i Rregullt5]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 33 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Olympique Lyonnais|Olympique Lyonnais]] || 22 nëntor 2018 || 25 janar 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 34 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Arjen Robben|Arjen Robben]] || 4 dhjetor 2018 || 10 shkurt 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 35 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Roberto Baggio|Roberto Baggio]] || 24 janar 2019 || 11 shkurt 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 36 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Edwin van der Sar|Edwin van der Sar]] || 15 dhjetor 2018 || 24 shkurt 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 37 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Artem Kravets|Artem Kravets]] || 26 dhjetor 2018 || 10 mars 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 38 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Gonzalo Higuaín|Gonzalo Higuaín]] || 12 shkurt 2019 || 16 prill 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 39 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Xherdan Shaqiri|Xherdan Shaqiri]] || 15 prill 2019 || 30 shtator 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 40 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Panthera leo leo|Panthera leo leo]] || 3 gusht 2019 || 30 shtator 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Punetor i Rregullt5|Punetor i Rregullt5]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 41 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Historia e Shqipërisë|Historia e Shqipërisë]] || 15 prill 2007 || 1 tetor 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:NY|NY]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-rejected&quot;
| 42 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Ilirët|Ilirët]] || 20 maj 2008 || 1 tetor 2019 || &lt;span class=&quot;fa-at-rejected&quot;&gt;dështim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-no&quot;&gt;Jo i përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 43 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Marco Materazzi|Marco Materazzi]] || 2 mars 2019 || 1 maj 2020 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 44 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Claudio Marchisio|Claudio Marchisio]] || 17 korrik 2019 || 1 maj 2020 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 45 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Paolo Maldini|Paolo Maldini]] || 2 dhjetor 2019 || 1 maj 2020 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 46 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Romelu Lukaku|Romelu Lukaku]] || 2 dhjetor 2019 || 28 gusht 2020 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 47 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Javier Zanetti|Javier Zanetti]] || 14 mars 2020 || 28 gusht 2020 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 48 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Çmimi i madh i Australisë 2009|Çmimi i madh i Australisë 2009]] || 30 prill 2019 || 3 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 49 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Nënë Tereza|Nënë Tereza]] || 2 maj 2020 || 3 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Tiimiii|Tiimiii]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 50 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Zlatan Ibrahimović|Zlatan Ibrahimović]] || 7 korrik 2020 || 3 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 51 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Sergio Ramos|Sergio Ramos]] || 7 korrik 2020 || 5 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 52 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Diego Milito|Diego Milito]] || 7 korrik 2020 || 5 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 53 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Eden Hazard|Eden Hazard]] || 30 prill 2020 || 5 dhjetor 2024 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 54 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Álvaro Morata|Álvaro Morata]] || 9 shkurt 2025 || 6 prill 2025 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Velocitas34|Velocitas 34]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|- class=&quot;at-approved at-still&quot;
| 55 || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/David de Gea|David de Gea]] || 6 qershor 2025 || 9 tetor 2025 || &lt;span class=&quot;fa-at-approved&quot;&gt;miratim&lt;/span&gt; || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || &lt;span class=&quot;fa-at-status fa-at-yes&quot;&gt;I përkryer&lt;/span&gt;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-page fa-archive-foot&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Dialog-information.svg|40px|center|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-title&quot;&gt;Shpjegimi i tabelës&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;archive-legend-items&quot;&gt;
&lt;div&gt;'''Artikulli''': lidhja të dërgon te faqja e kandidaturës.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Data e hapjes''', '''Data e mbylljes''': kur u hap dhe kur u mbyll votimi.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Përfundimi''': miratim (artikulli u shpall i përkryer) ose dështim.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Propozuesi''': përdoruesi që e propozoi artikullin.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;'''Statusi''': nëse artikulli është sot i përkryer; një artikull mund ta humbasë statusin pas një [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime|rivlerësimi]].&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Wikipedia:Artikuj të përkryer - kandidatura| ]]</text>
      <sha1>ph268zethworgv799ywlqlvqpkyujrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Memli Kelmendi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>271159</id>
    <revision>
      <id>3058107</id>
      <parentid>3053503</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Memli Kelmendi/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245" sha1="6ofwnxfqbe6x4nsjphnvnrqeiw9e8zt" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Memli Kelmendi/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>6ofwnxfqbe6x4nsjphnvnrqeiw9e8zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mahmut Yıldırım</title>
    <ns>1</ns>
    <id>271922</id>
    <revision>
      <id>3058109</id>
      <parentid>3053467</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Mahmut Yıldırım/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="szpg83i1o3yolzd9necrudvheb9axrt" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Mahmut Yıldırım/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>szpg83i1o3yolzd9necrudvheb9axrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Keidi Bare</title>
    <ns>1</ns>
    <id>272899</id>
    <revision>
      <id>3058113</id>
      <parentid>3056140</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Keidi Bare/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="nsptjidynaowteag4hhauvvfy82x9jt" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Keidi Bare/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>nsptjidynaowteag4hhauvvfy82x9jt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mehmet Eymür</title>
    <ns>1</ns>
    <id>275779</id>
    <revision>
      <id>3058117</id>
      <parentid>3053497</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Mehmet Eymür/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="236ctnue3pam2f2co3xthr09i27kdei" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Mehmet Eymür/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>236ctnue3pam2f2co3xthr09i27kdei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Banjat e Dibrës</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277829</id>
    <revision>
      <id>3057963</id>
      <parentid>2889427</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edonrz</username>
        <id>194570</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Shtova fotografi</comment>
      <origin>3057963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5700" sha1="5a5uo9mnh0lawxbs74e4ywzz5t9p3p6" xml:space="preserve">[[Skeda:Дебарски Бањи 1.jpg | parapamje | djathtas]]
======Banja e Kosovrastit======
'''Banjat e Dibrës Capa''' ose '''Capa Spa center''' janë disa qendra të njohur për rehabilitim, [[Rekreacioni|rekreacion]] dhe relaksim, me [[Dibra|vendndodhje]] në [[Dibra|Dibër]], [[Maqedonia e Veriut|Maqedoni]] perëndimore. Uji në këtë spa është termo-mineral, me një temperaturë optimale për trupin e njeriut prej 38 gradë Celsius. Sipas hulumtimeve të bëra në 70 vitet e fundit të shekullit të kaluar, uji që buron tek Banjat e Dibrës Capa, sipas shërimit dhe përmbajtjes minerale, renditet i pari në [[Evropa|Evropë]] dhe i treti në [[Bota|botë]]. 
Banjat e Dibrës Capa shpesh njihen me emrat e qendrave: Banjishte dhe Kosovrasti.

== Historia ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;
[[Skeda:Debarski Banji, 1909.jpg|parapamje|318x318px|''Pishinat turke, të fotografuara në vitin 1909 me rastin e Kongresit të Dibrës, nga vëllezërit Manaki.'']]
Ujërat termale u përdorën për efektet e tyre shëruese qysh në lashtësi. Edhe pse ekzistojnë shumë gojëdhëna për ujërat termale në Dibër, thuhet se burimet termominerale janë përdorur që nga koha e [[Ilirët|ilirëve]] dhe [[Romakët|romakëve]]. Mendohet se ata kishin ndërtuar pishina bazike mbi burimet e nxehta. Por faktet më të vjetra për ekzistencën e [[Balnoterapia|balneoterapisë]] në këtë rajon që ekzistojnë edhe sot janë dy pishinat e lashta qe ndodhen pranë hotelit të Banjishtit; '''Banja e Epërme''' dhe '''Banja e Poshtme''', emra që u janë dhënë sipas pozicionit të tyre gjeografik. Ata janë ndërtuar në vitin 1797 nga Haxhi Muxhedin, djali i Numan Efendi-ut. Kjo vërtetohet nga një pllakë që ndodhet mbi hyrjes të Banjës e Poshtme. Të dy këta persona janë pjesëtar të familjes të vjetër Oruçi Zade, e cila ka ekzistuar në këtë qytet qysh ne vitet 1010. Këta pishina janë restauruar se fundmi dhe mund te vizitohen nga klientët.

Që nga ndërtimi i dy pishinave të lashta e deri në fund të sundimit [[Perandoria Osmane|osman]] në këtë rajon, nuk ka pasur asnjë investim të ri në këto banja. Deri në vitin 1925, kur u ndërtua hoteli i parë me emrin ‘Kërçin’, ishte gjendur në anën e djathtë të lumit të Banjishtit.
Banjat e Dibrës si kompani u themeluan më 21 shkurt 1948, periudhë që përkon edhe me fillimin e ndërtimit të një objekti të ri, të ndërtuar me material të fortë prej blloqeve të gurëve të mermerit, të nxjerra nga e njëjta minierë që ishte përdorur edhe gjatë periudhës osmane. Ndërtimi zgjati pesë vjet.
Në vitin 1953, hoteli ‘'''Banjisht'''’ hapi dyert për vizitorët. Fillimisht, në këtë resort mund të pushonin vetëm politikanë, gjeneralë të ushtrisë dhe shtresa e lartë e shoqërisë së ish-[[Jugosllavia|Jugosllavisë]], pasi këto banja konsideroheshin ndër më të mirat në Ballkan. Kjo gjë u vërtetua në vitet e 70-ta të shekullit të kaluar, kur rajonin e Dibrës e vizitoi nje ekip ekpertësh nga [[Franca]] dhe [[Gjermania]], që përbëhej kryesisht nga mjeke, [[Gjeologjia|gjeolog]] dhe fizicient. Raportet nga studimet shkencore qe u zhvilluan, theksuan qe ujërat termo-minerale në qytetin e [[Dibra|Dibrës]], përmbajnë mbi 4 gram minerale të ndryshme në 1 litër ujë si '''sulfuri''', '''kalciumi''', '''kaliumi''', '''magneziumi''', '''jodi''', '''hekuri''' etj. Sasi kjo qe nuk ishte parë më parë në ujërat tjera termale në Evropë. Duke marrë parasysh këtë fakt, ata mund të klasifikohen si ujërat më shëruese në këtë kontinent, me një përmbajtje strukturale krejtësisht unike, qe i bëjnë këto ujëra të pa krahasueshme me ujërat tjera termale.

Një epokë e re për Banjat e Dibrës filloi më 15 tetor të vitit 2004, kur familja dibrane Capa, bleu në berzë paketën drejtuese të aksioneve të kësaj kompanie. Ky lajm sensacional mbuloi të gjithë mediat Maqedonase pasi që ishte e para kompani që privatizohej me një shumë milionëshe. Për një kohë shumë të shkurtër filluan edhe investime të reja për përmirësimin e kushteve të dy resorteve Banjisht dhe Kosovrast.

Investimet arritën kulmin e tyre në vitin 2012, kur tejkaluan shumën prej 1 milion eurosh për renovimin e dhomave në resortin e Banjishtit, resortin e Kosovrastit, në hotelin Venec dhe nje pjese te madhe te dhomave ku ofrohen shërbimet mjekësore. E gjithë kjo u kurorëzua me vendin e parë tek çmimet SPA Nomination Macedonia, në kategorinë BALNEO, dhe përzgjedhjen e Znj. Capa si një ndër 10 menaxheret femra më të mira ne Maqedoni.

== Terapitë ==
Me ndihmën e terapive dhe ujit mineral termik, kjo qendër spa trajton dhe zbut sëmundje të tilla si: 

* '''Sëmundjet e aparatit lokomotor''' : 
* '''Sëmundjet e indeve të buta''' 
* '''Sëmundjet e sistemit nervor''' 
* '''Sëmundjet e sistemit gastrointestinal''' 
* '''Sëmundjet e sistemit të frymëmarrjes''' 
* '''Sëmundjet e traktit të sipërm respirator''' 
* '''Sëmundjet e traktit urinar''' 
* '''Sëmundjet endokrine''' 
* '''Sëmundjet ortopedike dhe gjendjet e traumës''' 
* '''Sëmundjet e lëkurës''' 

== Galeria ==
&lt;gallery widths=&quot;270&quot; heights=&quot;230&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Shih edhe ==
* [[Dibra]]
* [[Balnoterapia]]
* [[Banja e Pejës]]
* [[Banja e Kllokotit]]

== Lidhje të jashtme ==
{{CommonsCat|Debar Spa}}
* [http://www.bdcapa.com официјална страница] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200227214419/http://bdcapa.com/ |date=27 shkurt 2020 }}

{{Coord|41|31|56|N|20|34|39|E|type:landmark_region:MK}}

[[Kategoria:Banja]]
[[Kategoria:Dibër]]
[[Kategoria:Balneoterapia]]</text>
      <sha1>5a5uo9mnh0lawxbs74e4ywzz5t9p3p6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Nadezhda Nejnski</title>
    <ns>1</ns>
    <id>288524</id>
    <revision>
      <id>3058119</id>
      <parentid>3053540</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Nadezhda Nejnski/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="334" sha1="8bzfh31n81zyxnaucetf78kefa98h1w" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Nadezhda Nejnski/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

{{CEE Spring 2020|user=A.jobs02|topic=|topic2=|topic3=|country=|country2=|country3=}}</text>
      <sha1>8bzfh31n81zyxnaucetf78kefa98h1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291364</id>
    <revision>
      <id>3058152</id>
      <parentid>2141099</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T08:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3058152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="d3t80ej6xabt265m2j1ruqyy7hvxa89" xml:space="preserve">Kjo është kategoria dedikuar artikujve të cilët kanë adresa të arkivuara nga arkiva [[Wayback Machine]]. Artikujt e gjendur këtu janë kategorizuar automatikisht nga moduli {{Tl|Webarchive}}.
{{Tracking category}}
[[Kategoria:Faqe me adresa që përdorin stampën e arkivës së rrjetit nga arkiva të njohura]]</text>
      <sha1>d3t80ej6xabt265m2j1ruqyy7hvxa89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Njohja ndërkombëtare e Kosovës/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>291693</id>
    <revision>
      <id>3058096</id>
      <parentid>3054829</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]</comment>
      <origin>3058096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77753" sha1="mawhahtzxs8zrzyn6svh6l2ws8ahzzm" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Po e vertete ==

Shefi i zyres se Nderlidhjes se Malajzise ne Kosove, i cili ka raporte shume te mira me pushtetaret e Kosoves, nga gezimi i tij personal, i ka shpetuar goja se Malajzija e ka njohur Kosoven, e mandej e ka sqaruar ne nje takim me kryetarin Sejdiu, se krejt kjo ka qene nje keqkuptim nga entuziazmi i tij personal...
Sikur kjo ti kishte ndodhur, nje perfaqesuesi te ndonje shteti evropian, do t'i kishte kushtuar se paku me humbje te postit.
Sidoqofte, besoj qe nese behet pranimi nga A. Saudite, do te kete nje fluks te pranimit nga shtetet arabe te Gadishullit Arabik.. E malajzia mbase do te ndjek rrugen e tyre.

:: Malajzia ishte ne liste, por u largua, se sipas referncave malajzia akoma nuk e kishte pranuar Kosoven. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|Proud To Be Albanian]] &lt;small&gt;(°[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|diskuto]]°)&lt;/small&gt; 28 Maj 2008 11:57 (UTC)

== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==

Përshëndetje, redaktorë!

Tani sa ndryshova 14 lidhje të jashtme te artikulli [[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1994692 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080227200452/http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php te http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080409213204/http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html te http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090122140251/http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12 te http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20091112115449/http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html te http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100130005526/http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404 te http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404
*U rregullua formatimi/përdorimi për http://diplomaciaekosoves.blogspot.com/2012/11/saint-kitts-dhe-nevis-njeh-pavaresine-e.html
*U rregullua formatimi/përdorimi për http://diplomaciaekosoves.blogspot.com/2012/11/republika-e-fixhit-njeh-republiken-e.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130102231400/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=1429&amp;type=1 te http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=1429&amp;type=1
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20170205021506/http://www.mfa-ks.net/repository/docs/17_07_13_121825_20130712-15-KND-MPJ-WEB-01.pdf te http://www.mfa-ks.net/repository/docs/17_07_13_121825_20130712-15-KND-MPJ-WEB-01.pdf
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110519173408/http://http/ te http://www.http/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20161201215001/http://koha.net/?id=27&amp;l=145172 te http://koha.net/?id=27&amp;l=145172
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080601164048/http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/ te http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080226051301/http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html te http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html
*U rregullua formatimi/përdorimi për http://diplomaciaekosoves.blogspot.com/

Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.

Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 10 shtator 2019 05:18 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2038317 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822020739/http://www.blic.co.yu/politika.php?id=52984 për lidhjen http://blic.co.yu/politika.php?id=52984.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315220126/http://www.kosova.com/artikulli/90393 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90393.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140306104435/http://www.kosova.com/artikulli/90369 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90369.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.keshilliministrave.al/index.php?fq=brenda&amp;m=news&amp;lid=7323&amp;gj=gj2Statement
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1140041&amp;lang=EN
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304084154/http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411 për lidhjen http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160310080512/https://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle=Norway për lidhjen http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle%3DNorway.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.kosovapress.com/ks/index.php?cid=1,2,43752
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.mne.gov.pt/mne/pt/noticias/200810072015.htm%7Cpublisher%3DMinist%C3%A9rio
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207055035/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722012738/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185339/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180 për lidhjen http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.blic.co.yu/news.php?id=2236
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.osce.org/item/29762.html%7Ctitle%3DOSCE


Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 24 shtator 2019 06:40 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 20 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2066711 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822020739/http://www.blic.co.yu/politika.php?id=52984 për lidhjen http://blic.co.yu/politika.php?id=52984.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315220126/http://www.kosova.com/artikulli/90393 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90393.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140306104435/http://www.kosova.com/artikulli/90369 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90369.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.keshilliministrave.al/index.php?fq=brenda&amp;m=news&amp;lid=7323&amp;gj=gj2Statement.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080227200452/http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php për lidhjen http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1140041&amp;lang=EN.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304084154/http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411 për lidhjen http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080409213204/http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html për lidhjen http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080403062343/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844 për lidhjen http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160310080512/https://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle=Norway për lidhjen http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle%3DNorway.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.mne.gov.pt/mne/pt/noticias/200810072015.htm%7Cpublisher%3DMinist%C3%A9rio.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090122140251/http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12 për lidhjen http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207055035/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091112115449/http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100130005526/http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404 për lidhjen http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722012738/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185339/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180 për lidhjen http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130102231400/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=1429&amp;type=1 për lidhjen http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=1429&amp;type=1.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170205021506/http://www.mfa-ks.net/repository/docs/17_07_13_121825_20130712-15-KND-MPJ-WEB-01.pdf për lidhjen http://www.mfa-ks.net/repository/docs/17_07_13_121825_20130712-15-KND-MPJ-WEB-01.pdf.
*U zëvendësua lidhja e arkivit https://web.archive.org/web/20110519173408/http://http/ me https://web.archive.org/web/20180912072355/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8490524.stm te lidhja http://www.http/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161201215001/http://koha.net/?id=27&amp;l=145172 për lidhjen http://koha.net/?id=27&amp;l=145172.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080601164048/http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/ për lidhjen http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.blic.co.yu/news.php?id=2236.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080226051301/http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html për lidhjen http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.osce.org/item/29762.html%7Ctitle%3DOSCE.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 8 janar 2020 14:13 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 20 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2071059 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822020739/http://www.blic.co.yu/politika.php?id=52984 për lidhjen http://blic.co.yu/politika.php?id=52984.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315220126/http://www.kosova.com/artikulli/90393 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90393.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140306104435/http://www.kosova.com/artikulli/90369 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90369.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.keshilliministrave.al/index.php?fq=brenda&amp;m=news&amp;lid=7323&amp;gj=gj2Statement.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080227200452/http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php për lidhjen http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1140041&amp;lang=EN.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304084154/http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411 për lidhjen http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080409213204/http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html për lidhjen http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315184611/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle=Japan për lidhjen http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle%3DJapan.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080403062343/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844 për lidhjen http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160310080512/https://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle=Norway për lidhjen http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle%3DNorway.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.mne.gov.pt/mne/pt/noticias/200810072015.htm%7Cpublisher%3DMinist%C3%A9rio.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090122140251/http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12 për lidhjen http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207055035/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091112115449/http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100130005526/http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404 për lidhjen http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722012738/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185339/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180 për lidhjen http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170205021506/http://www.mfa-ks.net/repository/docs/17_07_13_121825_20130712-15-KND-MPJ-WEB-01.pdf për lidhjen http://www.mfa-ks.net/repository/docs/17_07_13_121825_20130712-15-KND-MPJ-WEB-01.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180912072355/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8490524.stm për lidhjen http://www.http/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161201215001/http://koha.net/?id=27&amp;l=145172 për lidhjen http://koha.net/?id=27&amp;l=145172.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080601164048/http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/ për lidhjen http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.blic.co.yu/news.php?id=2236.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080226051301/http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html për lidhjen http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 janar 2020 18:44 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 20 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2080039 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822020739/http://www.blic.co.yu/politika.php?id=52984 për lidhjen http://blic.co.yu/politika.php?id=52984.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315220126/http://www.kosova.com/artikulli/90393 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90393.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140306104435/http://www.kosova.com/artikulli/90369 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90369.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.keshilliministrave.al/index.php?fq=brenda&amp;m=news&amp;lid=7323&amp;gj=gj2Statement.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080227200452/http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php për lidhjen http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1140041&amp;lang=EN.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304084154/http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411 për lidhjen http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080305043652/http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080409213204/http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html për lidhjen http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315184611/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle=Japan për lidhjen http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle%3DJapan.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080403062343/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844 për lidhjen http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160310080512/https://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle=Norway për lidhjen http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle%3DNorway.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.mne.gov.pt/mne/pt/noticias/200810072015.htm%7Cpublisher%3DMinist%C3%A9rio.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090122140251/http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12 për lidhjen http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207055035/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091112115449/http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100130005526/http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404 për lidhjen http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722012738/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185339/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180 për lidhjen http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180912072355/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8490524.stm për lidhjen http://www.http/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161201215001/http://koha.net/?id=27&amp;l=145172 për lidhjen http://koha.net/?id=27&amp;l=145172.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080601164048/http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/ për lidhjen http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.blic.co.yu/news.php?id=2236.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080226051301/http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html për lidhjen http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 mars 2020 16:52 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 21 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2092467 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822020739/http://www.blic.co.yu/politika.php?id=52984 për lidhjen http://blic.co.yu/politika.php?id=52984.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315220126/http://www.kosova.com/artikulli/90393 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90393.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140306104435/http://www.kosova.com/artikulli/90369 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90369.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.keshilliministrave.al/index.php?fq=brenda&amp;m=news&amp;lid=7323&amp;gj=gj2Statement.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080227200452/http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php për lidhjen http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1140041&amp;lang=EN.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304084154/http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411 për lidhjen http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080305043652/http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080409213204/http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html për lidhjen http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315184611/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle=Japan për lidhjen http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle%3DJapan.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080403062343/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844 për lidhjen http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160310080512/https://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle=Norway për lidhjen http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130%7Ctitle%3DNorway.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.mne.gov.pt/mne/pt/noticias/200810072015.htm%7Cpublisher%3DMinist%C3%A9rio.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090122140251/http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12 për lidhjen http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081119085006/http://www.newkosovareport.com/20080218606/Politics/Macedonia-Kosovo-s-independence-is-acceptable.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080218606/Politics/Macedonia-Kosovo-s-independence-is-acceptable.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207055035/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091112115449/http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100130005526/http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404 për lidhjen http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722012738/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185339/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180 për lidhjen http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180912072355/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8490524.stm për lidhjen http://www.http/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161201215001/http://koha.net/?id=27&amp;l=145172 për lidhjen http://koha.net/?id=27&amp;l=145172.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080601164048/http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/ për lidhjen http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.blic.co.yu/news.php?id=2236.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080226051301/http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html për lidhjen http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 prill 2020 01:38 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 20 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2116355 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822020739/http://www.blic.co.yu/politika.php?id=52984 për lidhjen http://blic.co.yu/politika.php?id=52984.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315220126/http://www.kosova.com/artikulli/90393 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90393.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140306104435/http://www.kosova.com/artikulli/90369 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90369.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.keshilliministrave.al/index.php?fq=brenda&amp;m=news&amp;lid=7323&amp;gj=gj2Statement.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080227200452/http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php për lidhjen http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1140041&amp;lang=EN.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304084154/http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411 për lidhjen http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080305043652/http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080409213204/http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html për lidhjen http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315184611/http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle=Japan për lidhjen http://www.turkishpress.com/news.asp?id=220866&amp;s=&amp;i=&amp;t=Japan_recognises_Kosovo%7Ctitle%3DJapan.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080403062343/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844 për lidhjen http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.mne.gov.pt/mne/pt/noticias/200810072015.htm%7Cpublisher%3DMinist%C3%A9rio.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090122140251/http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12 për lidhjen http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081119085006/http://www.newkosovareport.com/20080218606/Politics/Macedonia-Kosovo-s-independence-is-acceptable.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080218606/Politics/Macedonia-Kosovo-s-independence-is-acceptable.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207055035/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091112115449/http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100130005526/http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404 për lidhjen http://www.ks-gov.net/MPJ/?page=1,4,404.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722012738/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185339/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180 për lidhjen http://www.1deputyprimeminister-ks.net/?page=1,6,1180.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180912072355/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8490524.stm për lidhjen http://www.http/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161201215001/http://koha.net/?id=27&amp;l=145172 për lidhjen http://koha.net/?id=27&amp;l=145172.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080601164048/http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/ për lidhjen http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.blic.co.yu/news.php?id=2236.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080226051301/http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html për lidhjen http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 maj 2020 10:07 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2140366 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180216031127/http://kallxo.com/barbadosi-njeh-kosoven/ për lidhjen http://kallxo.com/barbadosi-njeh-kosoven/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 30 korrik 2020 09:45 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2171531 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080424064218/http://www.denmark.dk/en/servicemenu/News/InternationalNews/DenmarkRecognisesKosovo.htm për lidhjen http://www.denmark.dk/en/servicemenu/News/InternationalNews/DenmarkRecognisesKosovo.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090120222916/http://www.ks-gov.net/MPJ/Home/tabid/161/ItemID/135/View/Details/Default.aspx për lidhjen http://www.ks-gov.net/MPJ/Home/tabid/161/ItemID/135/View/Details/Default.aspx.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.miregob.info/noticia.asp?elemid=3739.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/6AdRS4Vi9?url=http://www.mfa-ks.net/ për lidhjen http://www.ks-gov.net/MFA/?page=1,4,419.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 1 janar 2021 06:38 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2178258 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090422225340/http://kosovothanksyou.com/statistics/ për lidhjen http://kosovothanksyou.com/statistics.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304045314/http://www.wbj.pl/?command=article&amp;id=40225 për lidhjen http://www.wbj.pl/?command=article&amp;id=40225.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185347/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/32096/kosova-njihet-nga-guinea-conacry-dhe-republika-e-nigerit/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/32096/kosova-njihet-nga-guinea-conacry-dhe-republika-e-nigerit/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 janar 2021 10:49 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2242800 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080302105248/http://www.pr-inside.com/swiss-recognize-independent-kosovo-r459697.htm për lidhjen http://www.pr-inside.com/swiss-recognize-independent-kosovo-r459697.htm.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.cbc.ca/world/story/2008/03/18/canada-kosovo.html%7Ctitle%3DCanada.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.mfa.gov.hu/kum/en/bal/actualities/spokesman_statements/Kosovo_recognition_080319.htm%7Ctitle%3D.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140804013627/http://www.mofat.go.kr/webmodule/htsboard/template/read/engboardread.jsp?typeID=12&amp;boardid=302&amp;seqno=306110&amp;c=TITLE&amp;t=&amp;pagenum=1&amp;tableName=TYPE_ENGLISH&amp;pc=undefined&amp;dc=&amp;wc=&amp;lu=&amp;vu për lidhjen http://www.mofat.go.kr/webmodule/htsboard/template/read/engboardread.jsp?typeID=12&amp;boardid=302&amp;seqno=306110&amp;c=TITLE&amp;t=&amp;pagenum=1&amp;tableName=TYPE_ENGLISH&amp;pc=undefined&amp;dc=&amp;wc=&amp;lu=&amp;vu.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080526211346/http://www.sanmarinortv.sm/politica/default.asp?id=32&amp;id_n=25819 për lidhjen http://www.sanmarinortv.sm/politica/default.asp?id=32&amp;id_n=25819.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080813010358/http://www.cancilleria.gov.co/WebContentManager/Repositorys/site0/06AGO08KOSOVO.pdf për lidhjen http://www.cancilleria.gov.co/WebContentManager/Repositorys/site0/06AGO08KOSOVO.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.euractiv.com/en/enlargement/serbia-russia-fury-kosovo-independence-draws-near/article-170333%7Ctitle%3DSerbia.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.nato.int/docu/pr/2008/p08-025e.html%7Ctitle%3DOfficial.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 25 gusht 2021 08:18 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 15 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2257861 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822020739/http://www.blic.co.yu/politika.php?id=52984 për lidhjen http://blic.co.yu/politika.php?id=52984.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315220126/http://www.kosova.com/artikulli/90393 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90393.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140306104435/http://www.kosova.com/artikulli/90369 për lidhjen http://www.kosova.com/artikulli/90369.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080227200452/http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php për lidhjen http://www.africasia.com/services/news/newsitem.php?area=africa&amp;item=080219135538.yd399d3f.php.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080304084154/http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411 për lidhjen http://www.worldradio.ch/wrs/news/switzerland/switzerland-recognizes-kosovo-independence.shtml?10411.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080305043652/http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080227669/Politics/Swiss-recognize-independent-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080409213204/http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html për lidhjen http://www.minbuza.nl/nl/actueel/nieuwsberichten,2008/03/Nederland-erkent-onafhankelijkheid-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080403062343/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844 për lidhjen http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&amp;lpid=3789&amp;imainpos=15844.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090122140251/http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12 për lidhjen http://ultimahora.publico.clix.pt/noticia.aspx?id=1345232&amp;idCanal=12.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081119085006/http://www.newkosovareport.com/20080218606/Politics/Macedonia-Kosovo-s-independence-is-acceptable.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080218606/Politics/Macedonia-Kosovo-s-independence-is-acceptable.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207055035/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=12&amp;dd=06&amp;nav_id=55542.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091112115449/http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200911092064/Politics/New-Zealand-recognizes-Kosovo-independence.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722012738/http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/ për lidhjen http://www.zeri.info/artikulli/1/1/5716/kosoven-e-ka-njohur-republika-e-vanuatus/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080601164048/http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/ për lidhjen http://eyugoslavia.com/kosovo/28/kosovo-delegation-appears-in-european-parliament-with-independent-kosovo-flag-22300/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080226051301/http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html për lidhjen http://www.mfa.gov.yu/Bilteni/Engleski/b190208_e.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 8 tetor 2021 20:35 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 11 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2374773 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131104150207/http://www.vm.ee/en/node/682 për lidhjen http://www.vm.ee/en/node/682.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120525191637/http://www.rree.gob.pe/portal/boletinInf.nsf/mrealdia/C9B70437F80DBAF7052573F700710D15?OpenDocument për lidhjen http://www.rree.gob.pe/portal/boletinInf.nsf/mrealdia/C9B70437F80DBAF7052573F700710D15?OpenDocument.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090324003251/http://newsroom.finland.fi/stt/showarticle.asp?intNWSAID=18215&amp;group=Politics për lidhjen http://newsroom.finland.fi/stt/showarticle.asp?intNWSAID=18215&amp;group=Politics.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090218222207/http://www.liberianobserver.com/news/fullstory.php/aid/11910/Liberia_Recognizes_Kosovo.html për lidhjen http://www.liberianobserver.com/news/fullstory.php/aid/11910/Liberia_Recognizes_Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081019230414/http://www.newkosovareport.com/200809151219/Politics/Samoa-recognizes-indepedent-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200809151219/Politics/Samoa-recognizes-indepedent-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090520203759/http://www.newkosovareport.com/200905181776/Politics/Comores-recognizes-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200905181776/Politics/Comores-recognizes-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090523215817/http://english.bna.bh/?ID=79090 për lidhjen http://english.bna.bh/?ID=79090.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090713030151/http://www.newkosovareport.com/200907111864/Politics/Dominican-Republic-recognizes-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200907111864/Politics/Dominican-Republic-recognizes-Kosovo.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130630231622/http://www.mfa.gov.eg/Arabic/Ministry/News/Pages/NewsDetails.aspx?Source=1d5b0202-c337-4794-ab10-342893d069e1&amp;newsID=17393f2d-a0db-471c-bd41-1c1d169b79c2 për lidhjen http://www.mfa.gov.eg/Arabic/Ministry/News/Pages/NewsDetails.aspx?Source=1d5b0202-c337-4794-ab10-342893d069e1&amp;newsID=17393f2d-a0db-471c-bd41-1c1d169b79c2.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200907060846/https://www.nytimes.com/reuters/2020/09/04/world/middleeast/04reuters-serbia-kosovo-usa-jerusalem.html për lidhjen https://www.nytimes.com/reuters/2020/09/04/world/middleeast/04reuters-serbia-kosovo-usa-jerusalem.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111207002940/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=136077&amp;bolum=102 për lidhjen http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=136077&amp;bolum=102.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 27 dhjetor 2021 09:11 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2381044 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131016111908/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/docs/SKMBT_C22012102816470.pdf për lidhjen http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/docs/SKMBT_C22012102816470.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 janar 2022 16:24 (CET)
== Barra ==

Faqja është barrë e madhe për shërbyesit, shkarkimi i saj vonon tej mase. Do të ishte mirë të gjendet shkaku (përveqë atij që shërbyesi im është i dobët) ose të shpërndahet në artikuj.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 20 Qershor 2008 19:21 (CEST)

:'''Pa [[:en:cache|cache]]''' faqja do ''12.302s'' te karikohet me nje lidhje '''4mega''' (4800 ds), domethene kur vizituesi nuk ka karikuar ndonjehere ndonje faqe te Wikipedise.
:'''Me cache''' faqja do ''2.99s'' me te njejten lidhje, kur perdoruesi ka karikuar te pakten nje faqe te projektit.
:&quot;Problemi&quot; eshte tek '''figurat''' ('''75 [http://www.w3.org/Protocols/rfc2616/rfc2616-sec5.html TTP Requests]''' te ndryshme vetem per imazhet). --&lt;small style=&quot;background:#000;color:#fff;&quot;&gt;'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[User:Eagleal|&lt;span style=&quot;color:#fff&quot;&gt;eagle&lt;/span&gt;]][[User talk:Eagleal|&lt;span style=&quot;color:#fff;background:#f00&quot;&gt;al&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;'''&lt;/small&gt; 20 Qershor 2008 20:21 (CEST)

: Dani, sa shpejt eshte interneti jote, 56kb/s? Artikulli [[Ilirët]] eshte me keq/bet. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|Proud To Be Albanian]] &lt;small&gt;(°[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|diskuto]]°)&lt;/small&gt; 21 Qershor 2008 01:10 (CEST)

::Me vjen keq por nuk eshte e sakte. 64 HTTP Request te &quot;Iliret&quot; kunder 107 te kesaj. 1.329 (iliret) kunder 2.99 te Njohja e Kosoves... Kjo e fundit eshte plot me imazhe, keshtu qe kerkon me perpunim, ndersa Iliret eshte pothuajse vetem text. --&lt;small style=&quot;background:#000;color:#fff;&quot;&gt;'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[User:Eagleal|&lt;span style=&quot;color:#fff&quot;&gt;eagle&lt;/span&gt;]][[User talk:Eagleal|&lt;span style=&quot;color:#fff;background:#f00&quot;&gt;al&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;'''&lt;/small&gt; 21 Qershor 2008 01:24 (CEST)

::Kosys; nuk e di sa i shpejtë është, por e di që në krahasim me fletat tjera kjo po ngecë. E kur të ngaec për shërbyesit në Gjermani, nuk e di si është për ata në Shqipëri e Kosovë. Sa i përket artikullit [[Ilirët]] edhe ai është keq. Po nuk di si me e nda.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2008 03:40 (CEST)

[[Ndihmë diskutim:Stampa|Diskutim periferik: Stampa]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2008 10:25 (CEST)

== Suzilanda e njohu ==

Vendi i 66. Ndryshoni të data dhe përqindjet, hartën etj

== Koreja e Veriut? ==

Me sa di une, Koreja e Veriut eshte e ndare nga pjesa tjeter e botes, shet ultra-komunist, nuk ka info per njohjen e Kosoves

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2447646 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081211030449/http://www.newkosovareport.com/200812051471/Politics/Micronesia-recognizes-Kosovo-independence.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/200812051471/Politics/Micronesia-recognizes-Kosovo-independence.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 10 maj 2022 19:36 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2449522 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080728031727/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=07&amp;dd=24&amp;nav_id=52168 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&amp;mm=07&amp;dd=24&amp;nav_id=52168.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080301235918/http://en.rian.ru/world/20080226/100040444.html për lidhjen http://en.rian.ru/world/20080226/100040444.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080523225832/http://www.newkosovareport.com/20080417889/Politics/Republic-of-the-Marshall-Islands-has-recognized-Kosovo.html për lidhjen http://www.newkosovareport.com/20080417889/Politics/Republic-of-the-Marshall-Islands-has-recognized-Kosovo.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 16 maj 2022 18:48 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2486128 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090216171112/http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&amp;id=1264437 për lidhjen http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&amp;id=1264437.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110722222923/http://www.foreign.gov.mv/v3/?p=news&amp;view=sep&amp;nid=3042 për lidhjen http://www.foreign.gov.mv/v3/?p=news&amp;view=sep&amp;nid=3042.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 17 tetor 2022 09:28 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2489617 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=1&amp;IdPublication=2&amp;NrArticle=106226&amp;NrIssue=617&amp;NrSection=10.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 23 tetor 2022 23:34 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2495113 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140221225816/http://ansamed.ansa.it/ansamed/it/notizie/rubriche/politica/2014/02/11/Kosovo-Lesotho-riconosce-indipendenza-106-mo-Paese-farlo_10052564.html për lidhjen http://ansamed.ansa.it/ansamed/it/notizie/rubriche/politica/2014/02/11/Kosovo-Lesotho-riconosce-indipendenza-106-mo-Paese-farlo_10052564.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 17 nëntor 2022 01:40 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2550443 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110822223252/http://www.president-ksgov.net/?id=5,67,67,67,a,949 për lidhjen http://www.president-ksgov.net/?id=5,67,67,67,a,949.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 maj 2023 13:27 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2558018 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140315185728/http://www.earthtimes.org/articles/show/188627,austria-moves-forward-with-recognition-of-kosovo.html për lidhjen http://www.earthtimes.org/articles/show/188627,austria-moves-forward-with-recognition-of-kosovo.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 qershor 2023 08:33 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2584031 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160416054341/http://www.telegrafi.com/fo/2010/njohja-verbale-foto.jpg për lidhjen http://www.telegrafi.com/fo/2010/njohja-verbale-foto.jpg.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 shtator 2023 21:28 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2611808 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110606134934/http://www.doi.gov.mt/en/press_releases/2008/08/pr1181.asp për lidhjen http://www.doi.gov.mt/EN/press_releases/2008/08/pr1181.asp.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 7 nëntor 2023 14:25 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2872738 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191217130331/http://www.kosovothanksyou.com/files/KosovaGovernment_SierraLeoneRecognized.pdf/ për lidhjen http://www.kosovothanksyou.com/files/KosovaGovernment_SierraLeoneRecognized.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130928082041/http://www.kosovothanksyou.com/files/MalaysiaRecognizesTheIndependenceOfKosovo.jpg për lidhjen http://www.kosovothanksyou.com/files/MalaysiaRecognizesTheIndependenceOfKosovo.jpg.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 nëntor 2025 18:29 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2878379 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100728034246/http://www.kosovothanksyou.com/files/GambiaRecognizesKosovo.pdf për lidhjen http://www.kosovothanksyou.com/files/GambiaRecognizesKosovo.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 6 dhjetor 2025 07:16 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2897840 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090130105228/http://euobserver.com/9/25660 për lidhjen http://euobserver.com/9/25660.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 shkurt 2026 11:38 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2909047 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200108131224/https://www.tehrantimes.com/news/184400/Micronesia-recognizes-independence-of-Kosovo-foreign-ministry për lidhjen http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=184400.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 12 mars 2026 22:56 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2999920 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U zëvendësua lidhja e arkivit https://archive.today/20121127182409/diplomaciaekosoves.blogspot.com/ me https://web.archive.org/web/20231122160810/https://diplomaciaekosoves.blogspot.com/ te lidhja http://diplomaciaekosoves.blogspot.com/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 20 qershor 2026 16:27 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3048112 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080707040459/http://news.xinhuanet.com/english/2008-05/15/content_8179173.htm për lidhjen http://news.xinhuanet.com/english/2008-05/15/content_8179173.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 23 shtator 2026 09:17 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Njohja ndërkombëtare e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053573 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110813055851/http://www.hurriyet.com.tr/english/turkey/8261160.asp?gid=74&amp;sz=5545 për lidhjen http://www.hurriyet.com.tr/english/turkey/8261160.asp?gid=74&amp;sz=5545.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 tetor 2026 04:49 (CEST)</text>
      <sha1>mawhahtzxs8zrzyn6svh6l2ws8ahzzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Bodh Gaja</title>
    <ns>1</ns>
    <id>292271</id>
    <revision>
      <id>3058133</id>
      <parentid>2939515</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T05:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1536" sha1="syv6tgi0qkqk38dwp61ws6r439j0of6" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Bodh Gaja/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bodh Gaja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058132 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160508210314/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160508210314/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Buddha_Purnima.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 07:19 (CEST)</text>
      <sha1>syv6tgi0qkqk38dwp61ws6r439j0of6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Kristi Vangjeli/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>292326</id>
    <revision>
      <id>3058102</id>
      <parentid>2146599</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kristi Vangjeli]]</comment>
      <origin>3058102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11669" sha1="r80ti6ryomppnrxyaeff9sw9tgri0na" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==

Përshëndetje, redaktorë!

Tani sa ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[Kristi Vangjeli]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1993080 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.sportishqiptar.com.al/hasan-lika-me-kerkoi-para-per-te-shpresa/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140710041023/http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/bakaj-dhe-vangjeli-bardhekuq-part-time/ te http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/bakaj-dhe-vangjeli-bardhekuq-part-time/
*U shtua arkivi https://archive.is/20141021041409/http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/vangjeli-i-skenderbeut-per-gjithe-sezonin/ te http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/vangjeli-i-skenderbeut-per-gjithe-sezonin/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140820223939/http://www.panorama-sport.com/lajmi-kryesor/235078 te http://www.panorama-sport.com/lajmi-kryesor/235078/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140826130613/http://www.panorama-sport.com/ballina/kursehet-skenderbeu-shperdoron-elbasani-file-te-pafat-prisni-nje-elbasan-ndryshe/ te http://www.panorama-sport.com/ballina/kursehet-skenderbeu-shperdoron-elbasani-file-te-pafat-prisni-nje-elbasan-ndryshe/

Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.

Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 10 shtator 2019 01:37 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli [[Kristi Vangjeli]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2037245 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.sportishqiptar.com.al/hasan-lika-me-kerkoi-para-per-te-shpresa/
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130924230028/http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-kunder-cernomorets-te-bakajt-e-vangjelit-kukesi-sfidon-trabzonsporin/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-kunder-cernomorets-te-bakajt-e-vangjelit-kukesi-sfidon-trabzonsporin/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130912102003/http://www.panorama-sport.com/fotogaleri/ndeshja-skenderbeu-cernomorets-vangjeli-dhe-bakaj-kthehen-si-kundershtare-ne-qemal-stafa/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/fotogaleri/ndeshja-skenderbeu-cernomorets-vangjeli-dhe-bakaj-kthehen-si-kundershtare-ne-qemal-stafa/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/legjionaret/kristi-vangjeli-largohet-nga-cernomorets/
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140311235533/http://www.panorama-sport.com/ballina/kristi-vangjeli-rikthehet-tek-aris-i-selanikut-valmir-berisha-firmos-me-romen/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/kristi-vangjeli-rikthehet-tek-aris-i-selanikut-valmir-berisha-firmos-me-romen/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140617172802/http://www.panorama-sport.com/ballina/vangjeli-te-skenderbeu-realizova-nje-enderr-nje-dite-do-luaja-ne-korce-shkembi-me-bindi/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/vangjeli-te-skenderbeu-realizova-nje-enderr-nje-dite-do-luaja-ne-korce-shkembi-me-bindi/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/vangjeli-firmos-per-nje-vit-me-skenderbeun/
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141103072339/http://www.panorama-sport.com/ballina/tre-te-kuq-dhe-tre-ne-spital-vetem-per-1-pike-flamurtari-ndan-piket-me-kampionet/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/tre-te-kuq-dhe-tre-ne-spital-vetem-per-1-pike-flamurtari-ndan-piket-me-kampionet/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141023142312/http://www.panorama-sport.com/kategoria-superiore/kristi-vangjeli-11-vite-pritje-per-golin/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/kategoria-superiore/kristi-vangjeli-11-vite-pritje-per-golin/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141030000119/http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-thyen-vllaznine-josa-golin-e-pres-nga-te-gjithe-raineri-nuk-dorehiqem/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-thyen-vllaznine-josa-golin-e-pres-nga-te-gjithe-raineri-nuk-dorehiqem/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140715140840/http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=player&amp;id=18850 për lidhjen http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=player&amp;id=18850.


Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 24 shtator 2019 00:18 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristi Vangjeli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2115797 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.sportishqiptar.com.al/hasan-lika-me-kerkoi-para-per-te-shpresa/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130924230028/http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-kunder-cernomorets-te-bakajt-e-vangjelit-kukesi-sfidon-trabzonsporin/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-kunder-cernomorets-te-bakajt-e-vangjelit-kukesi-sfidon-trabzonsporin/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130912102003/http://www.panorama-sport.com/fotogaleri/ndeshja-skenderbeu-cernomorets-vangjeli-dhe-bakaj-kthehen-si-kundershtare-ne-qemal-stafa/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/fotogaleri/ndeshja-skenderbeu-cernomorets-vangjeli-dhe-bakaj-kthehen-si-kundershtare-ne-qemal-stafa/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/legjionaret/kristi-vangjeli-largohet-nga-cernomorets/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140311235533/http://www.panorama-sport.com/ballina/kristi-vangjeli-rikthehet-tek-aris-i-selanikut-valmir-berisha-firmos-me-romen/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/kristi-vangjeli-rikthehet-tek-aris-i-selanikut-valmir-berisha-firmos-me-romen/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140617172802/http://www.panorama-sport.com/ballina/vangjeli-te-skenderbeu-realizova-nje-enderr-nje-dite-do-luaja-ne-korce-shkembi-me-bindi/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/vangjeli-te-skenderbeu-realizova-nje-enderr-nje-dite-do-luaja-ne-korce-shkembi-me-bindi/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140710041023/http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/bakaj-dhe-vangjeli-bardhekuq-part-time/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/bakaj-dhe-vangjeli-bardhekuq-part-time/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/vangjeli-firmos-per-nje-vit-me-skenderbeun/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20141021041409/http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/vangjeli-i-skenderbeut-per-gjithe-sezonin/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/vangjeli-i-skenderbeut-per-gjithe-sezonin/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140820223939/http://www.panorama-sport.com/lajmi-kryesor/235078 për lidhjen http://www.panorama-sport.com/lajmi-kryesor/235078/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140826130613/http://www.panorama-sport.com/ballina/kursehet-skenderbeu-shperdoron-elbasani-file-te-pafat-prisni-nje-elbasan-ndryshe/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/kursehet-skenderbeu-shperdoron-elbasani-file-te-pafat-prisni-nje-elbasan-ndryshe/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141103072339/http://www.panorama-sport.com/ballina/tre-te-kuq-dhe-tre-ne-spital-vetem-per-1-pike-flamurtari-ndan-piket-me-kampionet/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/tre-te-kuq-dhe-tre-ne-spital-vetem-per-1-pike-flamurtari-ndan-piket-me-kampionet/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141023142312/http://www.panorama-sport.com/kategoria-superiore/kristi-vangjeli-11-vite-pritje-per-golin/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/kategoria-superiore/kristi-vangjeli-11-vite-pritje-per-golin/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141030000119/http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-thyen-vllaznine-josa-golin-e-pres-nga-te-gjithe-raineri-nuk-dorehiqem/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/ballina/skenderbeu-thyen-vllaznine-josa-golin-e-pres-nga-te-gjithe-raineri-nuk-dorehiqem/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140715140840/http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=player&amp;id=18850 për lidhjen http://www.scoresway.com/?sport=soccer&amp;page=player&amp;id=18850.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 maj 2020 08:15 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristi Vangjeli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053424 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110928182542/http://www.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/5245.html për lidhjen http://www.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/5245.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 11:33 (CEST)</text>
      <sha1>r80ti6ryomppnrxyaeff9sw9tgri0na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Laknau/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>292588</id>
    <revision>
      <id>3058104</id>
      <parentid>3056119</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Laknau]]</comment>
      <origin>3058104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74964" sha1="epky7h0sjw1ja2in41godvlmxq4j1q2" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==

Përshëndetje, redaktorë!

Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Laknau]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1993401 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap te http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap

Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.

Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 10 shtator 2019 02:04 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2076211 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 20 shkurt 2020 03:53 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2079596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 2 mars 2020 21:50 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2080871 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 8 mars 2020 10:35 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2115866 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja https://www.shivangsingh.in/2020/04/famous-tourist-places-in-lucknow.html/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 maj 2020 08:28 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2152903 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf.
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 16 shtator 2020 02:50 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2153034 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/69Wvv4DrX?url=http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf për lidhjen http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 16 shtator 2020 14:51 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2153845 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/69Wvv2gBy?url=http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf për lidhjen http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 shtator 2020 16:50 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 25 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2170863 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903124538/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/sep122004/fp3.asp për lidhjen http://archive.deccanherald.com/deccanherald/sep122004/fp3.asp.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140627101444/http://asi.nic.in/asi_museums_lucknow.asp për lidhjen http://asi.nic.in/asi_museums_lucknow.asp.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060622231121/http://www.undp.org.in/dmweb/events/final+report+twoUPcityconsultaion.pdf për lidhjen http://www.undp.org.in/dmweb/events/final%20report%20twoUPcityconsultaion.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140308061916/http://localbodies.up.nic.in/luck/chap2.pdf për lidhjen http://localbodies.up.nic.in/luck/chap2.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140226154730/http://upgov.nic.in/upinfo/uplc-itcity/IT-City-Lucknow-Schedules-Vol-III-29.10.13.pdf për lidhjen http://upgov.nic.in/upinfo/uplc-itcity/IT-City-Lucknow-Schedules-Vol-III-29.10.13.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160116034435/http://handicrafts.nic.in/advertisements/ahvy201112.htm për lidhjen http://handicrafts.nic.in/advertisements/ahvy201112.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035635/https://lucknow.nic.in/government-offices/cgon.htm për lidhjen http://lucknow.nic.in/government-offices/cgon.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170816062201/http://www.importantindia.com/1724/powers-of-district-magistrate-in-india/ për lidhjen http://www.importantindia.com/1724/powers-of-district-magistrate-in-india/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035656/http://tmu.ac.in/pdf/viewpointjantojune2012/final_inner_06.pdf për lidhjen http://www.tmu.ac.in/pdf/viewpointjantojune2012/final_inner_06.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140213210203/http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_passengerinfo.jsp për lidhjen http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_passengerinfo.jsp.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819130005/http://www.railnews.co.in/dmrc-assures-lucknow-metro-rail-first-phase-completion-by-february-2017/ për lidhjen http://www.railnews.co.in/dmrc-assures-lucknow-metro-rail-first-phase-completion-by-february-2017/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140902002802/http://www.timesofindiatravel.com/lucknow.html për lidhjen http://www.timesofindiatravel.com/lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903111516/http://tcpomud.gov.in/Divisions/IEP/Urban%20Land%20Price%20Scenario%20Lucknow/Chapter-3(Rich%20Urban%20Heritage%20Lcknow).doc për lidhjen http://tcpomud.gov.in/Divisions/IEP/Urban%20Land%20Price%20Scenario%20Lucknow/Chapter-3(Rich%20Urban%20Heritage%20Lcknow).doc.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://wwww.lucknowliteraturefestival.org/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903143251/http://lucknowlive12.blogspot.in/p/festivals-in-lucknow.html për lidhjen http://lucknowlive12.blogspot.in/p/festivals-in-lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120423213717/http://www.bhavalaya.com/art%20and%20culture/famous_kathak_dancers.html për lidhjen http://www.bhavalaya.com/art%20and%20culture/famous_kathak_dancers.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903142427/http://joshgroup.blogspot.in/ për lidhjen http://joshgroup.blogspot.in/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120905042528/http://www.lucknow-chikan-house.com/what-we-offer.html për lidhjen http://www.lucknow-chikan-house.com/what-we-offer.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304043331/http://cbhidghs.nic.in/writereaddata/mainlinkFile/91to100.pdf për lidhjen http://cbhidghs.nic.in/writereaddata/mainlinkFile/91to100.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140904104334/http://www.cmseducation.org/guinness/ për lidhjen http://www.cmseducation.org/guinness/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923205018/http://www.cmseducation.org/guinness/index.htm për lidhjen http://www.cmseducation.org/guinness/index.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222215801/http://kanganaranautinfo.blogspot.in/2009/10/kangana-talks-about-shooting-tanu-weds.html për lidhjen http://kanganaranautinfo.blogspot.in/2009/10/kangana-talks-about-shooting-tanu-weds.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808112631/http://www.televisionpost.com/television/baawre-bringing-alive-the-quaintness-of-lucknow/ për lidhjen http://www.televisionpost.com/television/baawre-bringing-alive-the-quaintness-of-lucknow/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140728011542/http://epaperbeta.timesofindia.com/Gallery.aspx?id=20_07_2014_004_005_014&amp;type=P&amp;artUrl=OFF-COURSE-YOU-BET-20072014004005&amp;eid=31813 për lidhjen http://epaperbeta.timesofindia.com/Gallery.aspx?id=20_07_2014_004_005_014&amp;type=P&amp;artUrl=OFF-COURSE-YOU-BET-20072014004005&amp;eid=31813.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923195744/http://www.buzzintown.com/lucknow/venues/dr-akhilesh-das-gupta-stadium-faizabad-road/segment--events/id--49482.html për lidhjen http://www.buzzintown.com/lucknow/venues/dr-akhilesh-das-gupta-stadium-faizabad-road/segment--events/id--49482.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808220526/http://picnic-spots-parks-lucknow.blogspot.in/ për lidhjen http://picnic-spots-parks-lucknow.blogspot.in/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 31 dhjetor 2020 23:15 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2181426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150319054233/http://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Lucknow.pdf për lidhjen http://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Lucknow.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 janar 2021 18:21 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2186859 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160415054833/http://amrut.gov.in/writereaddata/AMRUT_Cities-_Contact_details_of_Heads.pdf për lidhjen http://amrut.gov.in/writereaddata/AMRUT_Cities-_Contact_details_of_Heads.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 2 shkurt 2021 21:58 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2189723 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140814041343/http://uhi-india.org/index.php?option=com_docman&amp;task=doc_download&amp;gid=318&amp;Itemid=80 për lidhjen http://uhi-india.org/index.php?option=com_docman&amp;task=doc_download&amp;gid=318&amp;Itemid=80.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035644/http://www.lucknowmahotsava.com/ për lidhjen http://www.lucknowmahotsava.com/aboutmahotsav.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 11 shkurt 2021 06:31 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2201335 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150317065306/http://www.tripoto.com/places-to-visit/india/lucknow për lidhjen https://www.tripoto.com/places-to-visit/india/lucknow.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 14 mars 2021 08:13 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2219648 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130101083608/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-29/lucknow/36050401_1_minimum-temperature-maximum-temperature-celsius për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-29/lucknow/36050401_1_minimum-temperature-maximum-temperature-celsius.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131005010528/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-03/lucknow/28157520_1_ors-central-command-programmes për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-03/lucknow/28157520_1_ors-central-command-programmes.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505082254/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-02/lucknow/29374065_1_female-literacy-literacy-rate-growth-rate për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-02/lucknow/29374065_1_female-literacy-literacy-rate-growth-rate.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505085303/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-08-21/lucknow/27248494_1_literacy-rate-basic-education-primary-schools për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-08-21/lucknow/27248494_1_literacy-rate-basic-education-primary-schools.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505064032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-30/lucknow/35484263_1_hindi-and-urdu-urdu-words-akhilesh-yadav për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-30/lucknow/35484263_1_hindi-and-urdu-urdu-words-akhilesh-yadav.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140131113159/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-01-16/lucknow/28040361_1_geographical-indication-lucknow-gi-certification për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-01-16/lucknow/28040361_1_geographical-indication-lucknow-gi-certification.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903111739/http://www.career-info.in/india/colleges/list-of-colleges-in-lucknow.html për lidhjen http://www.career-info.in/india/colleges/list-of-colleges-in-lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505044510/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-16/lucknow/28265718_1_bengali-club-puja-venues-durga-puja për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-16/lucknow/28265718_1_bengali-club-puja-venues-durga-puja.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20140217190107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-07/news-interviews/31304721_1_ishaqzaade-release-preponed për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-07/news-interviews/31304721_1_ishaqzaade-release-preponed.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 prill 2021 12:53 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2220377 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140730013905/http://ibnlive.in.com/news/magic-makeover-for-lucknows-famed-hazratganj/141311-3.html për lidhjen http://ibnlive.in.com/news/magic-makeover-for-lucknows-famed-hazratganj/141311-3.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 27 prill 2021 16:48 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2221178 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120801045035/http://www.cftri.com/ për lidhjen http://www.cftri.com/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 maj 2021 16:06 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2230579 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140816084836/http://jashm.press.illinois.edu/12.3/12-3ANorth_Lalli100-113.pdf për lidhjen http://jashm.press.illinois.edu/12.3/12-3ANorth_Lalli100-113.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 qershor 2021 15:48 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2263628 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121224141248/http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf për lidhjen http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/69Wvv2gBy?url=http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf për lidhjen http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140508210945/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/spotted-aditya-roy-kapoor-parineeti-in-lucknow-for-yrf-s-dawaat-e-ishq/article1-1152812.aspx për lidhjen http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/spotted-aditya-roy-kapoor-parineeti-in-lucknow-for-yrf-s-dawaat-e-ishq/article1-1152812.aspx.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 9 tetor 2021 21:34 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2369939 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211001001034/http://wwww.lucknowliteraturefestival.org/ për lidhjen http://wwww.lucknowliteraturefestival.org/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200407143240/https://www.shivangsingh.in/2020/04/famous-tourist-places-in-lucknow.html për lidhjen https://www.shivangsingh.in/2020/04/famous-tourist-places-in-lucknow.html/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 dhjetor 2021 07:09 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2373857 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819090918/http://www.thedivineconspiracy.org/Z5259B.pdf për lidhjen http://www.thedivineconspiracy.org/Z5259B.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apa%C3%A7addorimss/t/019addor0002664u00000000.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 dhjetor 2021 19:05 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2378813 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140915095108/http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_technicalinfo.jsp për lidhjen http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_technicalinfo.jsp.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140627031623/http://successcds.net/Entrance-Exam/Integral-University-Lucknow-Entrance-Exam-IUET-UG-PG.html për lidhjen http://www.successcds.net/Entrance-Exam/Integral-University-Lucknow-Entrance-Exam-IUET-UG-PG.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150526212935/http://www.lamartinierelucknow.org/about/history për lidhjen http://www.lamartinierelucknow.org/about/history.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 30 dhjetor 2021 07:22 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2387424 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035738/http://www.laxys.com/lucknow.html%20 për lidhjen http://www.laxys.com/lucknow.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 28 janar 2022 01:49 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2440112 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.imdpune.gov.in/Temp_Extremes/histext2010.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 6 prill 2022 16:30 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2443872 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 prill 2022 18:03 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2453976 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 6 qershor 2022 11:50 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2461390 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 korrik 2022 15:31 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2466149 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.imdpune.gov.in/Temp_Extremes/histext2010.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 31 korrik 2022 14:38 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2489197 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808051723/http://www.thealternative.in/lifestyle/lucknow-for-the-love-of-kebabs/ për lidhjen http://www.thealternative.in/lifestyle/lucknow-for-the-love-of-kebabs/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222041132/http://videos.oneindia.in/watch/77389/bullet-raja-shooting-at-lucknow.html për lidhjen http://videos.oneindia.in/watch/77389/bullet-raja-shooting-at-lucknow.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 23 tetor 2022 14:10 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2508541 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035820/http://www.upsrtc.com/default.aspx?depots---bus-stations për lidhjen http://www.upsrtc.com/default.aspx?depots---bus-stations.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 7 janar 2023 11:54 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2519799 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035621/https://opensourceforu.com/ për lidhjen http://www.linuxforu.com/2013/12/open-source-technology.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 10 shkurt 2023 01:11 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2547333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120716210645/http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html për lidhjen http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 23 prill 2023 11:22 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2565079 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085003/http://lucknowliteraryfestival.com/about/ për lidhjen http://lucknowliteraryfestival.com/about/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 1 korrik 2023 22:31 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2581268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903091839/http://www.birjumaharaj-kalashram.com/pt-birju-maharaj.html për lidhjen http://www.birjumaharaj-kalashram.com/pt-birju-maharaj.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 28 gusht 2023 15:35 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2593236 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808070448/http://www.maharajas-express-india.com/blog/lucknow-the-city-of-tehzeeb-culture/ për lidhjen http://www.maharajas-express-india.com/blog/lucknow-the-city-of-tehzeeb-culture/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 shtator 2023 09:37 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2594487 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140816183716/http://www.formertourist.com/shopping/lucknow-shop-market-place-streets për lidhjen http://www.formertourist.com/shopping/lucknow-shop-market-place-streets/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 27 shtator 2023 18:35 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2600135 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903172051/http://www.bnalko.org/ për lidhjen http://www.bnalko.org/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2023 19:55 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2684998 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150413181243/http://www.lamartinierelucknow.org/about/patron për lidhjen http://www.lamartinierelucknow.org/about/patron.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150526214103/http://www.lamartinierelucknow.org/about/infrastructure për lidhjen http://www.lamartinierelucknow.org/about/infrastructure.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 gusht 2024 17:09 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2701984 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150807221852/http://www.thelearningpoint.net/home/examination-results-2013/top-icse-and-isc-schools-based-on-academic-performance për lidhjen http://www.thelearningpoint.net/home/examination-results-2013/top-icse-and-isc-schools-based-on-academic-performance.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2024 10:50 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2715161 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812205539/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-10/news/51301061_1_textile-sector-textile-industry-export-earnings për lidhjen http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-10/news/51301061_1_textile-sector-textile-industry-export-earnings.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 13 nëntor 2024 12:27 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2730194 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141204180024/http://lucknowcity.com/history-of-lucknow.php për lidhjen http://lucknowcity.com/history-of-lucknow.php.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 14 dhjetor 2024 16:32 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2734616 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903100747/http://lucknowcity.com/chikankari.php për lidhjen http://lucknowcity.com/chikankari.php.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 dhjetor 2024 11:41 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2790403 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140803184536/http://www.iloveindia.com/indian-monuments/bada-imambara.html për lidhjen http://www.iloveindia.com/indian-monuments/bada-imambara.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 prill 2025 09:18 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2815194 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140826114256/http://www.indianfoodsguide.com/food-articles/indian-food-articles/history-of-the-tunday-kabab.html për lidhjen http://www.indianfoodsguide.com/food-articles/indian-food-articles/history-of-the-tunday-kabab.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 10 korrik 2025 04:32 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2823986 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303220102/http://hindi.oneindia.in/news/lucknow/famous-poet-of-lucknow-kp-saxena-passes-away-270391.html për lidhjen http://hindi.oneindia.in/news/lucknow/famous-poet-of-lucknow-kp-saxena-passes-away-270391.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 16 gusht 2025 20:25 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2877718 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150705161638/http://lucknowonline.com/dukaan/about-2/ për lidhjen http://lucknowonline.com/dukaan/about-2/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 dhjetor 2025 11:41 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2889818 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140916182750/http://www.dailypioneer.com/state-editions/lucknow për lidhjen http://www.dailypioneer.com/state-editions/lucknow.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 14 janar 2026 19:00 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2893906 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903110332/http://www.lucknowonline.in/city-guide/dilkusha-garden-lucknow për lidhjen http://www.lucknowonline.in/city-guide/dilkusha-garden-lucknow.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903110120/http://www.lucknowonline.in/city-guide/sports-in-lucknow për lidhjen http://www.lucknowonline.in/city-guide/sports-in-lucknow.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 janar 2026 10:32 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2895757 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035641/https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807071.html%20 për lidhjen https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807071.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 1 shkurt 2026 20:47 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2899487 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035817/https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807066.html për lidhjen https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807066.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150119025507/http://www.lucknow.org.uk/culture/index.html për lidhjen http://www.lucknow.org.uk/culture/index.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035751/http://www.lucknow.org.uk/festivals.html për lidhjen http://www.lucknow.org.uk/festivals.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 11 shkurt 2026 08:11 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2906003 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035814/http://twocircles.net/2010feb23/chup_tazia_procession_lucknow_religious_and_cultural_tradition.html për lidhjen http://twocircles.net/2010feb23/chup_tazia_procession_lucknow_religious_and_cultural_tradition.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 28 shkurt 2026 02:06 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3006003 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120611165938/http://lucknow.me/Musa-Bagh.html për lidhjen http://lucknow.me/Musa-Bagh.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 6 korrik 2026 03:23 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3007333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140107223010/https://lucknow.me/history.html për lidhjen http://lucknow.me/history.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150917060606/http://lucknow.me/Shuja-ud-Daula.html për lidhjen http://lucknow.me/Shuja-ud-Daula.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150911213226/http://lucknow.me/Asaf-ud-Daula.html për lidhjen http://lucknow.me/Asaf-ud-Daula.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140612023841/http://lucknow.me/Saadat-Ali-Khan.html për lidhjen http://lucknow.me/Saadat-Ali-Khan.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150429000451/http://lucknow.me/Wajid-Ali-Shah.html për lidhjen http://lucknow.me/Wajid-Ali-Shah.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 9 korrik 2026 21:21 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3018059 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035754/http://www.badmintonindia.org/ për lidhjen http://www.badmintonindia.org/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 2 gusht 2026 02:52 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3051031 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131227072926/http://www.outlookindia.com/article.aspx?284526 për lidhjen http://www.outlookindia.com/article.aspx?284526.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 shtator 2026 17:28 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053434 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035647/https://maps.newkerala.com/map-of-national-highways-in-india.php për lidhjen http://maps.newkerala.com/map-of-national-highways-in-india.php.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 13:22 (CEST)</text>
      <sha1>epky7h0sjw1ja2in41godvlmxq4j1q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Keidi Bare/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>293008</id>
    <revision>
      <id>3058110</id>
      <parentid>3056139</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Keidi Bare]]</comment>
      <origin>3058110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14302" sha1="8dgpuhf17z59506kjz9g7zac178fwz0" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2046308 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402154009/http://www.sportishqiptar.com.al/newsite/2014/05/17/stafi-drejtues-fierakeve-mbledhje-presidentin-e-nderit-kokedhima/ për lidhjen http://www.sportishqiptar.com.al/newsite/2014/05/17/stafi-drejtues-fierakeve-mbledhje-presidentin-e-nderit-kokedhima/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2019 02:09 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2046327 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170705233918/http://fshf.org/index.php/sq/lajme/5666-alban-bushi-shpall-listen-e-u21-per-francen-dhe-estonine për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/5666-alban-bushi-shpall-listen-e-u21-per-francen-dhe-estonine.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2019 08:42 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2046939 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140327035120/http://fshf.org/index.php/sq/lajme/1169-u-17-shqiperia-shpall-listen-zyrtare për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/1169-u-17-shqiperia-shpall-listen-zyrtare.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170118062357/http://sportekspres.com/talenti-bare-krijon-iluzione-elite-raund-e-nis-me-humbje/ për lidhjen http://sportekspres.com/talenti-bare-krijon-iluzione-elite-raund-e-nis-me-humbje/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 21 tetor 2019 04:57 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2046991 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170513215038/http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/3068-grumbullohet-kombetarja-u-21-1 për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/3068-grumbullohet-kombetarja-u-21-1.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 21 tetor 2019 11:30 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2049700 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402154009/http://www.sportishqiptar.com.al/newsite/2014/05/17/stafi-drejtues-fierakeve-mbledhje-presidentin-e-nderit-kokedhima/ për lidhjen http://www.sportishqiptar.com.al/newsite/2014/05/17/stafi-drejtues-fierakeve-mbledhje-presidentin-e-nderit-kokedhima/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140327035120/http://fshf.org/index.php/sq/lajme/1169-u-17-shqiperia-shpall-listen-zyrtare për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/1169-u-17-shqiperia-shpall-listen-zyrtare.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170118062357/http://sportekspres.com/talenti-bare-krijon-iluzione-elite-raund-e-nis-me-humbje/ për lidhjen http://sportekspres.com/talenti-bare-krijon-iluzione-elite-raund-e-nis-me-humbje/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170513215038/http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/3068-grumbullohet-kombetarja-u-21-1 për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/3068-grumbullohet-kombetarja-u-21-1.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170705233918/http://fshf.org/index.php/sq/lajme/5666-alban-bushi-shpall-listen-e-u21-per-francen-dhe-estonine për lidhjen http://www.fshf.org/index.php/sq/lajme/5666-alban-bushi-shpall-listen-e-u21-per-francen-dhe-estonine.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 25 tetor 2019 18:14 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2180922 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171201052007/http://www.fshf.org/garat/components/lojtar.php?player_id=243203 për lidhjen http://www.fshf.org/garat/components/lojtar.php?player_id=243203.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 22 janar 2021 03:24 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2489090 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191017145003/http://www.vipsport.al/2018/09/video-malaga-zyrtarizon-baren-me-ekipin-e-pare/ për lidhjen http://www.vipsport.al/2018/09/video-malaga-zyrtarizon-baren-me-ekipin-e-pare/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 23 tetor 2022 11:01 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2676133 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211029195907/https://sot.com.al/sport/keidi-bare-siguron-rol-titullari-tek-malaga-drejtuesit-e-projektojne-lider-te-se-ardhmes-ne për lidhjen https://sot.com.al/sport/keidi-bare-siguron-rol-titullari-tek-malaga-drejtuesit-e-projektojne-lider-te-se-ardhmes-ne.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 13 korrik 2024 19:43 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3022731 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180216090321/http://www.resultados-futbol.com/jugador/k-bare-290119 për lidhjen http://www.resultados-futbol.com/jugador/K-Bare-290119.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 6 gusht 2026 02:28 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3050910 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150331002841/http://www.uefa.com/under21/season=2017/standings/round=2000649/group=2003779/index.html për lidhjen http://www.uefa.com/under21/season=2017/standings/round=2000649/group=2003779/index.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190530223815/https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player%3D250066680/profile/index.html për lidhjen https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250066680/profile/index.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 shtator 2026 12:46 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Keidi Bare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053395 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171201034957/http://www.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/8590-ne-fokus-17-vjecari-kejdi-bare-kalon-proven-tek-atletiko-madrid-.html për lidhjen http://www.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/8590-ne-fokus-17-vjecari-kejdi-bare-kalon-proven-tek-atletiko-madrid-.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 08:18 (CEST)</text>
      <sha1>8dgpuhf17z59506kjz9g7zac178fwz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mark Twain/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>293396</id>
    <revision>
      <id>3058098</id>
      <parentid>2902795</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Mark Twain]]</comment>
      <origin>3058098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11300" sha1="i5lf8d1u99skz2lr0po41mn9x8djbze" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==

Përshëndetje, redaktorë!

Tani sa ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli [[Mark Twain]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1994068 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100323162951/http://www.ucpress.edu/books/series/mtl.php te http://www.ucpress.edu/books/series/mtl.php
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090504141100/http://www.ucpress.edu/books/series/mtw.php te http://www.ucpress.edu/books/series/mtw.php
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100327190337/http://www.ucpress.edu/books/series/mtp.php te http://www.ucpress.edu/books/series/mtp.php
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090831064437/http://www.ucpress.edu/books/series/jf.php te http://www.ucpress.edu/books/series/jf.php
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20141008052125/http://dig.lib.niu.edu/twain/ te http://dig.lib.niu.edu/twain/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20061223233939/http://kamakurapens.com/TwainsConklin.html te http://www.kamakurapens.com/TwainsConklin.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150919060528/https://staging.airflowsciences.com/rkn/Twain/ te https://staging.airflowsciences.com/rkn/Twain/

Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.

Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 10 shtator 2019 03:44 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Twain]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2043948 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140104204024/http://www.americanwriters.org/writers/twain.asp për lidhjen http://www.americanwriters.org/writers/twain.asp.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 8 tetor 2019 10:13 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Twain]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2070248 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100323162951/http://www.ucpress.edu/books/series/mtl.php për lidhjen http://www.ucpress.edu/books/series/mtl.php.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090504141100/http://www.ucpress.edu/books/series/mtw.php për lidhjen http://www.ucpress.edu/books/series/mtw.php.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100327190337/http://www.ucpress.edu/books/series/mtp.php për lidhjen http://www.ucpress.edu/books/series/mtp.php.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090831064437/http://www.ucpress.edu/books/series/jf.php për lidhjen http://www.ucpress.edu/books/series/jf.php.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140327060544/http://www.buffalolib.org/content/grosvenor/mark-twain-room për lidhjen http://www.buffalolib.org/content/grosvenor/mark-twain-room.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141008052125/http://dig.lib.niu.edu/twain/ për lidhjen http://dig.lib.niu.edu/twain/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140104204024/http://www.americanwriters.org/writers/twain.asp për lidhjen http://www.americanwriters.org/writers/twain.asp.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061223233939/http://kamakurapens.com/TwainsConklin.html për lidhjen http://kamakurapens.com/TwainsConklin.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150919060528/https://staging.airflowsciences.com/rkn/Twain/ për lidhjen https://staging.airflowsciences.com/rkn/Twain/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 janar 2020 13:00 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Twain]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2374249 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20041011001140/http://www.gutenberg.net/etext/6873 për lidhjen http://www.gutenberg.net/etext/6873.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 27 dhjetor 2021 03:22 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Twain]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2486009 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130615233947/http://www.shapell.org/manuscript.aspx?mark-twain-nevada-territory për lidhjen http://www.shapell.org/manuscript.aspx?mark-twain-nevada-territory.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 17 tetor 2022 05:22 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Twain]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2723595 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161216042359/http://www.marktwainproject.org/xtf/view?docId=works/MTDP10362.xml;style=work;brand=mtp për lidhjen http://www.marktwainproject.org/xtf/view?docId=works/MTDP10362.xml;style=work;brand=mtp.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160402234311/http://www.marktwainproject.org/xtf/view?docid=works/mtdp10363.xml%3bstyle=work%3bbrand=mtp për lidhjen http://www.marktwainproject.org/xtf/view?docId=works/MTDP10363.xml;style=work;brand=mtp.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 nëntor 2024 09:21 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Twain]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2897807 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120516065158/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/08/19/MNGOBEA9JI1.DTL për lidhjen http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/08/19/MNGOBEA9JI1.DTL.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 shkurt 2026 06:37 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Twain]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053476 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131210103034/https://librivox.org/author/9 për lidhjen http://librivox.org/author/9.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 21:08 (CEST)</text>
      <sha1>i5lf8d1u99skz2lr0po41mn9x8djbze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inxhinieria mjedisore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295510</id>
    <revision>
      <id>3058143</id>
      <parentid>3016772</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arianit</username>
        <id>106</id>
      </contributor>
      <origin>3058143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6640" sha1="pzxramq24kfe550t7hp2n1tlfli5t7u" xml:space="preserve">[[Skeda:Wonga_wetlands_sewage_plant.jpg|parapamje|Impianti i trajtimit të ujërave të zeza, [[Australia|Australi]]]]
[[Skeda:Water_pollution.jpg|parapamje|Ndotja e ujit]]
{{Mergefrom|Inxhinieria e Gjeomjedisit}}
'''Inxhinieria mjedisore''' është një disiplinë inxhinierike profesionale që përfshinë një gamë të gjërë të temave [[Shkenca|shkencore]] si [[kimia]], [[biologjia]], [[ekologjia]], [[gjeologjia]], hidraulika, [[hidrologjia]], [[mikrobiologjia]] dhe [[matematika]] për të krijuar zgjidhje që do të mbrojnë dhe gjithashtu përmirësojnë shëndetin e organizmave të gjallë me qëllim të përmirësimit të cilësisë së mjedisit jetësor&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cito web|url=http://www.aaees.org/careers/|title=Careers in Environmental Engineering and Environmental Science|website=American Academy of Environmental Engineers &amp; Scientists|accessdate=2019-03-23|archive-date=24 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224142618/https://www.aaees.org/careers/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor.U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010-11 Edition&quot;&gt;{{Cito web|url=https://www.bls.gov/ooh/architecture-and-engineering/home.htm|title=Architecture and Engineering Occupations|date=20 shkurt 2019|website=Occupational Outlook Handbook|publisher=Bureau of Labor Statistics|accessdate=23 mars 2019}}&lt;/ref&gt; 

== Përmbledhje ==
Inxhinieria e mjedisit është një fushë interdisiplinare e [[Inxhinieria e ndërtimit|inxhinierisë civile]], [[Inxhinieria kimike|inxhinierisë kimike]] dhe [[Inxhinieria mekanike|inxhinierisë mekanike]]. Inxhinieria e mjedisit është zbatimi i parimeve shkencore dhe inxhinierike për të përmirësuar dhe mirëmbajtur mjedisin për:

* mbrojtje të shëndetit të njeriut,
* mbrojtje të ekosistemeve të dobishme të natyrës,
* përmirësimin dhe rritjen e cilësisë së jetës njerëzore në lidhje me mjedisin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Inxhinierët e mjedisit krijojnë zgjidhje për menaxhimin e ujërave të ndotura, kontrollin e [[Ndotja e ajrit|ndotjes së]] [[Ndotja e ujit|ujit]] dhe [[Ndotja e ajrit|ajrit]], riciklimin, hedhjen e mbeturinave dhe [[Shëndeti publik|shëndetin publik]].&lt;ref name=&quot;Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor.U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010-11 Edition&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cito web|url=https://science.howstuffworks.com/engineering/civil/10-advancements-environmental-engineering.htm|title=10 Advancements in Environmental Engineering|date=2014-05-18|website=HowStuffWorks|language=en|accessdate=2019-03-23}}&lt;/ref&gt; Ata hartojnë sistemet e furnizimit me ujë komunal dhe sistemet e trajtimit të ujërave të ndotura industriale,&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Aqueous Wastes from Petroleum and Petrochemical Plants|url=https://archive.org/details/aqueouswastesfro0000beyc|last=Beychok, Milton R.|publisher=John Wiley &amp; Sons|year=1967|edition=1st|lccn=67019834}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Wastewater Engineering (Treatment Disposal Reuse) / Metcalf &amp; Eddy, Inc.|url=https://archive.org/details/wastewaterengine0000unse|last=Tchobanoglous, G.|last2=Burton, F.L.|last3=Stensel, H.D.|publisher=McGraw-Hill Book Company|year=2003|isbn=978-0-07-041878-3|edition=4th}}&lt;/ref&gt; hartojnë plane për të parandaluar sëmundjet që vijnë nga uji dhe për të përmirësuar kanalizimet në zonat urbane, rurale dhe rekreative. Ata vlerësojnë sistemet e menaxhimit të mbetjeve të rrezikshme për të vlerësuar ashpërsinë e rreziqeve të tilla, këshillojnë për trajtimin dhe frenimin, si dhe zhvillojnë rregullore për të parandaluar fatkeqësitë. Ata zbatojnë ligjin e inxhinierisë mjedisore, në vlerësimin e ndikimit në mjedis të projekteve të propozuara të ndërtimit.

Inxhinierët e mjedisit studiojnë efektin e përparimeve teknologjike në mjedis, duke adresuar çështje mjedisore lokale dhe botërore si [[shiu acidik]], [[Ndryshimet klimatike|ngrohja globale]], shterimi i ozonit, [[ndotja e ujit]] dhe ndotja e ajrit nga shkarkimet e automjeteve dhe burimet industriale.&lt;ref name=&quot;Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor.U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010-11 Edition&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Turner, D.B.|title=Workbook of atmospheric dispersion estimates: an introduction to dispersion modeling|edition=2nd|publisher=CRC Press|year=1994|isbn=978-1-56670-023-8|url=https://archive.org/details/workbookofatmosp0000turn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Beychok, M.R.|title=Fundamentals Of Stack Gas Dispersion|url=https://archive.org/details/fundamentalsofst0000beyc|edition=4th|publisher=author-published|year=2005|isbn=978-0-9644588-0-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Career Information Center. Agribusiness, Environment, and Natural Resources|url=https://archive.org/details/careerinformatio00_2|edition=9th|publisher=Macmillan Reference|year=2007}}&lt;/ref&gt;

Shumica e juridiksioneve vendosin kërkesa për licencim dhe regjistrim për inxhinierë të kualifikuar të mjedisit.&lt;ref&gt;{{Cito web|url=http://www.aaees.org/becomeboardcertified/environmentalengineers.php|title=Become Board Certified in Environmental Engineering|website=American Academy of Environmental Engineers &amp; Scienteists|accessdate=2019-03-23|archive-date=18 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118112537/https://www.aaees.org/becomeboardcertified/environmentalengineers.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=https://ncees.org/engineering/pe/environmental/|title=NCEES PE Environmental exam information|website=NCEES|language=en-US|accessdate=2019-03-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cito web|url=https://www.engc.org.uk/about-us/our-partners/professional-engineering-institutions/|title=Professional Engineering Institutions|website=Engineering Council|accessdate=2019-03-23|archive-date=17 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617231150/https://www.engc.org.uk/about-us/our-partners/professional-engineering-institutions/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Shih edhe ==
* [[Natyra]]
* [[Shkenca]]
* [[Ekologjia]]
* [[Inxhinieria]]
* [[Hidrologjia]]
* [[Teknologjia]]
* [[Ndotja e ujit]]
* [[Ndotja e ajrit]]
* [[Mjedisi natyror]]

== Literatura ==
* Davis, M. L. and D. A. Cornwell, (2006) ''Introduction to environmental engineering'' (4th ed.)  McGraw-Hill  
* National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2019). Environmental Engineering for the 21st Century: Addressing Grand Challenges (Report). Washington, DC: The National Academies Press. doi:10.17226/25121.CS1 maint: multiple names: authors list (link)

== Referime ==
[[Kategoria:Disiplina inxhinierike]]</text>
      <sha1>pzxramq24kfe550t7hp2n1tlfli5t7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baldosa e veriut</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296109</id>
    <revision>
      <id>3058086</id>
      <parentid>2958126</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51515" sha1="hydo1pw8zvi2rw8llkojh7laels1rmy" xml:space="preserve">{{speciesbox|fossil_range=[[Pleistocene]]–recent, {{fossil range|2.588|0}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gulo gulo Linnaeus 1758 (wolverine)-|url=https://paleobiodb.org/classic/checkTaxonInfo?taxon_no=46742&amp;is_real_user=1|website=PBDB}}&lt;/ref&gt;|subdivision=Baldosa e veriut amerikane (''G. g. luscus'') &lt;br /&gt;
Baldosa e veriut evroaziatike(''G. g. gulo'')|ordo=[[Carnivora]]|classis=[[Mammalia]]|phylum=[[Chordata]]|regnum=[[Animalia]]|synonyms=''Mustela gulo'' &lt;small&gt;Linnaeus,&amp;nbsp;1758&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
''Ursus luscus'' &lt;small&gt;Linnaeus,&amp;nbsp;1758&lt;/small&gt;|range_map_caption=Wolverine ranges|range_map=Gulo gulo distribution.svg|subdivision_ranks=Nënllojet|name=Wolverine|authority=([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])|species=gulo|genus=Gulo|image=Gulo gulo 2.jpg|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn&quot;/&gt;|status_system=IUCN3.1|status=LC|familia=[[Mustelidae]]}}

'''Baldosa e veriut''' (''Gulo gulo'') është pjestari më i madh i familjes [[Karnivorët|mishngrënëse]] [[Mustelidët|Mustelidae]]. Ёshtë një mishngrënës muskulor, më shumë i ngjashëm me një [[Ariu|ari]] të vogël se sa me mustelidët e tjerë. Një kafshë e vetmuar,&lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{cite iucn|author=A.V. Abramov|title=''Gulo gulo''|volume=2016|page=e.T9561A45198537|year=2016|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T9561A45198537.en}}&lt;/ref&gt;  ajo ka një reputacion për [[egërsi]] dhe forcë në përpjesëtim me madhësinë e saj, me aftësinë e dokumentuar për të vrarë pre shumë herë më të mëdha se vetvetja.

Baldosa e veriut është gjetur kryesisht në zonat më të largëta të [[Pyjet halor|pyjeve halor]] dhe [[Tundra|tundrave]] artike në [[Hemisfera veriore|hemisferën veriore]] , me numrat më të mëdha në pjesën veriore të [[Kanadaja|Kanadasë]] , në shtetin amerikan të [[Alaska|Alaskës]] , vendet nordike , dhe në të gjithë [[Rusia|Rusinë]] perëndimore dhe [[Siberia|Siberin]] . Popullsia e saj ka rënë në mënyrë të qëndrueshme që nga shekulli XIX për shkak të bllokimit , zvogëlimit të shtrirjes dhe copëzimit të habitatit . Baldosa e veriut tani mungon në zonat jugore të [[Evropa|Evropës]] kur dikur ishte i shpërndarë.

== Taksonomia ==
[[Skeda:Gulo_gulo.jpg|majtas|parapamje|Kafka]]
Prova gjenetike tregojnë se baldosa e veriut është e lidhur më ngushtë me [[Taira|tairan]] dhe [[Kunadhe|kunadhet]] , të cilët vijnë nga një paraardhës i përbashkët evroaziatik.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Koepfli|first1=Klaus-Peter|last2=Deere|first2=KA|last3=Slater|first3=GJ|last4=Begg|first4=C|last5=Begg|first5=K|last6=Grassman|first6=L|last7=Lucherini|first7=M|last8=Veron|first8=G|last9=Wayne|first9=RK|date=shkurt 2008|title=Multigene phylogeny of the Mustelidae: Resolving relationships, tempo and biogeographic history of a mammalian adaptive radiation|journal=BMC Biology|volume=6|page=10|doi=10.1186/1741-7007-6-10|pmc=2276185|pmid=18275614}}&lt;/ref&gt;

Baldosa e veriut ka dy [[Nënllojet|nënlloje]] të ndarë kontinentalisht : ''Gulo gulo gulo'' i [[Bota e Vjetër|Botës së Vjetër]] dhe ''G. g. lusus'' i [[Amerika (kontinent)|Botës së Re]] . Disa autorë kishin përshkruar katër nënlloje shtesë të Amerikës së Veriut, përfshirë ato të kufizuara në ishullin [[Vankuvër|Vancouver]] ( ''G. g. vancouverensis'' ) dhe [[Gadishulli Kenai|Gadishullin Kenai]] në Alask ( ''G. g. katschemakensis'' ). Sidoqoftë, taksonomia më e pranuar aktualisht njeh ose të dy nënllojet kontinentale ose ''G. gulo'' si një takson të vetëm [[Holarktik]] .&lt;ref name=&quot;iucn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tomasik2005&quot;&gt;{{cite journal|author1=Tomasik, Eric|author2=Cook, Joseph A.|year=2005|title=Mitochondrial phylogeography and conservation genetics of wolverine (''gulo gulo'') of Northwestern North America|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-mammalogy_2005-04_86_2/page/386|journal=[[Journal of Mammalogy]]|volume=86|issue=2|pages=386–396|citeseerx=10.1.1.385.2735|doi=10.1644/BER-121.1|s2cid=14887344|name-list-style=amp}}&lt;/ref&gt;

Provat gjenetike të përpiluara së fundmi sugjerojnë se shumica e baldosave të veriut të [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]] rrjedhin nga një burim i vetëm, me gjasë origjinën nga [[Beringia]] gjatë ngrirjes së fundit dhe zgjerohen me shpejtësi pas kësaj, megjithëse pasiguria e konsiderueshme për këtë përfundim është për shkak të vështirësisë së mbledhjes së mostrave në masën jashtëzakonisht të varfër të diapazonit jugor.&lt;ref name=&quot;Tomasik2005&quot; /&gt;

== Anatomia ==
Anatomikisht , baldosa e veriut është një kafshë e ngathët dhe muskulore. Me [[Këmba|këmbë]] të shkurtra, [[Koka|kokë]] të gjerë dhe të rrumbullakët, [[Syri|sy]] të vegjël dhe [[Veshi|veshë]] të rrumbullakë të shkurtër, ajo më shumë i ngjan një [[ariu]] sesa ndonjë mustelid tjetër. Megjithëse këmbët e saj janë të shkurtra, putrat e saj të mëdha, me pesë [[kthetra]] të ngjashme me çengela , i japin mundësi atyre të ngjiten lart mbi [[shkëmbinjtë]] e pjerrët, [[Pema|pemët]] dhe majat e mbuluara nga [[dëbora]] me lehtësi.&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;

Baldosa e rritur është me përmasat e një [[qeni]] të mesëm, me një gjatësi që varion zakonisht nga 65-107 cm , një bisht prej 17–26 cm , dhe një peshë 5,5–25 kg , megjithëse meshkujt jashtëzakonisht të mëdhenj mund të peshojnë deri në 32 kg .&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/646740/wolverine|title=wolverine (mammal)|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica Online]]|accessdate=4 tetor 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100121052051/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/646740/wolverine|archivedate=21 janar 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Burton, Maurice|author2=Burton, Robert|title=The international wildlife encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=SOuIwf9ctK0C&amp;pg=PA2959|accessdate=16 shtator 2011|year=1970|publisher=Marshall Cavendish|isbn=978-0-7614-7266-7|pages=2959–|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231222619/http://books.google.com/books?id=SOuIwf9ctK0C&amp;pg=PA2959|archivedate=31 dhjetor 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-499-01-0001.pdf|title=Gulo gulo – The American Society of Mammalogists|publisher=smith.edu|url-status=dead|access-date=19 dhjetor 2020|archive-date=17 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617132035/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-499-01-0001.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Zigouris|first1=J.|last2=Schaefer|first2=J. A.|last3=Fortin|first3=C.|last4=Kyle|first4=C. J.|year=2013|title=Phylogeography and post-glacial recolonization in wolverines (Gulo gulo) from across their circumpolar distribution|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=12|page=e83837|bibcode=2013PLoSO...883837Z|doi=10.1371/journal.pone.0083837|pmc=3875487|pmid=24386287}}&lt;/ref&gt; Një ekzemplar tjetër i madh është raportuar ta etë masën afërsisht 35 kg .&lt;ref name=&quot;Holbrow&quot;&gt;Holbrow, W. C. (1976). ''The biology, mythology, distribution, and management of the wolverine (Gulo gulo) in western Canada''. The University of Manitoba (Masters Thesis).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Krott, P. (1959). ''Demon of the North''. A.A. Knopf, New York. 260pp. (Translated from German).&lt;/ref&gt; Meshkujt janë 30% më të mëdhenj se femrat dhe mund të jenë dyfishi i masës së femrave. Sipas disa burimeve, baldosa e veriut evroaziatike pretendohet të jenë më të mëdha dhe më të rënda se baldosat e veriut të Amerikës Veriore me masë mesatare mbi 20 kg , por kjo mund t'i referohet më saktë zonave të tilla si Siberia, pasi të dhënat nga baldosa evropiane tregojnë se ato janë zakonisht me të njëjtën madhësi si homologët e tyre amerikanë.&lt;ref name=&quot;Holbrow&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Weedle, F. (1968). ''The wolverine: the problems of a wilderness outcast''. Defenders of Wildlife News 43: 156–168.&lt;/ref&gt; Masa mesatare e baldosave femra nga një studim në territoret veriperëndimore të Kanadasë ishte 10.1 kg dhe ajo e meshkujve 15.3 kg .&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Pond|first1=C. M.|last2=Mattacks|first2=C. A.|last3=Ramsay|first3=M. A.|year=1994|title=The anatomy and chemical composition of adipose tissue in wild wolverines (Gulo gulo) in northern Canada|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-zoology_1994-04_232_4/page/603|journal=Journal of Zoology|volume=232|issue=4|pages=603–616|doi=10.1111/j.1469-7998.1994.tb04616.x}}&lt;/ref&gt; Në një studim në Alaskë , masa mesatare e dhjetë meshkujve ishte 16.7 kg ndërsa mesatarja e dy femrave ishte 9.6 kg .&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Ballard|first1=W. B.|last2=Franzmann|first2=A. W.|last3=Gardner|first3=C. L.|year=1982|title=Comparison and assessment of drugs used to immobilize Alaskan gray wolves (Canis lupus) and wolverines (Gulo gulo) from a helicopter|journal=Journal of Wildlife Diseases|volume=18|issue=3|pages=339–342|doi=10.7589/0090-3558-18.3.339|pmid=7131656|s2cid=34167588}}&lt;/ref&gt; Në Ontario , masa mesatare e meshkujve dhe femrave ishte 13.6 kg  dhe 9,9 kg.&lt;ref&gt;Dawson, F. N., Magoun, A. J., Bowman, J., &amp; Ray, J. C. (2010). ''Wolverine, Gulo gulo, home range size and denning habitat in lowland boreal forest in Ontario''. The Canadian Field-Naturalist, 124(2), 139–144.&lt;/ref&gt; Masat mesatare të baldosave të veriut ishin dukshëm më të ulëta në një studim në [[Yukon]], mesatarisht 7.3 kg femrat dhe 11.3 kg meshkujt, ndoshta sepse këto kafshë kishin rezerva me yndyrë të ulët.&lt;ref&gt;Robitaille, J. F., Villano, L., Jung, T. S., Slama, H. P., &amp; Oakley, M. P. (2012). ''Fat dynamics and development of body condition indices for harvested populations of wolverine Gulo gulo''. Wildlife biology, 18(1), 35–45.&lt;/ref&gt; Në [[Finlanda|Finlandë]] , masa mesatare u pretendua nga 11 deri në 12.6 kg .&lt;ref&gt;Pulliainen, E. (1968). ''Breeding biology of the wolverine (Gulo gulo L.) in Finland''. In Annales Zoologici Fennici (Vol. 5, No. 4, pp. 338–344). Finnish Zoological and Botanical Publishing Board.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Järvenpää, J., &amp; Norberg, H. (2011). ''Carnivore Nature Guide''. European Agricultural Fund
for Rural Development.&lt;/ref&gt; Masa mesatare e baldosave meshkuj dhe femra në [[Norvegjia|Norvegji]] ishte 14.6 kg dhe 10 kg .&lt;ref&gt;Wiig, Ø. (1989). ''Craniometric variation in Norwegian wolverines Gulo gulo L.'' Zoological Journal of the Linnean Society, 95(3), 177–204.&lt;/ref&gt; Lartësia e shpatullave raportohet nga 30 në 45 cm .&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/wnet/nature/episodes/wolverine-chasing-the-phantom/wolverine-facts/6049/ Wolverine: Chasing the Phantom. Wolverine Facts] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141105073149/http://www.pbs.org/wnet/nature/episodes/wolverine-chasing-the-phantom/wolverine-facts/6049/|date=5 November 2014}}. pbs.org&lt;/ref&gt; Ёshtë mustelidi më i madh tokësor; vetëm [[Lundërza e detit|vidra e detit]] , [[Lundërza gjigande|vidra gjigande]] e [[Amazonas (Brazil)|Amazons]] dhe [[lundërza me kthetra afikane]]  janë më të mëdha, ndërsa [[vjedulla]] mund të arrijë një masë të ngjashme trupore, veçanërisht në vjeshtë.

Baldosat e veriut kanë një gëzof të trashë, të errët, i cili është shumë hidrofobik , duke e bërë atë rezistent ndaj ngricave. Kjo ka çuar në popullaritetin e saj tradicional midis [[Gjahtarët|gjahtarëve]] dhe gjurmuesve . Një maskë e lehtë e argjendtë e fytyrës është e veçantë në disa individë, dhe një shirit i zbehtë buzësh shkon anash nga shpatullat përgjatë anës dhe duke kapërcyer pjerrësinë pak sipër një [[Bishti (biologji)|bishti]] me qime 25–35 cm i gjatë. Disa individë shfaqin pjesë të spikatura të flokëve të bardha në fyt ose gjoks.&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;

Ashtu si shumë mustelid të tjerë, ajo ka gjëndra të fuqishme anale që përdoren për shënjimin e territorit dhe sinjalizimin seksual. Era e ashpër i ka dhënë pseudonime si &quot;ariu [[Morfeta|morfet]]&quot; dhe &quot;[[macja]] erëkeq&quot;. Baldosat e veriut, si mustelidët e tjerë , posedojnë një [[molar]] të posaçëm të sipërm në pjesën e prapme të gojës që rrotullohet 90 gradë, drejt pjesës së brendshme të gojës. Kjo karakteristikë e veçantë lejon baldosat të heqin [[Mishi|mishin]] ose [[Kërma|kërmën]] që është ngrirë.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Pratt|first=Philip|title=Dentition of the Wolverine|publisher=The Wolverine Foundation, Inc.|url=http://www.wolverinefoundation.org/dentition.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080527021506/http://www.wolverinefoundation.org/dentition.htm|archivedate=27 maj 2008|accessdate=1 korrik 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;akfishgame&quot;&gt;{{cite web|last=Taylor|first=Ken|title=Wolverine|work=Wildlife Notebook Series|publisher=Alaska Department of Fish &amp; Game|year=1994|url=http://www.adfg.state.ak.us/pubs/notebook/furbear/wolverin.php|accessdate=21 janar 2007|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061206233223/http://www.adfg.state.ak.us/pubs/notebook/furbear/wolverin.php|archivedate=6 dhjetor 2006}}&lt;/ref&gt;

== Sjellja ==
[[Skeda:Wolverine_(Gulo_gulo),_Korkeasaari_(video).webm|parapamje|Video e një baldose]]

=== Dieta dhe gjuetia ===
[[Skeda:Ahma_(Gulo_gulo)_7_kallerna.jpg|parapamje|Baldosa e veriut me prenë e tij në [[Finland]]]]
Baldosa e veriut konsiderohet të jenë kryesisht një kafshë pastruese .&lt;ref name=&quot;VanDijk&quot;&gt;{{cite journal|author1=Van Dijk|author2=J. Gustavsen|author3=L. Mysterud|author4=A. May|author5=R. Flagstad|author6=Ø. Brøseth|author7=H.|author8=A. Landa|year=2008|title=Diet shift of a facultative scavenger, the wolverine, following recolonization of wolves|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-animal-ecology_2008-11_77_6/page/1183|journal=Journal of Animal Ecology|volume=77|issue=6|pages=1183–1190|doi=10.1111/j.1365-2656.2008.01445.x|pmid=18657209}}&lt;/ref&gt;Shumica e baldosave ushqehen kryesisht me kërma , nga e cila varet pothuajse ekskluzivisht në [[Dimri|dimër]] dhe [[Pranvera|pranverën]] e hershme. Baldosa e verit mund ti gjejne kërmat nga vrasjet e uqërve ose në disa raste duke vjedhur kërmën nga [[Ujku gri|ujku]]. Baldosa e veriut është gjithashtu i njohur për të ndjekur shtigjet e ujqërve dhe [[Rrëqebulli|rrëqebujve]], me sa duket me qëllim të pastrimit të mbetjeve të vrasjeve të tyre. Qoftë duke ngrënë prenë e gjallë apo kërma, stili i të ushqyerit të baldosës së veriut duket i pangopur, duke çuar në nofkën &quot;I babzitur&quot; (gjithashtu baza e emrit shkencor). Sidoqoftë, ky stil ushqyesie besohet të jetë një adaptim i mungesës së ushqimit, veçanërisht në dimër.&lt;ref&gt;[http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?recNum=MA0160 Wolverine Gulo gulo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604183300/http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?recNum=MA0160|date=4 June 2012}}, eNature.com&lt;/ref&gt;
Baldosa e veriut është gjithashtu një grabitqar i fuqishëm dhe i gjithanshëm. Preja kryesisht përbëhet nga [[Gjitari|gjitarë]] të mesëm të vegjël, por baldosa është regjistruar duke vrarë pre si dreri të rritur që janë shumë herë më të mëdha se vetvetja. Llojet e preve përfshijnë [[Ferrëgjti|ferrëgjtët]] , [[Ketri|ketrat]] , [[Çimanksa|çimanka]] , [[Kastorët|kastor]] , [[Marmotat|marmota]] , [[Urithi|urith]] , [[Goferi|gofer]] , [[Lepuri|lepujt]]  , [[Miu|minj]], [[Miushi|miush]], [[Hundëgjati|hundëgjatët]] , [[Lemingu|lemingët]] , renet , [[Kaprolli|kaprollin]] , [[Dreri bishtbardhë|drerin bishtbardhë]] , [[dreri mushkë]] , [[Ovis|delet]], [[Capra|dhitë]], [[Lopa|lopët]], [[Bizoni|bizonët]], [[Dreri brilopat|drerët brilopat]] ,&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Scrafford|first1=Matthew A.|last2=Boyce|first2=Mark S.|year=2018|title=Temporal patterns of wolverine (Gulo gulo luscus) foraging in the boreal forest|journal=Journal of Mammalogy|volume=99|issue=3|pages=693–701|doi=10.1093/jmammal/gyy030|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; dhe [[Elku|elkun]] .&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131015212645/http://www.arlis.org/docs/vol1/52386062/gulo_gulo_001.html Gulo gulo (wolverine)], Animal Diversity Web&lt;/ref&gt; Ushqehet edhe me grabitqarë të vegjël , duke përfshirë [[Kunadhe|kunadhet]] , [[Minku evroian|minkët]] , [[Dhelpra e kuqe|dhelpra]], [[Rrëqebulli evroaziatik|rrëqebujt evroaziatik]] ,&lt;ref name=&quot;A.A. Sludskii 1992. p. 625&quot;&gt;Heptner, V.G. and Sludskii, A.A. (1992). ''Mammals of the Soviet Union. Volume II Part 2 Carnivora: Hyenas and Cats''. New Delhi: Amerind Publishing, p. 625&lt;/ref&gt; [[nuselala]] ,&lt;ref name=&quot;A.A. Sludskii 1992. p. 625&quot; /&gt; dhe individ të [[Kojota|kojotave]] dhe ujqrëve . Baldosat e veriut gjithashtu ka qenë të njohur për të vrarë rrëqebullin kanadez në Yukon të Kanadasë .&lt;ref&gt;{{cite book|author=Rockwood, Larry L|title=Introduction to Population Ecology|url=https://books.google.com/books?id=xHFuCAAAQBAJ&amp;pg=PA273|date=2015|publisher=Wiley|isbn=978-1-118-94755-5|pages=273–|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160505192841/https://books.google.com/books?id=xHFuCAAAQBAJ&amp;pg=PA273|archivedate=5 maj 2016}}&lt;/ref&gt; Baldosat e veriut shpesh ndjekin prenë e gjallë që janë relativisht të lehta për t’u vrarë, duke përfshirë kafshët e kapura në kurthe, gjitarët e porsalindur dhe drerë kur dobësohen nga dimri ose imobilizohen nga dëbora e rëndë. Dietat e tyre nganjëherë plotësohen nga [[Veza|vezët]] e zogjve, [[zogjtë]] (veçanërisht [[patat]] ), [[Rrenja|rrënjët]] , [[Bimët|farat]] , [[Larva|larvat]] e [[Insekti|insekteve]] dhe [[Manaferra|manaferrat]] .

Baldosat e veriut që banojnë në Botën e Vjetër (konkretisht, [[Fennoscandia]] ) gjuajnë më aktivisht se të afërmit e tyre në Amerikën Veriore.&lt;ref name=&quot;wwf&quot;&gt;[http://www.wwf.se/source.php/1018447/Wolverine%20Symposium.pdf World Wildlife Fund–Sweden: 1st International Symposium on Wolverine Research and Management] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070620034232/http://www.wwf.se/source.php/1018447/Wolverine%20Symposium.pdf|date=20 June 2007}}&lt;/ref&gt; Kjo mund të jetë për shkak se popullata konkurruese e grabitqarëve në [[Evroazia|Evroazi]] nuk është aq e dendur, duke e bërë më praktike që baldosat të gjuante vetë se sa të presë një kafshë tjetër të bëjë një vrasje dhe pastaj të përpiqet ta rrëmbejë atë. Ata shpesh ushqehen me kërma të mbetura nga ujqërit , kështu që ndryshimet në popullatën e ujqërve mund të ndikojnë në popullsinë e baldosave.&lt;ref name=&quot;gr&quot; /&gt; Ata janë të njohur edhe me raste për të ngrënë materiale bimore.&lt;ref name=&quot;rickert&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hcn.org/servlets/hcn.Article?article_id=17093|title=The perils of secrecy|last=Rickert|first=Eve|date=28 qershor 2007|newspaper=High Country News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928040255/http://www.hcn.org/servlets/hcn.Article?article_id=17093|archivedate=28 shtator 2007|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Baldosa e veriut shpesh e fshehn [[Ushqimi|ushqimin]] e tyre gjatë kohërave të bollshme. Kjo është e një rëndësie të veçantë për  në dimër dhe pranverën e hershme, një kohë kur ushqimi është i pakët.&lt;ref name=&quot;LIVE SCI&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.livescience.com/21590-wolverines-refrigerators-climate.html|title=Climate change could melt wolverines' snowy refrigerators|accessdate=22 tetor 2015|publisher=Live Science|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150729015037/http://www.livescience.com/21590-wolverines-refrigerators-climate.html|archivedate=29 korrik 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Armiqtë natyror ===
Ujku mendohet se janë grabitqari më i rëndësishëm natyror i baldosave të veriut, me ardhjen e ujqërve në territorin e një baldose, me sa duket bënë që këta të fundit të braktisin zonën.&lt;ref name=&quot;Smith&quot; /&gt;Të armatosur me [[nofulla]] të fuqishme, kthetra të mprehta dhe një [[Qafa|qafë]] të trashë,&lt;ref name=&quot;biomes&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.blueplanetbiomes.org/wolverine.htm|title=World Biomes: Wolverine|publisher=Blueplanetbiomes.org|accessdate=4 tetor 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100923075158/http://blueplanetbiomes.org/wolverine.htm|archivedate=23 shtator 2010}}&lt;/ref&gt; baldosa e veriut, si shumica e mustelidëve, janë jashtëzakonisht të forta për nga madhësia e tyre. Ata mund të mbrojnë kundër grabitqarëve më të mëdhenj ose më të shumtë si ujqërit ose arinjtë.&lt;ref name=&quot;Wolverine&quot;&gt;{{cite web|title=Wolverine – Montana Fish, Wildlife &amp; Parks|url=http://fwp.mt.gov/mtoutdoors/HTML/articles/portraits/wolverine.htm|publisher=Montana Outdoors|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928223026/http://fwp.mt.gov/mtoutdoors/HTML/articles/portraits/wolverine.htm|archivedate=28 shtator 2013}}&lt;/ref&gt;  Deri më tani, grabitqari i tyre më serioz është ujku gri , me një rekord të gjerë të viktimave të baldossve që u atribuohen ujqërve si në Amerikën Veriore ashtu edhe në Evroazinë.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Burkholder|first1=B. L.|year=1962|title=Observations concerning wolverine|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-mammalogy_1962-05_43_2/page/263|journal=Journal of Mammalogy|volume=43|issue=2|pages=263–264|doi=10.2307/1377101|jstor=1377101}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Boles, B. K. (1977). ''Predation by wolves on wolverines''. Canadian Field-Naturalist, 91(1), 68-69.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Palomares|first1=F.|last2=Caro|first2=T. M.|author-link2=Tim Caro|year=1999|title=Interspecific killing among mammalian carnivores|url=https://digital.csic.es/bitstream/10261/51387/1/Palomares%20%26%20Caro_1999_Am%20Nat.pdf|journal=The American Naturalist|volume=153|issue=5|pages=492–508|doi=10.1086/303189|pmid=29578790|hdl=10261/51387|s2cid=4343007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;White, K. S., Golden, H. N., Hundertmark, K. J., &amp; Lee, G. R. (2002). ''Predation by Wolves, Canis lupus, on Wolverines, Gulo gulo, and an American Marten, Martes americana, in Alaska''. Canadian Field-Naturalist, 116(1), 132–134.&lt;/ref&gt; Një grabitqar tjetër (më pak i shpeshtë) është [[kugari]] .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=Dqg2AQAAMAAJ&amp;q=mountain+lion+kill+wolverine&amp;pg=SL14-PA36|title=White River National Forest (N.F.), Land and Resource Management Plan: Environmental Impact Statement|year=2002}}&lt;/ref&gt; Të paktën një herë është raportuar një përpjekje të dukshme të baldosës për të vjedhur një vrasje nga një [[Ari i zi amerikan|ari i zi]] , megjithëse ariu e fitoi atë që ishte përfundimisht një garë fatale për baldosën e verit.&lt;ref name=&quot;WNS&quot;&gt;{{cite press release|title=When Predators Attack (Each Other): Researchers Document First-known Killing of a Wolverine by a Black Bear in Yellowstone|publisher=Science Daily|date=6 maj 2003|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2003/05/030506073236.htm|accessdate=16 janar 2007|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070220034045/https://www.sciencedaily.com/releases/2003/05/030506073236.htm|archivedate=20 shkurt 2007}}&lt;/ref&gt; Ekzistojnë disa raste të [[Ariu i murrmë|arinjve të murrmë]] që vrisnin dhe konsumonin baldosa, si dhe, megjithëse raportohen herë pas here të dëbohen nga preja, në disa zona si Parku Kombëtar Denali , baldosat duket se përpiqeshin të shmangnin në mënyrë aktive takimet me arinjtë e murrmë pasi ato janë raportuar në zonat ku ujqërit fillojnë t’i gjuajnë.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Krebs|first1=John|last2=Lofroth|first2=Eric|last3=Copeland|first3=Jeffrey|last4=Banci|first4=Vivian|last5=Cooley|first5=Dorothy|last6=Golden|first6=Howard|last7=Magoun|first7=Audrey|last8=Mulders|first8=Robert|last9=Shults|first9=Brad|year=2004|title=Synthesis of Survival Rates and Causes of Mortality in North American Wolverines|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-wildlife-management_2004-07_68_3/page/493|journal=Journal of Wildlife Management|volume=68|issue=3|pages=493–502|doi=10.2193/0022-541X(2004)068[0493:SOSRAC]2.0.CO;2|jstor=3803381}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Murie&quot;&gt;Murie, A. (2012). ''The grizzlies of Mount McKinley''. University of Washington Press.&lt;/ref&gt; Në një rast tjetër, i një baldosa u pohua se kishte vrarë një [[Ariu polar|ari polar]] të rritur , por ky rast mund të jetë e dyshimtë.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Wolverine – A Look into the Devils Eyes|author=Allardyce, Mark|url=https://books.google.com/books?id=27ULgtTrfs4C&amp;pg=PA20|pages=20, 165|isbn=978-1-905361-00-7|date=2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Phelps|first=Gilbert|title=Between man and beast: true tales &amp; observations of the animal kingdom|publisher=Random House Value Publishing|year=1989|page=[https://archive.org/details/betweenmanbeastt00herr/page/73 73]|isbn=978-0-517-69038-3|url-access=registration|url=https://archive.org/details/betweenmanbeastt00herr/page/73}}&lt;/ref&gt;

=== Çiftëzimi dhe rirodhimi ===
[[Mashkulli|Meshkujt]] e suksesshëm formojnë marrëdhënie gjatë gjithë jetës me dy ose tre [[Femra dhe Meshkuj|femra]], të cilat i vizitojnë herë pas here, ndërsa meshkujt e tjerë kanë mbetur pa një bashkëshort.&lt;ref name=&quot;Raloff&quot; /&gt; Çiftimi është në verë, por implantimin e [[Embrioni|embrionit]] në mitër është deri në fillim të dimrit, duke vonuar zhvillimin e [[Fetusi|fetusit]] . Femrat shpesh nuk prodhojnë të rinjë nëse ushqimi është i pakët. Periudha e shtatëzanis është 30-50 ditë, dhe lindin pjellat dy ose tre në pranverë. Këlyshët zhvillohen me shpejtësi, duke arritur madhësinë e të rriturve brenda vitit të parë. Jetëgjatësia tipike e një baldose në robëri është rreth 15 deri në 17 vjet, por në natyrë jetëgjatësia mesatare ka më shumë të ngjarë midis 8 dhe 10 vjet.&lt;ref&gt;''[https://books.google.com/books?id=-xQalfqP7BcC&amp;printsec=frontcover#v=snippet&amp;q=wolverine&amp;f=false Wild Mammals of North America: Biology, Management, and Conservation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515113149/https://books.google.com/books?id=-xQalfqP7BcC&amp;printsec=frontcover|date=15 May 2016}}'' By George A. Feldhamer, Bruce C. Thompson, Joseph A. Chapman – The Johns Hopkins University Press 2003 page 676&lt;/ref&gt; Baballarët bëjnë vizita tek pasardhësit e tyre derisa të zhduken në moshën 10 javë; gjithashtu, pasi të rinjtë janë rreth gjashtë muajsh, disa kthehen përsëri me baballarët e tyre dhe udhëtojnë së bashku për një kohë.&lt;ref name=&quot;Raloff&quot; /&gt;

== Gama ==
[[Skeda:Wolverine_on_rock.jpg|parapamje|Baldosa që qëndron në një shkëmb]]
[[Skeda:Mt._Forbes_summit;_wolverine_tracks.jpg|parapamje|Habitati i baldosës ]]
Baldosat e verit jetojnë kryesisht në rajone të izoluara arktike , halor dhe alpine të Kanadasë veriore, Alaskës , Siberia dhe Fennoskandia ; ato janë gjithashtu vendas në Rusinë Evropiane , [[vendet e Balltikut]] , Lindjen e Largët Ruse , Kinën verilindore dhe [[Mongolia|Mongolinë]]. Në [[Sierra Nevada (SHBA)|Sierra Nevada]] , baldosat e veriut ishin më parë pranë deri në liqenin e Winnemucca në pranverë [[1995]] dhe në liqenin e Toe Jam në veri të kufirit të Yosemite në 1996; dhe më vonë u fotografuan nga kamerat-kurth në [[2008]] dhe [[2009]], pranë Liqenit Tahoe .&lt;ref name=&quot;knudson&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sacbee.com/101/story/838651.html|title=Sighting prompts California to expand search for elusive wolverine|last=Knudson|first=Tom|date=5 prill 2008|newspaper=Sacramento Bee|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718112823/http://www.sacbee.com/101/story/838651.html|archivedate=18 korrik 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Associated Press&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2009/03/22/state/n121949D73.DTL|title=A year later, wolverine spotted again in Sierra|last=Griffith|first=Martin|date=22 mars 2009|newspaper=San Francisco Chronicle|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090426073503/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2009%2F03%2F22%2Fstate%2Fn121949D73.DTL|archivedate=26 prill 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://yubanet.com/regional/Wolverine-Sighting-on-SPI-Land-near-Truckee.php Wolverine Sighting on SPI Land near Truckee] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206043010/http://yubanet.com/regional/Wolverine-Sighting-on-SPI-Land-near-Truckee.php|date=6 February 2011}}. yubanet.com. 18 March 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/news/articles/2016-07-24/scientists-capture-rare-images-of-wolverine-in-sierra-nevada|title=Archived copy|accessdate=12 korrik 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170913183204/https://www.usnews.com/news/news/articles/2016-07-24/scientists-capture-rare-images-of-wolverine-in-sierra-nevada|archivedate=13 shtator 2017}}&lt;/ref&gt; Sipas Publikimit të Shërbimit të Peshkut dhe i Natyrës së Ujërave të Sh.B.A.-së , që nga viti 2014 &quot;baldosat e veriut gjenden në Kaskadat e Veriut në [[Uashington D.C.|Uashington]] dhe malet Rocky Veriore në [[Idaho]], [[Montana]], [[Oregon]] ( Wallowa Range ) dhe Wyoming. Baldosat e veriut individuale gjithashtu kanë lëvizur në vargun historike në Malet e Nevadës të Kalifornisë dhe malet Rocky Jugore të Kolorados, por nuk kanë krijuar popullsi të mbarështimit në këto zona &quot;.&lt;ref&gt;[https://www.fws.gov/mountain-prairie/es/species/mammals/wolverine/ Wolverine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170730051217/https://www.fws.gov/mountain-prairie/es/species/mammals/wolverine/ |date=30 korrik 2017 }}, [[U.S. Fish and Wildlife Service]] Mountain-Prairie Region (last updated 25 August 2014).&lt;/ref&gt;

Në vitin [[2004]], u bë shikimi i parë i konfirmuar i një baldose në [[Miçigen|Michigan]] që nga fillimi i shekullit të 19-të, kur një biolog i Departamentit të Burimeve Natyrore të Michigan-it fotografoi një baldos në Ubly, Michigan .&lt;ref&gt;Runk, David. [http://www.nbcnews.com/id/4374309/ns/technology_and_science-science/ First Michigan wolverine spotted in 200 years], Associated Press (25 February 2004).&lt;/ref&gt; Shembulli u gjet i vdekur në Zonën e Lojërave të Qytetit Minden në Sanilac County, Michigan në 2010; asnjë baldosë të mëtejshëm nuk është raportuar në Michigan.&lt;ref&gt;Kyle Mattson, [https://www.mlive.com/news/index.ssf/2016/01/no_michigans_first_wolverine_i.html Michigan's first wolverine in 200 years was not just spotted], MLive (18 January 2016).&lt;/ref&gt;
Shumica e baldosave të Botës së Re jetojnë në Kanada dhe [[Alaska|Alask]].&lt;ref&gt;https://www.researchgate.net/profile/Oleksandr_Kovalchuk2/publication/233685436_The_wolverine_Gulo_gulo_Linnaeus_1758_from_the_Late_Pleistocene_site_at_Kaniv_a_short_review_of_the_history_of_the_species_in_the_Ukraine/links/0deec533acf6140931000000/The-wolverine-Gulo-gulo-Linnaeus-1758-from-the-Late-Pleistocene-site-at-Kaniv-a-short-review-of-the-history-of-the-species-in-the-Ukraine.pdf&lt;/ref&gt;

== Konservimi ==
Popullsia totale e baldosave në botë nuk dihet. Kafsha shfaq një densitet të ulët të [[Popullsia|popullsisë]] dhe kërkon një gamë shumë të madhe për shtëpi.&lt;ref name=&quot;gr&quot;&gt;Glenn Hurowitz (5 March 2008). &quot;[http://grist.org/article/wolverine-wonder/ First wolverine in 30 years spotted in California ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811064710/http://grist.org/article/wolverine-wonder/|date=11 August 2012}}&quot;, [[Grist.org]]; also {{cite web|url=http://www.physorg.com/news124013684.html|title=Camera Spots Wolverine in Sierra Nevada|date=6 mars 2008|work=physorg.com|author=US Forest Service|accessdate=21 shkurt 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081012203958/http://www.physorg.com/news124013684.html|archivedate=12 tetor 2008}}&lt;/ref&gt;Baldosa është renditur nga [[Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës|IUCN]] si l[[lloji jo i rrezikuar]] për shkak të &quot;shpërndarjes së gjerë, duke mbetur me popullsi të mëdha dhe gjasave që ai të bjerë në një ritëm të shpejtë të mjaftueshme për të shkuar madje edhe afër kërcënimit&quot;. &quot;.&lt;ref&gt;{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/9561/0|title=Gulo gulo (Wolverine)|accessdate=26 shkurt 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323101842/http://www.iucnredlist.org/details/9561/0|archivedate=23 mars 2014}}&lt;/ref&gt;

Gama e një baldose mashkull mund të jetë më shumë se 620 km, duke përfshirë gamën e disa femrave të cilat kanë shkallë më të vogël të shtëpive me rreth 130–260 km  . Baldosat e rritur përpiqen për pjesën më të madhe të mbajnë nivele jo të gjalla me të rriturit e të njëjtit seks.&lt;ref name=&quot;akfishgame&quot; /&gt; Ndjekja nga [[radio]] sugjeron që një kafshë mund të shkojë qindra milje në disa muaj.

Baldosa femra gërmojnë në dëborë në shkurt për të krijuar një strofull, e cila përdoret deri sa të thahet në mes të majit. Zonat e banuara nga baldosat janë të kufizuara në këtë në zona me dëborë . Ky fakt ka çuar në shqetësimin se ngrohja globale do të tkurret gamën e popullsisë së baldosës.&lt;ref name=&quot;Raloff&quot;&gt;{{Cite journal|last=Raloff|first=Janet|date=21 tetor 2010|title=Wolverine: Climate warming threatens comeback|url=http://sciencenews.org/view/generic/id/64508/description/Wolverine_Climate_warming_threatens_comeback|journal=[[Science News]]|publisher=[[Society for Science &amp; the Public]]|volume=178|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513173514/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/64508/description/Wolverine_Climate_warming_threatens_comeback|archivedate=13 maj 2013|accessdate=31 tetor 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Kjo kërkesë për territore të mëdha sjell që baldosat e veriut të jenë në konflikt me zhvillimin njerëzor, dhe gjuetia dhe kurthet zvogëlojnë më tej numrin e tyre, duke bërë që ato të zhduken nga pjesë të mëdha të gamës së tyre të mëparshme; përpjekjet për t'i shpallur ata një specie të rrezikuar janë takuar me pak sukses.&lt;ref name=&quot;gr&quot; /&gt; Në shkurt 2013, Shërbimi i Peshkut dhe i Jetës së egër të [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuar]]&lt;nowiki/&gt;a propozoi t'i jepte mbrojtje Aktit të Llojeve të Rrezikuar për baldosën për shkak të habitatit të tij dimëror në Rockies veriore duke u zvogëluar. Kjo ishte si rezultat i një procesi gjyqësor të ngritur nga Qendra për diversitetin biologjik dhe mbrojtësit e jetës së egër .&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2013/02/02/science/earth/us-proposes-protecting-the-wolverine.html ''U.S. Proposes to Protect Wolverines''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904103924/http://www.nytimes.com/2013/02/02/science/earth/us-proposes-protecting-the-wolverine.html|date=4 September 2017}} 1 February 2013 [[New York Times]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.union-bulletin.com/news/northwest/judge-climate-change-imperils-wolverines/article_0b37e62a-fb83-11e5-b574-5b6a2d8ef9bb.html ''Judge: Climate change imperils wolverines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220406145702/https://www.union-bulletin.com/news/northwest/judge-climate-change-imperils-wolverines/article_0b37e62a-fb83-11e5-b574-5b6a2d8ef9bb.html |date=6 prill 2022 }} 6 April 2016&lt;/ref&gt; 

[[Shoqata e Ruajtjes së Jetës së Egër]] raportoi në qershor 2009 që një studiues ndoqi një baldosë për gati tre muaj në veri të Kolorados . Zyrtarët e shoqërisë kishin etiketuar baldosën e ri mashkull në [[Uajoming|Wyoming]] afër Parkut Kombëtar Grand Teton dhe ai kishte udhëtuar drejt jugut për rreth 500 milje. Ishte baldosa e parë që u pa në Kolorado që nga viti 1919, dhe pamja e tij u konfirmua gjithashtu nga Divizioni i Kolorados së Jetës së Egër .&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ajc.com/news/content/shared-gen/ap/National/US_Wolverine_In_Colorado.html?cxntlid=thbz_hm|title=Wolverine confirmed in Colo., the first since 1919|date=19 qershor 2009|newspaper=Atlanta Journal Constitution|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622030129/http://www.ajc.com/news/content/shared-gen/ap/National/US_Wolverine_In_Colorado.html?cxntlid=thbz_hm|archivedate=22 qershor 2009|agency=Associated Press|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Në maj 2016 e njëjta baldosë u vra nga një fermer në [[Dakota e Veriut|Dakotën e Veriut]], duke i dhënë fund një udhëtimi prej 800 milje nga kjo bldos e vetme mashkull, e quajtur M-56. Kjo ishte shikimi i parë i verifikuar i një baldose të veriut në Dakotën e Veriut në 150 vjet.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/us-news/2016/may/13/north-dakota-wolverine-shot-rancher-150-years?CMP=fb_us|title='Killed this here critter': outrage after US rancher shoots rare wolverine|author=Levin, Sam|date=13 maj 2016|newspaper=The Guardian|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610133854/http://www.theguardian.com/us-news/2016/may/13/north-dakota-wolverine-shot-rancher-150-years?CMP=fb_us|archivedate=10 qershor 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Në shkurt 2014, një baldosë u pa në [[Juta]], shikimi i parë i konfirmuar në atë shtet në 30 vjet.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wolverine caught on camera in Utah for 1st time|url=http://www.ksl.com/?sid=30554173&amp;nid=148&amp;fm=home_page&amp;s_cid=toppick5|author=Crofts, Natalie|date=2 korrik 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714191007/http://www.ksl.com/?sid=30554173&amp;nid=148&amp;fm=home_page&amp;s_cid=toppick5|archivedate=14 korrik 2014}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Vendi
!Popullata sipas vendeve
!Zona specifike
!Viti
!Statusi i popullatës
|-
|Suedi
|265+&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot;&gt;{{cite web|url=http://www1.nina.no/lcie_new/pdf/634991273519569695_COE%20NE%20115%20Action%20plan%20for%20wolverines%202000.pdf|title=Action Plan for the conservation of Wolverines (''Gulo gulo'') in Europe|accessdate=25 janar 2008|author1=Landa, Arild|author2=Lindén, Mats|author3=Kojola, Ilpo|name-list-style=amp|year=2000|work=Nature and environment, No. 115|publisher=Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats (Bern Convention)|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150429204820/http://www1.nina.no/lcie_new/pdf/634991273519569695_COE%20NE%20115%20Action%20plan%20for%20wolverines%202000.pdf|archivedate=29 prill 2015}}&lt;/ref&gt;
|[[Norrbotten]]&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|1995–97&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|Stabël&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|-
|Norvegji
|150+&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|[[Snøhetta]] dhe Veri&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|1995–97&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|Rënie&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|-
|Novergji dhe Suedi– overall&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot;&gt;{{cite web|url=http://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/species/carnivores/conservation_status.htm|title=Conservation status of large carnivores|work=Environment &gt; Nature and Biodiversity|publisher=European Commission|date=10 maj 2016|accessdate=12 dhjetor 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113145707/http://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/species/carnivores/conservation_status.htm|archivedate=13 janar 2017}}&lt;/ref&gt;
|1065&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|Në përgjithësi&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|2012&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|Rritje&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|-
|Finland
|155–170&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|[[Karelia]] dhe Veri&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|2008&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|Stabël&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|-
|Finland – overall&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|165–175&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|Në përgjithësi&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|2012&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|Rritje&lt;ref name=&quot;EC 2012&quot; /&gt;
|-
|Rusi
|1500&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|[[Rusia evropiane]]&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|1970, 1990,&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|Rënie&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|-
|Rusi – [[Republika Komi|Komi]]
|885&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|–
|1990&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|–
|-
|Rusi – [[Archangelsk Oblast]]
|410&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|[[Zona autonome Nenetsky]]&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|1990&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|I kufizuar&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|-
|Rusi – [[Gdishulli Kola]]
|160&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|Gjeti&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|1990&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|Rënie&lt;ref name=&quot;lcie-coe-ne-115&quot; /&gt;
|-
|ShBA – [[Alaska]]&lt;ref name=&quot;wf-kobuk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wolverinefoundation.org/research/kobuk.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101218111418/http://www.wolverinefoundation.org/research/kobuk.htm|archivedate=18 dhjetor 2010|title=population ecology of wolverines within Kobuk valley national park and Selawik national wildlife refuge|accessdate=26 janar 2008|author1=Shults, Brad|author2=Peltola, Gene|author3=Belant, Jerrold|author4=Kunkel, Kyran|name-list-style=amp|date=1998|work=[[Rocky Mountain Research Station]], US Department of Agriculture – Forest Service}}&lt;/ref&gt;
|E paditur&lt;ref name=&quot;wf-kobuk&quot; /&gt;
|[[Parku kombëtar fshatiKobuk]] ,&lt;ref name=&quot;wf-kobuk&quot; /&gt; [[Selawik National Wildlife Refuge]]&lt;ref name=&quot;wf-kobuk&quot; /&gt;
|1998&lt;ref name=&quot;wf-kobuk&quot; /&gt;
|Rënie&lt;ref name=&quot;wf-kobuk&quot; /&gt;
|-
|ShBA – [[Alaska]]&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot;&gt;
 {{cite journal|last1=Golden|first1=Howard N.|last2=Henry|first2=J. David|last3=Becker|first3=Earl F.|last4=Goldstein|first4=Michael I.|last5=Morton|first5=John M.|last6=Frost|first6=Dennis|last7=Poe|first7=Aaron J.|year=2007|title=Estimating wolverine ''Gulo gulo'' population size using quadrat sampling of tracks in snow|journal=Wildlife Biology|volume=13|issue=sp2|page=52|doi=10.2981/0909-6396(2007)13[52:EWGGPS]2.0.CO;2}}&lt;/ref&gt;
|3.0 (± 0.4 SE) wolverines/1,000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|[[Malet Kenai dhe Krahu i Turnagainit]]&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|2004&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|–&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|-
|ShBA – [[ malet Rocky]]&lt;ref name=&quot;schwartz&quot;&gt;{{cite journal|author1=Schwartz, Michael K.|author2=Copeland, Jeffrey P.|author3=Anderson, Neil J.|author4=Squires, John R.|author5=Inman, Robert M.|author6=McKelvey, Kevin S.|author7=Pilgrim, Kristy L.|author8=Waits, Lisette P.|author9=Cushman, Samuel A.|year=2010|title=Wolverine gene flow across a narrow climatic niche|url=http://www.fs.fed.us/rm/pubs_other/rmrs_2009_schwartz_m001.pdf|journal=Ecology|publisher=Ecological Society of America|volume=90|issue=11|pages=3222–32|doi=10.1890/08-1287.1|pmid=19967877|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629140808/http://www.fs.fed.us/rm/pubs_other/rmrs_2009_schwartz_m001.pdf|archivedate=29 qershor 2011|accessdate=14 tetor 2010|url-status=live|name-list-style=amp}}&lt;/ref&gt;
|28–52&lt;ref name=&quot;schwartz&quot; /&gt;
|[[Montana]], [[Idaho]], [[Wyoming]]&lt;ref name=&quot;schwartz&quot; /&gt;
|1989–2007&lt;ref name=&quot;schwartz&quot; /&gt;
|E paditur&lt;ref name=&quot;schwartz&quot; /&gt;
|-
|ShBA – Kaliforni&lt;ref name=&quot;dfg.ca.gov&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dfg.ca.gov/news/issues/wolverine/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150118024015/http://www.dfg.ca.gov/news/issues/wolverine/|archivedate=18 janar 2015|title=Wolverines in California – California Department of Fish and Game|publisher=Dfg.ca.gov|accessdate=15 shtator 2012}}&lt;/ref&gt;
|3&lt;ref name=&quot;dfg.ca.gov&quot; /&gt;
|[[Pylli kombëtar i Tahoe]]&lt;ref name=&quot;dfg.ca.gov&quot; /&gt;
|2008&lt;ref name=&quot;dfg.ca.gov&quot; /&gt;
|E paditur&lt;ref name=&quot;dfg.ca.gov&quot; /&gt;
|-
|Kanada – [[Yukon]]
|9.7 (± 0.6 SE) wolverines/1,000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|[[Banesate Korbit të Vjetër]]&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|2004&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|–&lt;ref name=&quot;bioone-wf-egw&quot; /&gt;
|-
|Kanada – [[Ontario]]&lt;ref name=&quot;wf-ontario-pr&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wolverinefoundation.org/research/Ontario%20Wolverine%20Project%20Report_July_04.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101104212030/http://www.wolverinefoundation.org/research/Ontario%20Wolverine%20Project%20Report_July_04.pdf|archivedate=4 nëntor 2010|title=Boreal Wolverine: A Focal Species for Land Use planning in Ontario's Northern Boreal Forest – Project Report|accessdate=26 janar 2008|author1=Magoun, Audrey|author2=Dawson, Neil|author3=Lipsett-Moore, Geoff|author4=Ray, Justina C.|year=2004|work=The Wolverine Foundation, Inc., Ontario Ministry of Natural Resources, Ontario Parks, Wildlife Conservation Society (WCS)/University of Toronto}}&lt;/ref&gt;
|Unclear&lt;ref name=&quot;wf-ontario-pr&quot; /&gt;
|[[Sioux Lookout]] – Peawanuck&lt;ref name=&quot;wf-ontario-pr&quot; /&gt;
|2004&lt;ref name=&quot;wf-ontario-pr&quot; /&gt;
|Stabël&lt;ref name=&quot;wf-ontario-pr&quot; /&gt;
|-
|Kanada – e gjitha&lt;ref name=&quot;gg-sr&quot;&gt;{{cite web|url=http://dsp-psd.pwgsc.gc.ca/Collection/CW69-14-329-2003E.pdf|title=COSEWIC Assessment and Update Status Report on the Wolverine (''Gulo gulo'') – Eastern Population Western Population in Canada|accessdate=26 janar 2008|author=Slough, Brian|date=maj 2003|work=COSEWIC (committee on the status of endangered wildlife in Canada) 2003. COSEWIC assessment and update status report on the wolverine Gulo gulo in Canada. Committee on the Status of Endangered Wildlife in Canada. Ottawa. vi + 41 pp.|display-authors=etal|archive-date=27 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227042631/http://dsp-psd.pwgsc.gc.ca/Collection/CW69-14-329-2003E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|15,000–19,000&lt;ref name=&quot;gg-sr&quot; /&gt;
|Në përgjithësi&lt;ref name=&quot;gg-sr&quot; /&gt;
|–&lt;ref name=&quot;gg-sr&quot; /&gt;
|Stabël&lt;ref name=&quot;gg-sr&quot; /&gt;
|}

=== Në robëri ===
[[Skeda:Wolverine,_Kristiansand_Zoo.jpg|parapamje|Një indivit në Norvegji]]
Rreth njëqind baldosa të veriut janë mbajtur në kopshte zoologjike në të gjithë Amerikën Veriore dhe Evropë, dhe ato janë riprodhuar në robëri, por vetëm me vështirësi dhe vdekshmëri të lartë foshnjore.&lt;ref name=&quot;ISIS&quot;&gt;
 {{cite web|url=http://app.isis.org/abstracts/Abs75307.asp|title=''Gulo gulo'' – Wolverine|accessdate=9 maj 2010|date=maj 2010|publisher=International Species Identification System}}&lt;/ref&gt;

== Emërtimi ==
Reputacioni i dyshimtë i baldosë së veriut si një ngrënës i pangopur (i pasqyruar në emrin e gjinisë në [[Gjuha latine|gjuhën latine]] ''Gulo'' ) mund të jetë pjesërisht për shkak të një [[Etimologjia|etimologjie]] false . Emri më pak i zakonshëm për kafshën në në [[Gjuha norvegjeze|gjuhën norvegjeze]] , ''fjellfross'' , që do të thotë &quot;mace malore&quot;, mendohet se ka punuar rrugën e tij në [[Gjuha gjermane|gjermanisht]] si ''Vielfraß'' ,&lt;ref&gt;[http://www.duden.de/rechtschreibung/Vielfrasz Duden] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141109220237/http://www.duden.de/rechtschreibung/Vielfrasz|date=9 November 2014}} (in German)&lt;/ref&gt; që do të thotë &quot; gllabërues&quot; (fjalë për fjalë &quot;gllabëron shumë&quot;). Emri i saj në gjuhët e tjera si [[gjermanishtja perëndimore]] është i ngjashëm (p.sh. [[Gjuha holandeze|gjuhën hollandeze]] : ''veelvraat'' ).

Emri [[Gjuha finlandeze|finlandez]] është ''ahma'' , rrjedh nga ''ahmatti'', i cili përkthehet si &quot;gllabërues&quot;. Në mënyrë të ngjashme, emri [[estonez]] është ''ahm'' , me kuptim ekuivalent me emrin finlandez. Në [[Gjuha lituane|lituanisht]] është ''ernis'' , në [[Gjuha letoneze|letonisht]] - ''tinis'' ose ''rimrija'' .

[[Gjuha sllave|Sllavishtja]] lindore ''росомаха'' ( rosomakha ) dhe polake dhe çeke quhet ''rosomák'' ,duket të jetë huazuar nga fjal finlandeze ''rasva-maha'' (bark me yndyrë). Në mënyrë të ngjashme, emri hungarez është ''rozsomák'' ose ''torkosborz'' që do të thotë &quot;vjedull e pangoppur &quot;. {{citation needed|date=dhjetor 2017}}

Në pjesët që flasin frëngjisht të Kanadasë, baldosa e veriut quhet ''carcajou'' , e huazuar nga Innu-armankun ose montagnaishtja kuàkuàtsheu .&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/carcajou|title=The Free Dictionary|publisher=The Free Dictionary|accessdate=4 tetor 2010}}&lt;/ref&gt; Megjithatë, në [[Franca|Francë]], emri i baldosës është ''glouton'' ( glutton ).

Gluttonia e supozuar nuk pasqyrohet as në emrin anglez ''wolverine'', as në emrat e përdorur në gjuhët gjermanike të veriut . Fjala angleze ''wolverine'' (ndryshimi i formës së mëparshme, me origjinë të pasigurt) ndoshta nënkupton &quot;një ujk të vogël&quot;. Emri në Proto-Norse , ''erafaz'' dhe Norsi i Vjrtër , ''jarfr'' , jeton në gjuhën islande me emrin ''jarfi'' , me emrin norvegjez ''jerv'' , me emrin suedez ''järv'' dhe me emrin danez ''jærv'' .

== Në kulturë ==
[[Skeda:Bone_pendant_decorated_with_an_engraved_drawing_of_a_wolverineDSCF6967.jpg|parapamje|Një baldosë e veriut e gdhendur]]
Shumë [[Qyteti|qytete]], [[Ekipi|ekipe]] dhe [[organizata]] e përdorin baldosën si një nuskë. Për shembull, shteti amerikan i Miçiganit është, sipas traditës, i njohur si &quot;Shteti i Baldosës së veriut&quot;, dhe Universiteti i Miçiganit e merr kafshën si nuskën e saj. Marinarët në shekullin e 18-të ose mund të kujtojë një zhvlerësim që synonte të krahasonte kolonët e hershëm në Michigan me baldosat. Sidoqoftë, baldosat e veriut janë jashtëzakonisht të rralla në Michigan. Një shikim në shkurt 2004 pranë Ubly ishte shikimi i parë i konfirmuar në Michigan në 200 vjet.&lt;ref name=&quot;msnbc&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nbcnews.com/id/4374309|title=First Michigan wolverine spotted in 200 years|author=Runk, David|date=25 shkurt 2004|accessdate=23 dhjetor 2008|agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt; Kafsha u gjet e vdekur në [[2010]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.freep.com/article/20100315/NEWS06/100315027/1318/Only-wolverine-in-Mich.-wild-dies|title=Only known wolverine in the Michigan wild dies|last=Bell|first=Dawson|date=15 mars 2010|newspaper=Detroit Free Press|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706133328/http://www.freep.com/article/20100315/NEWS06/100315027/1318/Only-wolverine-in-Mich.-wild-dies|archivedate=6 korrik 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Karakteri i Marvel Comics James &quot;Logan&quot; Howlett iu dha emri &quot;[[Wolverine]]&quot; për shkak të shtatit të tij të shkurtër, shqisave të shtazuara të kafshëve dhe egërsisë.

Në filmin [[Red Dawn]] , grupi i partizanëve të të rinjve amerikanë që luftojnë një pushtim komunist janë The Wolverines, i udhëhequr nga një personazh i luajtur nga Patrick Swayze .

Figurat e baldosave të veriut janë dukshëm në mitologjinë e njerëzve Innu të Québec dhe [[Labrador City|Labradorit]] lindor . Në të paktën një besim Innu, është krijuesi i botës.&lt;ref&gt;Swann, Brian, editor. (2005). ''Algonquian Spirit: Contemporary Translations of the Algonquian Literatures of North America.'' Bison Books. {{ISBN|978-0803293380}}&lt;/ref&gt; 

== Galeria ==
&lt;gallery&gt;
Brehms Het Leven der Dieren Zoogdieren Orde 4 Veelvraat (Gulo borealis).jpg
Wolverine display at Arctic Interagency Visitor Center at Coldfoot.jpg
Gulo gulo 01.jpg
Wolverin pup in Sweden.jpg
Wolverine in Sweden.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Referime ==
{{Reflist}}

== Link ekstra ==
{{Wikispecies|Gulo gulo}}
{{Commons category|Gulo gulo}}

* [http://www.lcie.org/Large-carnivores/Wolverine Large Carnivore Initiative for Europe: Wolverine]: scientific articles about wolverines
&lt;!-- This could probably be used as source, but not as external link: [http://timberjay.com/current.php?article=4275 March 2008 sighting near Ely, Mn]--&gt;
* [http://www.rmrs.nau.edu/wildlife/forest_carnivores/wolverine/ Forest Service Wolverine research]
* Patsy, V. and M. Sygo (2009). [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Gulo_gulo.html ''Gulo gulo''] Animal Diversity Web, University of Michigan Museum of Zoology. &lt;small&gt;Accessed 8 September 2012&lt;/small&gt;.

[[Kategoria:Gjitarë]]
[[Kategoria:Gjitarë të Evropës]]
[[Kategoria:Gjitarë të Amerikë veriore]]
[[Kategoria:Gjitarë të Azisë]]
[[Kategoria:Kafshë mishngrënëse]]
[[Kategoria:Mishngrënës të Azisë]]
[[Kategoria:Mishngrënës të Europës]]
[[Kategoria:Mishngrënës të Amerikës veriore]]
[[Kategoria:Mustelidë]]</text>
      <sha1>hydo1pw8zvi2rw8llkojh7laels1rmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Cornell University</title>
    <ns>1</ns>
    <id>296289</id>
    <revision>
      <id>3058148</id>
      <parentid>2486863</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T07:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5288" sha1="16v49ptp034n466d6cg8zq5jro34izo" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell University]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2169381 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071111232615/http://www.ci.ithaca.ny.us/index.asp?Type=B_BASIC&amp;SEC=%7B4519B3DC-DFAD-47EE-9E0A-6A55E243E4B4%7D&amp;DE=%7BFEA36033-DB19-4201-9F95-A5F4DAA6DE06%7D për lidhjen http://www.ci.ithaca.ny.us/index.asp?Type=B_BASIC&amp;SEC=%7B4519B3DC-DFAD-47EE-9E0A-6A55E243E4B4%7D&amp;DE=%7BFEA36033-DB19-4201-9F95-A5F4DAA6DE06%7D.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812212715/http://careers.nyp.org/about-us/locations/ për lidhjen http://careers.nyp.org/about-us/locations/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120112040311/http://cornellsun.com/section/opinion/content/2010/10/06/letter-editor-cu-should-embrace-female-nobel-laureates për lidhjen http://cornellsun.com/section/opinion/content/2010/10/06/letter-editor-cu-should-embrace-female-nobel-laureates.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 dhjetor 2020 00:41 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell University]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2242466 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160404084749/http://time.com/money/4195204/2015-donations-colleges-universities/ për lidhjen http://time.com/money/4195204/2015-donations-colleges-universities/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 24 gusht 2021 10:03 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell University]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2486862 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160816210029/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/page+2 për lidhjen http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/page+2.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2022 12:55 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell University]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058147 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100714154038/http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&amp;type1=2Active për lidhjen http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&amp;type1=2Active.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 09:51 (CEST)</text>
      <sha1>16v49ptp034n466d6cg8zq5jro34izo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Vyolltsa</title>
    <ns>3</ns>
    <id>297556</id>
    <revision>
      <id>3057966</id>
      <parentid>3057488</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T15:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyolltsa</username>
        <id>129213</id>
      </contributor>
      <comment>/* Grisje */ Përgjigje</comment>
      <origin>3057966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130506" sha1="e8gy188mke4pbmzjtx4azaehpriukqw" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|realName=|name=Vyolltsa}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 14 janar 2021 13:45 (CET)
==Mirësevini në Aventurën e Wikipedias!==
[[File:TWA guide left bottom.png |left|link=]]
:::::'''Tung AeW!'''  Jemi shumë të lumtur që dëshiruat të luani për të mësuar, si një mënyrë miqësore dhe argëtuese për t'u bërë pjesë e komunitetit dhe misionit tonë. Mendoj se këto lidhje mund të jenë të dobishme për ju gjersa po filloni.
::::::* [[WP:TWA/Portal|Faqja Fillestare e Aventurës së Wikipedias]]
::::::* [[WP:TWA/Lounge|Launxhi i Aventurës së Wikipedias]]
::::::* [[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve hapësira ndihmuese për redaktorët e rinj]]
::::::* [[Ndihmë:Përmbajtja|Faqët ndihmuese të Wikipedias]]
-- 17:48, E mërkurë, prill 27, 2016 ([[UTC]])
{{Wikipedia:TWA/Navigation2}}

== Nderim ==
Faleminderit për hapjen e llogarisë. E vlerësoj shumë punën tënde, veç vazhdo.

{{Stampa:Ballokume}}

--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 20 mars 2021 18:29 (CET)

:{{@|Hyllvegu}} faleminderit per ballokumet. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 19 korrik 2021 15:30 (CEST)

==Respekt==
Punë e paqme me artikujt, faleminderit për kontributin tënd!
--[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Ritamaliqi|diskutimet]]) 22 korrik 2021 15:19 (CEST)
: {{@|Ritamaliqi}} faleminderit për fjalët e bukura! --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 5 gusht 2021 15:20 (CEST)

== Falënderim  ==

Faleminderit për kontributet e tua të fundit në komunitet! Punë e mirë! Vazhdo kështu! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 gusht 2021 16:41 (CEST)
:{{@|Klein Muçi}} faleminderit per mesazhin. -[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 9 gusht 2021 11:58 (CEST)

== Question from [[User:Roland Shqalshi|Roland Shqalshi]] (22 tetor 2021 12:32) ==

Përshëndetje!
Dëshiroj të krijoj një Wikipedia (biography) për veten time.
Jam artist i mirënjohur në Shqipëri i muzikes Shqiptare! Ju lutem si mund të më ndihmoni? --[[Përdoruesi:Roland Shqalshi|Roland Shqalshi]] ([[Përdoruesi diskutim:Roland Shqalshi|diskutimet]]) 22 tetor 2021 12:32 (CEST)
:{{@|Roland Shqalshi}} Përshëndetje! Mirë se erdhët në Wikipedia! :)
Zakonisht janë të tjerët që shkruajnë një artikull për një personazh, pasi ka konflikt interesi për të shkruar për veten, familjen, të njohurit, etj.
Nëse dëshironi të shkruani biografinë juaj, shkruajini Wikipedianëve në kuvend  ta hapin ose ta përmirësojnë artikullin. 
Në rast se ju vendosni ta shkruani artikullin për emrin tuaj, duhet të dini që, ndryshe nga faqet e tjera në internet, biografia në Wikipedia nuk është në kontrollin tuaj. Secili mund ta redaktojë atë artikull. Gjithashtu, kur shkruhen artikuj me konflikt interesi, ai është një përshkrim i një situate, jo një gjykim rreth qëndrimeve, mendimeve apo integritetit të atij personi. Duhet të jeni në gjendje të citoni burime të besueshme dhe të botuara që mbështesin drejtpërdrejt përmbajtjen e artikullit.
Për të hapur një artikull të ri, kërkoni titullin e artikullit që do të shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri, nëse nuk ekziston tashmë. Për më shumë info, shihni edhe faqen [https://wikimediashqip.org/ këtu]. --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 22 tetor 2021 15:25 (CEST)

:Pershendetje Vyolltsa duke ju falenderuaj per punen qe beni ne wikipedia, do ju lutesha nese mund te me ndihmonit me editimin e nje faqe ketu. Une nuk e njoh personalisht Z.Flamur Topi por jam rritur duke ndjekur emisionin e tij Trupi i Shendeti. Mendoj si nje figure e njohur ne fushen e shendetin ka ardhur koha per nje faqe te denje ne wikipedia sic e kane dhe koleget e tij te huaj. Fatkeqesisht une nuk kam njohuri dhe eksperence ne redaktim ne wikipedia pamvaresisht kesaj kam bere disa ndryshime qe jane ne pending. Do ju lutesha per ndihme mbi kete teme. Faleminderit, Nyx. [[Përdoruesi:Nyx90|Nyx90]] ([[Përdoruesi diskutim:Nyx90|diskutimet]]) 16 prill 2025 17:28 (CEST)

== Question from [[User:Samir sekiraqa|Samir sekiraqa]] (23 tetor 2021 22:47) ==

samir sekiraqa (lindi më 14 shkurt 2004) në prishtin --[[Përdoruesi:Samir sekiraqa|Samir sekiraqa]] ([[Përdoruesi diskutim:Samir sekiraqa|diskutimet]]) 23 tetor 2021 22:47 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Endrit Braho|Endrit Braho]] nëpërmjet procesit panelit të ndihmës (11 nëntor 2021 13:15) ==

Hello, i need to submit an artists biography in Albanian and English language, can you please help me to submit it the right official way? --[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 11 nëntor 2021 13:15 (CET)

:Hello @[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]]! I can help you with submitting the article in Albanian. But there are some criteria to submit the biography online as we should consider the notability of the article. First of all, who is this biography for? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 15 nëntor 2021 12:49 (CET)
::@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] the article is about Emyx, Emiljano Mjerushaj. He is a known artist in Albania. He is known for his song &quot;AJO AJO&quot;, and his way of mixing albanian and italian language in his songs. Many medias and tvs has talked about him like : Syri TV, botasot, telegrafi, gazetaexpress etc. There are more than 30-40 articles about him online. [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 18 nëntor 2021 03:03 (CET)
::[[Wikipedia:Artikuj për shqyrtim/Emiljano Mjerushaj Emyxx]] This is the link , idk if you can see it through this link.  [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 18 nëntor 2021 03:12 (CET)
:::@[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]], go to the article and try to use 'zhvendos' button to change it into an article. The way this article was written seems to be a page (faqe). Also, to make it look a good article you have to cite the article and not put the links as they are shown down the 'refererime' section. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 22 nëntor 2021 15:37 (CET)
::::I changed it and now it looks like this : 
::::[[EMYX - EMILJANO MJERUSHAJ]]
::::Is this okay, what should i do now? [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 23 nëntor 2021 02:42 (CET)
:::::@[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] this video will help you now to fix your article https://www.youtube.com/watch?v=7tBT9K6nFEw&amp;t=673s [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 nëntor 2021 10:49 (CET)
::::::[[Emyx]] can you please check if everything is alright now? [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 9 dhjetor 2021 04:30 (CET)
:::::::Hello @[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]]. I checked your article and you did a great job. But you still have to work on the references section. Please watch this video how to add citation to you article https://www.youtube.com/watch?v=zR-LJnRo_Vo&amp;t=342s. Please check minute 11:31. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 9 dhjetor 2021 10:50 (CET)

== Pyetje nga [[User:Migjen Avdullahi|Migjen Avdullahi]] nëpërmjet procesit panelit të ndihmës (16 nëntor 2021 12:58) ==

Qysh me bo nje artikull te ri --[[Përdoruesi:Migjen Avdullahi|Migjen Avdullahi]] ([[Përdoruesi diskutim:Migjen Avdullahi|diskutimet]]) 16 nëntor 2021 12:58 (CET)

== Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 dhjetor 2021 22:18) ==

Pershendetje,Une jam Avni Selmani,jam fotograf ptofesionist dhe doja te isha pjese e Wikipedia me Sivin time.Me tregoni cilat jane rregullat ? --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 30 dhjetor 2021 22:18 (CET)

:Pershendetje @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]! Mund te beheni pjese e grupit tone ne Telegram: https://t.me/joinchat/3kqecZ3LbAQ4YzJk. Ne grup do te merrni te gjitha informacionet rreth projekteve e aktiviteteve tona. Meqe ju jeni fotograf profesionist, ju mund te kontribuoni te ngarkoni fotot ne [[Wikimedia Commons]]. Kjo eshte faqe e cila permban materiale multimediale online. Ja nje video ndihmuese per te ngarkuar foto ne Wikimedia Commons https://www.youtube.com/watch?v=MvQiMtIp-Vs&amp;t=3s. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 31 dhjetor 2021 11:58 (CET)

== Përshëndetje ==

Kam gati një faqe të re me shumë info. Si mund ta poblikoj në shqip?

== Pyetje nga [[User:Redaktor1980|Redaktor1980]] nëpërmjet panelit të ndihmës (15 janar 2022 20:36) ==

përshëndetje. kam krijuar një faqe që mungonte në shqip. si mund ta publikoj? --[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] ([[Përdoruesi diskutim:Redaktor1980|diskutimet]]) 15 janar 2022 20:36 (CET)

:Mirëdita @[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]], për të hapur një artikull të ri, kërkoni titullin e artikullit që do të shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri, nëse nuk ekziston tashmë. Për më shumë info, shihni edhe [https://wikimediashqip.org/ faqen]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 17 janar 2022 10:12 (CET)

== Pyetje nga [[User:Redaktor1980|Redaktor1980]] te [[Damiano Damiani]] (17 janar 2022 18:15) ==

https://sq.wikipedia.org/wiki/Damiano_Damiani. Pershendetje ,lurmundte shqyrtohet redaktimi im? Ju faleminderit. --[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] ([[Përdoruesi diskutim:Redaktor1980|diskutimet]]) 17 janar 2022 18:15 (CET)

:@[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] miredita! Ka prapambetje me verifikimin e ndryshimeve në pritje për shkak të mungesës së kontrolluesve kështu që fatkeqësisht pranimi i tyre do të marrë kohë. Gjasat janë që do të pranohen në fund gjithsesi. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 janar 2022 12:57 (CET)

== Pyetje nga [[User:Gentgent90|Gentgent90]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 janar 2022 20:14) ==

kam harruar fjalekalimin ne nje logari tjeter qe kisha ne wikipedia
Excellentintelligent --[[Përdoruesi:Gentgent90|Gentgent90]] ([[Përdoruesi diskutim:Gentgent90|diskutimet]]) 17 janar 2022 20:14 (CET)

:Pershendetje @[[Përdoruesi:Gentgent90|Gentgent90]]! Kishit vene adrese elektronike te llogaria, ku keni harruar fjalekalimin apo jo? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 janar 2022 12:55 (CET)
::i kam provuar Reset Password me te gjitha adresa e emailit qe une kam dhe me asnje nuk me vjen emaili per ti bere reset. [[Përdoruesi:Gentgent90|Gentgent90]] ([[Përdoruesi diskutim:Gentgent90|diskutimet]]) 1 shkurt 2022 21:33 (CET)

== Pyetje nga [[User:Rubina Berisha|Rubina Berisha]] te [[Ndihmë:Pyetje e Përgjigje]] (26 janar 2022 19:56) ==

Hi! I wanted to post an article i just finished, but it won't let me post it because it says i'm using bad language when i'm actually not usin any!! --[[Përdoruesi:Rubina Berisha|Rubina Berisha]] ([[Përdoruesi diskutim:Rubina Berisha|diskutimet]]) 26 janar 2022 19:56 (CET)

:Hi @[[Përdoruesi:Rubina Berisha|Rubina Berisha]]. E shqyrtuam kerkesen tuaj. Mund te provoni ta postoni artikullin. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 27 janar 2022 10:50 (CET)

== Pyetje nga [[User:Morina10|Morina10]] nëpërmjet panelit të ndihmës (27 janar 2022 14:39) ==

hello --[[Përdoruesi:Morina10|Morina10]] ([[Përdoruesi diskutim:Morina10|diskutimet]]) 27 janar 2022 14:39 (CET)

:Pershendetje, @[[Përdoruesi:Morina10|Morina10]]! Si mund t'ju ndihmoj? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 1 shkurt 2022 14:59 (CET)

== Pyetje nga [[User:Redaktor1980|Redaktor1980]] te [[Damiano Damiani]] (31 janar 2022 21:18) ==

???????? --[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] ([[Përdoruesi diskutim:Redaktor1980|diskutimet]]) 31 janar 2022 21:18 (CET)

:Pershendetje, @[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]]. Si mund t'ju ndihmoj? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 1 shkurt 2022 14:59 (CET)

== Pyetje nga [[User:Tonimarko|Tonimarko]] te [[Xhejms Watt]] (3 shkurt 2022 19:47) ==

pershendetje ke bere disa gabime ju  lutem sikojeni dhe nje here --[[Përdoruesi:Tonimarko|Tonimarko]] ([[Përdoruesi diskutim:Tonimarko|diskutimet]]) 3 shkurt 2022 19:47 (CET)

:Pershendetetje @[[Përdoruesi:Tonimarko|Tonimarko]]! Une nuk kam bere nderhyrje te [[Xhejms Watt]]. Besoj se do te jete me mire te bisedoni drejtperdrejt me perdoruesin qe ka redaktuar. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 13:38 (CET)

== Pyetje nga [[User:Bora Doci|Bora Doci]] te [[Faik Bajraktari]] (10 shkurt 2022 11:47) ==

Pershendetje z/znj,
Duke Ju falenderuar per kontributin/redaktimin, me beri kurioz cfare nuk Ju pelqeu tek shprehja &quot;Prof. Faik Bajraktari, lindi në Shkodër (1922-1990) dhe njihet gjerësisht si themeluesi i shkencave pedologjike në Shqipëri.&quot; qe e vleresuat ta hiqni? Arsimtari, pedagogu dhe profesori jane grada te ndryshme ne arsim dhe per pasoje meritojne cilesim te vecante.

Te marri haken ne referim te pakten, se ne akademi u pa kjo pune. 

Gjithashtu, gjej rastin t'Ju lutem per pak me shume pergjegjshmeri ne nderhyrjet qe beni.

Me shprese ne mirekuptimin Tuaj.

Faleminderit,
Bora --[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 11:47 (CET)

:Pershendetje @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]]! Ju mund ta diskutoni kete gje me perdoruesin, qe ka redaktuar artikullin ne fjale, te faqja e diskutimeve te artikullit  [[Diskutim:Faik Bajraktari]]. Per te ditur se cili eshte perdoruesi qe ka redaktuar artikullin shtypni opsionin 'Shihni historikun' dhe mund te nisni diskutimin me ate perdorues. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 14:04 (CET)
::Pershendetje, 
::Nuk sjell asnje vlere qe te vijohet si diskutim. Shikoj statusin ende &quot;pending review&quot;.  
::Ju lutem, sipas protokollit Tuaj pasi nuk ka ndonje emergjence, vetem the shikohen nderhyrjet qe kam bere, vecanersiht cmimet e Republikes nga Presidenca, te cilat i konfirmova dhe i kam shtuar ne tekst. 
::Faleminderit,
::Borana [[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 23 mars 2022 14:45 (CET)
:::Pershendetje @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]]. Artikulli qe keni krijuar do te kontrollohet kur t'i vije radha e kontrollit. Qe nje artikull te konsiderohet i mire, ai duhet te plotesoje disa rregulla baze te shkrimit ne Wikipedia: 1. Artikulli nuk eshte faqe reklame; 2.Duhet te paraqese fakte; 3.Duhet te kete minimalisht mbi 3 referenca dhe te mbeshtetni artikullin qe keni shkruar. Artikulli juaj ka ende pune per t'u permiresuar. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 4 prill 2022 15:24 (CEST)
::::Pershendetje, 
::::Ne vijim te komunikimit Tuaj, deshiroj t'ju bej me dije se, nuk ka qene asnjehere qellimi im te interferoje me protokollin per kryerjen e kontrollit. Mbetem ne pritje per kete. 
::::Te gjithe kriteret qe listoni plotesohen ne menyre shteruese.  Nderhyrja e fundit shtonte referencen e cmimeve te Republikes.
::::Duhet ta kuptoja nivelin e profesionalizmit nga user-i qe perdorni pa u identifikuar me emer dhe mbiemer por gjithesesi, ju lutem me ndihmoni te qartesojme pozicionet: Ju kerkova asistence, me adresuat tek perdoruesi qe kishte bere nderhyrjet. Pretendova qe nderhyrjet jane te gabuara, me thoni qe, artikulli ka ende pune per t'u permiresuar.  Si e marr kete ndihme, kur perdoruesi qe nderhyn ne artikullin tim, nuk ben diference midis gradave ne sistemin e edukimit, konkretisht e ben Dekanin e Pare te Universitetit te Pare Shqiptar, te parin shkencetar qe ka bere te paren ekspedite mbarekombetare te kerkimit shkencor ne Shqiperi, mesues. 
::::Me shprese ne mirekuptimin Tuaj dhe dhenien e nje zgjidhje.
::::Faleminderit,
::::Bora [[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 4 prill 2022 23:43 (CEST)
:::::@[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] Miredita! Kur e shikon artikullin qe keni shkruar eshte thjesht nje tekst qe nuk eshte e ndare me ceshtje. P.sh.: ju mund ta ndani me ceshtje si: biografia, jeta, vepra etj. Nje pike tjeter e rendesishme eshte citimi ose referenca, aty nuk ka asnje dhe nuk me krijon idene qe artikulli eshte i besueshem. Here-here gjuha ne artikull eshte emocionale; ja ku eshte nje pjese teksti qe e tregon kete gje: ''&quot;Etika e lartë profesionale dhe akademike, karakteri i fortë, vullneti dhe vendosshmëria, përkushtimi, urtësia, talenti, krijimtaria, qasja ndaj të panjohurës, gjenialiteti, janë vetëm një pjesë e vlerave të tij që shprehen në aftësitë e larta përformuese shkencore dhe akademike, e që punoi me aq kujdes të përçonte jo vetëm tek njerëzit me të cilët ndërvepronte por dhe në perspektivën e kontributit social për brezat.''&quot; Prandaj, thuhet qe gjuha ne Wikipedia eshte faktike, me gjuhe te thjeshte e pa shfaqur emocione. 
:::::Jo, nderhyrjet qe jane bere ne tekst nuk jane te gabuara. Pavaresisht se cili eshte personaliteti dhe sado i shquar te jete, artikujt nuk nisen me titullin, por direkt me emer. Se si te vendosni referenca, te shkruani apo ta ndani artikullin ne ceshtje, shihni kete [https://www.youtube.com/watch?v=zR-LJnRo_Vo&amp;t=840s video ndihmese] qe do t'ju ndihmoje. Asistenca ime eshte te ndihmoj ta shkruani vete artikullin. Nese deshironi qe dikush ta kontrolloje artikullin tuaj, shkruajini ndokujt nga kjo [[Speciale:RadhitPërdoruesit/reviewer|lista]] t'ju ndihmoje per artikullin. Uroj t'ju kem ndihmuar! Dite te mbare! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 5 prill 2022 09:13 (CEST)
::::::Pershendetje Vyolltsa,
::::::Faleminderit per pergjigjen dhe ndjese per kohen. Po zgjatet shume nje ceshtje shume e thjeshte.
::::::Gjykoj t'i marrim me rradhe gjerat pasi nese mbas cdo komunikimi me Ju, del dicka e re qe zhvendos kerkesen time, nuk ndihmoni, perkundrazi.
::::::Duke i vleresuar nje pjese te nderhyrjes, Ju kontaktova ne krye te heres pasi pjesa tjeter e nderhyrjes, nga ana e Wiki (sidoqofte organizimi i brendshem Juaji), ishte GABIM (psh. Profesor-mesues). Pasi te sqarojme kete, Ju argumentoj pjesen qe cilesoni emocionale. Nje historian dhe nje shkrimtar do te merren me nje biografi te mirefillte per Profesorin. Me nevoitet kjo gjurme per ceshtje te copyright. 
::::::Persa kohe Wikipedia eshte ndertuar ne kete filozofi; teknikisht e mundeson publikimin si e kam bere ne fillim; e konfirmuat si tekst meqenese i kryet redaktim dhe u be diskutim vetem se une ngrita nje shtesim, me indinjon sjellja Juaj per te imponuar nje cilesim te gabuar. 
::::::Me shprese ne mirekuptimin Tuaj. [[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 27 prill 2022 23:02 (CEST)
:::::::@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]], ndjesë për ndërhyrjen. Unë jam një administrator dhe e pashë rastësisht këtë bisedë. Mendova të sqaroja diçka që duket se ka nisur tërë diskutimin me shpresë se do të ndihmojë disi në qartësimin e situatës.
:::::::&quot;Wikipedia&quot; nuk ka asnjë lloj stafi redaktimesh. Çdo njeri nga e gjithë bota mund të hyjë në çdo moment e të ndryshojë çdo gjë në çdo artikull. Në fillim të këtij diskutimi ju, përdoruesja Bora Doci, keni pyetur përdoruese Vyolltsën se pse është bërë një ndryshim i caktuar në artikullin [[Faik Bajraktari]]. Po të shikohet [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Faik_Bajraktari&amp;action=history historiku] i atij artikulli do të vihet re se përdoruesja Vyolltsa nuk ka punuar kurrë me atë artikull në asnjë formë dhe se redaktorët e vetëm jeni ju dhe përdoruesi Ikranjani. E përsëris: Çdo artikull, përfshirë atë për Faik Bajraktarin, mund të ndryshohet nga kushdo që ka akses në ndonjë lloj mënyre në internet në çdo çast. &quot;Wikipedia&quot; është tërësisht e decentralizuar.
:::::::Besoj se çfarë ka ndodhur realisht është se ju keni shfrytëzuar panelin e kërkesës së ndihmës me idenë për &quot;t'u ankuar ndaj Wikipedia-s&quot; dhe pyetja/ankesa juaj ka përfunduar në mënyrë rastësore automatikisht në faqen e përdorueses Vyolltsa, që është një nga vullnetarët e ofruar për të ndihmuar anëtarët e rinj në pyetjet e tyre. Sistemi është automatik dhe i shpërndan pyetjet në mënyrë rastësore te një nga vullnetarët që kanë vënë emrin e tyre në listën e anëtarëve të gatshëm për të ndihmuar. Siç thashë dhe më sipër, në këto raste është me rëndësi të kuptohet se &quot;Wikipedia&quot; nuk ka një staf të caktuar redaktimesh kështu që ankesa të tipit &quot;pse JU keni bërë X&quot; nuk kanë kuptim pasi i tërë komuniteti është i decentralizuar dhe nuk ekziston një &quot;JU&quot; i mirëfilltë. Për këto koncepte mund të lexoni më shumë [[w:en:Wikipedia:VOLUNTEER|këtu]]. Mënyra e zakonshme si zgjidhen këto situata është ose duke bashkëbiseduar me përdoruesin që ka bërë ndryshimin në faqen përkatëse të diskutimeve të artikullit për të arritur një marrëveshje, ose duke e ndryshuar vetë artikullin në mënyrën si mendoni se është më e drejtë. Në të dyja rastet përfundimi do të jetë pak a shumë i njëjtë pasi, edhe nëse e realizoni ndryshimin pa bashkëbiseduar me kënd, me shumë gjasë do t'ju komunikojë përdoruesi tjetër në faqen e diskutimeve për të zgjidhur mosmarrëveshjen. Në rastin konkret, duke qenë se janë vetëm 2 përdorues në artikullin në fjalë dhe një pjesë e diskutimit është ezauruar tashmë këtu, për të mos humbur kontekstin, po ndihmoj unë dhe po etiketoj përdoruesin @[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] të hedhë një sy në situatën që është krijuar dhe mbase të japë këndvështrimin e tij për artikullin.
:::::::Shpresoj të kem ndihmuar sadopak në zgjidhjen e keqkuptimit.
:::::::Me respekt. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 prill 2022 03:50 (CEST)
::::::::Pershendetje Z. Klein,
::::::::Faleminderit shume shume per sqarimin. Nuk kam asnje ankese per Wiki, thjeshte te nderhyet ne menyre te pergjegjshme dhe profesionale. Por nuk ka asnje problem, vetem lutem te procedohet me miratimin e nderhyrjeve te reja qe kam bere, sipas protokollit gjithnje. Besoj edhe po te sqarohem me perdoruesin ikranjani, perseri me nderhyrje ne te ardhmen nuk kam garancine qe do ti qelloj te njejtit perdorues per t'u redaktuar, per kete gjyoj qe nuk ka vlere.
::::::::Ju falenderoj edhe njehere, [[Speciale:Kontributet/188.127.111.67|188.127.111.67]] 28 prill 2022 10:21 (CEST)
:::::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] faleminderit per sqarimin! @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] jam perpjekur t'ju pergjigjem per pyetjet qe keni ngritur gjate gjithe kohes. Sic e permendi edhe Kleini, une jam vullnetare qe te ndihmoj perdorues te ndryshem te kuptojne si shkruhen artikuj ne Wikipedia. Po jua sjell edhe nje here ne vemendje te shikoni ate videon qe jua dergova para disa kohesh. Do ju ndihmoje shume si ta strukturoni artikullin sipas protokollit dhe [[Wikipedia:Pesë shtyllat|shtyllave te Wikipedias]]. Gjithsesi, ju sugjeroj te lexoni [[:en:Help:Your_first_article|kete artikull]] per te kuptuar si shkruhet artikulli i pare. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 28 prill 2022 16:09 (CEST)
@[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] Pershendetje. Po jua perseris edhe une meqe e kam cekur shkarazi artikullin: e mira do te ishte te na vinit ne dispozicion '''referenca''' ku ta mbeshtesim gjithe ate lende. Respekte --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 2 maj 2022 15:04 (CEST)

== Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 shkurt 2022 23:11) ==

Përshëndetje, tani e kam përgatitur aktivitetin tim artistik me informacione, për të qenë pjesë e Wikipedia-s. Ju lutem ku mund ta dërgoj? --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 13 shkurt 2022 23:11 (CET)

:Miredita @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]! Kontributi ne Wikipedia dhe ne projektet e saj simotra eshte vullnetar. Wikipedia nuk ofron mundesi punesimi. Meqe ju jeni fotograf profesionist mund te merrni pjese ne garen 'Fotografia e Ushqimit Tradicional Shqiptar' [[Commons:Gara e fotografisë së ushqimit tradicional shqiptar - 2022|ketu]]. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 shkurt 2022 13:04 (CET)

== Pyetje nga [[User:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld]] nëpërmjet panelit të ndihmës (21 shkurt 2022 23:28) ==

Pershendetje nuk e di por ka dicka qe nuk shkon mire
Nuk me ruhen Faqet qe krijoj.
Te lutem me udhezo
Faleminderit. --[[Përdoruesi:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld]] ([[Përdoruesi diskutim:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|diskutimet]]) 21 shkurt 2022 23:28 (CET)

== Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 shkurt 2022 14:30) ==

Pershendetje,

Ne faqen personale ju kam derguar disa informaciole per veprintarin dhe punen time profesionale,me qelim qe te jem pjese ne tekst Enciklopedik. pyetja ime eshte,a e kam derguar ne vendin e duhur? --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 22 shkurt 2022 14:30 (CET)

:Si jeni @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]? A mund te thoni se ku i keni derguar informacionet per punen tuaj profesionale? Ketu eshte hapesira per te diskutuar rreth artikujve ne Wikipedia dhe projektet e ndryshme te Wiki-t. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 shkurt 2022 13:06 (CET)

== Medalje ==

{{Medalje}}–[[Përdoruesi:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld]] ([[Përdoruesi diskutim:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|diskutimet]]) 22 shkurt 2022 21:18 (CET)

== Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 shkurt 2022 17:39) ==

Pershendetje,informacionet per punen tIme profesionale i kam derguar ne kolonen  -  Shto nje temé. Nese e kam gabuar ju lutem me tregoni ku mund ta dergoj, --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 23 shkurt 2022 17:39 (CET)

:Miredita @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]! Meqe jeni fotograf mund te kontribuoni ne platformen [[Wikimedia Commons]], projekt simoter i Wikipedia-s duke ngarkuar foto te ndryshme dhe per ta pasuruar artikujt e Wikipedia-s me foto. Per momentin mund te kontribuoni ne garen '[[Commons:Gara e fotografisë së ushqimit tradicional shqiptar - 2022|Fotografia e Ushqimit Tradicional Shqiptar]]'. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 24 shkurt 2022 15:06 (CET)

== Pyetje nga [[User:Altinakol|Altinakol]] nëpërmjet panelit të ndihmës (7 mars 2022 01:33) ==

pershendetje --[[Përdoruesi:Altinakol|Altinakol]] ([[Përdoruesi diskutim:Altinakol|diskutimet]]) 7 mars 2022 01:33 (CET)

== Pyetje nga [[User:DigitalPlusWiki|DigitalPlusWiki]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 mars 2022 21:24) ==

Hello there, how can i add a person that need to ne added on wikipedia. --[[Përdoruesi:DigitalPlusWiki|DigitalPlusWiki]] ([[Përdoruesi diskutim:DigitalPlusWiki|diskutimet]]) 13 mars 2022 21:24 (CET)

:Hi @[[Përdoruesi:DigitalPlusWiki|DigitalPlusWiki]]! You mean you want to create an article for someone? To create an article on Wikipedia you should write about a person that is notable and use references 3 to 5 references that are reliable. For more info, read this [[Wikipedia:Çfarë është një artikull?|help page]]. Thanks! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 16 mars 2022 09:38 (CET)

== Kontroll ==

Përshëndetje!

Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET)
&lt;!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&amp;oldid=2421118 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Arian Gashi|Arian Gashi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 mars 2022 16:56) ==

A jeni femer --[[Përdoruesi:Arian Gashi|Arian Gashi]] ([[Përdoruesi diskutim:Arian Gashi|diskutimet]]) 17 mars 2022 16:56 (CET)

== Pyetje nga [[User:Typical Albanian|Typical Albanian]] nëpërmjet panelit të ndihmës (18 mars 2022 21:00) ==

Pershendetje shqipe!

Je kontrollues në Wikipedia? Kemi nevojë për ty!
Ndihmo të ulet numri i ndryshimeve në pritje.
Kjo mu paraqit.
Desha te ndihmoj ne aprovimin/mosaprovimin e disa prej redaktimeve, si mund ta beje kete? 
Faleminderit paraprakisht --[[Përdoruesi:Typical Albanian|Typical Albanian]] ([[Përdoruesi diskutim:Typical Albanian|diskutimet]]) 18 mars 2022 21:00 (CET)

:Përshëndetje @[[Përdoruesi:Typical Albanian|Typical Albanian]]! Që të bëhesh kontrollues komuniteti Wikipedia-n do t’ju japë priviligjet e kontrolluesit. Ndaj, për të qenë kontrollues në Wikipedia duhet të veprosh sipas disa rregullave ne kete [[Wikipedia:Pesë shtyllat|link]]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2022 13:48 (CET)

== Pyetje nga [[User:Mi leximi|Mi leximi]] te [[Kallëzuesi]] (23 mars 2022 18:45) ==

Pershendetje. Desha te pyesja se si mund te hapim nje faqe te re Wiki? --[[Përdoruesi:Mi leximi|Mi leximi]] ([[Përdoruesi diskutim:Mi leximi|diskutimet]]) 23 mars 2022 18:45 (CET)

:Përshëndetje @[[Përdoruesi:Mi leximi|Mi leximi]]! Për të hapur një faqe të re në Wikipedia, si fillim kërkoni titullin e artikullit që shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri, nëse nuk ekziston. Mbani mend se për të shkruar artikuj duhet që gjuha e artikullit të jetë faktike, e thjeshtë, nuk duhet të jetë gjykim rreth qëndrimeve, mendimeve apo integritetit të një personi apo një teme tjetër. Duhet të citoni burime të besueshme dhe të botuara që mbështesin drejtpërdrejt përmbajtjen e artikullit. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2022 14:03 (CET)

== Pyetje nga [[User:Xhenet mehmeti|Xhenet mehmeti]] te [[Johann Sebastian Bach]] (19 prill 2022 16:33) ==

Hello! Can you remove an n from the name of John Sebastian Bach please ? --[[Përdoruesi:Xhenet mehmeti|Xhenet mehmeti]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhenet mehmeti|diskutimet]]) 19 prill 2022 16:33 (CEST)

:Hi @[[Përdoruesi:Xhenet mehmeti|Xhenet mehmeti]]! Po, une mund ta heq 'n', por nese e heq shkronjen 'n' duhet ta shkruaj emrin sipas sistemit fonetik te shqipes 'Johan Sebastian Bah' dhe jo 'Johan Sebastian Bach'. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 prill 2022 15:02 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Yugioh kartona shqip|Yugioh kartona shqip]] nëpërmjet panelit të ndihmës (4 maj 2022 18:40) ==

si te krijoj nje artikull nuk e di --[[Përdoruesi:Yugioh kartona shqip|Yugioh kartona shqip]] ([[Përdoruesi diskutim:Yugioh kartona shqip|diskutimet]]) 4 maj 2022 18:40 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Yugioh kartona shqip|Yugioh kartona shqip]] Mirëdita! Për të krijuar një faqe të re në Wikipedia, fillimisht kërkoni titullin e artikullit që shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Nëse artikulli nuk ekziston, do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri. Klikoni mbi tekstin (ku thuhet: krijoni artikull te ri) dhe do t'ju hapet dritarja për krijimin e artikullit. Dhe për të shkruar artikuj duhet që gjuha e artikullit të jetë faktike, e thjeshtë, nuk duhet të jetë gjykim rreth qëndrimeve, mendimeve apo integritetit të një personi apo një teme tjetër. Duhet të citoni burime të besueshme dhe të botuara që mbështesin drejtpërdrejt përmbajtjen e artikullit. Për më shumë ndihmë shihni [https://www.youtube.com/watch?v=7tBT9K6nFEw&amp;t=9s videon]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 5 maj 2022 10:25 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Class rover|Class rover]] nëpërmjet panelit të ndihmës (18 maj 2022 12:21) ==

Pershendetje si mund te rregulloj nje informacion? --[[Përdoruesi:Class rover|Class rover]] ([[Përdoruesi diskutim:Class rover|diskutimet]]) 18 maj 2022 12:21 (CEST)

== Pyetje nga [[User:FilanF|FilanF]] te [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] (29 gusht 2022 23:07) ==

Përshendetje kujtova se ishte me ei thjeshte modifikimi ose plotesimi i artikujve qe kane mangësi ne faqet e wikipedias shqip. --[[Përdoruesi:FilanF|FilanF]] ([[Përdoruesi diskutim:FilanF|diskutimet]]) 29 gusht 2022 23:07 (CEST)

:Përshëndetje @[[Përdoruesi:FilanF|FilanF]]! Si mund t'ju ndihmoj më konkretisht? Çfarë do të bëje a plotësoje në artikull? Megjithatë, ju dërgoj [https://www.youtube.com/channel/UCPNAkpyGf_PS0Gh3n8nBTVQ këtë linkun e youtube-it] me video ilustruese që t'ju ndihmojë me informacione të shumta. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 30 gusht 2022 09:13 (CEST)

== Pyetje nga [[User:GrafiXal|GrafiXal]] nëpërmjet panelit të ndihmës (25 shtator 2022 14:01) ==

Përshëndetje. Desha të pyesja në qoftë se është e lejuar të marrësh informacionin nga një artikull Wikipedia anglisht dhe ta shtosh te një artikull Wikipedia shqip, duke kuptuar që artikulli i Wikipedias shqip është aktualisht përkthimi i një artikulli Wikipedia e cila është në një gjuhë tjeter (p.sh. Anglisht)? --[[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] ([[Përdoruesi diskutim:GrafiXal|diskutimet]]) 25 shtator 2022 14:01 (CEST)

:@[[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] Mirëdita! Lidhur me pyetjen tënde, po ju mund ta merrni informacionin bazuar në një artikull në gjuhën angleze. Pjesa apo informacioni që do të shtoni në artikullin ekzistues në shqipe duhet të citohet duke u nisur nga referencat që ka artikulli në anglishte. Nëse keni pyetje të tjera, shkruani përsëri. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 29 shtator 2022 14:08 (CEST)
::Pershendetje. Faleminderit per pergjigjen e kesaj por deshiroja t'iu pyesja dhe dicka tjeter. Eshte ok nese une kopjoj nje pjese nga nje artikull anglisht dhe, mbasi e kam perkthyer ne shqip me Google Translate dhe me pak redaktim te perkthimit nga une, e vendos ne artikullin shqip per te njejten teme? [[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] ([[Përdoruesi diskutim:GrafiXal|diskutimet]]) 9 korrik 2023 13:41 (CEST)
:::@[[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]], një artikull përpunohet nga shumë njerëz. Po, ju mund të përdorni përkthimin në Google, por duhet ta redaktoni mirë që teksti të tingëllojë bukur e pastër në shqip. Pastaj vendoseni paragrafin te artikulli me të njëjtën temë. Faleminderit për kontributin që jepni në Wikipedia. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 korrik 2023 15:33 (CEST)
::::@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] Oh, ok! Pa merak, normalisht do te sigurohem qe te tingelloje bukur e paster ne shqip. Gjithashtu, do citoi te njejtat burime nga artikulli anglisht. Faleminderit per sqarimin! :) [[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] ([[Përdoruesi diskutim:GrafiXal|diskutimet]]) 10 korrik 2023 15:56 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Athanas Vakali|Athanas Vakali]] nëpërmjet panelit të ndihmës (5 tetor 2022 21:16) ==

How to include the article &quot;Bakalli&quot; in my address ''Athanas Vakali''?
Bakalli - është mbiemër i disa familjeve shqiptare, nga Jugu ne Veri, i ngjitur nga profesioni i tyre gjatë sundimt Osman në Trojet Shqiptare. Shtoj dhe permiresoj, si

RIDREJTO emri i faqes së destinuar
vijon.
Bakalli eshte nje dyqan - dhe dyqanxhiu - tip minimarketi perhapur sot gjeresisht me Turqi, i cili, ble nga tregu me shumice per shitje produkte ushqimore kryesisht, dhe pak zarzavate, fruta, perime. Bakalli eshte edhe tregtar produktesh ushqimore me shumice, import-eksport. Ne Shqiperi, Bakalli ishte tregetar import-eksport sendesh si p.sh. kripe, veze, vajguri, pije alkolike, lekura kafshesh, etj. Bakallet ne Voskopoje e me pas ne Berat dhe Durres kishin korporatat e tyre, madje, ishin edhe te grumbulluar, organizuar dhe punishtet, dyqanet, zyrat... i kishin ne nje zone te caktuar te qytetit. Etj.,etj.Po te shikosh nje lloj harte, qe i perket Berati, fillimi viteve 1800, do te ftillohesh dhe bindesh se si ishte i ndare qyteti Beratit, ne zona territoriale, sipas profesioneve, ku shenohet edhe zona e Bakalleve. Me ndarjen edhe me te madhe e me intensive te marredhenieve shoqerore te punes; me zgjerimin e qyteteve; dhe me rritjen e vellimit te shkembimeve tregtare mes qyteteve te kater vilajeteve shqiptare; si dhe me hapjen gjeresisht te komunikimit edhe me Italine per shkak te fillimit te dobesimit te perandorise Otomane, - ndryshoi edhe natyra tradicionale e tregetise. Ne Durres, p.sh. edhe para viteve 1930, nuk kishte dyqane me tabelen &quot;Bakall&quot;. U zevendesua ajo me tabelen &quot;Sende Ushqimore&quot;. Konkretisht: tregtaret e kripes, vajgurit, lekureve, pijeve, vezeve etj., kishin veprimtari tregtare p.sh. &quot;Vasil Bakalli, shoqeria 'import-eksport&quot;. Pastaj. Ju e dini se ne trojet shqiptare nen pushtimin Osman ndodhi procesi i tmershem i apostazise(nderimi i detyruar i besimit fetar ( nga i krishtere ne musliman),dhe, shume te krishtere per ta ruajtur identitetin e tyre fetar mbanin emerin Ortodok --[[Përdoruesi:Athanas Vakali|Athanas Vakali]] ([[Përdoruesi diskutim:Athanas Vakali|diskutimet]]) 5 tetor 2022 21:16 (CEST)
:[[Përdoruesi:Athanas Vakali|Athanas Vakali]], përshëndetje! {{smiley|:-)}}&lt;br style=&quot;margin-bottom:0.5em&quot;/&gt;Unë jam një administrator. Çfarë po kërkon të bësh ekzaktësisht? Mbase mundem të të ndihmoj.&lt;span id=&quot;Klein_Muçi:1665223627164:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 tetor 2022 12:07 (CEST)&lt;/span&gt;

== Pyetje nga [[User:Player785924jk|Player785924jk]] te [[Dhimitër Frangu]] (13 tetor 2022 11:32) ==

Hello --[[Përdoruesi:Player785924jk|Player785924jk]] ([[Përdoruesi diskutim:Player785924jk|diskutimet]]) 13 tetor 2022 11:32 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Player785924jk|Player785924jk]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 tetor 2022 11:35) ==

Ok --[[Përdoruesi:Player785924jk|Player785924jk]] ([[Përdoruesi diskutim:Player785924jk|diskutimet]]) 13 tetor 2022 11:35 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Albana shatri|Albana shatri]] te [[Stampa:Shenjat e pikësimit]] (15 tetor 2022 12:21) ==

nje pule mbante sqep nje cope djathe --[[Përdoruesi:Albana shatri|Albana shatri]] ([[Përdoruesi diskutim:Albana shatri|diskutimet]]) 15 tetor 2022 12:21 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Albana shatri|Albana shatri]], Pershendetje, si mund te ndihmoj konkretisht? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 tetor 2022 12:54 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Përparim Abdurrahmanii|Përparim Abdurrahmanii]] nëpërmjet panelit të ndihmës (24 tetor 2022 17:19) ==

Përshëndetje, përse po vonohet shumë redaktimi dhe publikimi i temave të mia? --[[Përdoruesi:Përparim Abdurrahmanii|Përparim Abdurrahmanii]] ([[Përdoruesi diskutim:Përparim Abdurrahmanii|diskutimet]]) 24 tetor 2022 17:19 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Përparim Abdurrahmanii|Përparim Abdurrahmanii]] Miredita! Per cilat tema e keni fjalen? Per sa i perket redaktimit te artikujve, ato do te redaktohen kur t'u vije koha, pasi ka shume artikuj dhe pak kontrollues per te redaktuar artikuj. Kjo do te kerkoje pak kohe. Por, nese deshironi, ju mund t'i shkruani dikujt nga lista e kontrolluesve [[Speciale:RadhitPërdoruesit/reviewer|ketu]]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 tetor 2022 15:05 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Ehaaaaa|Ehaaaaa]] te [[Stampa:Shenjat e pikësimit]] (5 nëntor 2022 19:18) ==

Kohe te bukura ishin atehere 
Djelli plot me shkelcim 
Ooh vitet shume kan kaluar Jemi ndryshkur pa kuptuar 
Pa treguar ne aftesin ton… --[[Përdoruesi:Ehaaaaa|Ehaaaaa]] ([[Përdoruesi diskutim:Ehaaaaa|diskutimet]]) 5 nëntor 2022 19:18 (CET)

== Pyetje nga [[User:Albrim Shabani|Albrim Shabani]] te [[Anatomia e njeriut]] (8 nëntor 2022 23:55) ==

Hello --[[Përdoruesi:Albrim Shabani|Albrim Shabani]] ([[Përdoruesi diskutim:Albrim Shabani|diskutimet]]) 8 nëntor 2022 23:55 (CET)

:@[[Përdoruesi:Albrim Shabani|Albrim Shabani]], përshëndetje! Faleminderit për përshëndetjen. Me se mund t'ju ndihmoj? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 9 nëntor 2022 14:40 (CET)

== Pyetje nga [[User:Elektra Zhejiang|Elektra Zhejiang]] te [[Drini i Bardhë]] (19 janar 2023 17:14) ==

Ckemi! Ky lum 
cfare lloji eshte fushor apo malor? --[[Përdoruesi:Elektra Zhejiang|Elektra Zhejiang]] ([[Përdoruesi diskutim:Elektra Zhejiang|diskutimet]]) 19 janar 2023 17:14 (CET)

:Pershendetje @[[Përdoruesi:Elektra Zhejiang|Elektra Zhejiang]]! Pyetje shume e bukur. Do ta kontrolloj ne librat e gjeografise dhe do te kthej pergjigje shume shpejt. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 19 janar 2023 17:48 (CET)

== Pyetje nga [[User:RubenShqip|RubenShqip]] nëpërmjet panelit të ndihmës (2 shkurt 2023 11:30) ==

Pershendetje,
Dua të filloj të redaktoj pak këtu kur kam kohë.
Sistemi më duket se ju ka caktuar si mentore për mua. A keni ndonjë këshillë për fillestarët?
Faleminderit,
Ruben --[[Përdoruesi:RubenShqip|RubenShqip]] ([[Përdoruesi diskutim:RubenShqip|diskutimet]]) 2 shkurt 2023 11:30 (CET)

:Miredita @[[Përdoruesi:RubenShqip|RubenShqip]]! Se pari, ju falenderoj qe deshironi te kontribuoni ne Wikipedia. Shihni [https://www.youtube.com/@wikimediansofalbanianlangu6065 kete linkun] me video demonstruese (tutoriale) per t'ju referuar here pas here. Meqe jeni i ri ne redaktim do te thoja qe te benit redaktime apo permiresime te vogla ne artikuj te ndryshem. Gjithashtu, eshte me shume rendesi te dini shtyllat apo parimet kryesore te Wikipedias qe jane: Wikipedia eshte enciklopedi, eshte neutrale, eshte e lire (free knowledge) dhe cdokush ka te drejte te redaktoje dhe respekti i ndersjelle mes kontribuesve ne Wikipedia. Nese keni pyetje, me shkruani perseri per detaje te ndryshme. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 2 shkurt 2023 14:19 (CET)

== Pyetje nga [[User:Teutaashuku|Teutaashuku]] nëpërmjet panelit të ndihmës (12 shkurt 2023 15:08) ==

Pershendetje Vjollsa.Uroj te jeni mire me shemdete. Jame duke shkruar biografin e Akademik dr. pr. Feti Mehdiut. pasi qe ai ende jetone dhe te gjitha te dhenat mi dergon nuk munde te shkruaj refereca tjera perveq tij. Desha te mare mendimin tuaj . ju pershendes. --[[Përdoruesi:Teutaashuku|Teutaashuku]] ([[Përdoruesi diskutim:Teutaashuku|diskutimet]]) 12 shkurt 2023 15:08 (CET)

:@[[Përdoruesi:Teutaashuku|Teutaashuku]] Miredita! Uroj qe dhe ju te jeni mire me shendet. Per sa i perket [[Feti Mehdiu|artikullit]], ka nevoje per te rregullohet sipas nje formatit dhe rregullave te Wikipedia-s:Wikipedia eshte enciklopedi, eshte neutrale, eshte e lire (free knowledge) dhe cdokush ka te drejte te redaktoje dhe respekti i ndersjelle mes kontribuesve ne Wikipedia. Ketu eshte nje [https://www.youtube.com/watch?v=zR-LJnRo_Vo&amp;t=1s video] qe ju ndihmon si te shkruani nje artikull te mire ne Wikipedia. Artikulli per Feti Mehdiun kishte 2 referenca, dhe ju duhet te vendosni reference se ku i keni marre ato libra ose informacion? Ekzistojne ne ndonje biblioteke, cila shtepi botuese i ka shkruar ato libra? Po ju dergoj nje [[Emine Sadiku Teichmann|artikull model]] se si ta rregulloni artikullin. Provojeni nje here ta rregulloni dhe pastaj me shkruani perseri nese keni pyetje. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 13 shkurt 2023 10:48 (CET)

== Pyetje nga [[User:Bbloxy4ever|Bbloxy4ever]] nëpërmjet panelit të ndihmës (27 mars 2023 17:30) ==

Pershendetje! A mund te me thoni si te krijoj nje faqe te wikipedias? Dhe si mund te shtoj foto ne te --[[Përdoruesi:Bbloxy4ever|Bbloxy4ever]] ([[Përdoruesi diskutim:Bbloxy4ever|diskutimet]]) 27 mars 2023 17:30 (CEST)

:Mirëdita @[[Përdoruesi:Bbloxy4ever|Bbloxy4ever]]! Së pari, faleminderit për dëshirën për të kontribuar në Wikipedia! Lidhur me pyetjen, besoj se e keni fjalën se si të krijoni një artikull në Wikipedia?! Për të krijuar një artikull në Wikipedia, duhet të keni parasysh shtyllat kryesore të Wikipedia-s që janë: Wikipedia është enciklopedi, neutrale, e lirë (free knowledge) dhe çdokush ka të drejtë të redaktojë dhe respekti i ndërsjellë mes kontribuesve në Wikipedia. Për të hapur një artikull të ri, shkoni te shiriti i kërkimit në Wikipdia dhe shkruani emrin e artikullit që doni të krijoni. Do t'ju hapet një faqe e re dhe me të kuqe do ju shfaqet emri i artikullit që nuk ekziston ende. Klikoni tek emërtimi me të kuqe dhe më pas do të keni mundësi të shkruani artikullin e ri. Për të vendosur foto në artikull, shih këtë [https://www.youtube.com/watch?v=04ShHyup0PQ&amp;t=1s videon ndihmëse]. Shpresoj t'ju kem ndihmuar sadopak. Punë të mbarë! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 28 mars 2023 15:11 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Tomi.ujkaj|Tomi.ujkaj]] nëpërmjet panelit të ndihmës (8 maj 2023 00:18) ==

Pershendetje, 
A ka ndonje menyre fitimi Online ne kete fushe?

:Mirëdita @[[Përdoruesi:Tomi.ujkaj|Tomi.ujkaj]]! Faleminderit për pyetjen, pasi është një pyetje me vend. Po, ju mund të fitoni shumë gjëra. Mund të kontribuoni duke redaktuar artikuj në Wikipedia, në këtë mënyrë ju merrni dije në fusha të ndryshme të jetës, por dhe ndihmoni të gjithë njerëzit të lexojnë artikuj të mirë pa gabime shkencore dhe gjuhësore. Faleminderit!

== Pyetje nga [[User:Haki Brahaj|Haki Brahaj]] te [[Inteligjenca artificiale]] (28 maj 2023 10:12) ==

Pershendetje ku me sygjeroni te dal per drek --[[Përdoruesi:Haki Brahaj|Haki Brahaj]] ([[Përdoruesi diskutim:Haki Brahaj|diskutimet]]) 28 maj 2023 10:12 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (20 korrik 2023 11:28) ==

Pershendetje. Sapo perfundova nje project te veshtire. Ndoshta jam gati per nje pergjegjesi me te larte. Gjykoje vete. Faleminderit. --[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 20 korrik 2023 11:28 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] mendimi yt është tepër grishës. Së pari, më tregoni se çfarë dini të bëni në Wikipedia dhe me çfarë artikujsh dëshiron të fillosh kontributin në Wikipedia? Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 korrik 2023 12:12 (CEST)
::Faqe te reja ose redakrime per letersine, artin, shkencen, natyren... Flm. [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 20 korrik 2023 13:02 (CEST)
:::@[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] Si fillim, ju rekomandoj të filloni të redaktoni artikuj të ndryshëm si për shembull, gabime drejtshkrimore, sintaksore, kuptimore, leksikore e më tej. [https://www.youtube.com/@wikimediansofalbanianlangu6065 Kjo faqja në youtube] kam shumë video të mira që do ju ndihmojë me shkrimin apo redaktimin e artikujve. Nëse ke ndonjë pyetje tjetër, mund të shkruani përsëri. Redaktim të mbarë! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 korrik 2023 14:22 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Rozzz.b|Rozzz.b]] nëpërmjet panelit të ndihmës (5 gusht 2023 10:57) ==

Pershendetje,

Desha t'iu pyes se kur aprovohet teksti i redaktuar per autorin Sali Bashota. Si dhe, a duhet ndonje kriter per ta vertetuar autoresine e ketij shkrimi. 

Faleminderit,
Rozafa Bashota --[[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]] ([[Përdoruesi diskutim:Rozzz.b|diskutimet]]) 5 gusht 2023 10:57 (CEST)

:Mirëdita @[[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]]! Faleminderit për pyetjen që bëni. Artikujt në Wikipedia shkruhen nga komuniteti i gjerë i Wikipedia-s në gjuhën shqipe dhe nuk ka një redaksi redaktimi apo aprovimi të tekstit apo artikullit në fjalë. Që një artikull të jetë i verifikueshëm dhe cilësor në Wikipedia duhet të paktën të ketë të paktën 5 referenca dhe kini parasysh shtyllat apo parimet kryesore të Wikipedia-s që janë: Wikipedia është enciklopedi, neutrale dhe e lirë (free knowledge) dhe çdokush ka të drejtë të redaktojë dhe respekti i ndersjelle mes kontribuesve ne Wikipedia. Pra, mos harroni të vendosni referencat rreth artikullit për të qenë i verifikueshëm dhe vërtetueshëm. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 7 gusht 2023 09:16 (CEST)
::Pershendetje,
::Sapo i vendosa 8 referenca rreth artikullit ne menyre qe te jete i verifikueshem dhe i vertetueshem - ashtu sic me keni shkruar ju.
::A mund ta di kohezgjaten e publikimit, meqenese te gjitha kerkesat jane plotesuar nga ana ime, per autorin Sali Bashota.
::Me respekt,
::Rozafa Bashota [[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]] ([[Përdoruesi diskutim:Rozzz.b|diskutimet]]) 9 gusht 2023 19:55 (CEST)
:::@[[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]] Miredita! Cfare nenkuptoni me pyetjen: &quot;A mund ta di kohezgjaten e publikimit, meqenese te gjitha kerkesat jane plotesuar nga ana ime, per autorin Sali Bashota.&quot;? Artikulli ne fjale del dhe ne Google dhe eshte ne Wikipedia po ta kerkosh me emrin e vet te artikullit. Nese ju pyetni se kur do te shyrtohet nga kontribues me privilegje qe jane kontrolluesit, do te pritni derisa t'i vije radha per shqyrtim, pasi ka shume artikuj te tille dhe pak kontrollues. Duke qene se puna ne Wikipedia mbeshtetet ne pune vullnetare dhe nuk ka staf redaktimi. Nese deshironi qe dikush ta shohe me shpejt artikullin, klikoni [[Wikipedia:Kontrolluesit|te kjo lidhja]] dhe kontaktoni nje prej tyre. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 gusht 2023 09:44 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (10 gusht 2023 01:16) ==

Përshëndetje,

Pjesa dërmuese e redaktimeve që kam bërë nuk janë të shqyrtuara. Shikoj që janë me qindra redaktime të tjera të pashqyrtuara. Kjo i bën redaktorët si unë të mendojë se puna që bëjmë nuk është e rëndësishme. Është e vështirë të punosh pa e ditur se çfarë kanë bërë të tjerët para apo pas punës aktuale që bëjmë. Si mund të zgjidhet ky problem? Nuk ka redaktorë që duan ta marrin përsipër rolin kontrolluesit apo drejtuesit nuk kanë besim të mjaftueshëm te redaktorët? 

Faleminderit për kohën tuaj --[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 10 gusht 2023 01:16 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] Pershendetje! Faleminderit per kontributin qe keni dhene ne redaktimin e artikujve. Me vjen keq qe mendoni se puna jua nuk eshte e rendesishme, por ajo qe keni bere do te vleresohet nga komuniteti i gjere kurdohere te lexoje artikujt e redaktuara nga ju. Per sa i perket pyetjes ne zgjidhen e problemit qe ngreni ju, Wikipedia nuk ka drejtues e staf redaktimesh qe njerezit te merren me shqyrtimin e artikujve. Cdokush ka te drejten te nderhyje ne nje artikull dhe artikulli do te shqyrtohet kur t'i vije radha. Wikipedia eshte e decentralizuar. Nese doni qe artikujt te shqyrtohen me shpejt, ka kontribues qe kane privilegjin e kontrolluesit te artikujve, dhe ju mund t'i shkruani atyre ketu te [[Wikipedia:Kontrolluesit|kjo lidhje]] ose mund te punoni dhe pak kohe si redaktor i thjeshte per te marre priviligjet e kontrolluesit dhe mund t'i redaktoni e shqyrtoni vete artikujt. Per kete gje, shih lidhjen qe dergova me siper. Shpresoj t'u jem pergjigjur pyetjeve tuaja! Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 gusht 2023 09:36 (CEST)
::Faleminderit! Uroj me te miren per ju dhe wikipedianet e tjere. [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 10 gusht 2023 12:06 (CEST)


== Kërkesë për t'u marrë parasysh për rolin e kontrolluesit të përmbajtjes ==

Përshëndetje Vyolltsa, 

Kam punuar me zell për të kontribuar në Wikipedia, duke u përpjekur të ruaj standardet e larta të saktësisë dhe besueshmërisë që mbësht kjo platformë. Me njohuritë dhe përvojën që kam fituar nën mentorimin tuaj, besoj se kam arritur një nivel ku mund të kontribuoj efektivisht edhe si kontrollues i përmbajtjes.

Roli i kontrolluesit të përmbajtjes jo vetëm që do të më fuqizonte të rishikoja dhe rafinoja redaktimet e mia, por gjithashtu do të ndihmonte në menaxhimin dhe përmirësimin e redaktimeve të bashkëpunëtorëve të Wikipedia-s. 

Dua të shpreh mirënjohjen time për këshillat dhe mbështetjen që më keni dhënë gjatë këtyre muajve. 

Falemindeit!  

[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] 


== Çmimi për redaktimin e artikujve ==

{{Çmim i parë|1=redaktimin e artikujve|viti=2022|përdoruesi=Vyolltsa}}

== Çmimi për mirëmbajtjen e faqes kryesore ==

{{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e faqes kryesore|viti=2022|përdoruesi=Vyolltsa}}

== Pyetje nga [[User:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (2 tetor 2023 05:20) ==

Përshëndetje Vyolltsa,

Kam punuar me zell për të kontribuar në Wikipedia, duke u përpjekur të ruaj standardet e larta të saktësisë dhe besueshmërisë që mbësht kjo platformë. Me njohuritë dhe përvojën që kam fituar nën mentorimin tuaj, besoj se kam arritur një nivel ku mund të kontribuoj efektivisht edhe si kontrollues i përmbajtjes.

Roli i kontrolluesit të përmbajtjes jo vetëm që do të më fuqizonte të rishikoja dhe rafinoja redaktimet e mia, por gjithashtu do të ndihmonte në menaxhimin dhe përmirësimin e redaktimeve të bashkëpunëtorëve të Wikipedia-s.

Dua të shpreh mirënjohjen time për këshillat dhe mbështetjen që më keni dhënë gjatë këtyre muajve.

Falemindeit!

Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi --[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 2 tetor 2023 05:20 (CEST)
:Pershendetje [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]]! Jam e gezuar per kontributin qe ke dhene ne Wikipedia. Per sa i perket, rolit te kontrolluesit qe do te marresh ne Wikipedia e percakton komuniteti i Wikipedia-s, lexoni informacionin e duhur ne [[Wikipedia:Kontrolluesit|kete lidhje]]. Nese ke pyetje te tjera, me shkruaj perseri. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 2 tetor 2023 09:02 (CEST)
::Faleminderit shumë, Vyolltsa! Nëse mendoni se e meritoj, do të isha i nderuar nëse do të më propozonit si kontrollues, si mentorja ime që jeni. Gjithsesi, jam mirënjohës për ndihmën tuaj të vazhdueshme. Një ditë të mbarë! [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 2 tetor 2023 09:27 (CEST)
:::[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]], Faleminderit per besimin qe keni treguar. Pashe qe keni shkruar te faqja e kontrolluesit kete [[Wikipedia:Kontrolluesit|kerkese]]. Une ju mbeshteta qe ju vete te beheni kontrollues, ne vend qe te kerkoni te tjeret te kontrollojne kontributet tuaja.Shpresoj te dilni faqebardhe.&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1696331093690:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 3 tetor 2023 13:04 (CEST)&lt;/span&gt;
::::Mirenjohje pafund. Uroj te bejme gjera te mira ne sherbim te kultures shqiptare dhe boterore. Shume faleminderit. [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 3 tetor 2023 13:27 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Ariana 985|Ariana 985]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 tetor 2023 15:46) ==

per cfare behet fjale --[[Përdoruesi:Ariana 985|Ariana 985]] ([[Përdoruesi diskutim:Ariana 985|diskutimet]]) 17 tetor 2023 15:46 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Elmedinhajr|Elmedinhajr]] nëpërmjet panelit të ndihmës (21 janar 2024 19:50) ==

Faleminderit --[[Përdoruesi:Elmedinhajr|Elmedinhajr]] ([[Përdoruesi diskutim:Elmedinhajr|diskutimet]]) 21 janar 2024 19:50 (CET)

== Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 janar 2024 21:51) ==

Përshëndetje!
Jam duke plotësuar një faqe për fshatin Mustafe. Pyetja ime është: Si mund të ndryshohet emri Mustafë në Mustafe? Kjo për arsye se asnjeherë nuk është emërtuar Mustafë në asnjë dokument dhe se nuk është thirrur kështu por vetëm Mustafe dhe ndonjëherë Mustafej. --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 30 janar 2024 21:51 (CET)
:[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] përshëndetje! Faleminderit për mesazhin dhe kontributin që po jepni në Wikipedia. &lt;br/&gt;Përsa i përket ndryshimit të emrit të artikullit nga Mustafë në Mustafe është një opsion/ buton që qëndron pas opsioneve &quot;Lexo; Redakto; Redakto nëpërmjet kodit; Shihni historikun; Zhvendos&quot;. Klikohet butoni &quot;Zhvendos&quot;. Hapet një dritare tjetër me një tabelë ku kërkohet të ndryshohet emri i artikullit nga Mustafë në Mustafe. Plotësohen ato kutitë e tabelës dhe pastaj shtypet butoni: &quot;Zhvendose faqen&quot;. Megjithatë unë e ndryshova titullin në [[Mustafe]] për ju.&lt;br/&gt;Ajo që do t'ju thoja është të vendosni referime poshtë artikullit në mënyrë që artikulli të bëhet sa më i verifikueshëm dhe i besueshëm. Nëse keni pyetje të tjera, më shkruani. &lt;br/&gt;Faleminderit!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1706689651248:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 31 janar 2024 09:27 (CET)&lt;/span&gt;

== Pyetje nga [[User:MufitKaloshi|MufitKaloshi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 shkurt 2024 15:35) ==

Faleminderir --[[Përdoruesi:MufitKaloshi|MufitKaloshi]] ([[Përdoruesi diskutim:MufitKaloshi|diskutimet]]) 3 shkurt 2024 15:35 (CET)

== Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 shkurt 2024 13:56) ==

Përshëndetje! Mund të vazhdoj me plotësime, shtesa, dhe korrigjime gabimesh te faqja Mustafe? 
Faleminderit. --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 23 shkurt 2024 13:56 (CET)
:[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]], po patjetër që po. Sa më shumë aq më mirë. Faleminderit! Punë të mbarë!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1708695223524:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 shkurt 2024 14:33 (CET)&lt;/span&gt;

== Pyetje nga [[User:Erion shkenctari|Erion shkenctari]] nëpërmjet panelit të ndihmës (24 shkurt 2024 21:27) ==

Pershendetje, jam fillestar duke punuar per wikipedia-n shqip dhe mund te me jepni ndonje Keshille? --[[Përdoruesi:Erion shkenctari|Erion shkenctari]] ([[Përdoruesi diskutim:Erion shkenctari|diskutimet]]) 24 shkurt 2024 21:27 (CET)
:Mirëmëngjes [[User:Erion shkenctari|Erion shkencëtari]]! Ajo që mund të bëni në fillimet tuaja është rregullimi i artikujve, si zgjerimi, gabimi gramatikore e drejtshkrimore, thjeshtimi, hapje të artikujve të rinj, vendosja e një fotoje a referencash. Ju uroj punë të mbarë dhe mirë se erdhët në Wikipedia. --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 27 shkurt 2024 09:01 (CET)

== Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 shkurt 2024 23:20) ==

Përshëndetje, brenda mundësive tuaja më sistemoni shtesat që kam bë dhe një citim të një libri si referencë që nukdi ta bëj për ta kaluar te referencat. 
Gjithashtu ju lutem te foto bashkëngjitur poshtë saj të korrigjohet duke e shkruar : &quot;Drini i Zi pranë fshatit Mustafe&quot; 
Faleminderit për ndihmën. --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 26 shkurt 2024 23:20 (CET)
:[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ja tek i keni disa [https://www.youtube.com/@wikimediansofalbanianlangu6065/videos video demonstruese] se si ta rregulloni informacionin shtesë në artikull. Këtë e bëj që ju të mësoni se si rregullohen detajet në të. Punë të mbarë!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1709021154079:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 27 shkurt 2024 09:05 (CET)&lt;/span&gt;
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Elin Kling]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646670|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Elin Kling]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202024,%2010:47)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;.
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2024 11:47 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Elin Kling]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646670|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Elin Kling]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2000:54)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 01:54 (CET)

== Pyetje nga [[User:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 mars 2024 20:45) ==

Si mund te vendos nje foto --[[Përdoruesi:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] ([[Përdoruesi diskutim:Kledi Kelo|diskutimet]]) 22 mars 2024 20:45 (CET)
:Mirëdita [[Përdoruesi:Kledi Kelo|Kledi Kelo]]. Nëse doni të vendosni një foto në artikull, shtypni butonin &quot;Redakto&quot;, hapet një dritare tjetër dhe shkoni te butoni &quot;Futni&quot; e pastaj zgjidhni opsionin &quot;Imazhe dhe media&quot;, pas kësaj do kërkoni foton që doni të vini. Pasi e gjeni, shtypni butonin &quot;Fute&quot;. Për më shumë informacion, shih këtë videon: https://www.youtube.com/watch?v=04ShHyup0PQ&amp;t=12s. Faleminderit!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1711357843507:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2024 10:10 (CET)&lt;/span&gt;

== Pyetje nga [[User:Shpresa8|Shpresa8]] te [[Përdoruesja diskutim:Vyolltsa]] (25 mars 2024 06:51) ==

Persh. Kòrigjova dicka mbi Migjenin. Pse nuk hiqet ajo fjalia Migjeni ishte poet i.mallkuar --[[Përdoruesi:Shpresa8|Shpresa8]] ([[Përdoruesi diskutim:Shpresa8|diskutimet]]) 25 mars 2024 06:51 (CET)
:Miredita [[Përdoruesi:Shpresa8|Shpresa8]]! Eshte ne rregull tani, e hoqa &quot;poetin e mallkuar&quot;. Nese keni mundesi, mund te vazhdoni ta permiresoni artikullin per Migjenin. Ka gabime te vogla drejtshkrimore. Faleminderit!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1711358775302:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2024 10:26 (CET)&lt;/span&gt;
::Faleminderit Vjollca 😊 [[Përdoruesi:Shpresa8|Shpresa8]] ([[Përdoruesi diskutim:Shpresa8|diskutimet]]) 1 prill 2024 19:53 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 3 maj 2024 00:54 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&amp;oldid=26721208 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 maj 2024 19:49) ==

Përshëndetje,
Ju lutem ndikoni që të kontrollohet faqja &quot;Mustafe&quot;. Kjo do me ndihmonte që duke e lexuar të tjerët do më ndihmonin me të tjera të dhëna për ta pasuruar atë më shumë po dhe me rubrika tjera. 
Flm për mirëkuptimin.
Hajredin Toca --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 13 maj 2024 19:49 (CEST)
:[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] përshëndetje. E lexova artikullin, por mendoj që ka ende nevojë të rregullohet nga ana gramatikore. Ka gabime të vogla drejtshkrimore. Kështu që shihni t'i rregulloni ato. Dhe, do të sugjeroja që herë pas here ta rregullonit gjuhën e përdorur në artikull, është shumë përshkruese me epitete e figuracion gjuhësor. Një artikull në Wikipedia duhet të jetë informues. Vendosni kokën &quot;Referime&quot; para referencave, sepse nuk dallohet qartë nga teksti. &lt;br/&gt;Një pyetje kam unë. Si e lakoni Mustafe, kur filloni fjalinë me emrin Mustafe? &lt;br/&gt;Falemiderit!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1716188992082:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 maj 2024 09:09 (CEST)&lt;/span&gt;
::Pērshēndetje, të falenderoj për ndihmën. Artikullin do e rregulloj sipas këshillave tuaja. Ndonëse kohën e kam të kufizuar kam vendosur që të vazhdoj plotësimin por do konsultohem për gabimet me dëshirën që artikulli të jetë në standardin që kërkohet. Sa i përket pyetjes: &quot;Si e lakoni Mustafe, kur filloni fjalinë me emrin Mustafe?&quot; do konsultohem me një mësues gjuhe. Për mua &quot;Mustafe&quot; është një emër i gjinisë asnjanëse, në të gjitha rasat ngelet njëlloj. Por do të shkruaj. Faleminderit për mirëkuptimin. [[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 20 maj 2024 20:20 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Amigdala]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2665328|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Amigdala]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit &lt;param&gt;-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20maj%202024,%2010:05)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 maj 2024 12:05 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 qershor 2024 14:16) ==

Pershendetje!Si te vendos ngjyrat ne background ne tabela qe nga kompjuteri? --[[Përdoruesi:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] ([[Përdoruesi diskutim:Kledi Kelo|diskutimet]]) 13 qershor 2024 14:16 (CEST)

== Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone, 

We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have.

This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called &quot;regional wishlist list&quot;), and many other options.

''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.''

Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here''']

Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 26 korrik 2024 15:07 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Aliiss|Aliiss]] nëpërmjet panelit të ndihmës (19 shtator 2024 23:50) ==

Përshëndetje si mund ta titulloj faqen e webit siç dua unë? --[[Përdoruesi:Aliiss|Aliiss]] ([[Përdoruesi diskutim:Aliiss|diskutimet]]) 19 shtator 2024 23:50 (CEST)
:[[Përdoruesi:Aliiss|Aliiss]], Mirëdita! Mund të jeni më konciz për pyetjen, ju lutem? Faleminderit!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1726839255218:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 shtator 2024 15:34 (CEST)&lt;/span&gt;

== Çmimi për mirëmbajtjen e faqes kryesore ==

{{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e faqes kryesore|viti=2023|përdoruesi=Vyolltsa}}

== Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone,

During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''.

I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 7 tetor 2024 14:10 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 --&gt;

== Pyetje nga [[User:Skenderbaca|Skenderbaca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 tetor 2024 11:21) ==

Pershendetje. Eshte krijuar nje Page me emrin Hafiz Qamil Baça personalitet i njohur me referenca referenca te plota rreth personalitetit te tij. ne faqen e ketij personaliteti eshte ky mesazh:
_____
	Kjo faqe është propozuar për grisje për shkak të udhëzimeve të Wikipedia-s. Arsyeja: Hafiz Qamil Baça - Personalitet i besimit Islam ne Shqiperi.
Në qoftë se mendoni se kjo faqe nuk meriton grisjen, ose keni ndër mend ta rregulloni sipas rregullave të Wikipedia-s, mund ta hiqni këtë njoftim, por jeni të lutur të mos e hiqni nëse jeni ju krijuesi. Në qoftë se jeni ju krijuesi i këtij artikulli dhe/ose nuk jeni dakord me grisjen, shtoni:

'pezullo-grisjen'
direkt pas këtij shënimi 'grise', dhe arsyen përse kjo faqe nuk duhet të griset, në faqen e diskutimit.

Administratorë: kontrolloni lidhjet, historinë (tani), dhe regjistrat para se të grisni faqen.
____
krijuesi i kesaj faqeje i ka bere permisimet e duhura me referenca. lutem si mund te ndihmoni per heqjen e mesazhit paralajmerues per heqje... ne menyre qe faqja te mos hiqet dhe te jete e disponueshme per lexuesit e interesuar.
Faleminderit --[[Përdoruesi:Skenderbaca|Skenderbaca]] ([[Përdoruesi diskutim:Skenderbaca|diskutimet]]) 30 tetor 2024 11:21 (CET)
:[[Përdoruesi:Skenderbaca|Skenderbaca]], përshëndetje! Faleminderit që shkruat. Për këtë pyetje që shtroni, besoj se dikush tjetër mund t'ju ndihmojë. Kontaktoni [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] për më shumë. Gjithë të mirat!&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1730381889084:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 31 tetor 2024 14:38 (CET)&lt;/span&gt;
:[[Përdoruesi:Skenderbaca|Skenderbaca]], Pershendetje, Kundershtimin e Grisjes e ke shtuar tek faqja e diskutimit dhe jo te faqja e artikullit. Burimet qe ke thene ne faqen e diskutimit qe do i shtosh, nuk ekzistojne, ne kete moment artikulli ka 0 referime (burime te dhenash). Teksti shume voluminoz qe e ke shtuar ne kete artikull qe e ke krijuar ka qasje spjegimi per figuren e personit, me shume personale sesa enciklopedike dhe marketing.. Fjalite qe ke shtuar si:&lt;br/&gt;''Mik dhe bashkëpunëtor i ngushtë, me tri Kryetar të Komunitetit Mysliman Shqiptar&lt;br/&gt;KANË THËNË PËR HAFIZ QAMIL BAÇËN…&lt;br/&gt;Isuf Dervishi-ish Kryetar i Këshillit Bashkiak të Librazhdit është shprehur:&lt;br/&gt;Ilirjan Meta, kryetar i Këshillit të Përkohshëm Pluralist të qytetit të Librazhdit, në vitet 1990-1991 do të shprehej: “Haxhi Hafiz Qamil Baça, frymëzues dhe Kontribues i tolerancës mes besimeve fetare”&lt;br/&gt;Haxhi qazim Muçi  Ish Myfti i rrethit të Korçës shprehet: “Myftiu i Librazhdit, Haxhi Hafiz Qamil Baça, do të pozicionohej Aty ku ishte e drejta dhe e vërteta“&lt;br/&gt;Haxhi Ardit Hoxhllaku Myfti i rrethit të Librazhdit: Kudo që shkoJ, nëpër fshatra  e familje,  dëgjoj të përmendet me respekt dhe nderim emri i tij''&lt;br/&gt;Ky nuk eshte tekst enciklopedik.. Poashtu formati i artikullit nuk eshte brenda rregullave te komunitetit. Pastaj ''INSTITUCIONALIZIMI I BESIMIT ISLAM NË SHQIPËRI'' eshte teme ne vetvete qe nuk lidhet me biografine. Informacioni qe ke shtuar ka nevoje per shume procesim per te qene i pranueshem. &lt;br/&gt;Nese te duhet ende ndihme, me kontakto te faqja ime e diskutimit.&lt;span id=&quot;Leutrim.P:1730413836246:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 31 tetor 2024 23:30 (CET)&lt;/span&gt;

== Pyetje nga [[User:Albanian02|Albanian02]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 dhjetor 2024 00:53) ==

Përshëndetje,

Dëshiroj të di nëse është e mundur të ngarkohet një foto nga një faqe e internetit (https://www.radiokosovaelire.com/arsim-nazmi-muzaqi-13-11-1978-26-4-1999/) në Wikipedia për artikullin mbi Arsim Muzaqi. Po ashtu, a mund të më tregoni se sa kohë mund të marrë për të shfaqur artikullin në rezultatet e Google kur kërkohet emri &quot;Arsim Muzaqi&quot;?

Faleminderit për çdo Informacion
Albanian 02 --[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]] ([[Përdoruesi diskutim:Albanian02|diskutimet]]) 17 dhjetor 2024 00:53 (CET)
:[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]] mirëdita! Që të ngarkoni një foto në Wikipedia, duhet fillimisht ta ngarkoni në faqen &quot;Wikimedia Commons&quot;, pasi fotografitë në Wikimedia Commons duhet të përmbushin rregullat e të drejtës së autorit. Fotot e marra nga interneti nuk mund të ngarkohen në Wikipedia pa lejen e krijuesit ose autorit të fotos së marrë nga interneti.&lt;br style=&quot;margin-bottom:0.5em&quot;/&gt;Pra, për të përdorur foton nga &quot;Radio Kosova e Lirë&quot;, do duhet të merrni leje me shkrim nga autori që ka bërë foton.  &lt;br/&gt;Nëse merrni këtë leje, mund ta ngarkoni foton në Wikimedia Commons me një licencë të lirë si CC BY-SA 4.0., që është platforma për fotot dhe mediat e përdorura në Wikipedia. &lt;br style=&quot;margin-bottom:0.5em&quot;/&gt;Për sa i përket pyetjes 2, koha që një artikull i Wikipedia-s të shfaqet në Google nuk është e përcaktuar. Ka raste që Google-i i indekson/ shfaq artikujt e rinj të Wikipedia-s brenda disa ditësh ose edhe më shumë kohë. Varet nga sa shpesh Google &quot;kërkon&quot; (crawls) faqet e Wikipedia-s. &lt;br style=&quot;margin-bottom:0.5em&quot;/&gt;Shpresoj t'ju kemi ndihmuar. Më shkruani, nëse keni pyetje të tjera. Faleminderit! 😊&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1734427197495:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 17 dhjetor 2024 10:19 (CET)&lt;/span&gt;

== Pyetje nga [[User:Albanian02|Albanian02]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 dhjetor 2024 14:26) ==

Përshëndetje,

Kam vënë re se artikulli Arsim N. Muzaqi është shkruar më shumë si një memorial dhe nuk i përmbahet stilit enciklopedik të Wikipedias. Unë vetë nuk mund të bëj ndryshimet, por dëshiroj të tërheq vëmendjen për këtë çështje. A mund të ndihmojë dikush me përvojë që ta bëjë artikullin më neutral dhe më në përputhje me standardet enciklopedike?


Faleminderit për ndihmën!


Arsim Nazmi Muzaqi (13 nëntor 1978 – 26 prill 1999) ishte një luftëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe njihet si një nga dëshmorët në luftën për pavarësinë e Kosovës. Ai lindi në Vushtrri, në një familje me tradita të forta patriotike, dhe që në moshë të re dallohej për talentin e tij sportiv dhe angazhimin në studime.


Muzaqi u bashkua me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës më 25 gusht 1998 dhe shërbeu në Batallionin e 4-të të Brigadës 141 „Meh Uka“. Gjatë shërbimit të tij ushtarak, ai mori pjesë në disa beteja të rëndësishme, përfshirë ato në Ashlan, Rahovë, Mazhik, Kutllovc dhe në vende të tjera. Në këto beteja ai tregoi aftësi ushtarake dhe angazhim për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës.


Ai ishte gjithashtu pjesë e një njësiti special dhe luajti një rol kyç në disa operacione, përfshirë kapjen e tetë ushtarëve serbë në janar 1999 dhe sulme strategjike ndaj bazave të armikut.


Muzaqi ra në betejën e 26 prillit 1999 në afërsi të Maidanit, gjatë një përleshje të ashpër, ku ai dhe shokët e tij mbronin pozitat e UÇK-së. Pasi ra në luftë, ai u bë simbol i sakrificës dhe qëndresës për lirinë e Kosovës. Përveç tij, gjithashtu dhanë jetën luftëtarë të tjerë si Komandanti Shemsi Ahmeti dhe Rrustem Hyseni.


Pas vdekjes, [[Arsim Muzaqi]] u nderua posthumisht me titullin „Dëshmor i Kosovës“, dhe në nder të kontributit të tij për pavarësinë e Kosovës, një rrugë në qytetin e Vushtrrisë u emërua në emrin e tij. --[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]] ([[Përdoruesi diskutim:Albanian02|diskutimet]]) 17 dhjetor 2024 14:26 (CET)
:[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]], miremengjes! Per te shkruar artikullin, mund t'ju ndihmoje perdoruesi: [[User:Leutrim.P|Leutrim.P]] . Une sapo e etiketova dhe mund te bisedoni se bashku. Puna e mbare dhe faleminderit dhe nje here per kontributin qe jepni.&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1734595065662:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 19 dhjetor 2024 08:57 (CET)&lt;/span&gt;
::Faleminderit per njoftimin Vyolltsa. @[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]], nuk me kishte ardhur njoftimi per repliken qe kishe shtuar tek faqja jote e diskutimit. I bera disa ndryshime te vogla, tani duhet te jete ne rregull. Vlen te ceket se eshte shume me rendesi qe te dhenat qe i ke shtuar ne artikull te gjenden ne faqen te cilen e ke cituar (ne burim/referim) dhe citimet te jene te bollshme qe te faktojne ato pretendime qe i ke shtuar.&lt;span id=&quot;Leutrim.P:1734633294738:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 dhjetor 2024 19:34 (CET)&lt;/span&gt;
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Teatri &quot;Buddies in Bad Times&quot;]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2741945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teatri &quot;Buddies in Bad Times&quot;]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20janar%202025,%2013:06)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 janar 2025 14:06 (CET)

== Pyetje nga [[User:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)]] nëpërmjet panelit të ndihmës (15 prill 2025 11:58) ==

si mund ta bej faqen time te shikohet ne googel --[[Përdoruesi:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)]] ([[Përdoruesi diskutim:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|diskutimet]]) 15 prill 2025 11:58 (CEST)
:[[Përdoruesi:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|Klubi Futbollit Bashkimi]], mirëdita! Kjo gjë ka të bëjë më shumë me Google-in edhe se sa i vizituar është artikulli. P.sh., nëse shkon tek artikulli dhe klikon: Mjetet-&gt;Informacioni i Faqes, mund të shihni se sa herë është vizituar artikulli. Shpresoj t'ju kem ndihmuar sadopak.&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1744815890282:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 16 prill 2025 17:04 (CEST)&lt;/span&gt;

== Pyetje nga [[User:Gertzenelaj|Gertzenelaj]] te [[Samir Mane]] (29 prill 2025 11:22) ==

I dont know how to delete a reference --[[Përdoruesi:Gertzenelaj|Gertzenelaj]] ([[Përdoruesi diskutim:Gertzenelaj|diskutimet]]) 29 prill 2025 11:22 (CEST)
:[[Përdoruesi:Gertzenelaj|Gertzenelaj]], Shko te artikulli, shtypni butonin &quot;Redakto&quot;, shkoni te referenca që doni të hiqni dhe pastaj shtypni butonin &quot;delete&quot; dhe kështu hiqet referenca. Nëse dini të fshini sende në një dokument &quot;Word&quot;, edhe në artikull është e njëjta gjë. Shpresoj t'ju kem ndihmuar.&lt;span id=&quot;Vyolltsa:1745930025904:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa&quot; class=&quot;FTTCmt&quot;&gt; —&amp;nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 29 prill 2025 14:33 (CEST)&lt;/span&gt;

== Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition ==

Dear Wikimedia affiliate community leader,

Thanks for organizing the previous editions of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign|Wikipedia Pages Wanting Photos]] Campaign in your community. We invite your community again to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025.

Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years.

More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors!

We now invite your affiliate to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may:

*Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles.
*Host edit-a-thons focused on improving visual content.
*Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia.

These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia.

Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025  edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis.

The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. 

We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. 

With kind regards,

[[User:Reading Beans]]
On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 17 maj 2025 15:43 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:T Cells@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Targets_past_organizers&amp;oldid=28745740 --&gt;

== Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh ==

@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:39 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Jora Hodo]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2824647|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jora Hodo]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20gusht%202025,%2015:42)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 gusht 2025 17:42 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Amigdala]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2828108|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Amigdala]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202025,%2014:32)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2025 16:32 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Konkursi i Shkencës Wiki]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2858432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konkursi i Shkencës Wiki]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20tetor%202025,%2010:23)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 tetor 2025 12:23 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Psikologjia e turmës]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2863544|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Psikologjia e turmës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: simbol i padukshëm|simbol i padukshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë simbole të padukshme. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: invisible characters|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20tetor%202025,%2015:27)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 tetor 2025 17:27 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Banda &quot;Baader Meinhof&quot; (film)]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2863607|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Banda &quot;Baader Meinhof&quot; (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20tetor%202025,%2020:01)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 tetor 2025 22:01 (CEST)

== Përshëndetje Vyolltsa ==

Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=6_k-BCGZkwQ në këtë emision], shumë e pasur e informuese. @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:41 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Zoti ekziston dhe jeton në Bruksel]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2874122|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Zoti ekziston dhe jeton në Bruksel]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20n%C3%ABntor%202025,%2012:02)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 nëntor 2025 13:02 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Sistemi në një çip]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877604|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sistemi në një çip]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20dhjetor%202025,%2015:46)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 dhjetor 2025 16:46 (CET)

== Aktiviteti i kontrolluesve ==
:Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve.
:Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores.
:Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren.
:Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. 
:Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 07:28 (CET)
::Pershendetje [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]). Faleminderit qe me njoftove, do te perpiqem ta kem parasysh, pasi une merrem me pjesen e organizimite te eventeve ku ftoj njerez te ndryshem te rrisin dhe permiresojne permbajtjen e artikujve ne platformat e ndryshme. Prandaj, une e mbush kete gje nga ilustrimet e artikujve per evente. - {{unsigned|Vyolltsa| 15 dhjetor 2025 11:10 (CEST)}}

@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], Më vjen mirë që paske shkruar por pasi etiketimi nuk është bërë si duhet, nuk më ka ardhur një njoftim, në raste të tjera thjeshtë përdor &quot;@&quot; para emrit të përdoruesit, etiketimi ndodh vetvetiu. Në fakt ke bërë një punë të mirë me kontrollin e redaktimeve në pritje, shumë përdoruesve në atë kohë i'u kanë hequr privilegjet e kontrolluesit. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:28 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:30 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Enis1010|Enis1010]] te [[KF Rramalia]] (12 mars 2026 01:14) ==

Për këtë klub shiko a është në rregull? --[[Përdoruesi:Enis1010|Enis1010]] ([[Përdoruesi diskutim:Enis1010|diskutimet]]) 12 mars 2026 01:14 (CET)

== Përshëndetje ==

Përshëndetje,

Uroj të gëzoni shëndet!

Ju lutem që të shikoni se a është në rregull dhe sipas kritereve artikulli Shkolla e Mesme e Ulët Mazllum Këpuska Gjakovë.

Me respekt! [[Përdoruesi:Arbenori|Arbenori]] ([[Përdoruesi diskutim:Arbenori|diskutimet]]) 12 mars 2026 11:03 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla 9-vjeçare &quot;Pashko Vasa&quot; Rrëshen]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2918539|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla 9-vjeçare &quot;Pashko Vasa&quot; Rrëshen]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202026,%2010:53)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2026 12:53 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Eni Reka]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2919588|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eni Reka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20prill%202026,%2012:01)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:01 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Nash Format]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2956924|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nash Format]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20prill%202026,%2008:28)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 prill 2026 10:28 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Shtëpia Botuese &quot;Nash Format&quot;]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2956964|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shtëpia Botuese &quot;Nash Format&quot;]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20prill%202026,%2009:02)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 prill 2026 11:02 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Maria Sokoli|Maria Sokoli]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 14:15) ==

Pershendetje
Kam bere redaktimin per mamin tim per bion ne wikipedia shqip, mund te me ndihmoni te di se kur mund ti shfaqet. Emri i saj eshte luljeta dano --[[Përdoruesi:Maria Sokoli|Maria Sokoli]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria Sokoli|diskutimet]]) 23 prill 2026 14:15 (CEST)

:@[[Përdoruesi:Maria Sokoli|Maria Sokoli]] përshëndetje! Që artikulli të shfaqet, nuk ka një datë të caktuar, por varet se nga momenti që kontrollohet dhe verifikohet nga një kontrollues i Wikipedia-s. 
:Gjithsesi, për artikuj biografi ka disa rregulla të rëndësishme: artikulli duhet të jetë i shkruar në mënyrë neutrale, të ketë burime të besueshme, të verifikueshme dhe të paanshme, si dhe të tregojë që personi paraqet interes publik dhe rëndësi enciklopedike. 
:Duke qenë se bëhet fjalë për mamin, duhet pasur akoma më shumë kujdes, sepse kjo mund të shihet si konflikt interesi dhe artikulli bazohet në subjektivitet. 
:Pra, nuk është çështje kohe, por çështje nëse artikulli i plotëson rregullat e Wikipedia-s. Ju rekomandoj të lexoni [[Wikipedia:Pesë shtyllat|këto rregulla]] për ta përmirësuar sipas shtyllave të Wikipedia-s. Shpresoj t'ju kem ndihmuar. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 prill 2026 15:51 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Baboon Food Delivery]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2975687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Baboon Food Delivery]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20prill%202026,%2016:23)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 prill 2026 18:23 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Baboon Food Delivery]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2975957|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Baboon Food Delivery]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Lidhjet e jashtme|Lidhjet e jashtme]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa në parametra që nuk mund të përmbajnë adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: external links|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20maj%202026,%2020:34)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 maj 2026 22:34 (CEST)

== Administratore ==

Tashmë je administratore. Urime!

Administratorët kanë përgjegjësi shtesë dhe e zgjedhin vetë ku do të përqendrohet vëmendja e tyre. Unë do të sugjeroja [[Special:SpecialPages|faqet e veçanta]] – pasi është vendi ku kryhet mirëmbajtja e projektit dhe përdoruesit e zakonshëm nuk mund të ndihmojnë aq shumë sa një administrator – si dhe procesin e rivlerësimit të [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime|artikujve të mirë]] e atyre [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime|të përkryer]]. Prej disa muajsh tashmë rreth 30 artikuj në total presin rishkrim për të ardhur konform standardeve detyrë që nuk është marrë përsipër nga ndokush seriozisht. Zbrazja e atyre listave do të &quot;zhbllokonte&quot; procesin normal të artikujve të mirë e të përkryer në të ardhmen. Puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 maj 2026 12:10 (CEST)

== Urime për privilegjet e reja! ==

@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], unë që një kohë merrem me një pjesë të [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Leutrim.P/Projekti_Post-100K Projektit Post-100K], çfarë do më ndihmonte jashtëzakonisht shumë është thjeshtë votimi në kandidaturat që po presin gjatë te; [[Wikipedia:Forumi i Grisjes|Forumi i Grisjes]], [[Wikipedia:Artikuj të mirë|Artikuj të mirë]], [[Wikipedia:Artikuj të përkryer|Artikuj të përkryer]]. Sigurisht, kur të kesh kohë.

P.s. mos u nxito shumë me grisje të artikujve që kanë përmbajtje të konsiderueshme, dhe artikujt që janë më të vjetër se 10 vite, duhet të propozohen në FG për votim që të mund të grisen. Punë të mbarë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:45 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;You may be eligible to vote in the U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20 maj 2026 19:20 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30569831 --&gt;

== Lake Gistova/Gramoz/ Gramozit, revisionist editing on the Albanian page of Wikipedia ==

Greetings '''Vyolltsa'''

My main concern is that someone is allowing bots to change the article written in Albanian concerning the location of Lake Gistova/Gramoz or Gramozit. Which is the same lake under different names. On April 12 2026 if Iam not mistaken  an unidentified  Bot changed the location from Greece to Albania without presenting Primary Governmental Sources. But what is funny is that suddenly the article has become protected and no change is allowed anymore? That is very mysterious. In addition the position of the lake has already been adjudicated in the English version of Wikipedia, with facts thus what we are witnessing in the Albanian page is plagiarism and border revisionism by certain unidentified bots. I am looking for a solution on this matter. In addition I forwarded a message to Klein Muçi to his talk page three days ago about this issue with facts but yet I haven't received no answer on this matter. Once more I will place my primary Albanian Governmental Sources concerning the status and international location of Lake Gistova/ Gramozit and I will be waiting from your behalf for a solution/resolution on this matter. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia as well concerning about this misinformation issue. Border revisionism should not be allowed at all, but ironically the issue is being resurfaced mysteriously when the matter has been adjudicated once and for all in the English and other foreign language pages.  Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania. Thank you for your attention, Aetolia


ALBANIAN Governmental Agency

https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies.

'''Institutin Topografik të Ushtris'''ë

Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy inside the map squares 

https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps

see also

https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps

The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]].

https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true

Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as &quot;2007 20 CM&quot; or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations.

Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece.

•          Neutrality: Removes unsubstantiated &quot;Albanian perspectives&quot; of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti).

•          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone.

Thank you for your attention, '''Vyolltsa'''  and I am Looking for a resolution on this matter.

Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 25 maj 2026 16:35 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Festimet e Krenarisë në Australi]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987989|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festimet e Krenarisë në Australi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2013:46)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 15:46 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[O Fantasma (film)]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987993|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:O Fantasma (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2014:00)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 16:00 (CEST)

== Pyetje nga [[User:Albanian.kosova|Albanian.kosova]] te [[Granit Miftari]] (13 qershor 2026 01:28) ==

Përshëndetje! Kam një problem teknik me referencën numër 2 në këtë artikull. Më shfaqet një gabim me të kuqe ku thotë se parametri |user= është injoruar dhe mungon gjuha, por filtri automatik i sistemit po më bllokon dhe nuk po më lejon ta rregulloj kodin nga telefoni. A mund të më ndihmoni ta pastroj kodin e kësaj reference dhe të vendoset parametri i gjuhës (sq)? Faleminderit shumë! --[[Përdoruesi:Albanian.kosova|Albanian.kosova]] ([[Përdoruesi diskutim:Albanian.kosova|diskutimet]]) 13 qershor 2026 01:28 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Aleks Buda]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3000589|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aleks Buda]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Formati i datës|Formati i datës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur ndarja mes periudhave të datave të ndryshme përdor vijën e gabuar. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: date format|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20qershor%202026,%2015:07)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 qershor 2026 17:07 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Juliette Mayniel]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023344|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Juliette Mayniel]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202026,%2021:27)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2026 23:27 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Marta Gellhorn]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029784|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Marta Gellhorn]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202026,%2021:19)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2026 23:19 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Marta Gellhorn]]'' ==
Përshëndetje, Vyolltsa!

Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029788|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Marta Gellhorn]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Emër i përgjithshëm|Emër i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin name. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: DOI|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&amp;preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202026,%2021:42)&amp;section=new}} këtu]&lt;/span&gt;. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— &lt;!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform --&gt;[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2026 23:42 (CEST)

== Pyetje nga [[User:EdvinFe|EdvinFe]] nëpërmjet panelit të ndihmës (20 shtator 2026 19:20) ==
Përshëndetje! Jam biri i Agron Fetiut dhe kam konflikt interesi, të cilin e kam deklaruar në faqen time të përdoruesit. E kam përgatitur një draft në faqen Përdoruesi:EdvinFe/Agron_Fetiu. A mund ta shikoni dhe të më thoni nëse ka burime të mjaftueshme dhe nëse mund ta zhvendos në hapësirën kryesore? Faleminderit! --[[Përdoruesi:EdvinFe|EdvinFe]] ([[Përdoruesi diskutim:EdvinFe|diskutimet]]) 20 shtator 2026 19:20 (CEST)

:I dashur @[[Përdoruesi:EdvinFe|EdvinFe]]! Uroj qe te jeni mire! Dhe, ndjese qe nuk kam mundur t'ju kthej pergjigje me heret! E lexova artikullin per babain, Agron Fetiu, dhe duhet te kesh parasysh disa gjera para se ta publikoni artikullin ne hapesiren kryesore te artikujve.
:- Ne pergjithesi, artikulli ka theks neutral, por referencat jane te kufizuara qe merren vetem nga faqja e Zyrës Kombëtare të Auditimit. Nga kjo faqe ne e verifikojme rendesine e figures me te dhena profesionale, por nuk eshte e pavarur. Ndërsa, burimi tjeter ne Kallxo.com nuk flet per veprimtarine e tij. Pra, eshte e nevojshme te japesh burime qe provojne qe ne si lexues jo vetem t'i verifikojme, por dhe ta besojme punen e vepren e Agron Fetiut. Per me shume shih [[Wikipedia:Shquarësia|shquarësinë]].
:- Gjuha e perdorur te jete sa me organike e shkruar nga dora e njeriut sesa e makines dhe te jete e stilit perifrazim.
:- Per informacion vetjak, do t'ju ftoja ta lexonit dhe kete politike te konfliktit te interesit dhe te qenit sa me neutral ne shkrimin e artikullit: [[Wikipedia:Konflikti i interesit|Politika për konfliktin e interesit]] dhe nuk favorizon redaktimin dhe shkrimin nga te afermit. 
:- Ju sugjeroj ta mbani draftin në hapësirën tuaj, dhe ftoni redaktore te tjere te Wikipedia-s ta vleresojne artikullin qe ta zhvendosin ose jo. Ose, mund te kontaktoni redaktoret te tjere ta permiresojne e shkruajne artikullint.
:Nese keni pyetje te tjera, me shkruani! [[Përdoruesja:Vyolltsa|Vyolltsa]] [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 29 shtator 2026 16:13 (CEST)

== Grisje ==
Si mund ta krijoj nje tem per nje gazetar dhe reportazh i muzikav shqipe ? [[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]] ([[Përdoruesi diskutim:DemiPrinCe007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 21:58 (CEST)

:Pershendetje @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]]! Per te shkruar nje artikull ne Wikipedia per nje person, vete faqja e Wikipedia-s permban disa rregulla te mira qe jane udhezuese per te pasur artikuj informues dhe te besueshem: 
:[[Wikipedia:Shquarësia (njerëz)|Shquarsia]]:Tema duhet te jete trajtuar ne menyre domethenese nga burime te pavarura dhe te besueshme.
:[[Wikipedia:Pesë shtyllat|Shtyllat e Wikipedia-s]]:enciklopedi, kendveshtrim neutral, permbajtje e lire, bashkepunim me sjellje qytetare dhe rregulla fleksibile.
:Referencat:Perdorni burime te larmishme, te pavarura dhe te verifikueshme.
:Verifikimi:Cito burimin nga e keni marre informacionin. Intervistat dhe faqet personale nuk mjaftojne vetem per te vertetuar shquarsine. 
:Nese keni pyetje te tjera, shkruani perseri. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 tetor 2026 17:23 (CEST)</text>
      <sha1>e8gy188mke4pbmzjtx4azaehpriukqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Memli Kelmendi/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>300004</id>
    <revision>
      <id>3058106</id>
      <parentid>2191649</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Memli Kelmendi]]</comment>
      <origin>3058106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6300" sha1="5jgz1chvgq95wn4k7h2gnse14ipfmx9" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Memli Kelmendi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2037954 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151226065144/http://www.telegrafi.com/magazina/vepra-e-kompozitorit-memli-kelmendit-do-te-interpretohet-ne-santiago-18-1669.html për lidhjen http://www.telegrafi.com/magazina/vepra-e-kompozitorit-memli-kelmendit-do-te-interpretohet-ne-santiago-18-1669.html.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.kosova-sot.info/kulture/ne-peje-u-mbajt-festivali-i-muzikes-elektroakustike


Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 24 shtator 2019 04:55 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Memli Kelmendi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2116176 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151226065144/http://www.telegrafi.com/magazina/vepra-e-kompozitorit-memli-kelmendit-do-te-interpretohet-ne-santiago-18-1669.html për lidhjen http://www.telegrafi.com/magazina/vepra-e-kompozitorit-memli-kelmendit-do-te-interpretohet-ne-santiago-18-1669.html.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.kosova-sot.info/kulture/ne-peje-u-mbajt-festivali-i-muzikes-elektroakustike.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 maj 2020 09:32 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Memli Kelmendi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2133840 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200108065453/https://archive.koha.net/?id=4&amp;l=3357 për lidhjen http://koha.net/?id=4&amp;l=3357.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151226065144/http://www.telegrafi.com/magazina/vepra-e-kompozitorit-memli-kelmendit-do-te-interpretohet-ne-santiago-18-1669.html për lidhjen http://www.telegrafi.com/magazina/vepra-e-kompozitorit-memli-kelmendit-do-te-interpretohet-ne-santiago-18-1669.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 8 korrik 2020 13:09 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Memli Kelmendi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2187011 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.kosova-sot.info/kulture/ne-peje-u-mbajt-festivali-i-muzikes-elektroakustike.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 shkurt 2021 03:46 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Memli Kelmendi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053502 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160417063824/http://www.musicalics.com/fr/node/485373 për lidhjen http://www.musicalics.com/fr/node/485373.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160417063824/http://www.musicalics.com/fr/node/485373 për lidhjen http://www.musicalics.com/fr/node/485373.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 23:17 (CEST)</text>
      <sha1>5jgz1chvgq95wn4k7h2gnse14ipfmx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Baldosa e veriut</title>
    <ns>1</ns>
    <id>306533</id>
    <revision>
      <id>3058087</id>
      <parentid>2842739</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4575" sha1="m696nb4p5u4800lhshb115acgodtlag" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baldosa e veriut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2252847 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170730051217/https://www.fws.gov/mountain-prairie/es/species/mammals/wolverine/ për lidhjen https://www.fws.gov/mountain-prairie/es/species/mammals/wolverine/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 shtator 2021 11:45 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baldosa e veriut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2261276 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120617132035/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-499-01-0001.pdf për lidhjen http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-499-01-0001.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 9 tetor 2021 11:19 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baldosa e veriut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2842738 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080227042631/http://dsp-psd.pwgsc.gc.ca/Collection/CW69-14-329-2003E.pdf për lidhjen http://dsp-psd.pwgsc.gc.ca/Collection/CW69-14-329-2003E.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 shtator 2025 21:48 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baldosa e veriut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058086 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220406145702/https://www.union-bulletin.com/news/northwest/judge-climate-change-imperils-wolverines/article_0b37e62a-fb83-11e5-b574-5b6a2d8ef9bb.html për lidhjen http://www.union-bulletin.com/news/northwest/judge-climate-change-imperils-wolverines/article_0b37e62a-fb83-11e5-b574-5b6a2d8ef9bb.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 03:57 (CEST)</text>
      <sha1>m696nb4p5u4800lhshb115acgodtlag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Ndihma humanitare</title>
    <ns>1</ns>
    <id>310613</id>
    <revision>
      <id>3058121</id>
      <parentid>3053545</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ndihma humanitare/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="ppcekky5facspmxamcho0r9cwkazibs" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ndihma humanitare/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>ppcekky5facspmxamcho0r9cwkazibs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deni Avdija</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311947</id>
    <revision>
      <id>3058156</id>
      <parentid>2981434</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25706" sha1="l48d30q3ceh6453ljk4ybefxap77osx" xml:space="preserve">{{Infobox basketball biography
| name = Deni Avdija
| image = Deni Avdija Maccabi (cropped) 2.jpg
| image_size = 
| caption = Avdija me [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]] më 2019
| number = 9
| team = Washington Wizards
| position = [[Small forward]]
| league = [[National Basketball Association|NBA]]
| birth_date = 3 janar 2001 (21 vjet)
| birth_place = [[Beit Zera]], [[Izrael]]
| nationality = Izraelit / Serb
| height_ft = 6
| height_in = 9
| weight_lb = 210
| draft_year = 2020
| draft_round = 1
| draft_pick = 9
| draft_team = [[Washington Wizards]]
| career_start = 2017
| years1 = 2017–2020
| team1 = [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]]
| years2 = 2020–prezent
| team2 = [[Washington Wizards]]
| highlights = * 3× kampion i [[Premier Liga Izraelite e Basketbollit|Ligës Izraelite]] ([[Premier Liga Izraelite e Basketbollit 2017-2018|2018]]–[[Premier Liga Izraelite e Basketbollit 2019–20|2020]])
* [[MVP i Premier Ligës Izraelite të Basketbollit|MVP i Ligës Izraelite]] (2020)
* [[Israeli Basketball Premier League Quintet|All-Israeli League First Team]] (2020)
* Fitues i [[Kupa e Ligës së Basketbollit Izraelit|Kupës së Ligës Izraelite]] ([[Kupa e Ligës së Basketbollit Izraelit 2017|2017]])
* MVP i [[FIBA Kampionati Botëror nën-20]] ([[2019 FIBA Kampionati Botëror nën-20|2019]])
* [[Momenti Magjik i Sezonit në Euroligë|Momenti Magjik në Euroligë]] ([[Euroliga 2019–20|2020]])
| bbr = avdijde01
| medal_templates = {{MedalSport|[[Basketbolli]] për meshkuj}}
{{Medal|Country|[[Kombëtarja izraelite e basketbollit për meshkuj|Izraelin]]}}
{{MedalCompetition|[[FIBA Kampionati Evropian nën-20]]}}
{{MedalGold| [[2018 FIBA Kampionati Evropian nën-20|Gjermania 2018]] | [[Kombëtarja izraelite nën-20 e basketbollit për meshkuj|Skuadra]]}}
{{MedalGold| [[2019 FIBA Kampionati Evropian nën-20|Izraeli 2019]] | [[Kombëtarja izraelite nën-20 e basketbollit për meshkuj|Skuadra]]}}
}}
'''Deni Avdija''' ([[Gjuha hebraike|hebraisht]]: דני אבדיה, [[Alfabeti cirilik serb|cirilik serb]]: Дени Авдија; lindur më 3 janar 2001) është një [[Basketbolli|basketbollist]] profesionist izraelito-serb i cili luan për [[Washington Wizards]] të [[National Basketball Association]] (NBA). Ai luan pozicionin e [[Small forward|small forward]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nba.com/player/1630166/deni-avdija|title=Deni Avdija|publisher=[[NBA.com]]|language=en|access-date=22 janar 2021}}&lt;/ref&gt;

Djali i basketbollistit [[Zufer Avdija]], ai filloi të luajë basketboll në klasën e katërt për klubin e tij të lindjes Bnei Herzeliya, dhe më pas në vitin 2013 për [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]]. Ai shkëlqeu si lojtar i ri. Ai debutoi për ekipin e tyre të lartë në vitin 2017, në moshën 16-vjeçare, duke u bërë lojtari më i ri në historinë e klubit. Dy vjet më vonë, ai u bë lojtari më i ri që fitoi ndonjëherë çmimin MVP të Premier Ligës së Basketbollit izraelit, dhe udhëhoqi ekipin e tij në kampionatin e [[Premier Liga e Basketbollit Izraelit|Premier Ligës së Basketbollit izraelit]].

Ai është gjithashtu një anëtar i [[Kombëtarja izraelite e basketbollit për meshkuj|ekipit kombëtar të basketbollit për të lartit izraelit]]. Ai ka fituar dy [[Medalja e artë|medalje të arta]] për Izraelin në nivel të të rinjve, përfshirë në [[FIBA Kampionati Evropian nën-20 2019|Kampionatin Evropian të FIBA ​​nën-20 2019]], ku u emërua MVP i turneut.

==Jeta e hershme dhe karriera rinore==
Avdija lindi në [[Kibbutz|kibbutz]] [[Beit Zera]], Izrael, prej nga ishte nëna e tij.&lt;ref name=&quot;maccabi&quot;&gt;{{cite web|title=Deni Avdija|url=http://www.maccabi.co.il/player.asp?PlayerID=955&amp;cYear=2020&amp;lang=en|publisher=[[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]]|language=en|access-date=11 prill 2020}}&lt;/ref&gt; Babai i tij, [[Zufer Avdija]], luajti për ekipin kombëtar jugosllav para se të transferohej në Izrael dhe të luante për ekipet izraelite.&lt;ref name=&quot;sachs&quot;&gt;{{cite web|last1=Sachs|first1=Frankie|title=Conversation with Deni Avdija, Maccabi|url=https://www.euroleague.net/news/i/a4w8t8pomc8mgpwm/conversation-with-deni-avdija-maccabi|publisher=[[EuroLeague]]|language=en|access-date=10 prill 2020|date=23 tetor 2019}}&lt;/ref&gt; 

Ai luajti [[Futbolli|futboll]] derisa hyri në klasën e katërt, kur filloi të fokusohej në basketboll. Në vitin 2013, ai u bashkua me radhët e të rinjve të [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]], ku luajti nën drejtimin e trajnerit Shai Omer.&lt;ref name=&quot;Bio&quot;&gt;{{cite web|title=מניה בצמיחה / דני אבדיה הוא הדבר הבא|url=https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-5311930,00.html|publisher=[[Ynet]]|access-date=21 korrik 2018|date=18 korrik 2018|language=he}}&lt;/ref&gt; Nga viti 2017 deri në vitin 2019, Avdija udhëhoqi Maccabi Tel Aviv në tre kampionate të njëpasnjëshme shtetërore të të rinjve të Izraelit. Në gusht 2018, ai mori pjesë në [[Basketball Without Borders]] Europe në [[Beograd]], ku u emërua MVP i kampit.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Djordjevic|first1=Stefan|title=Deni Avdija named Basketball Without Borders MVP|url=https://www.eurohoops.net/en/nba-news/726859/deni-avdija-named-basketball-without-borders-mvp/|publisher=EuroHoops|date=18 gusht 2018|access-date=18 gusht 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

Avdija fillimisht konkurroi në nivelin e të rinjve për [[Bnei Herzliya]], dhe në janar 2019, Avdija luajti për ekipin nën-18 të Maccabi Tel Aviv në turneun e gjeneratës së ardhshme të Adidas (ANGT) në Mynih. Ai u zgjodh në skuadrën e të gjitha turneve pasi kryesoi ngjarjen me 24.3 pikë, 6 asistime dhe 3.8 vjedhje për lojë dhe një vlerësim të indeksit të performancës (PIR) prej 31.5. Avdija gjithashtu u rendit i dyti në mesin e të gjithë lojtarëve me 11 kërcime për lojë, ndërsa ndihmoi ekipin e tij të përfundonte në vendin e dytë.&lt;ref name=&quot;hein&quot;&gt;{{cite web|last1=Hein|first1=David|title=Maccabi's Avdija is just #LivingTheDream|url=https://www.adidasngt.com/u18/news/latest/i/9felb3mwhqcicmyh/maccabi-s-avdija-is-just-livingthedream|publisher=[[Euroleague Basketball Next Generation Tournament]]|access-date=10 prill 2020|date=28 janar 2019|language=en|archive-date=10 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410223841/https://www.adidasngt.com/u18/news/latest/i/9felb3mwhqcicmyh/maccabi-s-avdija-is-just-livingthedream|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Në shkurt 2019, në NBA All-Star Weekend në [[Charlotte, North Carolina]], Avdija u emërua MVP i Basketball Without Borders Global Camp.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Gay|first1=Carlan|title=Deni Avdija, Aaliyah Mckenzie Edwards take home MVP at Basketball Without Borders Global 2019|url=https://ca.nba.com/news/deni-avdija-aaliyah-mckenzie-edwards-mvp-at-bwb-gloabl-2019-recap/oxb4bvwlgnx01o3xb5eakhvtm|website=[[NBA.com]]|access-date=18 shkurt 2019|date=18 shkurt 2019|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190219075956/https://ca.nba.com/news/deni-avdija-aaliyah-mckenzie-edwards-mvp-at-bwb-gloabl-2019-recap/oxb4bvwlgnx01o3xb5eakhvtm|archive-date=19 shkurt 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Në maj, ai iu bashkua ekipit U18 të Maccabi Tel Aviv për finalet e ANGT. Ai mblodhi nderimet e ekipit në të gjitha turnetë pasi kryesoi eventin me 24.7 pikë dhe 12 kërcime për lojë me një PIR prej 29.7, ndërsa u rendit i dyti me 6.7 asistime për lojë.

==Karriera profesionale==
===Maccabi Tel Aviv 2017-2020===
Më 5 nëntor 2017, Avdija filloi karrierën e tij profesionale me [[Maccabi Tel Aviv B.C.|Maccabi Tel Aviv]], duke nënshkruar një kontratë gjashtëvjeçare me klubin.&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Carchia|first1=Emiliano|title=Maccabi Tel Aviv signs prospect Deni Avdija to a six-year contract|url=http://archive.sportando.basketball/en/europe/israel/252732/maccabi-tel-aviv-signs-prospect-deni-avdija-to-a-six-year-contract.html|publisher=Sportando|access-date=21 korrik 2018|date=5 nëntor 2017|language=en|archive-date=20 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820105710/http://archive.sportando.basketball/en/europe/israel/252732/maccabi-tel-aviv-signs-prospect-deni-avdija-to-a-six-year-contract.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Më 19 nëntor, ai bëri debutimin e tij profesional në Premier Ligën izraelite 2017–18, duke luajtur tre minuta kundër [[Ironi Nes Ziona B.C.|Ironi Nes Ziona]]. Në moshën 16 vjeç e 320 ditë, ai u bë lojtari më i ri që ka luajtur ndonjëherë për ekipin e lartë të klubit të tij. Avdija bëri debutimin e tij në [[EuroLiga|EuroLigë]] më 22 nëntor 2018, në moshën 17-vjeçare, në një humbje 74–70 ndaj [[Fenerbahçe S.K. (basketboll)|Fenerbahçes]]. Ai shënoi dy pikë në tre minuta lojë.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.euroleague.net/main/results/showgame?gamecode=67&amp;seasoncode=E2018#!boxscore|title=Maccabi FOX Tel Aviv vs. Fenerbahce BEKO Istanbul – Game|publisher=[[EuroLeague]]|access-date=12 shkurt 2020|date=22 nëntor 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Deni Avdija vs Milano (cropped).jpg|parapamje|majtas|Avdija (majtas) tenton të shënoj tre pikë ndaj [[Vladimir Micov]] të [[Olimpia Milano]] në nëntor 2019.]]

Më 24 tetor 2019, në moshën 18-vjeçare, Avdija bëri fillimin e tij të parë në EuroLigë, duke shënuar gjashtë pikë dhe tre kërcime në 16 minuta në fitoren 76–63 ndaj [[Valencia Basket|Valencia]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.euroleague.net/main/results/showgame?gamecode=67&amp;seasoncode=E2018#!boxscore|title=Maccabi FOX Tel Aviv vs. Valencia Basket – Game|publisher=[[EuroLeague]]|access-date=26 tetor 2019|date=24 tetor 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; Më 11 janar 2020, Avdija shënoi më së shumti 22 pikë në atë kohë në karrierë, duke gjuajtur 9 nga 15 nga fusha, me pesë asistime në fitoren 94–83 ndaj [[Hapoel Holon B.C.|Hapoel Holon]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Winner League, Game 15: U-NET Holon Vs M. Tel-Aviv|url=http://basket.co.il/game-zone.asp?GameId=24109&amp;lang=en|publisher=[[Premier Liga e Basketbollit të Izraelit|Premier Liga izraelite]]|access-date=11 janar 2020|date=11 janar 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; Më 31 janar, Avdija u emërua lojtari i muajit izraelit në Premier Ligën izraelite të Basketbollit pasi kishte mesatarisht 14.5 pikë, 5.3 kërcime dhe 2.5 asistime për lojë, me 18.3 PIR, në katër ndeshje të luajtura atë muaj.&lt;ref&gt;{{cite news|title=שחקן החודש הישראלי: דני אבדיה|url=http://basket.co.il/news.asp?id=23112|publisher=[[Israeli Basketball Premier League|Israeli Premier League]]|date=31 janar 2020|access-date=31 janar 2020|language=he}}&lt;/ref&gt; Më 1 shkurt, Avdija krijoi një rekorde të re në karrierë prej 26 pikësh, duke gjuajtur 9 nga 12 nga fusha dhe rrëmbeu gjashtë kërcime në një humbje 86–81 ndaj [[Hapoel Eilat B.C.|Hapoel Eilat]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Winner League, Game 18: Hapoel Yossi Avrahami Eilat Vs M. Tel-Aviv|url=http://basket.co.il/game-zone.asp?GameId=24125&amp;lang=en|publisher=[[Premier Liga e Basketbollit të Izraelit|Premier Liga izraelite]]|date=1 shkurt 2020|access-date=1 shkurt 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; Gjashtë ditë më vonë, ai shënoi 13 pikë, duke përfshirë tetë në çerekun e dytë, në një fitore 78–77 ndaj Fenerbahçes.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hunter lifts Maccabi at finish over Fenerbahce|url=https://www.euroleague.net/main/results/showgame?gamecode=213&amp;seasoncode=E2019#!report|publisher=[[EuroLiga]]|access-date=19 korrik 2020|date=7 shkurt 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; Më 16 prill, Avdija u deklarua për [[2020 NBA draft]].&lt;ref name=&quot;draft&quot;&gt;{{cite web|last1=Givony|first1=Jonathan|title=Potential top-five pick Deni Avdija seeks entry to 2020 NBA draft|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/29043324/potential-top-five-pick-deni-avdija-seeks-entry-2020-nba-draft|publisher=[[ESPN]]|access-date=17 prill 2020|date=16 prill 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Sezoni i Avdijës u pezullua për rreth tre muaj për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]]. Ai u kthye në aksion më 21 qershor, duke regjistruar 23 pikë, shtatë kërcime dhe pesë asistime në 24 minuta në një fitore 114–82 ndaj [[Maccabi Ashdod B.C.|Maccabi Ashdod]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Deni Avdija erupts with 23 points in Israeli League's return|url=https://www.eurohoops.net/en/others/1072537/deni-avdija-erupts-with-23-points-in-israeli-leagues-return/|publisher=EuroHoops|access-date=21 qershor 2020|date=21 qershor 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; Më 23 korrik, ai shënoi 22 pikë, duke përfshirë 10 në çerekun e katërt, dhe rrëmbeu 10 kërcime në një fitore 83–68 ndaj [[Hapoel Tel Aviv B.C.|Hapoel Tel Aviv]], duke ndihmuar Maccabi Tel Aviv të përparojë në katër finale të Ligës së Basketbollit Izraelit.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dorsey, Avdija step up and lift shorthanded Maccabi over Hapoel to win the series|url=https://www.eurohoops.net/en/others/1083800/dorsey-avdija-step-up-and-lift-shorthanded-maccabi-over-hapoel-to-win-the-series/|publisher=EuroHoops|access-date=23 korrik 2020|date=23 korrik 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; Në finalen e 28 korrikut, Avdija regjistroi pesë pikë, shtatë kërcime, katër asistime dhe dy vjedhje për të ndihmuar Maccabi Tel Aviv të mposhtte [[Maccabi Rishon LeZion (basketboll)|Maccabi Rishon LeZion]], 86–81.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Askounis|first1=Johnny|title=Deni Avdija plays last game in Europe, wins championship|url=https://www.eurohoops.net/en/others/1085242/deni-avdija-plays-last-game-in-europe-wins-championship/|publisher=EuroHoops|access-date=28 korrik 2020|date=28 korrik 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai u bë lojtari më i ri që ka fituar ndonjëherë çmimin MVP të Ligës Izraelite. Avdija u emërua gjithashtu Lojtari i Vitit i Izraelit në Ligën Izraelite dhe ishte një përzgjedhje e ekipit të parë të Ligës Gjithë-Izraelite. Ai e përfundoi sezonin me mesatarisht 12.9 pikë, 6.3 kërcime dhe 2.7 asistime për lojë në Premier Ligën e Basketbollit izraelit. Në Euroligë, Avdija mesatarisht shënonte katër pikë, 2.6 kërcime dhe 1.2 asistime për 14.3 minuta për ndeshje.&lt;ref name=&quot;realgm&quot;&gt;{{cite web|title=Deni Avdija Player Profile|url=https://basketball.realgm.com/player/Deni-Avdija/Summary/116938|publisher=[[RealGM]]|language=en|access-date=9 gusht 2020}}&lt;/ref&gt;

===Washington Wizards (2020-prezent)===
[[Skeda:All-Pro Reels - 51636052177 (cropped).jpg|parapamje|djathtas|Avdija tenton një gjuatje në tetor 2021]]
Avdija u zgjodh me zgjedhjen e nëntë të përgjithshme në 2020 NBA draft nga [[Washington Wizards]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wizards select Deni Avdija No. 9 overall in the 2020 NBA Draft|url=https://www.nba.com/wizards/deni-avdija-pick-no-9-2020-nba-draft|website=nba.com|language=en|access-date=19 nëntor 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=NBA Draft 2020: Five things to know about Deni Avdija, drafted 9th overall by the Wizards|url=https://eu.usatoday.com/story/sports/2020/11/18/nba-draft-2020-deni-avdija-washington-wizards-5-facts/6339296002/|website=eu.usatoday.com|language=en|access-date=19 nëntor 2020}}&lt;/ref&gt; Ai nënshkroi një kontratë fillestare me Wizards më 1 dhjetor 2020.&lt;ref&gt;{{cite web|title=OFFICIALLY SIGNED!|url=https://twitter.com/WashWizards/status/1333886000695808001|work=Washington Wizards twitter account|date=1 dhjetor 2020|access-date=1 dhjetor 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wizards' Deni Avdija: Fired up and excited to play in world's best league|url=https://www.jpost.com/israel-news/sports/wizards-deni-avdija-fired-up-and-excited-to-play-in-worlds-best-league-651015|website=jpost.com|language=en|access-date=3 dhjetor 2020}}&lt;/ref&gt; 

Më 9 janar 2021, Avdija regjistroi 20 pikë në karrierën e NBA-së dhe shënoi pesë tre pikë, së bashku me pesë kërcime, pesë asistime dhe dy vjedhje në humbjen 128–124 kundër [[Miami Heat]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jpost.com/israel-news/sports/israeli-nba-phenom-deni-avdija-posts-career-high-night-vs-miami-heat-654903|first=Zachary|last=Keyser|work=[[The Jerusalem Post]]|title=Israeli NBA phenom Deni Avdija posts career-high night vs. Miami Heat|language=en|date=10 janar 2021}}&lt;/ref&gt; Më 21 prill, Avdija pësoi një frakturë në kyçin e këmbës së djathtë gjatë një fitoreje 118–114 kundër [[Golden State Warriors]].&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Owens|first1=Jason|title=Wizards rookie Deni Avdija reportedly suffers broken ankle on gruesome fall|url=https://sports.yahoo.com/wizards-rookie-deni-avdija-suffers-gruesome-ankle-injury-needs-wheelchair-to-leave-court-004240341.html|website=sports.yahoo.com|access-date=21 prill 2021|date=21 prill 2021|language=en|archive-date=22 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422004653/https://sports.yahoo.com/wizards-rookie-deni-avdija-suffers-gruesome-ankle-injury-needs-wheelchair-to-leave-court-004240341.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Curry finally goes cold, Beal rallies Wizards past Warriors|url=https://www.espn.com/nba/recap?gameId=401307682|website=ESPN.com|access-date=22 prill 2021|date=21 prill 2021|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Karriera ndërkombëtare==
===Kombëtarja rinore===
Edhe pse ai kishte të drejtë të përfaqësonte [[Kombëtarja serbe e basketbollit|Serbinë]] edhe ndërkombëtarisht, për shkak të prejardhjes së babait të tij, Avdija zgjodhi të luante për Izraelin sepse kishte miq atje dhe ishte më i njohur me gjuhën e tij.&lt;ref name=&quot;zadar&quot;/&gt; Ai garoi për Izraelin në FIBA Kampionatin Evropian nën-16 2017 në [[Podgoricë]]. Avdija kryesoi turneun me 12.6 kërcime dhe 5.3 asistime për lojë, për të shkuar me 15.3 pikë për lojë.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Avdija in the 2017 FIBA Europe Under-16 Championship|url=http://www.fiba.basketball/europe/u16/2017/player/Deni-Avdija|publisher=[[FIBA]]|date=19 gusht 2017|access-date=22 korrik 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=2017 FIBA Europe Under-16 Championship Players Statistics|url=http://www.fiba.basketball/europe/u16/2017/playerstats|website=fiba.basketball|language=en|access-date=8 mars 2019}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Deni Avdija.jpg|parapamje|majtas|Avdija gjuan gjuajtje të lirë për [[Kombëtarja izraelite nën-18 e basketbollit|Izraelin]] në [[Turneu Albert Schweitzer|Turneun Albert Schweitzer]] në prill 2018.]]
Në prill 2018, Avdija shënoi mesatarisht mbi 17 pikë dhe nëntë kërcime për Izraelin në [[Turneu Albert Schweitzer|Turneun Albert Schweitzer]], një ndeshje nën-18 në [[Mannheim]].&lt;ref name=&quot;halickman&quot;&gt;{{cite web|last1=Halickman|first1=Joshua|title=Latest Israeli hoops protégé Deni Avdija finding his wings|url=https://www.jpost.com/israel-news/latest-israeli-hoops-prot%C3%A9g%C3%A9-deni-avdija-finding-his-wings-562999|website=[[The Jerusalem Post]]|access-date=11 prill 2020|date=20 korrik 2018|language=en}}&lt;/ref&gt; Në korrik 2018, ai luajti në Kampionatin Evropian të FIBA ​​nën-20 në [[Chemnitz]], duke e çuar [[Kombëtarja izraelite nën-20 e basketbollit|Izraelin]] drejt një medalje të artë. Avdija shënoi mesatarisht 12.7 pikë, 6.4 kërcime, 1.1 asistime dhe 1.3 vjedhje për lojë, ndërsa fitoi një vend në ekipin e të gjitha turneve me shokun e skuadrës [[Yovel Zoosman]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fiba.basketball/europe/u20/2018/news/israel-swingman-zoosman-snatches-up-mvp-honors|title=Israel swingman Zoosman snatches up MVP honors|publisher=[[FIBA]]|date=22 korrik 2018|access-date=22 korrik 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Avdija in the 2018 FIBA Europe Under-20 Championship|url=http://www.fiba.basketball/europe/u20/2018/player/Deni-Avdija|publisher=[[FIBA]]|date=22 korrik 2018|access-date=22 korrik 2018|language=en}}&lt;/ref&gt; Më vonë atë muaj, Avdija garoi në Kampionatin Evropian të FIBA ​​nën-18 Divizioni B në [[Shkup]]. Duke u shfaqur i lodhur nga turneu i tij i mëparshëm dhe me mungesë qëndrueshmërie, ai shënoi mesatarisht 17.3 pikë, 7.4 kërcime, 3 asistime dhe 1.4 vjedhje për lojë.&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIBA U18 Division B – Top Performers|url=http://www.eurohopes.com/news/6263/fiba_u18_division_b_-_top_performers|publisher=Eurohopes|access-date=11 prill 2020|date=10 dhjetor 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në korrik 2019, Avdija udhëhoqi Izraelin drejt një medalje të dytë të artë radhazi në Kampionatin Evropian të FIBA ​​nën-20 në Tel Aviv. Ai kishte mesatarisht 18.4 pikë, 8.3 kërcime, 5.3 asistime, 2.4 bllokime dhe 2.1 vjedhje për lojë, duke fituar vlerësime MVP dhe ekipi në të gjitha turnetë, si lojtari i dytë më i ri në këtë ngjarje. Avdija shënoi 26 pikë, 11 kërcime dhe 5 vjedhje kundër Francës në gjysmëfinale, përpara se të shënonte 23 pikë, 7 asistime, 5 kërcime dhe 3 bllokime kundër [[Kombëtarja spanjolle nën-20 e basketbollit|Spanjës]] në finale.

===Kombëtarja e lartë===
Më 21 shkurt 2019, Avdija bëri debutimin e tij për kombëtaren e lartë izraelite, në një fitore 81–77 ndaj [[Kombëtarja gjermane e basketbollit për meshkuj|Gjermanisë]], gjatë fazës kualifikuese të 2019 FIBA Kupës së Botës.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Israel v Germany boxscore – FIBA Basketball World Cup 2019 European Qualifiers|url=http://www.fiba.basketball/basketballworldcup/2019/european-qualifiers/game/2102/Israel-Germany|date=21 shkurt 2019|publisher=[[FIBA]]|access-date=21 shkurt 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; Më 24 shkurt 2020, ai regjistroi 21 pikë dhe tetë kërcime në 24 minuta në një fitore 87–63 ndaj [[Kombëtarja rumune e basketbollit për meshkuj|Rumanisë]] gjatë kualifikimeve të EuroBasket 2021.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Avdija shines bright as Israel complete perfect first window|url=http://www.fiba.basketball/eurobasket/2021/qualifiers/news/avdija-shines-bright-as-israel-complete-perfect-first-window|publisher=[[FIBA]]|access-date=11 prill 2020|date=24 shkurt 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

Gjuajtja e tij e gjuajtjes së lirë nuk është aq e fortë sa loja e tij e gjithanshme; në 59 ndeshje për Maccabi, ai mesatarisht 59% nga vija e gjuajtjeve të lira dhe 33% nga zona e 3 pikëve.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Friedmann|first1=Liran|title=Israeli hooper Avdija set to make NBA history in coming draft|url=https://www.ynetnews.com/culture/article/Sk3QywbcP|website=ynetnews.com|access-date=18 nëntor 2020|date=17 nëntor 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Jeta personale==
Babai i tij [[Zufer Avdija]] ka lindur në [[Prishtinë]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavi]] (sot në [[Kosovë]]), dhe është shtetas serbo-izraelit i trashëgimisë [[Goranët|gorane]]-[[Myslimanët|myslimane]].&lt;ref name=&quot;maccabi&quot;/&gt; Një basketbollist profesionist në Jugosllavi dhe Izrael, Zufer kaloi 11 vjet të karrierës së tij si lojtar me [[KK Crvena zvezda|Crvena zvezda]] dhe ishte kapiten i ekipit në vitet 1980, përpara se të transferohej në Premier Ligën izraelite në vitet 1990 dhe të luante 8 sezone për klubet izraelite [[A.S. Ramat HaSharon|Ramat HaSharon]], [[Maccabi Rishon LeZion (basketball)|Rishon LeZion]], [[Hapoel Tel Aviv B.C.|Hapoel Tel Aviv]], and Elitzur [[Bat Yam]]. Ai gjithashtu përfaqësoi [[Kombëtarja jugosllave e basketbollit për meshkuj|kombëtaren e Jugosllavisë]] ndërkombëtarisht, me të cilën fitoi medaljen e bronztë në [[1982 FIBA Kampionati Botëror|Kampionatin Botëror të FIBA-s]] në vitin 1982. Nëna e Avdijes, Sharon Artzi, një çifute izraelite nga [[Kibbutz]] [[Beit Zera]], është një ish-sportiste dhe basketbolliste.&lt;ref name=&quot;maccabi&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sachs&quot;/&gt;

Avdija ka shtetësi të dyfishtë të Izraelit dhe Serbisë, kjo e fundit sepse babai i tij është shtetas serb.&lt;ref name=&quot;zadar&quot;&gt;{{cite web|last1=Wawrzyńczuk|first1=Bronisław|title=Zadar Basketball Tournament Interview: Deni Avdija|url=https://eurospects.com/?p=14463|publisher=Eurospects|access-date=11 prill 2020|date=25 shtator 2018|language=en|archive-date=27 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727063931/https://eurospects.com/?p=14463|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Maccabi Tel Aviv pens long-term deal with Deni Avdija|url=https://www.eurohoops.net/en/euroleague/547778/maccabi-tel-aviv-pens-long-term-deal-deni-avdija/|publisher=EuroHoops|access-date=11 prill 2020|date=5 nëntor 2017|language=en}}&lt;/ref&gt; Kur ai mbushi 18 vjeç, ai mori një shtyrje nga shërbimi i detyrueshëm në [[Forcat e Mbrojtjes të Izraelit]] (IDF) për shkak të karrierës së tij në basketboll. Më 1 prill 2020, ndërsa sezoni i basketbollit ishte pezulluar si pasojë e pandemisë COVID-19, Avdija u thirr në IDF për një shërbim të shkurtër.&lt;ref name=&quot;halickman2&quot;&gt;{{cite web|last1=Halickman|first1=Joshua|title=Israeli basketball phenom Deni Avdija drafted into IDF|url=https://www.jpost.com/israel-news/israeli-basketball-phenom-deni-avdija-drafted-into-idf-623217|website=[[The Jerusalem Post]]|access-date=11 prill 2020|date=1 prill 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;== Jeta personale ==
Babai i tij, Zufer Avdija, ka lindur në Prishtina (atëherë pjesë e Jugosllavia, sot në Kosova). Prishtina historikisht dhe aktualisht ka një shumicë shqiptare, dhe për këtë arsye prejardhja e tij shpesh lidhet me rajonin e Kosovës.
Bazuar në faktin se babai i tij, Zufer Avdija, ka lindur në Prishtina, si dhe duke marrë parasysh prejardhjen hebreje të nënës së tij, Deni Avdija përshkruhet me prejardhje nga rajoni i Kosovës Prishtina, Shqiptar dhe izraelite.

== Referime ==
{{reflist}}

[[Kategoria:Lindje 2001]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Goranë]]
[[Kategoria:Izraelitë me prejardhje kosovare]]
[[Kategoria:Izraelitë me prejardhje serbe]]
[[Kategoria:Basketbollistë izraelitë]]
[[Kategoria:Basketbollistë në Maccabi Tel Aviv B.C.]]
[[Kategoria:Basketbollistë në Washington Wizards]]
[[Kategoria:NBA basketbollistë nga Izraeli]]</text>
      <sha1>l48d30q3ceh6453ljk4ybefxap77osx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi:Smallem/Hollësi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>313130</id>
    <revision>
      <id>3058182</id>
      <parentid>3057031</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Kërkesat e komunitetit: hiqet fjalia për redaktimet e robotit — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28722" sha1="sku4km55yhct6wq4zrk6gvh37r5ede9" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Përdoruesi:Smallem/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;smallem-wrapper&quot;&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-hero&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-hero-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-tagline&quot;&gt;// REGJISTRI I EKZEKUTIMIT&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-title-sub&quot;&gt;HOLLËSITË&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-back-link&quot;&gt;[[User:Smallem|&lt;span class=&quot;smallem-blue&quot;&gt;↩ Kthehu te faqja kryesore&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-hero-img smallem-hero-img-sm&quot;&gt;
[[File:Cartoon Robot.svg|65px|link=]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-body&quot;&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-intro smallem-intro-sm&quot;&gt;Këtu gjenden shpjegimet e plota për secilën nga detyrat që kryej. Çdo zë te [[User:Smallem|faqja kryesore]] i përgjigjet një pjese më poshtë. Lidhjet në përmbledhjet e mia të redaktimeve të çojnë drejtpërdrejt te pjesa përkatëse.&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-divider&quot;&gt;// PËRMBAJTJA E CITIMEVE&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;gjuha&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🌐 Gjuha&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Parametri i gjuhës pranon vetëm kodet [[ISO]] standarde ose emra të njohur nga MediaWiki. Vlerat si {{para|language|Inglese}} apo {{para|language|al}} (kod i pasaktë për shqipen) shkaktojnë kategorizimin e artikujve te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur]]. I kthej vlerat e gjuhëve në kodet përkatëse ISO — vlera që njihen nga çdo projekt Wiki i secilës gjuhë.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Disa redaktorë mundohen të shtojnë emrat e gjuhëve drejtpërdrejt në shqip ({{para|gjuha}}, {{para|gjuhe}}, {{para|gjuhë}}), por moduli i referimeve nuk pranon parametra në gjuhën vendase. Kjo gjë shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të palejuar|Gabime CS1: Parametra të palejuar]]. I kthej në formën e duhur.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Normalizoj edhe variantin {{para|lang}} — sinonim i {{para|language}} i pranuar nga moduli — duke e trajtuar identikisht me {{para|language}}.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;data&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;📅 Data&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Moduli i referimeve bën një përkthim bazik të muajve në gjuhën vendase. Për shumë raste mjafton, por në raste të caktuara devijon nga drejtshkrimi shqip — për këtë arsye artikujt me datë të përkthyer kategorizohen te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht]]. Bëj përshtatjen e plotë të të gjitha llojeve të datave nga anglishtja në shqip, duke përfshirë edhe muajt e shkurtuar (''Jan'' → ''janar'', ''Mar'' → ''mars''). Përveç {{para|date}}, normalizoj edhe {{para|orig-date}} — datën e botimit origjinal të veprave të ripublikuara.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Datat e shkruara në renditjen MDY (''janar 15, 2020'') i riformatoj në DMY (''15 janar 2020''), formatin e zakonshëm shqiptar.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Periudhat e datave kërkojnë vijën e mesme &lt;code&gt;–&lt;/code&gt; jo vijën e shkurtër &lt;code&gt;-&lt;/code&gt;. Përdorimi i gabuar shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Formati i datës|Mirëmbajtja CS1: Formati i datës]]; bëj zëvendësimin e duhur. Periudhat e shkurtuara (''1990–98'') i zgjeroj në formën e plotë (''1990–1998''), por vetëm kur përfundimi është i njëanshëm dhe brenda të njëjtit shekull.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Zeroja kryesuese te numri i ditës (&lt;code&gt;01 janar 2020&lt;/code&gt; në vend të &lt;code&gt;1 janar 2020&lt;/code&gt;) shkakton gabim CS1; e heq.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kur është datë e plotë (datë, muaj, vit) por përdoret {{para|year}} në vend të {{para|date}}, bëj ndryshimin e nevojshëm.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kur të dy parametrat {{para|date}} dhe {{para|year}} janë të pranishëm njëkohësisht dhe viti i {{para|year}} përsërit atë te {{para|date}}, parametri {{para|year}} është i tepërt — e fshij, duke parandaluar kategorizimin te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Data dhe viti|Mirëmbajtja CS1: Data dhe viti]]. Kur vlerat ndryshojnë, situata kërkon gjykim njerëzor — i lë të dy parametrat ashtu siç janë.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;tepër&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;✂️ Tekst i tepërt&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Parametrat identifikues kanë formate kanonike strikte. Vendosja e parashtesave shtesë në vlerat e tyre shkakton gabim CS1 (ose kategorizim mirëmbajtjeje për disa raste).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Parashtesa identifikuese:&lt;/strong&gt; Parametrat {{para|pmc}}, {{para|jfm}} dhe {{para|mr}} nuk kanë nevojë për parashtesat ''PMC'', ''JFM'' apo ''MR'' — duhet të nisin menjëherë me shifrat. Parametrat {{para|isbn}}, {{para|issn}} dhe {{para|eissn}} nuk duhet të kenë emrin si parashtesë (&lt;code&gt;ISBN 978-...&lt;/code&gt;). Parametri {{para|doi}} duhet të përmbajë vetëm kodin DOI (&lt;code&gt;10.1000/xyz123&lt;/code&gt;), jo adresa si {{para|doi|&lt;nowiki&gt;https://doi.org/...&lt;/nowiki&gt;}} apo parashtesë &lt;code&gt;doi:&lt;/code&gt;. Parametri {{para|arxiv}} nuk duhet të ketë &lt;code&gt;arXiv:&lt;/code&gt; apo adresën URL të arxiv.org. Parametrat {{para|jstor}}, {{para|pmid}}, {{para|oclc}} dhe {{para|s2cid}} shpeshherë vendosen me adresë të plotë URL apo me parashtesë teksti — i pastroj.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Tekst sqarues te vëllimi, numri, botimi, faqet:&lt;/strong&gt; Vendosja e ''Vol. 3'' në vend të vetëm &lt;code&gt;3&lt;/code&gt;, ''No. 5'' në vend të &lt;code&gt;5&lt;/code&gt;, ''3rd ed.'' në vend të &lt;code&gt;3rd&lt;/code&gt;, ''pp. 10–15'' në vend të &lt;code&gt;10–15&lt;/code&gt; shkakton kategorizim te kategoritë përkatëse [[:Kategoria:Gabime CS1: Tekst shtesë: Vëllimi|Vëllimi]], [[:Kategoria:Gabime CS1: Tekst shtesë: Numri|Numri]], [[:Kategoria:Gabime CS1: Tekst shtesë: Botimi|Botimi]] dhe [[:Kategoria:Gabime CS1: Tekst shtesë: Faqet|Faqet]]. I largoj këto shtesa duke lënë vetëm vlerën thelbësore.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Shkurtesa shqipe ''fq.'' te {{para|pages}} dhe parashtesa ''(ed.)'' / ''(eds.)'' pas emrave të redaktorëve trajtohen njësoj.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;simbole&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🔣 Simbole të veçanta&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Stampat {{tl|ndash}}, {{tl|endash}}, {{tl|en dash}} dhe {{tl|en-dash}} prodhojnë vijën e mesme &lt;code&gt;–&lt;/code&gt;; stampat {{tl|mdash}}, {{tl|emdash}}, {{tl|em dash}} dhe {{tl|em-dash}} prodhojnë vijën e gjatë &lt;code&gt;—&lt;/code&gt;. Brenda citimeve nuk ka nevojë për këto stampa — i zëvendësoj drejtpërdrejt me simbolet përkatëse.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Njësitë HTML si &lt;code&gt;&amp;amp;quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;apos;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;ndash;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;mdash;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;hellip;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;laquo;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;raquo;&lt;/code&gt;, thonjëzat tipografike etj. zëvendësohen me simbolet e tyre të vërteta. Njësitë me ASCII (&lt;code&gt;&amp;amp;quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;amp;apos;&lt;/code&gt;) janë të sigurta kudo brenda citimit; njësitë tipografike i zëvendësoj vetëm te parametrat që nuk mbajnë URL — kjo kujdesje parandalon prishje të ndryshme në vlerat e parametrave URL.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Stampa {{tl|URL}} është menduar për përdorim te kutitë informuese, jo brenda citimeve. Kur gjej {{para|url|&lt;nowiki&gt;{{URL|http://...}}&lt;/nowiki&gt;}} apo variante të ngjashme, e hap stampën dhe lë vetëm adresën e zhveshur që pret CS1.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;padukshëm&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;👻 Simbole të padukshme&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Disa simbole [[Unicode]] kontrolluese — të padukshme me sy të lirë por të dëmshme për afishimin — i fshij: simbolet C0 (U+0001 deri U+001F me përjashtim të disa rasteve të caktuara), DEL (U+007F), simbolet C1 (U+0080 deri U+009F), hapësirë me gjerësi zero (U+200B) dhe simboli zëvendësues (U+FFFD). Ekzistenca e tyre te citimet shkakton kategorizimin te [[:Kategoria:Gabime CS1: simbol i padukshëm|Gabime CS1: simbol i padukshëm]].&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Hapësirat e veçanta — TAB (U+0009), LF (U+000A), CR (U+000D), hapësirë pa thyerje (U+00A0), hapësirë e hollë (U+200A) — i zëvendësoj me hapësira të thjeshta. Në këto raste shpeshherë përfshihen citime të formatuara vertikalisht, ku çdo parametër qëndron në rresht më vete; pas zëvendësimit, formatimi kthehet në orientimin horizontal standard.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Vija e shkurtër pa thyerje (U+00AD) zëvendësohet me vijë të zakonshme &lt;code&gt;-&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-divider smallem-divider-next&quot;&gt;// STRUKTURA E PARAMETRAVE&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;vjetër&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;♻️ Parametra të vjetruar&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Moduli i referimeve është gjithmonë në ndryshim dhe me kalimin e kohës disa parametra fillojnë të konsiderohen të vjetruar. Përdorimi i tyre shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të vjetruar|Gabime CS1: Parametra të vjetruar]]. Lista e plotë gjendet te [[Module:Citation/CS1/Suggestions]], nën komentet ''old parameter name''. Bëj përditësimin e tyre me format e reja gjegjëse.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Përveç riemërimeve të thjeshta, trajtoj edhe vlera specifike të vjetruara. {{para|dead-url|yes}} fshihet sepse vlera &lt;code&gt;dead&lt;/code&gt; është ajo e parazgjedhur tek {{para|url-status}}; {{para|dead-url|no}} kthehet në {{para|url-status|live}}; {{para|dead-url|unfit}} dhe {{para|dead-url|usurped}} kthehen në {{para|url-status|unfit}} dhe {{para|url-status|usurped}}.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Vlera {{para|ref|harv}} nuk mbështetet më; parametri fshihet tërësisht kur gjendet me këtë vlerë.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;bosh&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;⬜ Parametra bosh&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Parametrat me vlera boshe (&lt;code&gt;|parametr1=|parametri2=|&lt;/code&gt;) nuk kryejnë asnjë funksion konkret — i largoj.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Vijat e drejta shërbejnë për të nisur një parametër; vendosja e dy vijave të njëpasnjëshme &lt;code&gt;||&lt;/code&gt; ose vija e mbetur në fund të citimit &lt;code&gt;&amp;#124;&amp;#125;&amp;#125;&lt;/code&gt; përbën parametër bosh dhe shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Burim bosh|Gabime CS1: Burim bosh]]. Largoj vijën e tepërt duke rregulluar gabimin.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;lidhje&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🔗 Lidhje në parametra&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Parametrat si {{para|author-link}}, {{para|editor-link}}, {{para|title-link}}, {{para|series-link}}, {{para|episode-link}} e të ngjashëm duhet të përmbajnë vetëm titullin e thjeshtë të artikullit në Wikipedia — asnjëherë lidhje wikitekst në formën &lt;code&gt;&amp;#91;&amp;#91;...&amp;#93;&amp;#93;&lt;/code&gt;. Kur një redaktor shkruan {{para|author-link|&amp;#91;&amp;#91;John Smith&amp;#93;&amp;#93;}} në vend të {{para|author-link|John Smith}}, moduli e sinjalizon si gabim me [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i lidhjes|Gabime CS1: parametri i lidhjes]]. E rregulloj duke hequr kllapat dhe duke mbajtur vetëm titullin e synuar të lidhjes; në rastin e lidhjeve të shtypura &lt;code&gt;&amp;#91;&amp;#91;Synimi|Etiketa&amp;#93;&amp;#93;&lt;/code&gt;, mbaj vetëm pjesën para vijës ndarëse, pra titullin e vërtetë të artikullit.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;faqe&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🌍 Adresa e faqes në rrjet&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Parametri {{para|website}} është sinonim i {{para|work}} dhe pret emrin e faqes si burim ({{para|website|Reuters}}), jo adresën e saj. Kur redaktorët vendosin URL si vlerë ({{para|website|&lt;nowiki&gt;https://www.bbc.com&lt;/nowiki&gt;}}), e ngatërrojnë qartazi me {{para|url}}. E zgjidh duke e riemëruar: kur vlera fillon me &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; ose &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt;, parametri kthehet në {{para|url}} me të njëjtën vlerë. Vlera të thjeshta si {{para|website|BBC News}} nuk preken. Kur {{para|url}} ekziston tashmë në citim, lë gjithçka të paprekur — situata kërkon gjykim njerëzor.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;gjendja&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🚦 Gjendja e adresës&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Kur roboti IABot arkivon burime, ndonjëherë nuk mund të përcaktojë gjendjen e adresës origjinale dhe e lë me vlerën {{para|url-status|bot: unknown}}. Kjo bën që artikulli të kategorizohet te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur|Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur]]. E zgjidh: kur {{para|archive-url}} është i pranishëm dhe jo bosh, ndryshoj vlerën në &lt;code&gt;dead&lt;/code&gt; — duke supozuar se arkivimi ekziston pikërisht sepse adresa origjinale ka rënë; kur nuk ka adresë arkivimi, fshij parametrin tërësisht.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Vlerat e pavlefshme {{para|url-status|yes}} dhe {{para|url-status|true}} ndryshohen në &lt;code&gt;dead&lt;/code&gt;; {{para|url-status|no}} dhe {{para|url-status|false}} ndryshohen në &lt;code&gt;live&lt;/code&gt;. Edhe vlerat e shkruara me shkronja të mëdha (''Dead'', ''Live'', ''Unfit'' etj.) i normalizoj në shkronja të vogla — moduli i pranon, por uniformizimi mban kodin e burimit të pastër.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;arkivimi&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;📦 Arkivim pa adresë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Parametrat {{para|archive-date}} dhe {{para|archive-format}} nuk kanë asnjë kuptim pa praninë e {{para|archive-url}} — vendosja e tyre shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Gabime CS1: Adresa e arkivimit]]. Meqë nuk ka asnjë rast të vlefshëm ku këta parametra mund të ekzistojnë pa adresën e arkivimit, i largoj kur ajo mungon ose është e zbrazët.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;varësi&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;⚓ Parametra të varur&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Disa parametra të CS1 kanë kuptim vetëm kur një parametër tjetër specifik është i pranishëm dhe jo bosh. Kur ai mungon, parametri i varur nuk shërben për asgjë dhe shkakton gabime CS1.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Konkretisht: {{para|format}} dhe {{para|url-access}} kërkojnë {{para|url}}; {{para|chapter-format}}, {{para|contribution-format}}, {{para|article-format}}, {{para|entry-format}}, {{para|section-format}} (dhe variantet e aksesimit) kërkojnë URL të kapitullit përkatës; {{para|conference-format}} kërkon {{para|conference-url}}; {{para|map-format}} dhe {{para|map-url-access}} kërkojnë {{para|map-url}}; {{para|transcript-format}} kërkon {{para|transcript-url}}; {{para|doi-broken-date}} kërkon {{para|doi}}; {{para|pmc-embargo-date}} kërkon {{para|pmc}}; {{para|asin-tld}} kërkon {{para|asin}}. Të gjithë këta parametra fshihen kur partneri i tyre mungon ose është i zbrazët.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;dëmtim&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🩹 Lidhje të dëmtuara&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Stampa {{tl|dead link}} (apo variantet {{tl|dead-link}}, {{tl|dead url}}) është një shënues që redaktorët vendosin pas një citimi për të treguar se adresa nuk është më e arritshme. Forma kanonike është {{para|url-status|dead}} brenda vetë citimit. Kur gjej një stampë {{tl|dead link}} menjëherë pas një citimi që ka {{para|url}} por jo {{para|url-status}}, e shtoj {{para|url-status|dead}} brenda citimit dhe heq stampën e jashtme — i njëjti kuptim, por më pak të dyfishuara.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;formatimi&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;📐 Formatim&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Standardizoj formatimin e stampave të citimeve në formën kompakte: pa hapësira të tepërta rreth vijave të drejta &lt;code&gt;|&lt;/code&gt;, rreth shenjave të barazimit &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; apo para mbylljes &lt;code&gt;&amp;#125;&amp;#125;&lt;/code&gt;; hapësira të shumëfishta brenda vlerave përbashkohen në një të vetme. Shkronjat e mëdha/vogla në emrin e stampës ruhen të paprekura.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sipas [[w:en:MOS:REFPUNCT|MOS:REFPUNCT]], stampat &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; duhet të bashkëngjiten menjëherë te fjala paraardhëse pa hapësirë; gjithashtu nuk duhet të ketë hapësira mes &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; të njëpasnjëshme apo brenda përmbajtjes së referimit. I pastroj sipas rregullit.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Të njëjtin trajtim formatimi e zbatoj edhe te stampat e shkurtuara {{tl|sfn}} dhe {{tl|harv}} (përfshirë variantet {{tl|sfnp}}, {{tl|sfnm}}, {{tl|harvnb}}, {{tl|harvtxt}}, {{tl|harvp}}).&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-divider smallem-divider-next&quot;&gt;// PASURIMI I BURIMEVE&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;pasurim&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;✨ Pasurim&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Përveç rregullimeve, kryej dhe pasurim citimesh: kur një citim përmban një identifikues të caktuar, kërkoj te shërbimet publike përkatëse identifikuesit e tjerë të lidhur me të dhe i shtoj në citim. Çdo plotësim me pasurim regjistrohet me një etiketë të veçantë në përmbledhjen e redaktimit, sipas llojit të identifikuesit të shtuar.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;{{anchor|pasurim-doi}}{{anchor|pasurim-pmc}}&lt;strong&gt;PMID → DOI, PMC&lt;/strong&gt; (nga PubMed): kur citimi ka {{para|pmid}}, kërkoj DOI-n dhe PMC-në përkatëse nga lista e ndërlidhjeve identifikuese të PubMed-it dhe i shtoj.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;{{anchor|pasurim-isbn}}&lt;strong&gt;OCLC → ISBN&lt;/strong&gt; (nga Open Library): kur citimi ka {{para|oclc}}, marr ISBN-në nga regjistrimi përkatës i Open Library dhe e shtoj.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;{{anchor|pasurim-url}}&lt;strong&gt;DOI → URL e qasjes së hapur&lt;/strong&gt; (nga Fatcat): kur citimi ka {{para|doi}}, kërkoj një kopje të lirë në Fatcat (Internet Archive Scholar) dhe e shtoj si {{para|url}} — duke i dhënë lexuesit rrugë pa pagesë drejt punimit.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-divider smallem-divider-next&quot;&gt;// KONTEKSTI I FAQES&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;ref-bosh&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🗑️ Referime bosh&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Përdorimi i etiketave të referimit pa përmbajtje brenda — formash si &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#123;&amp;#123;cite web&amp;#125;&amp;#125;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/code&gt; apo &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#123;&amp;#123;Cite web|&amp;#125;&amp;#125;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/code&gt; — krijon referime që shtojnë në mënyrë artificiale numrin e burimeve pa pasur realisht përmbajtje. I largoj. Referimet me emër (&lt;code&gt;&amp;lt;ref name=&quot;x&quot;&amp;gt;...&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/code&gt;) nuk i prek asnjëherë, edhe kur janë boshe — sepse mund të thirren nga diku tjetër në artikull si &lt;code&gt;&amp;lt;ref name=&quot;x&quot; /&amp;gt;&lt;/code&gt; dhe heqja e tyre do të prishte ato thirrje.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;dyfish&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;⛓️ Referime të dyfishta&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Referime të njëpasnjëshme të përsëritura shtojnë vetëm numërues të dyfishuar në tekst pa vlerë të shtuar — unë heq përsëritjet. Nëse referimet janë vetëm pjesërisht të njëjta (citojnë të njëjtin burim por me formulim apo hapësira të ndryshme), ato nuk preken — ai vlerësim kërkon gjykim njerëzor.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;thonjëza&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;✒️ Thonjëza te referimet&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Stampat &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; pranojnë vlera atributesh pa thonjëza (&lt;code&gt;&amp;lt;ref name=foo&amp;gt;&lt;/code&gt;) për vlera të thjeshta alfanumerike. Megjithatë, mungesa e thonjëzave shkakton thyerje të heshtur kur vlera përmban hapësira ose simbole të veçanta. I shtoj thonjëzat: &lt;code&gt;&amp;lt;ref name=foo&amp;gt;&lt;/code&gt; → &lt;code&gt;&amp;lt;ref name=&quot;foo&quot;&amp;gt;&lt;/code&gt;. Mbulon të gjitha atributet e referimeve që njeh MediaWiki: &lt;code&gt;name&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;group&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;follow&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;extends&lt;/code&gt; dhe &lt;code&gt;dir&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;tituj&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;📑 Tituj referimesh&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Përdorues të ndryshëm përdorin nëntituj të ndryshëm për pjesën e burimeve. Disa e titullojnë ''Referenca'', ''Referencë'', ''Citime'', disa ''Burime''. Termi ''Referenca'' është kalk i anglishtes ''References'' dhe nuk ekziston në fjalorët shqiptarë. Dy termat e tjerë ekzistojnë por për të ruajtur një standard të vetëm, i kthej të gjithë nëntitujt në ''Referime''. Niveli i titullit (&lt;code&gt;==&lt;/code&gt; ose &lt;code&gt;===&lt;/code&gt;) ruhet i pandryshuar.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;kategori&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;📂 Kategori dorazi&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;[[:Kategoria:CS1|Kategoritë CS1]] shërbejnë për të rregulluar problemet me citimet, për të gjurmuar veçori të caktuara apo për qëllime statistikore. Që këto qëllime të realizohen, kategoritë duhet të shtohen vetëm në mënyrë automatike nga stampat e citimeve — jo me dorë. Kur një redaktor i shton manualisht (&lt;code&gt;&amp;#91;&amp;#91;Kategoria:Gabime CS1: ...&amp;#93;&amp;#93;&lt;/code&gt;), prish saktësinë e statistikave dhe lë artikullin në kategori edhe pasi gabimi është rregulluar. Largoj kategoritë e shtuara dorazi.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-divider smallem-divider-next&quot;&gt;// MIKROSHËRBIMET&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;NIA&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🛟 Ndihmësi i artikujve&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Artikujt e krijuar me [[Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve|Ndihmësin e Artikujve]] vijnë me një grup udhëzimesh të vendosura në komente HTML (''&amp;lt;!-- Fshije këtë koment përpara se t'i publikosh ndryshimet --&amp;gt;'' apo varianti formal ''&amp;lt;!-- Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet --&amp;gt;'') dhe me stampën {{tl|NIA}} në fund. Këto janë menduar të hiqen nga redaktori para publikimit, por shpeshherë harrohen.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Largoj të dy variantet e komentit udhëzues (njëjës dhe shumës), stampën {{tl|NIA}}, udhëzimin e hyrjes &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{NIA|hyrja|…}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; dhe &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOINDEX__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; që shtonin skeletet e vjetra (në artikuj nuk ka asnjë efekt). Kur dikush ka shkruar tekst brenda stampës, e ruaj tekstin dhe heq vetëm stampën. Komentet e tjera HTML në artikull (që nuk përmbajnë frazën specifike të Ndihmësit) nuk i prek asnjëherë — vetëm ato që njoh si udhëzime të harruara.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Këta artikuj i vizitoj të parët në çdo cikël, edhe kur nuk kanë asnjë citim: i gjej nga përfshirjet e {{tl|NIA}} dhe duke kërkuar komentet e Ndihmësit e &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOINDEX__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;kërkesat&quot; class=&quot;smallem-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🗂️ Kërkesat e komunitetit&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;Te votimet e [[Wikipedia:Administrata|Administratës]], te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes|Forumi i Grisjes]], te kandidaturat dhe rivlerësimet e [[Wikipedia:Artikuj të mirë|artikujve të mirë]] e [[Wikipedia:Artikuj të përkryer|të përkryer]] dhe te [[Wikipedia:Robotët|Ofiçina]], çdo kërkesë ka faqen e vet. Redaktorët bëjnë vetëm një gjë: e hapin kërkesën ose e mbyllin. Pjesën tjetër e bëj unë, nga ai çast deri në fund të kërkesës: e vendos në listën e kërkesave të hapura, i vendos artikullit të saj stampën e kërkesës, e arkivoj dhe zbatoj në artikull atë që vendosi mbyllja. Çfarëdo që të ndryshohet me dorë gjatë rrugës, rikthej atë që i duhet ende kërkesës, sa herë që të duhet, për aq kohë sa kërkesa vazhdon; ndërsa atë që bëhet me dorë si hap i kërkesës (një zhvendosje, një grisje, një mbyllje, një arkivim) e lexoj si të tillë dhe vazhdoj prej andej.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Listimi&lt;/strong&gt; (çdo 10 minuta): Shtoj faqet e kërkesave të reja në krye të listës së tyre, edhe kur janë mbyllur para se të arrij te to; te Administrata, kandidaturat që i krijon vetë kandidati shkojnë te lista e kandidaturave vetjake. Që nga ai çast e ndjek kërkesën: nëse dikush e heq nga lista para se të arkivohet, e rikthej në vendin e saj. Kërkesat e zhvendosura i listoj me titullin e ri, kërkesat e grisura i heq, kërkesat e listuara dy herë i lë vetëm një herë. Te Ofiçina, që nuk ka arkiv, kërkesa e mbyllur që hiqet nga lista ka mbaruar (roboti i miratuar shtohet më parë te [[Wikipedia:Robotët/Mbyllja|lista e robotëve]]).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Stampat në artikuj&lt;/strong&gt; (çdo 10 minuta): Sa kohë që një kërkesë është e hapur, artikulli i saj mban stampën e kërkesës: {{tl|Faqe për grisje}}, {{tl|AMK}}, {{tl|AMR}}, {{tl|APK}} ose {{tl|APR}}. Nëse nuk e ka, ia vendos; nëse dikush ia heq, ia rikthej ashtu siç ishte (me arsyet e saj), sa herë që hiqet. Faqja për të cilën vendoset grisja e mban stampën edhe pas mbylljes, derisa të griset.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Mbyllja&lt;/strong&gt; (një herë në ditë): Kur një kërkesë mbyllet, ia heq artikullit stampën e kërkesës dhe vendos ose heq stampën e statusit sipas vendimit: artikulli që e kalon kandidaturën merr {{tl|Artikull i mirë}} ose {{tl|Artikull i përkryer}} (me datën e mbylljes; e dyta zë vendin e së parës), ndërsa artikullit që e humb statusin në rivlerësim ia heq stampën e statusit. Statusin e ndryshoj edhe kur stampën e kërkesës e ka hequr dikush me dorë, por vetëm një herë për kërkesë: pas kësaj artikulli u përket sërish redaktorëve. Nëse kërkesa rihapet, artikullit ia rikthej stampën e kërkesës dhe zhbëj atë që i kisha bërë statusit. Një herë në ditë kontrolloj gjithashtu çdo artikull që mban stampën e një kërkese të mbyllur, edhe kur kërkesa nuk është në asnjë listë; kur nuk e gjej kërkesën e një stampe, vetëm e shënoj në regjistër.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Arkivimi&lt;/strong&gt; (një herë në ditë): Kaloj në arkivat përkatëse kërkesat e mbyllura një javë pas redaktimeve të fundit të faqeve të tyre, kur kanë qenë të paktën një javë në listë, dhe pastaj i heq nga lista. Arkivi është një rresht tabele (artikujt e mirë e të përkryer, Administrata), një faqe me kërkesat (Forumi i Grisjes, 50 për faqe) ose, për robotët e miratuar, lista e robotëve. Kërkesa që vendosi grisjen e një faqeje pret në listë derisa faqja të griset. Kërkesat e mbyllura para se të plotësoheshin kushtet e votimit nuk i arkivoj: mbeten në listë derisa të rihapen apo të arkivohen nga dikush. Kërkesën që dikush e ka arkivuar me dorë, por e ka lënë në listë, e heq nga lista.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Ndryshimet me dorë&lt;/strong&gt;: Që një kërkesë të dalë përfundimisht nga lista, mjafton ta arkivoni, ta grisni faqen e saj ose ta zhvendosni jashtë faqeve të kërkesave; kërkesa që vetëm hiqet nga lista rikthehet. Artikullin e zhvendosur e ndjek te titulli i ri; artikullin që kthehet në ridrejtim me një redaktim (i bashkuar me një tjetër) nuk e ndjek.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nuk e redaktoj kurrë faqen e një kërkese: as e mbyll, as vendos për të. Nëse një kërkesë është mbyllur, dhe si, e mësoj nga [[Moduli:Votes]]: rregullat e votimeve janë shkruar vetëm atje. Në artikuj prek vetëm stampën e kërkesës dhe stampën e statusit.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;numërimi&quot; class=&quot;smallem-section smallem-section-last&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-head&quot;&gt;🔢 Numërimi i përfshirjeve&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-section-body&quot;&gt;
&lt;p&gt;[[Moduli:Transclusion count]] tregon sa herë është përdorur secila stampë apo modul në platformë. Për të funksionuar, ky modul ka nevojë për një robot që lexon bazën e të dhënave dhe shkruan numrat te nënfaqet [[Moduli:Transclusion count/data/A|/data/&lt;i&gt;X&lt;/i&gt;]]. E marr unë përsipër këtë punë.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pyes bazën e të dhënave analitike të Wikimedia-s për stampat (hapësira 10) dhe modulet (hapësira 828) që janë përdorur më shumë se 2000 herë. Numrat i rrumbullakos në dy shifra domethënëse (apo tre për numra mbi 100&amp;nbsp;000). Çdo titull klasifikohet sipas shkronjës së tij të parë në kategorinë përkatëse alfabetike — për shqipen përfshihen edhe digrafet (Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh); titujt që nuk nisin me asnjë nga shkronjat e indeksit shkojnë te kategoria ''Të tjera''.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div id=&quot;versioni&quot; class=&quot;smallem-version-block&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;smallem-version-title&quot;&gt;// HISTORIKU I VERSIONEVE&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;strong&gt;v1&lt;/strong&gt; — grup shprehjesh të rregullta të lidhura te [[mw:Manual:Pywikibot/user-fixes.py|&lt;code&gt;user-fixes.py&lt;/code&gt;]] për zëvendësime tekstuale.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;strong&gt;v2&lt;/strong&gt; — analizë e strukturuar e citimeve dhe mbulim shumë më i gjerë i gabimeve CS1.&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;strong&gt;v3&lt;/strong&gt; — pasurim citimesh përmes thirrjeve API drejt shërbimeve publike (PubMed, Open Library, Fatcat).&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;smallem-footer&quot;&gt;
// FUNDI I REGJISTRIT — [[User:Smallem|↩ KTHEHU TE FAQJA KRYESORE]]
&lt;/div&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>sku4km55yhct6wq4zrk6gvh37r5ede9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve/Redakto</title>
    <ns>4</ns>
    <id>317251</id>
    <revision>
      <id>3058203</id>
      <parentid>3056923</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2766" sha1="1v7dy073j4q0z1lh1ntgryeqrwt82ky" xml:space="preserve">{{Hidden title}}
__NOINDEX__
&lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Community hubs/styles.css&quot; /&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;nia-head&quot;&gt;
&lt;div&gt;[[File:Gnome-fs-executable.svg|72px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
&lt;div class=&quot;title&quot;&gt;Ndihmësi i Artikujve&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;nia-tagline&quot;&gt;Artikulli juaj i parë, hap pas hapi&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-lead&quot;&gt;'''Jemi të lumtur që doni të mësoni redaktimin!''' Mënyra më e mirë është të përmirësoni artikuj që ekzistojnë: çdo ndreqje, sado e vogël, e bën enciklopedinë më të mirë.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-cards&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card nia-choice&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Zgjidhni një temë që e njihni&lt;/div&gt;
Qyteti juaj, lënda e parapëlqyer, një figurë historike, një kafshë: kërkoni artikullin dhe lexojeni me sy kritik.
&lt;div class=&quot;nia-search&quot;&gt;
&lt;inputbox&gt;
type=search2
placeholder=Kërkoni një artikull
buttonlabel=Kërko
break=no
width=24
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card nia-choice&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Ose lëreni rastin të zgjedhë&lt;/div&gt;
Një artikull i rastësishëm është mënyrë e mirë për të zbuluar tema të reja për të lexuar dhe për të përmirësuar.
&lt;div class=&quot;nia-actions&quot;&gt;&lt;span class=&quot;nia-button&quot;&gt;[[Special:Random|Artikull i rastit]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Artikuj që presin ndihmë&lt;/div&gt;
Disa artikuj kanë në krye një njoftim që tregon çfarë u mungon:
* [[:Kategoria:Faqe pa burim informacioni|artikuj pa burime]]
* [[:Kategoria:Cung|artikuj të shkurtër (cungje)]]
* [[:Kategoria:Defekt shkronjash|artikuj pa shkronjat &quot;ë&quot; dhe &quot;ç&quot;]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-cards&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card hub-card-note&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Si të redaktoni&lt;/div&gt;
Hapni artikullin dhe shtypni &quot;Redakto&quot; në krye të faqes (në celular, shenjën e lapsit). Nëse vini re diçka që mund të përmirësohet, mos ngurroni: ndryshoni tekstin, shtoni burimin me &quot;Citoni&quot; dhe shtypni &quot;Publiko ndryshimet…&quot;. Disa artikuj janë të mbrojtur dhe nuk mund të redaktohen: provoni një tjetër.
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card hub-card-note&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Pasi të publikoni&lt;/div&gt;
Ndryshimet e redaktorëve të rinj u shfaqen lexuesve pasi t'i kontrollojë një kontrollues, prandaj mund të mos i shihni menjëherë. Asgjë nuk humbet: çdo version i faqes ruhet te historiku i saj.
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card hub-card-note&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Ushtrime dhe pyetje&lt;/div&gt;
Për të provuar lirisht përdorni [[Wikipedia:Livadhi|Livadhin]]; pyetjet shtrojini te [[Ndihmë:Pyetje e Përgjigje|Pyetje e Përgjigje]].
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;nia-ending&quot;&gt;Puna e mbarë!&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>1v7dy073j4q0z1lh1ntgryeqrwt82ky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maria I e Portugalisë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317580</id>
    <revision>
      <id>3058031</id>
      <parentid>2960205</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>193409</id>
      </contributor>
      <comment>/* udhëtim në Brazil */ Tomb of Maria I of Portugal 86.jpg</comment>
      <origin>3058031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9754" sha1="f4ew0hnk8ltiny0xugo8hib6uv0syxp" xml:space="preserve">'''D. Maria I''' ( [[Lisbona|Lisbonë]]  {{dtlink|17|12|1734}} [[1734]] - [[Rio de Zhaneiro]]  {{dtlink|20|3|1816}} [[1816]] ), i mbiquajtur &quot;i devotshmi&quot; dhe &quot;i çmenduri&quot;, ishte Mbretëresha e Portugalisë dhe Algarves nga 1777 deri në 1815, dhe gjithashtu Mbretëresha e Mbretëria e Bashkuar e Portugalisë, Brazilit dhe Algarves nga fundi i vitit 1815 deri në vdekjen e saj. Nga viti 1792 deri në vdekjen e tij, djali i tij më i vogël John veproi si regjent i mbretërisë në emër të tij për shkak të sëmundjes së tij mendore. Ajo ishte vajza më e madhe e mbretit [[José I de Portugal|Jose I]] dhe gruas së tij Infanta [[Mariana Victoria e Spanjës]] .
{{Infobox officeholder
| name= Maria Rita de Bragança
| image= 
[[File:Maria I, queen of Portugal.jpg|Maria_I,_queen_of_Portugal]]
| image_size= 250px
| office           = [[Mbreti i Portugalisë]]
| term_start = [[24 shkurt]] [[1777]] 
| term_end = [[20 mars]] [[1816]]
| predecessor      = [[ José I de Portugal]]
| successor       =[[Gjoni VI i Portugalisë  ]]
| birth_date       = 17 dhjetor 1734
| birth_place       = [[Lisbonës]], [[Portugalia]]
| death_date       =  20 mars 1816
| death_place       = [[Rio de Janeiro]], [[Brazili]]
|Vendprehja       = 
| nationality         = [[portugeze]]e
| Father     = 
| office2      =
| successor2      =
| term_start2=  
| term_end2=  
| office3=
| term_start3=
| term_end3=
| predecessor3     = 
| successor3      = 
| partner     = [[Pedro III i Portugalisë (1717-1786)]]
| children    = [[Jose Princi i Brazilit]] [[Gjoni VI i Portugalisë]]
}}

mbretërimi i tij do të shënohej nga besimi i Minas, revolucioni francez dhe shumë më tepër në fund të mbretërimit bashkimi me Brazilin, në [[Mbretërinë e Bashkuar të Portugalisë Brazil dhe Algarves]].

== Biografia e Monarkut ==

=== Lindja ===
D. Maria lindi {{dtlink|17|12|1734}}  [[1734|në]] Paço da Ribeira, në [[Lisbona|Lisbonë]], Portugali . Emri i saj i plotë ishte ''Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana de Bragança'' . Ajo ishte vajza e parë e D. [[José I de Portugal|José de Bragança]], atëherë Princi i Brazilit, dhe gruaja e tij [[Mariana Victoria e Spanjës|Mariana Vitória de Bourbon]], Infanta e Spanjës.

[[File:Retrato da Infanta D. Maria Francisca Isabel Josefa.jpg|thumb|portreti i Marias 5 vjeç|215x215px]]
Në fëmijëri ajo u cilësua si një mrekulli, me disa muaj që dinte të fliste, me një vit për të falur përshëndetje Mari, me 5 vjeç dëgjonte meshë dhe i kushtonte vëmendje gjithçkaje si një e rritur, Por ai kishte tekat e tij, i pëlqente akullorja, një delikatesë e vështirë për atë kohë.


Kur babai i saj u ngjit në fron në [[1750]] si D. José I, D. Maria u bë trashëgimtari i supozuar i tij dhe mori titujt tradicionalë të Princeshës së Brazilit dhe Dukeshës së Bragança .

=== të dhënat e martesës ===
Vazhdimësia dinastike e Shtëpisë së Bragança u sigurua me martesën e saj me xhaxhain e saj [[Pedro III i Portugalisë (1717-1786)|Pedro de Bragança]], i cili do të ngjitej në fron si Pedro III i Portugalisë.

[[File:Medaillon met portretten van Maria I en Pedro III, koningin en koning van Portugal, BK-1968-146.jpg|thumb|Medalion me Pedro III dhe Maria I]]

Këtu ishte shumë e nevojshme në lojën politike të kohës, aq më tepër që Mariana Victoria i siguroi fronin vajzës së saj.

Dasma u zhvillua në Real Barraca da Ajuda më 6 qershor 1760.&lt;ref&gt;Lusitania Sacra - 2a Série - Tomo 5 (1993) - Página 179&lt;/ref&gt;Burri i Marías, Infante Pedro, u cilësua si shpirtmirë, ai nuk kishte ambicie, as të dashur, ishte një plak i shëndoshë dhe i qetë.

Më parë, mendohej të martohej me xhaxhain e saj, Infante Luís të Spanjës&lt;ref&gt;{{Cite book|last=BRAGA|first=Paulo Drumond|title=A Rainha Discreta: Mariana Vitória de Bourbon|publisher=Círculo de Leitores|page=153}}&lt;/ref&gt; dhe me José II, Perandorin e Perandorisë së Shenjtë Romake .

=== Mbreteroje ===

Edhe pse D. Maria I njihet tradicionalisht si mbretëresha e parë që mbretëron në Portugali, kjo është e diskutueshme, pasi në dritën e një perspektive të re të historisë, Tereza e Leonit ishte njohur tashmë si e tillë nga [[Papa]], në vitin [[1112]] . Veprimi i saj i parë si mbretëreshë, duke nisur një periudhë që u bë e njohur si Viradeira, ishte shkarkimi dhe internimi nga oborri i Markezit të Pombal, të cilin ajo nuk e kishte falur kurrë për mënyrën brutale në të cilën ajo trajtoi familjen '''Távora''' gjatë Procesit Távoras. . Një mbretëreshë paqedashëse, e përkushtuar ndaj punëve sociale, ajo u dha azil aristokratëve të shumtë francezë që kishin ikur nga Terrori i [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] ( [[1789]] - [[1799]] ). Megjithatë, iu dha një zjarr [[Melankolia|melankolie]] dhe fetare të një natyre kaq mbresëlënëse, saqë kur hajdutët hynin në një kishë dhe shpërndanin ushtritë në dysheme, ai dekretoi nëntë ditë zie, shtyu punët publike dhe shoqëroi në këmbë, me një qiri, procesioni i pendimit që udhëtoi në Lisbonë.

Mbretërimi i tij ishte një aktivitet i madh legjislativ, tregtar dhe diplomatik, në të cilin mund të theksohet traktati tregtar që ai nënshkroi me [[Prusia|Prusinë]] në [[1789]] . Ai zhvilloi kulturën dhe shkencën, duke dërguar misione shkencore në [[Angola]], [[Brazili|Brazil]], [[Kepi i Gjelbër|Cape Verde]] dhe [[Mozambiku|Mozambik]] dhe themeloi disa institucione, duke përfshirë Akademinë Mbretërore të Shkencave në Lisbonë dhe Bibliotekën Publike të Oborrit Mbretëror . Brenda fushës së ndihmës, ai themeloi Casa Pia de Lisboa . Ai gjithashtu themeloi Akademinë Mbretërore të Marinës për trajnimin e oficerëve të Marinës.

Më [[5 janar]] [[1785]], ai nxori një statut që vendoste kufizime të rënda&lt;ref&gt;[http://pt.wikisource.org/wiki/Alvar%C3%A1_de_D._Maria_I_sobre_a_ind%C3%BAstria_no_Brasil Alvará de D. Maria I sobre a indústria no Brasil]&lt;/ref&gt; mbi aktivitetin industrial në Brazil; për shembull, ai ndaloi prodhimin e pëlhurave dhe produkteve të tjera. Gjatë mbretërimit të tij, u zhvillua gjyqi, dënimi dhe ekzekutimi i flamurtarit Joaquim José da Silva Xavier, i njohur si Tiradentes .

=== regjenca e djalit ===
E paqëndrueshme mendërisht, nga 10 shkurt [[1792]], ajo u detyrua të pranonte që djali i saj të kujdesej për punët e shtetit. E fiksuar pas ndëshkimeve të përjetshme që babai i saj do të vuante në ferr, sepse kishte lejuar Pombal të persekutonte [[Shoqëria e Jezuit|jezuitët]], ajo e pa atë si &quot;një grumbull qymyrguri të kalcinuar&quot;. 

Në [[1799]], paqëndrueshmëria e saj mendore u përkeqësua me zinë për burrin e saj [[Pedro III i Portugalisë (1717-1786)|Pedro III]] (1786) dhe djalin e tyre, Princi i Kurorës José, Duka i Bragança, Princi i Beira, Princi i Brazilit, vdiq në moshën 27 (1788), marshimi [[Revolucioni francez|i Revolucioni Francez]] dhe ekzekutimi i mbretit [[Louis XVI|Louis XVI të Francës]] me [[Gijotina|gijotinë]] . 

=== udhëtim në Brazil ===

[[File:DomJoãoVIemPortugal.jpg|thumb|Zbarkimi i familjes mbretërore portugeze]]
Familja mbretërore portugeze u shpërngul në [[Brazili|Brazil]] nga frika e rrëzimit, ngjashëm me atë që kishte ndodhur në vendet e pushtuara së fundmi nga trupat franceze : [[Napoleon Bonaparti|Napoleoni]] fitoi titullin Mbret të [[Italia|Italisë]], duke i dhënë titullin Mbret të Napolit vëllait të tij José Bonaparte, të cilin ai u vendos më pas në fronin e Spanjës; në [[Holanda|Holandë]] kurora i jepet vëllait të tij Louis Bonaparte ( Louis I i Holandës ). Në 1801, Kryeministri i Spanjës Manuel Godoy i mbështetur nga [[Napoleon Bonaparti|Napoleoni]] pushtoi Portugalinë për muaj të shkurtër, dhe në Traktatin e mëvonshëm të Badajoz, Olivença kaloi në Kurorë të [[Spanja|Spanjës]], më vonë e pushtuar edhe nga francezët. Portugalia vazhdoi të përballej me Francën dhe, duke refuzuar të pajtohej me bllokadën detare të Ishujve Britanikë, filloi pushtimi i parë francez i Portugalisë, nga koalicioni franko-spanjoll i udhëhequr nga Marshall Junot . Familja mbretërore u zhvendos në [[Brazili|Brazil]] [[29 Nëntor|më 29 nëntor]] [[1807]], duke e lënë [[Portugalia|Portugalinë]] në mëshirën e pushtuesit. Junot pushton Lisbonën duke u emëruar guvernator i Portugalisë. Më [[1 Gusht|1 gusht]] [[1808]], Duka i Uellingtonit mbërriti në Portugali dhe filloi Lufta Gadishullore . Midis 1809 dhe 1810, ushtria portugeze-britanike luftoi kundër forcave pushtuese të Napoleonit, përkatësisht në Betejën e Buçaco . Kur Napoleoni u mund në [[1815]], Maria dhe familja mbretërore ishin ende në Brazil. 

Në vitin 1816, në moshën 81-vjeçare, trupi i saj i vjetër nuk mundi të duronte më dhe u bë i pavlefshëm, duke vdekur kështu Maria. Ajo vdiq në Convento do Carmo, në qytetin e [[Rio de Zhaneiro|Rio de Janeiro]], më {{dtlink|20|03|1816}} [[1816]]  në moshën 81-vjeçare. Pas ceremonive të varrimit, trupi i tij u varros në Convento da Ajuda, gjithashtu në Rio. Me vdekjen e tij, Princi Regent D. João u vlerësua Mbret i Mbretërisë së Bashkuar të Portugalisë, Brazilit dhe Algarves.

[[File:Tomb of Maria I of Portugal 86.jpg|thumb|Varri i Maria I]]

Në vitin [[1821]], pas kthimit të familjes mbretërore në Portugali, eshtrat e saj u transferuan në [[Lisbona|Lisbonë]] dhe u varrosën në një mauzoleum në Bazilikën e Estrelës, një kishë që ajo urdhëroi të ndërtohej.

Maria mbretëroi në Portugali për gati dyzet vjet, ajo ishte një katolike e zjarrtë, një nënë e mirë, një dëgjuese, por për shkak të luftërave dhe katastrofave rreth saj, ajo u çmend.</text>
      <sha1>f4ew0hnk8ltiny0xugo8hib6uv0syxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>317882</id>
    <revision>
      <id>3058218</id>
      <parentid>3057544</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta, hiqen stilet e lidhjeve të kthimit që s'përdoren më — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058218</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="8579" sha1="hr9kwx5r8cdqbxufo32ahxxzo8yqhs8" xml:space="preserve">/* Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve and its steps (/Nis, /Ndalo, /Redakto, /Shkruaj): the header of the
   community hubs and their introduction (a lead and titled cards: Stampa:Community hubs/styles.css),
   with the parts of a wizard: the bar of its steps, cards with buttons, and the kinds of article, each
   a card with its form. The colours are the variables of the skin, so the pages also read in night
   mode. */

/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. HEADER
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* The icon and, next to it, the title and the line under it, as one centred group */
.nia-head {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 0.5rem 1.25rem;
	margin: 0.5rem 1rem 1.5rem;
	text-align: center;
}

.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	line-height: 1.3;
}

.nia-tagline {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95rem;
}

/* ==================================================================
   2. THE STEPS
   ================================================================== */
/* The steps of the wizard, as a numbered list on one line (role=&quot;list&quot;: the lists of the skins bring
   margins of their own): the steps already taken are links back, the step of the page is marked, the
   next ones are grey */
.nia-steps {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: center;
	gap: 6px 0;
	margin: 0 auto 1.75rem;
	padding: 0 1rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9rem;
	line-height: 1.6rem;
}

.nia-step {
	display: flex;
	align-items: center;
}

/* the line between two steps */
.nia-step + .nia-step::before {
	content: '';
	width: 2rem;
	height: 1px;
	margin: 0 0.6rem;
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}

.nia-step a {
	display: flex;
	align-items: center;
	text-decoration: none;
}

.nia-step a:hover .nia-step-label {
	text-decoration: underline;
}

.nia-step-n {
	display: inline-flex;
	flex-shrink: 0;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	width: 1.6rem;
	height: 1.6rem;
	margin-right: 0.4rem;
	border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	font-size: 0.85rem;
	font-weight: bold;
}

.nia-step-done .nia-step-n {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	color: var(--color-progressive, #36c);
}

.nia-step-current {
	color: var(--color-base, #202122);
	font-weight: bold;
}

.nia-step-current .nia-step-n {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--color-progressive, #36c);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

/* ==================================================================
   3. CARDS WITH BUTTONS
   ================================================================== */
/* A second row of cards under the first */
.hub-cards + .hub-cards {
	margin-top: 1rem;
}

/* A card whose buttons (or form) stay at its foot, level with those of the cards next to it */
.nia-choice {
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.nia-actions {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 8px;
	margin-top: auto;
	padding-top: 0.75rem;
}

/* A link drawn as a button */
.nia-button a,
.nia-button a:visited {
	display: inline-block;
	padding: 5px 12px;
	border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-interactive-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-base, #202122);
	font-weight: bold;
	line-height: 1.4;
	text-decoration: none;
}

.nia-button a:hover,
.nia-button a:focus {
	border: 1px solid var(--border-color-interactive, #72777d);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	text-decoration: none;
}

/* The button of the main path */
.nia-button-primary a,
.nia-button-primary a:visited {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--color-progressive, #36c);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

.nia-button-primary a:hover,
.nia-button-primary a:focus {
	border: 1px solid var(--color-progressive--hover, #3056a9);
	background-color: var(--color-progressive--hover, #3056a9);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

/* A quiet line in place of a button */
.nia-note {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
}

/* A card that warns: amber */
.nia-card-warn {
	border-left: 3px solid var(--border-color-warning, #ab7f2a);
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* Lists inside the cards, flush with their text */
.hub-card ul {
	margin: 0.3rem 0 0 1.2rem;
	padding: 0;
}

/* A search box at the foot of a card, and the forms of the kinds of article: the field and the button
   share the line; when the card is too narrow for both, the button takes a line of its own under the
   field */
.nia-search {
	margin-top: auto;
	padding-top: 0.75rem;
}

.nia-search form {
	margin: 0;
}

.nia-search .bodySearchWrap,
.nia-kind form {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
}

.nia-search .cdx-text-input,
.nia-kind .cdx-text-input {
	flex: 1 1 9rem;
	min-width: 0;
}

.nia-search .cdx-text-input__input,
.nia-kind .cdx-text-input__input {
	width: 100%;
	min-width: 0;
}

.nia-search .cdx-button,
.nia-kind .cdx-button {
	flex: 1 1 auto;
}

/* the field and the button in the size of the text around them */
.nia-search .cdx-text-input__input,
.nia-search .cdx-button,
.nia-kind .cdx-text-input__input,
.nia-kind .cdx-button {
	font-size: inherit;
}

/* ==================================================================
   4. THE KINDS OF ARTICLE
   ================================================================== */
.nia-kinds-title {
	margin: 1.75rem 0 0.2rem;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 1.35em;
	font-weight: bold;
}

.nia-hint {
	margin-bottom: 0.9rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95em;
	line-height: 1.55;
}

/* The kinds come in groups, each under a small label */
.nia-group {
	margin: 1.1rem 0 0.4rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.8em;
	font-weight: bold;
}

/* auto-fill, not auto-fit: the cards of a short group keep the width of the others */
.nia-kinds {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(min(17rem, 100%), 1fr));
	gap: 1rem;
}

/* A kind: its name with an icon, what it is for, and the form that starts the article */
.nia-kind {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	padding: 0.7rem 1rem 0.9rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top: 3px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
}

.nia-kind-title {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
	font-size: 1.05em;
	font-weight: bold;
	line-height: 1.4;
}

.nia-kind-desc {
	margin: 0.15rem 0 0.75rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
	line-height: 1.45;
}

.nia-kind .mw-inputbox-centered {
	margin: auto 0 0;
	text-align: left;
}

.nia-kind form {
	margin: 0;
}

/* The cards under the kinds */
.nia-after {
	margin-top: 1.5rem;
}

/* The general skeleton, for every other subject: grey */
.nia-kind-other {
	border-top-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}

/* ==================================================================
   5. FOOT
   ================================================================== */
.nia-ending {
	margin-top: 1rem;
	font-size: 1.1em;
	font-style: italic;
	font-weight: bold;
	text-align: right;
}

.embassy {
	margin-bottom: 0.5rem;
	font-size: 0.9rem;
	text-align: center;
}

/* ==================================================================
   6. SMALL SCREENS
   ================================================================== */
@media screen and (max-width: 720px) {
	.title {
		font-size: 165%;
	}

	/* only the step of the page keeps its name */
	.nia-step:not(.nia-step-current) .nia-step-label {
		display: none;
	}

	.nia-step:not(.nia-step-current) .nia-step-n {
		margin-right: 0;
	}

	.nia-step + .nia-step::before {
		width: 1rem;
		margin: 0 0.4rem;
	}
}</text>
      <sha1>hr9kwx5r8cdqbxufo32ahxxzo8yqhs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Lisi i Bukoshit</title>
    <ns>1</ns>
    <id>317947</id>
    <revision>
      <id>3058123</id>
      <parentid>3053616</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lisi i Bukoshit/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="35167c6is2r9vjphmgv2x1nrpcfn6oy" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Lisi i Bukoshit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>35167c6is2r9vjphmgv2x1nrpcfn6oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Format TemplateData</title>
    <ns>828</ns>
    <id>321133</id>
    <revision>
      <id>3058028</id>
      <parentid>2491743</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058028</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="82494" sha1="a01q64lkz945iaaoz6tjgynv5rlevip" xml:space="preserve">local TemplateData = { suite  = &quot;TemplateData&quot;,
                       serial = &quot;2022-03-10&quot;,
                       item   = 46997995 }
--[==[
improve template:TemplateData
]==]
local Failsafe = TemplateData


local Config = {
    -- multiple option names mapped into unique internal fields
    basicCnf = { catProblem          = &quot;strange&quot;,
                 classMultiColumns   = &quot;selMultClm&quot;,
                 classNoNumTOC       = &quot;suppressTOCnum&quot;,
                 classTable          = &quot;classTable&quot;,
                 cssParWrap          = &quot;cssTabWrap&quot;,
                 cssParams           = &quot;cssTable&quot;,
                 docpageCreate       = &quot;suffix&quot;,
                 docpageDetect       = &quot;subpage&quot;,
                 helpBoolean         = &quot;support4boolean&quot;,
                 helpContent         = &quot;support4content&quot;,
                 helpDate            = &quot;support4date&quot;,
                 helpFile            = &quot;support4wiki-file-name&quot;,
                 helpFormat          = &quot;supportFormat&quot;,
                 helpLine            = &quot;support4line&quot;,
                 helpNumber          = &quot;support4number&quot;,
                 helpPage            = &quot;support4wiki-page-name&quot;,
                 helpString          = &quot;support4string&quot;,
                 helpTemplate        = &quot;support4wiki-template-name&quot;,
                 helpURL             = &quot;support4url&quot;,
                 helpUser            = &quot;support4wiki-user-name&quot;,
                 msgDescMiss         = &quot;solo&quot;,
                 tStylesTOCnum       = &quot;stylesTOCnum&quot;,
                 tStylesMultiColumns = &quot;stylesMultClm&quot; },
    classTable     = { &quot;wikitable&quot; },    -- classes for params table
    debugmultilang = &quot;C0C0C0&quot;,
    loudly         = false,    -- show exported element, etc.
    solo           = false,    -- complaint on missing description
    strange        = false,    -- title of maintenance category
    cssTable       = false,    -- styles for params table
    cssTabWrap     = false,    -- styles for params table wrapper
    debug          = false,
    subpage        = false,    -- pattern to identify subpage
    suffix         = false,    -- subpage creation scheme
    suppressTOCnum = false,    -- class for TOC number suppression
    jsonDebug      = &quot;json-code-lint&quot;    -- class for jsonDebug tool
}
local Data = {
    div     = false,    -- &lt;div class=&quot;mw-templatedata-doc-wrap&quot;&gt;
    got     = false,    -- table, initial templatedata object
    heirs   = false,    -- table, params that are inherited
    jump    = false,    -- source position at end of &quot;params&quot;
    less    = false,    -- main description missing
    lasting = false,    -- old syntax encountered
    lazy    = false,    -- doc mode; do not generate effective &lt;templatedata&gt;
    leading = false,    -- show TOC
--  low     = false,    -- 1= mode
    order   = false,    -- parameter sequence
    params  = false,    -- table, exported parameters
    scream  = false,    -- error messages
    sibling = false,    -- TOC juxtaposed
    slang   = nil,      -- project/user language code
    slim    = false,    -- JSON reduced to plain
    source  = false,    -- JSON input
    strip   = false,    -- &lt;templatedata&gt; evaluation
    tag     = false,    -- table, exported root element
    title   = false,    -- page
    tree    = false     -- table, rewritten templatedata object
}
local Permit = {
    builder = { after           = &quot;block&quot;,
                align           = &quot;block&quot;,
                block           = &quot;block&quot;,
                compressed      = &quot;block&quot;,
                dense           = &quot;block&quot;,
                grouped         = &quot;inline&quot;,
                half            = &quot;inline&quot;,
                indent          = &quot;block&quot;,
                inline          = &quot;inline&quot;,
                last            = &quot;block&quot;,
                lead            = &quot;block&quot;,
                newlines        = &quot;*&quot;,
                spaced          = &quot;inline&quot; },
    colors  = { bg          = &quot;FFFFFF&quot;,
                fg          = &quot;000000&quot;,
                tableheadbg = &quot;B3B7FF&quot;,
                required    = &quot;EAF3FF&quot;,
                suggested   = &quot;FFFFFF&quot;,
                optional    = &quot;EAECF0&quot;,
                deprecated  = &quot;FFCBCB&quot; },
    params  = { aliases         = &quot;table&quot;,
                autovalue       = &quot;string&quot;,
                default         = &quot;string table I18N nowiki&quot;,
                deprecated      = &quot;boolean string I18N&quot;,
                description     = &quot;string table I18N&quot;,
                example         = &quot;string table I18N nowiki&quot;,
                label           = &quot;string table I18N&quot;,
                inherits        = &quot;string&quot;,
                required        = &quot;boolean&quot;,
                style           = &quot;string table&quot;,
                suggested       = &quot;boolean&quot;,
                suggestedvalues = &quot;string table number boolean&quot;,
                type            = &quot;string&quot; },
    root    = { description = &quot;string table I18N&quot;,
                format      = &quot;string&quot;,
                maps        = &quot;table&quot;,
                params      = &quot;table&quot;,
                paramOrder  = &quot;table&quot;,
                sets        = &quot;table&quot; },
    search  = &quot;[{,]%%s*(['\&quot;])%s%%1%%s*:%%s*%%{&quot;,
    types   = { boolean                   = true,
                content                   = true,
                date                      = true,
                line                      = true,
                number                    = true,
                string                    = true,
                unknown                   = true,
                url                       = true,
                [&quot;wiki-file-name&quot;]        = true,
                [&quot;wiki-page-name&quot;]        = true,
                [&quot;wiki-template-name&quot;]    = true,
                [&quot;wiki-user-name&quot;]        = true,
                [&quot;unbalanced-wikitext&quot;]   = true,
                [&quot;string/line&quot;]           = &quot;line&quot;,
                [&quot;string/wiki-page-name&quot;] = &quot;wiki-page-name&quot;,
                [&quot;string/wiki-user-name&quot;] = &quot;wiki-user-name&quot; }
}


local function Fault( alert )
    -- Memorize error message
    -- Parameter:
    --     alert  -- string, error message
    if Data.scream then
        Data.scream = string.format( &quot;%s *** %s&quot;, Data.scream, alert )
    else
        Data.scream = alert
    end
end -- Fault()


local function Fetch( ask, allow )
    -- Fetch module
    -- Parameter:
    --     ask    -- string, with name
    --                       &quot;/global&quot;
    --                       &quot;JSONutil&quot;
    --                       &quot;Multilingual&quot;
    --                       &quot;Text&quot;
    --                       &quot;WLink&quot;
    --     allow  -- true: no error if unavailable
    -- Returns table of module
    -- error: Module not available
    local sign = ask
    local r, stem
    if sign:sub( 1, 1 ) == &quot;/&quot; then
        sign = TemplateData.frame:getTitle() .. sign
    else
        stem = sign
        sign = &quot;Module:&quot; .. stem
    end
    if TemplateData.extern then
        r = TemplateData.extern[ sign ]
    else
        TemplateData.extern = { }
    end
    if not r then
        local lucky, g = pcall( require, sign )
        if type( g ) == &quot;table&quot; then
            if stem  and  type( g[ stem ] ) == &quot;function&quot; then
                r = g[ stem ]()
            else
                r = g
            end
            TemplateData.extern[ sign ] = r
        elseif not allow then
            error( string.format( &quot;Fetch(%s) %s&quot;, sign, g ), 0 )
        end
    end
    return r
end -- Fetch()


local function Foreign()
    -- Guess human language
    -- Returns slang, or not
    if type( Data.slang ) == &quot;nil&quot; then
        local Multilingual = Fetch( &quot;Multilingual&quot;, true )
        if Multilingual  and
           type( Multilingual.userLangCode ) == &quot;function&quot; then
            Data.slang = Multilingual.userLangCode()
        else
            Data.slang = mw.language.getContentLanguage():getCode()
                                                         :lower()
        end
    end
    if Data.slang  and
       mw.ustring.codepoint( Data.slang, 1, 1 ) &gt; 122 then
        Data.slang = false
    end
    return Data.slang
end -- Foreign()


local function facet( ask, at )
    -- Find physical position of parameter definition in JSON
    -- Parameter:
    --     ask  -- string, parameter name
    --     at   -- number, physical position within definition
    -- Returns number, or nil
    local seek = string.format( Permit.search,
                                ask:gsub( &quot;%%&quot;, &quot;%%%%&quot; )
                                   :gsub( &quot;([%-.()+*?^$%[%]])&quot;,
                                          &quot;%%%1&quot; ) )
    local i, k, r, slice, source
    if not Data.jump then
        Data.jump = Data.source:find( &quot;params&quot;, 2 )
        if Data.jump then
            Data.jump = Data.jump + 7
        else
            Data.jump = 1
        end
    end
    i, k = Data.source:find( seek,  at + Data.jump )
    while i  and  not r do
        source = Data.source:sub( k + 1 )
        slice  = source:match( &quot;^%s*\&quot;([^\&quot;]+)\&quot;s*:&quot; )
        if not slice then
            slice = source:match( &quot;^%s*'([^']+)'%s*:&quot; )
        end
        if ( slice and Permit.params[ slice ] )   or
           source:match( &quot;^%s*%}&quot; ) then
            r = k
        else
            i, k = Data.source:find( seek,  k )
        end
    end    -- while i
    return r
end -- facet()


local function facilities( apply )
    -- Retrieve details of suggestedvalues
    -- Parameter:
    --     apply  -- table, with plain or enhanced values
    --               .suggestedvalues  -- table|string|number, or more
    -- Returns
    --     1  -- table, with suggestedvalues
    --     2  -- table, with CSS map, or not
    --     3  -- string, with class, or not
    --     4  -- string, with templatestyles, or not
    local elements = apply.suggestedvalues
    local s        = type( elements )
    local r1, r2, r3, r4
    if s == &quot;table&quot; then
        local values = elements.values
        if type( values ) == &quot;table&quot; then
            r1 = values
            if type( elements.scroll ) == &quot;string&quot; then
                r2 = r2  or  { }
                r2.height   = apply.scroll
                r2.overflow = &quot;auto&quot;
            end
            if type( elements.minwidth ) == &quot;string&quot; then
                local s = type( elements.maxcolumns )
                r2 = r2  or  { }
                r2[&quot;column-width&quot;] = elements.minwidth
                if s == &quot;string&quot;  or
                   s == &quot;number&quot; then
                    s = tostring( elements.maxcolumns )
                    r2[&quot;column-count&quot;] = s
                end
                if type( Config.selMultClm ) == &quot;string&quot; then
                    r3 = Config.selMultClm
                end
                if type( Config.stylesMultClm ) == &quot;string&quot; then
                    local src = Config.stylesMultClm .. &quot;/styles.css&quot;
                    r4 = TemplateData.frame
                                     :extensionTag( &quot;templatestyles&quot;,
                                                    nil,
                                                    { src = src } )
                end
            end
        elseif elements  and  elements ~= &quot;&quot; then
            r1 = elements
        end
    elseif s == &quot;string&quot; then
        s = mw.text.trim( about )
        if s ~= &quot;&quot; then
            r1 = { }
            table.insert( r1,
                          { code = s } )
        end
    elseif s == &quot;number&quot; then
        r1 = { }
        table.insert( r1,
                      { code = tostring( elements ) } )
    end
    return r1, r2, r3, r4
end -- facilities()


local function factory( adapt )
    -- Retrieve localized text from system message
    -- Parameter:
    --     adapt  -- string, message ID after &quot;templatedata-&quot;
    -- Returns string, with localized text
    local o = mw.message.new( &quot;templatedata-&quot; .. adapt )
    if Foreign() then
        o:inLanguage( Data.slang )
    end
    return o:plain()
end -- factory()


local function faculty( adjust )
    -- Test template arg for boolean
    --     adjust  -- string or nil
    -- Returns boolean
    local s = type( adjust )
    local r
    if s == &quot;string&quot; then
        r = mw.text.trim( adjust )
        r = ( r ~= &quot;&quot;  and  r ~= &quot;0&quot; )
    elseif s == &quot;boolean&quot; then
        r = adjust
    else
        r = false
    end
    return r
end -- faculty()


local function failures()
    -- Retrieve error collection and category
    -- Returns string
    local r
    if Data.scream then
        local e = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                         :addClass( &quot;error&quot; )
                         :wikitext( Data.scream )
        r = tostring( e )
        mw.addWarning( &quot;'''TemplateData'''&lt;br /&gt;&quot; .. Data.scream )
        if Config.strange then
            r = string.format( &quot;%s[[category:%s]]&quot;,
                               r,
                               Config.strange )
        end
    else
        r = &quot;&quot;
    end
    return r
end -- failures()


local function fair( adjust )
    -- Reduce text to one line of plain text, or noexport wikitext blocks
    --     adjust  -- string
    -- Returns string, with adjusted text
    local f    = function ( a )
                     return a:gsub( &quot;%s*\n%s*&quot;, &quot; &quot; )
                             :gsub( &quot;%s%s+&quot;, &quot; &quot; )
                 end
    local tags = { { start = &quot;&lt;noexport&gt;&quot;,
                     stop  = &quot;&lt;/noexport&gt;&quot; },
                   { start = &quot;&lt;exportonly&gt;&quot;,
                     stop  = &quot;&lt;/exportonly&gt;&quot;,
                     l     = false }
                 }
    local r = adjust
    local i, j, k, s, tag
    for m = 1, 2 do
        tag = tags[ m ]
        if r:find( tag.start, 1, true ) then
            s     = r
            r     = &quot;&quot;
            i     = 1
            tag.l = true
            j, k  = s:find( tag.start, i, true )
            while j do
                if j &gt; 1 then
                    r = r .. f( s:sub( i,  j - 1 ) )
                end
                i    = k + 1
                j, k = s:find( tag.stop, i, true )
                if j then
                    if m == 1 then
                        r = r .. s:sub( i,  j - 1 )
                    end
                    i    = k + 1
                    j, k = s:find( tag.start, i, true )
                else
                    Fault( &quot;missing &quot; .. tag.stop )
                end
            end    -- while j
            r = r .. s:sub( i )
        elseif m == 1 then
            r = f( r )
        end
    end -- for m
    if tags[ 2 ].l then
        r = r:gsub( &quot;&lt;exportonly&gt;.*&lt;/exportonly&gt;&quot;, &quot;&quot; )
    end
    return r
end -- fair()


local function fancy( advance, alert )
    -- Present JSON source
    -- Parameter:
    --     advance  -- true, for nice
    --     alert    -- true, for visible
    -- Returns string
    local r
    if Data.source then
        local support = Config.jsonDebug
        local css
        if advance then
            css = { height = &quot;6em&quot;,
                    resize = &quot;vertical&quot; }
            r   = { [ 1 ] = &quot;syntaxhighlight&quot;,
                    [ 2 ] = Data.source,
                    lang  = &quot;json&quot;,
                    style = table.concat( css, &quot;;&quot; ) }
            if alert then
                r.class( support )
            end
            r = TemplateData.frame:callParserFunction( &quot;#tag&quot;, r )
        else
            css = { [ &quot;font-size&quot; ]   = &quot;77%&quot;,
                    [ &quot;line-height&quot; ] = &quot;1.35&quot; }
            if alert then
                css.resize = &quot;vertical&quot;
            else
                css.display = &quot;none&quot;
            end
            r = mw.html.create( &quot;pre&quot; )
                       :addClass( support )
                       :css( css )
                       :wikitext( mw.text.encode( Data.source ) )
            r = tostring( r )
        end
        r = &quot;\n&quot;.. r
    else
        r = &quot;&quot;
    end
    return r
end -- fancy()


local function faraway( alternatives )
    -- Retrieve best language version from multilingual text
    -- Parameter:
    --     alternatives  -- table, to be evaluated
    -- Returns
    --     1  -- string, with best match
    --     2  -- table of other versions, if any
    local n = 0
    local variants = { }
    local r1, r2
    for k, v in pairs( alternatives ) do
        if type( v ) == &quot;string&quot; then
            v = mw.text.trim( v )
            if v ~= &quot;&quot;  and  type( k ) == &quot;string&quot; then
                k = k:lower()
                variants[ k ] = v
                n             = n + 1
            end
        end
    end -- for k, v
    if n &gt; 0 then
        local Multilingual = Fetch( &quot;Multilingual&quot;, true )
        if Multilingual  and
           type( Multilingual.i18n ) == &quot;function&quot; then
            local show, slang = Multilingual.i18n( variants )
            if show then
                r1 = show
                variants[ slang ] = nil
                r2 = variants
            end
        end
        if not r1 then
            Foreign()
            for k, v in pairs( variants ) do
                if n == 1 then
                    r1 = v
                elseif Data.slang == k then
                    variants[ k ] = nil
                    r1 = v
                    r2 = variants
                end
            end -- for k, v
        end
        if r2 and Multilingual then
            for k, v in pairs( r2 ) do
                if v  and  not Multilingual.isLang( k, true ) then
                    Fault( string.format( &quot;%s &lt;code&gt;lang=%s&lt;/code&gt;&quot;,
                                          &quot;Invalid&quot;,
                                          k ) )
                end
            end -- for k, v
        end
    end
    return r1, r2
end -- faraway()


local function fashioned( about, asked, assign )
    -- Create description head
    -- Parameter:
    --     about   -- table, supposed to contain description
    --     asked   -- true, if mandatory description
    --     assign  -- &lt;block&gt;, if to be equipped
    -- Returns &lt;block&gt;, with head, or nil
    local para = assign or mw.html.create( &quot;div&quot; )
    local plus, r
    if about and about.description then
        if type( about.description ) == &quot;string&quot; then
            para:wikitext( about.description )
        else
            para:wikitext( about.description[ 1 ] )
            plus = mw.html.create( &quot;ul&quot; )
            plus:css( &quot;text-align&quot;, &quot;left&quot; )
            for k, v in pairs( about.description[ 2 ] ) do
                plus:node( mw.html.create( &quot;li&quot; )
                                  :node( mw.html.create( &quot;code&quot; )
                                                :wikitext( k ) )
                                  :node( mw.html.create( &quot;br&quot; ) )
                                  :wikitext( fair( v ) ) )
            end -- for k, v
            if Config.loudly then
                plus = mw.html.create( &quot;div&quot; )
                              :css( &quot;background-color&quot;,
                                    &quot;#&quot; .. Config.debugmultilang )
                              :node( plus )
            else
                plus:addClass( &quot;templatedata-maintain&quot; )
                    :css( &quot;display&quot;, &quot;none&quot; )
            end
        end
    elseif Config.solo and asked then
        para:addClass( &quot;error&quot; )
            :wikitext( Config.solo )
        Data.less = true
    else
        para = false
    end
    if para then
        if plus then
            r = mw.html.create( &quot;div&quot; )
                       :node( para )
                       :node( plus )
        else
            r = para
        end
    end
    return r
end -- fashioned()


local function fatten( access )
    -- Create table row for sub-headline
    -- Parameter:
    --     access  -- string, with name
    -- Returns &lt;tr&gt;
    local param     = Data.tree.params[ access ]
    local sub, sort = access:match( &quot;(=+)%s*(%S.*)$&quot; )
    local headline  = mw.html.create( string.format( &quot;h%d&quot;, #sub ) )
    local r         = mw.html.create( &quot;tr&quot; )
    local td        = mw.html.create( &quot;td&quot; )
                             :attr( &quot;colspan&quot;, &quot;5&quot; )
                             :attr( &quot;data-sort-value&quot;,  &quot;!&quot; .. sort )
    local s
    if param.style then
        s = type( param.style )
        if s == &quot;table&quot; then
            td:css( param.style )
        elseif s == &quot;string&quot; then
            td:cssText( param.style )
        end
    end
    s = fashioned( param, false, headline )
    if s then
        headline = s
    else
        headline:wikitext( sort )
    end
    td:node( headline )
    r:node( td )
    return r
end -- fatten()


local function fathers()
    -- Merge params with inherited values
    local n = 0
    local p = Data.params
    local t = Data.tree.params
    local p2, t2
    for k, v in pairs( Data.heirs ) do
        n = n + 1
    end -- for k, v
    for i = 1, n do
        if Data.heirs then
            for k, v in pairs( Data.heirs ) do
                if v  and  not Data.heirs[ v ] then
                    n               = n - 1
                    t[ k ].inherits = nil
                    Data.heirs[ k ] = nil
                    p2              = { }
                    t2              = { }
                    if p[ v ] then
                        for k2, v2 in pairs( p[ v ] ) do
                            p2[ k2 ] = v2
                        end -- for k2, v2
                        if p[ k ] then
                            for k2, v2 in pairs( p[ k ] ) do
                                if type( v2 ) ~= &quot;nil&quot; then
                                    p2[ k2 ] = v2
                                end
                            end -- for k2, v2
                        end
                        p[ k ] = p2
                        for k2, v2 in pairs( t[ v ] ) do
                            t2[ k2 ] = v2
                        end -- for k2, v2
                        for k2, v2 in pairs( t[ k ] ) do
                            if type( v2 ) ~= &quot;nil&quot; then
                                t2[ k2 ] = v2
                            end
                        end -- for k2, v2
                        t[ k ] = t2
                    else
                        Fault( &quot;No params[] inherits &quot; .. v )
                    end
                end
            end -- for k, v
        end
    end -- i = 1, n
    if n &gt; 0 then
        local s
        for k, v in pairs( Data.heirs ) do
            if v then
                if s then
                    s = string.format( &quot;%s &amp;#124; %s&quot;, s, k )
                else
                    s = &quot;Circular inherits: &quot; .. k
                end
            end
        end -- for k, v
        Fault( s )
    end
end -- fathers()


local function favorize()
    -- Local customization issues
    local boole  = { [&quot;font-size&quot;] = &quot;125%&quot; }
    local l, cx = pcall( mw.loadData,
                         TemplateData.frame:getTitle() .. &quot;/config&quot; )
    local scripting, style
    TemplateData.ltr = not mw.language.getContentLanguage():isRTL()
    if TemplateData.ltr then
        scripting = &quot;left&quot;
    else
        scripting = &quot;right&quot;
    end
    boole[ &quot;margin-&quot; .. scripting ] = &quot;3em&quot;
    Permit.boole = { [false] = { css  = boole,
                                 lead = true,
                                 show = &quot;&amp;#x2610;&quot; },
                     [true]  = { css  = boole,
                                 lead = true,
                                 show = &quot;&amp;#x2611;&quot; } }
    Permit.css   = { }
    for k, v in pairs( Permit.colors ) do
        if k == &quot;tableheadbg&quot; then
            k = &quot;tablehead&quot;
        end
        if k == &quot;fg&quot; then
            style = &quot;color&quot;
        else
            style = &quot;background-color&quot;
        end
        Permit.css[ k ] = { }
        Permit.css[ k ][ style ] = &quot;#&quot; .. v
    end -- for k, v
    if type( cx ) == &quot;table&quot; then
        local c, s
        if type( cx.permit ) == &quot;table&quot; then
            if type( cx.permit.boole ) == &quot;table&quot; then
                if type( cx.permit.boole[ true ] ) == &quot;table&quot; then
                    Permit.boole[ false ]  = cx.permit.boole[ false ]
                end
                if type( cx.permit.boole[ true ] ) == &quot;table&quot; then
                    Permit.boole[ true ]  = cx.permit.boole[ true ]
                end
            end
            if type( cx.permit.css ) == &quot;table&quot; then
                for k, v in pairs( cx.permit.css ) do
                    if type( v ) == &quot;table&quot; then
                        Permit.css[ k ] = v
                    end
                end -- for k, v
            end
        end
        for k, v in pairs( Config.basicCnf ) do
            s = type( cx[ k ] )
            if s == &quot;string&quot;  or  s == &quot;table&quot; then
                Config[ v ] = cx[ k ]
            end
        end -- for k, v
    end
    if type( Config.subpage ) ~= &quot;string&quot;  or
       type( Config.suffix ) ~= &quot;string&quot; then
        local got = mw.message.new( &quot;templatedata-doc-subpage&quot; )
        local suffix
        if got:isDisabled() then
            suffix = &quot;doc&quot;
        else
            suffix = got:plain()
        end
        if type( Config.subpage ) ~= &quot;string&quot; then
            Config.subpage = string.format( &quot;/%s$&quot;, suffix )
        end
        if type( Config.suffix ) ~= &quot;string&quot; then
            Config.suffix = string.format( &quot;%%s/%s&quot;, suffix )
        end
    end
end -- favorize()


local function feasible( all, at, about )
    -- Deal with suggestedvalues within parameter
    -- Parameter:
    --     all    -- parameter details
    --               .default
    --               .type
    --     at     -- string, with parameter name
    --     about  -- suggestedvalues  -- table,
    --                                   value and possibly description
    --                                   table may have elements:
    --                                    .code    -- mandatory
    --                                    .label   -- table|string
    --                                    .support -- table|string
    --                                    .icon    -- string
    --                                    .class   -- table|string
    --                                    .css     -- table
    --                                    .style   -- string
    --                                    .less    -- true: suppress code
    -- Returns
    --     1: mw.html object &lt;ul&gt;
    --     2: sequence table with values, or nil
    local h = { }
    local e, r1, r2, s, v
    if #about &gt; 0 then
        for i = 1, #about do
            e = about[ i ]
            s = type( e )
            if s == &quot;table&quot; then
                if type( e.code ) == &quot;string&quot; then
                    s = mw.text.trim( e.code )
                    if s == &quot;&quot; then
                        e = nil
                    else
                        e.code = s
                    end
                else
                    e = nil
                    s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d] %s&quot;,
                                       at,
                                       &quot;suggestedvalues&quot;,
                                       i,
                                       &quot;MISSING 'code:'&quot; )
                end
            elseif s == &quot;string&quot; then
                s = mw.text.trim( e )
                if s == &quot;&quot; then
                    e = nil
                    s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d] EMPTY&quot;,
                                       at, &quot;suggestedvalues&quot;, i )
                    Fault( s )
                else
                    e = { code = s }
                end
            elseif s == &quot;number&quot; then
                e = { code = tostring( e ) }
            else
                s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d] INVALID&quot;,
                                   at, &quot;suggestedvalues&quot;, i )
                Fault( s )
                e = false
            end
            if e then
                v = v  or  { }
                table.insert( v, e )
                if h[ e.code ] then
                    s = string.format( &quot;params.%s.%s REPEATED %s&quot;,
                                       at,
                                       &quot;suggestedvalues&quot;,
                                       e.code )
                    Fault( s )
                else
                    h[ e.code ] = true
                end
            end
        end -- for i
    else
        Fault( string.format( &quot;params.%s.suggestedvalues %s&quot;,
                              at, &quot;NOT AN ARRAY&quot; ) )
    end
    if v then
        local code, d, k, less, story, swift, t, u
        r1 = mw.html.create( &quot;ul&quot; )
        r2 = { }
        for i = 1, #v do
            u = mw.html.create( &quot;li&quot; )
            e = v[ i ]
            table.insert( r2, e.code )
            story = false
            less  = ( e.less == true )
            if not less then
                swift = e.code
                if e.support then
                    local scream, support
                    s = type( e.support )
                    if s == &quot;string&quot; then
                        support = e.support
                    elseif s == &quot;table&quot; then
                        support = faraway( e.support )
                    else
                        scream = &quot;INVALID&quot;
                    end
                    if support then
                        s = mw.text.trim( support )
                        if s == &quot;&quot; then
                            scream = &quot;EMPTY&quot;
                        elseif s:find( &quot;[%[%]|%&lt;%&gt;]&quot; ) then
                            scream = &quot;BAD PAGE&quot;
                        else
                            support = s
                        end
                    end
                    if scream then
                        s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d].support %s&quot;,
                                           at,
                                           &quot;suggestedvalues&quot;,
                                           i,
                                           scream )
                        Fault( s )
                    else
                        swift = string.format( &quot;[[:%s|%s]]&quot;,
                                               support, swift )
                    end
                end
                if all.type:sub( 1, 5 ) == &quot;wiki-&quot;  and
                   swift == e.code then
                    local rooms = { file = 6,
                                    temp = 10,
                                    user = 2 }
                    local ns = rooms[ all.type:sub( 6, 9 ) ]  or  0
                    t = mw.title.makeTitle( ns, swift )
                    if t and t.exists then
                        swift = string.format( &quot;[[:%s|%s]]&quot;,
                                               t.prefixedText, swift )
                    end
                end
                if e.code == all.default then
                    k = 800
                else
                    k = 300
                end
                code = mw.html.create( &quot;code&quot; )
                              :css( &quot;font-weight&quot;, tostring( k ) )
                              :css( &quot;white-space&quot;, &quot;nowrap&quot; )
                              :wikitext( swift )
                u:node( code )
            end
            if e.class then
                s = type( e.class )
                if s == &quot;string&quot; then
                    u:addClass( e.class )
                elseif s == &quot;table&quot; then
                    for k, s in pairs( e.class ) do
                        u:addClass( s )
                    end -- for k, s
                else
                    s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d].class INVALID&quot;,
                                       at, &quot;suggestedvalues&quot;, i )
                    Fault( s )
                end
            end
            if e.css then
                if type( e.css ) == &quot;table&quot; then
                    u:css( e.css )
                else
                    s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d].css INVALID&quot;,
                                       at, &quot;suggestedvalues&quot;, i )
                    Fault( s )
                end
            end
            if e.style then
                if type( e.style ) == &quot;string&quot; then
                    u:cssText( e.style )
                else
                    s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d].style INVALID&quot;,
                                       at, &quot;suggestedvalues&quot;, i )
                    Fault( s )
                end
            end
            if all.type == &quot;wiki-file-name&quot;  and  not e.icon then
                e.icon = e.code
            end
            if e.label then
                s = type( e.label )
                if s == &quot;string&quot; then
                    s = mw.text.trim( e.label )
                    if s == &quot;&quot; then
                        s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d].label %s&quot;,
                                           at,
                                           &quot;suggestedvalues&quot;,
                                           i,
                                           &quot;EMPTY&quot; )
                        Fault( s )
                    else
                        story = s
                    end
                elseif s == &quot;table&quot; then
                    story = faraway( e.label )
                else
                    s = string.format( &quot;params.%s.%s[%d].label INVALID&quot;,
                                       at, &quot;suggestedvalues&quot;, i )
                    Fault( s )
                end
            end
            s = false
            if type( e.icon ) == &quot;string&quot; then
                t = mw.title.makeTitle( 6, e.icon )
                if t and t.file.exists then
                    local g = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                    s = string.format( &quot;[[%s|16px]]&quot;, t.prefixedText )
                    g:attr( &quot;role&quot;, &quot;presentation&quot; )
                     :wikitext( s )
                    s = tostring( g )
                end
            end
            if not s  and  not less  and  e.label then
                s = mw.ustring.char( 0x2013 )
            end
            if s then
                d = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                           :wikitext( s )
                if TemplateData.ltr then
                    if not less then
                        d:css( &quot;margin-left&quot;, &quot;0.5em&quot; )
                    end
                    if story then
                        d:css( &quot;margin-right&quot;, &quot;0.5em&quot; )
                    end
                else
                    if not less then
                        d:css( &quot;margin-right&quot;, &quot;0.5em&quot; )
                    end
                    if story then
                        d:css( &quot;margin-left&quot;, &quot;0.5em&quot; )
                    end
                end
                u:node( d )
            end
            if story then
                u:wikitext( story )
            end
            r1:newline()
              :node( u )
        end -- for i
    end
    if not r1  and  v ~= false then
        Fault( string.format( &quot;params.%s.suggestedvalues INVALID&quot;, at ) )
        r1 = mw.html.create( &quot;code&quot; )
                    :addClass( &quot;error&quot; )
                    :wikitext( &quot;INVALID&quot; )
    end
    return r1, r2
end -- feasible()


local function feat()
    -- Check and store parameter sequence
    if Data.source then
        local i = 0
        local s
        for k, v in pairs( Data.tree.params ) do
            if i == 0 then
                Data.order = { }
                i = 1
                s = k
            else
                i = 2
                break -- for k, v
            end
        end -- for k, v
        if i &gt; 1 then
            local pointers = { }
            local points   = { }
            local given    = { }
            for k, v in pairs( Data.tree.params ) do
                i = facet( k, 1 )
                if type( v ) == &quot;table&quot; then
                    if type( v.label ) == &quot;string&quot; then
                        s = mw.text.trim( v.label )
                        if s == &quot;&quot; then
                            s = k
                        end
                    else
                        s = k
                    end
                    if given[ s ] then
                        if given[ s ] == 1 then
                            local scream = &quot;Afishi i parametrit '%s' u detektua disa herë&quot;
                            Fault( string.format( scream, s ) )
                            given[ s ] = 2
                        end
                    else
                        given[ s ] = 1
                    end
                end
                if i then
                    table.insert( points, i )
                    pointers[ i ] = k
                    i = facet( k, i )
                    if i then
                        s = &quot;Parametri '%s' u detektua dy herë&quot;
                        Fault( string.format( s, k ) )
                    end
                else
                    s = &quot;Parametri '%s' nuk u detektua&quot;
                    Fault( string.format( s, k ) )
                end
            end -- for k, v
            table.sort( points )
            for i = 1, #points do
                table.insert( Data.order,  pointers[ points[ i ] ] )
            end -- i = 1, #points
        elseif s then
            table.insert( Data.order, s )
        end
    end
end -- feat()


local function feature( access )
    -- Create table row for parameter, check and display violations
    -- Parameter:
    --     access  -- string, with name
    -- Returns &lt;tr&gt;
    local mode, s, status
    local fine    = function ( a )
                        s = mw.text.trim( a )
                        return a == s  and
                               a ~= &quot;&quot;  and
                               not a:find( &quot;%|=\n&quot; )  and
                               not a:find( &quot;%s%s&quot; )
                    end
    local begin   = mw.html.create( &quot;td&quot; )
    local code    = mw.html.create( &quot;code&quot; )
    local desc    = mw.html.create( &quot;td&quot; )
    local eager   = mw.html.create( &quot;td&quot; )
    local legal   = true
    local param   = Data.tree.params[ access ]
    local ranking = { &quot;required&quot;, &quot;suggested&quot;, &quot;optional&quot;, &quot;deprecated&quot; }
    local r       = mw.html.create( &quot;tr&quot; )
    local styles  = &quot;mw-templatedata-doc-param-&quot;
    local sort, typed

    for k, v in pairs( param ) do
        if v == &quot;&quot; then
            param[ k ] = false
        end
    end -- for k, v

    -- label
    sort = param.label or access
    if sort:match( &quot;^%d+$&quot; ) then
        begin:attr( &quot;data-sort-value&quot;,
                    string.format( &quot;%05d&quot;, tonumber( sort ) ) )
    end
    begin:css( &quot;font-weight&quot;, &quot;bold&quot; )
         :wikitext( sort )

    -- name and aliases
    code:css( &quot;font-size&quot;, &quot;92%&quot; )
        :css( &quot;white-space&quot;, &quot;nowrap&quot; )
        :wikitext( access )
    if not fine( access ) then
        code:addClass( &quot;error&quot; )
        Fault( string.format( &quot;Bad ID params.&lt;code&gt;%s&lt;/code&gt;&quot;, access ) )
        legal = false
        begin:attr( &quot;data-sort-value&quot;,  &quot; &quot; .. sort )
    end
    code = mw.html.create( &quot;td&quot; )
                  :addClass( styles .. &quot;name&quot; )
                  :node( code )
    if access:match( &quot;^%d+$&quot; ) then
        code:attr( &quot;data-sort-value&quot;,
                   string.format( &quot;%05d&quot;, tonumber( access ) ) )
    end
    if type( param.aliases ) == &quot;table&quot; then
        local lapsus, syn
        for k, v in pairs( param.aliases ) do
            code:tag( &quot;br&quot; )
            if type( v ) == &quot;string&quot; then
                if not fine( v ) then
                    lapsus = true
                    code:node( mw.html.create( &quot;span&quot; )
                                      :addClass( &quot;error&quot; )
                                      :css( &quot;font-style&quot;, &quot;italic&quot; )
                                      :wikitext( &quot;string&quot; ) )
                        :wikitext( s )
                else
                    syn = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                                 :addClass( styles .. &quot;alias&quot; )
                                 :css( &quot;white-space&quot;, &quot;nowrap&quot; )
                                 :wikitext( s )
                    code:node( syn )
                end
            else
                lapsus = true
                code:node( mw.html.create( &quot;code&quot; )
                                  :addClass( &quot;error&quot; )
                                  :wikitext( type( v ) ) )
            end
        end -- for k, v
        if lapsus then
            s = string.format( &quot;params.&lt;code&gt;%s&lt;/code&gt;.aliases&quot;, access )
            Fault(  factory( &quot;invalid-value&quot; ):gsub( &quot;$1&quot;, s )  )
            legal = false
        end
    end

    -- description etc.
    s = fashioned( param )
    if s then
        desc:node( s )
    end
    if param.style then
        s = type( param.style )
        if s == &quot;table&quot; then
            desc:css( param.style )
        elseif s == &quot;string&quot; then
            desc:cssText( param.style )
        end
    end
    if param.suggestedvalues or
       param.default or
       param.example or
       param.autovalue then
        local details = { &quot;suggestedvalues&quot;,
                          &quot;default&quot;,
                          &quot;example&quot;,
                          &quot;autovalue&quot; }
        local dl      = mw.html.create( &quot;dl&quot; )
        local dd, section, show
        for i = 1, #details do
            s    = details[ i ]
            show = param[ s ]
            if show then
                dd      = mw.html.create( &quot;dd&quot; )
                section = factory( &quot;doc-param-&quot; .. s )
                if param.type == &quot;boolean&quot;   and
                   ( show == &quot;0&quot; or show == &quot;1&quot; ) then
                    local boole = Permit.boole[ ( show == &quot;1&quot; ) ]
                    if boole.lead == true then
                        dd:node( mw.html.create( &quot;code&quot; )
                                        :wikitext( show ) )
                          :wikitext( &quot; &quot; )
                    end
                    if type( boole.show ) == &quot;string&quot; then
                        local v = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                                         :attr( &quot;aria-hidden&quot;, &quot;true&quot; )
                                         :wikitext( boole.show )
                        if boole.css then
                            v:css( boole.css )
                        end
                        dd:node( v )
                    end
                    if type( boole.suffix ) == &quot;string&quot; then
                        dd:wikitext( boole.suffix )
                    end
                    if boole.lead == false then
                        dd:wikitext( &quot; &quot; )
                          :node( mw.html.create( &quot;code&quot; )
                                        :wikitext( show ) )
                    end
                elseif s == &quot;suggestedvalues&quot; then
                    local v, css, class, ts = facilities( param )
                    if v then
                        local ul
                        ul, v = feasible( param, access, v )
                        if v then
                            dd:newline()
                              :node( ul )
                            if css then
                                dd:css( css )
                                if class then
                                    dd:addClass( class )
                                end
                                if ts then
                                    dd:newline()
                                    dd:node( ts )
                                end
                            end
                            Data.params[ access ].suggestedvalues = v
                        end
                    end
                else
                    dd:wikitext( show )
                end
                dl:node( mw.html.create( &quot;dt&quot; )
                                :wikitext( section ) )
                  :node( dd )
            end
        end -- i = 1, #details
        desc:node( dl )
    end

    -- type
    if type( param.type ) == &quot;string&quot; then
        param.type = mw.text.trim( param.type )
        if param.type == &quot;&quot; then
            param.type = false
        end
    end
    if param.type then
        s     = Permit.types[ param.type ]
        typed = mw.html.create( &quot;td&quot; )
                  :addClass( styles .. &quot;type&quot; )
        if s then
            if s == &quot;string&quot; then
                Data.params[ access ].type = s
                typed:wikitext( factory( &quot;doc-param-type-&quot; .. s ) )
                     :tag( &quot;br&quot; )
                typed:node( mw.html.create( &quot;span&quot; )
                                   :addClass( &quot;error&quot; )
                                   :wikitext( param.type ) )
                Data.lasting = true
            else
                local support = Config[ &quot;support4&quot; .. param.type ]
                s = factory( &quot;doc-param-type-&quot; .. param.type )
                if support then
                    s = string.format( &quot;[[%s|%s]]&quot;, support, s )
                end
                typed:wikitext( s )
            end
        else
            Data.params[ access ].type = &quot;unknown&quot;
            typed:addClass( &quot;error&quot; )
                 :wikitext( &quot;INVALID&quot; )
            s = string.format( &quot;params.&lt;code&gt;%s&lt;/code&gt;.type&quot;, access )
            Fault(  factory( &quot;invalid-value&quot; ):gsub( &quot;$1&quot;, s )  )
            legal = false
        end
    else
        typed = mw.html.create( &quot;td&quot; )
                   :wikitext( factory( &quot;doc-param-type-unknown&quot; ) )
        Data.params[ access ].type = &quot;unknown&quot;
        if param.default then
            Data.params[ access ].default = nil
            Fault( &quot;Default value requires &lt;code&gt;type&lt;/code&gt;&quot; )
            legal = false
        end
    end
    typed:addClass( &quot;navigation-not-searchable&quot; )
    -- status
    if param.required then
        mode = 1
        if param.autovalue then
            Fault( string.format( &quot;autovalued &lt;code&gt;%s&lt;/code&gt; required&quot;,
                                  access ) )
            legal = false
        end
        if param.default then
            Fault( string.format( &quot;Defaulted &lt;code&gt;%s&lt;/code&gt; required&quot;,
                                  access ) )
            legal = false
        end
        if param.deprecated then
            Fault( string.format( &quot;Required deprecated &lt;code&gt;%s&lt;/code&gt;&quot;,
                                  access ) )
            legal = false
        end
    elseif param.deprecated then
        mode = 4
    elseif param.suggested then
        mode = 2
    else
        mode = 3
    end
    status = ranking[ mode ]
    ranking = factory( &quot;doc-param-status-&quot; .. status )
    if mode == 1  or  mode == 4 then
        ranking = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                         :css( &quot;font-weight&quot;, &quot;bold&quot; )
                         :wikitext( ranking )
        if type( param.deprecated ) == &quot;string&quot; then
            ranking:tag( &quot;br&quot; )
            ranking:wikitext( param.deprecated )
        end
        if param.suggested  and  mode == 4 then
            s = string.format( &quot;Suggesting deprecated &lt;code&gt;%s&lt;/code&gt;&quot;,
                               access )
            Fault( s )
            legal = false
        end
    end
    eager:attr( &quot;data-sort-value&quot;, tostring( mode ) )
                :node( ranking )
                :addClass( string.format( &quot;%sstatus-%s %s&quot;,
                                          styles, status,
                                          &quot;navigation-not-searchable&quot; ) )

    -- &lt;tr&gt;
    r:attr( &quot;id&quot;,  &quot;templatedata:&quot; .. mw.uri.anchorEncode( access ) )
     :css( Permit.css[ status ] )
     :addClass( styles .. status )
     :node( begin )
     :node( code )
     :node( desc )
     :node( typed )
     :node( eager )
     :newline()
    if not legal then
        r:css( &quot;border&quot;, &quot;#FF0000 3px solid&quot; )
    end
    return r
end -- feature()


local function features()
    -- Create &lt;table&gt; for parameters
    -- Returns &lt;table&gt;, or nil
    local r
    if Data.tree and Data.tree.params then
        local tbl = mw.html.create( &quot;table&quot; )
        local tr  = mw.html.create( &quot;tr&quot; )
        feat()
        if Data.order  and  #Data.order &gt; 1 then
            tbl:addClass( &quot;sortable&quot; )
        end
        if type( Config.classTable ) == &quot;table&quot; then
            for k, v in pairs( Config.classTable ) do
                tbl:addClass( v )
            end -- for k, v
        end
        if type( Config.cssTable ) == &quot;table&quot; then
            tbl:css( Config.cssTable )
        end
        tr:addClass( &quot;navigation-not-searchable&quot; )
          :node( mw.html.create( &quot;th&quot; )
                        :attr( &quot;colspan&quot;, &quot;2&quot; )
                        :css( Permit.css.tablehead )
                        :wikitext( factory( &quot;doc-param-name&quot; ) ) )
          :node( mw.html.create( &quot;th&quot; )
                        :css( Permit.css.tablehead )
                        :wikitext( factory( &quot;doc-param-desc&quot; ) ) )
          :node( mw.html.create( &quot;th&quot; )
                        :css( Permit.css.tablehead )
                        :wikitext( factory( &quot;doc-param-type&quot; ) ) )
          :node( mw.html.create( &quot;th&quot; )
                        :css( Permit.css.tablehead )
                        :wikitext( factory( &quot;doc-param-status&quot; ) ) )
        tbl:newline()
--         :node( mw.html.create( &quot;thead&quot; )
                         :node( tr )
--              )
           :newline()
        if Data.order then
            local leave, s
            for i = 1, #Data.order do
                s = Data.order[ i ]
                if s:sub( 1, 1 ) == &quot;=&quot; then
                    leave = true
                    tbl:node( fatten( s ) )
                    Data.order[ i ] = false
                elseif s:match( &quot;[=|]&quot; ) then
                    Fault( string.format( &quot;Bad param &lt;code&gt;%s&lt;/code&gt;&quot;,
                                          s ) )
                else
                    tbl:node( feature( s ) )
                end
            end -- for i = 1, #Data.order
            if leave then
                for i = #Data.order, 1, -1 do
                    if not Data.order[ i ] then
                        table.remove( Data.order, i )
                    end
                end -- for i = #Data.order, 1, -1
            end
            Data.tag.paramOrder = Data.order
        end
        if Config.cssTabWrap or Data.scroll then
            r = mw.html.create( &quot;div&quot; )
            if type( Config.cssTabWrap ) == &quot;table&quot; then
                r:css( Config.cssTabWrap )
            elseif type( Config.cssTabWrap ) == &quot;string&quot; then
                -- deprecated
                r:cssText( Config.cssTabWrap )
            end
            if Data.scroll then
                r:css( &quot;height&quot;,   Data.scroll )
                 :css( &quot;overflow&quot;, &quot;auto&quot; )
            end
            r:node( tbl )
        else
            r = tbl
        end
    end
    return r
end -- features()


local function fellow( any, assigned, at )
    -- Check sets[] parameter and issue error message, if necessary
    -- Parameter:
    --     any       -- should be number
    --     assigned  -- parameter name
    --     at        -- number, of set
    local s
    if type( any ) ~= &quot;number&quot; then
        s = &quot;&lt;code&gt;sets[%d].params[%s]&lt;/code&gt;??&quot;
        Fault( string.format( s,
                              at,
                              mw.text.nowiki( tostring( any ) ) ) )
    elseif type( assigned ) == &quot;string&quot; then
        if not Data.got.params[ assigned ] then
            s = &quot;&lt;code&gt;sets[%d].params %s&lt;/code&gt; is undefined&quot;
            Fault( string.format( s, at, assigned ) )
        end
    else
        s = &quot;&lt;code&gt;sets[%d].params[%d] = %s&lt;/code&gt;??&quot;
        Fault( string.format( s,  k,  type( assigned ) ) )
    end
end -- fellow()


local function fellows()
    -- Check sets[] and issue error message, if necessary
    local s
    if type( Data.got.sets ) == &quot;table&quot; then
        if type( Data.got.params ) == &quot;table&quot; then
            for k, v in pairs( Data.got.sets ) do
                if type( k ) == &quot;number&quot; then
                    if type( v ) == &quot;table&quot; then
                        for ek, ev in pairs( v ) do
                            if ek == &quot;label&quot; then
                                s = type( ev )
                                if s ~= &quot;string&quot;  and
                                   s ~= &quot;table&quot; then
                                    s = &quot;&lt;code&gt;sets[%d].label&lt;/code&gt;??&quot;
                                    Fault( string.format( s, k ) )
                                end
                            elseif ek == &quot;params&quot;  and
                                type( ev ) == &quot;table&quot; then
                                for pk, pv in pairs( ev ) do
                                    fellow( pk, pv, k )
                                end -- for pk, pv
                            else
                                ek = mw.text.nowiki( tostring( ek ) )
                                s  = &quot;&lt;code&gt;sets[%d][%s]&lt;/code&gt;??&quot;
                                Fault( string.format( s, k, ek ) )
                            end
                        end -- for ek, ev
                    else
                        k = mw.text.nowiki( tostring( k ) )
                        v = mw.text.nowiki( tostring( v ) )
                        s = string.format( &quot;&lt;code&gt;sets[%s][%s]&lt;/code&gt;??&quot;,
                                           k, v )
                        Fault( s )
                    end
                else
                    k = mw.text.nowiki( tostring( k ) )
                    s = string.format( &quot;&lt;code&gt;sets[%s]&lt;/code&gt; ?????&quot;, k )
                    Fault( s )
                end
            end -- for k, v
        else
            s = &quot;&lt;code&gt;params&lt;/code&gt; required for &lt;code&gt;sets&lt;/code&gt;&quot;
            Fault( s )
        end
    else
        s = &quot;&lt;code&gt;sets&lt;/code&gt; needs to be of &lt;code&gt;object&lt;/code&gt; type&quot;
        Fault( s )
    end
end -- fellows()


local function finalize( advance )
    -- Wrap presentation into frame
    -- Parameter:
    --     advance  -- true, for nice
    -- Returns string
    local r, lapsus
    if Data.div then
        r = tostring( Data.div )
    elseif Data.strip then
        r = Data.strip
    else
        lapsus = true
        r      = &quot;&quot;
    end
    r = r .. failures()
    if Data.source then
        local live = ( advance or lapsus )
        if not live then
            live = TemplateData.frame:preprocess( &quot;{{REVISIONID}}&quot; )
            live = ( live == &quot;&quot; )
        end
        if live then
            r = r .. fancy( advance, lapsus )
        end
    end
    return r
end -- finalize()


local function find()
    -- Find JSON data within page source (title)
    -- Returns string, or nil
    local s = Data.title:getContent()
    local i, j = s:find( &quot;&lt;templatedata&gt;&quot;, 1, true )
    local r
    if i then
        local k = s:find( &quot;&lt;/templatedata&gt;&quot;, j, true )
        if k then
           r = mw.text.trim( s:sub( j + 1,  k - 1 ) )
        end
    end
    return r
end -- find()


local function flat( adjust )
    -- Remove formatting from text string for VE
    -- Parameter:
    --     arglist  -- string, to be stripped, or nil
    -- Returns string, or nil
    local r
    if adjust then
        r = adjust:gsub( &quot;\n&quot;, &quot; &quot; )
        if r:find( &quot;&lt;noexport&gt;&quot;, 1, true ) then
            r = r:gsub( &quot;&lt;noexport&gt;.*&lt;/noexport&gt;&quot;, &quot;&quot; )
        end
        if r:find( &quot;&lt;exportonly&gt;&quot;, 1, true ) then
            r = r:gsub( &quot;&lt;/?exportonly&gt;&quot;, &quot;&quot; )
        end
        if r:find( &quot;''&quot;, 1, true ) then
            r = r:gsub( &quot;'''&quot;, &quot;&quot; ):gsub( &quot;''&quot;, &quot;&quot; )
        end
        if r:find( &quot;&lt;&quot;, 1, true ) then
            local Text = Fetch( &quot;Text&quot; )
            r = Text.getPlain( r:gsub( &quot;&lt;br */?&gt;&quot;, &quot;\r\n&quot; ) )
        end
        if r:find( &quot;[&quot;, 1, true ) then
            local WLink = Fetch( &quot;WLink&quot; )
            if WLink.isBracketedURL( r ) then
                r = r:gsub( &quot;%[([hf]tt?ps?://%S+) [^%]]+%]&quot;, &quot;%1&quot; )
            end
            r = WLink.getPlain( r )
        end
        if r:find( &quot;&amp;&quot;, 1, true ) then
            r = mw.text.decode( r )
            if r:find( &quot;&amp;shy;&quot;, 1, true ) then
                r = r:gsub( &quot;&amp;shy;&quot;, &quot;&quot; )
            end
        end
    end
    return r
end -- flat()


local function flush()
    -- JSON encode narrowed input; obey unnamed (numerical) parameters
    -- Returns &lt;templatedata&gt; JSON string
    local r
    if Data.tag then
        r = mw.text.jsonEncode( Data.tag ):gsub( &quot;%}$&quot;, &quot;,&quot; )
    else
        r = &quot;{&quot;
    end
    r = r .. &quot;\n\&quot;params\&quot;:{&quot;
    if Data.order then
        local sep = &quot;&quot;
        local s
        for i = 1, #Data.order do
            s   = Data.order[ i ]
            r   = string.format( &quot;%s%s\n%s:%s&quot;,
                                 r,
                                 sep,
                                 mw.text.jsonEncode( s ),
                                 mw.text.jsonEncode( Data.params[ s ] ) )
            sep = &quot;,\n&quot;
        end -- for i = 1, #Data.order
    end
    r = r .. &quot;\n}\n}&quot;
    return r
end -- flush()


local function focus( access )
    -- Check components; focus multilingual description, build trees
    -- Parameter:
    --     access  -- string, name of parameter, nil for root
    local f = function ( a, at )
                    local r
                    if at then
                        r = string.format( &quot;&lt;code&gt;params.%s&lt;/code&gt;&quot;, at )
                    else
                        r = &quot;''root''&quot;
                    end
                    if a then
                        r = string.format( &quot;%s&lt;code&gt;.%s&lt;/code&gt;&quot;, r, a )
                    end
                    return r
                end
    local parent
    if access then
        parent = Data.got.params[ access ]
    else
        parent = Data.got
    end
    if type( parent ) == &quot;table&quot; then
        local elem, got, permit, s, scope, slot, tag, target
        if access then
            permit = Permit.params
            if type( access ) == &quot;number&quot; then
                slot = tostring( access )
            else
                slot = access
            end
        else
            permit = Permit.root
        end
        for k, v in pairs( parent ) do
            scope = permit[ k ]
            if scope then
                s = type( v )
                if s == &quot;string&quot;  and  k ~= &quot;format&quot; then
                    v = mw.text.trim( v )
                end
                if scope:find( s, 1, true ) then
                    if scope:find( &quot;I18N&quot;, 1, true ) then
                        if s == &quot;string&quot; then
                            elem = fair( v )
                        elseif s == &quot;table&quot; then
                            local translated
                            v, translated = faraway( v )
                            if v then
                                if translated  and
                                   k == &quot;description&quot; then
                                    elem = { [ 1 ] = fair( v ),
                                             [ 2 ] = translated }
                                else
                                    elem = fair( v )
                                end
                            else
                                elem = false
                            end
                        end
                        if type( v ) == &quot;string&quot; then
                            if k == &quot;deprecated&quot; then
                                if v == &quot;1&quot; then
                                    v = true
                                elseif v == &quot;0&quot; then
                                    v = false
                                end
                                elem = v
                            elseif scope:find( &quot;nowiki&quot;, 1, true ) then
                                elem = mw.text.nowiki( v )
                                elem = elem:gsub( &quot;&amp;#13;\n&quot;, &quot;&lt;br&gt;&quot; )
                                v    = v:gsub( string.char( 13 ),  &quot;&quot; )
                            else
                                v = flat( v )
                            end
                        elseif s == &quot;boolean&quot; then
                            if scope:find( &quot;boolean&quot;, 1, true ) then
                                elem = v
                            else
                                s = &quot;Type &lt;code&gt;boolean&lt;/code&gt; bad for &quot;
                                    .. f( k, slot )
                                Fault( s )
                            end
                        end
                    else
                        if k == &quot;params&quot;  and  not access then
                            v    = nil
                            elem = nil
                        elseif k == &quot;format&quot;  and  not access then
                            elem = mw.text.decode( v )
                            v    = nil
                        elseif k == &quot;inherits&quot; then
                            elem = v
                            if not Data.heirs then
                                Data.heirs = { }
                            end
                            Data.heirs[ slot ] = v
                            v                  = nil
                        elseif k == &quot;style&quot; then
                            elem = v
                            v    = nil
                        elseif s == &quot;string&quot; then
                            v    = mw.text.nowiki( v )
                            elem = v
                        else
                            elem = v
                        end
                    end
                    if type( elem ) ~= &quot;nil&quot; then
                        if not target then
                            if access then
                                if not Data.tree.params then
                                    Data.tree.params = { }
                                end
                                Data.tree.params[ slot ] = { }
                                target = Data.tree.params[ slot ]
                            else
                                Data.tree = { }
                                target    = Data.tree
                            end
                        end
                        target[ k ] = elem
                        elem        = false
                    end
                    if type( v ) ~= &quot;nil&quot; then
                        if not tag then
                            if access then
                                if type( v ) == &quot;string&quot;  and
                                   v.sub( 1, 1 ) == &quot;=&quot; then
                                    v = nil
                                else
                                    if not Data.params then
                                        Data.params = { }
                                    end
                                    Data.params[ slot ] = { }
                                    tag = Data.params[ slot ]
                                end
                            else
                                Data.tag = { }
                                tag      = Data.tag
                            end
                        end
                        if type( v ) ~= &quot;nil&quot;  and
                           k ~= &quot;suggestedvalues&quot; then
                            tag[ k ] = v
                        end
                    end
                else
                    s = string.format( &quot;Type &lt;code&gt;%s&lt;/code&gt; bad for %s&quot;,
                                       scope,  f( k, slot ) )
                    Fault( s )
                end
            else
                Fault( &quot;Unknown component &quot; .. f( k, slot ) )
            end
        end -- for k, v
        if not access  and Data.got.sets then
            fellows()
        end
    else
        Fault( f() .. &quot; needs to be of &lt;code&gt;object&lt;/code&gt; type&quot; )
    end
end -- focus()


local function format()
    -- Build formatted element
    -- Returns &lt;inline&gt;
    local source = Data.tree.format:lower()
    local r, s
    if source == &quot;inline&quot;  or  source == &quot;block&quot; then
        r = mw.html.create( &quot;i&quot; )
                   :wikitext( source )
    else
        local code
        if source:find( &quot;|&quot;, 1, true ) then
            local scan = &quot;^[\n ]*%{%{[\n _]*|[\n _]*=[\n _]*%}%}[\n ]*$&quot;
            if source:match( scan ) then
                code = source:gsub( &quot;\n&quot;, &quot;N&quot; )
            else
                s = mw.text.nowiki( source ):gsub( &quot;\n&quot;, &quot;&amp;#92;n&quot; )
                s = tostring( mw.html.create( &quot;code&quot; )
                                     :wikitext( s ) )
                Fault( &quot;Invalid format &quot; .. s )
                source = false
            end
        else
            local words = mw.text.split( source, &quot;%s+&quot; )
            local show, start, support, unknown
            for i = 1, #words do
                s = words[ i ]
                if i == 1 then
                    start = s
                end
                support = Permit.builder[ s ]
                if support == start  or
                   support == &quot;*&quot; then
                    Permit.builder[ s ] = true
                elseif s:match( &quot;^[1-9]%d?&quot; ) and
                       Permit.builder.align then
                    Permit.builder.align = tonumber( s )
                else
                    if unknown then
                        unknown = string.format( &quot;%s %s&quot;, unknown, s )
                    else
                        unknown = s
                    end
                end
            end -- i = 1, #words
            if unknown then
                s = tostring( mw.html.create( &quot;code&quot; )
                                     :css( &quot;white-space&quot;, &quot;nowrap&quot; )
                                     :wikitext( s ) )
                Fault( &quot;Unknown/misplaced format keyword &quot; .. s )
                source = false
                start  = false
            end
            if start == &quot;inline&quot; then
                if Permit.builder.half == true then
                    show = &quot;inline half&quot;
                    code = &quot;{{_ |_=_}}&quot;
                elseif Permit.builder.grouped == true then
                    show = &quot;inline grouped&quot;
                    code = &quot;{{_ | _=_}}&quot;
                elseif Permit.builder.spaced == true then
                    show = &quot;inline spaced&quot;
                    code = &quot;{{_ | _ = _ }}&quot;
                end
                if Permit.builder.newlines == true then
                    show = show or &quot;inline&quot;
                    code = code or &quot;{{_|_=_}}&quot;
                    show = show .. &quot; newlines&quot;
                    code = string.format( &quot;N%sN&quot;, code )
                end
            elseif start == &quot;block&quot; then
                local space  = &quot;&quot;     -- amid &quot;|&quot; and name
                local spaced = &quot; &quot;    -- preceding &quot;=&quot;
                local spacer = &quot; &quot;    -- following &quot;=&quot;
                local suffix = &quot;N&quot;    -- closing &quot;}}&quot; on new line
                show = &quot;block&quot;
                if Permit.builder.indent == true then
                    start = &quot; &quot;
                    show = &quot;block indent&quot;
                else
                    start = &quot;&quot;
                end
                if Permit.builder.compressed == true then
                    spaced = &quot;&quot;
                    spacer = &quot;&quot;
                    show   = show .. &quot; compressed&quot;
                    if Permit.builder.last == true then
                        show = show .. &quot; last&quot;
                    else
                        suffix = &quot;&quot;
                    end
                else
                    if Permit.builder.lead == true then
                        show  = show .. &quot; lead&quot;
                        space = &quot; &quot;
                    end
                    if type( Permit.builder.align ) ~= &quot;string&quot; then
                        local n
                        s = &quot; align&quot;
                        if Permit.builder.align == true then
                            n = 0
                            if type( Data.got ) == &quot;table&quot;  and
                               type( Data.got.params ) == &quot;table&quot; then
                                for k, v in pairs( Data.got.params ) do
                                    if type( v ) == &quot;table&quot;  and
                                       not v.deprecated  and
                                       type( k ) == &quot;string&quot; then
                                        k = mw.ustring.len( k )
                                        if k &gt; n then
                                            n = k
                                        end
                                    end
                                end -- for k, v
                            end
                        else
                            n = Permit.builder.align
                            if type( n ) == &quot;number&quot;  and  n &gt; 1 then
                                s = string.format( &quot;%s %d&quot;, s, n )
                            else
                                n = 0    -- How comes?
                            end
                        end
                        if n &gt; 1 then
                            spaced = string.rep( &quot;_&quot;,  n - 1 )  ..  &quot; &quot;
                        end
                        show = show .. s
                    elseif Permit.builder.after == true then
                        spaced = &quot;&quot;
                        show   = show .. &quot; after&quot;
                    elseif Permit.builder.dense == true then
                        spaced = &quot;&quot;
                        spacer = &quot;&quot;
                        show   = show .. &quot; dense&quot;
                    end
                    if Permit.builder.last == true then
                        suffix = spacer
                        show   = show .. &quot; last&quot;
                    end
                end
                code = string.format( &quot;N{{_N%s|%s_%s=%s_%s}}N&quot;,
                                      start,
                                      space,
                                      spaced,
                                      spacer,
                                      suffix )
                if show == &quot;block&quot; then
                    show = &quot;block newlines&quot;
                end
            end
            if show then
                r = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                           :wikitext( show )
            end
        end
        if code then
            source = code:gsub( &quot;N&quot;, &quot;\n&quot; )
            code   = mw.text.nowiki( code ):gsub( &quot;N&quot;, &quot;&amp;#92;n&quot; )
            code   = mw.html.create( &quot;code&quot; )
                            :css( &quot;margin-left&quot;,  &quot;1em&quot; )
                            :css( &quot;margin-right&quot;, &quot;1em&quot; )
                            :wikitext( code )
            if r then
                r = mw.html.create( &quot;span&quot; )
                           :node( r )
                           :node( code )
            else
                r = code
            end
        end
    end
    if source and Data.tag then
        Data.tag.format = source
    end
    return r
end -- format()


local function formatter()
    -- Build presented documentation
    -- Returns &lt;div&gt;
    local r = mw.html.create( &quot;div&quot; )
    local x = fashioned( Data.tree, true, r )
    local s
    if x then
        r = x
    end
    if Data.leading then
        local toc = mw.html.create( &quot;div&quot; )
        local shift
        if Config.suppressTOCnum then
            toc:addClass( Config.suppressTOCnum )
            if type( Config.stylesTOCnum ) == &quot;string&quot; then
                local src = Config.stylesTOCnum .. &quot;/styles.css&quot;
                s = TemplateData.frame:extensionTag( &quot;templatestyles&quot;,
                                                     nil,
                                                     { src = src } )
                r:newline()
                 :node( s )
            end
        end
        toc:addClass( &quot;navigation-not-searchable&quot; )
           :css( &quot;margin-top&quot;, &quot;0.5em&quot; )
           :wikitext( &quot;__TOC__&quot; )
        if Data.sibling then
            local block = mw.html.create( &quot;div&quot; )
            if TemplateData.ltr then
                shift = &quot;right&quot;
            else
                shift = &quot;left&quot;
            end
            block:css( &quot;float&quot;, shift )
                 :wikitext( Data.sibling )
            r:newline()
             :node( block )
             :newline()
        end
        r:newline()
         :node( toc )
         :newline()
        if shift then
            r:node( mw.html.create( &quot;div&quot; )
                           :css( &quot;clear&quot;, shift ) )
             :newline()
        end
    end
    s = features()
    if s then
        if Data.leading then
            r:node( mw.html.create( &quot;h&quot; .. Config.nested )
                           :wikitext( factory( &quot;doc-params&quot; ) ) )
             :newline()
        end
        r:node( s )
    end
    if Data.shared then
        local global = mw.html.create( &quot;div&quot; )
                              :attr( &quot;id&quot;, &quot;templatedata-global&quot; )
        local shift
        if TemplateData.ltr then
            shift = &quot;right&quot;
        else
            shift = &quot;left&quot;
        end
        global:css( &quot;float&quot;, shift )
              :wikitext( string.format( &quot;[[%s|%s]]&quot;,
                                        Data.shared, &quot;Global&quot; ) )
        r:newline()
         :node( global )
    end
    if Data.tree and Data.tree.format then
        local e = format()
        if e then
            local show = &quot;Format&quot;
            if Config.supportFormat then
                show = string.format( &quot;[[%s|%s]]&quot;,
                                      Config.supportFormat, show )
            end
            r:node( mw.html.create( &quot;p&quot; )
                           :addClass( &quot;navigation-not-searchable&quot; )
                           :wikitext( show .. &quot;: &quot; )
                           :node( e ) )
        end
    end
    return r
end -- formatter()


local function free()
    -- Remove JSON comment lines
    if Data.source:find( &quot;//&quot;, 1, true ) then
        Data.source:gsub( &quot;([{,\&quot;'])(%s*\n%s*//.*\n%s*)([{},\&quot;'])&quot;,
                          &quot;%1%3&quot; )
    end
end -- free()


local function full()
    -- Build survey table from JSON data, append invisible &lt;templatedata&gt;
    Data.div = mw.html.create( &quot;div&quot; )
                      :addClass( &quot;mw-templatedata-doc-wrap&quot; )
    if Permit.css.bg then
        Data.div:css( Permit.css.bg )
    end
    if Permit.css.fg then
        Data.div:css( Permit.css.fg )
    end
    focus()
    if Data.tag then
        if type( Data.got.params ) == &quot;table&quot; then
            for k, v in pairs( Data.got.params ) do
                focus( k )
            end -- for k, v
            if Data.heirs then
                fathers()
            end
        end
    end
    Data.div:node( formatter() )
    if not Data.lazy then
        Data.slim = flush()
        if TemplateData.frame then
            local div   = mw.html.create( &quot;div&quot; )
            local tdata = { [ 1 ] = &quot;templatedata&quot;,
                            [ 2 ] = Data.slim }
            Data.strip = TemplateData.frame:callParserFunction( &quot;#tag&quot;,
                                                                tdata )
            div:wikitext( Data.strip )
            if Config.loudly then
                Data.div:node( mw.html.create( &quot;hr&quot; )
                                      :css( { height = &quot;7ex&quot; } ) )
            else
                div:css( &quot;display&quot;, &quot;none&quot; )
            end
            Data.div:node( div )
        end
    end
    if Data.lasting then
        Fault( &quot;deprecated type syntax&quot; )
    end
    if Data.less then
        Fault( Config.solo )
    end
end -- full()


local function furnish( adapt, arglist )
    -- Analyze transclusion
    -- Parameter:
    --     adapt    -- table, #invoke parameters
    --     arglist  -- table, template parameters
    -- Returns string
    local source
    favorize()
    -- deprecated:
    for k, v in pairs( Config.basicCnf ) do
        if adapt[ k ]  and  adapt[ k ] ~= &quot;&quot; then
            Config[ v ] = adapt[ k ]
        end
    end -- for k, v
    if arglist.heading  and  arglist.heading:match( &quot;^[3-6]$&quot; ) then
        Config.nested = arglist.heading
    else
        Config.nested = &quot;2&quot;
    end
    Config.loudly = faculty( arglist.debug or adapt.debug )
    Data.lazy     = faculty( arglist.lazy )  and  not Config.loudly
    Data.leading  = faculty( arglist.TOC )
    if Data.leading and arglist.TOCsibling then
        Data.sibling = mw.text.trim( arglist.TOCsibling )
    end
    if arglist.lang then
        Data.slang = arglist.lang:lower()
    elseif adapt.lang then
        Data.slang = adapt.lang:lower()
    end
    if arglist.JSON then
        source = arglist.JSON
    elseif arglist.Global then
        source = TemplateData.getGlobalJSON( arglist.Global,
                                             arglist.Local )
    elseif arglist[ 1 ] then
        local s     = mw.text.trim( arglist[ 1 ] )
        local start = s:sub( 1, 1 )
        if start == &quot;&lt;&quot; then
            Data.strip = s
        elseif start == &quot;{&quot; then
            source = s
        elseif mw.ustring.sub( s, 1, 8 ) ==
               mw.ustring.char( 127, 39, 34, 96, 85, 78, 73, 81 ) then
            Data.strip = s
        end
    end
    if type( arglist.vertical ) == &quot;string&quot;  and
       arglist.vertical:match( &quot;^%d*%.?%d+[emprx]+$&quot; ) then
        Data.scroll = arglist.vertical
    end
    if not source then
        Data.title = mw.title.getCurrentTitle()
        source = find()
        if not source  and
           not Data.title.text:match( Config.subpage ) then
            local s = string.format( Config.suffix,
                                     Data.title.prefixedText )
            Data.title = mw.title.new( s )
            if Data.title.exists then
                source = find()
            end
        end
    end
    if not Data.lazy then
        if not Data.title then
            Data.title = mw.title.getCurrentTitle()
        end
        Data.lazy = Data.title.text:match( Config.subpage )
    end
    if type( source ) == &quot;string&quot; then
        TemplateData.getPlainJSON( source )
    end
    return finalize( faculty( arglist.source ) )
end -- furnish()


Failsafe.failsafe = function ( atleast )
    -- Retrieve versioning and check for compliance
    -- Precondition:
    --     atleast  -- string, with required version
    --                         or wikidata|item|~|@ or false
    -- Postcondition:
    --     Returns  string  -- with queried version/item, also if problem
    --              false   -- if appropriate
    -- 2020-08-17
    local since  = atleast
    local last   = ( since == &quot;~&quot; )
    local linked = ( since == &quot;@&quot; )
    local link   = ( since == &quot;item&quot; )
    local r
    if last  or  link  or  linked  or  since == &quot;wikidata&quot; then
        local item = Failsafe.item
        since = false
        if type( item ) == &quot;number&quot;  and  item &gt; 0 then
            local suited = string.format( &quot;Q%d&quot;, item )
            if link then
                r = suited
            else
                local entity = mw.wikibase.getEntity( suited )
                if type( entity ) == &quot;table&quot; then
                    local seek = Failsafe.serialProperty or &quot;P348&quot;
                    local vsn  = entity:formatPropertyValues( seek )
                    if type( vsn ) == &quot;table&quot;  and
                       type( vsn.value ) == &quot;string&quot;  and
                       vsn.value ~= &quot;&quot; then
                        if last  and  vsn.value == Failsafe.serial then
                            r = false
                        elseif linked then
                            if mw.title.getCurrentTitle().prefixedText
                               ==  mw.wikibase.getSitelink( suited ) then
                                r = false
                            else
                                r = suited
                            end
                        else
                            r = vsn.value
                        end
                    end
                end
            end
        end
    end
    if type( r ) == &quot;nil&quot; then
        if not since  or  since &lt;= Failsafe.serial then
            r = Failsafe.serial
        else
            r = false
        end
    end
    return r
end -- Failsafe.failsafe()


TemplateData.getGlobalJSON = function ( access, adapt )
    -- Retrieve TemplateData from a global repository (JSON)
    -- Parameter:
    --     access  -- string, with page specifier (on WikiMedia Commons)
    --     adapt   -- JSON string or table with local overrides
    -- Returns true, if succeeded
    local plugin = Fetch( &quot;/global&quot; )
    local r
    if type( plugin ) == &quot;table&quot;  and
       type( plugin.fetch ) == &quot;function&quot; then
        local s, got = plugin.fetch( access, adapt )
        if got then
            Data.got    = got
            Data.order  = got.paramOrder
            Data.shared = s
            r           = true
            full()
        else
            Fault( s )
        end
    end
    return r
end -- TemplateData.getGlobalJSON()


TemplateData.getPlainJSON = function ( adapt )
    -- Reduce enhanced JSON data to plain text localized JSON
    -- Parameter:
    --     adapt  -- string, with enhanced JSON
    -- Returns string, or not
    if type( adapt ) == &quot;string&quot; then
        local JSONutil = Fetch( &quot;JSONutil&quot;, true )
        Data.source = adapt
        free()
        if JSONutil then
            local Multilingual = Fetch( &quot;Multilingual&quot;, true )
            local f
            if Multilingual then
                f = Multilingual.i18n
            end
            Data.got = JSONutil.fetch( Data.source, true, f )
        else
            local lucky
            lucky, Data.got = pcall( mw.text.jsonDecode, Data.source )
        end
        if type( Data.got ) == &quot;table&quot; then
            full()
        elseif not Data.strip then
            local scream = type( Data.got )
            if scream == &quot;string&quot; then
                scream = Data.got
            else
                scream = &quot;Data.got: &quot; .. scream
            end
            Fault( &quot;fatal JSON error: &quot; .. scream )
        end
    end
    return Data.slim
end -- TemplateData.getPlainJSON()


TemplateData.test = function ( adapt, arglist )
    TemplateData.frame = mw.getCurrentFrame()
    return furnish( adapt, arglist )
end -- TemplateData.test()


-- Export
local p = { }

p.f = function ( frame )
    -- Template call
    local lucky, r
    TemplateData.frame = frame
    lucky, r = pcall( furnish, frame.args, frame:getParent().args )
    if not lucky then
        Fault( &quot;INTERNAL: &quot; .. r )
        r = failures()
    end
    return r
end -- p.f

p.failsafe = function ( frame )
    -- Versioning interface
    local s = type( frame )
    local since
    if s == &quot;table&quot; then
        since = frame.args[ 1 ]
    elseif s == &quot;string&quot; then
        since = frame
    end
    if since then
        since = mw.text.trim( since )
        if since == &quot;&quot; then
            since = false
        end
    end
    return Failsafe.failsafe( since )  or  &quot;&quot;
end -- p.failsafe

p.TemplateData = function ()
    -- Module interface
    return TemplateData
end

return p</text>
      <sha1>a01q64lkz945iaaoz6tjgynv5rlevip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit</title>
    <ns>1</ns>
    <id>325728</id>
    <revision>
      <id>3058125</id>
      <parentid>3053460</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="mk4cig0xpgi2bko1x6al0wkzl9b3wme" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>mk4cig0xpgi2bko1x6al0wkzl9b3wme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Nadezhda Nejnski/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>327581</id>
    <revision>
      <id>3058118</id>
      <parentid>3008101</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Nadezhda Nejnski]]</comment>
      <origin>3058118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7845" sha1="t09pip5lc1wkfqfzerheiqi4a71iwob" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nadezhda Neynsky]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2118935 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150614103524/http://personi.dir.bg/person.php?id=99 për lidhjen http://personi.dir.bg/person.php?id=99.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150614103524/http://personi.dir.bg/person.php?id=99 për lidhjen http://personi.dir.bg/person.php?id=99.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 20 maj 2020 21:44 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nadezhda Nejnski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2154284 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.abendblatt.de/archiv/article.php?xmlurl=http%3A%2F%2Farchiv.abendblatt.de%2Fha%2F2000%2Fxml%2F20000330xml%2Fhabxml000103_28171.xml.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 21 shtator 2020 05:07 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nadezhda Nejnski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2374698 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160917033945/http://www.nato.int/docu/review/1998/9801-02.htm për lidhjen https://www.nato.int/docu/review/1998/9801-02.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180218024325/http://www.mfa.bg/embassies/turkey/en/2461/index.html për lidhjen http://www.mfa.bg/embassies/turkey/en/2461/index.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 27 dhjetor 2021 08:02 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nadezhda Nejnski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2440218 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.tanjug.rs/news/29644/bulgaria-forwards-horseshoe-plan-data-to-germany.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 7 prill 2022 02:34 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nadezhda Nejnski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2466219 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/6EneRjken?url=http://www.owep.de/artikel/326/nadeshda-michajlowa me https://web.archive.org/web/20140606202222/http://www.owep.de/artikel/326/nadeshda-michajlowa te lidhja http://www.owep.de/artikel/326/nadeshda-michajlowa.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 31 korrik 2022 18:44 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nadezhda Nejnski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3002817 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200506013950/http://www.smeeurope.eu/ për lidhjen http://www.smeeurope.eu/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 28 qershor 2026 21:44 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nadezhda Nejnski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053539 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.mediapool.bg/nadezhda-mihailova-quotkostov-ima-problem-sas-sdsquotn-news23897.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 tetor 2026 03:18 (CEST)</text>
      <sha1>t09pip5lc1wkfqfzerheiqi4a71iwob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327795</id>
    <revision>
      <id>3058111</id>
      <parentid>2962001</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5064" sha1="qoba10cvs3g33g235q6tizjnmzraemc" xml:space="preserve">'''Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke''' është biblioteka qendrore e [[Republika Çeke|Republikës Çeke]] . Ajo drejtohet nga Ministria e Kulturës . Ndërtesa kryesore e bibliotekës ndodhet në ndërtesën historike Clementinum në qendër të [[Praga|Pragës]], ku mbahen afërsisht gjysma e librave të saj. Gjysma tjetër e koleksionit ruhet në lagjen Hostivař .&lt;ref&gt;{{Cite web|date=28 maj 2008|title=Need for new library intensifies|url=http://www.praguepost.cz/archivescontent/6131-need-for-new-library-intensifies.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140509001135/http://www.praguepost.cz/archivescontent/6131-need-for-new-library-intensifies.html|archive-date=9 maj 2014|access-date=8 maj 2014|website=The Prague Post}}&lt;/ref&gt; Biblioteka Kombëtare është biblioteka më e madhe në Republikën Çeke, me rreth 6 milionë dokumente. Biblioteka aktualisht ka rreth 20,000 lexues të regjistruar.  Megjithëse përfshin kryesisht tekste çeke, biblioteka ruan gjithashtu materiale të vjetra nga Turqia, Irani dhe India.&lt;ref name=&quot;digitisation&quot;&gt;{{Cite web|date=2005-11-24|title=National Library's rare prints and manuscripts at the click of a mouse|url=http://www.radio.cz/en/section/science/national-librarys-rare-prints-and-manuscripts-at-the-click-of-a-mouse|access-date=2019-12-18|website=Radio Prague|archive-url=https://web.archive.org/web/20170205224020/http://www.radio.cz/en/section/science/national-librarys-rare-prints-and-manuscripts-at-the-click-of-a-mouse|archive-date=5 shkurt 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Biblioteka strehon gjithashtu libra për [[Universiteti i Pragës|Universitetin Charles në Pragë]] .&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tucker|first=Aviezer|date=18–24 shkurt 2009|title=Opinion|page=A4|work=The Prague Post|location=Prague|url=http://www.praguepost.cz/examples/weekly-paper-2009-02-18.pdf|url-status=dead|access-date=8 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140509001128/http://www.praguepost.cz/examples/weekly-paper-2009-02-18.pdf|archive-date=9 maj 2014}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Në shekullin e 13-të, shkolla ''Studium generale'' u themelua në [[Manastiri (ndërtesë)|manastirin]] Domenikane në Qytetin e Vjetër të Pragës. Kjo shkollë, duke përfshirë bibliotekën e saj, u bashkua me universitetin në shekullin e 14-të.

Në 1556, murgjit e [[Shoqëria e Jezuit|Urdhrit të Jezuitëve]] ngritën një [[Shkolla konvikt|shkollë me konvikt]], të quajtur ''Clementinum'', në mbetjet e manastirit Domenikane. Nga viti 1622 e tutje, jezuitët administruan gjithashtu [[Universiteti i Pragës|Universitetin e Charles]], dhe të gjitha bibliotekat e tyre u vendosën në Clementinum.

Pas shtypjes së jezuitëve, universiteti u bë një institucion shtetëror në 1773, dhe në 1777 biblioteka e tij u shpall &quot;Biblioteka Publike dhe Universitare Perandorake-Mbretërore&quot; nga Maria Theresa . Edhe pas ndarjes së universitetit në një universitet çek dhe gjerman në 1882, biblioteka mbeti si një institucion i përbashkët.

Në vitin 1918, Biblioteka Publike dhe Universitare u mor nga qeveria e [[Çekosllovakia|Çekosllovakisë]] së sapothemeluar. Më 1924, u themelua Biblioteka Sllave ( ''Slovanská knihovna'' ) dhe u zhvendos në Clementinum në 1929; ajo është ende një pjesë autonome e Bibliotekës Kombëtare. Në vitin 1935, biblioteka u riemërua &quot;Biblioteka Kombëtare dhe Universitare&quot; ( ''Národní a univerzitní knihovna'' ). Në të njëjtin vit, u prezantua një ligj për detyrimin ligjor të kopjimit të depozitave - një praktikë që daton që nga viti 1781, kur [[Shtypshkronja|printerët]] e Pragës duhej t'i dorëzonin bibliotekës kopjet ligjore të depozitave të printimeve të tyre.

Megjithëse universitetet dhe kolegjet çeke u mbyllën pas pushtimit gjerman të Çekosllovakisë në 1939, biblioteka mbeti e hapur nën emrin &quot;Biblioteka Komunale dhe Universitare&quot; ( ''Zemská a univerzitní knihovna'' ).

Në vitin 1958, të gjitha bibliotekat e mëdha të Pragës u bashkuan në Bibliotekën e vetme të centralizuar Shtetërore të Republikës Çekosllovake ( ''Státní knihovna CSR'' ).

Në vitin 1990, riemërtimi i deritanishëm i bibliotekës rezultoi në emrin e saj aktual: Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke. Një ndërtesë e re magazinimi, Depozita Qendrore në Hostivař, u përurua në vitin 1996.&lt;ref name=&quot;klementinum-history&quot;&gt;{{Cite web|date=2012|title=From Klementinum's History|url=http://text.en.nkp.cz/about-us/about-nl/national-library-s-history/history-1|access-date=2019-09-16|publisher=National Library of the Czech Republic, Prague|archive-date=13 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413072821/http://text.en.nkp.cz/about-us/about-nl/national-library-s-history/history-1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Shih edhe ==
* [[Arsimi në Çeki]]

== Referime ==
{{reflist}}

== Lidhjet e jashtme ==
* {{Official website}}
[[Kategoria:Biblioteka kombëtare]]

[[Kategoria:Koordinatat jo në Wikidata]]
[[Kategoria:Biblioteka në Republikën Çeke]]
[[Kategoria:Kultura në Pragë]]</text>
      <sha1>qoba10cvs3g33g235q6tizjnmzraemc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arsimi në Prishtinë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328212</id>
    <revision>
      <id>3058062</id>
      <parentid>3020132</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43836" sha1="6uhzrughsax3upddxqvd837lgjcy0rk" xml:space="preserve">[[Skeda:Hasan_Prishtina_-_Universiteti_i_Prishtines.jpg|parapamje|287x287px| Hasan Prishtina - Universiteti i Prishtines]]
'''Arsimi në [[Prishtina|Prishtinë]]''', kryeqyteti i [[Kosova|Kosovës]], përbëhet nga arsimi fillor, i mesëm dhe i lartë. Prishtina strehon një numër institucionesh publike dhe private, si [[Universiteti i Prishtinës|Universiteti “Hasan Prishtina”]], [[Biblioteka Kombëtare e Kosovës]] dhe [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës]]. Prishtina gjatë gjithë shekullit të kaluar ka tërhequr një numër të konsiderueshëm studentësh nga Kosova. Sot, qyteti i Prishtinës pret një numër të madh intelektualësh, profesorësh, akademikësh, studentësh dhe profesionistësh në sfera të ndryshme.&lt;ref name=&quot;see-educoop.net&quot;&gt;[http://www.see-educoop.net/education_in/pdf/edu_kos_p0-108-yug-kos-aln-t01.pdf &quot;Shifra dhe fakte per Arsimin e Kosoves&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071025022255/http://www.see-educoop.net/education_in/pdf/edu_kos_p0-108-yug-kos-aln-t01.pdf |date=2007-10-25 }}, KEC, p.54&lt;/ref&gt;

== Arsimi në Prishtinë në të kaluarën ==

=== Themelimi i institucioneve arsimore në Prishtinë ===

Ndër shkollat e para të njohura në Prishtinë ishin ato të hapura gjatë periudhës osmane, para vitit 1912.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot;/&gt; Shqiptarët u lejuan të ndiqnin këto shkolla, shumica e të cilave ishin fetare, vetëm pak prej tyre ishin laike.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Gjatë vitit 1913 në Prishtinë u hapën pak shkolla fillore dhe gjimnaze në gjuhën serbe.  Periudha që pasoi sundimin osman, mes viteve 1916 dhe 1918 ishte e rëndësishme edhe për sistemin arsimor në Kosovë. Gjatë kësaj periudhe, Prishtina, së bashku me komunat e tjera si [[Ferizaji|Ferizaj]] dhe [[Prizreni|Prizren]], u pushtua nga [[Bullgaria]].&lt;ref name=&quot;see-educoop.net&quot; /&gt; Pushtuesit bullgarë nuk lejuan shkolla në gjuhën shqipe, por për shkak të ndikimit pozitiv të [[Perandoria Austro-Hungareze|austro-hungarezëve]] në zonën bullgare, disa shkolla fetare katolike u lejuan në Prishtinë dhe në komunat e tjera të pushtuara prej tyre.&lt;ref name=&quot;see-educoop.net&quot; /&gt; Në vitin 1916 në Prishtinë u hap Gjimnazi Kombëtar Bullgar.&lt;ref name=&quot;see-educoop.net&quot; /&gt; Situata në aspektin arsimor ishte më e keqe në rajonin nën sundimin e Bullgarisë në krahasim me rajonin e pushtuar nga forcat austro-hungareze ku u lejuan të hapeshin 300 shkolla në gjuhën shqipe.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt;

=== Arsimi në kohën e Jugosllavisë ===

Gjatë viteve 1919-1939 në [[Jugosllavia|Jugosllavi]], të gjitha shkollat në gjuhën shqipe u mbyllën dhe arsimi u lejua vetëm në [[Gjuha serbokroate|gjuhën serbo-kroate]] .&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot;/&gt; Rreth katër (4) për qind e popullatës jugosllave ndoqën arsimin e mesëm, ku zonat rurale ishin rajonet me numrin më të ulët të pjesëmarrësve pasi qasja në shkolla ishte pothuajse inekzistente.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Gjatë kësaj periudhe, grupi më i margjinalizuar që u privua nga frekuentimi i shkollës ishin vajzat që vinin nga familjet myslimane.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; 

Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] Kosova u bashkua me [[Shqipëria|Shqipërinë]] nën pushtimin italian.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot;&gt;{{Cite web|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|title=Refworld {{!}} The History, Culture and Identity of Albanians in Kosovo|url=https://www.refworld.org/docid/3ae6a80c0.html|access-date=2022-09-06|website=Refworld|language=en}}&lt;/ref&gt; Kjo shënoi një kthesë pozitive në sistemin arsimor në Kosovë dhe në Prishtinë në veçanti pasi që u lejuan hapja e shkollave në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]].&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Krahas qindra shkollave fillore të hapura në Prishtinë, u themelua edhe shkolla e parë e mesme në gjuhën shqipe në këtë komunë, Sami Frashëri.  Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], [[Kosova]] përsëri ishte pjesë e [[Jugosllavia|Jugosllavisë]]. Gjatë kësaj periudhe, shqiptarët etnikë u njohën si pakicë kombëtare dhe [[Gjuha shqipe|shqipja]] u pranua dhe shkollat fillore në gjuhën shqipe u lejuan ndërsa nivelet e larta të arsimit ofroheshin ende vetëm në [[Gjuha serbokroate|gjuhën serbo-kroate]].&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Në vitin 1968, kushtetuta u ndryshua për të lejuar hapjen e shkollave në gjuhën shqipe në të gjitha nivelet.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], arsimi në [[Kosova|Kosovë]] bëhej në tri gjuhë: [[Gjuha serbe|serbisht]], [[Gjuha shqipe|shqip]] dhe [[Gjuha turke|turqisht]],&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; ndërsa pas vitit 1953 mësimet në këto tri gjuhë ofroheshin në të njëjtën shkollë.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt;

Pas vitit 1968 vazhdoi themelimi i institucioneve arsimore në gjuhën shqipe.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot;/&gt; Në vitin 1969 u hap [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Universiteti Shqiptar i Prishtinës]].&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Tekstet dhe materialet mësimore u importuan nga Shqipëria, si pjesë e një marrëveshjeje ndërmjet [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]] dhe atij të [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Prishtinës]] në vitin 1970.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Në vitin 1981, Universiteti i Prishtinës përbëhej nga 75 për qind shqiptarë etnikë nga 47,000 studentë që e ndiqnin atë.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Në fund të viteve '70 dhe në fillim të viteve '80 gjendja ekonomike në Kosovë dhe Jugosllavi po përkeqësohej. Për më tepër, diskriminimi negativ i studentëve në bazë të përkatësisë etnike bëri që studentët shqiptarë të Universitetit të Prishtinës të organizojnë një protestë masive më 11 mars 1981, të njohur si [[Demonstratat e `81-shit|Protestat Studentore të vitit 1981]].  Si pasojë e trazirave të dhunshme të studentëve, u vendosën sërish kufizime në arsimimin e shqiptarëve.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Si rezultat i kësaj proteste, marrëveshja e mëparshme ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës, për shkëmbimin e materialeve arsimore, përfundoi dhe librat [[Gjuha serbokroate|serbokroatisht]] filluan të përkthehen në gjuhën shqipe për të përmbushur nevojat e universitetit.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Më tej, studentët, mësuesit dhe profesorët që morën pjesë në këto protesta u përjashtuan, duke rezultuar në përjashtimin e më shumë se 260 studentëve dhe më shumë se 210 mësues/profesorë të përjashtuar.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt;

=== Arsimi në kohën e Serbisë dhe Malit të Zi === 

Gjatë periudhës së heqjes së autonomisë së Kosovës (1989-1990), arsimi në Kosovë u përball me ndryshime të mëtejshme.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot;/&gt; Një kurrikul e re e përqendruar më shumë në mbulimin e kulturës dhe historisë serbe dhe që e bëri [[Gjuha serbokroate|serbo-kroatishten]] lëndë të detyrueshme në shkollat e mesme të Kosovës u miratua në vitin 1990.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Më tej, nxënësit që dëshironin të hynin në shkollat e mesme duhej të kalonin një test [[Gjuha serbe|të gjuhës serbe]].&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Si rezultat, pas vitit 1992, mbetën vetëm shkolla fillore në gjuhën shqipe, ndërsa në shkollat e mesme dhe [[Universiteti i Prishtinës|në Universitetin e Prishtinës]] gjuha e vetme mësimore serbe ishte gjuha e mësimit.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt;

==== Shkolla private shqipe ====
Në vitet 1990, [[Shqiptarët në Kosovë|kosovarët]] krijuan një sistem arsimor paralel si një zgjidhje e përkohshme për situatën e krijuar gjatë asaj periudhe.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot;/&gt; Rreth 300–450.000 nxënës bojkotuan institucionet arsimore shtetërore dhe ndiqnin shkollat paralele private në gjuhën shqipe.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Për një periudhë prej më shumë se gjashtë vitesh, nxënësit [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptaro-kosovarë]] kanë ndjekur shkollat paralele fillore dhe të mesme dhe nuk kanë mundur të vijojnë studimet në universitet, pasi nuk lejohen as të hyjnë e as të frekuentojnë universitetin apo Prishtinën.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Këto shkolla private/paralele ndodheshin në xhami, shtëpi private, garazhe etj.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt;

Më 1 shtator 1996, presidenti i Serbisë, [[Sllobodan Millosheviç|Millosheviç]] dhe udhëheqësi kosovar, [[Ibrahim Rugova|Rugova]] nënshkruan një marrëveshje që do t'u mundësonte nxënësve dhe mësuesve shqiptarë etnikë të kthehen në shkolla.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot;/&gt; Megjithatë, kjo marrëveshje nuk u zbatua kurrë dhe kjo çoi në protestën e mbajtur midis tetorit 1997 dhe janarit 1998.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Sërish gjatë këtyre protestave një numër studentësh u arrestuan dhe u rrahën nga policia. Më 23 mars 1998 u nënshkrua një marrëveshje tjetër që u mundësoi studentëve shqiptarë të kthehen në shkolla dhe në Universitetin e Prishtinës.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Por, kjo marrëveshje nuk lejoi integrimin e studentëve dhe nxënësve shqiptarë me ata serbë. Për ta ruajtur këtë, është aplikuar një orar me turne që studentët serbë të ndjekin ligjëratat në mëngjes dhe shqiptarët pasdite.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt; Në përgjigje të kësaj marrëveshjeje dhe si mënyrë për të treguar mospajtimin e tyre, studentët dhe profesorët serbë në Universitetin e Prishtinës organizuan një protestë ku ishin mbledhur 10 mijë persona.&lt;ref name=&quot;history-culture-refworld&quot; /&gt;

=== Arsimi gjatë Luftës së Kosovës ===

Pas përfundimit të [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]], Misioni i Bashkuar në Kosovë filloi punën në themelimin e institucioneve arsimore. Autoritetet e UNMIK-ut u përpoqën të themelojnë shkolla që do të funksiononin në një sistem të unifikuar dhe nxënësit do të mësoheshin në gjuhën e tyre të zgjedhur.&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/iiep/PDF/pubs/kosovo.pdf &quot;Parallel worlds – Rebuilding the education system in Kosovo&quot;], IIEP, p.8&lt;/ref&gt; Ndër ndryshimet e para që u miratuan në vitin 2001 ishin kuadri i ri i kurrikulës dhe ndryshimet në organizimin e sistemit arsimor.  Gjatë kohës që autoritetet e UNMIK-ut po përpiqeshin të krijonin autoritete dhe institucione arsimore në Prishtinë, zyrtarët e arsimit serb dhe shqiptar rifilluan shkollat në këtë qytet.&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/iiep/PDF/pubs/kosovo.pdf &quot;Parallel worlds – Rebuilding the education system in Kosovo&quot;], IIEP, p.50&lt;/ref&gt;

Një faktor që pati ndikim në politikëbërjen e arsimit në Kosovë gjatë asaj kohe ishte urbanizimi në rritje. Sipas disa vlerësimeve, numri i njerëzve që jetonin në Prishtinë u trefishua në madhësi që nga para fushatës së NATO-s nga rreth 200,000 banorë para konfliktit në rreth 650,000 në 2002.&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/iiep/PDF/pubs/kosovo.pdf &quot;Parallel worlds – Rebuilding the education system in Kosovo&quot;], IIEP, p.58&lt;/ref&gt; Që nga viti 2007–2008, në Prishtinë, njëmbëdhjetë shkolla (11) punonin në dy (2) ndërrime, ndërsa një shkollë funksiononte me katër (4) ndërrime, për shkak të numrit të madh të nxënësve. 

Ndër problemet tjera që ekzistonin gjatë asaj kohe në Prishtinë lidhur me arsimin, ishin shkalla e lartë e braktisjes së shkollës në mes të shkollave fillore dhe të mesme për vajzat, pakicat etnike dhe fëmijët në zonat rurale.&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/iiep/PDF/pubs/kosovo.pdf &quot;Parallel worlds – Rebuilding the education system in Kosovo&quot;], IIEP, p.60&lt;/ref&gt; Më tej, në raport me mësuesin dhe profesorin, problemi më i madh ishte te pagat e tyre. Në atë kohë, pagat për fakultetin në kampusin kryesor në Prishtinë ishin mjaft të ulëta. Pak prej profesorëve paguheshin me rroga që ishin pak më shumë se 100 dollarë amerikanë në muaj.&lt;ref name=&quot;unesco.org&quot;&gt;[http://www.unesco.org/iiep/PDF/pubs/kosovo.pdf &quot;Parallel worlds – Rebuilding the education system in Kosovo&quot;], IIEP, p.62&lt;/ref&gt;

Ndër veprimet kryesore, gjatë asaj që njihej si faza emergjente (1999-2002), që Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë (MASHT) ndërmori ishte riaktivizimi i sistemit arsimor në Kosovë, veçanërisht duke kontribuar në përmirësimin dhe ndërtimin e infrastrukturës së re shkollore., akomodimi i të gjithë nxënësve në shkolla dhe formulimi dhe zbatimi i ligjeve dhe rregulloreve për të siguruar funksionimin e duhur të sistemit arsimor. 

Në vitin 2002, MASHT-i formuloi një strukturë të re të organizimit të institucioneve arsimore. Tani e tutje sistemi arsimor do të përbëhet nga arsimi parashkollor (nga 9 muaj deri në gjashtë vjet), arsimi i detyrueshëm që përbëhet nga 5 vjet arsim fillor, 4 vjet arsim i mesëm i ulët dhe 3 ose 4 vjet arsim i mesëm i lartë në varësi të shkolla.  Në bazë të kësaj organizate, deri në vitin 2004/2005, në Prishtinë ishin vetëm 3 institucione parashkollore dhe kishin 1542 fëmijë prej tyre vetëm pesë (5) boshnjakë, dy (2) kroatë, tetë (8) turq, dy (2) goranë. dhe katër (4) të tjera.  Megjithatë, që nga viti 2007/08, numri i institucioneve parashkollore në Prishtinë u rrit nga 3 në 9 ndërsa numri i pakicave etnike që frekuentojnë këto institucione u ul në 5, me vetëm dy (2) boshnjakë dhe tre (3) turq.  

Arsimi fillor dhe i mesëm i ulët është bazuar në modelin 5 + 4 vjet që nga viti akademik 2004/05.  Në Prishtinë, në të njëjtin vit akademik, kishte 60 shkolla fillore dhe të mesme të ulëta, të cilat mësimin e ofrojnë vetëm në gjuhën shqipe.&lt;ref name=&quot;masht-gov.net&quot;&gt;[http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Raporti%20statistikor_shqip.pdf &quot;Treguesit dhe të dhënat statistikore në arsim 2004/05, 05/06, 06/07&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130314135119/http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Raporti%20statistikor_shqip.pdf |date=2013-03-14 }}, MEST, p.40&lt;/ref&gt; Numri i përgjithshëm i nxënësve ishte 32.370 nga të cilët 15.583 ishin femra dhe të gjithë studentë shqiptarë. Numri mesatar i nxënësve për klasë në atë vit akademik në Prishtinë ishte 26.71.  Në vitin akademik 2005/06 numri i shkollave fillore dhe të mesme të ulëta u rrit në 63 dhe dy (2) shkolla tani do të ofronin mësim edhe në gjuhë të tjera; mirëpo, në vitin 2007/08, ky numër sërish ka rënë në 61 shkolla me vetëm njërën prej tyre me gjuhë të përziera mësimore.  Në këto shkolla kanë vijuar 34703 nxënës shqiptarë, 32 boshnjakë, 30 ashkali, 1 rom dhe 199 turq. 
[[Skeda:Private_school_&quot;Mileniumi_i_Trete&quot;.JPG|parapamje| Shkolla private &quot;Mileniumi i tretë&quot;]]

Që nga viti akademik 2002/03, arsimi i mesëm i lartë përbëhej nga tre (3) ose katër (4) vite, varësisht nga programet akademike të përcaktuara nga MASHT-i.  Në vitin akademik 2004/05, në Prishtinë kishte 12 shkolla që ligjëronin vetëm në gjuhën shqipe.&lt;ref name=&quot;Pasqyre_e_Statistikave_te_Arsimit_ne_Kosove p.24&quot;&gt;[http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Pasqyre_e_Statistikave_te_Arsimit_ne_Kosove.pdf &quot;Pasqyrë e Statistikave të Arsimit në Kosovë 2004/05&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130314135431/http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Pasqyre_e_Statistikave_te_Arsimit_ne_Kosove.pdf |date=2013-03-14 }}, MEST, p.24&lt;/ref&gt; Numri i përgjithshëm i nxënësve në këtë vit ishte 9060 prej tyre 4423, ndërsa mesatarja e nxënësve për klasë ishte 30.10.  Në vitin shkollor 2005/06, dy (2) shkolla nga gjithsej 12 u bënë shkolla të përziera duke përvetësuar edhe gjuhë të tjera mësimore përveç shqipes, ku njëra prej tyre ishte Sami Frashëri. 

Sa i përket Institucioneve të Arsimit Special, gjatë periudhës së pas konfliktit dhe para pavarësisë së Kosovës, në Prishtinë kishte vetëm një shkollë, “Përparimi”.  Gjithashtu, në vitin akademik 2004/05 kishte gjithsej 7 shkolla private: 1 parashkollore, 3 shkolla fillore dhe 3 shkolla të mesme.  Universiteti i Prishtinës gjatë kësaj periudhe ishte shumë i decentralizuar. Kishte katërmbëdhjetë fakultete dhe gjashtë shkolla të larta. Që nga viti 2001, kishte më shumë se 19,000 studentë të regjistruar.&lt;ref name=&quot;unesco.org&quot;/&gt;

=== Arsimi pas Shpalljes së Pavarësisë së Kosovës ===

==== Autoriteti rregullues ====

Pas shpalljes së Pavarësisë, institucionet vendimmarrëse vazhduan me formulimin dhe miratimin e politikave, ligjeve dhe rregulloreve lidhur me arsimin. Kompetencat arsimore të komunës së Prishtinës janë të rregulluara me Ligjin Nr. 03/L-068 për Arsimin në Komunat e Republikës së Kosovës. Neni 4 parasheh kompetencat ekskluzive të komunave për sa i përket interesit lokal, duke vepruar në përputhje me legjislacionin në fuqi në lidhje me dispozitat e arsimit publik parafillor, fillor dhe të mesëm. Disa nga kompetencat e komunës së Prishtinës dhe komunave tjera përfshijnë regjistrimin dhe pranimin e nxënësve, licencën e të gjitha institucioneve arsimore publike, punësimin e mësimdhënësve dhe personelit tjetër shkollor, zgjedhjen e drejtorit dhe/ose zëvendësdrejtorit të institucioneve arsimore, pagesën. të personelit drejtues si dhe të personelit tjetër të punësuar, edukatorëve trajnues dhe personelit tjetër profesional dhe mbikëqyrjen dhe inspektimin e procesit arsimor.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://gazetazyrtare.rks-gov.net/Documents/anglisht-85.pdf|title=Law No. 03/L-068 On Education in the Municipalities of the Republic of Kosovo.|access-date=26 mars 2023|archive-date=2 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302180049/http://gazetazyrtare.rks-gov.net/Documents/anglisht-85.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Gjithashtu, sipas Ligjit për Vetëqeverisje Lokale, komunat kanë të drejtë të bashkëpunojnë me komunat dhe autoritetet tjera, duke përfshirë komunat, institucionet dhe agjencitë qeveritare në Republikën e Serbisë, në fushën e arsimit. 

Sa i përket arsimit të lartë, Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë (MASHT) i ka të gjitha kompetencat dhe përgjegjësitë. Me Ligjin për Arsimin në Komunat e Republikës së Kosovës dhe Ligjin për Arsimin e Lartë është paraparë që Ministria e lartpërmendur të jetë përgjegjëse për planifikimin e zhvillimit të arsimit të lartë në Kosovë, rregullimin e ofruesve publikë dhe privatë të arsimit të lartë, promovimin e barazisë së mundësi për akses dhe pranim në arsimin e lartë, në zhvillimin dhe trajnimin e personelit, krijimin e Këshillit Shtetëror për Arsimin e Lartë, i cili këshillon Ministrin për çështjet e arsimit të lartë, licencimin e ofruesve privatë të arsimit të lartë dhe përgjegjësi të tjera të parapara me ligj.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Law No. 04/L-037 On Higher Education in the Republic of Kosovo.|url=http://gazetazyrtare.rks-gov.net/Documents/Ligji%20per%20arsimin%20e%20larte%20(anglisht).pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302175752/http://gazetazyrtare.rks-gov.net/Documents/Ligji%20per%20arsimin%20e%20larte%20(anglisht).pdf|archive-date=2 mars 2014|access-date=26 mars 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Situata bashkëkohore e arsimit në Prishtinë ==

=== Sfidat në sektorin e arsimit ===

Zgjedhjet për pushtetin lokal të vitit 2013 prodhuan një lidership të ri në Komunën e Prishtinës. Kryetari i ri i Prishtinës, [[Shpend Ahmeti|Shpend Ahmeti,]] përfaqësues i Lëvizjes [[Lëvizja Vetëvendosje|Vetëvendosje]], theksoi se gjatë mandatit të tij fusha e arsimit është prioriteti kryesor.&lt;ref name=&quot;perprishtinen.com&quot;/&gt;

Aktualisht në qytetin e Prishtinës ekzistojnë vetëm tetë parashkollore publike, në të cilat 1,886 fëmijë ndjekin arsimin, ndërsa në përgjithësi janë 2,074 nxënës të moshës 5-6 vjeç që ndjekin klasën parafillore në Prishtinë. 80 për qind e fëmijëve të moshës 0-6 vjeç janë jashtë sistemit. Në fakt, familjet që arrijnë të regjistrojnë fëmijët e tyre në kopshtet publike janë shumë të privilegjuara, sepse kërkesa e tejkalon ofertën deri në dhjetëfish. Bazuar në Agjencinë e Statistikave të Kosovës, gjatë viteve 2011 dhe 2012 në Prishtinë ka pasur 7,685 fëmijë të lindur nga nëna me vendbanim të përhershëm në Prishtinë.&lt;ref name=&quot;perprishtinen.com&quot;/&gt;

==== Çështjet aktuale që prekin arsimin në Prishtinë ====

* Raporti fëmijë-mësues — Për 10-15 fëmijë të moshës 1-2 vjeç ka vetëm një mësues, ndërsa për fëmijët e moshës 2-3 vjeç ka vetëm një mësues për 15 ose më shumë fëmijë.
* Mungesa e zonave të leximit në shumicën e kopshteve publike. Këto fusha janë leximi thelbësor për zhvillimin mendor të fëmijëve.
* Shumica e kopshteve publike nuk kanë ambiente për gjimnastikë apo fusha sportive. Ndërsa institucionet parashkollore përveç rolit që luajnë në zhvillimin mendor të fëmijëve, duhet të kujdesen edhe për zhvillimin fizik të fëmijëve.
* Prishtina ka 40 kopshte private. Kostoja e dërgimit të një fëmije në një kopsht privat në raport me standardin e jetesës është mjaft e lartë dhe kryesisht e vështirë për t'u përballuar për shumicën e prindërve pasi kjo shkon nga 80 deri në 100 euro, ndërsa të ardhurat mesatare janë 250-400 euro. Për më tepër, një numër i madh i këtyre kopshteve punojnë pa licencë dhe shpesh pranojnë më shumë fëmijë sesa mund të përballojnë kapacitetet e tyre, duke rezultuar në arsimim jocilësor, por edhe në rritje të rreziqeve për fëmijët. Përderisa licencimi është juridiksion i Ministrisë së Arsimit, Komuna e Prishtinës ka dështuar të mbledhë të dhëna të sakta se sa prej këtyre kopshteve funksionojnë dhe si.

Qyteti i Prishtinës ka 41 shkolla fillore dhe shkolla të mesme të ulëta me 34,342 nxënës (DKA 2011–2012). Brenda qytetit ka 22 shkolla fillore dhe të mesme (përfshirë shkollën e muzikës Jakova Prenk) dhe problemet kryesore që duhet të zgjidhen janë:

* Numri i madh i nxënësve në shkollat fillore dhe të mesme. Rezulton në një situatë që ndikon në cilësinë e arsimit të arritur dhe suksesin e studentëve. Përveç mungesës së objekteve shkollore, regjistrimi i nxënësve shpesh bëhet pa kritere të caktuara. Ka raste kur prindërit i regjistrojnë fëmijët në shkolla që nuk janë në lagjen e tyre, por shkojnë pas shkollave më të mira.

Një problem tjetër i theksuar është se shkollat e mesme në Prishtinë janë të detyruara të pranojnë nxënës nga komunat tjera për shkak të profileve specifike që mungojnë në këto komuna - gjë që ka sjellë mbingarkimin e orëve.&lt;ref name=&quot;perprishtinen.com&quot;&gt;{{Cite web|title=PerPrishtinen.com is for sale|url=https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=PerPrishtinen.com|website=HugeDomains|language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Reformat e fundit ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Niveli i arsimi'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Totali'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Shqiptarë'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Serbë'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Turqë'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Bosnjanë'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Romë'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Ashkali'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Egjiptian'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Goranë'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Tjerë'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Pa përgjigje'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Mungojnë të dhënat'''
|-
| Total||147,494||143,969||370||1,741||354||40||382||7||158||298||58||117
|-
| Pa arsim të përfunduar ||6,676||6,442||25||27||34||12||99||n/a||5||24||3||5
|-
| Arsimi fillor||9,322||9,001||43||91||26||11||113||1||12||7||2||15
|-
| Arsimi i mesëm i ulët||37,965||37,228||72||337||52||6||111||3||57||48||11||40
|-
| Arsimi i mesëm i lartë||62,682||61,229||181||866||131||9||57||3||63||90||18||35
|-
| Shkolla e lartë (Gjimnazi)||4,747||4,573||20||91||28||1||n/a||n/a||4||21||4||5
|-
| Bachelor||21,671||21,176||28||284||77||1||1||n/a||14||67||9||14
|-
| Master ||3,612||3,510||1||42||5||n/a||1||n/a||3||36||11||3
|}

Vendimi i parë i ndërmarrë nga kryesia e re në Komunën e Prishtinës, nën kryetarin Shpend Ahmeti, ishte rritja e transparencës në procesin e intervistimit të personelit të arsimit. Vendimi mundëson pjesëmarrjen e këshillit të prindërve, këshillit studentor, shoqërisë civile dhe medias në intervistimin e kandidatëve për përzgjedhjen e stafit arsimor.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=6 janar 2014|title=Kuadrot Arsimore të Prishtinës Intervistohen Publikisht|url=https://kallxo.com/gjate/kuadrot-arsimore-te-prishtines-intervistohen-publikisht/|publisher=[[Kallxo]]|language=sq}}&lt;/ref&gt;

=== Struktura dhe atributet e institucioneve arsimore në Prishtinë ===
Arsimi në Kosovë përbëhet nga arsimi parafillor, arsimi fillor dhe i mesëm i ulët, arsimi i mesëm i lartë dhe arsimi universitar:&lt;ref name=&quot;characteristics&quot;&gt;{{Cite web|date=tetor 2013|title=Educational Characteristics|url=http://esk.rks-gov.net/rekos2011/repository/docs/Educational%20characteristics%20of%20Kosovo%20population.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302182309/http://esk.rks-gov.net/rekos2011/repository/docs/Educational%20characteristics%20of%20Kosovo%20population.pdf|archive-date=2 mars 2014|website=esk.rks-gov.net|language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Parafillor ====
Edukimi dhe arsimi parashkollor përfshin fëmijët nga mosha 1 deri në 6 vjeç ndërsa arsimi parafillor përfshin fëmijët nga 5 deri në 6 vjeç.

Në vitin akademik 2012/2013, në Prishtinë ishin tetë institucione parashkollore.  Numri i përgjithshëm i fëmijëve të regjistruar në këto institucione ishte 1886 nga të cilët 874 ishin femra.&lt;ref name=&quot;education-statistics&quot;&gt;[http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Statistikat_e_Arsimit_neKosove_2012_13%20_1.pdf &quot;Education Statistics in Kosova 2012/13&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302175713/http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Statistikat_e_Arsimit_neKosove_2012_13%20_1.pdf |date=2014-03-02 }}, MEST, p.5&lt;/ref&gt; Përbërja etnike në këto institucione në të njëjtin vit akademik ishte 1858 shqiptarë, 6 boshnjakë dhe 22 turq. 

Krahas institucioneve publike parashkollore në Prishtinë, ekzistojnë një sërë institucionesh private si: Bardha 1,2,3,4,5, dhe 6, Te Adi, Eni Adu Ars, Kopshti i Endrrave, Princesha, Lepurushi, Folja Jonë, Fillesa, Chippolino, Mollëkuqja, Dea, Vlera, Mickeymouse, Pejton, Elita, Edina, Yjet e Vegjela, Ultian, Rrona, Binjaket 2, Klea, Heidi, Rina, Linda dhe Joni.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Institucionet parashkollore ne Prishtine|url=http://kopshtet.blogspot.com/|website=kopshet.blogspot.com|language=sq}}&lt;/ref&gt;

==== Arsimi fillor dhe i mesëm i ulët ====
Arsimi fillor dhe ai i mesëm i ulët është i detyrueshëm dhe përbëhet nga dy nivele. Në nivelin e parë përfshihen klasat 1 deri në 5 (fillore) dhe në nivelin e dytë klasat 6 deri në 9 (të mesme të ulëta).  Këto institucione frekuentohen nga fëmijë të moshës 6 – 15 vjeç.&lt;ref name=&quot;MEST&quot;&gt;[http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Statistikat_e_Arsimit_neKosove_2012_13%20_1.pdf &quot;Education Statistics in Kosova 2012/13&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302175713/http://www.masht-gov.net/advCms/documents/Statistikat_e_Arsimit_neKosove_2012_13%20_1.pdf |date=2014-03-02 }}, MEST, p.12 - 17&lt;/ref&gt; 

Në Prishtinë, në vitin akademik 2012/12, ka pasur 59 shkolla prej të cilave 57 ligjërata kanë mbajtur vetëm në gjuhën shqipe dhe 2 shkolla kanë mbajtur ligjërata në gjuhë të përzier.  Numri i përgjithshëm i studentëve në vitin 2013 ishte 32,140 nga të cilët 15,476 ishin femra.  Numri mesatar i nxënësve për klasë në Prishtinë në vitin akademik 2012/13 ishte 24.6.&lt;ref name=&quot;MEST&quot; /&gt; Në të njëjtin vit akademik arsimin fillor dhe atë të mesëm të ulët e kanë ndjekur 31.898 shqiptarë, 23 boshnjakë, 64 ashkali dhe 152 turq. 

==== Shkollat e mesme të larta ====
Numri i shkollave të mesme të mesme në komunën e Prishtinës është 14, 12 janë shkolla shqipe dhe 2 janë të përziera.  Statistikat tregojnë se numri i përgjithshëm i nxënësve të fundit në shkollat e mesme të mesme është 6562 nxënëse femra dhe 6838 nxënës meshkuj me një mesatare prej 33.1 nxënës për klasë.&lt;ref name=&quot;MEST&quot; /&gt; Nxënësit sipas përkatësisë etnike në arsimin e mesëm të ulët janë 13277 shqiptarë, 12 boshnjakë, 26 ashkali, 0 romë, 84 turq, 0 egjiptianë, 1 goranë dhe 0 kroatë.&lt;ref name=&quot;MEST&quot; /&gt; Në Prishtinë, Përmarimi, funksionon një shkollë speciale për fëmijët që kanë vështirësi në zhvillim me gjithsej 146 nxënës.&lt;ref name=&quot;MEST&quot; /&gt;

==== Arsimi i lartë ====
===== Institucionet publike =====
[[Skeda:University_of_Prishtina_logo.svg|parapamje| Logoja e Universitetit të Prishtinës]]
[[Skeda:University_of_Pristina_-_Faculty_of_Philosophy.JPG|parapamje| Universiteti i Prishtinës - Fakulteti Filozofik]]
[[Skeda:Faculty_of_arts,_music_department,_Pristina.jpg|parapamje| [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti i Arteve]], Fakulteti i Muzikës, Prishtinë]]

Universiteti i Prishtinës u inaugurua në vitin 1970 dhe kurset u mësuan në dy gjuhë: shqip dhe serbisht, gjë që u mundësoi studentëve shqiptarë të studionin në gjuhën e tyre amtare për atë që ishte edhe qëllimi i themelimit të një universiteti në Kosovë.

Që nga themelimi deri në vitin 1996, ishin 60,000 studentë të diplomuar në Universitetin e Prishtinës, nga të cilët 38,000 e kishin diplomuar në gjuhën shqipe.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The State of Higher Education in Kosovo by Elmar Pichl.|url=http://cicic.ca/docs/en/app6.pdf|language=en}}&lt;/ref&gt;

Universiteti i Prishtinës ka këto fakultete:
# Fakulteti i Filozofisë
# Fakulteti i Matematikës dhe Shkencave të Natyrës
# Fakulteti i Filologjisë
# Fakulteti i Drejtësisë
# Fakulteti i Ekonomisë
# Fakulteti i Inxhinierisë dhe Arkitekturës
# Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike
# Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike
# Fakulteti i Mjekësisë
# [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti i Arteve]]
# Fakulteti i Bujqësisë
# Fakulteti i Gjeoshkencave dhe Teknologjisë
# Fakulteti i Shkencave Sportive
# Fakulteti i Arsimit
# Fakulteti i Shkencave të Aplikuara dhe Biznesit - Pejë
# Fakulteti i Shkencave të Aplikuara dhe Inxhinierisë – Mitrovicë dhe
# Fakulteti i Shkencave të Aplikuara dhe Inxhinierisë - Ferizaj&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The History of the University of Prishtina|url=http://www.uni-pr.edu/Universiteti/Historiku.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209192753/http://uni-pr.edu/Universiteti/Historiku.aspx|archive-date=9 shkurt 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

Vitin e kaluar organet drejtuese të Universitetit të Prishtinës vendosën njëzëri që ta ndryshojnë emrin nga Universiteti i Prishtinës në Universitetin Hasan Prishtinë, duke e njohur njërën nga figurat historike të Hasan Prishtinës.&lt;ref&gt;[http://www.akreditimi-ks.org/new/index.php/sq/documents-publications/official/cat_view/3-evaluations/53-ncq-decisions Vendimet e KSHC-SE Per Vitin 2013 (BPUAL &amp; BPRAL)]&lt;/ref&gt;

Në shkurt të vitit 2014, rektori i universitetit shtetëror të Kosovës &quot;Hasan Prishtina&quot;, Ibrahim Gashi, dha dorëheqjen pas protestave që u zhvilluan në fund të janarit-fillim të shkurtit nga studentët kur u raportua se disa profesorë universitarë kishin botuar punime në revista të rreme online për të fituar kredencialet akademike.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=8 shkurt 2014|title=Kosovo's head of university quits after violent protests|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-kosovo-university-idUSBREA170TO20140208}}&lt;/ref&gt;

===== Institucionet private =====
Tabela 1.4: Lista e Institucioneve Private të Arsimit të Lartë në Prishtinë të akredituara nga Ministria e Arsimit Shkencës dhe Teknologjisë&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ministerium für Online Betrug – masht-gov.net|url=https://www.masht-gov.net/|language=de|access-date=26 mars 2023|archive-date=27 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327050105/https://www.masht-gov.net/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Nr.'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Emri i Institucionit'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Webfaqe URL'''
|-
| 1||AAB College||http://aab-edu.net/ 
|-
| 2||RIINVEST||http://www.riinvest.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230904205133/https://riinvest.net/ |date=4 shtator 2023 }} 
|-
| 3||University of Business and Technology||http://www.ubt-uni.net/ 
|-
| 4||VICTORY||http://www.kuvictory.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140223005334/http://www.kuvictory.com/ |date=23 shkurt 2014 }} 
|-
| 5||   ILIRIA   ||http://www.uiliria.org/ui/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507230509/http://www.uiliria.org/ui/ |date=7 maj 2021 }} 
|-
| 6||Rezonanca 1&amp;2||http://rezonanca-ks.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927141001/https://www.rezonanca-ks.com/ |date=27 shtator 2021 }} 
|-
| 7||Evolucion||http://www.akademiaevolucion.com/ 
|-
| 8||Biznesi||https://web.archive.org/web/20140321032651/http://www.kolegjibiznesi.net/web/ 
|-
| 9||Institution &quot;ESLG&quot;||http://www.eukos.org/?page=2,2{{Lidhje e vdekur}} 
|-
| 10||GLOBUS||http://www.kolegjiglobus.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302190125/http://www.kolegjiglobus.com/ |date=2 mars 2014 }} 
|-
| 11||Humanistica||https://web.archive.org/web/20140302190536/http://humanistica-ks.net/web10/index.php 
|-
| 12||Juridica||https://web.archive.org/web/20140302202050/http://juridica-kosova.org/web/ 
|-
| 13||Pjeter Budi||http://pjeterbudi.com/kolegji/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190507011010/http://pjeterbudi.com/kolegji/ |date=7 maj 2019 }} 
|-
| 14||Tempulli||http://www.tempulli.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222090448/http://tempulli.org/ |date=22 shkurt 2020 }} 
|-
| 15||Universi||http://www.kolegjiuniversi.com/frmArtikujt.aspx?ID=26 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140302190129/http://www.kolegjiuniversi.com/frmArtikujt.aspx?ID=26 |date=2 mars 2014 }} 
|-
| 16||Universum||http://www.universum-ks.org/ 
|-
| 17||Heimerer||https://web.archive.org/web/20161114231950/http://www.qeap-heimerer.eu/ 
|-
| 18||Dardania||https://web.archive.org/web/20140208165357/http://www.kolegjidardania.eu/?cid=1,1 
|-
| 19||UniMedica||
|}

=== Konsiderata të veçanta për sistemin arsimor në Prishtinë ===

==== Studentët nga komunitetet shumicë dhe komuniteteve joshumicë ====
Në rajonin e Prishtinës nxënësit nga komuniteti shqiptar, boshnjak dhe turk ndajnë të njëjtat klasa apo shkolla. Ndërsa shkollat e bazuara në planprogramin serb dhe në kontekstin e Komunës së Prishtinës janë të vendosura në Komunën e Graçanicës dhe integrojnë nxënës nga komuniteti serb dhe rom.

Universiteti i Prishtinës ofron disa kurse të gjuhës boshnjake dhe turke për filologjinë turke (50 vende), gjuhën boshnjake dhe turke për mësues (35 vende secila), teknologjinë e informacionit (në gjuhën boshnjake, 35 ulëse) dhe administrimin e biznesit (në gjuhën boshnjake, 80 ulëse).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kosovo non-majority communities within the primary and secondary educational systems|url=https://www.osce.org/kosovo/36978|website=www.osce.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Balanca gjinore ====
Tabela 1.5: Shpërndarja gjinore në institucionet arsimore në qytetin e Prishtinës&lt;ref name=&quot;characteristics&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Femra'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
|-
| Arsimi i lartë i përfunduar||Totali||Shqiptarë||Serbë||Turqë||Bosnjanë||Romë||Ashkali||Egjiptianë||Goranë||Tjera||Pa përgjigje||Mungojnë të dhënat
|-
| Totali||74,930||72,937||200||898||270||19||196||4||87||207||34||78
|-
| Arsimi i papërfunduar||5,399 5||5,226||19||24||30||7||71||n/a||2||13||3||4
|-
| Arsimi fillor||6,457||6,249||31||67||24||6||56||1||8||6||1||8
|-
| Arsimi i mesëm i ulët||22,072||21,640||45||179||45||4||48||2||36||37||8||28
|-
| Arsimi i mesëm i lartë||27,121||26,348||77||438||97||1||20||1||34||70||12||23
|-
| Shkolla e lartë||2,016||1,936||9||35||19||n/a||n/a||n/a||n/a||12||1||4
|-
| Bachelor||10,221||9,951||19||139||52||1||1||n/a||5||41||3||9
|-
| Master ||1,487||1,435||n/a||15||2||n/a||n/a||n/a||2||25||6||2
|-
| Doktorata (PhD) ||157||152||n/a||1||1||n/a||n/a||n/a||n/a||3||n/a||n/a
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;|'''Meshkuj'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f0f0f0;color:#000&quot;| '''{{nbsp}}'''
|-
| Arsimi i lartë i përfunduar||Totali||Shqiptarë||Serbë||Turqë||Bosnjanë||Romë||Ashkali||Egjiptianë||Goranë||Tjera||Pa përgjigje||Mungojnë të dhënat
|-
| Totali||72,564||71,032||170||843||84||21||186||3||71||91||24||39
|-
| Arsimi i papërfunduar||1,277||1,216||6||3||4||5||28||n/a||3||11||n/a||1
|-
| Arsimi fillor ||2,865||2,752||12||24||2||5||57||n/a||4||1||1||7
|-
| Arsimi i mesëm i ulët||15,893||15,588||27||158||7||2||63||1||21||11||3||12
|-
| Arsimi i mesëm i lartë||35,561||34,881||104||428||34||8||37||2||29||20||6||12
|-
| Shkolla e lartë||2,731||2,637||11||56||9||1||n/a||n/a||4||9||3||1
|-
| Bachelor||11,450||11,225||9||145||25||n/a||n/a||n/a||9||26||6||5
|-
| Master ||2,125||2,075||1||27||3||n/a||1||n/a||1||11||5||1
|-
| Doktorata/PhD ||662||658||n/a||2||n/a||n/a||n/a||n/a||n/a||2||n/a||n/a
|}

==== Çështjet e sigurisë ====
[[Skeda:Academy_of_Sciences_and_Arts_of_Kosovo_February_2013.jpg|parapamje| Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës shkurt 2013]]
Shumë shkollave në Komunën e Prishtinës u mungon një mjedis i sigurt dhe i aksesueshëm për fëmijët për shkak të mungesës së pajisjeve të zjarrit, ndërsa disa shkollave u mungojnë edhe daljet emergjente dhe nxënësve me aftësi të kufizuara nuk kanë qasje të lehtë në shkolla. Për adresimin e këtyre problemeve komuna ka parashtruar planin për të investuar në:
* Një mjedis i pastër dhe i shëndetshëm për të gjithë fëmijët
* Pajisja dhe rimbushja e pajisjeve të zjarrfikësve në të gjitha shkollat
* Krijimi i daljeve emergjente në të gjitha shkollat ku ato mungojnë mundësojnë qasje të lehtë në shkolla për fëmijët me nevoja të veçanta vendosja e shenjave të trafikut dhe semaforëve në çdo rrugë pranë shkollave - në rrugët ku rreziku është më i lartë Komuna do të angazhojë staf për të ndihmuar fëmijët për të kaluar nëpër rrugë&lt;ref name=&quot;perprishtinen.com&quot;/&gt;

=== Institucione të tjera arsimore në Prishtinë ===
[[Skeda:LibraryPrishtina.JPG|parapamje| Biblioteka Kombëtare e Kosovës në Prishtinë]]
Biblioteka Kombëtare e Kosovës, e cila është njohur me emra të ndryshëm gjatë historisë së Kosovës, është një institucion i rëndësishëm arsimor për qytetin e Prishtinës.&lt;ref name=&quot;biblioteka-ks.org&quot;&gt;{{Cite web|title=Archived copy|url=http://www.biblioteka-ks.org/Biblioteka_Botime/Viti6Nr22009.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140501032049/http://www.biblioteka-ks.org/Biblioteka_Botime/Viti6Nr22009.pdf|archive-date=2014-05-01|access-date=2014-03-02|language=en}} p.10&lt;/ref&gt; Ndërtesa aktuale u përurua më 25 nëntor 1982. Ka një hapësirë prej 16.500 metrash katrorë dhe përbëhet nga 99 kupola.&lt;ref name=&quot;biblioteka-ks.org&quot; /&gt; Kjo bibliotekë shërben si institucion qendror bibliotekar i Kosovës dhe si qendër e informacionit bibliotekar në nivel kombëtar.&lt;ref name=&quot;biblioteka-ks.org&quot; /&gt;

Një tjetër bibliotekë e rëndësishme për qytetin e Prishtinës është biblioteka e qytetit “Hivzi Sulejmani”.&lt;ref name=&quot;kk.rks-gov.net&quot;&gt;{{Cite web|title=Rinise, Sportit/Kulture/Bibliotekat.aspx|url=https://kk.rks-gov.net/prishtina/Municipality/Departments/Kultures|language=sq|access-date=26 mars 2023|archive-date=19 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250119214626/https://kk.rks-gov.net/prishtina/Municipality/Departments/Kultures/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Kjo bibliotekë supozohet se është themeluar në vitin 1945, por ka filluar punën në objektin aktual në vitin 1947.&lt;ref name=&quot;kk.rks-gov.net&quot; /&gt; Gjatë viteve 1953-1956 ka luajtur rolin e bibliotekës kombëtare që nga mbyllja e Bibliotekës Kombëtare të Kosovës.&lt;ref name=&quot;kk.rks-gov.net&quot; /&gt;

Akademia e Shkencave dhe e Arteve është një institucion i domosdoshëm për sistemin arsimor që është vendosur në Prishtinë.&lt;ref name=&quot;ashak.org&quot;&gt;{{Cite web|title=Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës (ASHAK)|url=http://www.ashak.org/?cid=1,3|website=ashak.org|language=sq}}&lt;/ref&gt; Ky institucion është themeluar në vitin 1975 si Shoqata e Shkencës dhe Arteve e Kosovës.&lt;ref name=&quot;ashak.org&quot; /&gt; Më 18 prill 1978, Shoqata u shndërrua në Akademi të Shkencave dhe Arteve. Roli i kësaj akademie ishte dhe është të kontribuojë në kërkimin shkencor.&lt;ref name=&quot;ashak.org&quot; /&gt;

== Shih edhe ==
* [[Kosova]]
* [[Prishtina]]
* [[Arsimi në Kosovë]]
* [[Arsimi në Shqipëri]]
* [[Universiteti i Prishtinës]]
* [[Biblioteka Kombëtare e Kosovës]]
* [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]]

== Referime ==
[[Kategoria:Arsimi në Kosovë]]
[[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]]</text>
      <sha1>6uhzrughsax3upddxqvd837lgjcy0rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Arsimi në Prishtinë</title>
    <ns>1</ns>
    <id>328816</id>
    <revision>
      <id>3058063</id>
      <parentid>2984832</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1294" sha1="nwmq04ups0q2m1koo5uvdnogio6b60q" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Arsimi në Prishtinë/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Prishtinë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058062 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161114231950/http://www.qeap-heimerer.eu/ për lidhjen http://www.qeap-heimerer.eu/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 02:10 (CEST)</text>
      <sha1>nwmq04ups0q2m1koo5uvdnogio6b60q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bollëku në Shqipëri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331134</id>
    <revision>
      <id>3058060</id>
      <parentid>2637957</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Shiko edhe */</comment>
      <origin>3058060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="a274byzyhzy06lphte57t4podnl2qnc" xml:space="preserve">Askush nuk po vdes nga uria, por '''Shqipëria''' është ende kombi më i varfër i Evropës dhe nuk ka mjaft mish, djathë apo fruta për të shikuar përreth.

Shqipëria ka qene një regjim komunist në kohën e diktatures por tani eshte kthyer në një republike demokratike.

Pjesa më e madhe e varfërisë në Shqipëri konsiderohet e thellë, ku të ardhurat janë nën standardet minimale të pranueshme.

Shumica e njerëzve që jetojnë në nivele të varfërisë absolute ndodhen në zonat rurale.

Varfëria në Shqipëri u përshpejtua me krizën ekonomike të vitit 1997.

Varfëria është më e lartë në zonat rurale dhe veçanërisht në zonat malore. Zonat urbane janë më të zhvilluara se zonat rurale.
Në vitet e fundit, Shqipëria shënon mesatarisht 20 % të popullsisë që jeton në nivele të varfërisë absolute.

== Shiko edhe ==

* [[Varfëria në Shqipëri]]
* [[Ekonomia e Shqipërisë]]

== Referime ==
[[Kategoria:Ekonomia e Shqipërisë]]</text>
      <sha1>a274byzyhzy06lphte57t4podnl2qnc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Varfëria në Shqipëri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331136</id>
    <revision>
      <id>3058058</id>
      <parentid>2896202</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Shih edhe */</comment>
      <origin>3058058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1873" sha1="nqu05i5s19lqxg7scu75mkpn82vh7a1" xml:space="preserve">'''Varfëria''' është një koncept i cili shprehet në mënyrë sasiore bazuar në treguesit e të ardhurave për frymë dhe në aftësinë e individëve për të përmbushur nevojat jetësore bazë.

Treguesit më të rëndësishëm të nivelit të varfërisë janë: përqindja e popullsisë që jeton në varfëri  absolute (e përcaktuar në Shqipëri si numri i personave me konsum mujor real nën 4,891 lek), dhe përqindja e popullsisë që jeton në varfëri ekstreme (e përcaktuar si numri i personave që kanë vështirësi në përmbushjen e nevojave bazë.

Metodologjia që është përdorur për llogaritjen e këtyre shifrave bazohet në  vrojtime të kryera në familjet shqiptare gjatë periudhave qershor 2002, korrik 2005 dhe gusht 2008 nga një projekt i [[Instituti i statistikës|INSTAT]], [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillimin|UNDP]].

Bazuar në dhënat e vrojtimeve, rezulton se në 2008, rreth 12.4% e popullsisë jetonte në varfëri absolute (rreth 373,137 persona), nga 25.4% në vitin 2002 (rreth 813,196 persona).

Shqipëria është ende kombi më i varfër i Evropës. Varfëria në Shqipëri u përshpejtua me krizën ekonomike të vitit 1997. 
Pjesa më e madhe e varfërisë në Shqipëri konsiderohet e thellë, ku të ardhurat janë nën standardet minimale të pranueshme.
Shumica e njerëzve që jetojnë në nivele të varfërisë absolute ndodhen në zonat rurale.

Varfëria është më e lartë në zonat rurale dhe veçanërisht në zonat malore. Zonat urbane janë më të zhvilluara se zonat rurale.
Në vitet e fundit, Shqipëria shënon mesatarisht 20% të popullsisë që jeton në nivele të varfërisë absolute.

== Shih edhe ==
* [[Bollëku në Shqipëri]]
* [[Varfëria në Kosovë]]

[[Kategoria:Ekonomia e Shqipërisë]]
[[Kategoria:Varfëria në Shqipëri]]</text>
      <sha1>nqu05i5s19lqxg7scu75mkpn82vh7a1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058059</id>
      <parentid>3058058</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Varfëria sipas vendit]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3058059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1910" sha1="gxxc28ktoue51w2grlnw288tvuqelbk" xml:space="preserve">'''Varfëria''' është një koncept i cili shprehet në mënyrë sasiore bazuar në treguesit e të ardhurave për frymë dhe në aftësinë e individëve për të përmbushur nevojat jetësore bazë.

Treguesit më të rëndësishëm të nivelit të varfërisë janë: përqindja e popullsisë që jeton në varfëri  absolute (e përcaktuar në Shqipëri si numri i personave me konsum mujor real nën 4,891 lek), dhe përqindja e popullsisë që jeton në varfëri ekstreme (e përcaktuar si numri i personave që kanë vështirësi në përmbushjen e nevojave bazë.

Metodologjia që është përdorur për llogaritjen e këtyre shifrave bazohet në  vrojtime të kryera në familjet shqiptare gjatë periudhave qershor 2002, korrik 2005 dhe gusht 2008 nga një projekt i [[Instituti i statistikës|INSTAT]], [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillimin|UNDP]].

Bazuar në dhënat e vrojtimeve, rezulton se në 2008, rreth 12.4% e popullsisë jetonte në varfëri absolute (rreth 373,137 persona), nga 25.4% në vitin 2002 (rreth 813,196 persona).

Shqipëria është ende kombi më i varfër i Evropës. Varfëria në Shqipëri u përshpejtua me krizën ekonomike të vitit 1997. 
Pjesa më e madhe e varfërisë në Shqipëri konsiderohet e thellë, ku të ardhurat janë nën standardet minimale të pranueshme.
Shumica e njerëzve që jetojnë në nivele të varfërisë absolute ndodhen në zonat rurale.

Varfëria është më e lartë në zonat rurale dhe veçanërisht në zonat malore. Zonat urbane janë më të zhvilluara se zonat rurale.
Në vitet e fundit, Shqipëria shënon mesatarisht 20% të popullsisë që jeton në nivele të varfërisë absolute.

== Shih edhe ==
* [[Bollëku në Shqipëri]]
* [[Varfëria në Kosovë]]

[[Kategoria:Ekonomia e Shqipërisë]]
[[Kategoria:Varfëria në Shqipëri]]
[[Kategoria:Varfëria sipas vendit]]</text>
      <sha1>gxxc28ktoue51w2grlnw288tvuqelbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit</title>
    <ns>4</ns>
    <id>336911</id>
    <revision>
      <id>3058008</id>
      <parentid>3057249</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* Votimi */</comment>
      <origin>3058008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1245" sha1="a2z0200c2o0wgcqszl1vqte5eumkqom" xml:space="preserve">&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --&gt;
== [[Matja e rrymës dhe tensionit]] ==
'''Kandidatura përfundon minimalisht më ''3 gusht 2023, 17:57 (CEST)'''''
&lt;br /&gt;
&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --&gt;
&lt;!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --&gt;
Nuk ka arsye te kete keso artikulli kur ka artikuj te vecante per secilen nga keto instrumente, sepse artikulli per matje nuk po fliste. {{Unsigned|Typical Albanian|20 korrik 2023}}

=== Votimi ===
&lt;!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me &lt;s&gt;…&lt;/s&gt; dhe shtoni të renë. --&gt;
* {{Të griset}} - Tematika e mbuluar në artikuj të veçantë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 tetor 2026 12:19 (CEST)
* {{Të griset}} - Po mbulon pa lidhje dy tema në një artikull ku janë më të kuptueshme në artikuj të veçantë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 tetor 2026 22:00 (CEST)

=== Diskutimi ===</text>
      <sha1>a2z0200c2o0wgcqszl1vqte5eumkqom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Deni Avdija</title>
    <ns>1</ns>
    <id>342153</id>
    <revision>
      <id>3058157</id>
      <parentid>2981435</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5890" sha1="n8wh7ikalzqxwjrizu5lmmers7pzw1j" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Deni Avdija]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2603726 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200820105710/http://archive.sportando.basketball/en/europe/israel/252732/maccabi-tel-aviv-signs-prospect-deni-avdija-to-a-six-year-contract.html për lidhjen http://archive.sportando.basketball/en/europe/israel/252732/maccabi-tel-aviv-signs-prospect-deni-avdija-to-a-six-year-contract.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 tetor 2023 19:38 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Deni Avdija]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2728985 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200727063931/https://eurospects.com/?p=14463 për lidhjen https://eurospects.com/?p=14463.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 11 dhjetor 2024 10:35 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Deni Avdija]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2902455 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200410223841/https://www.adidasngt.com/u18/news/latest/i/9felb3mwhqcicmyh/maccabi-s-avdija-is-just-livingthedream për lidhjen https://www.adidasngt.com/u18/news/latest/i/9felb3mwhqcicmyh/maccabi-s-avdija-is-just-livingthedream.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 shkurt 2026 11:33 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Deni Avdija]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2981434 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210422004653/https://sports.yahoo.com/wizards-rookie-deni-avdija-suffers-gruesome-ankle-injury-needs-wheelchair-to-leave-court-004240341.html për lidhjen https://sports.yahoo.com/wizards-rookie-deni-avdija-suffers-gruesome-ankle-injury-needs-wheelchair-to-leave-court-004240341.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 17 maj 2026 13:54 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Deni Avdija]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058156 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190219075956/https://ca.nba.com/news/deni-avdija-aaliyah-mckenzie-edwards-mvp-at-bwb-gloabl-2019-recap/oxb4bvwlgnx01o3xb5eakhvtm për lidhjen https://ca.nba.com/news/deni-avdija-aaliyah-mckenzie-edwards-mvp-at-bwb-gloabl-2019-recap/oxb4bvwlgnx01o3xb5eakhvtm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 11:28 (CEST)</text>
      <sha1>n8wh7ikalzqxwjrizu5lmmers7pzw1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Kuvendi/Hyrja/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>344481</id>
    <revision>
      <id>3058207</id>
      <parentid>3057536</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058207</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="7947" sha1="gprmv4zv8wvra56ff7bl2kkl74kz2sk" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons)
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* ==================================================================
   4. HUB TABS
   ================================================================== */
/* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template
   (Stampa:Community hubs and its styles.css). */

/* ==================================================================
   5. DASHBOARD STRUCTURE
   ================================================================== */
.window-title {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	max-width: 1200px;
	margin: 3.5rem auto 2rem auto;
	text-align: center;
}
.window-title::before,
.window-title::after {
	content: &quot;&quot;;
	flex: 1;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
.window-title span {
	font-size: 1.6em;
	font-weight: 800;
	color: var(--color-base, #202122);
	font-family: 'Linux Libertine', serif;
	padding: 0 15px;
}

.window-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(min(340px, 100%), 1fr));
	gap: 16px;
	margin: 1rem auto 3rem auto;
	max-width: 1200px;
	align-items: start;
	padding: 0 10px;
}

/* ==================================================================
   6. EMBASSY &amp; UTILITIES
   ================================================================== */
.embassy {
	text-align: center;
	font-size: 0.9rem;
}

/* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */


/* ==================================================================
   7. THREADS
   ================================================================== */
/* Every thread, with all its discussion, as a card. The page view wraps each section in a
   &lt;section&gt; element: section 0 is the header of the page, negative ids are not threads. */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.5rem 0;
	padding: 0 1.25rem 0.75rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}

/* The title of the thread as the band on top of the card */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1.25rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}

/* Subsections inside a thread stay plain */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) section {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed thread ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-green::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-green::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-box .dmb-msg,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* ==================================================================
   8. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 1.5rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 0.5rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(1, 1fr);
		margin: 1rem 0 1.5rem 0;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 3rem;
	}
}</text>
      <sha1>gprmv4zv8wvra56ff7bl2kkl74kz2sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>344509</id>
    <revision>
      <id>3058209</id>
      <parentid>3057538</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058209</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="7682" sha1="66f4vf9jewds0pfzcgelfyzrld2qy9x" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons)
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* ==================================================================
   4. HUB TABS
   ================================================================== */
/* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template
   (Stampa:Community hubs and its styles.css). */

/* ==================================================================
   5. EMBASSY &amp; UTILITIES
   ================================================================== */
.embassy {
	text-align: center;
	font-size: 0.9rem;
}

/* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */


/* ==================================================================
   6. THREADS
   ================================================================== */
/* Every thread (a request or a question, with all its discussion) as a card. The page view wraps
   each section in a &lt;section&gt; element: section 0 is the header of the page, negative ids are not
   threads. */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.5rem 0;
	padding: 0 1.25rem 0.75rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}

/* The title of the thread as the band on top of the card */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1.25rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}

/* Subsections inside a thread stay plain */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) section {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed thread ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-green::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-green::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-box .dmb-msg,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of
   Stampa:Community hubs (.hub-intro). */

/* A label between two lines, «Ankesat», above the complaints and their count */
.za-divider {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
	margin: 2rem 0 0.75rem;
}

.za-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
}

.za-divider-label {
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* ==================================================================
   7. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 1.5rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 0.5rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(1, 1fr);
		margin: 1rem 0 1.5rem 0;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 3rem;
	}
}</text>
      <sha1>66f4vf9jewds0pfzcgelfyzrld2qy9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>344514</id>
    <revision>
      <id>3058214</id>
      <parentid>3057539</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta, hiqen stilet e lidhjeve të kthimit që s'përdoren më — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058214</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="29229" sha1="3wyt30vgth41n1oshat4hhocinl78lp" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. GLOBAL TRANSITIONS
   ================================================================== */
.header a {
	transition: color 0.2s ease-in-out;
}

/* ==================================================================
   3. EMBASSY
   ================================================================== */
.embassy {
	text-align: center;
	font-size: 0.9rem;
}

/* ==================================================================
   4. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons)
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   5. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* ==================================================================
   6. HUB TABS
   ================================================================== */
/* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template
   (Stampa:Community hubs and its styles.css). */

/* ==================================================================
   7. UTILITIES
   ================================================================== */

/* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */


/* ==================================================================
   10. THE HUB: THE PROCEDURES AND THE OPEN VOTES
   ================================================================== */
/* The four procedures are the cards of the hub's introduction (.hub-intro, .hub-cards and .hub-card
   come with Stampa:Community hubs): the icon of the procedure (that of its page) and its name, what
   it is in a sentence or two (justified, since the cards are narrow), the number of its open requests
   on one line ({{#invoke:Votes|count|…|shkurt=po}}; in red once there is one) and, at the foot of the
   card, the way to its page. Under the cards, how many users have each right now ({{UserStats}}). */
.hub-cards.adm-roles {
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(14rem, 1fr));
}

.adm-role {
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.adm-role-head {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 10px;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

.adm-role-head .hub-card-title {
	margin: 0;
	font-size: 1.1em;
}

.adm-role-head .hub-card-title a {
	color: inherit;
}

.adm-role-text {
	text-align: justify;
	hyphens: auto;
}

/* The number of the open requests sits at the foot of the card, over the button, so that the four
   are on one level whatever the length of the texts */
.adm-role-live {
	margin-top: auto;
	padding-top: 0.6rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.85em;
	white-space: nowrap;
}

.adm-role-live .votes-count-open {
	display: inline-block;
	padding: 0 8px;
	border-radius: 10px;
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5);
	color: var(--color-error, #bf3c2c);
	font-weight: 700;
}

/* The link to the page of the procedure, under the number: an outlined button, like the quiet
   buttons of the other hubs */
.adm-role-action {
	padding-top: 0.5rem;
}

.adm-role-action a {
	display: inline-block;
	padding: 3px 11px;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-weight: 700;
	text-decoration: none;
}

.adm-role-action a:hover,
.adm-role-action a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	text-decoration: none;
}

.adm-stats {
	max-width: 1100px;
	margin: 0 auto 0.9rem;
	padding: 0 2rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9rem;
	text-align: center;
}

/* Under the header: the open votes and requests of all the procedures (Wikipedia:Administrata/Votimet),
   each list under the name of its procedure */
.adm-open-part {
	margin: 1.5rem 0 0.25rem;
	padding-bottom: 0.3rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
	font-weight: bold;
}

/* ==================================================================
   12. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 1.5rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 0.5rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(1, 1fr);
		margin: 1rem 0 1.5rem 0;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 3rem;
	}
}

/* Reduced motion */
@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
	a {
		transition: none !important;
	}
}

/* ==================================================================
   13. ARCHIVE PAGE — styled hub page and link cards
   ================================================================== */

/* Outer wrapper — teal border */
.adm-archive-page {
	border: 1px solid #85b5c2;
	overflow: hidden;
}

/* Header band — light teal background */
.adm-archive-header {
	background: #e4edf1;
	border-bottom: 2px solid #85b5c2;
	padding: 1.6rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 20px;
}

.adm-archive-icon img {
	display: block;
}

/* Text block inside archive header */
.adm-archive-header-text {
	flex: 1;
}

.adm-archive-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #202830;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

.adm-archive-sub {
	font-size: 12px;
	color: #7a8a92;
	margin-top: 5px;
	font-family: sans-serif;
}

/* The legend under the table of an archive, drawn as the header of the page, as its footer: the
 same band, with its line on top, and the meaning of each column */
.adm-archive-foot {
	margin-top: 1rem;
}

.adm-archive-foot .adm-archive-header {
	align-items: flex-start;
	padding: 1.2rem 2rem;
	border-top: 2px solid #85b5c2;
	border-bottom: none;
}

.adm-archive-foot .adm-archive-title {
	margin-bottom: 8px;
	font-size: 18px;
}

.adm-archive-foot .archive-legend-items {
	color: #3a5560;
	font-size: 13px;
	line-height: 1.6;
}

.adm-archive-foot b {
	color: #202830;
}

.adm-archive-foot a {
	color: #2a5a68;
}

/* Link cards grid — 2×2 for the four archive types */
.adm-archive-links {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 0;
	background: #f3f6f8;
	border-bottom: 1px solid #b5cad2;
}

.adm-archive-link-card {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #b5cad2;
	border-bottom: 1px solid #b5cad2;
}

.adm-archive-link-card:nth-child(2n) {
	border-right: none;
}

.adm-archive-link-card:nth-last-child(-n+2) {
	border-bottom: none;
}

.adm-archive-link-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 600;
	color: #5a8a95;
	font-family: sans-serif;
	margin-bottom: 6px;
}

.adm-archive-link-desc {
	font-size: 13px;
	color: #3a5560;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.6;
	margin-bottom: 10px;
}

.adm-archive-link-card a {
	color: #3a6068 !important;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	text-decoration: none !important;
	border-bottom: 1px solid #85b5c260;
}

.adm-archive-link-card a:hover {
	border-bottom-color: #85b5c2;
}

/* Full-width search bar at bottom */
.adm-archive-search-section {
	background: #eaeff2;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 1rem;
	flex-wrap: wrap;
}

.adm-archive-search-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 500;
	color: #4a6a75;
	font-family: sans-serif;
	white-space: nowrap;
}

.adm-archive-search-section form {
	display: flex;
	gap: 8px;
	align-items: center;
	flex: 1;
	min-width: 0;
}

.adm-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #85b5c280;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #202830;
	flex: 1;
	min-width: 0;
	max-width: 100%;
	box-sizing: border-box;
}

.adm-archive-search-section .mw-inputbox-input[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.adm-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 16px;
	background: #85b5c2;
	color: #fff;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	cursor: pointer;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	white-space: nowrap;
}

.adm-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #5a8a95;
}

/* ==================================================================
   14. ARCHIVE TABLE — styled data table with status badges
   ================================================================== */

.adm-archive-table {
	width: 100%;
	border-collapse: collapse;
	font-size: 13px;
	font-family: sans-serif;
	margin-top: 1.2rem;
	border: 1px solid #a8bfc8;
	overflow: hidden;
}

.adm-archive-table th {
	background: #dce8ed;
	color: #3a5560;
	font-size: 12px;
	padding: 8px 12px;
	border-bottom: 2px solid #85b5c2;
	border-right: 1px solid #a8bfc8;
	text-align: left;
	font-weight: 600;
}

/* Narrow numbered column */
.adm-archive-table th.adm-at-n {
	width: 40px;
	text-align: center;
}

.adm-archive-table th:last-child {
	border-right: none;
}

.adm-archive-table td {
	padding: 7px 12px;
	border-bottom: 1px solid #dee6ea;
	border-right: 1px solid #dee6ea;
	color: #202830;
	vertical-align: middle;
}

.adm-archive-table td:last-child {
	border-right: none;
}

/* Row number column */
.adm-archive-table td:first-child {
	text-align: center;
	color: #7a8a92;
	font-size: 11px;
}

/* Alternating row backgrounds */
.adm-archive-table tr:nth-child(even) td { background: #f0f4f6; }
.adm-archive-table tr:nth-child(odd) td  { background: #f7f9fa; }
.adm-archive-table tr:hover td           { background: #dde9ee; }

.adm-archive-table td a {
	color: #2a4a55 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.adm-archive-table td a:hover {
	text-decoration: underline !important;
	color: #85b5c2 !important;
}

/* Text classes for approved/rejected/withdrawn outcome */
.adm-at-approved  { color: #1a6a20; font-weight: 500; }
.adm-at-rejected  { color: #8a2020; font-weight: 500; }
.adm-at-withdrawn { color: #7a6a10; font-weight: 500; }

/* Status pill badges */
.adm-at-status {
	display: inline-block;
	font-size: 11px;
	padding: 2px 8px;
	border-radius: 999px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	white-space: nowrap;
}

.adm-at-yes { background: #e8f5e8; color: #1a6a20; border: 1px solid #a0d0a0; }
.adm-at-no  { background: #f5e8e8; color: #8a2020; border: 1px solid #d0a0a0; }
.adm-at-wd  { background: #f5f0e0; color: #7a6a10; border: 1px solid #d0c880; }

/* The yes/no columns of the archives («Vetjake», «Në detyrë»), both drawn the same way, as plain
 words: «po» in the colour of the text (adm-at-po, with adm-at-self or adm-at-duty to tell the
 column to the figures above the table), «jo» grey (adm-at-jo), «—» faint where the column does
 not apply (adm-at-na) */
.adm-at-po {
	color: var(--color-base, #202122);
}

.adm-at-jo {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.adm-at-na {
	color: var(--color-disabled, #a2a9b1);
}

/* ==================================================================
   15. RESPONSIVE — ARCHIVE PAGE &amp; TABLE
   ================================================================== */

@media (max-width: 720px) {
	/* Archive page */
	.adm-archive-links { grid-template-columns: 1fr; }

	.adm-archive-link-card {
		border-right: none;
		border-bottom: 1px solid #b5cad2;
		padding: 1rem 1.2rem;
	}

	.adm-archive-link-card:last-child {
		border-bottom: none;
	}

	/* Reset the 2n/last-child rules for single column */
	.adm-archive-link-card:nth-child(2n) {
		border-right: none;
	}

	.adm-archive-link-card:nth-last-child(-n+2) {
		border-bottom: 1px solid #b5cad2;
	}

	.adm-archive-link-card:last-child {
		border-bottom: none;
	}

	.adm-archive-header { padding: 1.2rem; }

	.adm-archive-search-section {
		padding: 1rem 1.2rem;
		display: block;
		overflow: hidden;
	}

	.adm-archive-search-label {
		display: block;
		margin-bottom: 8px;
	}

	.adm-archive-search-section form,
	.adm-archive-search-section .mw-inputbox-centered,
	.adm-archive-search-section table {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		table-layout: fixed !important;
		margin: 0 !important;
	}

	.adm-archive-search-section table td {
		padding: 0 !important;
		vertical-align: middle;
	}

	.adm-archive-search-section table td:last-child {
		width: 80px !important;
		padding-left: 8px !important;
	}

	.adm-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		padding: 8px 10px;
		font-size: 14px;
	}

	.adm-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
		width: 100% !important;
		padding: 8px 4px;
		font-size: 13px;
	}

	/* Archive table — enable horizontal scroll on mid-width */
	.adm-archive-table {
		display: block;
		overflow-x: auto;
		white-space: nowrap;
	}
}

@media (max-width: 480px) {
	/* Archive table — collapse to stacked cards */
	.adm-archive-table,
	.adm-archive-table thead,
	.adm-archive-table tbody,
	.adm-archive-table tr,
	.adm-archive-table th,
	.adm-archive-table td {
		display: block;
		white-space: normal;
		overflow-x: visible;
	}

	.adm-archive-table thead {
		display: none;
	}

	.adm-archive-table tr {
		border: 1px solid #a8bfc8;
		border-left: 4px solid #85b5c2;
		margin-bottom: 8px;
		background: #f7f9fa !important;
	}

	/* Remove alternating row backgrounds — card layout handles its own bg */
	.adm-archive-table tr:nth-child(even) td,
	.adm-archive-table tr:nth-child(odd) td,
	.adm-archive-table tr:hover td {
		background: transparent !important;
	}

	.adm-archive-table td {
		border-right: none;
		border-bottom: none;
		padding: 3px 10px;
		text-align: left !important;
	}

	/* Row number — small and muted */
	.adm-archive-table td:first-child {
		font-size: 10px;
		color: #7a8a92;
		padding-top: 8px;
		padding-bottom: 1px;
	}

	/* User name — larger serif, prominent */
	.adm-archive-table td:nth-child(2) {
		font-size: 13px;
		font-family: Georgia, serif;
		font-weight: 500;
		padding-bottom: 5px;
		border-bottom: 1px solid #dee6ea;
	}

	/* Status column — last row, add bottom padding to close the card */
	.adm-archive-table td:last-child {
		padding-bottom: 8px;
	}
}

/* ==================================================================
   &quot;← Kthehu te …&quot; on the four archives of the elections and requests: their procedure page is in
 the other tree (Votimet/…), which the subpage links under the title do not reach. Everywhere else
 those links already lead back, so the hubs have no such line.
   ================================================================== */
.adm-back {
	margin-bottom: 6px;
	font-family: Georgia, serif;
	font-size: 13px;
	font-style: italic;
}

.adm-back a {
	color: var(--color-progressive, #36c) !important;
	text-decoration: none !important;
}

/* on the light header of the archive pages */
.adm-archive-header .adm-back a {
	color: #3a6068 !important;
}

.adm-back a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* ==================================================================
   16. LIST DIVIDER («Kandidatura të propozuara», «Kandidatura vetjake»…)
   ================================================================== */
/* A label between two lines. It introduces a list of candidacies without being a heading, so the items
   themselves are the level-2 headings (in the table of contents and in the Kuvendi window). */
.adm-divider {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
	margin: 2rem 0 0.75rem;
}

.adm-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
}

.adm-divider-label {
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* «[redakto]» after the label, in the style of the section edit links */
.adm-divider-edit {
	margin-left: 0.5em;
	font-weight: normal;
	text-transform: none;
}

/* ==================================================================
   17. CANDIDACIES
   ================================================================== */
/* Every candidacy, with its votes and discussion, as a card. The candidacies come from their own
   pages, so the page view wraps each of them in &lt;section data-mw-section-id=&quot;-1&quot;&gt;; the sections
   inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the candidacies themselves. An open candidacy
   has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje.
   (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.25rem 0;
	padding: 0 1.25rem 0.6rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1.25rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed candidacy ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box .dmb-msg,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* The tally of the votes, at the top of the first section inside («Votimi»): under its title and
   above the votes. The votes are counted from the icons of {{PËR}}, {{KUNDËR}} and {{ASNJANËS}} on the lines of
   the list, also on the indented ones; a struck vote (&lt;s&gt;…&lt;/s&gt;, a vote that was changed or withdrawn)
   does not count. The note that explains how to vote is a paragraph, so it does not count either. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	counter-reset: v-per v-kunder v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading {
	order: -2;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;] {
	counter-increment: v-per;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;] {
	counter-increment: v-kunder;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;] {
	counter-increment: v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src] {
	counter-increment: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after {
	content: &quot;Votat: &quot; counter(v-per) &quot; PËR · &quot; counter(v-kunder) &quot; KUNDËR · &quot; counter(v-asnjanes) &quot; ASNJANËS&quot;;
	order: -1;
	align-self: flex-start;
	margin: 0 0 0.4em;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95em;
}

/* The requests for checkusers have no vote (only «Diskutimi»), so no tally for them, on the
   hub and on their procedure page (class adm-no-tally) */
.adm-no-tally section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after,
.adm-no-tally section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after {
	content: none;
}

/* =====================================================================================================
   18. VOTING PAGES (Kandidatura për administratorë, për burokratë, Dorëheqje, Kërkesa për kontrollues)
   ===================================================================================================== */
/* Drawn like the voting pages of Artikuj të mirë/përkryer: a card with a header (the way back, the
   title, the number of the open requests, the shortcut) and a body with the rules on the left and
   the form on the right; the lists follow, and a link to the archive closes the page */
.adm-voting-intro {
	margin-bottom: 1rem;
	border: 1px solid #85b5c2;
	overflow: hidden;
}

.adm-voting-header {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 20px;
	padding: 1.4rem 2rem;
	border-bottom: 2px solid #85b5c2;
	background: #e4edf1;
}

.adm-voting-icon img {
	display: block;
}

.adm-voting-header-text {
	flex: 1;
}


.adm-voting-title {
	color: #202830;
	font-family: Georgia, serif;
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	line-height: 1.2;
}

/* The shortcut ({{Shortcut}}), on the right of the header, as a quiet line «Shteg WP:…» without
 its box (as on the pages of Artikuj të mirë/përkryer) */
.adm-voting-header .module-shortcutanchordiv {
	position: absolute;
}

.adm-voting-header .module-shortcutboxplain {
	float: none;
	clear: none;
	display: flex;
	align-items: baseline;
	gap: 5px;
	width: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	background: none;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
	white-space: nowrap;
}

.adm-voting-header .module-shortcutlist {
	display: inline;
	margin: 0;
	border: 0;
}

.adm-voting-header .module-shortcutlist a {
	color: #5a8a95;
}

.adm-voting-header .module-shortcutboxplain ul,
.adm-voting-header .module-shortcutboxplain li {
	display: inline;
	margin: 0;
}

.adm-voting-header .module-shortcutboxplain li a {
	color: #2a5a68;
}

/* The number of the open requests ({{#invoke:Votes|count}}) */
.adm-voting-live {
	margin-top: 5px;
	color: #3a6a78;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	font-weight: 600;
}

.adm-voting-body {
	display: grid;
	grid-template-columns: 3fr 2fr;
	background: #f3f6f8;
}

/* Left: the rules, in groups under small titles */
.adm-voting-rules {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #b5cad2;
}

.adm-voting-rules-title {
	margin-top: 6px;
	color: #5a8a95;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
}

.adm-voting-rules-title:first-child {
	margin-top: 0;
}

.adm-voting-rule {
	padding-left: 12px;
	color: #202830;
	line-height: 1.65;
}

.adm-voting-rule ul {
	margin: 0.2em 0 0 1.2em;
}

.adm-voting-rule a,
.adm-voting-propose-body a {
	color: #2a5a68;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #85b5c260;
}

.adm-voting-rule a:hover,
.adm-voting-propose-body a:hover {
	border-bottom: 1px solid #85b5c2;
}

/* Right: how to open a request, with the form */
.adm-voting-propose {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
	padding: 1.4rem 1.8rem;
}

.adm-voting-propose-title {
	padding-bottom: 8px;
	border-bottom: 1px solid #b5cad2;
	color: #5a8a95;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
}

.adm-voting-propose-body {
	color: #202830;
	line-height: 1.65;
}

.adm-voting-propose-body code {
	padding: 1px 5px;
	border-radius: 2px;
	background: #e4edf1;
	color: #202830;
	font-family: monospace;
	font-size: 12px;
	word-break: break-word;
}

.adm-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] {
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #85b5c2;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #202830;
	font-size: 13px;
}

.adm-voting-propose-form .mw-inputbox-createbox[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.adm-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] {
	margin-left: 6px;
	padding: 5px 14px;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	background: #5a8a95;
	color: #fff;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-weight: 500;
	cursor: pointer;
}

.adm-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #3a6a78;
}

/* The link to the archive, at the foot of the page */
.adm-voting-footer {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 10px;
	margin-top: 2.5rem;
	padding: 10px 16px;
	border: 1px solid #b5cad2;
	background: #f3f6f8;
	color: #3a5560;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
}

.adm-voting-footer img {
	display: block;
}

@media (max-width: 720px) {
	.adm-voting-header {
		padding: 1rem 1.2rem;
	}
	.adm-voting-icon {
		display: none;
	}
	.adm-voting-body {
		grid-template-columns: 1fr;
	}
	.adm-voting-rules {
		padding: 1rem 1.2rem;
		border-right: none;
		border-bottom: 1px solid #b5cad2;
	}
	.adm-voting-propose {
		padding: 1rem 1.2rem;
	}
	.adm-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] {
		width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
	}
	.adm-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] {
		width: 100% !important;
		margin: 6px 0 0 !important;
	}
}</text>
      <sha1>3wyt30vgth41n1oshat4hhocinl78lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Robotët/Hyrja/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>344515</id>
    <revision>
      <id>3058211</id>
      <parentid>3057542</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058211</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="10516" sha1="ezjrys7osgzafe1cy4pg7p0ct7nm9mt" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons)
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* Two-item variant — used when the third column is absent (e.g. Ofiçina) */
.main-grid--two-col {
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr);
	align-items: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* ==================================================================
   4. HUB TABS
   ================================================================== */
/* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template
   (Stampa:Community hubs and its styles.css). */

/* ==================================================================
   5. DETAILS SECTION
   ================================================================== */
/* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of
   Stampa:Community hubs (.hub-intro). */

/* ==================================================================
   6. EMBASSY &amp; UTILITIES
   ================================================================== */
.embassy {
	text-align: center;
	font-size: 0.9rem;
}

/* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */


/* ==================================================================
   7. LIST DIVIDER («Kërkesa në proces miratimi»)
   ================================================================== */
/* A label between two lines. It introduces the list of requests without being a heading, so the items
   themselves are the level-2 headings (in the table of contents and in the Kuvendi window). */
.bot-divider {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
	margin: 2rem 0 0.75rem;
}

.bot-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
}

.bot-divider-label {
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* «[redakto]» after the label, in the style of the section edit links */
.bot-divider-edit {
	margin-left: 0.5em;
	font-weight: normal;
	text-transform: none;
}

/* ==================================================================
   8. REQUESTS
   ================================================================== */
/* Every request, with its votes and discussion, as a card. The requests come from their own
   pages, so the page view wraps each of them in &lt;section data-mw-section-id=&quot;-1&quot;&gt;; the sections
   inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the requests themselves. An open request
   has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje.
   (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.25rem 0;
	padding: 0 1.25rem 0.6rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1.25rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed request ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box .dmb-msg,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* ==================================================================
   9. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 1.5rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
	.main-grid--two-col {
		grid-template-columns: auto auto; /* two items, centered, no orphan column */
		justify-content: center;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 0.5rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(1, 1fr);
		margin: 1rem 0 1.5rem 0;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 3rem;
	}
}

/* ==================================================================================================
   10. FOOTER: THE APPROVED BOTS (Wikipedia:Robotët/Mbyllja)
   ================================================================================================== */

.bot-footer {
	margin-top: 3rem;
}

.bot-list-title {
	margin: 0.5rem 0 0.6rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
}

/* The bots as tiles: the name, and under it the link to its request */
.bot-list ul {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(13rem, 1fr));
	gap: 6px;
	margin: 0;
	padding: 0;
	list-style: none;
}

.bot-list li {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	margin: 0;
	padding: 6px 12px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 3px solid var(--color-success, #14866d);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	line-height: 1.4;
	overflow-wrap: anywhere;
}

.bot-list li &gt; a:first-child {
	font-weight: 600;
}

.bot-list small {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.82em;
}

/* The bots that no longer work: folded, under a chevron like the ambassadors of Ambasadat */
.bot-inactive {
	margin-top: 1rem;
}

.bot-list-inactive li {
	border-left: 3px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}

.bot-inactive &gt; .mw-collapsible-toggle {
	float: none;
	display: flex;
	justify-content: center;
	align-items: center;
	box-sizing: border-box;
	width: 100%;
	margin: 0 0 0.6rem;
	padding: 6px 0;
	border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #dadde3);
	background: none;
	font-size: 0.9em;
	cursor: pointer;
}

.bot-inactive &gt; .mw-collapsible-toggle-default::before,
.bot-inactive &gt; .mw-collapsible-toggle-default::after {
	content: none;
}

.bot-inactive &gt; .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-weight: bold;
	text-decoration: none;
}

.bot-inactive &gt; .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text::after {
	content: '';
	display: inline-block;
	width: 6px;
	height: 6px;
	margin-left: 9px;
	border-right: 2px solid currentColor;
	border-bottom: 2px solid currentColor;
	transform: translateY(-3px) rotate(45deg);
}

.bot-inactive:not(.mw-collapsed) &gt; .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text::after {
	transform: translateY(1px) rotate(-135deg);
}

.bot-inactive &gt; .mw-collapsible-toggle:hover .mw-collapsible-text {
	color: var(--color-progressive, #36c);
}</text>
      <sha1>ezjrys7osgzafe1cy4pg7p0ct7nm9mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ndihmë:Pyetje e Përgjigje/Hyrja/styles.css</title>
    <ns>12</ns>
    <id>344555</id>
    <revision>
      <id>3058208</id>
      <parentid>3057537</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058208</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="9540" sha1="tf3izwwm723jgp9nmsjpr5m8h8eikrj" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons)
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* ==================================================================
   4. HUB TABS
   ================================================================== */
/* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template
   (Stampa:Community hubs and its styles.css). */

/* ==================================================================
   5. DETAILS AND FREQUENTLY ASKED QUESTIONS
   ================================================================== */
/* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of
   Stampa:Community hubs (.hub-intro). */

/* The frequently asked questions: two columns of questions only, each with a thin line under it. A question
 opens its answer and closes it again (mw-collapsible: the question is the toggle); the chevron at
 its end turns up while the answer is open. */
.pep-faq {
	margin: 1rem 2rem 2rem 2rem;
}

.pep-faq-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr));
	gap: 0 2.5rem;
	align-items: start;
	text-align: left;
}

.pep-faq-item {
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
}

.pep-faq-q {
	position: relative;
	float: none;
	padding: 0.6rem 2rem 0.6rem 0.25rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-weight: bold;
	line-height: 1.45;
	cursor: pointer;
	user-select: none;
}

.pep-faq-q:hover,
.pep-faq-item:not(.mw-collapsed) &gt; .pep-faq-q {
	color: var(--color-base, #202122);
}

.pep-faq-q:hover::after {
	border-right: 2px solid var(--color-base, #202122);
	border-bottom: 2px solid var(--color-base, #202122);
}

.pep-faq-q::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0.95em;
	right: 0.6rem;
	width: 7px;
	height: 7px;
	border-right: 2px solid var(--color-subtle, #54595d);
	border-bottom: 2px solid var(--color-subtle, #54595d);
	transform: rotate(45deg);
	transition: transform 0.15s ease;
}

.pep-faq-item:not(.mw-collapsed) &gt; .pep-faq-q::after {
	top: 1.2em;
	transform: rotate(-135deg);
}

.pep-faq-a {
	padding: 0 2rem 0.8rem 0.25rem;
	color: var(--color-base, #202122);
	font-size: 0.95em;
	line-height: 1.6;
}

/* A label between two lines: «Pyetje të shpeshta» above the questions, «Pyetjet» above the
   list of questions and its count */
.pep-divider {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
	margin: 1rem 0 0.75rem;
}

.pep-divider-list {
	margin-top: 2rem;
}

.pep-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
}

.pep-divider-label {
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* ==================================================================
   6. EMBASSY &amp; UTILITIES
   ================================================================== */
.embassy {
	text-align: center;
	font-size: 0.9rem;
}

/* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */


/* ==================================================================
   7. THREADS
   ================================================================== */
/* Every thread (a request or a question, with all its discussion) as a card. The page view wraps
   each section in a &lt;section&gt; element: section 0 is the header of the page, negative ids are not
   threads. */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.5rem 0;
	padding: 0 1.25rem 0.75rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}

/* The title of the thread as the band on top of the card */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1.25rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}

/* Subsections inside a thread stay plain */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) section {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed thread ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-green::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::before,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-green::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::after,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-box .dmb-msg,
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* ==================================================================
   8. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 1.5rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 0.5rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(1, 1fr);
		margin: 1rem 0 1.5rem 0;
	}
	.pep-faq {
		margin: 1rem;
	}
	.pep-faq-grid {
		grid-template-columns: minmax(0, 1fr);
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 3rem;
	}
}</text>
      <sha1>tf3izwwm723jgp9nmsjpr5m8h8eikrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Forumi i Grisjes/Hyrja/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>344559</id>
    <revision>
      <id>3058210</id>
      <parentid>3057543</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058210</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="10769" sha1="lkltc11dy8u9hs3l0x4lclxc9y4s53g" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons)
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* ==================================================================
   4. HUB TABS
   ================================================================== */
/* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template
   (Stampa:Community hubs and its styles.css). */

/* ==================================================================
   5. DETAILS SECTION
   ================================================================== */
/* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of
   Stampa:Community hubs (.hub-intro). */

/* ==================================================================
   6. EMBASSY &amp; UTILITIES
   ================================================================== */
.embassy {
	text-align: center;
	font-size: 0.9rem;
}

/* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */


/* ==================================================================
   7. LIST DIVIDER («Kërkesa në proces grisjeje»)
   ================================================================== */
/* A label between two lines. It introduces the list without being a heading, so the requests
   themselves are the level-2 headings (in the table of contents, the mobile view and the Kuvendi window). */
.fg-divider {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
	margin: 2rem 0 0.75rem;
}

.fg-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
}

.fg-divider-label {
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* «[redakto]» after the label, in the style of the section edit links */
.fg-divider-edit {
	margin-left: 0.5em;
	font-weight: normal;
	text-transform: none;
}

/* ==================================================================
   8. REQUESTS
   ================================================================== */
/* Every request, with its votes and discussion, as a card. The requests come from their own
   pages, so the page view wraps each of them in &lt;section data-mw-section-id=&quot;-1&quot;&gt;; the sections
   inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the requests themselves. An open request
   has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje.
   (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.25rem 0;
	padding: 0 1.25rem 0.6rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1.25rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed request ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box .dmb-msg,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* The tally of the votes, at the top of the first section inside («Votimi»): under its title and
   above the votes. The votes are counted from the icons of {{Të griset}}, {{Të mbahet}} and {{I pavendosur}} on the lines of
   the list, also on the indented ones; a struck vote (&lt;s&gt;…&lt;/s&gt;, a vote that was changed or withdrawn)
   does not count. The note that explains how to vote is a paragraph, so it does not count either. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	counter-reset: v-grise v-mbaje v-pav;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading {
	order: -2;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_delete_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_delete_vote&quot;] {
	counter-increment: v-grise;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_keep_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_keep_vote&quot;] {
	counter-increment: v-mbaje;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;] {
	counter-increment: v-pav;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src] {
	counter-increment: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after {
	content: &quot;Votat: &quot; counter(v-grise) &quot; Grise · &quot; counter(v-mbaje) &quot; Mbaje · &quot; counter(v-pav) &quot; I pavendosur&quot;;
	order: -1;
	align-self: flex-start;
	margin: 0 0 0.4em;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95em;
}

/* The table of contents lists the requests only: their «Votimi» and «Diskutimi» would triple it.
   The summary of the votes at the top of the list links to the requests too. */
.toc .toclevel-2 {
	display: none;
}

/* ==================================================================
   9. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 1.5rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 0.5rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(1, 1fr);
		margin: 1rem 0 1.5rem 0;
	}
	.embassy {
		margin-bottom: 3rem;
	}
}</text>
      <sha1>lkltc11dy8u9hs3l0x4lclxc9y4s53g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Ambasadat/Hyrja/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>344643</id>
    <revision>
      <id>3058212</id>
      <parentid>3057391</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, hapësira e kokës 1rem, hiqet stili i nëntitullit — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058212</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="12149" sha1="lkjw0t35sgqn9uipqocof83agzpjmr9" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* «Embassies» in the languages of the embassies, under the title */
.amb-subtitle {
	max-width: 30em;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95em;
	line-height: 1.5;
}

/* ==================================================================
   4. DETAILS SECTION
   ================================================================== */
/* Three cards under the index of the languages: how to ask an ambassador for help (in English, for
   those who don't speak Albanian), how to become one, and the rules of the embassies */
.amb-intro {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(3, minmax(0, 1fr));
	gap: 1rem;
	max-width: 1100px;
	margin: 0 auto 1.5rem;
	padding: 0 2rem;
}

.amb-intro-card {
	padding: 0.75rem 1.25rem;
	text-align: left;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 3px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	line-height: 1.6;
}

.amb-intro-card p {
	margin: 0.4rem 0 0;
}

.amb-intro-title {
	margin-bottom: 0.3rem;
	font-weight: bold;
}

/* ==================================================================
   5. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: auto auto;
		justify-content: center;
		margin-bottom: 2rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		margin: 2rem 1rem;
	}
	.amb-intro {
		grid-template-columns: 1fr;
		padding: 0 1rem;
	}
}

/* ==================================================================
   6. EMBASSY CARDS
   ================================================================== */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) {
	border: 0.5px solid #a2a9b1;
	overflow: hidden;
	margin: 1rem 0;
	background: var(--background-color-base, #fff);
}

/* The embassies sit as cards: three to a row on wide screens, two on medium ones, one on
   narrow ones. Each row starts on the left; the embassies are the 2nd, 3rd… sections of the page,
   after the header in section 0. The cards are the page's own sections, so the page needs no
   extra code. */
@media (min-width: 800px) {
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) {
		float: left;
		width: calc((100% - 1.25rem) / 2);
		margin: 0.6rem 1.25rem 0.6rem 0;
	}
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):nth-of-type(even) {
		clear: left;
	}
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):nth-of-type(odd) {
		margin-right: 0;
	}
}
@media (min-width: 1250px) {
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) {
		width: calc((100% - 2.5rem) / 3);
		margin-right: 1.25rem;
	}
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):nth-of-type(even),
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):nth-of-type(odd) {
		clear: none;
		margin-right: 1.25rem;
	}
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):nth-of-type(3n+2) {
		clear: left;
	}
	section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):nth-of-type(3n+1) {
		margin-right: 0;
	}
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) .mw-heading2 {
	background: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	border-bottom: 0.5px solid #a2a9b1;
	padding: 14px 18px;
	margin: 0;
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) .mw-heading2 h2 {
	font-size: 17px;
	font-weight: 500;
	border: none;
	padding: 0;
	margin: 0;
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) p {
	margin: 0;
	padding: 8px 18px;
	font-size: 13px;
	color: var(--color-base, #202122);
	border-bottom: 0.5px solid #a2a9b1;
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) p:last-of-type {
	border-bottom: none;
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) p b {
	font-weight: 600;
	color: var(--color-base, #202122);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) p i {
	color: var(--color-base, #202122);
	font-style: italic;
}

/* ==================================================================
   7. AMBASSADOR LIST
   ================================================================== */
/* The ambassadors of an embassy, once unfolded (Moduli:Embassies puts the list in
 &lt;div class=&quot;amb-members&quot;&gt;): one row each, between thin lines, with the «✉» button at its end.
 Each row holds its floating button (flow-root), so that the buttons never overlap. */
.amb-members ol {
	list-style: none;
	margin: 8px 0 0;
	padding: 0;
	border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #dadde3);
}

.amb-members ol &gt; li {
	display: flow-root;
	margin: 0;
	padding: 8px 18px;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-muted, #dadde3);
	color: var(--color-placeholder, #72777d);
	font-size: 13px;
	line-height: 20px;
}

.amb-members ol &gt; li:last-child {
	border-bottom: none;
}

/* «✉» button of each ambassador (added by [[Moduli:Embassies]]): opens a new message
   on their talk page. It floats to the right end of the row. */
.amb-msg {
	float: right;
	margin: -2px 0 -2px 12px;
}
.amb-msg a {
	display: inline-block;
	padding: 3px 14px !important; /* .plainlinks sets the padding of external links to 0 */
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-radius: 14px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c) !important;
	font-size: 14px;
	line-height: 18px;
	text-decoration: none !important;
}
.amb-msg a:hover,
.amb-msg a:focus {
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
}

/* The ambassadors of an embassy start folded (Moduli:Embassies): a bar with their number and a
   chevron, the main thing of the card, shows them; the same bar, then on top of the list, folds
   them again */
.amb-members &gt; .mw-collapsible-toggle {
	float: none;
	display: flex;
	justify-content: center;
	align-items: center;
	box-sizing: border-box;
	width: calc(100% - 36px);
	margin: 12px 18px 4px;
	padding: 7px 12px;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	font-size: 14px;
	font-weight: 600;
	cursor: pointer;
	transition: background-color 0.15s ease;
}

.amb-members &gt; .mw-collapsible-toggle:hover {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle--hover, #dbe7fd);
}

.amb-members.mw-collapsed &gt; .mw-collapsible-toggle {
	margin-bottom: 0;
}

.amb-members &gt; .mw-collapsible-content {
	padding-bottom: 0.5em;
}

.amb-members &gt; .mw-collapsible-toggle-default::before,
.amb-members &gt; .mw-collapsible-toggle-default::after {
	content: none;
}

.amb-members &gt; .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text {
	color: var(--color-progressive, #36c);
	text-decoration: none;
}

.amb-members &gt; .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text::after {
	content: '';
	display: inline-block;
	width: 6px;
	height: 6px;
	margin-left: 9px;
	border-right: 2px solid currentColor;
	border-bottom: 2px solid currentColor;
	transform: translateY(-3px) rotate(45deg);
}

.amb-members:not(.mw-collapsed) &gt; .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text::after {
	transform: translateY(1px) rotate(-135deg);
}

.amb-members &gt; .mw-collapsible-toggle:hover .mw-collapsible-text {
	color: var(--color-progressive, #36c);
}

/* ==================================================================================================
   8. LANGUAGES
   ================================================================================================== */

/* The index at the top of the page (Moduli:Embassies, «index»): a link to each embassy, with the
   code and the name of its language in the language itself and the number of its ambassadors */
.amb-index {
	max-width: 1200px;
	margin: 0 auto 1.5rem;
	padding: 0 1rem;
	text-align: center;
}

.amb-index-label,
.amb-index-total {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.85em;
}

.amb-index-label {
	margin-bottom: 0.6rem;
}

.amb-index-total {
	margin-top: 0.6rem;
}

.amb-index-chips {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: center;
	gap: 8px;
}

.amb-index-chips a {
	text-decoration: none;
}

.amb-chip {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
	padding: 3px 6px 3px 3px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-radius: 999px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	font-weight: 600;
	transition: border-color 0.15s ease, background-color 0.15s ease;
}

.amb-index-chips a:hover .amb-chip,
.amb-index-chips a:focus .amb-chip {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
}

.amb-chip-count {
	min-width: 1.6em;
	padding: 0 6px;
	border-radius: 999px;
	background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0);
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.8em;
	font-weight: normal;
	line-height: 1.7;
	text-align: center;
}

/* An embassy that is still waiting for its first ambassador */
.amb-chip-empty {
	border: 1px dashed var(--border-color-base, #a2a9b1);
	background-color: transparent;
}

/* The code of a language: a disc, of one blue for all the languages */
.amb-code {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	flex-shrink: 0;
	width: 28px;
	height: 28px;
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--background-color-progressive, #36c);
	color: var(--color-inverted, #fff);
	font-family: sans-serif;
	font-size: 11px;
	font-weight: 700;
}

/* In a card, the language comes right under the title (the card is a column, the title first) */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) {
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) &gt; .mw-heading2 {
	order: -2;
}

section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]) &gt; .amb-lang {
	order: -1;
}

.amb-lang {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 10px;
	padding: 12px 18px 4px;
	font-size: 15px;
	font-weight: 600;
}

/* An embassy without ambassadors says so, and at the foot of each card the button «Bëhuni
   ambasador» (outlined, quieter than the bar of the ambassadors) opens the embassy for editing; a full embassy (10 ambassadors, Moduli:Embassies)
   says so instead of the button */
.amb-empty {
	padding: 10px 18px 0;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 13px;
	font-style: italic;
}

.amb-join {
	margin-top: auto;
	padding: 12px 18px 14px;
	border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #dadde3);
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 13px;
	text-align: center;
}

.amb-members + .amb-join {
	border-top: 0;
}

.amb-join a {
	display: inline-block;
	margin-left: 4px;
	padding: 2px 12px !important; /* .plainlinks sets the padding and the background of external links to none */
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	border-radius: 14px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff) !important;
	color: var(--color-progressive, #36c) !important;
	font-weight: 600;
	text-decoration: none !important;
}

.amb-join a:hover,
.amb-join a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff) !important;
}

.amb-join-full b {
	color: var(--color-base, #202122);
}</text>
      <sha1>lkjw0t35sgqn9uipqocof83agzpjmr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/Votimet</title>
    <ns>4</ns>
    <id>345436</id>
    <revision>
      <id>3058204</id>
      <parentid>3053994</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4106" sha1="isxiux5fdjszkdb2c6jhz9ck9z315ip" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Administrata/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
__ARCHIVEDTALK__
&lt;div class=&quot;adm-open&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-divider&quot;&gt;&lt;div class=&quot;adm-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;adm-divider-label&quot;&gt;Votime dhe kërkesa të hapura&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;adm-divider-line&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
{{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa|dritare}}{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura të propozuara|dritare}}{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura vetjake|dritare}}{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura të propozuara|dritare}}{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura vetjake|dritare}}{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje të propozuara|dritare}}{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje vullnetare|dritare}}
| {{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa|dritare}}|&lt;div class=&quot;adm-no-tally&quot;&gt;&lt;div class=&quot;adm-open-part&quot;&gt;[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues|Kërkesa për kontrollues]]&lt;/div&gt;{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa|dritare}}&lt;/div&gt;}}
{{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura të propozuara|dritare}}|&lt;div class=&quot;adm-open-part&quot;&gt;[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë|Kandidatura për administratorë]] · të propozuara&lt;/div&gt;{{Vote summary|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura të propozuara|zgjedhje}}{{#invoke:Votes|cards|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura të propozuara}}}}
{{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura vetjake|dritare}}|&lt;div class=&quot;adm-open-part&quot;&gt;[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë|Kandidatura për administratorë]] · vetjake&lt;/div&gt;{{Vote summary|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura vetjake|zgjedhje}}{{#invoke:Votes|cards|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura vetjake}}}}
{{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura të propozuara|dritare}}|&lt;div class=&quot;adm-open-part&quot;&gt;[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë|Kandidatura për burokratë]] · të propozuara&lt;/div&gt;{{Vote summary|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura të propozuara|zgjedhje}}{{#invoke:Votes|cards|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura të propozuara}}}}
{{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura vetjake|dritare}}|&lt;div class=&quot;adm-open-part&quot;&gt;[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë|Kandidatura për burokratë]] · vetjake&lt;/div&gt;{{Vote summary|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura vetjake|zgjedhje}}{{#invoke:Votes|cards|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura vetjake}}}}
{{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje të propozuara|dritare}}|&lt;div class=&quot;adm-open-part&quot;&gt;[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje|Dorëheqje]] · të propozuara&lt;/div&gt;{{Vote summary|Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje të propozuara|zgjedhje}}{{#invoke:Votes|cards|Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje të propozuara}}}}
{{#if:{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje vullnetare|dritare}}|&lt;div class=&quot;adm-open-part&quot;&gt;[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje|Dorëheqje]] · vullnetare&lt;/div&gt;{{#section:Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje vullnetare|dritare}}}}
| &lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Request counter/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;rc-box rc-status-clear&quot;&gt;&lt;span class=&quot;rc-text&quot;&gt;Nuk gjendet asnjë votim ose kërkesë e hapur.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;rc-icon rc-icon-check&quot;&gt;✓&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
}}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>isxiux5fdjszkdb2c6jhz9ck9z315ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë</title>
    <ns>4</ns>
    <id>345437</id>
    <revision>
      <id>3058199</id>
      <parentid>3056860</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5034" sha1="c6yla1ryvutmf2pgs2ul4syv0wsakwd" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Administrata/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;adm-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-icon&quot;&gt;[[Skeda:Wikipedia Administrator.svg|50px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-title&quot;&gt;Kandidatura për administratorë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-live&quot;&gt;{{#invoke:Votes|count|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura të propozuara|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura vetjake}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:AA}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Administrator i përkohshëm&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Kushtet e kandidimit.''' Për t'u bërë [[Wikipedia:Administratorë|administrator]] i përkohshëm (mandat 1-vjeçar), një redaktor duhet të jetë anëtar i besuar i komunitetit, me mbi '''3 muaj''' përvojë në Wikipedia-n shqip dhe mbi '''1000 redaktime'''. Një përdorues që i plotëson këto kushte mund të kandidojë veten ose mund të propozohet nga një redaktor ''me të drejtë vote''. Nëse propozohet nga dikush tjetër, kandidati duhet ta pranojë zyrtarisht kandidaturën. Gjatë kësaj kohe, komuniteti mund t'u bëjë pyetje kandidatëve.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Kushtet e votimit.''' Redaktorët nuk mund të votojnë për veten e tyre. Të drejtë vote kanë redaktorët me mbi '''3 muaj''' përvojë dhe mbi '''50 redaktime'''; ata mund të përdorin stampat {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}}. Përdoruesit pa të drejtë vote mund të lënë komente me stampën {{tl|KOMENT}}.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Përfundimi.''' Një kandidat zgjidhet administrator nëse merr të paktën '''5''' vota PËR dhe arrin një mbështetje prej '''75%''' ose më shumë ''(votat ASNJANËS përjashtohen nga kjo llogaritje)''. Votimi zgjat nga 15 deri në 30 ditë. Nëse minimumi i votave PËR nuk arrihet brenda 30 ditëve, por mbështetja mbetet mbi 75%, votimi mund të zgjatet edhe për 30 ditë të tjera. Procesi dështon nëse kandidati nuk e pranon kandidaturën, nuk merr votat minimale ose nuk arrin mbështetjen prej 75% brenda afatit.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Administrator i përhershëm&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;Pas përfundimit të mandatit 1-vjeçar, një administrator i përkohshëm mund të bëhet i përhershëm me një vendim konsensusi mes administratorëve dhe burokratëve aktivë. Nëse nuk ka një vendim brenda 30 ditëve nga skadimi i mandatit, administratori në fjalë mund të kërkojë një votim të dytë në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]], i cili ndjek të njëjtat rregulla si votimi fillestar.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Administrator i ndërfaqes&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;Administratorët e përhershëm mund të kërkojnë të drejtat e administratorit të ndërfaqes duke paraqitur një arsye në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]]. Kërkesa shqyrtohet pa votim nga burokratët, të cilët vendosin për pranimin ose refuzimin e saj. Të gjithë mund të komentojnë gjatë diskutimit. Të drejtat jepen pa afat.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-title&quot;&gt;Si të propozoni një kandidaturë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Shkruani emrin e përdoruesit dhe krijoni kandidaturën me formularin më poshtë. Nëse përdoruesi ka kandiduar më parë, shtoni një numër rendor pas emrit ''(p.sh. Emri i përdoruesit 2)''.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/InputInit
prefix=Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/
placeholder=Emri i përdoruesit
buttonlabel=Krijo kandidaturën
width=30
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Pasi ta keni krijuar, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton brenda pak minutash te lista përkatëse më poshtë: te [[#Kandidatura vetjake|Kandidatura vetjake]] kur kandidaturën e krijon vetë kandidati, përndryshe te [[#Kandidatura të propozuara|Kandidatura të propozuara]]. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shtojeni vetë: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Emri i përdoruesit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;candidates-section&quot;&gt;
{{#invoke:Votes|page|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura të propozuara}}
{{#invoke:Votes|page|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura vetjake}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-footer&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|24px|link=Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Arkiv|alt=]] &lt;span&gt;Kandidaturat e kaluara, me votat dhe përfundimin e tyre, janë te [[Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Arkiv|arkivi i kandidaturave për administratorë]]; i zhvendos atje roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]], një javë pas mbylljes.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>c6yla1ryvutmf2pgs2ul4syv0wsakwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë</title>
    <ns>4</ns>
    <id>345438</id>
    <revision>
      <id>3058200</id>
      <parentid>3056861</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4087" sha1="jhpzdlcpv93cxgkw7nggmjf07745xmo" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Administrata/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;adm-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-icon&quot;&gt;[[Skeda:Wikipedia bureaucrat.svg|50px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-title&quot;&gt;Kandidatura për burokratë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-live&quot;&gt;{{#invoke:Votes|count|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura të propozuara|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura vetjake}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:AB}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Burokrat&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Kushtet e kandidimit.''' Për t'u bërë [[Wikipedia:Burokratë|burokrat]], një kandidat duhet të jetë administrator i përhershëm. Ai mund të kandidojë veten ose të propozohet nga një redaktor ''me të drejtë vote''. Nëse propozohet, kandidati duhet ta pranojë zyrtarisht kandidaturën. Gjatë kësaj kohe, komuniteti mund t'i bëjë pyetje kandidatit.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Kushtet e votimit.''' Redaktorët nuk mund të votojnë për veten e tyre. Të drejtë vote kanë redaktorët me mbi '''3 muaj''' përvojë dhe mbi '''50 redaktime'''; ata mund të përdorin stampat {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}}. Përdoruesit pa të drejtë vote mund të lënë komente me stampën {{tl|KOMENT}}.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Përfundimi.''' Një kandidat zgjidhet burokrat nëse merr të paktën '''5''' vota PËR dhe arrin një mbështetje prej '''75%''' ose më shumë ''(votat ASNJANËS përjashtohen nga kjo llogaritje)''. Votimi zgjat nga 15 deri në 30 ditë. Nëse minimumi i votave PËR nuk arrihet brenda 30 ditëve, por mbështetja mbetet mbi 75%, votimi mund të zgjatet edhe për 30 ditë të tjera. Procesi dështon nëse kandidati nuk e pranon kandidaturën, nuk merr votat minimale ose nuk arrin mbështetjen prej 75% brenda afatit.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Të drejtat.''' Një kandidat i suksesshëm i merr të drejtat e burokratit pa afat (i përhershëm). Këto të drejta mund të hiqen vetëm nga kujdestarët e Metës; ato nuk mund të hiqen as nga burokrati vetë, as nga burokratët e tjerë.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-title&quot;&gt;Si të propozoni një kandidaturë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Shkruani emrin e përdoruesit dhe krijoni kandidaturën me formularin më poshtë. Nëse përdoruesi ka kandiduar më parë, shtoni një numër rendor pas emrit ''(p.sh. Emri i përdoruesit 2)''.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Administrata/Burokratë/Kandidatura/InputInit
prefix=Wikipedia:Administrata/Burokratë/Kandidatura/
placeholder=Emri i përdoruesit
buttonlabel=Krijo kandidaturën
width=30
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Pasi ta keni krijuar, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton brenda pak minutash te lista përkatëse më poshtë: te [[#Kandidatura vetjake|Kandidatura vetjake]] kur kandidaturën e krijon vetë kandidati, përndryshe te [[#Kandidatura të propozuara|Kandidatura të propozuara]]. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shtojeni vetë: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Administrata/Burokratë/Kandidatura/Emri i përdoruesit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;candidates-section&quot;&gt;
{{#invoke:Votes|page|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura të propozuara}}
{{#invoke:Votes|page|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura vetjake}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-footer&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|24px|link=Wikipedia:Administrata/Burokratë/Kandidatura/Arkiv|alt=]] &lt;span&gt;Kandidaturat e kaluara, me votat dhe përfundimin e tyre, janë te [[Wikipedia:Administrata/Burokratë/Kandidatura/Arkiv|arkivi i kandidaturave për burokratë]]; i zhvendos atje roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]], një javë pas mbylljes.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>jhpzdlcpv93cxgkw7nggmjf07745xmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje</title>
    <ns>4</ns>
    <id>345439</id>
    <revision>
      <id>3058201</id>
      <parentid>3056862</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4382" sha1="o4tdujdxdt8jtoul76lu4dbktukw7e3" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Administrata/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;adm-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-icon&quot;&gt;[[Skeda:Admin-Crat revocation.svg|50px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-title&quot;&gt;Dorëheqje&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-live&quot;&gt;{{#invoke:Votes|count|Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje të propozuara|Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje vullnetare|emri=kërkesë|emrat=kërkesa|hapur=e hapur}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:AD}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Heqja e të drejtave&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;Një administratori ose burokrati mund t'i hiqen të drejtat nëpërmjet një procesi votimi ose për shkak të pasivitetit.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Me votim&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;Të drejtat mund të hiqen me votim në rast abuzimi ose me kërkesë vullnetare nga përdoruesi. Për të dyja rastet ndiqen rregullat e mëposhtme.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Kushtet e votimit.''' Të drejtë vote kanë redaktorët me mbi '''3 muaj''' përvojë dhe mbi '''50 redaktime'''; ata mund të përdorin stampat {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}}. Përdoruesit pa të drejtë vote mund të lënë komente me stampën {{tl|KOMENT}}. Përdoruesi për të cilin votohet nuk mund të votojë.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Përfundimi.''' Propozimi për heqjen e të drejtave miratohet nëse mblidhen të paktën '''5''' vota PËR dhe nëse këto vota përbëjnë '''75%''' ose më shumë të totalit ''(duke përjashtuar votat ASNJANËS)''. Votimi zgjat nga 15 deri në 30 ditë. Nëse nuk arrihet minimumi prej 5 votash PËR brenda 30 ditëve, por përqindja e votave PËR mbetet mbi 75%, votimi mund të zgjatet edhe për 30 ditë të tjera. Propozimi refuzohet nëse nuk arrihet numri minimal i votave PËR ose nëse përqindja e tyre bie nën 75% brenda afatit të caktuar. Pasi votimi përfundon, heqja e të drejtave kryhet nga një burokrat ose kujdestar.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Për shkak të pasivitetit&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;Për administratorët dhe burokratët që nuk arrijnë kuotat minimale të aktivitetit vjetor prej '''200 redaktimesh''' dhe '''50 veprimesh administrative''', mund të kërkohet heqja e të drejtave nëse ky aktivitet nuk përmbushet brenda një afati 1-mujor pas njoftimit.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-title&quot;&gt;Si të propozoni heqjen e të drejtave&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Shkruani emrin e përdoruesit dhe krijoni propozimin me formularin më poshtë. Nëse propozimi është bërë edhe më parë, shtoni një numër rendor pas emrit ''(p.sh. Emri i përdoruesit 2)''.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Administrata/Dorëheqje/Kandidatura/InputInit
prefix=Wikipedia:Administrata/Dorëheqje/Kandidatura/
placeholder=Emri i përdoruesit
buttonlabel=Krijo propozimin
width=30
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Pasi ta keni krijuar, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton brenda pak minutash te lista përkatëse më poshtë: te [[#Dorëheqje vullnetare|Dorëheqje vullnetare]] kur propozimin e krijon vetë përdoruesi, përndryshe te [[#Dorëheqje të propozuara|Dorëheqje të propozuara]]. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shtojeni vetë: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Administrata/Dorëheqje/Kandidatura/Emri i përdoruesit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Pas votimit, rezultatet duhet t'u dërgohen kujdestarëve në [[meta:Steward requests/Permissions#Removal of access|Meta]] për ekzekutim.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;candidates-section&quot;&gt;
{{#invoke:Votes|page|Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje të propozuara}}
{{Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje vullnetare}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-footer&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|24px|link=Wikipedia:Administrata/Dorëheqje/Kandidatura/Arkiv|alt=]] &lt;span&gt;Votimet e kaluara për dorëheqje, me përfundimin e tyre, janë te [[Wikipedia:Administrata/Dorëheqje/Kandidatura/Arkiv|arkivi i dorëheqjeve]]; i zhvendos atje roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]], një javë pas mbylljes.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>o4tdujdxdt8jtoul76lu4dbktukw7e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mango pluskuese</title>
    <ns>1</ns>
    <id>347488</id>
    <revision>
      <id>3058127</id>
      <parentid>3053620</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Mango pluskuese/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="k2n92xot7trrjz00er9qs4gbp6m0nmf" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Mango pluskuese/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>k2n92xot7trrjz00er9qs4gbp6m0nmf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>347963</id>
    <revision>
      <id>3058215</id>
      <parentid>3054012</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta, hiqen stilet e lidhjeve të kthimit që s'përdoren më, hiqet stili i nëntitullit — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058215</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="46127" sha1="qei6lzqsuqnqgfieika3k51pu1u90bd" xml:space="preserve">/* ================================================
   Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css
   ================================================

   TABLE OF CONTENTS
   ─────────────────
   1.  HERO BAND         — outer wrapper, header band, medallion, title
   2.  ARCHIVE BOX       — search &amp; links widget in hero-right
   3.  STATS BAR         — article count, open nominations, reassessments
   4.  HERO BODY         — description text, criteria intro, transcluded grid
   5.  KRITERE PAGE      — standalone criteria page + transclusion overrides
   6.  BODY &amp; MOSAIC     — article tile grid and category legend
   7.  DIVIDERS          — section separators
   8.  VOTE PANELS       — vote grid used on subpages
   9.  VOTE FOOTER       — archive footer on mbyllja pages
  10.  VOTING INTRO      — kandidatura &amp; rivlerësime intro cards
  11.  ARCHIVE TABLE     — kandidatura/rivlerësime archive table
  12.  ARCHIVE PAGE      — main archive hub page
  13.  VOTIMET           — aggregator widget (transcluded on main page)
  14.  RESPONSIVE        — mobile breakpoints (720px, 480px)
   ================================================ */

/* ==================================================================
   1. HERO BAND
   ================================================================== */

/* Outer wrapper — green border, clips overflow */
.ga-hero {
	border: 1px solid #2E8B57;
	overflow: hidden;
}

/* Header band — light green background with subtle crosshatch pattern */
.ga-hero-band {
	background-color: #e8f5ee;
	padding: 1.8rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 24px;
	border-bottom: 1px solid #2E8B57;
	flex-wrap: wrap;
}

/* Left side — medallion + title + subtitle */
.ga-hero-left {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 18px;
	flex: 1;
}

/* Text block — grows to fill space beside medallion */
.ga-hero-text {
	flex: 1;
}

/* Green-bordered circular star medallion */
.ga-hero-medallion {
	width: 72px;
	height: 72px;
	border-radius: 50%;
	border: 2px solid #2E8B57;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	flex-shrink: 0;
	background: #f0faf4;
	padding: 10px;
	box-shadow: 0 2px 8px rgba(46, 139, 87, 0.2);
}

.ga-hero-medallion img {
	width: 100%;
	height: auto;
}

.ga-hero-title {
	font-size: 30px;
	font-weight: 400;
	color: #0d3320;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* The way to the two voting pages, under the title of the hero: the candidacies (filled) and the
   re-evaluations (outlined) */
.ga-hero-actions {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 8px;
	margin-top: 4px;
}

.ga-hero-actions a {
	text-decoration: none !important;
}

.ga-hero-btn {
	display: inline-block;
	padding: 5px 14px;
	border: 1px solid #2E8B57;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #1a5c38;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-weight: 600;
	transition: background-color 0.15s ease;
}

.ga-hero-btn:hover {
	background: #e8f5ee;
}

.ga-hero-btn-primary {
	border: 1px solid #2E8B57;
	background: #2E8B57;
	color: #fff;
}

.ga-hero-btn-primary:hover {
	background: #1f6b42;
}

/* Right side — the archive box, aligned with the medallion */
.ga-hero-right {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	align-items: flex-end;
	justify-content: center;
	flex-shrink: 0;
}

/* The shortcut ({{Shortcut}}) as a quiet line, «Shteg WP:…», without its box: at the foot of the hero, on
 the right under the criteria, as at the foot of the headers of the other hubs (so the two sides of the
 hero band stay in balance), and on the right of the headers of the subpages */
.ga-hero-shortcut {
	display: flex;
	justify-content: flex-end;
	align-items: center;
	margin: 0.9rem 0 -0.4rem;
}

.ga-hero-shortcut .module-shortcutanchordiv,
.ga-voting-header .module-shortcutanchordiv,
.ga-kritere-header .module-shortcutanchordiv {
	position: absolute;
}

.ga-hero-shortcut .module-shortcutboxplain,
.ga-voting-header .module-shortcutboxplain,
.ga-kritere-header .module-shortcutboxplain {
	float: none;
	clear: none;
	display: flex;
	align-items: baseline;
	gap: 5px;
	width: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	background: none;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
	white-space: nowrap;
}

.ga-hero-shortcut .module-shortcutlist,
.ga-voting-header .module-shortcutlist,
.ga-kritere-header .module-shortcutlist {
	display: inline;
	margin: 0;
	border: 0;
}

.ga-hero-shortcut .module-shortcutlist a,
.ga-voting-header .module-shortcutlist a,
.ga-kritere-header .module-shortcutlist a {
	color: #4a7a5a;
}

.ga-hero-shortcut .module-shortcutboxplain ul,
.ga-voting-header .module-shortcutboxplain ul,
.ga-kritere-header .module-shortcutboxplain ul,
.ga-hero-shortcut .module-shortcutboxplain li,
.ga-voting-header .module-shortcutboxplain li,
.ga-kritere-header .module-shortcutboxplain li {
	display: inline;
	margin: 0;
}

.ga-hero-shortcut .module-shortcutboxplain li a,
.ga-voting-header .module-shortcutboxplain li a,
.ga-kritere-header .module-shortcutboxplain li a {
	color: #1a5c38;
}

/* ==================================================================
   2. ARCHIVE BOX
   ================================================================== */

/* The archives, in the right of the hero, quietly and without a box, like the archives of the other
 hubs ({{Hub archives}}): a small title, the two archives and a compact search */
.ga-archive-box {
	min-width: 200px;
	text-align: center;
}

.ga-archive-box-title {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
	margin-bottom: 3px;
	color: #4a7a5a;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
}

.ga-archive-box-title a {
	color: #4a7a5a !important;
	text-decoration: none !important;
}

.ga-archive-box-title a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

.ga-archive-box-title img {
	vertical-align: middle;
	opacity: 0.7;
}

/* The two archives (Kandidaturat · Rivlerësimet) */
.ga-archive-box-links {
	margin-bottom: 7px;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	white-space: nowrap;
}

.ga-archive-box-links a {
	color: #1a5c38 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.ga-archive-box-links a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* The search: the field and a small button, joined */
.ga-archive-search form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	align-items: stretch;
}

.ga-archive-search br {
	display: none;
}

.ga-archive-search .cdx-text-input {
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
}

.ga-archive-search input[type=&quot;text&quot;],
.ga-archive-search .cdx-text-input__input {
	width: 100%;
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
	min-height: 28px;
	padding: 2px 8px;
	border: 1px solid #2E8B5780;
	border-radius: 2px 0 0 2px;
	background: #fff;
	color: #2c1f00;
	font-size: 13px;
}

.ga-archive-search input[type=&quot;submit&quot;] {
	min-height: 28px;
	margin-left: -1px;
	padding: 0 10px;
	border: 1px solid #2E8B5780;
	border-radius: 0 2px 2px 0;
	background: #fff;
	color: #1a5c38;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-weight: normal;
	cursor: pointer;
}

.ga-archive-search input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #e8f5ee;
}

/* ==================================================================
   3. STATS BAR
   ================================================================== */

/* Green strip below the hero band — shows live article/nomination counts */
.ga-stats {
	display: flex;
	background: #c8e6d4;
	border-bottom: 1px solid #2E8B5740;
}

.ga-stat {
	flex: 1;
	padding: 0.75rem;
	border-right: 1px solid #2E8B5740;
	text-align: center;
}

.ga-stat:last-child {
	border-right: none;
}

/* Large number */
.ga-stat-n {
	font-size: 21px;
	font-weight: 400;
	color: #0d3320;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* The number links quietly: it keeps the look of the text and is underlined only on hover, like the archive box links */
.ga-stat-n a {
	color: inherit !important;
	text-decoration: none !important;
}

.ga-stat-n a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* Percentage line (e.g. &quot;0.04% e të gjithë artikujve&quot;) */
.ga-stat-pct {
	font-size: 11px;
	color: #2E8B57;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	margin: 2px 0 1px;
	display: block;
}

/* Label below the number */
.ga-stat-l {
	font-size: 10.5px;
	color: #4a7a5a;
	margin-top: 3px;
	line-height: 1.4;
	font-family: sans-serif;
}

/* ==================================================================
   4. HERO BODY
   ================================================================== */

/* Pale green content area below the stats bar */
.ga-hero-body {
	background: #f0faf4;
	padding: 1.4rem 2rem 1.6rem;
}

/* Main description paragraphs. Running text (the description, the criteria, the rules of the voting
   pages, the notes of the archives) is in the font of the skin and at its size: Georgia at 13 to 14px
   was hard to read. The titles and the labels keep Georgia. */
.ga-desc {
	line-height: 1.65;
	color: #0d3320;
	margin-bottom: 1.2rem;
}

.ga-desc a {
	color: #1a5c38;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #2E8B5760;
}

.ga-desc a:hover {
	border-bottom-color: #2E8B57;
}

/* Intro sentence above the transcluded kritere grid */
.ga-crit-intro {
	line-height: 1.65;
	color: #0d3320;
	margin-bottom: 0.85rem;
	padding-top: 1rem;
	border-top: 1px solid #b8ddc8;
}

/* ==================================================================
   5. KRITERE PAGE
   ================================================================== */

/* Outer wrapper on the standalone /Kritere page */
.ga-kritere-standalone {
	border: 1px solid #2E8B57;
	overflow: hidden;
	margin-bottom: 0;
}

/* Green header band with title and shortcut */
.ga-kritere-header {
	background: #e8f5ee;
	border-bottom: 1px solid #2E8B57;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: flex-start;
	justify-content: space-between;
	gap: 20px;
}

.ga-kritere-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #0d3320;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
	margin-bottom: 8px;
}

/* Intro sentence between header and grid (standalone page only) */
.ga-kritere-intro {
	background: #f0faf4;
	padding: 0.9rem 2rem;
	color: #0d3320;
	line-height: 1.65;
	border-bottom: 1px solid #b8ddc8;
}

/* 2×2 criteria grid — green gaps as dividers via background color */
.ga-kritere-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(2, 1fr);
	background: #b8ddc8;
	gap: 1px;
}

.ga-kritere-item {
	padding: 1.2rem 1.6rem;
	background: #f0faf4;
}

.ga-kritere-label {
	font-size: 12px;
	font-style: italic;
	font-weight: 600;
	color: #2E8B57;
	font-family: Georgia, serif;
	margin-bottom: 6px;
}

.ga-kritere-desc {
	color: #0d3320;
	line-height: 1.6;
}

.ga-kritere-desc a {
	text-decoration: none;
}

.ga-kritere-desc a:hover {
	text-decoration: underline;
}

/* Overrides when transcluded into the main page hero body —
   strip outer border, adjust colors to match hero-body background */
.ga-hero-body .ga-kritere-standalone {
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: transparent;
}

.ga-hero-body .ga-kritere-grid {
	border: 1px solid #b8ddc8;
	margin-top: 0.85rem;
	background: #b8ddc8;
}

.ga-hero-body .ga-kritere-item {
	background: #e8f5ee;
}

.ga-hero-body .ga-kritere-label {
	font-size: 14px;
}

.ga-hero-body .ga-kritere-desc {
	line-height: 1.6;
}

/* ==================================================================
   6. BODY &amp; MOSAIC
   ================================================================== */

/* Light green body section — contains the article tile grid */
.ga-body {
	background: #e8f5ee;
	border: 1px solid #2E8B57;
	border-top: none;
	padding: 1.3rem 1.6rem;
}

/* Category legend pills — shown below the mosaic */
.ga-leg {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	gap: 7px;
	padding: 4px 12px 4px 9px;
	border-radius: 2px;
	font-size: 12px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	border: 1px solid transparent;
}

/* Colored dot before each legend label */
.ga-leg::before {
	content: '';
	display: inline-block;
	width: 9px;
	height: 9px;
	border-radius: 50%;
	flex-shrink: 0;
}

/* Category color palette */
.ga-leg-art  { color: #5a0a2e; background: #fce8f0; border-color: #c0507a; }
.ga-leg-art::before  { background: #a0205a; }
.ga-leg-geo  { color: #003840; background: #d8f2f0; border-color: #30a098; }
.ga-leg-geo::before  { background: #0a7870; }
.ga-leg-his  { color: #3a1f00; background: #f2e8d8; border-color: #a07840; }
.ga-leg-his::before  { background: #7a5020; }
.ga-leg-bio  { color: #280850; background: #ece8f8; border-color: #8060c0; }
.ga-leg-bio::before  { background: #5030a0; }
.ga-leg-spo  { color: #0a3a00; background: #d8f0d0; border-color: #40a030; }
.ga-leg-spo::before  { background: #207010; }
.ga-leg-sci  { color: #002848; background: #d8eef8; border-color: #3080b8; }
.ga-leg-sci::before  { background: #1060a0; }

/* Auto-fill grid of article tiles */
.ga-mosaic {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(195px, 1fr));
	gap: 8px;
}

.ga-mosaic a {
	text-decoration: none !important;
	display: block;
}

/* Individual article tile — left border color indicates category */
.ga-tile {
	background: #fff;
	border: 1px solid #ddd;
	border-left: 4px solid #2E8B57;
	padding: 9px 12px;
	display: block;
}

/* Tile hover — triggered via parent &lt;a&gt; since tiles are wikilinks */
.ga-mosaic a:hover .ga-tile,
.ga-mosaic a:focus .ga-tile { background: #e8f5ee; }

/* Category-colored left borders */
.ga-tile-art { border-left-color: #a0205a; }
.ga-tile-geo { border-left-color: #0a7870; }
.ga-tile-his { border-left-color: #7a5020; }
.ga-tile-bio { border-left-color: #5030a0; }
.ga-tile-spo { border-left-color: #207010; }
.ga-tile-sci { border-left-color: #1060a0; }

/* Small category label inside tile */
.ga-tile-cat {
	font-size: 11px;
	font-family: sans-serif;
	margin-bottom: 4px;
	font-weight: 600;
}

.ga-tile-art .ga-tile-cat { color: #a0205a; }
.ga-tile-geo .ga-tile-cat { color: #0a7870; }
.ga-tile-his .ga-tile-cat { color: #7a5020; }
.ga-tile-bio .ga-tile-cat { color: #5030a0; }
.ga-tile-spo .ga-tile-cat { color: #207010; }
.ga-tile-sci .ga-tile-cat { color: #1060a0; }

/* Article name inside tile */
.ga-tile-name {
	font-size: 13.5px;
	color: #0d3320;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.35;
}

/* Hover state for tile text */
.ga-mosaic a:hover .ga-tile-name { color: #1a5c38; }

/* The subjects above the mosaic are switches. With a mouse, hovering one lights its articles (a tint and a
   thin border in its colour); clicking or tapping it keeps them lit and fades the others. The switches are
   focusable (tabindex) and the choice is their focus: no link, so the address does not change and
   nothing goes into the browser's history. A picked switch steps aside (it stays focused, but out
   of sight) for its twin that follows it, filled and with «×»; the twin cannot take the focus,
   so a click on it, or anywhere else on the page, drops the choice and all the articles are shown
   again. «Të gjitha» is filled while nothing is picked; it comes after the subjects in the page,
   so that a picked subject can reach it with «~», and first on the screen (order). */
.ga-filter {
	position: relative;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
}

.ga-filter &gt; .ga-mosaic {
	flex-basis: 100%;
	margin-top: 0.5rem;
}

.ga-filter &gt; .ga-leg {
	cursor: pointer;
}

.ga-filter &gt; .ga-leg-all {
	order: -1;
}

.ga-filter &gt; .ga-leg:focus {
	position: absolute;
	width: 1px;
	height: 1px;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	overflow: hidden;
	opacity: 0;
}

.ga-filter &gt; .ga-leg-off {
	display: none;
}

.ga-filter &gt; .ga-leg:focus + .ga-leg-off {
	display: inline-flex;
}

.ga-leg-off::after {
	content: &quot;×&quot;;
	font-weight: 400;
}

.ga-leg-all { color: #fff; background: #1f6b42; border-color: #1f6b42; }
.ga-leg-all::before { background: #fff; }
.ga-leg:focus ~ .ga-leg-all { color: #0d3320; background: #fff; border-color: #2E8B57; }
.ga-leg:focus ~ .ga-leg-all::before { background: #2E8B57; }

.ga-mosaic .ga-tile {
	transition: opacity 0.15s ease, background-color 0.15s ease, border-color 0.15s ease;
}

.ga-leg-art:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile-art { background: #fce8f0; border-color: #c0507a #c0507a #c0507a #a0205a; }
.ga-leg-art.ga-leg-off { color: #fff; background: #a0205a; border-color: #a0205a; }
.ga-leg-art.ga-leg-off::before { background: #fff; }

.ga-leg-geo:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile-geo { background: #d8f2f0; border-color: #30a098 #30a098 #30a098 #0a7870; }
.ga-leg-geo.ga-leg-off { color: #fff; background: #0a7870; border-color: #0a7870; }
.ga-leg-geo.ga-leg-off::before { background: #fff; }

.ga-leg-his:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile-his { background: #f2e8d8; border-color: #a07840 #a07840 #a07840 #7a5020; }
.ga-leg-his.ga-leg-off { color: #fff; background: #7a5020; border-color: #7a5020; }
.ga-leg-his.ga-leg-off::before { background: #fff; }

.ga-leg-bio:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile-bio { background: #ece8f8; border-color: #8060c0 #8060c0 #8060c0 #5030a0; }
.ga-leg-bio.ga-leg-off { color: #fff; background: #5030a0; border-color: #5030a0; }
.ga-leg-bio.ga-leg-off::before { background: #fff; }

.ga-leg-spo:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile-spo { background: #d8f0d0; border-color: #40a030 #40a030 #40a030 #207010; }
.ga-leg-spo.ga-leg-off { color: #fff; background: #207010; border-color: #207010; }
.ga-leg-spo.ga-leg-off::before { background: #fff; }

.ga-leg-sci:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile-sci { background: #d8eef8; border-color: #3080b8 #3080b8 #3080b8 #1060a0; }
.ga-leg-sci.ga-leg-off { color: #fff; background: #1060a0; border-color: #1060a0; }
.ga-leg-sci.ga-leg-off::before { background: #fff; }

.ga-leg-art:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile:not(.ga-tile-art),
.ga-leg-geo:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile:not(.ga-tile-geo),
.ga-leg-his:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile:not(.ga-tile-his),
.ga-leg-bio:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile:not(.ga-tile-bio),
.ga-leg-spo:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile:not(.ga-tile-spo),
.ga-leg-sci:focus ~ .ga-mosaic .ga-tile:not(.ga-tile-sci) {
	opacity: 0.3;
}

/* Hovering a subject lights its articles only with a mouse. Touch screens have no hovering, and a
tap would leave the tint behind: there the subjects only work as switches. */
@media (hover: hover) {
	.ga-leg-art:hover ~ .ga-mosaic .ga-tile-art { background: #fce8f0; border-color: #c0507a #c0507a #c0507a #a0205a; }
	.ga-leg-geo:hover ~ .ga-mosaic .ga-tile-geo { background: #d8f2f0; border-color: #30a098 #30a098 #30a098 #0a7870; }
	.ga-leg-his:hover ~ .ga-mosaic .ga-tile-his { background: #f2e8d8; border-color: #a07840 #a07840 #a07840 #7a5020; }
	.ga-leg-bio:hover ~ .ga-mosaic .ga-tile-bio { background: #ece8f8; border-color: #8060c0 #8060c0 #8060c0 #5030a0; }
	.ga-leg-spo:hover ~ .ga-mosaic .ga-tile-spo { background: #d8f0d0; border-color: #40a030 #40a030 #40a030 #207010; }
	.ga-leg-sci:hover ~ .ga-mosaic .ga-tile-sci { background: #d8eef8; border-color: #3080b8 #3080b8 #3080b8 #1060a0; }
}

/* ==================================================================
   7. DIVIDERS
   ================================================================== */

/* Horizontal rule with centered label — used between mosaic sections */
.ga-divider {
	margin: 1.5rem 0 1.2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
}

.ga-divider-label {
	font-size: 12px;
	color: #4a7a5a;
	font-family: sans-serif;
	white-space: nowrap;
}

.ga-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background: #b8ddc8;
}

/* «[redakto]» after the label of a list («Kandidatura», «Rivlerësime»), which replaces
   its old level-2 heading */
.ga-divider-edit {
	margin-left: 0.5em;
	text-transform: none;
}

/* ==================================================================
   8. VOTE PANELS
   ================================================================== */

/* Two-column grid of vote panels — used on /Votimet subpages */
.ga-vote-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 1rem;
}

/* Individual vote panel card */
.ga-vote-panel {
	background: #fff;
	border: 1px solid #b8ddc8;
	border-top: 2px solid #2E8B57;
	padding: 1rem 1.2rem;
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

/* Panel title with green top border */
.ga-vote-title {
	font-size: 14px;
	font-weight: 500;
	color: #0d3320;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	margin-bottom: 0.8rem;
	padding-bottom: 0.6rem;
	border-bottom: 1px solid #b8ddc8;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
}

/* Green pill showing vote count */
.ga-vote-count {
	font-size: 10px;
	background: #2E8B57;
	color: #fff;
	border-radius: 999px;
	padding: 1px 7px;
	font-weight: 400;
	font-style: normal;
	font-family: sans-serif;
}

.ga-vote-body {
	color: #0d3320;
	line-height: 1.65;
	flex: 1;
}

.ga-vote-body a {
	color: #1a5c38;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #2E8B5760;
}

.ga-vote-body a:hover { border-bottom-color: #2E8B57; }

.ga-vote-body code {
	font-family: monospace;
	font-size: 12px;
	background: #e8f5ee;
	padding: 1px 5px;
	border-radius: 2px;
	color: #0d3320;
}

/* Sub-heading inside a vote panel */
.ga-vote-sh {
	font-size: 12px;
	color: #2E8B57;
	font-family: sans-serif;
	margin: 0.9rem 0 0.5rem;
	padding-top: 0.8rem;
	border-top: 1px solid #b8ddc8;
	display: block;
}

/* Warning notice inside a vote panel */
.ga-vote-warn {
	font-size: 12px;
	font-family: sans-serif;
	color: #1a5c38;
	background: #e8f5ee;
	border: 1px solid #b8ddc8;
	border-left: 3px solid #2E8B57;
	padding: 6px 10px;
	margin-top: 0.6rem;
	display: block;
}

/* Archive link at bottom of each vote panel */
.ga-vote-archive {
	margin-top: 1rem;
	padding-top: 0.8rem;
	border-top: 1px solid #b8ddc8;
	font-size: 11.5px;
	color: #4a7a5a;
	font-family: sans-serif;
}

.ga-vote-archive a {
	color: #1a5c38 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.ga-vote-archive a:hover { text-decoration: underline !important; }

/* ==================================================================
   9. VOTE FOOTER
   ================================================================== */

/* Slim footer bar on /Mbyllja pages — text left, cabinet icon right */
.ga-vote-archive-footer {
	margin-top: 2rem;
	padding: 10px 16px;
	border-top: 1px solid #2E8B5760;
	font-size: 13px;
	color: #4a7a5a;
	font-family: sans-serif;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 8px;
}

.ga-vote-archive-footer a {
	color: #1a5c38 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.ga-vote-archive-footer a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* ==================================================================
   10. VOTING INTRO
   ================================================================== */

/* Full-width intro card on /Kandidatura and /Rivlerësime pages */
.ga-voting-intro {
	border: 1px solid #2E8B57;
	overflow: hidden;
	margin-bottom: 1rem;
}

/* Header — title left, live count below, shortcut right */
.ga-voting-header {
	background: #e8f5ee;
	border-bottom: 2px solid #2E8B57;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 20px;
}

/* Text block inside voting header — grows to fill space beside shortcut */
.ga-voting-header-text {
	flex: 1;
}

.ga-voting-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #0d3320;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* Live count label (e.g. &quot;1 kandidaturë e hapur aktualisht&quot;) */
.ga-voting-live {
	font-size: 12px;
	color: #2E8B57;
	font-family: sans-serif;
	margin-top: 5px;
	font-weight: 600;
}

/* Two-column body — rules left, proposal form right */
.ga-voting-body {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	background: #f0faf4;
}

/* Left column: voting rules as bordered items */
.ga-voting-rules {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #b8ddc8;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
}

.ga-voting-rule {
	color: #0d3320;
	line-height: 1.65;
	padding-left: 12px;
}

.ga-voting-rule a,
.ga-voting-propose-body a {
	color: #1a5c38;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #2E8B5760;
}

.ga-voting-rule a:hover,
.ga-voting-propose-body a:hover {
	border-bottom-color: #2E8B57;
}

/* Right column: proposal form */
.ga-voting-propose {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
}

.ga-voting-propose-title {
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
	color: #2E8B57;
	font-family: sans-serif;
	padding-bottom: 8px;
	border-bottom: 1px solid #b8ddc8;
}

.ga-voting-propose-body {
	color: #0d3320;
	line-height: 1.65;
}

.ga-voting-propose-body code {
	font-family: monospace;
	font-size: 12px;
	background: #e8f5ee;
	padding: 1px 5px;
	border-radius: 2px;
	color: #0d3320;
}

.ga-voting-propose-form {
	margin-top: 4px;
}

.ga-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #2E8B5780;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #0d3320;
}

.ga-voting-propose-form .mw-inputbox-createbox[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.ga-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 14px;
	background: #2E8B57;
	color: #fff;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	cursor: pointer;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	margin-left: 6px;
}

.ga-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #1a5c38;
}

/* ==================================================================
   11. ARCHIVE TABLE
   ================================================================== */

/* Styled table for kandidatura/rivlerësime archive listings */
.ga-archive-table {
	width: 100%;
	border-collapse: collapse;
	font-size: 13px;
	font-family: sans-serif;
	margin-top: 1.2rem;
	border: 1px solid #8cc4a8;
	overflow: hidden;
}

.ga-archive-table th {
	background: #c8e6d4;
	color: #0d3320;
	font-size: 12px;
	padding: 8px 12px;
	border-bottom: 2px solid #2E8B57;
	border-right: 1px solid #8cc4a8;
	text-align: left;
	font-weight: 600;
}

/* Narrow numbered column */
.ga-archive-table th.ga-at-n {
	width: 40px;
	text-align: center;
}

.ga-archive-table th:last-child {
	border-right: none;
}

.ga-archive-table td {
	padding: 7px 12px;
	border-bottom: 1px solid #d8ede2;
	border-right: 1px solid #d8ede2;
	color: #0d3320;
	vertical-align: middle;
}

.ga-archive-table td:last-child {
	border-right: none;
}

/* Row number column */
.ga-archive-table td:first-child {
	text-align: center;
	color: #4a7a5a;
	font-size: 11px;
}

/* Alternating row backgrounds */
.ga-archive-table tr:nth-child(even) td { background: #f0faf4; }
.ga-archive-table tr:nth-child(odd) td  { background: #f8fcfa; }
.ga-archive-table tr:hover td           { background: #d8ede2; }

.ga-archive-table td a {
	color: #1a5c38 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.ga-archive-table td a:hover {
	text-decoration: underline !important;
	color: #2E8B57 !important;
}

/* Text classes for approved/rejected outcome */
.ga-at-approved { color: #1a6a20; font-weight: 500; }
.ga-at-rejected  { color: #8a2020; font-weight: 500; }

/* The status of an article today («Statusi»), in plain words like the «po» and «jo» of the
 archives of Administrata: still good in the colour of the text, no longer in grey */
.ga-at-status {
	white-space: nowrap;
}

.ga-at-yes { color: var(--color-base, #202122); }
.ga-at-no { color: var(--color-subtle, #54595d); }

/* ==================================================================
   12. ARCHIVE PAGE
   ================================================================== */

/* Main archive hub page (/Arkivi) */
.ga-archive-page {
	border: 1px solid #2E8B57;
	overflow: hidden;
}

.ga-archive-header {
	background: #e8f5ee;
	border-bottom: 2px solid #2E8B57;
	padding: 1.6rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 20px;
}

.ga-archive-icon img {
	display: block;
}

/* Text block inside archive header — grows to fill space beside the icon */
.ga-archive-header-text {
	flex: 1;
}

.ga-archive-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #0d3320;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

.ga-archive-sub {
	font-size: 12px;
	color: #4a7a5a;
	margin-top: 5px;
	font-family: sans-serif;
}

/* The legend under the table of an archive, drawn as the header of the page, as its footer: the
 same band, with its line on top, and the meaning of each column */
.ga-archive-foot {
	margin-top: 1rem;
}

.ga-archive-foot .ga-archive-header {
	align-items: flex-start;
	padding: 1.2rem 2rem;
	border-top: 2px solid #2E8B57;
	border-bottom: none;
}

.ga-archive-foot .ga-archive-title {
	margin-bottom: 8px;
	font-size: 18px;
}

.ga-archive-foot .archive-legend-items {
	color: #2a4a38;
	font-size: 13px;
	line-height: 1.6;
}

.ga-archive-foot b {
	color: #0d3320;
}

.ga-archive-foot a {
	color: #1a5c38;
}

/* Two-column link cards — Kandidaturat / Rivlerësimet */
.ga-archive-links {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 0;
	background: #f0faf4;
	border-bottom: 1px solid #b8ddc8;
}

.ga-archive-link-card {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #b8ddc8;
}

.ga-archive-link-card:last-child {
	border-right: none;
}

.ga-archive-link-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 600;
	color: #2E8B57;
	font-family: sans-serif;
	margin-bottom: 6px;
}

.ga-archive-link-desc {
	color: #0d3320;
	line-height: 1.6;
	margin-bottom: 10px;
}

.ga-archive-link-card a {
	color: #1a5c38 !important;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	text-decoration: none !important;
	border-bottom: 1px solid #2E8B5760;
}

.ga-archive-link-card a:hover {
	border-bottom-color: #2E8B57;
}

/* Full-width search bar at bottom of archive page */
.ga-archive-search-section {
	background: #e8f5ee;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 1rem;
	flex-wrap: wrap;
}

.ga-archive-search-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 500;
	color: #4a7a5a;
	font-family: sans-serif;
	white-space: nowrap;
}

.ga-archive-search-section form {
	display: flex;
	gap: 8px;
	align-items: center;
	flex: 1;
	min-width: 0;
}

.ga-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #2E8B5780;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #0d3320;
	flex: 1;
	min-width: 0;
	max-width: 100%;
	box-sizing: border-box;
}

.ga-archive-search-section .mw-inputbox-input[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.ga-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 16px;
	background: #2E8B57;
	color: #fff;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	cursor: pointer;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	white-space: nowrap;
}

.ga-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #1a5c38;
}

/* ==================================================================
   13. VOTIMET AGGREGATOR
   ================================================================== */

/* Two-column widget transcluded at the bottom of the main page —
   pulls live voting content from /Kandidatura and /Rivlerësime */
.ga-votimet {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 1.2rem;
}

.ga-votimet-col {
	border: 1px solid #2E8B57;
	overflow: hidden;
}

/* Column header — links to the full voting page */
.ga-votimet-header {
	background: #e8f5ee;
	border-bottom: 1px solid #2E8B57;
	padding: 0.8rem 1.2rem;
	font-size: 13px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 600;
	color: #0d3320;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
}

.ga-votimet-header a {
	color: #0d3320 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.ga-votimet-header a:hover {
	color: #2E8B57 !important;
}

/* Live count pill — hidden when zero via {{#if:}} */
.ga-votimet-count {
	display: inline-block;
	background: #2E8B57;
	color: #fff;
	font-size: 10px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	border-radius: 999px;
	padding: 1px 7px;
	vertical-align: middle;
	flex-shrink: 0;
}

/* Column content area — transcluded voting content renders here */
.ga-votimet-body {
	background: #f0faf4;
	padding: 0.8rem 1.2rem;
	min-height: 60px;
}

/* Shown when no nominations/reassessments are active */
.ga-votimet-empty {
	font-size: 13px;
	color: #4a7a5a;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	padding: 0.4rem 0;
}

/* ==================================================================
   14. RESPONSIVE
   ================================================================== */

@media (max-width: 720px) {
	/* Hero band — stack vertically, tighter padding */
	.ga-hero-band {
		padding: 1rem 1rem 0;
		gap: 0;
		flex-direction: column;
		align-items: stretch;
	}

	/* Left: medallion + title side by side, unchanged */
	.ga-hero-left {
		padding-bottom: 1rem;
	}

	/* Right: the archive box, the full width */
	.ga-hero-right {
		display: block;
		width: 100%;
		border-top: 1px solid #b8ddc8;
		padding: 1rem 0;
	}

	/* Archive box fills the left column */
	.ga-archive-box {
		min-width: 0;
		text-align: left;
	}

	.ga-archive-box-title {
		justify-content: flex-start;
	}

	.ga-archive-box-links {
		white-space: normal;
	}

	/* Inputbox containment */
	.ga-archive-search { overflow: hidden; }
	.ga-archive-search .mw-inputbox-centered,
	.ga-archive-search table {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		table-layout: fixed !important;
		margin: 0 !important;
	}
	.ga-archive-search table td { padding: 0 !important; vertical-align: middle; }
	.ga-archive-search table td:last-child { width: 60px !important; padding-left: 6px !important; }
	.ga-archive-search input[type=&quot;text&quot;] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; padding: 6px 8px; }
	.ga-archive-search input[type=&quot;submit&quot;] { width: 100% !important; padding: 6px 4px; }
	.ga-hero-body { padding: 1.1rem 1.2rem 1.3rem; }

	/* Body */
	.ga-body { padding: 1rem 1.1rem; }
	.ga-mosaic { grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(160px, 1fr)); }

	/* Subjects: smaller switches on mobile */
	.ga-leg { font-size: 11px; padding: 3px 9px 3px 7px; }

	/* Vote panels */
	.ga-vote-grid { grid-template-columns: 1fr; }

	/* Voting intro */
	.ga-voting-intro { overflow: visible; }
	.ga-voting-header { padding: 1rem 1.2rem; }
	.ga-voting-body { grid-template-columns: 1fr; }
	.ga-voting-rules { border-right: none; border-bottom: 1px solid #b8ddc8; }
	.ga-voting-propose { padding: 1rem 1.2rem; overflow: hidden; }
	.ga-voting-propose-form { display: block; overflow: hidden; }
	.ga-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; padding: 8px 10px; font-size: 14px; }
	.ga-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] { width: 100% !important; padding: 8px 4px; font-size: 13px; margin-left: 0; }
	.ga-voting-propose-form .mw-inputbox-centered,
	.ga-voting-propose-form table { width: 100% !important; max-width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; table-layout: fixed !important; margin: 0 !important; }
	.ga-voting-propose-form table td { padding: 0 !important; vertical-align: middle; }
	.ga-voting-propose-form table td:last-child { width: 90px !important; padding-left: 8px !important; }

	/* Kritere grid */
	.ga-kritere-grid { grid-template-columns: 1fr 1fr; }

	/* Archive page */
	.ga-archive-links { grid-template-columns: 1fr; }
	.ga-archive-link-card { border-right: none; border-bottom: 1px solid #b8ddc8; padding: 1rem 1.2rem; }
	.ga-archive-header { padding: 1.2rem; }
	.ga-archive-search-section {
		padding: 1rem 1.2rem;
		display: block;
		overflow: hidden;
	}
	.ga-archive-search-label {
		display: block;
		margin-bottom: 8px;
	}
	.ga-archive-search-section form,
	.ga-archive-search-section .mw-inputbox-centered,
	.ga-archive-search-section table {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		table-layout: fixed !important;
		margin: 0 !important;
	}
	.ga-archive-search-section table td {
		padding: 0 !important;
		vertical-align: middle;
	}
	.ga-archive-search-section table td:last-child {
		width: 80px !important;
		padding-left: 8px !important;
	}
	.ga-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		padding: 8px 10px;
		font-size: 14px;
	}
	.ga-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
		width: 100% !important;
		padding: 8px 4px;
		font-size: 13px;
	}

	/* Votimet */
	.ga-votimet { grid-template-columns: 1fr; }

	/* Archive table — enable horizontal scroll on mid-width */
	.ga-archive-table {
		display: block;
		overflow-x: auto;
		white-space: nowrap;
	}

}

@media (max-width: 480px) {
	/* Kritere grid collapses to single column */
	.ga-kritere-grid { grid-template-columns: 1fr; }
	.ga-kritere-item { border-right: none !important; border-bottom: 1px solid #b8ddc8 !important; }
	.ga-kritere-item:last-child { border-bottom: none !important; }

	/* Stats bar wraps to 2 columns */
	.ga-stat { flex: 1 1 50%; }

	/* Archive table — collapse to stacked cards */
	.ga-archive-table,
	.ga-archive-table thead,
	.ga-archive-table tbody,
	.ga-archive-table tr,
	.ga-archive-table th,
	.ga-archive-table td {
		display: block;
		white-space: normal;
		overflow-x: visible;
	}

	.ga-archive-table thead {
		display: none;
	}

	.ga-archive-table tr {
		border: 1px solid #8cc4a8;
		border-left: 4px solid #2E8B57;
		margin-bottom: 8px;
		background: #f8fcfa !important;
	}

	/* Remove alternating row backgrounds — card layout handles its own bg */
	.ga-archive-table tr:nth-child(even) td,
	.ga-archive-table tr:nth-child(odd) td,
	.ga-archive-table tr:hover td {
		background: transparent !important;
	}

	.ga-archive-table td {
		border-right: none;
		border-bottom: none;
		padding: 3px 10px;
		text-align: left !important;
	}

	/* Row number — small and muted, sits above the article name */
	.ga-archive-table td:first-child {
		font-size: 10px;
		color: #4a7a5a;
		padding-top: 8px;
		padding-bottom: 1px;
	}

	/* Article name — larger serif, prominent */
	.ga-archive-table td:nth-child(2) {
		font-size: 13px;
		font-family: Georgia, serif;
		font-weight: 500;
		padding-bottom: 5px;
		border-bottom: 1px solid #d8ede2;
	}

	/* Dates and metadata rows — labelled via ::before */
	.ga-archive-table td:nth-child(3)::before { content: &quot;Hapja: &quot;; }
	.ga-archive-table td:nth-child(4)::before { content: &quot;Mbyllja: &quot;; }
	.ga-archive-table td:nth-child(5)::before { content: &quot;Përfundimi: &quot;; }
	.ga-archive-table td:nth-child(6)::before { content: &quot;Propozuesi: &quot;; }

	.ga-archive-table td:nth-child(3)::before,
	.ga-archive-table td:nth-child(4)::before,
	.ga-archive-table td:nth-child(5)::before,
	.ga-archive-table td:nth-child(6)::before {
		color: #4a7a5a;
		font-size: 10px;
		font-family: sans-serif;
	}

	.ga-archive-table td:nth-child(3),
	.ga-archive-table td:nth-child(4),
	.ga-archive-table td:nth-child(5),
	.ga-archive-table td:nth-child(6) {
		font-size: 11px;
		color: #0d3320;
		padding-top: 2px;
		padding-bottom: 2px;
	}

	/* Status column — last row, add bottom padding to close the card */
	.ga-archive-table td:last-child {
		padding-bottom: 8px;
	}
}

/* ================================================
   CANDIDACIES AND RE-EVALUATIONS
   ================================================ */
/* Every candidacy, with its votes and discussion, as a card. The candidacies come from their own
   pages, so the page view wraps each of them in &lt;section data-mw-section-id=&quot;-1&quot;&gt;; the sections
   inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the candidacies themselves. An open candidacy
   has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje.
   (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.25rem 0;
	padding: 0 1rem 0.6rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed candidacy ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box .dmb-msg,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* The tally of the votes, at the top of the first section inside («Votimi»): under its title and
   above the votes. The votes are counted from the icons of {{PËR}}, {{KUNDËR}} and {{ASNJANËS}} on the lines of
   the list, also on the indented ones; a struck vote (&lt;s&gt;…&lt;/s&gt;, a vote that was changed or withdrawn)
   does not count. The note that explains how to vote is a paragraph, so it does not count either. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	counter-reset: v-per v-kunder v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading {
	order: -2;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;] {
	counter-increment: v-per;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;] {
	counter-increment: v-kunder;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;] {
	counter-increment: v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src] {
	counter-increment: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after {
	content: &quot;Votat: &quot; counter(v-per) &quot; PËR · &quot; counter(v-kunder) &quot; KUNDËR · &quot; counter(v-asnjanes) &quot; ASNJANËS&quot;;
	order: -1;
	align-self: flex-start;
	margin: 0 0 0.4em;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95em;
}</text>
      <sha1>qei6lzqsuqnqgfieika3k51pu1u90bd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>347971</id>
    <revision>
      <id>3058052</id>
      <parentid>3054011</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>heqja e letter-spacing dhe text-transform: uppercase; për shumë elemente, si shenja të hapura të IA-së</comment>
      <origin>3058052</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="47125" sha1="5i7h6x0jissnoxloigun9ftswk25vn1" xml:space="preserve">/* ================================================
   Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css
   ================================================

   TABLE OF CONTENTS
   ─────────────────
   1.  HERO BAND         — outer wrapper, header band, medallion, title
   2.  ARCHIVE BOX       — search &amp; links widget in hero-right
   3.  STATS BAR         — article count, open nominations, reassessments
   4.  HERO BODY         — description text, criteria intro, transcluded grid
   5.  KRITERE PAGE      — standalone criteria page + transclusion overrides
   6.  BODY &amp; MOSAIC     — article tile grid and category legend
   7.  DIVIDERS          — section separators
   8.  VOTE PANELS       — vote grid used on subpages
   9.  VOTE FOOTER       — archive footer on mbyllja pages
  10.  VOTING INTRO      — kandidatura &amp; rivlerësime intro cards
  11.  ARCHIVE TABLE     — kandidatura/rivlerësime archive table
  12.  ARCHIVE PAGE      — main archive hub page
  13.  VOTIMET           — aggregator widget (transcluded on main page)
  14.  RESPONSIVE        — mobile breakpoints (720px, 480px)
   ================================================ */

/* ==================================================================
   1. HERO BAND
   ================================================================== */

/* Outer wrapper — gold border, rounded top, clips overflow */
.fa-hero {
	border: 1px solid #b8960c;
	border-radius: 4px 4px 0 0;
	overflow: hidden;
}

/* Header band — parchment background with subtle crosshatch pattern */
.fa-hero-band {
	background-color: #f5edcf;
	padding: 1.8rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 24px;
	border-bottom: 1px solid #c9a227;
	flex-wrap: wrap;
}

/* Left side — medallion + title + subtitle */
.fa-hero-left {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 18px;
	flex: 1;
}

/* Text block — grows to fill space beside medallion */
.fa-hero-text {
	flex: 1;
}

/* Gold-bordered circular star medallion */
.fa-hero-medallion {
	width: 72px;
	height: 72px;
	border-radius: 50%;
	border: 2px solid #c9a227;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	flex-shrink: 0;
	background: #fffdf5;
	padding: 10px;
	box-shadow: 0 2px 8px rgba(201, 162, 39, 0.2);
}

.fa-hero-medallion img {
	width: 100%;
	height: auto;
}

.fa-hero-title {
	font-size: 30px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

.fa-hero-subtitle {
	font-size: 13px;
	color: #9a8050;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	margin-top: 4px;
	margin-bottom: 8px;
}

/* The way to the two voting pages, under the title of the hero: the candidacies (filled) and the
   re-evaluations (outlined) */
.fa-hero-actions {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 8px;
	margin-top: 4px;
}

.fa-hero-actions a {
	text-decoration: none !important;
}

.fa-hero-btn {
	display: inline-block;
	padding: 5px 14px;
	border: 1px solid #c9a227;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #5a3000;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-weight: 600;
	transition: background-color 0.15s ease;
}

.fa-hero-btn:hover {
	background: #f5edcf;
}

.fa-hero-btn-primary {
	border: 1px solid #c9a227;
	background: #c9a227;
	color: #2c1f00;
}

.fa-hero-btn-primary:hover {
	background: #d6b44a;
}

/* Right side — the archive box, aligned with the medallion */
.fa-hero-right {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	align-items: flex-end;
	justify-content: center;
	flex-shrink: 0;
}

/* The shortcut ({{Shortcut}}) as a quiet line, «Shteg WP:…», without its box: at the foot of the hero, on
 the right under the criteria, as at the foot of the headers of the other hubs (so the two sides of the
 hero band stay in balance), and on the right of the headers of the subpages */
.fa-hero-shortcut {
	display: flex;
	justify-content: flex-end;
	align-items: center;
	margin: 0.9rem 0 -0.4rem;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutanchordiv,
.fa-voting-header .module-shortcutanchordiv,
.fa-kritere-header .module-shortcutanchordiv {
	position: absolute;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain {
	float: none;
	clear: none;
	display: flex;
	align-items: baseline;
	gap: 5px;
	width: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	background: none;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
	white-space: nowrap;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutlist,
.fa-voting-header .module-shortcutlist,
.fa-kritere-header .module-shortcutlist {
	display: inline;
	margin: 0;
	border: 0;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutlist a,
.fa-voting-header .module-shortcutlist a,
.fa-kritere-header .module-shortcutlist a {
	color: #9a8050;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain ul,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain ul,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain ul,
.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain li,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain li,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain li {
	display: inline;
	margin: 0;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain li a,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain li a,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain li a {
	color: #5a3000;
}

/* ==================================================================
   2. ARCHIVE BOX
   ================================================================== */

/* The archives, in the right of the hero, quietly and without a box, like the archives of the other
 hubs ({{Hub archives}}): a small title, the two archives and a compact search */
.fa-archive-box {
	min-width: 200px;
	text-align: center;
}

.fa-archive-box-title {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
	margin-bottom: 3px;
	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
}

.fa-archive-box-title a {
	color: #9a8050 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-archive-box-title a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

.fa-archive-box-title img {
	vertical-align: middle;
	opacity: 0.7;
}

/* The two archives (Kandidaturat · Rivlerësimet) */
.fa-archive-box-links {
	margin-bottom: 7px;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	white-space: nowrap;
}

.fa-archive-box-links a {
	color: #8b5e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-archive-box-links a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* The search: the field and a small button, joined */
.fa-archive-search form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	align-items: stretch;
}

.fa-archive-search br {
	display: none;
}

.fa-archive-search .cdx-text-input {
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
}

.fa-archive-search input[type=&quot;text&quot;],
.fa-archive-search .cdx-text-input__input {
	width: 100%;
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
	min-height: 28px;
	padding: 2px 8px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 2px 0 0 2px;
	background: #fff;
	color: #2c1f00;
	font-size: 13px;
}

.fa-archive-search input[type=&quot;submit&quot;] {
	min-height: 28px;
	margin-left: -1px;
	padding: 0 10px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 0 2px 2px 0;
	background: #fff;
	color: #5a3000;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-weight: normal;
	cursor: pointer;
}

.fa-archive-search input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #f5edcf;
}

/* ==================================================================
   3. STATS BAR
   ================================================================== */

/* Amber strip below the hero band — shows live article/nomination counts */
.fa-stats {
	display: flex;
	background: #ede0b0;
	border-bottom: 1px solid #c9a22740;
}

.fa-stat {
	flex: 1;
	padding: 0.75rem;
	border-right: 1px solid #c9a22740;
	text-align: center;
}

.fa-stat:last-child {
	border-right: none;
}

/* Large number */
.fa-stat-n {
	font-size: 21px;
	font-weight: 400;
	color: #5a3e00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* The number links quietly: it keeps the look of the text and is underlined only on hover, like the archive box links */
.fa-stat-n a {
	color: inherit !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-stat-n a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* Percentage line (e.g. &quot;0.04% e të gjithë artikujve&quot;) */
.fa-stat-pct {
	font-size: 11px;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	letter-spacing: 0.02em;
	margin: 2px 0 1px;
	display: block;
}

/* Label below the number */
.fa-stat-l {
	font-size: 10.5px;
	color: #9a8050;
	margin-top: 3px;
	line-height: 1.4;
	font-family: sans-serif;
	letter-spacing: 0.03em;
}

/* ==================================================================
   4. HERO BODY
   ================================================================== */

/* Cream content area below the stats bar */
.fa-hero-body {
	background: #fffdf5;
	padding: 1.4rem 2rem 1.6rem;
}

/* Main description paragraphs. Running text (the description, the criteria, the rules of the voting
   pages, the notes of the archives) is in the font of the skin and at its size: Georgia at 13 to 14px
   was hard to read. The titles and the labels keep Georgia. */
.fa-desc {
	line-height: 1.65;
	color: #2c1f00;
	margin-bottom: 1.2rem;
}

.fa-desc a {
	color: #8b5e00;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-desc a:hover {
	border-bottom-color: #c9a227;
}

/* Intro sentence above the transcluded kritere grid */
.fa-crit-intro {
	line-height: 1.65;
	color: #2c1f00;
	margin-bottom: 0.85rem;
	padding-top: 1rem;
	border-top: 1px solid #e8d898;
}

/* ==================================================================
   5. KRITERE PAGE
   ================================================================== */

/* Outer wrapper on the standalone /Kritere page */
.fa-kritere-standalone {
	border: 1px solid #b8960c;
	border-radius: 4px;
	overflow: hidden;
	margin-bottom: 0;
}

/* Golden header band with title and shortcut */
.fa-kritere-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 1px solid #c9a227;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: flex-start;
	justify-content: space-between;
	gap: 20px;
}

.fa-kritere-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
	margin-bottom: 8px;
}

/* Intro sentence between header and grid (standalone page only) */
.fa-kritere-intro {
	background: #fffdf5;
	padding: 0.9rem 2rem;
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
	border-bottom: 1px solid #e0cf90;
}

/* 3-column criteria grid — gold gaps as dividers via background color */
.fa-kritere-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
	background: #e0cf90;
	gap: 1px;
}

.fa-kritere-item {
	padding: 1.2rem 1.6rem;
	background: #fffdf5;
}

.fa-kritere-label {
	font-size: 12px;
	font-style: italic;
	font-weight: 600;
	color: #b8960c;
	font-family: Georgia, serif;
	margin-bottom: 6px;
}

.fa-kritere-desc {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.6;
}

.fa-kritere-desc a {
	text-decoration: none;
}

.fa-kritere-desc a:hover {
	text-decoration: underline;
}

/* Overrides when transcluded into the main page hero body —
   strip outer border, adjust colors to match hero-body background */
.fa-hero-body .fa-kritere-standalone {
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: transparent;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-grid {
	border: 1px solid #e0cf90;
	border-radius: 3px;
	margin-top: 0.85rem;
	background: #e0cf90;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-item {
	background: #fdf8ed;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-label {
	font-size: 14px;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-desc {
	line-height: 1.6;
}

/* ==================================================================
   6. BODY &amp; MOSAIC
   ================================================================== */

/* Parchment body section — contains the article tile grid */
.fa-body {
	background: #faf5e8;
	border: 1px solid #b8960c;
	border-top: none;
	border-radius: 0 0 4px 4px;
	padding: 1.3rem 1.6rem;
}

/* Category legend pills — shown below the mosaic */
.fa-leg {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	gap: 7px;
	padding: 4px 12px 4px 9px;
	border-radius: 2px;
	font-size: 12px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	border: 1px solid transparent;
}

/* Colored dot before each legend label */
.fa-leg::before {
	content: '';
	display: inline-block;
	width: 9px;
	height: 9px;
	border-radius: 50%;
	flex-shrink: 0;
}

/* Category color palette */
.fa-leg-art  { color: #5a0a2e; background: #fce8f0; border-color: #c0507a; }
.fa-leg-art::before  { background: #a0205a; }
.fa-leg-geo  { color: #003840; background: #d8f2f0; border-color: #30a098; }
.fa-leg-geo::before  { background: #0a7870; }
.fa-leg-his  { color: #3a1f00; background: #f2e8d8; border-color: #a07840; }
.fa-leg-his::before  { background: #7a5020; }
.fa-leg-bio  { color: #280850; background: #ece8f8; border-color: #8060c0; }
.fa-leg-bio::before  { background: #5030a0; }
.fa-leg-spo  { color: #0a3a00; background: #d8f0d0; border-color: #40a030; }
.fa-leg-spo::before  { background: #207010; }
.fa-leg-sci  { color: #002848; background: #d8eef8; border-color: #3080b8; }
.fa-leg-sci::before  { background: #1060a0; }

/* Auto-fill grid of article tiles */
.fa-mosaic {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(195px, 1fr));
	gap: 8px;
}

.fa-mosaic a {
	text-decoration: none !important;
	display: block;
}

/* Individual article tile — left border color indicates category */
.fa-tile {
	background: #fff;
	border: 1px solid #ddd;
	border-left: 4px solid #c9a227;
	border-radius: 0 3px 3px 0;
	padding: 9px 12px;
	display: block;
}

/* Tile hover — triggered via parent &lt;a&gt; since tiles are wikilinks */
.fa-mosaic a:hover .fa-tile,
.fa-mosaic a:focus .fa-tile { background: #fdf8ec; }

/* Category-colored left borders */
.fa-tile-art { border-left-color: #a0205a; }
.fa-tile-geo { border-left-color: #0a7870; }
.fa-tile-his { border-left-color: #7a5020; }
.fa-tile-bio { border-left-color: #5030a0; }
.fa-tile-spo { border-left-color: #207010; }
.fa-tile-sci { border-left-color: #1060a0; }

/* Small uppercase category label inside tile */
.fa-tile-cat {
	font-size: 10px;
	font-family: sans-serif;
	margin-bottom: 4px;
	font-weight: 600;
}

.fa-tile-art .fa-tile-cat { color: #a0205a; }
.fa-tile-geo .fa-tile-cat { color: #0a7870; }
.fa-tile-his .fa-tile-cat { color: #7a5020; }
.fa-tile-bio .fa-tile-cat { color: #5030a0; }
.fa-tile-spo .fa-tile-cat { color: #207010; }
.fa-tile-sci .fa-tile-cat { color: #1060a0; }

/* Article name inside tile */
.fa-tile-name {
	font-size: 13.5px;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.35;
}

/* Hover state for tile text */
.fa-mosaic a:hover .fa-tile-name { color: #8b5e00; }

/* The subjects above the mosaic are switches. With a mouse, hovering one lights its articles (a tint and a
   thin border in its colour); clicking or tapping it keeps them lit and fades the others. The switches are
   focusable (tabindex) and the choice is their focus: no link, so the address does not change and
   nothing goes into the browser's history. A picked switch steps aside (it stays focused, but out
   of sight) for its twin that follows it, filled and with «×»; the twin cannot take the focus,
   so a click on it, or anywhere else on the page, drops the choice and all the articles are shown
   again. «Të gjitha» is filled while nothing is picked; it comes after the subjects in the page,
   so that a picked subject can reach it with «~», and first on the screen (order). */
.fa-filter {
	position: relative;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
}

.fa-filter &gt; .fa-mosaic {
	flex-basis: 100%;
	margin-top: 0.5rem;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg {
	cursor: pointer;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg-all {
	order: -1;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg:focus {
	position: absolute;
	width: 1px;
	height: 1px;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	overflow: hidden;
	opacity: 0;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg-off {
	display: none;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg:focus + .fa-leg-off {
	display: inline-flex;
}

.fa-leg-off::after {
	content: &quot;×&quot;;
	font-weight: 400;
}

.fa-leg-all { color: #2c1f00; background: #d6b44a; border-color: #d6b44a; }
.fa-leg-all::before { background: #2c1f00; }
.fa-leg:focus ~ .fa-leg-all { color: #2c1f00; background: #fff; border-color: #c9a227; }
.fa-leg:focus ~ .fa-leg-all::before { background: #c9a227; }

.fa-mosaic .fa-tile {
	transition: opacity 0.15s ease, background-color 0.15s ease, border-color 0.15s ease;
}

.fa-leg-art:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-art { background: #fce8f0; border-color: #c0507a #c0507a #c0507a #a0205a; }
.fa-leg-art.fa-leg-off { color: #fff; background: #a0205a; border-color: #a0205a; }
.fa-leg-art.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-geo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-geo { background: #d8f2f0; border-color: #30a098 #30a098 #30a098 #0a7870; }
.fa-leg-geo.fa-leg-off { color: #fff; background: #0a7870; border-color: #0a7870; }
.fa-leg-geo.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-his:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-his { background: #f2e8d8; border-color: #a07840 #a07840 #a07840 #7a5020; }
.fa-leg-his.fa-leg-off { color: #fff; background: #7a5020; border-color: #7a5020; }
.fa-leg-his.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-bio:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-bio { background: #ece8f8; border-color: #8060c0 #8060c0 #8060c0 #5030a0; }
.fa-leg-bio.fa-leg-off { color: #fff; background: #5030a0; border-color: #5030a0; }
.fa-leg-bio.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-spo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-spo { background: #d8f0d0; border-color: #40a030 #40a030 #40a030 #207010; }
.fa-leg-spo.fa-leg-off { color: #fff; background: #207010; border-color: #207010; }
.fa-leg-spo.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-sci:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-sci { background: #d8eef8; border-color: #3080b8 #3080b8 #3080b8 #1060a0; }
.fa-leg-sci.fa-leg-off { color: #fff; background: #1060a0; border-color: #1060a0; }
.fa-leg-sci.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-art:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-art),
.fa-leg-geo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-geo),
.fa-leg-his:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-his),
.fa-leg-bio:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-bio),
.fa-leg-spo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-spo),
.fa-leg-sci:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-sci) {
	opacity: 0.3;
}

/* Hovering a subject lights its articles only with a mouse. Touch screens have no hovering, and a
tap would leave the tint behind: there the subjects only work as switches. */
@media (hover: hover) {
	.fa-leg-art:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-art { background: #fce8f0; border-color: #c0507a #c0507a #c0507a #a0205a; }
	.fa-leg-geo:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-geo { background: #d8f2f0; border-color: #30a098 #30a098 #30a098 #0a7870; }
	.fa-leg-his:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-his { background: #f2e8d8; border-color: #a07840 #a07840 #a07840 #7a5020; }
	.fa-leg-bio:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-bio { background: #ece8f8; border-color: #8060c0 #8060c0 #8060c0 #5030a0; }
	.fa-leg-spo:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-spo { background: #d8f0d0; border-color: #40a030 #40a030 #40a030 #207010; }
	.fa-leg-sci:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-sci { background: #d8eef8; border-color: #3080b8 #3080b8 #3080b8 #1060a0; }
}

/* ==================================================================
   7. DIVIDERS
   ================================================================== */

/* Horizontal rule with centered label — used between mosaic sections */
.fa-divider {
	margin: 1.5rem 0 1.2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
}

.fa-divider-label {
	font-size: 11px;
	letter-spacing: 0.13em;

	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
	white-space: nowrap;
}

.fa-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background: #e0d098;
}

/* «[redakto]» after the label of a list («Kandidatura», «Rivlerësime»), which replaces
   its old level-2 heading */
.fa-divider-edit {
	margin-left: 0.5em;
	letter-spacing: normal;
	text-transform: none;
}

/* ==================================================================
   8. VOTE PANELS
   ================================================================== */

/* Two-column grid of vote panels — used on /Votimet subpages */
.fa-vote-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 1rem;
}

/* Individual vote panel card */
.fa-vote-panel {
	background: #fff;
	border: 1px solid #ddd0a0;
	border-top: 2px solid #c9a227;
	border-radius: 0 0 3px 3px;
	padding: 1rem 1.2rem;
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

/* Panel title with gold top border */
.fa-vote-title {
	font-size: 14px;
	font-weight: 500;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	margin-bottom: 0.8rem;
	padding-bottom: 0.6rem;
	border-bottom: 1px solid #e8d898;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
}

/* Gold pill showing vote count */
.fa-vote-count {
	font-size: 10px;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	border-radius: 999px;
	padding: 1px 7px;
	font-weight: 400;
	font-style: normal;
	font-family: sans-serif;
}

.fa-vote-body {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
	flex: 1;
}

.fa-vote-body a {
	color: #8b5e00;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-vote-body a:hover { border-bottom-color: #c9a227; }

.fa-vote-body code {
	font-family: monospace;
	font-size: 12px;
	background: #f5f0e0;
	padding: 1px 5px;
	border-radius: 2px;
	color: #5a3e00;
}

/* Sub-heading inside a vote panel */
.fa-vote-sh {
	font-size: 11px;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	margin: 0.9rem 0 0.5rem;
	padding-top: 0.8rem;
	border-top: 1px solid #e8d898;
	display: block;
}

/* Warning notice inside a vote panel */
.fa-vote-warn {
	font-size: 12px;
	font-family: sans-serif;
	color: #8b5e00;
	background: #fdf8ed;
	border: 1px solid #e0cf90;
	border-left: 3px solid #c9a227;
	border-radius: 0 3px 3px 0;
	padding: 6px 10px;
	margin-top: 0.6rem;
	display: block;
}

/* Archive link at bottom of each vote panel */
.fa-vote-archive {
	margin-top: 1rem;
	padding-top: 0.8rem;
	border-top: 1px solid #e8d898;
	font-size: 11.5px;
	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
}

.fa-vote-archive a {
	color: #8b5e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-vote-archive a:hover { text-decoration: underline !important; }

/* ==================================================================
   9. VOTE FOOTER
   ================================================================== */

/* Slim footer bar on /Mbyllja pages — text left, cabinet icon right */
.fa-vote-archive-footer {
	margin-top: 2rem;
	padding: 10px 16px;
	border-top: 1px solid #c9a22760;
	font-size: 13px;
	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 8px;
}

.fa-vote-archive-footer a {
	color: #8b5e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-vote-archive-footer a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* ==================================================================
   10. VOTING INTRO
   ================================================================== */

/* Full-width intro card on /Kandidatura and /Rivlerësime pages */
.fa-voting-intro {
	border: 1px solid #b8960c;
	border-radius: 4px;
	overflow: hidden;
	margin-bottom: 1rem;
}

/* Header — title left, live count below, shortcut right */
.fa-voting-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 2px solid #c9a227;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 20px;
}

/* Text block inside voting header — grows to fill space beside shortcut */
.fa-voting-header-text {
	flex: 1;
}

/* &quot;← Kthehu te …&quot; link above the title of the subpages (voting pages and archives) */
.fa-back {
	font-size: 13px;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	margin-bottom: 6px;
}

.fa-back a {
	color: #8b5e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-back a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

.fa-voting-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* Live count label (e.g. &quot;1 kandidaturë e hapur aktualisht&quot;) */
.fa-voting-live {
	font-size: 11px;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	margin-top: 5px;
	font-weight: 600;
}

/* Two-column body — rules left, proposal form right */
.fa-voting-body {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	background: #fffdf5;
}

/* Left column: voting rules as bordered items */
.fa-voting-rules {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #e8d898;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
}

.fa-voting-rule {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
	padding-left: 12px;
}

.fa-voting-rule a,
.fa-voting-propose-body a {
	color: #8b5e00;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-voting-rule a:hover,
.fa-voting-propose-body a:hover {
	border-bottom-color: #c9a227;
}

/* Right column: proposal form */
.fa-voting-propose {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
}

.fa-voting-propose-title {
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	padding-bottom: 8px;
	border-bottom: 1px solid #e8d898;
}

.fa-voting-propose-body {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
}

.fa-voting-propose-body code {
	font-family: monospace;
	font-size: 12px;
	background: #f5f0e0;
	padding: 1px 5px;
	border-radius: 2px;
	color: #5a3e00;
}

.fa-voting-propose-form {
	margin-top: 4px;
}

.fa-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #2c1f00;
}

.fa-voting-propose-form .mw-inputbox-createbox[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.fa-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 14px;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	cursor: pointer;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	margin-left: 6px;
}

.fa-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #a07d10;
}

/* ==================================================================
   11. ARCHIVE TABLE
   ================================================================== */

/* Styled table for kandidatura/rivlerësime archive listings */
.fa-archive-table {
	width: 100%;
	border-collapse: collapse;
	font-size: 13px;
	font-family: sans-serif;
	margin-top: 1.2rem;
	border: 1px solid #d0c080;
	border-radius: 3px;
	overflow: hidden;
}

.fa-archive-table th {
	background: #ede0b0;
	color: #5a3e00;
	font-size: 11px;

	padding: 8px 12px;
	border-bottom: 2px solid #c9a227;
	border-right: 1px solid #d0c080;
	text-align: left;
	font-weight: 600;
}

/* Narrow numbered column */
.fa-archive-table th.fa-at-n {
	width: 40px;
	text-align: center;
}

.fa-archive-table th:last-child {
	border-right: none;
}

.fa-archive-table td {
	padding: 7px 12px;
	border-bottom: 1px solid #ede8d0;
	border-right: 1px solid #ede8d0;
	color: #2c1f00;
	vertical-align: middle;
}

.fa-archive-table td:last-child {
	border-right: none;
}

/* Row number column */
.fa-archive-table td:first-child {
	text-align: center;
	color: #9a8050;
	font-size: 11px;
}

/* Alternating row backgrounds */
.fa-archive-table tr:nth-child(even) td { background: #fdf8f0; }
.fa-archive-table tr:nth-child(odd) td  { background: #fffdf8; }
.fa-archive-table tr:hover td           { background: #fdf0d0; }

.fa-archive-table td a {
	color: #5a3000 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-archive-table td a:hover {
	text-decoration: underline !important;
	color: #c9a227 !important;
}

/* Text classes for approved/rejected outcome */
.fa-at-approved { color: #1a6a20; font-weight: 500; }
.fa-at-rejected  { color: #8a2020; font-weight: 500; }

/* The status of an article today («Statusi»), in plain words like the «po» and «jo» of the
 archives of Administrata: still featured in the colour of the text, no longer in grey */
.fa-at-status {
	white-space: nowrap;
}

.fa-at-yes { color: var(--color-base, #202122); }
.fa-at-no { color: var(--color-subtle, #54595d); }

/* ==================================================================
   12. ARCHIVE PAGE
   ================================================================== */

/* Main archive hub page (/Arkivi) */
.fa-archive-page {
	border: 1px solid #b8960c;
	border-radius: 4px;
	overflow: hidden;
}

.fa-archive-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 2px solid #c9a227;
	padding: 1.6rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 20px;
}

.fa-archive-icon img {
	display: block;
}

/* Text block inside archive header — grows to fill space beside the icon */
.fa-archive-header-text {
	flex: 1;
}

.fa-archive-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

.fa-archive-sub {
	font-size: 11px;
	color: #9a8050;
	margin-top: 5px;
	font-family: sans-serif;
}

/* The legend under the table of an archive, drawn as the header of the page, as its footer: the
 same band, with its line on top, and the meaning of each column */
.fa-archive-foot {
	margin-top: 1rem;
}

.fa-archive-foot .fa-archive-header {
	align-items: flex-start;
	padding: 1.2rem 2rem;
	border-top: 2px solid #c9a227;
	border-bottom: none;
}

.fa-archive-foot .fa-archive-title {
	margin-bottom: 8px;
	font-size: 18px;
}

.fa-archive-foot .archive-legend-items {
	color: #5a4a20;
	font-size: 13px;
	line-height: 1.6;
}

.fa-archive-foot b {
	color: #2c1f00;
}

.fa-archive-foot a {
	color: #8b5e00;
}

/* Two-column link cards — Kandidaturat / Rivlerësimet */
.fa-archive-links {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 0;
	background: #fffdf5;
	border-bottom: 1px solid #e8d898;
}

.fa-archive-link-card {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #e8d898;
}

.fa-archive-link-card:last-child {
	border-right: none;
}

.fa-archive-link-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 600;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	margin-bottom: 6px;
}

.fa-archive-link-desc {
	color: #5a3e00;
	line-height: 1.6;
	margin-bottom: 10px;
}

.fa-archive-link-card a {
	color: #8b5e00 !important;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	text-decoration: none !important;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-archive-link-card a:hover {
	border-bottom-color: #c9a227;
}

/* Full-width search bar at bottom of archive page */
.fa-archive-search-section {
	background: #faf5e8;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 1rem;
	flex-wrap: wrap;
}

.fa-archive-search-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 500;
	color: #7a5020;
	font-family: sans-serif;
	white-space: nowrap;
}

.fa-archive-search-section form {
	display: flex;
	gap: 8px;
	align-items: center;
	flex: 1;
	min-width: 0;
}

.fa-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #2c1f00;
	flex: 1;
	min-width: 0;
	max-width: 100%;
	box-sizing: border-box;
}

.fa-archive-search-section .mw-inputbox-input[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.fa-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 16px;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	cursor: pointer;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	white-space: nowrap;
}

.fa-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #a07d10;
}

/* ==================================================================
   13. VOTIMET AGGREGATOR
   ================================================================== */

/* Two-column widget transcluded at the bottom of the main page —
   pulls live voting content from /Kandidatura and /Rivlerësime */
.fa-votimet {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 1.2rem;
}

.fa-votimet-col {
	border: 1px solid #b8960c;
	border-radius: 4px;
	overflow: hidden;
}

/* Column header — links to the full voting page */
.fa-votimet-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 1px solid #c9a227;
	padding: 0.8rem 1.2rem;
	font-size: 13px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 600;
	color: #5a3e00;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
}

.fa-votimet-header a {
	color: #5a3e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-votimet-header a:hover {
	color: #c9a227 !important;
}

/* Live count pill — hidden when zero via {{#if:}} */
.fa-votimet-count {
	display: inline-block;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	font-size: 10px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	border-radius: 999px;
	padding: 1px 7px;
	vertical-align: middle;
	flex-shrink: 0;
}

/* Column content area — transcluded voting content renders here */
.fa-votimet-body {
	background: #fffdf5;
	padding: 0.8rem 1.2rem;
	min-height: 60px;
}

/* Shown when no nominations/reassessments are active */
.fa-votimet-empty {
	font-size: 13px;
	color: #9a8050;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	padding: 0.4rem 0;
}

/* ==================================================================
   14. RESPONSIVE
   ================================================================== */

@media (max-width: 720px) {
	/* Hero band — stack vertically, tighter padding */
	.fa-hero-band {
		padding: 1rem 1rem 0;
		gap: 0;
		flex-direction: column;
		align-items: stretch;
	}

	/* Left: medallion + title side by side, unchanged */
	.fa-hero-left {
		padding-bottom: 1rem;
	}

	/* Right: the archive box, the full width */
	.fa-hero-right {
		display: block;
		width: 100%;
		border-top: 1px solid #e0cf90;
		padding: 1rem 0;
	}

	/* Archive box fills the left column */
	.fa-archive-box {
		min-width: 0;
		text-align: left;
	}

	.fa-archive-box-title {
		justify-content: flex-start;
	}

	.fa-archive-box-links {
		white-space: normal;
	}

	/* Inputbox containment */
	.fa-archive-search { overflow: hidden; }
	.fa-archive-search .mw-inputbox-centered,
	.fa-archive-search table {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		table-layout: fixed !important;
		margin: 0 !important;
	}
	.fa-archive-search table td { padding: 0 !important; vertical-align: middle; }
	.fa-archive-search table td:last-child { width: 60px !important; padding-left: 6px !important; }
	.fa-archive-search input[type=&quot;text&quot;] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; padding: 6px 8px; }
	.fa-archive-search input[type=&quot;submit&quot;] { width: 100% !important; padding: 6px 4px; }
	.fa-hero-body { padding: 1.1rem 1.2rem 1.3rem; }

	/* Body */
	.fa-body { padding: 1rem 1.1rem; }
	.fa-mosaic { grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(160px, 1fr)); }

	/* Subjects: smaller switches on mobile */
	.fa-leg { font-size: 11px; padding: 3px 9px 3px 7px; }

	/* Vote panels */
	.fa-vote-grid { grid-template-columns: 1fr; }

	/* Voting intro */
	.fa-voting-intro { overflow: visible; }
	.fa-voting-header { padding: 1rem 1.2rem; }
	.fa-voting-body { grid-template-columns: 1fr; }
	.fa-voting-rules { border-right: none; border-bottom: 1px solid #e8d898; }
	.fa-voting-propose { padding: 1rem 1.2rem; overflow: hidden; }
	.fa-voting-propose-form { display: block; overflow: hidden; }
	.fa-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; padding: 8px 10px; font-size: 14px; }
	.fa-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] { width: 100% !important; padding: 8px 4px; font-size: 13px; margin-left: 0; }
	.fa-voting-propose-form .mw-inputbox-centered,
	.fa-voting-propose-form table { width: 100% !important; max-width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; table-layout: fixed !important; margin: 0 !important; }
	.fa-voting-propose-form table td { padding: 0 !important; vertical-align: middle; }
	.fa-voting-propose-form table td:last-child { width: 90px !important; padding-left: 8px !important; }

	/* Kritere grid */
	.fa-kritere-grid { grid-template-columns: 1fr 1fr; }

	/* Archive page */
	.fa-archive-links { grid-template-columns: 1fr; }
	.fa-archive-link-card { border-right: none; border-bottom: 1px solid #e8d898; padding: 1rem 1.2rem; }
	.fa-archive-header { padding: 1.2rem; }
	.fa-archive-search-section {
		padding: 1rem 1.2rem;
		display: block;
		overflow: hidden;
	}
	.fa-archive-search-label {
		display: block;
		margin-bottom: 8px;
	}
	.fa-archive-search-section form,
	.fa-archive-search-section .mw-inputbox-centered,
	.fa-archive-search-section table {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		table-layout: fixed !important;
		margin: 0 !important;
	}
	.fa-archive-search-section table td {
		padding: 0 !important;
		vertical-align: middle;
	}
	.fa-archive-search-section table td:last-child {
		width: 80px !important;
		padding-left: 8px !important;
	}
	.fa-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		padding: 8px 10px;
		font-size: 14px;
	}
	.fa-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
		width: 100% !important;
		padding: 8px 4px;
		font-size: 13px;
	}

	/* Votimet */
	.fa-votimet { grid-template-columns: 1fr; }

	/* Archive table — enable horizontal scroll on mid-width */
	.fa-archive-table {
		display: block;
		overflow-x: auto;
		white-space: nowrap;
	}

}

@media (max-width: 480px) {
	/* Kritere grid collapses to single column */
	.fa-kritere-grid { grid-template-columns: 1fr; }
	.fa-kritere-item { border-right: none !important; border-bottom: 1px solid #e8d898 !important; }
	.fa-kritere-item:last-child { border-bottom: none !important; }

	/* Stats bar wraps to 2 columns */
	.fa-stat { flex: 1 1 50%; }

	/* Archive table — collapse to stacked cards */
	.fa-archive-table,
	.fa-archive-table thead,
	.fa-archive-table tbody,
	.fa-archive-table tr,
	.fa-archive-table th,
	.fa-archive-table td {
		display: block;
		white-space: normal;
		overflow-x: visible;
	}

	.fa-archive-table thead {
		display: none;
	}

	.fa-archive-table tr {
		border: 1px solid #d0c080;
		border-left: 4px solid #c9a227;
		border-radius: 0 3px 3px 0;
		margin-bottom: 8px;
		background: #fffdf8 !important;
	}

	/* Remove alternating row backgrounds — card layout handles its own bg */
	.fa-archive-table tr:nth-child(even) td,
	.fa-archive-table tr:nth-child(odd) td,
	.fa-archive-table tr:hover td {
		background: transparent !important;
	}

	.fa-archive-table td {
		border-right: none;
		border-bottom: none;
		padding: 3px 10px;
		text-align: left !important;
	}

	/* Row number — small and muted, sits above the article name */
	.fa-archive-table td:first-child {
		font-size: 10px;
		color: #9a8050;
		padding-top: 8px;
		padding-bottom: 1px;
	}

	/* Article name — larger serif, prominent */
	.fa-archive-table td:nth-child(2) {
		font-size: 13px;
		font-family: Georgia, serif;
		font-weight: 500;
		padding-bottom: 5px;
		border-bottom: 1px solid #ede8d0;
	}

	/* Dates and metadata rows — labelled via ::before */
	.fa-archive-table td:nth-child(3)::before { content: &quot;Hapja: &quot;; }
	.fa-archive-table td:nth-child(4)::before { content: &quot;Mbyllja: &quot;; }
	.fa-archive-table td:nth-child(5)::before { content: &quot;Përfundimi: &quot;; }
	.fa-archive-table td:nth-child(6)::before { content: &quot;Propozuesi: &quot;; }

	.fa-archive-table td:nth-child(3)::before,
	.fa-archive-table td:nth-child(4)::before,
	.fa-archive-table td:nth-child(5)::before,
	.fa-archive-table td:nth-child(6)::before {
		color: #9a8050;
		font-size: 10px;
		font-family: sans-serif;
	}

	.fa-archive-table td:nth-child(3),
	.fa-archive-table td:nth-child(4),
	.fa-archive-table td:nth-child(5),
	.fa-archive-table td:nth-child(6) {
		font-size: 11px;
		color: #5a3e00;
		padding-top: 2px;
		padding-bottom: 2px;
	}

	/* Status column — last row, add bottom padding to close the card */
	.fa-archive-table td:last-child {
		padding-bottom: 8px;
	}
}

/* ================================================
   CANDIDACIES AND RE-EVALUATIONS
   ================================================ */
/* Every candidacy, with its votes and discussion, as a card. The candidacies come from their own
   pages, so the page view wraps each of them in &lt;section data-mw-section-id=&quot;-1&quot;&gt;; the sections
   inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the candidacies themselves. An open candidacy
   has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje.
   (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.25rem 0;
	padding: 0 1rem 0.6rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	border-radius: 4px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed candidacy ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	border-radius: 4px 0 0 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	border-radius: 0 3px 3px 0;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box .dmb-msg,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* The tally of the votes, at the top of the first section inside («Votimi»): under its title and
   above the votes. The votes are counted from the icons of {{PËR}}, {{KUNDËR}} and {{ASNJANËS}} on the lines of
   the list, also on the indented ones; a struck vote (&lt;s&gt;…&lt;/s&gt;, a vote that was changed or withdrawn)
   does not count. The note that explains how to vote is a paragraph, so it does not count either. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	counter-reset: v-per v-kunder v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading {
	order: -2;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;] {
	counter-increment: v-per;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;] {
	counter-increment: v-kunder;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;] {
	counter-increment: v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src] {
	counter-increment: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after {
	content: &quot;Votat: &quot; counter(v-per) &quot; PËR · &quot; counter(v-kunder) &quot; KUNDËR · &quot; counter(v-asnjanes) &quot; ASNJANËS&quot;;
	order: -1;
	align-self: flex-start;
	margin: 0 0 0.4em;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95em;
}</text>
      <sha1>5i7h6x0jissnoxloigun9ftswk25vn1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058216</id>
      <parentid>3058052</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta, hiqen stilet e lidhjeve të kthimit që s'përdoren më, hiqet stili i nëntitullit — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058216</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="46138" sha1="d3b0wic8275tdmggfj7fioxk3c6mroz" xml:space="preserve">/* ================================================
   Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css
   ================================================

   TABLE OF CONTENTS
   ─────────────────
   1.  HERO BAND         — outer wrapper, header band, medallion, title
   2.  ARCHIVE BOX       — search &amp; links widget in hero-right
   3.  STATS BAR         — article count, open nominations, reassessments
   4.  HERO BODY         — description text, criteria intro, transcluded grid
   5.  KRITERE PAGE      — standalone criteria page + transclusion overrides
   6.  BODY &amp; MOSAIC     — article tile grid and category legend
   7.  DIVIDERS          — section separators
   8.  VOTE PANELS       — vote grid used on subpages
   9.  VOTE FOOTER       — archive footer on mbyllja pages
  10.  VOTING INTRO      — kandidatura &amp; rivlerësime intro cards
  11.  ARCHIVE TABLE     — kandidatura/rivlerësime archive table
  12.  ARCHIVE PAGE      — main archive hub page
  13.  VOTIMET           — aggregator widget (transcluded on main page)
  14.  RESPONSIVE        — mobile breakpoints (720px, 480px)
   ================================================ */

/* ==================================================================
   1. HERO BAND
   ================================================================== */

/* Outer wrapper — gold border, clips overflow */
.fa-hero {
	border: 1px solid #b8960c;
	overflow: hidden;
}

/* Header band — parchment background with subtle crosshatch pattern */
.fa-hero-band {
	background-color: #f5edcf;
	padding: 1.8rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 24px;
	border-bottom: 1px solid #c9a227;
	flex-wrap: wrap;
}

/* Left side — medallion + title + subtitle */
.fa-hero-left {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 18px;
	flex: 1;
}

/* Text block — grows to fill space beside medallion */
.fa-hero-text {
	flex: 1;
}

/* Gold-bordered circular star medallion */
.fa-hero-medallion {
	width: 72px;
	height: 72px;
	border-radius: 50%;
	border: 2px solid #c9a227;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	flex-shrink: 0;
	background: #fffdf5;
	padding: 10px;
	box-shadow: 0 2px 8px rgba(201, 162, 39, 0.2);
}

.fa-hero-medallion img {
	width: 100%;
	height: auto;
}

.fa-hero-title {
	font-size: 30px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* The way to the two voting pages, under the title of the hero: the candidacies (filled) and the
   re-evaluations (outlined) */
.fa-hero-actions {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 8px;
	margin-top: 4px;
}

.fa-hero-actions a {
	text-decoration: none !important;
}

.fa-hero-btn {
	display: inline-block;
	padding: 5px 14px;
	border: 1px solid #c9a227;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #5a3000;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-weight: 600;
	transition: background-color 0.15s ease;
}

.fa-hero-btn:hover {
	background: #f5edcf;
}

.fa-hero-btn-primary {
	border: 1px solid #c9a227;
	background: #c9a227;
	color: #2c1f00;
}

.fa-hero-btn-primary:hover {
	background: #d6b44a;
}

/* Right side — the archive box, aligned with the medallion */
.fa-hero-right {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	align-items: flex-end;
	justify-content: center;
	flex-shrink: 0;
}

/* The shortcut ({{Shortcut}}) as a quiet line, «Shteg WP:…», without its box: at the foot of the hero, on
 the right under the criteria, as at the foot of the headers of the other hubs (so the two sides of the
 hero band stay in balance), and on the right of the headers of the subpages */
.fa-hero-shortcut {
	display: flex;
	justify-content: flex-end;
	align-items: center;
	margin: 0.9rem 0 -0.4rem;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutanchordiv,
.fa-voting-header .module-shortcutanchordiv,
.fa-kritere-header .module-shortcutanchordiv {
	position: absolute;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain {
	float: none;
	clear: none;
	display: flex;
	align-items: baseline;
	gap: 5px;
	width: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	background: none;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
	white-space: nowrap;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutlist,
.fa-voting-header .module-shortcutlist,
.fa-kritere-header .module-shortcutlist {
	display: inline;
	margin: 0;
	border: 0;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutlist a,
.fa-voting-header .module-shortcutlist a,
.fa-kritere-header .module-shortcutlist a {
	color: #9a8050;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain ul,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain ul,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain ul,
.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain li,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain li,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain li {
	display: inline;
	margin: 0;
}

.fa-hero-shortcut .module-shortcutboxplain li a,
.fa-voting-header .module-shortcutboxplain li a,
.fa-kritere-header .module-shortcutboxplain li a {
	color: #5a3000;
}

/* ==================================================================
   2. ARCHIVE BOX
   ================================================================== */

/* The archives, in the right of the hero, quietly and without a box, like the archives of the other
 hubs ({{Hub archives}}): a small title, the two archives and a compact search */
.fa-archive-box {
	min-width: 200px;
	text-align: center;
}

.fa-archive-box-title {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
	margin-bottom: 3px;
	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
}

.fa-archive-box-title a {
	color: #9a8050 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-archive-box-title a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

.fa-archive-box-title img {
	vertical-align: middle;
	opacity: 0.7;
}

/* The two archives (Kandidaturat · Rivlerësimet) */
.fa-archive-box-links {
	margin-bottom: 7px;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	white-space: nowrap;
}

.fa-archive-box-links a {
	color: #8b5e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-archive-box-links a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* The search: the field and a small button, joined */
.fa-archive-search form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	align-items: stretch;
}

.fa-archive-search br {
	display: none;
}

.fa-archive-search .cdx-text-input {
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
}

.fa-archive-search input[type=&quot;text&quot;],
.fa-archive-search .cdx-text-input__input {
	width: 100%;
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
	min-height: 28px;
	padding: 2px 8px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 2px 0 0 2px;
	background: #fff;
	color: #2c1f00;
	font-size: 13px;
}

.fa-archive-search input[type=&quot;submit&quot;] {
	min-height: 28px;
	margin-left: -1px;
	padding: 0 10px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 0 2px 2px 0;
	background: #fff;
	color: #5a3000;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-weight: normal;
	cursor: pointer;
}

.fa-archive-search input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #f5edcf;
}

/* ==================================================================
   3. STATS BAR
   ================================================================== */

/* Amber strip below the hero band — shows live article/nomination counts */
.fa-stats {
	display: flex;
	background: #ede0b0;
	border-bottom: 1px solid #c9a22740;
}

.fa-stat {
	flex: 1;
	padding: 0.75rem;
	border-right: 1px solid #c9a22740;
	text-align: center;
}

.fa-stat:last-child {
	border-right: none;
}

/* Large number */
.fa-stat-n {
	font-size: 21px;
	font-weight: 400;
	color: #5a3e00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* The number links quietly: it keeps the look of the text and is underlined only on hover, like the archive box links */
.fa-stat-n a {
	color: inherit !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-stat-n a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* Percentage line (e.g. &quot;0.04% e të gjithë artikujve&quot;) */
.fa-stat-pct {
	font-size: 11px;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	margin: 2px 0 1px;
	display: block;
}

/* Label below the number */
.fa-stat-l {
	font-size: 10.5px;
	color: #9a8050;
	margin-top: 3px;
	line-height: 1.4;
	font-family: sans-serif;
}

/* ==================================================================
   4. HERO BODY
   ================================================================== */

/* Cream content area below the stats bar */
.fa-hero-body {
	background: #fffdf5;
	padding: 1.4rem 2rem 1.6rem;
}

/* Main description paragraphs. Running text (the description, the criteria, the rules of the voting
   pages, the notes of the archives) is in the font of the skin and at its size: Georgia at 13 to 14px
   was hard to read. The titles and the labels keep Georgia. */
.fa-desc {
	line-height: 1.65;
	color: #2c1f00;
	margin-bottom: 1.2rem;
}

.fa-desc a {
	color: #8b5e00;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-desc a:hover {
	border-bottom-color: #c9a227;
}

/* Intro sentence above the transcluded kritere grid */
.fa-crit-intro {
	line-height: 1.65;
	color: #2c1f00;
	margin-bottom: 0.85rem;
	padding-top: 1rem;
	border-top: 1px solid #e8d898;
}

/* ==================================================================
   5. KRITERE PAGE
   ================================================================== */

/* Outer wrapper on the standalone /Kritere page */
.fa-kritere-standalone {
	border: 1px solid #b8960c;
	overflow: hidden;
	margin-bottom: 0;
}

/* Golden header band with title and shortcut */
.fa-kritere-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 1px solid #c9a227;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: flex-start;
	justify-content: space-between;
	gap: 20px;
}

.fa-kritere-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
	margin-bottom: 8px;
}

/* Intro sentence between header and grid (standalone page only) */
.fa-kritere-intro {
	background: #fffdf5;
	padding: 0.9rem 2rem;
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
	border-bottom: 1px solid #e0cf90;
}

/* 3-column criteria grid — gold gaps as dividers via background color */
.fa-kritere-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
	background: #e0cf90;
	gap: 1px;
}

.fa-kritere-item {
	padding: 1.2rem 1.6rem;
	background: #fffdf5;
}

.fa-kritere-label {
	font-size: 12px;
	font-style: italic;
	font-weight: 600;
	color: #b8960c;
	font-family: Georgia, serif;
	margin-bottom: 6px;
}

.fa-kritere-desc {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.6;
}

.fa-kritere-desc a {
	text-decoration: none;
}

.fa-kritere-desc a:hover {
	text-decoration: underline;
}

/* Overrides when transcluded into the main page hero body —
   strip outer border, adjust colors to match hero-body background */
.fa-hero-body .fa-kritere-standalone {
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: transparent;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-grid {
	border: 1px solid #e0cf90;
	margin-top: 0.85rem;
	background: #e0cf90;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-item {
	background: #fdf8ed;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-label {
	font-size: 14px;
}

.fa-hero-body .fa-kritere-desc {
	line-height: 1.6;
}

/* ==================================================================
   6. BODY &amp; MOSAIC
   ================================================================== */

/* Parchment body section — contains the article tile grid */
.fa-body {
	background: #faf5e8;
	border: 1px solid #b8960c;
	border-top: none;
	padding: 1.3rem 1.6rem;
}

/* Category legend pills — shown below the mosaic */
.fa-leg {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	gap: 7px;
	padding: 4px 12px 4px 9px;
	border-radius: 2px;
	font-size: 12px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	border: 1px solid transparent;
}

/* Colored dot before each legend label */
.fa-leg::before {
	content: '';
	display: inline-block;
	width: 9px;
	height: 9px;
	border-radius: 50%;
	flex-shrink: 0;
}

/* Category color palette */
.fa-leg-art  { color: #5a0a2e; background: #fce8f0; border-color: #c0507a; }
.fa-leg-art::before  { background: #a0205a; }
.fa-leg-geo  { color: #003840; background: #d8f2f0; border-color: #30a098; }
.fa-leg-geo::before  { background: #0a7870; }
.fa-leg-his  { color: #3a1f00; background: #f2e8d8; border-color: #a07840; }
.fa-leg-his::before  { background: #7a5020; }
.fa-leg-bio  { color: #280850; background: #ece8f8; border-color: #8060c0; }
.fa-leg-bio::before  { background: #5030a0; }
.fa-leg-spo  { color: #0a3a00; background: #d8f0d0; border-color: #40a030; }
.fa-leg-spo::before  { background: #207010; }
.fa-leg-sci  { color: #002848; background: #d8eef8; border-color: #3080b8; }
.fa-leg-sci::before  { background: #1060a0; }

/* Auto-fill grid of article tiles */
.fa-mosaic {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(195px, 1fr));
	gap: 8px;
}

.fa-mosaic a {
	text-decoration: none !important;
	display: block;
}

/* Individual article tile — left border color indicates category */
.fa-tile {
	background: #fff;
	border: 1px solid #ddd;
	border-left: 4px solid #c9a227;
	padding: 9px 12px;
	display: block;
}

/* Tile hover — triggered via parent &lt;a&gt; since tiles are wikilinks */
.fa-mosaic a:hover .fa-tile,
.fa-mosaic a:focus .fa-tile { background: #fdf8ec; }

/* Category-colored left borders */
.fa-tile-art { border-left-color: #a0205a; }
.fa-tile-geo { border-left-color: #0a7870; }
.fa-tile-his { border-left-color: #7a5020; }
.fa-tile-bio { border-left-color: #5030a0; }
.fa-tile-spo { border-left-color: #207010; }
.fa-tile-sci { border-left-color: #1060a0; }

/* Small category label inside tile */
.fa-tile-cat {
	font-size: 11px;
	font-family: sans-serif;
	margin-bottom: 4px;
	font-weight: 600;
}

.fa-tile-art .fa-tile-cat { color: #a0205a; }
.fa-tile-geo .fa-tile-cat { color: #0a7870; }
.fa-tile-his .fa-tile-cat { color: #7a5020; }
.fa-tile-bio .fa-tile-cat { color: #5030a0; }
.fa-tile-spo .fa-tile-cat { color: #207010; }
.fa-tile-sci .fa-tile-cat { color: #1060a0; }

/* Article name inside tile */
.fa-tile-name {
	font-size: 13.5px;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.35;
}

/* Hover state for tile text */
.fa-mosaic a:hover .fa-tile-name { color: #8b5e00; }

/* The subjects above the mosaic are switches. With a mouse, hovering one lights its articles (a tint and a
   thin border in its colour); clicking or tapping it keeps them lit and fades the others. The switches are
   focusable (tabindex) and the choice is their focus: no link, so the address does not change and
   nothing goes into the browser's history. A picked switch steps aside (it stays focused, but out
   of sight) for its twin that follows it, filled and with «×»; the twin cannot take the focus,
   so a click on it, or anywhere else on the page, drops the choice and all the articles are shown
   again. «Të gjitha» is filled while nothing is picked; it comes after the subjects in the page,
   so that a picked subject can reach it with «~», and first on the screen (order). */
.fa-filter {
	position: relative;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
}

.fa-filter &gt; .fa-mosaic {
	flex-basis: 100%;
	margin-top: 0.5rem;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg {
	cursor: pointer;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg-all {
	order: -1;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg:focus {
	position: absolute;
	width: 1px;
	height: 1px;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	overflow: hidden;
	opacity: 0;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg-off {
	display: none;
}

.fa-filter &gt; .fa-leg:focus + .fa-leg-off {
	display: inline-flex;
}

.fa-leg-off::after {
	content: &quot;×&quot;;
	font-weight: 400;
}

.fa-leg-all { color: #2c1f00; background: #d6b44a; border-color: #d6b44a; }
.fa-leg-all::before { background: #2c1f00; }
.fa-leg:focus ~ .fa-leg-all { color: #2c1f00; background: #fff; border-color: #c9a227; }
.fa-leg:focus ~ .fa-leg-all::before { background: #c9a227; }

.fa-mosaic .fa-tile {
	transition: opacity 0.15s ease, background-color 0.15s ease, border-color 0.15s ease;
}

.fa-leg-art:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-art { background: #fce8f0; border-color: #c0507a #c0507a #c0507a #a0205a; }
.fa-leg-art.fa-leg-off { color: #fff; background: #a0205a; border-color: #a0205a; }
.fa-leg-art.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-geo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-geo { background: #d8f2f0; border-color: #30a098 #30a098 #30a098 #0a7870; }
.fa-leg-geo.fa-leg-off { color: #fff; background: #0a7870; border-color: #0a7870; }
.fa-leg-geo.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-his:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-his { background: #f2e8d8; border-color: #a07840 #a07840 #a07840 #7a5020; }
.fa-leg-his.fa-leg-off { color: #fff; background: #7a5020; border-color: #7a5020; }
.fa-leg-his.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-bio:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-bio { background: #ece8f8; border-color: #8060c0 #8060c0 #8060c0 #5030a0; }
.fa-leg-bio.fa-leg-off { color: #fff; background: #5030a0; border-color: #5030a0; }
.fa-leg-bio.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-spo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-spo { background: #d8f0d0; border-color: #40a030 #40a030 #40a030 #207010; }
.fa-leg-spo.fa-leg-off { color: #fff; background: #207010; border-color: #207010; }
.fa-leg-spo.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-sci:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile-sci { background: #d8eef8; border-color: #3080b8 #3080b8 #3080b8 #1060a0; }
.fa-leg-sci.fa-leg-off { color: #fff; background: #1060a0; border-color: #1060a0; }
.fa-leg-sci.fa-leg-off::before { background: #fff; }

.fa-leg-art:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-art),
.fa-leg-geo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-geo),
.fa-leg-his:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-his),
.fa-leg-bio:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-bio),
.fa-leg-spo:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-spo),
.fa-leg-sci:focus ~ .fa-mosaic .fa-tile:not(.fa-tile-sci) {
	opacity: 0.3;
}

/* Hovering a subject lights its articles only with a mouse. Touch screens have no hovering, and a
tap would leave the tint behind: there the subjects only work as switches. */
@media (hover: hover) {
	.fa-leg-art:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-art { background: #fce8f0; border-color: #c0507a #c0507a #c0507a #a0205a; }
	.fa-leg-geo:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-geo { background: #d8f2f0; border-color: #30a098 #30a098 #30a098 #0a7870; }
	.fa-leg-his:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-his { background: #f2e8d8; border-color: #a07840 #a07840 #a07840 #7a5020; }
	.fa-leg-bio:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-bio { background: #ece8f8; border-color: #8060c0 #8060c0 #8060c0 #5030a0; }
	.fa-leg-spo:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-spo { background: #d8f0d0; border-color: #40a030 #40a030 #40a030 #207010; }
	.fa-leg-sci:hover ~ .fa-mosaic .fa-tile-sci { background: #d8eef8; border-color: #3080b8 #3080b8 #3080b8 #1060a0; }
}

/* ==================================================================
   7. DIVIDERS
   ================================================================== */

/* Horizontal rule with centered label — used between mosaic sections */
.fa-divider {
	margin: 1.5rem 0 1.2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 12px;
}

.fa-divider-label {
	font-size: 12px;

	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
	white-space: nowrap;
}

.fa-divider-line {
	flex: 1;
	height: 1px;
	background: #e0d098;
}

/* «[redakto]» after the label of a list («Kandidatura», «Rivlerësime»), which replaces
   its old level-2 heading */
.fa-divider-edit {
	margin-left: 0.5em;
	text-transform: none;
}

/* ==================================================================
   8. VOTE PANELS
   ================================================================== */

/* Two-column grid of vote panels — used on /Votimet subpages */
.fa-vote-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 1rem;
}

/* Individual vote panel card */
.fa-vote-panel {
	background: #fff;
	border: 1px solid #ddd0a0;
	border-top: 2px solid #c9a227;
	padding: 1rem 1.2rem;
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

/* Panel title with gold top border */
.fa-vote-title {
	font-size: 14px;
	font-weight: 500;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	margin-bottom: 0.8rem;
	padding-bottom: 0.6rem;
	border-bottom: 1px solid #e8d898;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
}

/* Gold pill showing vote count */
.fa-vote-count {
	font-size: 10px;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	border-radius: 999px;
	padding: 1px 7px;
	font-weight: 400;
	font-style: normal;
	font-family: sans-serif;
}

.fa-vote-body {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
	flex: 1;
}

.fa-vote-body a {
	color: #8b5e00;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-vote-body a:hover { border-bottom-color: #c9a227; }

.fa-vote-body code {
	font-family: monospace;
	font-size: 12px;
	background: #f5f0e0;
	padding: 1px 5px;
	border-radius: 2px;
	color: #5a3e00;
}

/* Sub-heading inside a vote panel */
.fa-vote-sh {
	font-size: 12px;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	margin: 0.9rem 0 0.5rem;
	padding-top: 0.8rem;
	border-top: 1px solid #e8d898;
	display: block;
}

/* Warning notice inside a vote panel */
.fa-vote-warn {
	font-size: 12px;
	font-family: sans-serif;
	color: #8b5e00;
	background: #fdf8ed;
	border: 1px solid #e0cf90;
	border-left: 3px solid #c9a227;
	padding: 6px 10px;
	margin-top: 0.6rem;
	display: block;
}

/* Archive link at bottom of each vote panel */
.fa-vote-archive {
	margin-top: 1rem;
	padding-top: 0.8rem;
	border-top: 1px solid #e8d898;
	font-size: 11.5px;
	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
}

.fa-vote-archive a {
	color: #8b5e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-vote-archive a:hover { text-decoration: underline !important; }

/* ==================================================================
   9. VOTE FOOTER
   ================================================================== */

/* Slim footer bar on /Mbyllja pages — text left, cabinet icon right */
.fa-vote-archive-footer {
	margin-top: 2rem;
	padding: 10px 16px;
	border-top: 1px solid #c9a22760;
	font-size: 13px;
	color: #9a8050;
	font-family: sans-serif;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 8px;
}

.fa-vote-archive-footer a {
	color: #8b5e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-vote-archive-footer a:hover {
	text-decoration: underline !important;
}

/* ==================================================================
   10. VOTING INTRO
   ================================================================== */

/* Full-width intro card on /Kandidatura and /Rivlerësime pages */
.fa-voting-intro {
	border: 1px solid #b8960c;
	overflow: hidden;
	margin-bottom: 1rem;
}

/* Header — title left, live count below, shortcut right */
.fa-voting-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 2px solid #c9a227;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 20px;
}

/* Text block inside voting header — grows to fill space beside shortcut */
.fa-voting-header-text {
	flex: 1;
}

.fa-voting-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

/* Live count label (e.g. &quot;1 kandidaturë e hapur aktualisht&quot;) */
.fa-voting-live {
	font-size: 12px;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	margin-top: 5px;
	font-weight: 600;
}

/* Two-column body — rules left, proposal form right */
.fa-voting-body {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	background: #fffdf5;
}

/* Left column: voting rules as bordered items */
.fa-voting-rules {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #e8d898;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
}

.fa-voting-rule {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
	padding-left: 12px;
}

.fa-voting-rule a,
.fa-voting-propose-body a {
	color: #8b5e00;
	text-decoration: none;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-voting-rule a:hover,
.fa-voting-propose-body a:hover {
	border-bottom-color: #c9a227;
}

/* Right column: proposal form */
.fa-voting-propose {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 10px;
}

.fa-voting-propose-title {
	font-size: 12px;
	font-weight: 700;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	padding-bottom: 8px;
	border-bottom: 1px solid #e8d898;
}

.fa-voting-propose-body {
	color: #2c1f00;
	line-height: 1.65;
}

.fa-voting-propose-body code {
	font-family: monospace;
	font-size: 12px;
	background: #f5f0e0;
	padding: 1px 5px;
	border-radius: 2px;
	color: #5a3e00;
}

.fa-voting-propose-form {
	margin-top: 4px;
}

.fa-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #2c1f00;
}

.fa-voting-propose-form .mw-inputbox-createbox[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.fa-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 14px;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	cursor: pointer;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	margin-left: 6px;
}

.fa-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #a07d10;
}

/* ==================================================================
   11. ARCHIVE TABLE
   ================================================================== */

/* Styled table for kandidatura/rivlerësime archive listings */
.fa-archive-table {
	width: 100%;
	border-collapse: collapse;
	font-size: 13px;
	font-family: sans-serif;
	margin-top: 1.2rem;
	border: 1px solid #d0c080;
	overflow: hidden;
}

.fa-archive-table th {
	background: #ede0b0;
	color: #5a3e00;
	font-size: 12px;

	padding: 8px 12px;
	border-bottom: 2px solid #c9a227;
	border-right: 1px solid #d0c080;
	text-align: left;
	font-weight: 600;
}

/* Narrow numbered column */
.fa-archive-table th.fa-at-n {
	width: 40px;
	text-align: center;
}

.fa-archive-table th:last-child {
	border-right: none;
}

.fa-archive-table td {
	padding: 7px 12px;
	border-bottom: 1px solid #ede8d0;
	border-right: 1px solid #ede8d0;
	color: #2c1f00;
	vertical-align: middle;
}

.fa-archive-table td:last-child {
	border-right: none;
}

/* Row number column */
.fa-archive-table td:first-child {
	text-align: center;
	color: #9a8050;
	font-size: 11px;
}

/* Alternating row backgrounds */
.fa-archive-table tr:nth-child(even) td { background: #fdf8f0; }
.fa-archive-table tr:nth-child(odd) td  { background: #fffdf8; }
.fa-archive-table tr:hover td           { background: #fdf0d0; }

.fa-archive-table td a {
	color: #5a3000 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-archive-table td a:hover {
	text-decoration: underline !important;
	color: #c9a227 !important;
}

/* Text classes for approved/rejected outcome */
.fa-at-approved { color: #1a6a20; font-weight: 500; }
.fa-at-rejected  { color: #8a2020; font-weight: 500; }

/* The status of an article today («Statusi»), in plain words like the «po» and «jo» of the
 archives of Administrata: still featured in the colour of the text, no longer in grey */
.fa-at-status {
	white-space: nowrap;
}

.fa-at-yes { color: var(--color-base, #202122); }
.fa-at-no { color: var(--color-subtle, #54595d); }

/* ==================================================================
   12. ARCHIVE PAGE
   ================================================================== */

/* Main archive hub page (/Arkivi) */
.fa-archive-page {
	border: 1px solid #b8960c;
	overflow: hidden;
}

.fa-archive-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 2px solid #c9a227;
	padding: 1.6rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 20px;
}

.fa-archive-icon img {
	display: block;
}

/* Text block inside archive header — grows to fill space beside the icon */
.fa-archive-header-text {
	flex: 1;
}

.fa-archive-title {
	font-size: 22px;
	font-weight: 400;
	color: #2c1f00;
	font-family: Georgia, serif;
	line-height: 1.2;
}

.fa-archive-sub {
	font-size: 12px;
	color: #9a8050;
	margin-top: 5px;
	font-family: sans-serif;
}

/* The legend under the table of an archive, drawn as the header of the page, as its footer: the
 same band, with its line on top, and the meaning of each column */
.fa-archive-foot {
	margin-top: 1rem;
}

.fa-archive-foot .fa-archive-header {
	align-items: flex-start;
	padding: 1.2rem 2rem;
	border-top: 2px solid #c9a227;
	border-bottom: none;
}

.fa-archive-foot .fa-archive-title {
	margin-bottom: 8px;
	font-size: 18px;
}

.fa-archive-foot .archive-legend-items {
	color: #5a4a20;
	font-size: 13px;
	line-height: 1.6;
}

.fa-archive-foot b {
	color: #2c1f00;
}

.fa-archive-foot a {
	color: #8b5e00;
}

/* Two-column link cards — Kandidaturat / Rivlerësimet */
.fa-archive-links {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 0;
	background: #fffdf5;
	border-bottom: 1px solid #e8d898;
}

.fa-archive-link-card {
	padding: 1.4rem 1.8rem;
	border-right: 1px solid #e8d898;
}

.fa-archive-link-card:last-child {
	border-right: none;
}

.fa-archive-link-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 600;
	color: #b8960c;
	font-family: sans-serif;
	margin-bottom: 6px;
}

.fa-archive-link-desc {
	color: #5a3e00;
	line-height: 1.6;
	margin-bottom: 10px;
}

.fa-archive-link-card a {
	color: #8b5e00 !important;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	text-decoration: none !important;
	border-bottom: 1px solid #c9a22760;
}

.fa-archive-link-card a:hover {
	border-bottom-color: #c9a227;
}

/* Full-width search bar at bottom of archive page */
.fa-archive-search-section {
	background: #faf5e8;
	padding: 1.4rem 2rem;
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 1rem;
	flex-wrap: wrap;
}

.fa-archive-search-label {
	font-size: 13px;
	font-weight: 500;
	color: #7a5020;
	font-family: sans-serif;
	white-space: nowrap;
}

.fa-archive-search-section form {
	display: flex;
	gap: 8px;
	align-items: center;
	flex: 1;
	min-width: 0;
}

.fa-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 10px;
	border: 1px solid #c9a22780;
	border-radius: 2px;
	background: #fff;
	color: #2c1f00;
	flex: 1;
	min-width: 0;
	max-width: 100%;
	box-sizing: border-box;
}

.fa-archive-search-section .mw-inputbox-input[size] {
	width: 100% !important;
	box-sizing: border-box !important;
}

.fa-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
	font-size: 13px;
	padding: 5px 16px;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	border: none;
	border-radius: 2px;
	cursor: pointer;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	white-space: nowrap;
}

.fa-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;]:hover {
	background: #a07d10;
}

/* ==================================================================
   13. VOTIMET AGGREGATOR
   ================================================================== */

/* Two-column widget transcluded at the bottom of the main page —
   pulls live voting content from /Kandidatura and /Rivlerësime */
.fa-votimet {
	display: grid;
	grid-template-columns: 1fr 1fr;
	gap: 1.2rem;
}

.fa-votimet-col {
	border: 1px solid #b8960c;
	overflow: hidden;
}

/* Column header — links to the full voting page */
.fa-votimet-header {
	background: #f5edcf;
	border-bottom: 1px solid #c9a227;
	padding: 0.8rem 1.2rem;
	font-size: 13px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 600;
	color: #5a3e00;
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
}

.fa-votimet-header a {
	color: #5a3e00 !important;
	text-decoration: none !important;
}

.fa-votimet-header a:hover {
	color: #c9a227 !important;
}

/* Live count pill — hidden when zero via {{#if:}} */
.fa-votimet-count {
	display: inline-block;
	background: #c9a227;
	color: #fff;
	font-size: 10px;
	font-family: sans-serif;
	font-weight: 500;
	border-radius: 999px;
	padding: 1px 7px;
	vertical-align: middle;
	flex-shrink: 0;
}

/* Column content area — transcluded voting content renders here */
.fa-votimet-body {
	background: #fffdf5;
	padding: 0.8rem 1.2rem;
	min-height: 60px;
}

/* Shown when no nominations/reassessments are active */
.fa-votimet-empty {
	font-size: 13px;
	color: #9a8050;
	font-family: Georgia, serif;
	font-style: italic;
	padding: 0.4rem 0;
}

/* ==================================================================
   14. RESPONSIVE
   ================================================================== */

@media (max-width: 720px) {
	/* Hero band — stack vertically, tighter padding */
	.fa-hero-band {
		padding: 1rem 1rem 0;
		gap: 0;
		flex-direction: column;
		align-items: stretch;
	}

	/* Left: medallion + title side by side, unchanged */
	.fa-hero-left {
		padding-bottom: 1rem;
	}

	/* Right: the archive box, the full width */
	.fa-hero-right {
		display: block;
		width: 100%;
		border-top: 1px solid #e0cf90;
		padding: 1rem 0;
	}

	/* Archive box fills the left column */
	.fa-archive-box {
		min-width: 0;
		text-align: left;
	}

	.fa-archive-box-title {
		justify-content: flex-start;
	}

	.fa-archive-box-links {
		white-space: normal;
	}

	/* Inputbox containment */
	.fa-archive-search { overflow: hidden; }
	.fa-archive-search .mw-inputbox-centered,
	.fa-archive-search table {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		table-layout: fixed !important;
		margin: 0 !important;
	}
	.fa-archive-search table td { padding: 0 !important; vertical-align: middle; }
	.fa-archive-search table td:last-child { width: 60px !important; padding-left: 6px !important; }
	.fa-archive-search input[type=&quot;text&quot;] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; padding: 6px 8px; }
	.fa-archive-search input[type=&quot;submit&quot;] { width: 100% !important; padding: 6px 4px; }
	.fa-hero-body { padding: 1.1rem 1.2rem 1.3rem; }

	/* Body */
	.fa-body { padding: 1rem 1.1rem; }
	.fa-mosaic { grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(160px, 1fr)); }

	/* Subjects: smaller switches on mobile */
	.fa-leg { font-size: 11px; padding: 3px 9px 3px 7px; }

	/* Vote panels */
	.fa-vote-grid { grid-template-columns: 1fr; }

	/* Voting intro */
	.fa-voting-intro { overflow: visible; }
	.fa-voting-header { padding: 1rem 1.2rem; }
	.fa-voting-body { grid-template-columns: 1fr; }
	.fa-voting-rules { border-right: none; border-bottom: 1px solid #e8d898; }
	.fa-voting-propose { padding: 1rem 1.2rem; overflow: hidden; }
	.fa-voting-propose-form { display: block; overflow: hidden; }
	.fa-voting-propose-form input[type=&quot;text&quot;] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; padding: 8px 10px; font-size: 14px; }
	.fa-voting-propose-form input[type=&quot;submit&quot;] { width: 100% !important; padding: 8px 4px; font-size: 13px; margin-left: 0; }
	.fa-voting-propose-form .mw-inputbox-centered,
	.fa-voting-propose-form table { width: 100% !important; max-width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; table-layout: fixed !important; margin: 0 !important; }
	.fa-voting-propose-form table td { padding: 0 !important; vertical-align: middle; }
	.fa-voting-propose-form table td:last-child { width: 90px !important; padding-left: 8px !important; }

	/* Kritere grid */
	.fa-kritere-grid { grid-template-columns: 1fr 1fr; }

	/* Archive page */
	.fa-archive-links { grid-template-columns: 1fr; }
	.fa-archive-link-card { border-right: none; border-bottom: 1px solid #e8d898; padding: 1rem 1.2rem; }
	.fa-archive-header { padding: 1.2rem; }
	.fa-archive-search-section {
		padding: 1rem 1.2rem;
		display: block;
		overflow: hidden;
	}
	.fa-archive-search-label {
		display: block;
		margin-bottom: 8px;
	}
	.fa-archive-search-section form,
	.fa-archive-search-section .mw-inputbox-centered,
	.fa-archive-search-section table {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		table-layout: fixed !important;
		margin: 0 !important;
	}
	.fa-archive-search-section table td {
		padding: 0 !important;
		vertical-align: middle;
	}
	.fa-archive-search-section table td:last-child {
		width: 80px !important;
		padding-left: 8px !important;
	}
	.fa-archive-search-section input[type=&quot;text&quot;] {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box !important;
		padding: 8px 10px;
		font-size: 14px;
	}
	.fa-archive-search-section input[type=&quot;submit&quot;] {
		width: 100% !important;
		padding: 8px 4px;
		font-size: 13px;
	}

	/* Votimet */
	.fa-votimet { grid-template-columns: 1fr; }

	/* Archive table — enable horizontal scroll on mid-width */
	.fa-archive-table {
		display: block;
		overflow-x: auto;
		white-space: nowrap;
	}

}

@media (max-width: 480px) {
	/* Kritere grid collapses to single column */
	.fa-kritere-grid { grid-template-columns: 1fr; }
	.fa-kritere-item { border-right: none !important; border-bottom: 1px solid #e8d898 !important; }
	.fa-kritere-item:last-child { border-bottom: none !important; }

	/* Stats bar wraps to 2 columns */
	.fa-stat { flex: 1 1 50%; }

	/* Archive table — collapse to stacked cards */
	.fa-archive-table,
	.fa-archive-table thead,
	.fa-archive-table tbody,
	.fa-archive-table tr,
	.fa-archive-table th,
	.fa-archive-table td {
		display: block;
		white-space: normal;
		overflow-x: visible;
	}

	.fa-archive-table thead {
		display: none;
	}

	.fa-archive-table tr {
		border: 1px solid #d0c080;
		border-left: 4px solid #c9a227;
		margin-bottom: 8px;
		background: #fffdf8 !important;
	}

	/* Remove alternating row backgrounds — card layout handles its own bg */
	.fa-archive-table tr:nth-child(even) td,
	.fa-archive-table tr:nth-child(odd) td,
	.fa-archive-table tr:hover td {
		background: transparent !important;
	}

	.fa-archive-table td {
		border-right: none;
		border-bottom: none;
		padding: 3px 10px;
		text-align: left !important;
	}

	/* Row number — small and muted, sits above the article name */
	.fa-archive-table td:first-child {
		font-size: 10px;
		color: #9a8050;
		padding-top: 8px;
		padding-bottom: 1px;
	}

	/* Article name — larger serif, prominent */
	.fa-archive-table td:nth-child(2) {
		font-size: 13px;
		font-family: Georgia, serif;
		font-weight: 500;
		padding-bottom: 5px;
		border-bottom: 1px solid #ede8d0;
	}

	/* Dates and metadata rows — labelled via ::before */
	.fa-archive-table td:nth-child(3)::before { content: &quot;Hapja: &quot;; }
	.fa-archive-table td:nth-child(4)::before { content: &quot;Mbyllja: &quot;; }
	.fa-archive-table td:nth-child(5)::before { content: &quot;Përfundimi: &quot;; }
	.fa-archive-table td:nth-child(6)::before { content: &quot;Propozuesi: &quot;; }

	.fa-archive-table td:nth-child(3)::before,
	.fa-archive-table td:nth-child(4)::before,
	.fa-archive-table td:nth-child(5)::before,
	.fa-archive-table td:nth-child(6)::before {
		color: #9a8050;
		font-size: 10px;
		font-family: sans-serif;
	}

	.fa-archive-table td:nth-child(3),
	.fa-archive-table td:nth-child(4),
	.fa-archive-table td:nth-child(5),
	.fa-archive-table td:nth-child(6) {
		font-size: 11px;
		color: #5a3e00;
		padding-top: 2px;
		padding-bottom: 2px;
	}

	/* Status column — last row, add bottom padding to close the card */
	.fa-archive-table td:last-child {
		padding-bottom: 8px;
	}
}

/* ================================================
   CANDIDACIES AND RE-EVALUATIONS
   ================================================ */
/* Every candidacy, with its votes and discussion, as a card. The candidacies come from their own
   pages, so the page view wraps each of them in &lt;section data-mw-section-id=&quot;-1&quot;&gt;; the sections
   inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the candidacies themselves. An open candidacy
   has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje.
   (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: relative;
	z-index: 0;
	margin: 1.25rem 0;
	padding: 0 1rem 0.6rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] {
	position: static;
	z-index: auto;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* A closed candidacy ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} …
   {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its
   background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing
   itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its
   procedure were met is amber, whatever its decision. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	content: '';
	position: absolute;
	top: -1px;
	bottom: -1px;
	left: -4px;
	width: 4px;
	background-color: var(--color-success, #14866d);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::before {
	background-color: var(--color-error, #d73333);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::before {
	background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::before {
	background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-green::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	content: '';
	position: absolute;
	top: 0;
	right: 0;
	bottom: 0;
	left: 0;
	z-index: -1;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-red::after {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-grey::after {
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-amber::after {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

/* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the
   banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	background: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-box .dmb-msg,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] .dmb-banner:not(.dmb-soft) {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-style: normal;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* The tally of the votes, at the top of the first section inside («Votimi»): under its title and
   above the votes. The votes are counted from the icons of {{PËR}}, {{KUNDËR}} and {{ASNJANËS}} on the lines of
   the list, also on the indented ones; a struck vote (&lt;s&gt;…&lt;/s&gt;, a vote that was changed or withdrawn)
   does not count. The note that explains how to vote is a paragraph, so it does not count either. */
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	counter-reset: v-per v-kunder v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type &gt; .mw-heading {
	order: -2;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_support_vote&quot;] {
	counter-increment: v-per;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_oppose_vote&quot;] {
	counter-increment: v-kunder;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li img[src*=&quot;Symbol_neutral_vote&quot;] {
	counter-increment: v-asnjanes;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li s img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li del img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src],
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type li strike img[src] {
	counter-increment: none;
}
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after,
section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;] &gt; .dmb-box &gt; section[data-mw-section-id=&quot;-1&quot;]:first-of-type::after {
	content: &quot;Votat: &quot; counter(v-per) &quot; PËR · &quot; counter(v-kunder) &quot; KUNDËR · &quot; counter(v-asnjanes) &quot; ASNJANËS&quot;;
	order: -1;
	align-self: flex-start;
	margin: 0 0 0.4em;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.95em;
}</text>
      <sha1>d3b0wic8275tdmggfj7fioxk3c6mroz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barnat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>348404</id>
    <revision>
      <id>3058090</id>
      <parentid>3040278</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65368" sha1="bor9brh211fgg76031yhrvbcp46tbl0" xml:space="preserve">{{short description|Substance used to diagnose, cure, treat, or prevent disease}}
{{other uses}}
{{Redirect|Bari||Bari (kthjellim)}}{{Infobox medical intervention
| image        = [[File:12-08-18-tilidin-retard.jpg|250px]]
| caption      = Paketat e barrnave
| alt          =
| pronounce    =
| synonyms     = Medicinal, ilaç, farmaceutik, preparat farmaceutik, produkt farmaceutik, produkt medicinal, ilaç,
| ICD10        =
| ICD9         =
| ICD9unlinked =
| MeshID       =
| LOINC        =
| other_codes  =
| MedlinePlus  =
| eMedicine    =
}}[[File:VariousPills.jpg|thumb|Një barrn është një Barr me recetë që përdoret për të trajtuar një sëmundje.]]

'''Barnat''' (të quajtura edhe '''medikamente, ilaçe medicinale''' ose thjesht '''ilaç''') është një [[Droga|ilaç]] që përdoret për të diagnostikuar, kuruar, trajtuar ose parandaluar sëmundjen.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Federal Food, Drug, and Cosmetic Act, SEC. 210.|url=https://www.fda.gov/opacom/laws/fdcact/fdcact1.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090512014151/http://www.fda.gov/opacom/laws/fdcact/fdcact1.htm|archive-date=12 maj 2009|access-date=17 gusht 2008|website=U.S. Food and Drug Administration|at=(g), (1), (B)|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32004L0027:EN:HTML Directive 2004/27/EC of the European Parliament and of the Council of 31 March 2004 amending Directive 2001/83/EC on the Community code relating to medicinal products for human use - Article 1]&quot;. Published 31 March 2004. Accessed 17 August 2008. .&lt;/ref&gt; Terapia e barnave ([[farmakoterapia]]) është një pjesë e rëndësishme e [[Mjekësia|fushës mjekësore]] dhe mbështetet në shkencën e [[Farmakologjia|farmakologjisë]] për përparim të vazhdueshëm dhe në [[Barnatoria|farmaci]] për menaxhimin e duhur.

Drogat klasifikohen në shumë mënyra. Një nga ndarjet kryesore është sipas nivelit të [[Substanca e kontrolluar|kontrollit]], i cili dallon barnat me recetë (ato që një farmacist i jep vetëm me urdhër të mjekut, asistentit të mjekut ose infermierit të kualifikuar) nga barnat pa recetë (ato që konsumatorët mund të porosisin për vete). Një dallim tjetër kyç është midis barnave tradicionale me molekula të vogla, që zakonisht rrjedhin nga sinteza kimike, dhe biofarmaceutikëve, të cilat përfshijnë [[Proteinat rekombinante|proteinat rikombinante]], [[Vaksina|vaksinat]], [[Produkt gjaku|produktet e gjakut]] të përdorura [[Terapia|në mënyrë terapeutike]] (si [[IVIG]] ), [[Terapia e gjeneve|terapinë gjenetike]], [[Antitrupi monoklonal|antitrupat monoklonal]] dhe [[Terapia e qelizave|terapinë qelizore]] (për shembull, [[Qelizat staminale|qelizat burimore]] terapitë). Mënyra të tjera për të klasifikuar barnat janë sipas mënyrës së veprimit, rrugës së administrimit, sistemit biologjik të prekur ose efekteve terapeutike . Një sistem klasifikimi i përpunuar dhe i përdorur gjerësisht është [[Sistemi i Klasifikimit Kimik Terapeutik Anatomik]] . [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] mban një listë të barnave thelbësore.

Zbulimi i barnave dhe zhvillimi i barnave janë përpjekje komplekse dhe të shtrenjta të ndërmarra nga [[Industria farmaceutike|kompanitë farmaceutike]], shkencëtarët akademikë dhe qeveritë. Si rezultat i kësaj rruge komplekse nga zbulimi tek komercializimi, partneriteti është bërë një praktikë standarde për avancimin e kandidatëve për barna përmes tubacioneve të zhvillimit. Qeveritë në përgjithësi rregullojnë se cilat barna mund të tregtohen, si tregtohen barnat dhe në disa juridiksione, çmimin e barnave. Debatet janë ngritur mbi çmimin e barnave dhe asgjësimin e barnave të përdorura.

== Përkufizimi ==
Barnat janë një ilaç ose një [[Përbërja kimike|përbërje kimike]] që përdoret për të [[Terapia|trajtuar]] ose kuruar sëmundje. Sipas ''[[Encyclopædia Britannica]]'', mjekimi është &quot;një substancë që përdoret në trajtimin e një sëmundjeje ose lehtësimin [[Dhimbja|e dhimbjes]] &quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Medication Definition &amp; Meaning|url=https://www.britannica.com/dictionary/medication|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331172048/https://www.britannica.com/dictionary/medication|archive-date=31 mars 2022|access-date=31 mars 2022|website=Britannica Dictionary|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Siç përcaktohet nga [[Instituti Kombëtar i Kancerit]], format e dozimit të ilaçeve mund të përfshijnë [[Tableta (farmaci)|tableta]], [[kapsula]], lëngje, [[Krem (farmaci)|kremra]] dhe arna. Ilaçet mund të jepen në mënyra të ndryshme, si nga goja, me [[Terapia intravenoze|infuzion në venë]] ose me pika në vesh ose [[Pika e syve|në sy]] . Një ilaç që nuk përmban një [[përbërës aktiv]] dhe përdoret në studime kërkimore quhet [[placebo]] .&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 shkurt 2011|title=Definition of medication|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/medication|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129084105/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/medication|archive-date=29 nëntor 2022|access-date=24 nëntor 2022|website=National Cancer Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në Evropë, termi është &quot;produkt medicinal&quot; dhe përkufizohet nga ligji i BE-së si:

* Çdo substancë ose kombinim substancash të paraqitura si me veti për trajtimin ose parandalimin e sëmundjeve te qeniet njerëzore; ose&quot;
* &quot;Çdo substancë ose kombinim substancash që mund të përdoret ose t'u administrohet qenieve njerëzore me synimin për të rivendosur, korrigjuar ose modifikuar funksionet fiziologjike duke ushtruar një veprim [[Farmakologjia|farmakologjik]], [[Imunologjia|imunologjik]] ose metabolik ose për të bërë një [[Diagnoza mjekësore|diagnozë mjekësore]] .&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=30 prill 2004|title=Directive 2004/27/EC|url=http://ec.europa.eu/health/files/eudralex/vol-1/dir_2004_27/dir_2004_27_en.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429020803/https://ec.europa.eu/health//sites/health/files/files/eudralex/vol-1/dir_2004_27/dir_2004_27_en.pdf|archive-date=29 pri 2021|website=Official Journal of the European Union.|at=L136|language=en}}&lt;/ref&gt; {{Rp|36}}

Në SHBA, një &quot;drogë&quot; është:

* Një substancë (përveç ushqimit) që synon të ndikojë në strukturën ose çdo funksion të trupit.
* Një substancë e destinuar për t'u përdorur si një përbërës i një ilaçi, por jo një pajisje ose një përbërës, pjesë ose aksesor i një pajisjeje.
* Një substancë e destinuar për përdorim në [[diagnoza|diagnostikimin]], kurimin, zbutjen, trajtimin ose [[Parandalimi i sëmundjes|parandalimin e sëmundjes]] .
* Një substancë e njohur nga një [[Farmakopia|farmaceutikë]] ose formular zyrtar.
* Produktet biologjike përfshihen në këtë përkufizim dhe përgjithësisht mbulohen nga të njëjtat ligje dhe rregullore, por ekzistojnë dallime në lidhje me proceset e prodhimit të tyre (procesi kimik kundrejt procesit biologjik).&lt;ref&gt;FDA, &quot;[https://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm079436.htm Drugs@FDA Glossary of Terms]&quot;. .&lt;/ref&gt;

== Përdorimi ==
Përdorimi i drogës në mesin e amerikanëve të moshuar është studiuar; në një grup prej 2377 personash me një moshë mesatare 71 vjeç të anketuar midis 2005 dhe 2006, 84% morën të paktën një ilaç me recetë, 44% morën të paktën një ilaç pa recetë (OTC) dhe 52% morën të paktën një. shtes dietike ; në një grup prej 2245 amerikanësh të moshuar (mosha mesatare 71 vjeç) të anketuar gjatë periudhës 2010 – 2011, këto përqindje ishin 88%, 38% dhe 64%.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Qato DM|last2=Wilder J|last3=Schumm L|last4=Gillet V|last5=Alexander G|date=1 prill 2016|title=Changes in prescription and over-the-counter medication and dietary supplement use among older adults in the united states, 2005 vs 2011|journal=JAMA Internal Medicine|language=en|volume=176|issue=4|pages=473–482|doi=10.1001/jamainternmed.2015.8581|pmc=5024734|pmid=26998708}}&lt;/ref&gt;

== Klasifikimi ==
Një nga klasifikimet kryesore është midis barnave tradicionale [[Molekula e vogël|me molekula të vogla]] ; zakonisht rrjedh nga sinteza kimike dhe [[Produkt mjekësor biologjik|produkte mjekësore biologjike]] ; të cilat përfshijnë [[proteinat rekombinante]], [[Vaksina|vaksinat]], [[produktet e gjakut]] të përdorura në mënyrë terapeutike (siç është [[IVIG]] ), [[Terapia e gjeneve|terapi gjenetike]] dhe [[Terapia e qelizave|terapi qelizore]] (për shembull, terapi [[Qelizat staminale|me qeliza burimore]] ).

Farmaceutikët ose barnat ose ilaçet klasifikohen në grupe të tjera të ndryshme përveç origjinës së tyre në bazë të vetive farmakologjike si mënyra e veprimit dhe veprimit ose aktivitetit të tyre farmakologjik,&lt;ref&gt;[https://www.medthority.com/drugs/ https://www.medthority.com]  database of prescription pharmaceutical products including drug classifications https://www.medthority.com/drugs/&lt;/ref&gt; si nga [[Veti kimike|vetitë kimike]], mënyra ose [[Rruga e administrimit|mënyra e administrimit]], [[sistem biologjik|sistemi biologjik]] i prekur, ose [[Efekti terapeutik|efekte terapeutike]] . Një [[Sistemi i klasifikimit|sistem klasifikimi]] i përpunuar dhe i përdorur gjerësisht është [[Sistemi i Klasifikimit Kimik Terapeutik Anatomik]] (Sistemi ATC). [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] mban një listë të barnave thelbësore .

Një mostër e klasave të mjekësisë përfshin:

# [[antipiretik|Antipiretikë]] : reduktojnë temperaturën (pireksia/pireza)
# [[Analgjezik|Analgjezikët]] : zvogëlojnë [[Dhimbja|dhimbjen]] (ilaçe kundër dhimbjeve)
# [[Medikament antimalarial|Barnat antimalariale]] : trajtimi i [[Malaria|malaries]]
# [[Antibiotiku|Antibiotikët]] : pengojnë rritjen [[Mikroorganizmat|e mikrobeve]]
# [[Antiseptik|Antiseptikët]] : parandalimi i rritjes së mikrobeve pranë [[Djegia (mjekësi)|djegieve]], [[Prerje (plagë)|prerjeve]] dhe [[Plagë|plagëve]]
# [[Stabilizues i humorit|Stabilizuesit e humorit]] : [[Litium (ilaçe)|litium]] dhe [[valproat]]
# [[Zëvendësimi i hormoneve|Zëvendësimet hormonale]] : [[Premarin]]
# [[Kontraceptiv oral|Kontraceptivë oralë]] : Enovid, pilulë &quot;bifazike&quot; dhe pilulë &quot;trifazike&quot;
# [[Stimulues|Stimuluesit]] : [[metilfenidat]], [[amfetamina]]
# [[Sedativët|Qetësuesit]] : [[Meprobamate|meprobamat]], [[Klorpromazina|klorpromazinë]], [[Rezerpinë|reserpinë]], [[klordiazepoksid]], [[diazepam]] dhe [[alprazolam]]
# [[Statina|Statinat]] : [[lovastatin]], [[pravastatin]] dhe [[simvastatin]]

Farmaceutikët mund të përshkruhen gjithashtu si &quot;specialitet&quot;, pavarësisht nga klasifikimet e tjera, që është një klasë barnash e keqpërcaktuar që mund të jetë e vështirë për t'u administruar, që kërkojnë trajtim të veçantë gjatë administrimit, kërkojnë monitorim të pacientit gjatë dhe menjëherë pas administrimit, kanë kërkesa të veçanta rregullatore. duke kufizuar përdorimin e tyre dhe në përgjithësi janë të shtrenjta në krahasim me barnat e tjera.&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Spatz I, McGee N|date=25 nëntor 2013|title=Specialty Pharmaceuticals|url=http://www.healthaffairs.org/healthpolicybriefs/brief.php?brief_id=103|url-status=live|department=Health Policy Briefs|journal=[[Health Aff. (Millwood)|Health Affairs]]|language=en|at=What's The Background?|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906190339/http://www.healthaffairs.org/healthpolicybriefs/brief.php?brief_id=103|archive-date=6 shtator 2015|access-date=28 gusht 2015}}&lt;/ref&gt;

== Llojet e barnave ==

=== For the digestive system ===

* Trakti i poshtëm tretës: [[laksative|laksativë]], [[Antispazmatik|antispazmatikë]], [[Antidiarreale|antidiarrealë]], [[Sekuestrues i acidit biliar|sekuestrues të acideve biliare]], [[Opioid|opioidë]] .
* Trakti i sipërm i tretjes : antacidet, shtypësit e refluksit, antiflatulentët, antidopaminergjikët, frenuesit e pompës protonike (PPIs), antagonistët e receptorit &lt;sub&gt;H2&lt;/sub&gt;, citoprotektorët, analogët e prostaglandinës .

=== Për sistemin kardiovaskular ===

* Që ndikojnë në [[Presioni i gjakut|presionin e gjakut]] /( [[Medikament antihipertensiv|barna antihipertensive]] ): [[ACE inhibitor|ACE inhibitorë]], [[Antagonist i receptorit të angiotenzinës II|bllokues të receptorit të angiotenzinës]], [[beta-bllokues]], [[Alfa bllokues|α bllokues]], [[Bllokues i kanalit të kalciumit|bllokues të kanalit të kalciumit]], diuretikë tiazidë, diuretikë të lakut, frenues të aldosteronit.
* [[Koagulimi]] : [[Antikoagulant|antikoagulantë]], [[heparina]], [[Ilaç kundër trombociteve|ilaçe kundër trombociteve]], [[Fibrinoliza|fibrinolitikë]], [[Faktori VIII|faktorë anti-hemofilik]], [[Antihemorragjike|barna hemostatike]] .
* Të përgjithshme: [[Beta bllokues|bllokues të receptorëve β]] (&quot;beta bllokues&quot;), [[Bllokues i kanalit të kalciumit|bllokues të kanaleve të kalciumit]], [[Diuretik|diuretikë]], [[Glikozid kardiak|glikozide kardiake]], [[Agjent antiaritmik|antiaritmikë]], [[Nitrati|nitrat]], [[Antianginale|antianginalë]], [[Vazokonstriksion|vazokonstriktorë]], [[Vazodilimi|vazodilatorë]] .
* [[Frenuesit e reduktazës HMG-CoA]] (statinat) për uljen e inhibitorëve të kolesterolit LDL: [[Agjent hipolipidemik|agjentë hipolipidemikë]] .

=== Për sistemin nervor qendror ===
Barnat që ndikojnë [[Antiemetik|në]] [[Sistemi nervor qendror|sistemin nervor qendror]] përfshijnë [[Droga psikodelike|psikedelikët]], [[hipnotikët]], [[anastetiket|anestetikët]], [[antipsikotikët]], [[Eugeroike|eugeroikët]], [[Antidepresiv|ilaqet kundër depresionit]] (duke përfshirë [[Antidepresant triciklik|antidepresantët triciklikë]], [[Frenues i monoamine oksidazës|frenuesit e monoamine oksidazës]], [[Farmakologjia e litiumit|kripërat e litiumit]] dhe [[Frenues selektiv i rimarrjes së serotoninës|frenuesit selektivë të rimarrjes së serotoninës]] ), [[Antikonvulsant|frenuesit]] selektivë [[Anksiolitik|të rimarrjes]] së serotoninës [[Albanien|barbiturate]], droga për çrregullimin e lëvizjes (p.sh. [[sëmundja e Parkinsonit]] ), [[nootropikët]], [[Stimulues|stimuluesit]] (përfshirë [[Amfetamina|amfetaminat]] ), [[Benzodiazepina|benzodiazepinat]], [[ciklopirrolonet]], [[Antagonist i dopaminës|antagonistët e dopaminës]], [[Antagonist i histamines|antihistaminet]], [[Kolinergjike|kolinergjikët]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikët]], [[Emetike|emetikët]], [[Kanabinoid|kanabinoidet]] dhe [[Antagonist i serotoninës|rotagonistët]] .

=== Për dhimbje ===
Klasat kryesore të qetësuesve janë [[NSAIDs|NSAID-të]], [[Opioid|opioidet]] dhe [[anastetiket|anestetikët]] lokalë.

'''Për vetëdijen (barna anestezike)'''

Disa anestetikë përfshijnë [[Benzodiazepina|benzodiazepinat]] dhe [[Albanien|barbituratet]].

=== Për çrregullimet muskuloskeletore ===
Kategoritë kryesore të barnave për [[Çrregullime muskuloskeletore|çrregullimet muskulo-skeletore]] janë: [[NSAID|NSAIDs]] (përfshirë [[Frenues selektiv COX-2|frenuesit selektivë COX-2]] ), [[Relaksues i muskujve|relaksuesit e muskujve]], [[Droga neuromuskulare|barnat neuromuskulare]] dhe [[Frenues i acetilkolinesterazës|antikolinesterazat]] .

=== Për syrin ===

* Anti- [[Alergjia|alergji]] : [[Qelizë mast|frenues të qelizave mast.]]
* [[Ilaçe antifungale|Kundër mykut]] : [[Imidazoli|imidazole]], [[polien|poliene]] .
* Anti- glaukoma : agonistët adrenergjikë, beta-bllokuesit, frenuesit/ hiperosmotikët e anhidrazës karbonike, kolinergjikët, miotikët, parasimpatomimetikët, agonistët e prostaglandinës/ frenuesit e prostaglandinës, [[nitroglicerina]] .
* Anti-inflamator : NSAIDs, kortikosteroide .
* [[Antibiotiku|Antibakterial]] : [[Antibiotiku|antibiotikë]], [[Antibiotiku|antibiotikë topikalë]], ilaçe sulfa, aminoglikozide, fluorokinolone .
* Barnat antivirale .
* Diagnostikuese: [[Topical anesthetic|anestetikë topikalë]], [[Sympathomimetic|simpatomimetikë]], [[Parasympatholytic|parasimpatolitikë]], [[Mydriatic|midriatikë]], [[Cycloplegic|cikloplegjikë]] .
* Të përgjithshme: bllokues i neuroneve adrenergjike, [[astringent]] .

=== Për veshin, hundën dhe orofaringun ===
[[Antibiotiku|Antibiotikë]], [[Simpatomimetik|simpatomimetikë]], [[Antihistamine|antihistaminikë]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[NSAID]], [[kortikosteroide]], [[Antiseptik|antiseptikë]], [[Anestezion lokal|anestetikë lokalë]], [[Ilaçe antifungale|antimykotikë]] dhe cerumenolitikë.

=== Për sistemin e frymëmarrjes ===
[[Bronkodilator|Bronkodilatorë]], [[Antitusive|antitusivë]], [[Mukolitike|mukolitikë]], [[Dekongestant|dekongjestë]], [[kortikosteroide]] inhalatore dhe sistemike, [[Agonist beta2-adrenergjik|agonistë beta2-adrenergjikë]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[Stabilizuesit e qelizave mast|stabilizues të qelizave mast]], [[Antagonist i leukotrienit|antagonistë leukotrien]] .

=== Për problemet endokrine ===
[[Adrogjenet|Androgjenet]], [[Antiandrogjen|antiandrogjenet]], [[Estrogjeni|estrogjenet]], [[gonadotropina]], [[Kortikosteroide|kortikosteroidet]], [[Somatropina|hormoni i rritjes humane]] [[Hormoni i tiroides|,]] [[insulina]], [[Antidiabetik|antidiabetikët]] ( [[Sulfonilurea|sulfonilureat]], [[Biguanidi|biguanide]] / [[Metformin|metformina]], [[Tiazolidinedione|tiazolidinedionet]], [[insulina]] ), [[Kalcitonina|hormonet]] e [[Difosfonat|tiroides]], [[Analog i vazopresinës|droga antitiroide]] .

=== Për sistemin riprodhues ose sistemin urinar ===
[[Ilaçe antifungale|Antimykotikë]], [[Agjent alkalinizues|agjentë alkalinizues]], [[Kinolonet|kinolone]], [[Antibiotiku|antibiotikë]], [[Kolinergjike|kolinergikë]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[Antispazmatik|antispazmatikë]], [[Frenues i 5-alfa reduktazës|frenues 5-alfa reduktazë]], [[Bllokues selektiv alfa-1|bllokues selektivë alfa-1]], [[Sildenafil|sildenafile]], [[Ilaçet për fertilitet|medikamente për fertilitetin]] .

=== Për kontracepsion ===

* [[Kontracepsioni hormonal]] .
* [[Ormeloksifen|Ormeloksifeni]] .
* [[Spermicid]] .

=== Për obstetrikë dhe gjinekologji ===
[[NSAID|NSAIDs]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[Medikament hemostatik|barna hemostatike]], [[Antifibrinolitik|antifibrinolitikë]], terapi për zëvendësimin [[Frenues i çlirimit të gonadotropinës|e]] [[Terapia hormonale|hormoneve]] (HRT [[Agonist i dopaminës|)]], rregullatorë të kockave, [[Agonist i receptorëve beta|agonistë të receptorëve beta]], [[Hormoni stimulues i folikulit|hormon stimulues folikulash]], [[Hormoni luteinizues|hormon]] [[Progestogjen|luteinizues]], [[Gonadostimulinat|LHRH]], [[Acidi gamolenik|acid gamolenik]], [[Estrogjeni|gonadotropinë]] [[Prostaglandina|eproduktive ins]], [[Gonadorelini|gonadorelin]], [[clomid|clomiphene]], [[tamoxifen]], [[Dietilstilbestrol|diethylstilbestrol]] .

=== Për lëkurën ===
[[Zbutës]], [[Antipruritik|antipruritikë]], [[Ilaçe antifungale|antimykotikë]], [[Antiseptik|antiseptikë]], [[Zgjebja|skabicide]], [[Pedikucid|pedikulicide]], produkte [[katrani]], [[Derivatet e vitaminës A|derivate të vitaminës A]], [[Analog i vitaminës D|analoge të vitaminës D]], [[Keratolitik|keratolitikë]], [[abrazivët|gërryes]], [[Antibiotiku|antibiotikë]] [[Aktual|sistemikë]], [[Antibiotiku|antibiotikë]] aktualë [[Proteolitike|,]] [[Hormonet|hormone]], antibiotikë përthithës [[Fibrinolitik|të]] [[Krem kundër diellit|diellit]] [[antidjersë]], [[Kortikosteroide|kortikosteroidet]], modulatorët imun.

=== Për infeksione dhe infektime ===
[[Antibiotiku|Antibiotikë]], [[Ilaçe antifungale|antimykotikë]], [[Antileprotike|antileprotikë]], [[Ilaç kundër tuberkulozit|ilaçe kundër tuberkulozit]], [[Antimalarial|antimalarialë]], [[Antihelmintik|antihelmintikë]], [[amebicide]], [[Ilaç antiviral|antiviralë]], [[Agjent antiprotozoal|antiprotozoalë]], probiotikë, prebiotikë, [[antitoksina]] dhe antihelm.

=== Për sistemin imunitar ===
[[Vaksina|Vaksinat]], [[Imunoglobulina|imunoglobulinat]], [[Imunosupresues|imunosupresantët]], [[Interferoni|interferonet]] dhe [[Antitrupi monoklonal|antitrupat monoklonalë]] .

=== Për çrregullimet alergjike ===
[[Alergjia|Anti-alergjikë]], [[Antihistamine|antihistaminikë]], [[NSAID]], [[Kortikosteroide|kortikosteroidet]] .

=== Për të ushqyerit ===
Tonikët, [[Elektroliti|elektrolitet]] dhe preparatet minerale (duke përfshirë preparatet e hekurit dhe [[Magnezi (përgatitje farmaceutike)|preparatet e magnezit]] ), [[Të ushqyerit parenteral|ushqimi parenteral]], [[Vitamina|vitaminat]], [[Ilaç kundër obezitetit|ilaçet kundër obezitetit]], [[Ilaçi anabolik|ilaçet anabolike]], barnat hematopoietike, ilaçet e produkteve ushqimore.

=== Për sëmundjet neoplazike ===
[[Kimioterapia|Barnat citotoksike]], [[Antitrupa terapeutik|antitrupat terapeutikë]], [[Hormoni seksual|hormonet seksuale]], [[Frenues i aromatazës|inhibitorët e aromatazës]], frenuesit e somatostatinës, [[Interleukina|interleukinat]] rekombinante, [[Granulocyte-colony 0pp0- factor|G-CSF]], [[eritropoietina]] .

=== Për diagnostikim ===
[[Media kontrasti]].

=== Për eutanazinë ===
Një euthanaticum përdoret për [[Euthanasia|eutanazinë]] dhe [[Vetëvrasje e asistuar|vetëvrasjen me ndihmën e mjekut]] . Eutanazia nuk lejohet me ligj në shumë vende, dhe për rrjedhojë, barnat nuk do të licencohen për këtë përdorim në ato vende.

== Administrata ==
[[Skeda:Drawing_by_Marguerite_Martyn_of_a_visiting_nurse_with_medicine_and_four_babies,_1918.jpg|parapamje|Shkurt 1918 vizatim nga [[Marguerite Martyn]] i një infermiereje vizitore në St. Louis, Missouri, me barna dhe foshnja]]
Një ilaç i vetëm mund të përmbajë [[Përbërës aktiv|përbërës aktivë]] të vetëm ose të shumtë.

Administrimi është procesi me të cilin pacienti merr ilaçin. Ekzistojnë tre kategori kryesore të administrimit të barnave: [[enterale]] (nëpërmjet [[Trakti gastrointestinal i njeriut|traktit gastrointestinal të njeriut]] ), [[Injeksioni (ilaç)|injeksion]] në trup dhe me rrugë të tjera ( [[Derma|dermale]], [[Administrimi nazal|hundore]], [[Administrimi i barnave okulistike|oftalmike]], [[Veshi|otoologjike]] dhe [[sistem gjenitourinar|urogjenitale]] ).&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Finkel|first=Richard|title=Lippencott's Illustrated Reviews: Pharmacology 4th Edition|last2=Cubeddu|first2=Luigi|last3=Clark|first3=Michelle|publisher=Lippencott Williams &amp; Wilkins|year=2009|isbn=978-0-7817-7155-9|pages=1–4|language=en}}&lt;/ref&gt;

Administrimi oral, forma më e zakonshme e administrimit enteral, mund të kryhet duke përdorur forma të ndryshme dozimi duke përfshirë [[Tableta (farmaci)|tableta]] ose [[kapsula]] dhe lëngje si shurup ose suspension. Mënyra të tjera për të marrë ilaçin përfshijnë në mënyrë bukale (të vendosura në brendësi të faqes), nëngjuhësore (të vendosura nën gjuhë), pika të syrit dhe veshit (të hedhura në sy ose në vesh) dhe transdermale (të aplikuara në lëkurë).&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Zaid Alkilani|first1=Ahlam|last2=McCrudden|first2=Maelíosa T.C.|last3=Donnelly|first3=Ryan F.|date=22 tetor 2015|title=Transdermal Drug Delivery: Innovative Pharmaceutical Developments Based on Disruption of the Barrier Properties of the stratum corneum|journal=Pharmaceutics|language=en|volume=7|issue=4|pages=438–470|doi=10.3390/pharmaceutics7040438|issn=1999-4923|pmc=4695828|pmid=26506371|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Ato mund të administrohen në një dozë, si [[Bolus (ilaç)|bolus]] . Frekuencat e administrimit&lt;ref&gt;{{Cite web|title=USHIK: Medication Frequency|url=https://ushik.ahrq.gov/ViewItemDetails?system=mdr&amp;itemKey=126006000|access-date=31 mars 2022|website=ushik.ahrq.gov|language=en}} {{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; shpesh janë shkurtuar nga latinishtja, si p.sh. ''çdo 8 orë'' duke lexuar Q8H nga ''Quaque VIII Hora'' . Frekuencat e barit shpesh shprehen si numri i herëve të përdorimit të një medikamenti në ditë (p.sh. katër herë në ditë). Ajo  mund të përfshijë informacione të lidhura me ngjarjet (p.sh., 1 orë para ngrënies, në mëngjes, para gjumit) ose plotësuese për një interval, megjithëse shprehjet ekuivalente mund të kenë implikime të ndryshme (p.sh., çdo 8 orë kundrejt 3 herë në ditë)

== Zbulimi i barnave ==
Në fushën e mjekësisë, [[Bioteknologjia|bioteknologjisë]] dhe [[Farmakologjia|farmakologjisë]], [[Zbulimi i drogës|zbulimi i barnave]] është procesi me të cilin zbulohen barnat e reja.

Historikisht, barnat u zbuluan duke identifikuar përbërësin aktiv nga mjetet juridike tradicionale ose nga zbulimi i çuditshëm . [[Biblioteka kimike|Bibliotekat e mëvonshme kimike]] të [[Molekula e vogël|molekulave të vogla]] sintetike, [[Produkt natyral|produkteve natyrore]] ose [[Ekstrakti|ekstrakteve]] u kontrolluan në qeliza të paprekura ose organizma të tërë për të identifikuar substancat që kanë një efekt terapeutik të dëshirueshëm në një proces të njohur si [[farmakologjia klasike]] . Që nga [[Projekti i Gjenomit Njerëzor|sekuenca]] e [[Gjenomi i njeriut|gjenomit njerëzor]] që lejoi klonimin e shpejtë dhe sintezën e sasive të mëdha të proteinave të pastruara, është bërë praktikë e zakonshme përdorimi i [[Ekzaminimi i xhiros së lartë|ekzaminimit të lartë]] të bibliotekave të përbërësve kundër [[Objektivi biologjik|objektivave të izoluar biologjikë]] të cilët hipotezohen se [[Trajtimi modifikues i sëmundjes|modifikojnë sëmundjen]] në një proces të njohur si [[Farmakologjia e kundërt|farmakologji e kundërt]] . Goditjet nga këto ekrane më pas testohen në qeliza dhe më pas në kafshë për [[Efikasiteti|efikasitet]] . Edhe kohët e fundit, shkencëtarët kanë qenë në gjendje të kuptojnë formën e molekulave biologjike në nivelin atomik dhe ta përdorin atë njohuri për të dizajnuar (shih [[Dizajni i drogës|dizajnin e ilaçeve]] ) kandidatë për barna.

Zbulimi modern i barnave përfshin identifikimin e goditjeve të ekzaminimit, [[Kimia farmaceutike|kiminë medicinale]] dhe optimizimin e atyre goditjeve për të rritur [[Afiniteti (farmakologjia)|afinitetin]], [[Selektiviteti i lidhjes|selektivitetin]] (për të zvogëluar potencialin e efekteve anësore), efikasitetin / [[Potencia (farmakologjia)|fuqinë]], stabilitetin [[Metabolizmi|metabolik]] (për të rritur gjysmën e jetës ) dhe [[Biodisponueshmëria|biodisponibiliteti]] oral . Pasi të jetë identifikuar një përbërës që plotëson të gjitha këto kërkesa, ai do të fillojë procesin e [[Zhvillimi i drogës|zhvillimit të ilaçit]] përpara [[Trajtim klinikal|provave klinike]] . Një ose më shumë nga këto hapa mund të përfshijnë, por jo domosdoshmërisht, [[Dizajni i barnave me ndihmën e kompjuterit|dizajnimin e ilaçeve me ndihmën e kompjuterit]] .

Pavarësisht përparimeve në teknologji dhe kuptimit të sistemeve biologjike, zbulimi i barnave është ende një proces i gjatë, &quot;i kushtueshëm, i vështirë dhe joefikas&quot; me një shkallë të ulët zbulimesh të reja terapeutike.&lt;ref name=&quot;Anson20092&quot;&gt;{{Cite news|last=Anson|first=Blake D.|last2=Ma|first2=Junyi|last3=He|first3=Jia-Qiang|date=1 maj 2009|title=Identifying Cardiotoxic Compounds|language=en|volume=29|pages=34–35|work=Genetic Engineering &amp; Biotechnology News|publisher=Mary Ann Liebert|issue=9|url=http://www.genengnews.com/articles/chitem_print.aspx?aid=2890&amp;chid=0|url-status=dead|access-date=25 korrik 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20120921025805/http://www.genengnews.com/articles/chitem_print.aspx?aid=2890&amp;chid=0|archive-date=21 shtator 2012|issn=1935-472X|oclc=77706455}}&lt;/ref&gt; Në vitin 2010, kostoja e kërkimit dhe zhvillimit të çdo [[Njësia e re molekulare|entiteti të ri molekular]] (NME) ishte afërsisht 1.8 miliardë dollarë.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Steven M. Paul|last2=Daniel S. Mytelka|last3=Christopher T. Dunwiddie|last4=Charles C. Persinger|last5=Bernard H. Munos|last6=Stacy R. Lindborg|last7=Aaron L. Schacht|year=2010|title=How to improve R&amp;D productivity: the pharmaceutical industry's grand challenge|journal=Nature Reviews Drug Discovery|language=en|volume=9|issue=3|pages=203–214|doi=10.1038/nrd3078|pmid=20168317|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Zbulimi i barnave bëhet nga kompanitë farmaceutike, ndonjëherë me ndihmën kërkimore nga universitetet. &quot;Produkti përfundimtar&quot; i zbulimit të drogës është një patentë për ilaçin e mundshëm. Ilaçi kërkon prova klinike shumë të shtrenjta të Fazës I, II dhe III, dhe shumica e tyre dështojnë. Kompanitë e vogla kanë një rol kritik, shpesh duke u shitur më pas të drejtat kompanive më të mëdha që kanë burimet për të kryer provat klinike.

Zbulimi i barnave është i ndryshëm nga zhvillimi i barnave. Zbulimi i barnave shpesh konsiderohet si procesi i identifikimit të ilaçeve të reja. Në të njëjtën kohë, zhvillimi i barnave po dërgon një molekulë të re ilaçi në praktikën klinike. Në përkufizimin e tij të gjerë, kjo përfshin të gjitha hapat nga procesi i kërkimit bazë për gjetjen e një objektivi të përshtatshëm molekular deri në mbështetjen e lëshimit komercial të drogës.

== Zhvillimi ==
Zhvillimi i barnave është procesi i nxjerrjes së një ilaçi të ri në treg pasi të jetë identifikuar një përbërës plumbi përmes procesit të zbulimit të barnave. Ai përfshin kërkime paraklinike (mikroorganizma/kafshë) dhe prova klinike (mbi njerëzit) dhe mund të përfshijë hapin e marrjes së miratimit rregullator për të tregtuar ilaçin.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Strovel|first=Jeffrey|title=Assay Guidance Manual|last2=Sittampalam|first2=Sitta|last3=Coussens|first3=Nathan P.|last4=Hughes|first4=Michael|last5=Inglese|first5=James|last6=Kurtz|first6=Andrew|last7=Andalibi|first7=Ali|last8=Patton|first8=Lavonne|last9=Austin|first9=Chris|date=1 korrik 2016|publisher=Eli Lilly &amp; Company and the National Center for Advancing Translational Sciences|language=en|chapter=Early Drug Discovery and Development Guidelines: For Academic Researchers, Collaborators, and Start-up Companies|pmid=22553881|access-date=20 maj 2017|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92015/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200419043905/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92015/|archive-date=19 prill 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Taylor|first=David|url=http://pubs.rsc.org/en/content/chapterhtml/2015/bk9781782621898-00001?isbn=978-1-78262-189-8|title=Pharmaceuticals in the Environment|date=2015|work=Issues in Environmental Science and Technology|isbn=978-1-78262-189-8|pages=1–33|language=en|chapter=The Pharmaceutical Industry and the Future of Drug Development|doi=10.1039/9781782622345-00001|access-date=20 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428081009/https://pubs.rsc.org/en/content/chapterhtml/2015/bk9781782621898-00001?isbn=978-1-78262-189-8|archive-date=28 prill 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

'''[https://www.fda.gov/patients/learn-about-drug-and-device-approvals/drug-development-process Procesi i zhvillimit të barnave]'''

'''Zbulimi:''' Procesi i Zhvillimit të Barnave fillon me Zbulim, një proces i identifikimit të një ilaçi të ri.

'''Zhvillimi:''' Kimikatet e nxjerra nga produktet natyrale përdoren për të bërë pilula, kapsula ose shurupe për përdorim oral. Injeksione për infuzion të drejtpërdrejtë në gjak me pika për sytë ose veshët.

'''Hulumtimi paraklinik''' : Barnat kalojnë nën testime laboratorike ose kafshësh, për t'u siguruar që ato mund të përdoren te njerëzit.

'''Testimi [[Hulumtimi klinik|klinik]] :''' Ilaçi përdoret te njerëzit për të konfirmuar se është i sigurt për t'u përdorur.

Rishikimi i '''[[FDA]]''' ''':''' ilaçi dërgohet në FDA përpara se të hidhet në treg ilaçi.

'''Rishikimi i FDA pas Tregut:''' Ilaçi rishikohet dhe monitorohet nga FDA për sigurinë pasi të jetë i disponueshëm për publikun.

== Rregullore ==
Rregullimi i barnave ndryshon sipas juridiksionit. Në disa vende, si Shtetet e Bashkuara, ato rregullohen në nivel kombëtar nga një agjenci e vetme. Në juridiksione të tjera, ato rregullohen në nivel shtetëror, ose në nivel shtetëror dhe kombëtar nga organe të ndryshme, siç është rasti në Australi. Roli i rregullimit të mallrave terapeutike është krijuar kryesisht për të mbrojtur shëndetin dhe sigurinë e popullatës. Rregullorja synon të sigurojë sigurinë, cilësinë dhe efikasitetin e mallrave terapeutike të cilat mbulohen nga objekti i rregullores. Në shumicën e juridiksioneve, mallrat terapeutike duhet të regjistrohen përpara se të lejohen të tregtohen. Zakonisht ekziston një shkallë kufizimi në disponueshmërinë e mallrave të caktuara terapeutike në varësi të rrezikut të tyre për konsumatorët.

Në varësi të [[Juridiksioni|juridiksionit]], barnat mund të ndahen në barna pa recetë (OTC) të cilat mund të jenë të disponueshme pa kufizime të veçanta, dhe barna me recetë, të cilat duhet të përshkruhen nga një mjek i licencuar në përputhje me udhëzimet mjekësore për shkak të rrezikut të efektet negative dhe [[Kundërindikimi|kundërindikacionet]].Dallimi i saktë midis OTC dhe parashkrimit varet nga juridiksioni ligjor. Një kategori e tretë, barnat &quot;pa recetë&quot;, zbatohet në disa juridiksione. Këto nuk kërkojnë recetë, por duhet të mbahen në [[dispanseri]], të padukshme për publikun dhe të shiten vetëm nga një farmacist ose teknik farmacie . Mjekët gjithashtu mund të përshkruajnë barna me recetë për [[Përdorimi jashtë etiketës|përdorim jashtë etiketës]] - qëllime për të cilat ilaçet nuk ishin miratuar fillimisht nga agjencia rregullatore. [[Klasifikimi i Referimeve Farmako-Terapeutike]] ndihmon në drejtimin e procesit të referimit midis farmacistëve dhe mjekëve.

[[Bordi Ndërkombëtar i Kontrollit të Narkotikëve]] i Kombeve të Bashkuara vendos një ligj botëror për ndalimin e barnave të caktuara. Ata publikojnë një listë të gjatë të kimikateve dhe bimëve, tregtia dhe konsumi i të cilave (aty ku është e aplikueshme) janë të ndaluara. Barnat OTC shiten pa kufizime pasi ato konsiderohen mjaft të sigurta saqë shumica e njerëzve nuk do ta dëmtojnë veten aksidentalisht duke i marrë ato sipas udhëzimeve.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Medication Safety|url=http://www.housefindings.com/tips-for-medication-safety/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914133316/http://www.housefindings.com/tips-for-medication-safety/|archive-date=14 shtator 2016|access-date=21 korrik 2016|website=House Findings|language=en}}&lt;/ref&gt; Shumë vende, si Mbretëria e Bashkuar, kanë një kategori të tretë të &quot;ilaçeve farmaci&quot;, të cilat mund të shiten vetëm në [[Barnatoria|barnatore]] të regjistruara nga ose nën mbikëqyrjen e një farmacisti.

Gabimet mjekësore përfshijnë mbishkrimin dhe polifarmacinë, recetën e gabuar, kundërindikimin dhe mungesën e detajeve në udhëzimet e dozimit dhe administrimit. Në vitin 2000 përkufizimi i një gabimi në recetë u studiua duke përdorur një konferencë [[Metoda Delphi|të metodës Delphi]] ; Konferenca u motivua nga paqartësia se çfarë është gabimi i recetës dhe nevoja për të përdorur një përkufizim uniform në studime.&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Dean B, Barber N, Schachter M|date=dhjetor 2000|title=What is a prescribing error?|journal=Qual Health Care|language=en|volume=9|issue=4|pages=232–7|doi=10.1136/qhc.9.4.232|pmc=1743540|pmid=11101708}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==

=== Historia e barnave me recetë ===
Antibiotikët mbërritën për herë të parë në skenën mjekësore në vitin 1932 falë Gerhard Domagk; dhe u krijuan &quot;drogat e mrekullueshme&quot;. Futja e ilaçeve sulfa çoi në uljen e shkallës së vdekshmërisë nga pneumonia në SHBA nga 0.2% çdo vit në 0.05% deri në vitin 1939.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Dowling HF|date=qershor 1972|title=Frustration and foundation. Management of pneumonia before antibiotics|url=https://archive.org/details/sim_jama_1972-06-05_220_10/page/n68|journal=JAMA|language=en|volume=220|issue=10|pages=1341–5|doi=10.1001/jama.1972.03200100053011|pmid=4553966}}&lt;/ref&gt; Antibiotikët pengojnë rritjen ose aktivitetet metabolike të baktereve dhe mikroorganizmave të tjerë nga një substancë kimike me origjinë mikrobike. Penicilina, e prezantuar disa vite më vonë, siguroi një spektër më të gjerë aktiviteti në krahasim me ilaçet sulfa dhe reduktoi efektet anësore. Streptomicina, e gjetur në vitin 1942, doli të ishte ilaçi i parë efektiv kundër shkaktarit të tuberkulozit dhe gjithashtu u bë më i njohuri nga një seri e gjatë antibiotikësh të rëndësishëm. Një gjeneratë e dytë e antibiotikëve u prezantua në vitet 1940: aureomycin dhe chloramphenicol. Aureomycin ishte më i njohur i gjeneratës së dytë.

Litiumi u zbulua në shekullin e 19-të për çrregullimet nervore dhe efektin e tij të mundshëm stabilizues ose profilaktik të humorit; ishte i lirë dhe prodhohej lehtësisht. Ndërsa litiumi ra në favor në Francë, valpromidi hyri në lojë. Ky antibiotik ishte origjina e ilaçit që përfundimisht krijoi kategorinë e stabilizuesve të humorit. Valpromidi kishte efekte të dallueshme psikotrofike që ishin të dobishme si në trajtimin e gjendjeve akute maniake ashtu edhe në trajtimin e mirëmbajtjes së sëmundjes së depresionit maniak. Psikotropët mund të jenë qetësues ose stimulues; qetësuesit synojnë të zbutin ekstremet e sjelljes. Stimuluesit synojnë të rivendosin normalitetin duke rritur tonin. Së shpejti lindi nocioni i një qetësuesi i cili ishte krejt i ndryshëm nga çdo qetësues apo stimulues. Termi qetësues mori nocionet e qetësuesve dhe u bë termi dominues në Perëndim gjatë viteve 1980. Në Japoni, gjatë kësaj kohe, termi qetësues prodhoi nocionin e një stabilizuesi të psikikës dhe termi stabilizues i humorit u zhduk.&lt;ref name=&quot;ToneAndrea&quot;&gt;Tone, Andrea and Elizabeth Watkins, ''Medicating Modern America: Prescription Drugs in History''. New York and London, New York University, 2007. Print.&lt;/ref&gt;

Premarin (estrogjenet e konjuguar, i prezantuar në vitin 1942) dhe Prempro (një pilulë kombinimi estrogjen-progestin, i prezantuar në 1995) dominuan terapinë e zëvendësimit të hormoneve (HRT) gjatë viteve 1990. HRT nuk është një ilaç që shpëton jetë dhe as nuk shëron ndonjë sëmundje. HRT është përshkruar për të përmirësuar cilësinë e jetës. Mjekët përshkruajnë estrogjen për pacientët e tyre femra më të vjetra si për të trajtuar simptomat afatshkurtra të menopauzës dhe për të parandaluar sëmundjet afatgjata. Në vitet 1960 dhe në fillim të viteve 1970, gjithnjë e më shumë mjekë filluan të përshkruajnë estrogjen për pacientët e tyre femra. ndërmjet viteve 1991 dhe 1999, Premarin u rendit si ilaçi më i njohur me recetë dhe më i shitur në Amerikë.&lt;ref name=&quot;ToneAndrea&quot; /&gt;

Kontraceptivi i parë oral, Enovid, u miratua nga FDA në 1960. Kontraceptivët oralë pengojnë ovulimin dhe kështu parandalojnë ngjizjen. Enovid dihej se ishte shumë më efektiv se alternativat, duke përfshirë prezervativin dhe diafragmën. Që në vitin 1960, kontraceptivët oralë ishin në dispozicion në disa fuqi të ndryshme nga çdo prodhues. Në vitet 1980 dhe 1990, u shfaq një numër në rritje opsionesh, duke përfshirë, së fundmi, një sistem të ri shpërndarjeje për kontraceptivin oral nëpërmjet një patch transdermal. Në vitin 1982, u prezantua një version i ri i pilulës, i njohur si pilula &quot;bifazike&quot;. Deri në vitin 1985, u miratua një pilulë e re trifazike. Mjekët filluan të mendojnë për pilulën si një mjet të shkëlqyer të kontrollit të lindjes për gratë e reja.&lt;ref name=&quot;ToneAndrea&quot; /&gt;

Stimuluesit si Ritalin (metilfenidati) u bënë mjete të përhapura për menaxhimin dhe modifikimin e sjelljes tek fëmijët e vegjël. Ritalin u tregtua për herë të parë në 1955 për narkolepsinë; përdoruesit e mundshëm të tij ishin të moshës së mesme dhe të moshuar. Vetëm në vitet 1980, së bashku me hiperaktivitetin tek fëmijët, Ritalin doli në treg. Përdorimi mjekësor i methlyphenidate është kryesisht për simptomat e çrregullimit të deficitit të vëmendjes/hiperaktivitetit (ADHD). Konsumi i metilfenidatit në SHBA tejkaloi të gjitha vendet e tjera midis 1991 dhe 1999. Rritje e konsiderueshme e konsumit ishte gjithashtu e dukshme në Kanada, Zelandën e Re, Australi dhe Norvegji. Aktualisht, 85% e metilfenidatit në botë konsumohet në Amerikë.&lt;ref name=&quot;ToneAndrea&quot; /&gt;

Qetësuesi i parë i vogël ishte Meprobamate. Vetëm katërmbëdhjetë muaj pasi u vu në dispozicion, meprobamate ishte bërë ilaçi më i shitur me recetë në vend. Deri në vitin 1957, meprobamate ishte bërë ilaçi me rritjen më të shpejtë në histori. Popullariteti i meprobamatit hapi rrugën për Librium dhe Valium, dy qetësues të vegjël që i përkisnin një klase të re kimike të barnave të quajtura benzodiazepina. Këto ishin ilaçe që funksiononin kryesisht si agjentë kundër ankthit dhe relaksues të muskujve. Benzodiazepina e parë ishte Librium. Tre muaj pasi u miratua, Librium ishte bërë qetësuesi më i rekomanduar në vend. Tre vjet më vonë, Valium doli në raftet dhe ishte dhjetë herë më efektiv si relaksues i muskujve dhe antikonvulsant. Valium ishte më i gjithanshëm nga qetësuesit e vegjël. Më vonë erdhi miratimi i gjerë i qetësuesve kryesorë si klorpromazina dhe ilaçi reserpine. Në vitin 1970, shitjet filluan të bien për Valium dhe Librium, por shitjet e qetësuesve të rinj dhe të përmirësuar, si Xanax, i prezantuar në 1981 për diagnozën e sapokrijuar të çrregullimit të panikut, u rritën.&lt;ref name=&quot;ToneAndrea&quot; /&gt;

Mevacor (lovastatin) është statina e parë dhe më me ndikim në tregun amerikan. Lëshimi në 1991 i Pravachol (pravastatin), i dyti i disponueshëm në Shtetet e Bashkuara, dhe lëshimi i Zocor (simvastatin) e bënë Mevacor të mos jetë më statina e vetme në treg. Në vitin 1998, Viagra u lëshua si një trajtim për mosfunksionimin erektil.&lt;ref name=&quot;ToneAndrea&quot; /&gt;

=== Farmakologjia e lashtë ===
Përdorimi i bimëve dhe substancave bimore për të trajtuar të gjitha llojet e sëmundjeve dhe gjendjeve mjekësore besohet se daton që nga [[Mjekësia prehistorike|mjekësia parahistorike]]

[[Papirusi gjinekologjik Kahun|Papirusi Gjinekologjik Kahun]], teksti më i vjetër mjekësor i njohur i çdo lloji, daton rreth vitit 1800 para Krishtit dhe përfaqëson përdorimin e parë të dokumentuar të çdo lloj droge.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Griffith|first=F. Ll.|title=The Petrie Papyri: Hieratic Papyri from Kahun and Gurob|date=1898|publisher=B. Quaritch|location=London|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ancient Egypt: The Kahun medical papyrus|url=http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/kahunpapyrus.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20190113044320/http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/kahunpapyrus.htm|archive-date=13 janar 2019|website=www.reshafim.org.il|language=en}}&lt;/ref&gt; Ai dhe [[Papirus mjekësor|papiruset e tjera mjekësore]] përshkruajnë [[Mjekësia e lashtë egjiptiane|praktikat mjekësore të Egjiptit të lashtë]], të tilla si përdorimi [[Mjalti|i mjaltit]] për të trajtuar infeksionet dhe këmbët e bletëngrënësve për të trajtuar dhimbjet e qafës.

[[Babilonia|Mjekësia e lashtë babilonase]] demonstroi përdorimin e ilaçeve në gjysmën e parë të [[mijëvjeçari i 2-të para Krishtit|mijëvjeçarit II para Krishtit]] . Kremrat dhe [[Tableta (farmaci)|pilulat]] [[Krem (farmaceutik)|mjekësore]] u përdorën si trajtim.&lt;ref name=&quot;Stol-992&quot;&gt;H.F.J. Horstmanshoff, Marten Stol, Cornelis Tilburg (2004), ''Magic and Rationality in Ancient Near Eastern and Graeco-Roman Medicine'', p. 99, [[Publishers Brill|Brill Publishers]], {{ISBN|90-04-13666-5}}.&lt;/ref&gt;

Në nënkontinentin Indian, [[Atharvaveda]], një tekst i shenjtë i [[Hinduizmi|hinduizmit]], thelbi i të cilit daton nga mijëvjeçari i dytë para Krishtit, megjithëse himnet e regjistruara në të besohet të jenë më të vjetra, është teksti i parë indik që merret me mjekësinë. Ai përshkruan barna me bazë bimore për të luftuar sëmundjet.&lt;ref&gt;See Atharvaveda XIX.34.9&lt;/ref&gt; Themelet më të hershme të [[Ajurveda|Ayurvedës]] u ndërtuan mbi një sintezë të praktikave të zgjedhura të lashta bimore, së bashku me një shtesë masive të konceptualizimeve teorike, [[Nozologjia|nozologjive]] të reja dhe terapive të reja që datojnë nga rreth 400 para Krishtit e tutje.&lt;ref&gt;Kenneth G. Zysk, ''Asceticism and Healing in Ancient India: Medicine in the Buddhist Monastery,'' Oxford University Press, rev. ed. (1998) {{ISBN|0-19-505956-5}}.&lt;/ref&gt; Studenti i Ajurvedës pritej të dinte dhjetë arte që ishin të domosdoshme në përgatitjen dhe zbatimin e ilaçeve të tij: distilimin, aftësitë operative, gatimin, hortikulturën, metalurgjinë, prodhimin e sheqerit, farmacinë, analizën dhe ndarjen e mineraleve, përzierjen e metaleve dhe përgatitjen. të [[Alkali|alkaleve]].

[[Betimi i Hipokratit]] për mjekët, që i atribuohet Greqisë së shekullit të pestë para Krishtit, i referohet ekzistencës së &quot;drogave vdekjeprurëse&quot; dhe [[Mjekësia në Greqinë e lashtë|mjekët e lashtë grekë]] importonin ilaçe nga Egjipti dhe gjetkë.&lt;ref&gt;[[Heinrich von Staden (historian)|Heinrich von Staden]], ''Herophilus: The Art of Medicine in Early Alexandria'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1989), pp. 1–26.&lt;/ref&gt; [[Farmakopeja]] {{Lang|la|[[De materia medica]]}}, shkruar midis viteve 50 dhe 70 të es nga mjeku grek [[Pedanius Dioscorides]], u lexua gjerësisht për më shumë se 1500 vjet.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Greek Medicine – Dioscorides|url=https://www.nlm.nih.gov/hmd/greek/greek_dioscorides.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109193334/https://www.nlm.nih.gov/hmd/greek/greek_dioscorides.html|archive-date=9 nëntor 2013|access-date=16 shkurt 2021|website=www.nlm.nih.gov|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Farmakologjia mesjetare ===
Libri i shekullit të nëntë të erës sonë të [[El-Kindi|Al-Kindit]], ''[[Kanuni i Mjekësisë]]'' i ''[[De Gradibus]]'' dhe [[Ibn Sina]] (Avicena), mbulon një sërë ilaçesh të njohura për praktikën e [[Mjekësia në botën mesjetare islame|mjekësisë në botën mesjetare islame]] .

[[Mjekësia mesjetare e Evropës Perëndimore]] pa përparime në kirurgji në krahasim me më parë, por disa ilaçe vërtet efektive ekzistonin, përtej opiumit (që gjendej në barna të tilla jashtëzakonisht të njohura si &quot;Pushimi i madh&quot; i [[Antidotarium Nicolai]] në atë kohë)&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Everett|first=Nicholas|last2=Gabra|first2=Martino|date=8 gusht 2014|title=The pharmacology of medieval sedatives: the &quot;Great Rest&quot; of the Antidotarium Nicolai|journal=Journal of Ethnopharmacology|language=en|volume=155|issue=1|pages=443–449|doi=10.1016/j.jep.2014.05.048|issn=1872-7573|pmid=24905867}}&lt;/ref&gt; dhe [[Kinina|kininës]] . Trajtimet popullore ishin kurat folklorike dhe komponimet potencialisht helmuese me bazë metali. [[Theodoric Borgognoni]], (1205-1296), një nga kirurgët më të rëndësishëm të periudhës mesjetare, përgjegjës për prezantimin dhe promovimin e përparimeve të rëndësishme kirurgjikale, duke përfshirë praktikën bazë [[Antiseptik|antiseptike]] dhe përdorimin e [[anastetiket|anestetikëve]] . [[Garcia de Orta]] përshkroi disa trajtime bimore që u përdorën.

=== Farmakologjia moderne ===
Për pjesën më të madhe të shekullit të 19-të, ilaçet nuk ishin shumë efektive, gjë që bëri që [[Oliver Wendell Holmes|Oliver Wendell Holmes Sr.]] të komentonte në mënyrë të famshme në 1842 se &quot;nëse të gjitha ilaçet në botë do të hidheshin në det, do të ishte më mirë për njerëzimin dhe aq më keq&quot;. për peshqit”.&lt;ref name=&quot;Reasonable&quot;&gt;{{Cite book|title=Reasonable Rx: Solving the drug price crisis|vauthors=Finkelstein S, Temin P|publisher=FT Press|year=2008|language=en}}&lt;/ref&gt; {{Rp|21}}

Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], [[Aleksis Karel|Alexis Carrel]] dhe [[Henry Drysdale Dakin|Henry Dakin]] zhvilluan metodën Carrel-Dakin për trajtimin e plagëve me një vaditje, tretësirë Dakin, një mikrovrasje që ndihmoi në parandalimin [[Gangrena|e gangrenës]] .

Në periudhën e ndërluftës, u zhvilluan agjentët e parë antibakterialë si antibiotikët [[sulfa]] . Lufta e Dytë Botërore pa prezantimin e terapisë antimikrobiale të përhapur dhe efektive me zhvillimin dhe prodhimin masiv të antibiotikëve [[Penicilina|penicilinë]], të mundësuar nga presionet e luftës dhe bashkëpunimi i shkencëtarëve britanikë me [[Industria farmaceutike|industrinë farmaceutike]] amerikane.

Ilaçet e përdorura zakonisht nga fundi i viteve 1920 përfshinin [[Aspirina|aspirinë]], [[Kodeina|kodeinë]] dhe [[Morfina|morfinë]] për dhimbjen; [[Digoksina|digitalis]], [[nitroglicerina]] dhe [[kinina]] për çrregullimet e zemrës dhe [[insulina]] për diabetin. Droga të tjera përfshinin [[antitoksina]], disa vaksina biologjike dhe disa ilaçe sintetike. Në vitet 1930, u shfaqën antibiotikët: së pari [[Droga sulfa|ilaçet sulfa]], pastaj [[penicilina]] dhe antibiotikë të tjerë. Drogat u bënë gjithnjë e më shumë &quot;qendra e praktikës mjekësore&quot;.&lt;ref name=&quot;Reasonable&quot; /&gt; {{Rp|22}}Në vitet 1950, u shfaqën medikamente të tjera duke përfshirë [[kortikosteroidet]] për [[Inflamacion|inflamacionin]], [[Rauvolfia|alkaloide rauvolfia]] si qetësues dhe antihipertensivë, [[Antihistamine|antihistaminikë]] për alergjitë e hundës, [[Xanthine|ksantina]] për astmën dhe [[Antipsikotikët|antipsikotikë]] tipikë për psikozën.&lt;ref name=&quot;Reasonable&quot; /&gt; {{Rp|23–24}}Që nga viti 2007, mijëra barna të miratuara janë zhvilluar . Gjithnjë e më shumë, [[bioteknologjia]] përdoret për të zbuluar biofarmaceutikë .&lt;ref name=&quot;Reasonable&quot; /&gt; Kohët e fundit, qasjet multidisiplinare kanë dhënë një mori të dhënash të reja mbi zhvillimin e antibiotikëve dhe antibakterialëve të rinj dhe mbi përdorimin e agjentëve biologjikë për terapinë antibakteriale.&lt;ref name=&quot;MillerAAMillerPF2&quot;&gt;{{Cite book|title=Emerging Trends in Antibacterial Discovery: Answering the Call to Arms|vauthors=Miller AA, Miller PF|publisher=[[Caister Academic Press]]|year=2011|isbn=978-1-904455-89-9|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në vitet 1950, barnat e reja psikiatrike, veçanërisht [[klorpromazina]] antipsikotike, u krijuan në laboratorë dhe ngadalë hynë në përdorim të preferuar. Edhe pse shpesh pranohej si një përparim në disa mënyra, pati disa kundërshtime, për shkak të efekteve negative serioze, si [[diskinezia e vonuar]] . Pacientët shpesh kundërshtuan psikiatrinë dhe refuzuan ose ndaluan marrjen e barnave kur nuk i nënshtroheshin kontrollit psikiatrik.

Qeveritë janë përfshirë shumë në rregullimin e zhvillimit të barnave dhe shitjeve të barnave. Në SHBA, [[Fatkeqësia e Elixir Sulfanilamide|katastrofa e Elixir Sulfanilamide]] çoi në krijimin e [[Administrata e Ushqimit dhe Barnave|Administratës së Ushqimit dhe Barnave]], dhe Akti Federal i Ushqimit, Barnave dhe Kozmetikës i vitit 1938 kërkonte që prodhuesit të dorëzonin barna të reja në FDA. Amendamenti Humphrey-Durham i vitit 1951 kërkonte që barna të caktuara të shiteshin me recetë. Në vitin 1962, një ndryshim i mëvonshëm kërkonte që barnat e reja të testoheshin për efikasitetin dhe sigurinë në provat klinike.&lt;ref name=&quot;Reasonable&quot; /&gt; {{Rp|24–26}}

Deri në vitet 1970, çmimet e barnave nuk ishin një shqetësim i madh për mjekët dhe pacientët. Ndërsa më shumë ilaçe u bënë të përshkruara për sëmundjet kronike, megjithatë, kostot u bënë të rënda dhe në vitet 1970 pothuajse çdo shtet i SHBA kërkon ose inkurajoi zëvendësimin e [[Barnat gjenerike|barnave gjenerike]] për emrat e markave me çmim më të lartë. Kjo çoi gjithashtu në ligjin amerikan të vitit 2006, Medicare Part D, i cili ofron mbulim të Medicare për barnat.&lt;ref name=&quot;Reasonable&quot; /&gt; {{Rp|28–29}}

Që nga viti 2008, Shtetet e Bashkuara janë lider në [[Kërkime mjekësore|kërkimin mjekësor]], duke përfshirë zhvillimin farmaceutik. Çmimet e barnave në SHBA janë ndër më të lartat në botë, dhe inovacioni i drogës është përkatësisht i lartë. Në vitin 2000, firmat me bazë në SHBA zhvilluan 29 nga 75 barnat më të shitura; firmat nga tregu i dytë më i madh, Japonia, zhvilluan tetë, dhe Mbretëria e Bashkuar kontribuoi me 10. Franca, e cila vendos kontrollet e çmimeve, zhvilloi tre. Gjatë gjithë viteve 1990, rezultatet ishin të ngjashme.&lt;ref name=&quot;Reasonable&quot; /&gt; {{Rp|30–31}}

== Polemikat ==
Polemikat në lidhje me barnat farmaceutike përfshijnë aksesin e pacientëve në barnat në zhvillim dhe ende të pa miratuara, çmimet dhe çështjet mjedisore.

=== Qasja në barna të pamiratuara ===
Qeveritë në mbarë botën kanë krijuar dispozita për dhënien e aksesit në barna përpara miratimit për pacientët që kanë ezauruar të gjitha opsionet alternative të trajtimit dhe nuk përputhen me kriteret e hyrjes në provat klinike. Shpesh të grupuara nën etiketat e përdorimit të dhembshur, [[Qasje e zgjeruar|aksesit të zgjeruar]] ose furnizimit me emër të pacientëve, këto programe udhëhiqen nga rregulla që ndryshojnë sipas vendit duke përcaktuar kriteret e aksesit, mbledhjen e të dhënave, promovimin dhe kontrollin e shpërndarjes së barnave.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Helene S|year=2010|title=EU Compassionate Use Programmes (CUPs): Regulatory Framework and Points to Consider before CUP Implementation|journal=Pharm Med|language=en|volume=24|issue=4|pages=223–229|doi=10.1007/bf03256820|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Brenda Shteteve të Bashkuara, kërkesa për miratim paraprak përgjithësisht plotësohet nëpërmjet aplikimeve të trajtimit IND (ilaçe të reja hetimore) (IND) ose IND-ve për një pacient të vetëm. Këta mekanizma, të cilët bien nën etiketën e programeve të aksesit të zgjeruar, ofrojnë akses në barna për grupe pacientësh ose individësh që banojnë në SHBA. Jashtë SHBA-së, Programet e Pacientëve të Emërtuar ofrojnë akses të kontrolluar dhe para-miratues ndaj barnave në përgjigje të kërkesave të mjekëve në emër të pacientëve të veçantë ose &quot;të emërtuar&quot;, përpara se ato barna të licencohen në vendin e origjinës së pacientit. Nëpërmjet këtyre programeve, pacientët janë në gjendje të kenë akses në barna në provat klinike të fazës së fundit ose të miratuara në vende të tjera për një nevojë të vërtetë mjekësore, të paplotësuar, përpara se ato barna të jenë licencuar në vendin e origjinës së pacientit.

Pacientët të cilët nuk kanë qenë në gjendje të kenë akses në barnat në zhvillim janë organizuar dhe kanë mbrojtur për akses më të madh. Në Shtetet e Bashkuara, ACT UP u formua në vitet 1980 dhe përfundimisht formoi [[Grupi i Veprimit të Trajtimit|Grupin e Veprimit të Trajtimit]], pjesërisht për t'i bërë presion qeverisë së SHBA-së për të vënë më shumë burime në zbulimin e trajtimeve për AIDS-in dhe më pas për të përshpejtuar lëshimin e barnave që ishin në zhvillim e sipër.&lt;ref&gt;Gina Kolata for the ''New York Times''. 12 September 1994 [https://www.nytimes.com/1994/09/12/us/fda-debate-on-speedy-access-to-aids-drugs-is-reopening.html F.D.A. Debate on Speedy Access to AIDS Drugs Is Reopening]&lt;/ref&gt;

[[Aleanca Abigail]] u krijua në nëntor 2001 nga Frank Burroughs në kujtim të vajzës së tij, Abigail.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Phillips|first=Lisa|date=4 shtator 2008|title=Contract Law and Ethical Issues Underscore the Latest Lawsuit About Access to Experimental Drugs for Duchenne Muscular Dystrophy|journal=Neurology Today|language=en|volume=8|issue=17|pages=20–21|doi=10.1097/01.nt.0000337676.20893.50}}&lt;/ref&gt; Aleanca kërkon disponueshmëri më të gjerë të barnave hetimore në emër të pacientëve me sëmundje terminale.

Në vitin 2013, [[BioMarin Pharmaceutical]] ishte në qendër të një debati të profilit të lartë në lidhje me aksesin e zgjeruar të pacientëve me kancer në barnat eksperimentale.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 shtator 2013|title=Andrea Sloan Faces Pharma Firm With History of Indifference|language=en|work=Huffington Post|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/09/26/andrea-sloan-biomarin_n_3997527.html|url-status=live|access-date=24 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225134640/http://www.huffingtonpost.com/2013/09/26/andrea-sloan-biomarin_n_3997527.html|archive-date=25 dhjetor 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 shtator 2013|title=In cancer drug battle, both sides appeal to ethics|language=en|work=CNN|url=http://www.cnn.com/2013/09/28/health/compassionate-drug-use/|url-status=live|access-date=24 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225100423/http://www.cnn.com/2013/09/28/health/compassionate-drug-use/|archive-date=25 dhjetor 2013}}&lt;/ref&gt;

=== Qasja në barna dhe çmimi i barnave ===
Ilaçet thelbësore, siç përcaktohen nga [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] (OBSH), janë &quot;ato barna që plotësojnë nevojat e kujdesit shëndetësor të shumicës së popullsisë; prandaj ato duhet të jenë të disponueshme gjatë gjithë kohës në sasi të përshtatshme dhe në forma të përshtatshme dozimi, në një çmimi që komuniteti mund të përballojë.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 prill 2016|title=The Selection and Use of Essential Medicines – WHO Technical Report Series, No. 914: 4. Other outstanding technical issues: 4.2 Description of essential medicines|url=http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Js4875e/5.2.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201194528/http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Js4875e/5.2.html|archive-date=1 shkurt 2014|access-date=25 qershor 2016|publisher=Apps.who.int|language=en}}&lt;/ref&gt; Studimet e fundit kanë zbuluar se shumica e ilaçeve në listën e barnave thelbësore të OBSH-së, jashtë fushës së barnave për HIV, nuk janë të patentuara në botën në zhvillim dhe se mungesa e aksesit të gjerë në këto ilaçe lind nga çështje thelbësore për ekonominë. zhvillimi – mungesa e infrastrukturës dhe varfëria.&lt;ref&gt;Stanley P Kowalksy, 2013. [http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf Patent Landscape Analysis of Healthcare Innovations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025500/http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf |date=4 mars 2016 }}&lt;/ref&gt; [[Doctors Without Borders|Médecins Sans Frontières]] drejton gjithashtu një [[Fushata për qasje në barnat thelbësore|fushatë Fushata për Qasje në Medikamentet Esenciale]], e cila përfshin avokimin për burime më të mëdha për t'iu kushtuar sëmundjeve aktualisht të patrajtueshme që ndodhin kryesisht në botën në zhvillim. Indeksi i Access to Medicine gjurmon se sa mirë kompanitë farmaceutike i bëjnë produktet e tyre të disponueshme në botën në zhvillim.

Negociatat e [[Organizata Botërore e Tregtisë|Organizatës Botërore të Tregtisë]] në vitet 1990, duke përfshirë [[Marrëveshja TRIPS|Marrëveshjen TRIPS]] dhe [[Deklarata e Dohas|Deklaratën e Dohas]], janë përqendruar në çështjet në kryqëzimin e tregtisë ndërkombëtare të produkteve farmaceutike dhe të drejtave të pronësisë intelektuale, me vendet e zhvilluara botërore që kërkojnë të drejta të forta të pronësisë intelektuale për të mbrojtur investimet e bëra për të zhvilluar të reja. barnat dhe vendet në zhvillim të botës që kërkojnë të promovojnë industritë e tyre të farmaceutikëve gjenerikë dhe aftësinë e tyre për të vënë ilaçin në dispozicion të popullit të tyre nëpërmjet [[Licencat e detyrueshme|licencave të detyrueshme]] .

Disa kanë ngritur kundërshtime etike veçanërisht në lidhje me patentat farmaceutike dhe çmimet e larta të barnave që u mundësojnë pronarëve të tyre të ngarkojnë, gjë që njerëzit e varfër në mbarë botën nuk mund t'i përballojnë.&lt;ref name=&quot;Banta, D.H. 20012&quot;&gt;{{Cite journal|last=Banta D.H.|year=2001|title=Worldwide Interest in Global Access to Drugs|url=https://archive.org/details/sim_jama_2001-06-13_285_22/page/n31|journal=Journal of the American Medical Association|language=en|volume=285|issue=22|pages=2844–46|doi=10.1001/jama.285.22.2844-JMN0613-3-1|pmid=11401589}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ferreira L|year=2002|title=Access to Affordable HIV/AIDS Drugs: The Human Rights Obligations of Multinational Pharmaceutical Corporations|url=http://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3874&amp;context=flr&amp;sei-redir=1&amp;|url-status=live|journal=Fordham Law Review|language=en|volume=71|issue=3|pages=1133–79|pmid=12523370|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401205420/http://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3874&amp;context=flr&amp;sei-redir=1&amp;|archive-date=1 prill 2014|access-date=20 janar 2014}}&lt;/ref&gt; Kritikët vënë në pikëpyetje arsyetimin se të drejtat ekskluzive të patentave dhe çmimet e larta që rezultojnë janë të nevojshme për kompanitë farmaceutike për të rikuperuar investimet e mëdha të nevojshme për kërkimin dhe zhvillimin.&lt;ref name=&quot;Banta, D.H. 20012&quot; /&gt; Një studim arriti në përfundimin se shpenzimet e marketingut për barnat e reja shpesh dyfishonin shumën që ishte ndarë për kërkime dhe zhvillim.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Barton J.H.|last2=Emanuel E.J.|year=2005|title=The Patents-Based Pharmaceutical Development Process: Rationale, Problems and Potential Reforms|url=https://archive.org/details/sim_jama_2005-10-26_294_16/page/2075|journal=Journal of the American Medical Association|language=en|volume=294|issue=16|pages=2075–82|doi=10.1001/jama.294.16.2075|pmid=16249422}}&lt;/ref&gt; Kritikë të tjerë pohojnë se pagesat e patentave do të ishin të kushtueshme për konsumatorët, sistemin e kujdesit shëndetësor dhe qeveritë shtetërore dhe federale, sepse kjo do të rezultonte në vonimin e aksesit në barnat gjenerike me kosto më të ulët.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Misguided Policy on Patents|url=http://www.gphaonline.org/gpha-media/press/gpha-ftc-misguided-policy-on-patentsettlements|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928124131/http://www.gphaonline.org/gpha-media/press/gpha-ftc-misguided-policy-on-patentsettlements|archive-date=28 shtator 2015|access-date=8 tetor 2015|publisher=Generic Pharmaceutical Association (GPhA)|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[Novartis]] luftoi një betejë të zgjatur me qeverinë e Indisë mbi patentën e ilaçit të saj, [[Gleevec]], në Indi, e cila përfundoi në një Gjykatë të Lartë në një çështje të njohur si Novartis kundër Unionit të Indisë dhe të tjerëve . Gjykata e Lartë vendosi ngushtë kundër Novartis, por kundërshtarët e patentimit të barnave e pretenduan atë si një fitore të madhe.&lt;ref&gt;Charlotte Harrison [http://www.nature.com/nrd/journal/v12/n5/pdf/nrd4007.pdf?WT.ec_id=NRD-201305 Patent watch] Nature Reviews Drug Discovery 12, 336–337 (2013)&lt;/ref&gt;

=== Çështjet e mjedisit ===
Ndikimi mjedisor i farmaceutikëve dhe produkteve të kujdesit personal është i diskutueshëm. PPCP-të janë substanca të përdorura nga individët për arsye shëndetësore personale ose [[Kozmetika|kozmetike]] dhe produkte të përdorura nga [[agrobiznesi]] për të nxitur rritjen ose shëndetin e bagëtive. PPCP-të përfshijnë një koleksion të larmishëm të mijëra substancave kimike, duke përfshirë barna terapeutike me recetë dhe pa recetë, ilaçe veterinare, aromat dhe kozmetikë. PPCP-të janë zbuluar në trupat ujorë në të gjithë botën dhe ato që qëndrojnë në mjedis quhen Ndotës Farmaceutikë të Qëndrueshëm Mjedisor. Ende nuk dihen efektet e këtyre kimikateve tek njerëzit dhe mjedisi, por deri më sot nuk ka asnjë provë shkencore që ato ndikojnë në shëndetin e njeriut.&lt;ref name=&quot;epa&quot;&gt;U.S. EPA.  [http://epa.gov/ppcp Pharmaceuticals and Personal Care Products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924133259/http://www.epa.gov/ppcp/|date=24 September 2015}}.  Accessed 16 March 2009.&lt;/ref&gt;

== Shiko më shumë ==
* [[Ilaçi]]
* [[Barnatore (shitore)|Barnatorja]]

== Referime ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;

== Linqe të jashtme ==

* [https://openmd.com/directory/drugs Drug Reference Site Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250515034559/https://openmd.com/directory/drugs |date=15 maj 2025 }} – OpenMD
* [http://curlie.org/en/Health/Pharmacy/Drugs_and_Medications Drugs &amp; Medications Directory] – Curlie
* [https://www.ema.europa.eu/en/medicines European Medicines Agency]
* [https://www.nhs.uk/medicines/ NHS Medicines A–Z]
* [https://www.fda.gov/drugs U.S. Food &amp; Drug Administration: Drugs]
* [https://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/en/ WHO Model List of Essential Medicines]

[[Kategoria:Barna]]</text>
      <sha1>bor9brh211fgg76031yhrvbcp46tbl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Barnat</title>
    <ns>1</ns>
    <id>348412</id>
    <revision>
      <id>3058091</id>
      <parentid>3026015</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3160" sha1="9kkmqrc29awow2t6n585d3nfaw133a7" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barnat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2629735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304025500/http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf për lidhjen http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 dhjetor 2023 19:50 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barnat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3026014 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250515034559/https://openmd.com/directory/drugs për lidhjen https://openmd.com/directory/drugs.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 16 gusht 2026 01:58 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barnat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058090 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ushik.ahrq.gov/ViewItemDetails?system=mdr&amp;itemKey=126006000.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 04:38 (CEST)</text>
      <sha1>9kkmqrc29awow2t6n585d3nfaw133a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andrew C. Thornton II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>348552</id>
    <revision>
      <id>3058029</id>
      <parentid>3040785</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9445" sha1="3tchayn38zmjoicp0buoejinve4chts" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Andrew C. Thornton II
| image              = 
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_name         = Andrew Carter Thornton II
| birth_date         = {{Birth date|1944|10|30}}
| birth_place        = [[Bourbon County (Kentucky)|Qarku i Bourbonit, Kentaki]]
| death_date         = {{Death date and age|11|9|1985|30|10|1944}}
| death_place        = [[Knoxville|Knoksvil]], [[Tennessee|Tenesi]]
| death_cause        = Mosfunksionimi i parashutës
| education          = [[Universiteti i Kolegjit Juridik të Kentakit]]
| occupation         = Jurist, oficer policie, kontrabandist droge
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}
[[Kategoria:Artikuj me hKarta]]
'''Andrew Carter &quot;Drew&quot; Thornton II''' (30 tetor 1944 - 11 shtator 1985) ishte një oficer amerikan i narkotikëve dhe avokat i cili u bë anëtari kryesor i &quot;The Company&quot;, një rrjet [[Kontrabanda e drogës|kontrabande droge]] në [[Kentaki]].

== Jeta e hershme, arsimi dhe ushtria ==
Andrew Carter Thornton II lindi më 30 tetor 1944, në [[Bourbon County (Kentucky)|Bourbon County, Kentucky]] . Djali i Carter dhe Peggy Thornton nga ferma Threave Main Stud, ai u rrit në zonën e [[Lexington, Kentaki|Lexington, Kentucky]], dhe ndoqi [[Shkolla Sayre|shkollën private Sayre]] dhe Klubin Polo Iroquois. Ai më vonë u transferua në [[Shkolla St. Andrew's-Sewanee|Akademinë Ushtarake Sewanee]],&lt;ref name=&quot;lat&quot;&gt;
{{Citation|title=Cocaine-Carrying Chutist Was Ex-Policeman, Lawyer|date=12 shtator 1985|url=http://articles.latimes.com/1985-09-12/news/mn-21488_1_cocaine|work=Los Angeles Times|access-date=5 gusht 2012}}
&lt;/ref&gt; duke u diplomuar në 1962. Më pas ai iu bashkua [[Korpusi i Trajnimit të Oficerëve Rezervë|ROTC]] dhe ndoqi [[Universiteti i Kentakit|Universitetin e Kentakit]] për një semestër përpara se të braktiste shkollën për t'u bashkuar me [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës|ushtrinë]]. Thornton u trajnua në [[Fort Liberty|Fort Bragg]] si [[Parashutisti ushtarak|parashutist]] për [[Divizioni i 82-të Ajror|Divizionin e 82-të Ajror]]. Ai mori pjesë në [[Pushtimi i Shteteve të Bashkuara të Republikës Dominikane (1965–66)|pushtimin amerikan të Republikës Domenikane]] në vitin 1965 dhe mori një [[Zemra e purpurt|Zemër Purple]] për shërbimin e tij. Ai u kthye në shkollë për një vit në vitin 1966, por e braktisi shkollën dhe stërviti kuajt e garës për babain e tij.&lt;ref name=&quot;WaPo&quot;&gt;{{Cite news|last=Denton|first=Sally Ann|date=20 tetor 1985|title=Drew Thornton's Last Adventure|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/1985/10/20/drew-thorntons-last-adventure/982df601-7c8c-4955-a09c-b6d1f3b0a426/}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Pas largimit nga ushtria, Thornton iu bashkua Departamentit të Policisë së Qarkut Urban Lexington-Fayette në 1968.&lt;ref name=&quot;WaPo&quot; /&gt; Ai mori klasa nate në [[Universiteti i Kentakit Lindor|Universitetin e Kentakit Lindor]] dhe u diplomua me një diplomë në zbatimin e ligjit në 1971. Ai u bë anëtar i skuadrës së narkotikëve të Departamentit të Policisë Lexington në fillim të viteve 1970 dhe punoi në hetimet e narkotikëve me zyrën e Louisville të [[Administrata e Kontrollit të Drogës]]. Gjatë kohës së tij me policinë, Thornton ishte një student me kohë të pjesshme në Kolegjin e Drejtësisë në Universitetin e Kentakit, duke fituar një [[Juris Doctor|diplomë juridike]] në 1976.&lt;ref name=&quot;WaPo&quot; /&gt;

Gjatë mandatit të tij, ai filloi [[Kontrabanda|kontrabandën]].&lt;ref&gt;
{{Citation|last=DeMott|first=John S.|title=Cocaine's Skydiving Smugglers|date=12 tetor 1985|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,960158,00.html|work=Time|pages=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20080121200609/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,960158,00.html|archive-date=21 janar 2008}}
&lt;/ref&gt; &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[wikipedia:Vërtetueshmëria|&lt;span title=&quot;I read referenced article to get clarification on whether the &amp;quot;tenure&amp;quot; referred to his tenure with the Lexington Police or his tenure with the DEA; it's actually not discussed or supported at all. (February 2023)&quot;&gt;verifikimi i dështuar&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

Katër vjet më vonë, ai ishte mes 25 burrave të akuzuar në [[Fresno|Fresno, Kaliforni]], për një vjedhje armësh nga [[Qendra e Armëve Detare të Liqenit të Kinës|Qendra e Armëve Detare e Liqenit të Kinës]] dhe për komplot për të kontrabanduar 1000 paund [[Kanabisi (Drogë)|marijuanë]] në Shtetet e Bashkuara.&lt;ref name=&quot;lat&quot; /&gt; Thornton u largua nga Kalifornia pasi u deklarua [[Pranimi i pafajësisë|i pafajshëm]] dhe u arrestua si i arratisur në Karolinën e Veriut, i veshur me një jelek antiplumb dhe një pistoletë.&lt;ref name=&quot;lat&quot; /&gt; Ai [[Asnjë konkurs|nuk pranoi]] në Fresno një akuzë për [[Kundërvajtje|kundërvajtje kundër]] drogës dhe akuzat për krime u hoqën.&lt;ref name=&quot;lat&quot; /&gt; Ai u dënua me gjashtë muaj burg, u gjobit me 500 dollarë, u vu në provë për pesë vjet dhe iu pezullua licenca ligjore.&lt;ref name=&quot;lat&quot; /&gt;

== Vdekja ==
Më 11 shtator 1985, ndërsa ishte në një arrati kontrabande nga [[Kolumbia]], Thornton dhe një partner u hodhën nga [[Cessna 404]] e tij me pilotim automatik, pasi hodhën pako me [[Kokaina|kokainë]] pranë [[Blairsville, Gjeorgji|Blairsville, Georgia]], SHBA.&lt;ref&gt;{{Citation|last=AP|title=Woman to Go on Trial As Smuggler's Helper|date=8 shkurt 1988|url=https://www.nytimes.com/1988/02/08/us/woman-to-go-on-trial-as-smuggler-s-helper.html|work=The New York Times|pages=1}}
&lt;/ref&gt; Thornton u kap në [[Parashuta|parashutën]] e tij dhe përfundoi në një rënie të lirë në tokë. Trupi i tij u gjet nga 85-vjeçari Fred Myers, në rrugën me zhavorr të shtëpisë së Myers në [[Knoxville, Tenesi|Knoxville, Tennessee]].&lt;ref&gt;{{Citation|title=American Notes Drugs|date=23 shtator 1985|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959901,00.html|work=Time|pages=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20070429131407/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959901,00.html|archive-date=29 prill 2007}}
&lt;/ref&gt; Avioni u rrëzua mbi 60 mi (97 km) larg në [[Hayesville, Karolina e Veriut]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=National Transportation Safety Board|author-link=National Transportation Safety Board|date=11 shtator 1985|title=NTSB Accident Report Identification: ATL85LA273|url=https://www.baaa-acro.com/sites/default/files/2020-04/N128SP.pdf|access-date=17 shkurt 2007|publisher=Bureau of Aircraft Accidents Archives|archive-url=https://web.archive.org/web/20230424212749/https://www.baaa-acro.com/sites/default/files/2020-04/N128SP.pdf|archive-date=24 prill 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Në momentin e vdekjes së tij, Thornton kishte veshur një [[Jeleku antiplumb|jelek antiplumb]] dhe këpucë të shtrenjta italiane, dhe në posedim të [[Pajisja për shikim natën|syzeve të shikimit të natës]], një [[Çantë duffel|çantë]] të gjelbër ushtarake që përmbante afërsisht 35 kilogramë (75&amp;nbsp;£) kokainë me vlerë 15 milionë dollarë, 4 500 dollarë në para të gatshme, gjashtë 1 ons (28 g) [[Krugerrands|Krugerrand]] ari, thika dhe dy [[pistoleta]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Bluegrass Conspiracy' tale never gets old|url=http://www.kentucky.com/entertainment/books/article44048643.html|access-date=22 mars 2016|website=kentucky}}&lt;/ref&gt;

Tre muaj më vonë, një [[Ursus americanus|ari i zi i]] ngordhur, i njohur më vonë si [[Ariu i kokainës (ariu)|Ariu i Kokainës]], i cili me sa duket kishte tepruar me kokainën e hedhur nga Thornton, u gjet në [[Pylli Kombëtar Chattahoochee|Pyllin Kombëtar Chattahoochee]].&lt;ref&gt;{{Citation|title=Cocaine and a Dead Bear|date=23 dhjetor 1985|url=https://www.nytimes.com/1985/12/23/us/cocaine-and-a-dead-bear.html|work=The New York Times|pages=1}}
&lt;/ref&gt;

== Trashëgimia ==
Historia e Thornton u shqyrtua në ''Fuqia, Privilegji dhe Drejtësia'' e [[Dominick Dunne]] dhe në ''Konspiracionin Bluegrass të Sally Denton.''&lt;ref&gt;Sally Denton, ''The Bluegrass Conspiracy: An Inside Story of Power Greed, Drugs and Murder'', revised edition, Avon, 1990; Lincoln, NE: iUniverse, 2001.&lt;/ref&gt; Thornton u detajua gjithashtu në një episod të dyfishtë të [[Discovery Channel]] të ''[[Dosjet e FBI-së|The FBI Files]]'' të quajtur &quot;Dangerous Company&quot; në 2003.

Vdekja e tij shërbeu gjithashtu si frymëzim për harkun historik të sezonit të katërt të [[FX (kanal televiziv)|FX Network]] ''[[I justifikuar (seriali televiziv)|Justified]]''.  Fillimi i episodit të parë paraqet një rikthim në vitin 1983, në të cilin një burrë bie për vdekje, me parashutë ende të ngjitur, me tulla kokaine të shpërndara rreth trupit të tij. Çanta që mbante kokainën bëhet fokusi i një misteri afërsisht 30 vjet më vonë.

Historia frymëzoi gjithashtu filmin ''[[Ariu i Kokainës]]'', i lëshuar në shkurt 2023.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=26 prill 2021|title=Cocaine Bear: The True Story Behind the Ultimate Party Animal|url=https://www.backpacker.com/stories/adventures/danger/cocaine-bear-the-true-story-behind-the-ultimate-party-animal/}}&lt;/ref&gt; Thornton luhet nga [[Matthew Rhys]].

== Referime ==
{{Reflist}}
[[Kategoria:Vdekje 1985]]
[[Kategoria:Lindje 1944]]</text>
      <sha1>3tchayn38zmjoicp0buoejinve4chts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arsimi autoritar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>351030</id>
    <revision>
      <id>3058056</id>
      <parentid>2966257</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2833" sha1="r8b4ijiuwu84sb06bfp6qqyptmqfb72" xml:space="preserve">{{Shiko gjithashtu|Arsimi antiautoritar}}
'''Arsimi autoritar''' i njohur edhe me emrin '''edukimi autoritar''' është një koncept i përdorur në [[Pedagogjia|pedagogji]] (sidomos në [[Pedagogjia shkollore|pedagogjinë shkollore]] dhe [[Pedagogjia familjare|familjare]]) për të përshkruar një sistem shkollor përkatësisht një qasje arimore dhe edukative që vepron nën një qëndrim autoritar dhe një mënyre menaxhimi specifike. Këto karakteristika përfshijnë bindjen absolute të nxënësve ndaj mësuesve, vlerësimin kryesor të vlerës së një personi duke përdorur rezultatet e testimeve të shifruara, mungesën e kohës për klasa të lira ose zgjedhje të lira të lëndëve, dhe përcaktimin dhe zbatimin e rregullave të jetës së nxënësve kryesisht nga të rriturit.

Në këtë kontekst, sistemi arsimor i autoritar ngushton hapësirën e disponueshme për nxënësin për të marrë vendime për veten, duke imponuar vlerat dhe normat e të rriturve mbi nxënësit. Kjo sjellje mund të krijojë një mjedis ku autonomia dhe zhvillimi personal i nxënësve ndikohen negativisht nga strukturat e autoriteteve të fuqishme të institucinit arsimor.

Përveç kësaj, për qëllime lehtësuese të menaxhimit, ndonjëherë mund të ndodhin situata që nuk përputhen me parimet bazë arsimore, duke përfshirë edhe përdorimin e dënimeve fizike, gjë që mund të jetë në kundërshtim me qëllimet e një arsimi cilësor dhe të drejtat e nxënësve.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/|title=Edukimi autoritar|language=sq|access-date=3 mars 2024|archive-date=3 mars 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303170556/https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-01-16|title=Çfarë është Prindërimi Autoritar? by EDUKIM FIZIK - Issuu|url=https://issuu.com/majlinda2/docs/prinderimi|access-date=2024-03-03|website=issuu.com|language=en, sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Stili autoritar dhe i rreptë i prindërimit – Continuing Life|url=https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/|access-date=2024-03-03|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303171017/https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/|archive-date=3 mars 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Stili autoritar, është stili më i ekuilibruar dhe funksional për edukimin e një fëmije – Revista Psikologji|url=http://revistapsikologji.com/stili-autoritar-eshte-stili-me-i-ekuilibruar-dhe-funksional-per-edukimin-e-nje-femije/|access-date=2024-03-03|website=revistapsikologji.com|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Shih edhe ==
* [[Skolastika]]
* [[Antipedagogjia]]
* [[Mësuesi ka thënë]]
* [[Pedagogjia e zezë]]
* [[Arsimi antiautoritar]]

== Referime ==
[[Kategoria:Arsim]]</text>
      <sha1>r8b4ijiuwu84sb06bfp6qqyptmqfb72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daut Vela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>353026</id>
    <revision>
      <id>3057981</id>
      <parentid>3057848</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zbulimi</username>
        <id>166213</id>
      </contributor>
      <origin>3057981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4934" sha1="3op6erskjgn48bstysph1z8j5kq59pa" xml:space="preserve">{{Shquarësia|Bio|date=tetor 2026}}[[File:Daut Vela.jpg|thumb|200px]]
'''Daut Vela''' lindur më 11 mars 1943&lt;ref&gt;https://teksteshqip.com/daut-vela/&lt;/ref&gt; është një publicist, poet dhe shkrimtar&lt;ref&gt;https://www.bksh.al/search/Daut%20Vela/&lt;/ref&gt; shqiptar i njohur për kontributin e tij në letërsi dhe historin shqiptare. Ai ka botuar një gamë të gjerë librash në fushën e filozofisë, historisë, letërsisë dhe shkencës, duke theksuar veçanërisht temat e intelektualëve shqiptarë dhe historinë e industrisë së naftës në Shqipëri.

Në vitin 2017, Vela botoi librin &quot;Intelektual të spikatur: 100 vjetori i industrisë hidrokarbure në Shqipëri&quot;, i cili shqyrtoi ndikimin e industrisë së naftës në historinë dhe zhvillimin e vendit. Në vazhdim, ai vijoi të trajtonte temat e intelektualëve dhe mendimit filozofik në librat &quot;100 mendje brilante e gjeniale botërore dhe mendimi i tyre filozofik&quot; (2018) dhe &quot;Intelektualë shqiptarë dhe mendimi i tyre filozofik&quot; (2019).

Në veprën e tij &quot;Diktatura komuniste dhe trysnia mbi intelektualët e naftës&quot; (2019), Vela analizon periudhën e diktaturës komuniste në Shqipëri dhe ndikimin e saj në intelektualët e fushës së naftës. Gjithashtu, ai ka shprehur mendimet dhe përjetimet e tij nëpërmjet poezisë, tregimeve, mendimeve, opinioneve dhe aforizmave në librin &quot;Luftë me vetveten&quot; (2019).

Përveç temave të historisë dhe filozofisë, Vela ka shkruar edhe për dashurinë dhe vuajtjet në librin &quot;Rabia jonë: dashuri dhe dhimbje&quot; (2021). Ai gjithashtu nderon heroizmin dhe heronjtë e fushës së naftës   &lt;ref&gt;https://al.linkedin.com/in/daut-vela-814012287/&lt;/ref&gt; në librin &quot;Heroizmi dhe heronjtë e naftës&quot; (2022), duke e pasqyruar rëndësinë e kontributeve të tyre në shoqëri.

Në vitet e fundit, Vela ka shkruar gjithashtu për suksesin shqiptar në librin &quot;Rruga e suksesit shqiptar, edhe përtej kufijve&quot; (2023) dhe ka vazhduar të eksplorojë temat e dashurisë në poezinë e tij me librin &quot;Ah, sytë e kaltër..!&quot; (2022). Përveç kësaj, ai është autor i librit &quot;Kryeheroi i Buzit&quot; (2023), një histori që shpalos ngjarjet për Tafil Buzin.

Përmes veprave të tij, Daut Vela ka kontribuar në pasurimin e kulturës dhe letërsisë shqiptare duke eksploruar temat e ndryshme me një qasje të thellë dhe reflektuese. Talentin e tij si publicist, poet dhe shkrimtar ka lënë gjurmat e veta në letërsinë dhe kulturën shqiptare.&lt;ref&gt;https://www.bksh.al/search/Daut%20Vela&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dritare.org/nga-daut-vela/|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 prill 2024|archive-date=8 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240408174546/https://dritare.org/nga-daut-vela/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://top-channel.tv/2019/08/19/vitrina-e-librit-lufte-me-vetveten/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dritare.org/daut-vela-3/|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 prill 2024|archive-date=8 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240408174546/https://dritare.org/daut-vela-3/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Librat e botuar:

* Intelektual të spikatur: 100 vjetori i industrisë hidrokarbure në Shqipëri - botuar në vitin 2017&lt;ref&gt;https://www.bksh.al/details/114696/&lt;/ref&gt;
* 100 mendje brilante e gjeniale botërore dhe mendimi i tyre filozofik - botuar në vitin 2018&lt;ref&gt;https://www.bksh.al/details/113054/&lt;/ref&gt;
* Intelektualë shqiptarë dhe mendimi i tyre filozofik - botuar në vitin 2019&lt;ref&gt;https://www.bksh.al/details/120530/&lt;/ref&gt;
* Diktatura komuniste dhe trysnia mbi intelektualët e naftës - botuar në vitin 2019
* Luftë me vetveten: poezi, tregime, mendime &amp; opinione dhe aforizma - botuar në vitin 2019
* Mendoni për kombin arbëror, poezi - botuar në vitin 2019
* Mendimi filozofik botëror - botuar në vitin 2020
* Rabia jonë : dashuri dhe dhimbje - botuar në vitin 2021
* Heroizmi dhe heronjtë e naftës - botuar në vitin 2022
* Kontribute shkencore në naftë - botuar në vitin 2022
* Ah, sytë e kaltër..!: poezi - botuar në vitin 2022
* Rruga e suksesit shqiptar, edhe përtej kufijve - botuar në vitin 2023
* Kryeheroi i Buzit - botuar në vitin 2023
* Buzi dhe të suksesshmit e tij I - botim i vitit 2024
* Sefedin Lime Kreci, krenaria buziote (me bashkëautor) - botuar në vitin 2024
* Specialistët dhe nafta - botuar në vitin 2025
* Unë dhe mendimi - botuar në vitin 2025
* Buzi dhe të suksesshmit e tij II - botuar në vitin 2026
* Kontribute Shkencore Tepelenase - botuar në vitin 2026
* Sektori Shkencor i Shpimit dhe Kontributi i tij në Industrinë Hidrokarbure - botuar në vitin 2026
* Thënie - Aforizma - botuar në vitin 2026
* Tafil Kapo Buzi dhe pema e tij gjenealogjike - botuar në vitin 2026 


== Referime ==
&lt;ref&gt;https://teksteshqip.com/daut-vela/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://al.linkedin.com/in/daut-vela-814012287/&lt;/ref&gt;
[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]]
[[Kategoria:Lindje 1943]]</text>
      <sha1>3op6erskjgn48bstysph1z8j5kq59pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ahsan Manzili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>355773</id>
    <revision>
      <id>3058000</id>
      <parentid>3020188</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25987" sha1="1t31ppinu0j9yf18al80hd629on0r93" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name                 = Ahsan Manzili
| emri_amë             = আহসান মঞ্জিল
| gjuha_emrit_amë      = bengalisht
| image                = Ahsan_Manzil-Front_View.jpg
| image_size           = 339px
| image_caption        = Pamje jugore e ndërtesës
| emra_alternativ      = Rang Mahal
| kordinatat           = {{coord|23|42|30.95|N|90|24|21.81|E|region:BD_type:landmark|display=title,inline}}
| etymology            = Sipas emrit të Ahsanmullahut
| tipi_ndërtesës       = kompleks pallator
| stili_architectural  = [[Arkitektura Indo-Saraçene]]
| vendndodhja          = Kumartoli, [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_fillimit        = 1859
| data_përfundimit     = 1872
| data_renovimit       = 1989-1992
| pronar               = Godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit
| lartësia             = 28 m
| architectural        = 
| stili_arkitektural   = [[Arkitektura Indo-Saraçene]]
| tip                  = 
| main_contractor      = Martin and Company
| known_for            = 
| ren_architect        = 
| ren_firm             = 
| ren_engineer         = 
| ren_str_engineer     = 
| ren_serv_engineer    = 
| ren_civ_engineer     = 
| ren_oth_designers    = 
| ren_qty_surveyor     = Drejtoria e Punëve Publike dhe Arkitekturës
| ren_contractor       =
| ren_awards           = Medalja e Artë nga &quot;Architect's Regional Council of Asia&quot;
| website              = {{URL|https://www.ahsanmanzilticket.gov.bd}}
| embed                = 
| embedded             = 
| references           = 
| footnotes            = 
}}

'''Ahsan Manzili''' është një pallat i vendosur në lagjen Kumartoli të [[Dhaka|Dhakës]] në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Më parë ishte rezidenca e ''Navabit të Dhakës'' dhe është përcaktuar si [[Lista e vendeve të trashëgimisë së Dhakës së vjetër|Vend i Trashëgimisë së Dhakës së Vjetër]]. Tani shërben si godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit.&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;&gt;{{cite book|first=Mohammad|last=Alamgir|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|chapter=Ahsan Manzil|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online ed.)|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabir Ahmed|lang=en|year=2021|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ISBN=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=30 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716194034/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|archive-date=16 korrik 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; kompleks pallator i ndërtuar në shekullin e XIX në [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturën Indo-Saraçene]], ka luajtur një rol të rëndësishëm në historinë e [[Bangladeshi]]t.

==Historia==
[[File:DG 119 - 10 ahsan manjil a malek babul 31.jpg|thumb|left|218px|Hollësi e një bunjatoje të dekoruar me guacka kërmijsh deti]]
Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], në këtë vend ndodhej [[shtëpia]] me kopështin e Sheikh Enajetullahut, zamindari (pronar tokash) i Xhamalpur Parganas. Sheikh Enajetullahu ishte një person shumë i pazakont. Ai bleu një zonë shumë të madhe në Kumartuli dhe e përfshiu atë në shtëpinë e tij me kopësht. Aty ndërtoi një pallat të bukur që e emërtoi &quot;Rang Mahal&quot; (pallati i kënaqësisë). Për tu dëfryer, ai mbante vajza të bukura të mbledhura nga vende të ndryshme, duke duke i veshur ato me veshje dhe stoli të mahnitshme.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=4 qershor 2016|title=Ahsan Manzil: The Tale of the Pink Palace|url=https://dailyasianage.com/news/20933/ahsan-manzil-the-tale-of-the-pink-palace|website=Daily Asian Age|lang=en|accessdate=30 maj 2024}}&lt;/ref&gt;

Ka një rrëfenjë se, navabi i Dhakës (përfaqësuesi i perandorit mogul) në atë kohë ishte i tërhequr nga një nga vajzat e bukura. Ai e ftoi Sheikh Enajetullahun në një festë, një natë. Dhe organizoi një komplot duke e vrarë atë kur po kthehej në shtëpi. Vajza që u bë shkak kreu gjithashtu vetvrasje nga dhimbja dhe ankthi. Ai u varros në këndin verilindor të kopështit të pallatit por varrit i tij u shkatërrua në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]].

[[File:Nabab Salimullah with Citiy's Respected Dwellers in 1902 at Ahsan Manjil Premises.jpg|thumb|left|334px|Salimullahu me banorë të rëndësishëm të Dhakës para pallatit, 1902]]
Biri i tij, Sheikh Matiullahu, me gjasa në periudhën e navabit Alibardi Khan rreth vitit [[1740]], ia shiti pronën tregëtarëve francezë. Përkrahë pallatit ata kishin ngritur një qendër tregëtare, që pas blerjes së këtij kompleksi u bë më e pasur. Në atë kohë, tregëtarët francezë mund të bënin biznes aty pa paguar ndonjë taksë me dekret të perandorit [[Aurangzebi|Aurangazeb]]. Në këtë mënyrë, francezët u bënë shumë të pasur duke konkuruar me britanikët dhe tregëtarë të tjerë evropianë. Ata bënë një pallat të madh dhe gërmuan një pellg për ujë të ëmbël në terrenin e sapo-blerë. Pellgu, që u quajt &quot;Les Jalla&quot; në atë kohë, ekziston ende në kompleksin e Ahsan Manzilit.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

[[File:Ahsan Manzil 1888.jpg|thumb|381px|Ahsan Manzili pas tornados në [[1888]]]]
Në luftën Anglo-Franceze, francezët u mundën dhe të gjitha pronat e tyre u morën nga anglezët. Më 22 qershor [[1757]], francezët e lanë qendrën tregëtare me një flotë prej 35 varkash nga stacioni lumor i Burigangës përballë Kumartulit. Në [[1785]], francezët e transferuan pronën te një tregëtar tjetër francez, por e rimorën atë në [[1801]]. Sipas Marrëveshjes së Parisit në [[1814]], francezët  kërkuan të gjitha pronat e tyre të lëna në [[Dhaka]], dhe në [[1827]] prona u khye prapë te francezët.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Por si pasojë e fuqisë në rritje angleze, franzezët u detyruan ta linin nënkontinentin. Ata vendosën ti shisnin pronat e tyre në [[Dhaka]]. Kështu në [[1830]], qendra tregëtare e Kumartulit u ble nga zamindari i Dhakës Khvaxha Alimullah.&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;/&gt;

[[File:Lord Curzon in Ahsan Manzil 1904.jpg|thumb|left|339px|Ahsan Manzili gjatë vizitës së Lord Curzon, 1904]]
Alimullahu e ktheu në rezidencën e tij, duke kryer rindërtimet dhe rinovimet e nevojshme. Në atë kohë, në kompleks u shtua një stallë dhe një xhami familjare. Pasi djali i tij i madh ishte thellësisht i devotshëm dhe i pa interesuar në biznes dhe gjërat e kësaj bote, në [[1846]] ai caktoi Abdul Ghanin, djalin e tij të dytë nga gruaja e dytë, menaxherin e pronave familjare. Pas vdekjes së tij, i biri, Abdul Ghani e emërtoi pronën Ahsan Manzil sipas djalit të tij, Ahsanullah. Rreth një dekadë më vonë, ai kontraktoi &quot;Martin and Company&quot;, një firmë ndërtimi dhe inxhinierike evropiane, për të bërë një master plan për rezidencën e tyre me Ahsan Manzilin si fokusin kryesor. Pallati u ndërtua gjatë viteve [[1859]]–[[1872]].&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;/&gt; Në anën lindore të ndërtesës së vjetër, ai bëri një ndërtesë të re me një dizajn të ndryshëm, gjithashtu i bëri rikonstruksione të shumta ndërtesës së vjetër. Ndërtesa e vjetër e blerë nga tregëtarët francezë u shndërrua në Andar Mahal (pallati i zonjave). Ndërsa ndërtesa e re u quajt &quot;Rang Mahal&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ahsan Manzil: An Aristocracy of the Ancient Era|url=https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|website=Bangladesh Tourism Board|lang=en|access-date=31 maj 2024|archive-date=23 janar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123104129/https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=Morshed|first=Adnan Zillur|date=2 korrik 2018|title=A Palace on the River: Ahsan Manzil|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/palace-the-river-ahsan-manzil-1598293|website=The Daily Star|lang=en|accessdate=30 maj 2024}}&lt;/ref&gt;

[[File:Ahsan Manzil gate2.jpg|thumb|381px|Pamje e Portikut kryesor]]
Më 7 prill [[1888]], një [[tornadot|tornado]] shkatërrues goditi Dhakën ashtu si dhe [[tërmeti]] i 12 qershorit [[1897]] duke shkaktuar dëme të mëdha. Ahsan Manzili, veçanërisht ndërtesa e Andar Mahalit, u dëmtua shumë, sa që përkohësisht u braktis. Një inxhinier anglez nga [[Kalkuta]] u ftua aty për ta shqyrtuar pallatin.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Ai dha mendimin se përveç &quot;Rang Mahalit&quot;, që kërkonte vetëm riparime, të gjitha ndërtesat e tjera duhet të rindërtoheshin. Kështu Ahsanullahu e vuri plotësisht në vëmendje rikonstruksionin e rezidencës. Ai rindërtoi Andar Mahalin dhe riparoi Rang Mahalin duke përdorur tulla të cilësisë së mirë që u sollën nga zona e Raniganxhit. Rang Mahalit iu shtua [[kupola]] e tanishme e mrekullueshme.&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;/&gt; Çfarë kishte qenë më parë qendra tregëtare franceze u rindërtua si një ndërtesë dy-katëshe e ngjashme me Rang Mahalin, me të cilin katet e para lidheshin me një urë druri. Të gjitha ndërtesat gjatë asaj kohe, morën një dizajn të ri, nën mbikëqyrjen e inxhinierit vendor, Gobindra Çandra Roi.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

[[File:DG 26 -08 AHSAN MANJIL1872 DHAKA IMG 4423.jpg|thumb|left|381px|Pamje e godinës së jashtme të sigurisë, afër portikut]]
Ahsan Manzili është dëshmitar i shumë ngjarjeve historike të [[Bangladeshi]]t. Navabët e Dhakës i drejtonin nga këtu çështjet e tyre gjyqësore të pançajatit (këshilli i fshatit) çdo ditë. Ahsan Manzilin e vizituan ose ndenjën në të shumë dinjitarë të Indisë Britanike, si nënmbretërit, guvernatorët dhe zv. guvernatorët që vizituan Dhakën. Në [[1875]], nënmbreti Lord Thomas Northbrook mori pjesë në një program mbrëmjeje te Ahsan Manzili, kur ai erdhi në [[Dhaka]] për të përuruar sistemin e furnizimit me ujë, të ndërtuar nga navabi Abdul Ghani. Në [[1888]], edhe Lord Dufferin e pranoi mikpritjen e ofruar në Ahsan Manzil. Lord George Nathaniel Curzon, që u bë nënmbreti ose Guvernatori i Përgjithshëm i Indisë Britanike në [[1899]], erdhi në [[Dhaka]] për fituar mbështetje për Ndarjen e propozuar të Bengalit. Edhe në [[1904]] Lord Curzon, gjatë vizitës në Bengalin Lindor, qëndroi në këtë pallat si i ftuar i navab Salimullah Bahadurit.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

[[File:আহসান মঞ্জিলের প্রধান সিড়ির পার্শ্ব দৃশ্য.jpg|thumb|345px|Pamje e shkallëve të jashtme]]
Pothuajse të gjitha veprimtaritë politike të navabit vërtiteshin përreth këtij pallati. Ahsan Manzili ishte djepi i &quot;All India Muslim League&quot;. Në [[1906]], të ftuar nga navabi Salimullah, u mbledhën udhëheqësit myslimanë nga i gjithë nënkontinenti për Sesionin e 20-të të &quot;All India Mohammedan Educational Conference&quot;. Mbledhja u zhvillua në Durbar Hall-in e Ahsan Manzilit, nga 27 dhjetori deri në 29 dhjetor [[1906]]. Kurse më 30 dhjetor, këtu u formua &quot;All India Muslim League&quot;, partia që më vonë do të krijonte [[Pakistani]]n, kur Britania të largohej nga nënkontinenti në [[1947]]. Kjo mbledhje ishte një ngjarje që pati ndikime kruciale në historinë politike të të gjithë [[India|Indisë]].

[[File:Ahsan Manjil's Nawab Gate remainings 003.jpg|thumb|left|Mbetje të portikut të navabit]]
Pas vdekjes së Ahsanullahut në [[1901]], familja e humbi ndikimin dhe prestigjin sidomos nga mosmarrëveshjet e brendshme. Edhe shkëlqimi i rezidencës filloi të venitej, ndërsa familja u dobësua shumë financiarisht për tu kujdesur për një pronë kaq të madhe. &quot;Dhaka Nawab State&quot; u mor me aktin e &quot;East Bengal Estate Acquisition&quot; në 1952. Navabi Habibullah e zhvendosi rezidencën e tij te &quot;Paribag Green House&quot; menjëherë pas marrjes së tokave. Pallati ishte në prag të kolapsit pasi pasardhësit i dhanë dhomat me qera pa konsideruar dinjitetin. Shumë pasardhës të varfër të familjes së navabit, ashtu edhe nevojtarë vendas, zaptuan mjedise të kompleksit deri në vitet [[1970]]. Ata i shkaktuan shumë dëme kompleksit duke e ndryshuar pa dallim konfigurimin. Kompleksi i pallatit për një përiudhë u katandis në një barakishte të pistë.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

[[File:Ahsan Manzil, Puran Dhaka 04.jpg|thumb|Hollësi nga hyrja, vetratë e ngjyrosur]]
Duke parë rëndësinë historike dhe arkitektonike të Ahsan Manzilit, Qeveria e Bangladeshit mori nismën për ta mbrojtur atë. Në [[1985]], nëpërmjet një njoftimi në gazetë ajo e bleu Ahsan Manzilin dhe mjedisin i tij rrethues, duke filluar ta rikonstruktonte atë, për të ruajtur strukturat e mbetura. Nën mbikëqyrjen e Drejtorinë e Punëve Publike dhe Arkitekturës, ruajtja historike e Ahsan Manzilit dhe mjedisit të tij u përfundua në vitin [[1989]]. Një pjesë e anës veriore të pronës iu dha Korporatës Qytetëse të Dhakës ndërsa gjysma e Andar Mahalit dhe zona rezidenciale navabe mbetën siç ishin. Për muzeun u përdor më pak se {{convert|5|acre|ha}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|title=Ahsan Manzil in Dhaka, Bangladesh|website=Lonely Planet|lang=en|accessdate=20 gusht 2015|archive-date=16 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916003851/http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Më 20 shtator 1992 Ahsan Manzili i çeli dyert e tij si Muzeu Kombëtar i Bangladeshit.

Në të njëjtin vit, &quot;Architect's Regional Council of Asia&quot; e nderoi projektin e restaurimit me medalje të artë. Motivacioni i çmimit shkruan: &quot;Nga virtualisht një rrënojë, Ahsan Manzili u restaurua dhe rikonstruktua në madhështinë e tij të mëparshme ….Restaurimi është gjithashtu një shembull i një programi me buxhet të vogël dhe tregon sa shumë mund të arrihet në [[Azia|Azi]] kur një bashkësi beson në vlerën dhe meritën e ruajtjes së arkitekturës së shkëlqyer për përfitimin e ekonomisë, kulturës dhe banorëve të tyre. Ai vendos një shembull të vlefshëm për tu ndjekur&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Tashmë, Ahsan Manzili është një muze popullor dhe një tërheqje e rëndësishme turistike në Dhakën e Vjetër.

==Arkitektura==
[[File:আহসান মঞ্জিলের সম্প্রসারিত দৃশ্য.jpg|thumb|left|417px|Pamje ballore në gjysmë-lartësi e Ahsan Manzilit, majtas Andar Mahali, djathtas Rang Mahali]]
Ahsan Manzili është një nga monumentet arkitekturorë më të rafinuar të [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturës Indo-Evropiane]] të [[Bangladeshi]]t. Portali me tre harqe i kompleksit, façata tempullore e kryesuar nga një pediment, kapitelet e kolonave greko-romake, shtyllat dhe dritaret e harkuara, janë kryesisht shprehje e arkitekturës evropiane. Megjithatë ai ka të përzier edhe disa motive dekorative indiane, si [[veranda]]t e tërhequra të [[Arkitektura Mogule|modelit mogul]] për një klimë tropikale.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

[[File:আহসান মঞ্জিল । সুনিদর্শন প্রত্নতাত্ত্বিক ভবন 12.jpg|thumb|369px|Pamje anësore e nd. lindore me kolonat korintike te verandës]]
Kompleksi është i ndarë në anën lindore, të përbërë nga Rang Mahali, dhe anën perëndimore, të përbërë nga Andar Mahali. Dy krahët simetrikë anësorë shtrihen në një gjerësi prej {{convert|55.8|m|ft}}. Pallati dy-katësh është ndërtuar mbi një platformë të ngritur {{convert|1|m|ft}} dhe ka përmasa {{convert|125.4|m|ft}} me {{convert|28.75|m|ft}}. [[Kupola]], me një dizajn kompleks, ndodhet në qendër të Rang Mahalit. Dhoma poshtë saj është katrore por që me punim me tulla përreth këndeve të çatisë janë shtuar trompa këndore për ti dhënë asaj një formë tetëkëndore. Në këtë mënyrë forma tetëkëndore duket si tamburi i [[kupola|kupolës]]. Dhe në fund [[kupola]] pjerrësohet gradualisht nga tetë këndet e 'tamburit' duke mar formën e gonxhes së [[zambaku]]t (Kumud Kali). Maja e kupolës që nga toka është {{convert|27.13|m|ft}} e lartë.&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;/&gt;

Ka portikë afërsisht {{convert|5.2|m|ft}} të lartë në anët veriore dhe jugore të pallatit. Ndërtesa shtrihet me një pamje breglumore, e cila nëpërmjet kopështit ballor prej portikut jugor zbret me një palë shkallë të gjera. Dikur në kopështin përballë shkallëve ishte një shatërvan i shkatërruar, që është rindërtuar. [[Veranda]]t e gjera të veriut dhe jugut të të dy kateve qëndrojnë mbi [[arkada]] gjysmë-rrethore. Dyshemeja është e shtruar me mermer.&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;/&gt; Përgjatë anëve veriore dhe jugore të ndërtesës ka [[veranda]] me tarraca të hapura. Lartësia nga [[dyshemja]] në tavan është afërsisht {{convert|5.2|m|ft}} në katin përdhes dhe {{convert|5.8|m|ft}} në të parin.

[[File:DG 119 - 10 AHSAN MONJIL DHAKA17.jpg|thumb|left|Pamje e hyrjes, me [[rendi jonik|kolona jonike]] në kat të parë, [[rendi korintik|korintike]] në të dytin dhe në tamburin e kupolës]]
Së brendshmi, pallati është i ndarë në dy gjysma simetrike në të dy krahët e kupolës. Hapësira e brendshme përbëhet nga katër kthina përgjatë aksit lindje-perëndim dhe pesë kthina përgjatë aksit veri-jug. Në katin e dytë, &quot;Darbar Hall-i&quot; dhe salla e kërcimit (xholshaghar dhe naçghar) janë përkrahë [[rotonda|rotondës]], përkatësisht në lindje dhe perëndim. Këto dhoma paraqesin zbukurime elegante në dru të kupolës artificiale të [[tavani]]t, me dizajne gjeometrike. Dy dhoma të mëdha (mehmankhana) për zbavitjen e të ftuarëve. Ka një sallë ngrënieje me hapësirë të gjerë në katin e parë, drejtpërdrejt poshtë &quot;Darbar Hall-it&quot;. Dyshemetë e sallës së ngrënies dhe &quot;Darbar Hall-it&quot; janë dekoruar me pllaka kineze të ngjyrosura më të bardhë, të gjelbër dhe të verdhë. Mbrapa rotundës ndodhet një palë shkallë monumentale prej druri, me hekurin e farkëtuar të balustradës që paraqet motive me gjethe hardhie. Gjatë ditëve të lavdishme të navabëve pranë shkallëve mbahej një libër vizitorësh i veshur me ar. Vizitorët e shquar të pallatit do të shënonin vëzhgimet e tyre.&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;/&gt; Dyert janë vendosur brenda harqeve gjysmë-rrethore. Dyert e brendshme kishin qelqe shumë-ngjyrëshe dhe të jashtmet ishin prej druri me dizajne. Çatinë e këtyre dhomave e mbajnë trarë prej druri.
Dyert me qemerë janë zbukuruar me qelqe dhe gurë të ngjyrosur. Muret e pallatit janë {{convert|76|cm|ft}} të trashë.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

Rang Mahali ka një dhomë ndenjjeje, një dhomë loje me letra, një bibliotekë, një dhomë ceremoniale dhe dy dhoma të ftuarish. Andar Mahali ka një sallë kërcimi, një magazinë, një sallë mbledhjeje, një dhomë thesari, një sallë ngrënieje, një sallë muzike dhe disa dhoma ndenjeje. Dhoma e famshme e blinduar e thesarit, ku depozitoheshin gjërat e çmuara të navabëve, ishte në mes të pesë dhomave, e vendosur në gjysmën perëndimore të katit përdhes. Verandat e gjera jugore në të dy katet dhe parapetet në krye ofrojnë një pamje delikate që është në harmoni me Rang Mahalin. Në ndërtimin e çatisë janë përdorur trarë prej hekuri.&lt;ref name=&quot;Bpediamanzil&quot;/&gt;

&lt;!-- Inner gallery Table start--&gt;
&lt;!-- hide class=&quot;collapsible wikitable&quot; --&gt;
&lt;!-- Show class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit&quot; align=&quot;center&quot;
|-
! &lt;div style=&quot;font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;&quot;&gt;Pamje të Ahsan Manzilit&lt;/div&gt;
|-
|style=&quot;text-align: center; width: 100%; &quot; |
&lt;gallery mode=packed heights=234px&gt;
File:Ahsan Manjeel.jpg|Pamje ballore
File:Ahsan Manzil Museum, Dhaka, Bangladesh 10.jpg|Pamje e shkallëve
File:Ahsan Manzil Museum, Dhaka, Bangladesh 6.jpg|Pamje anësore e pallatit nga kopështi
File:DJI 0760 ( Ahsan Manzil).jpg|Pamje ballore e ngritur në gjysmë-lartësi
File:Titu Oheduzzaman Ahsan Manzil 001.jpg|Pamje nga e majta e hyrjes
File:আহসান মঞ্জিল এর নিচ তলার একটি অংশ.jpg|Pamje e brendshme
File:আহসান মঞ্জিল এর নিচ তলার সিড়ি.jpg|Pamje e balustradave të shkallëve të brendshme
File:ঐতিহ্যময় আহসান মন্জিল.jpg|Hollësi e lidhjes midis dy ndërtesave
File:Ahsan Manzil 010.jpg|Detaj i lidhjes midis dy ndërtesave
File:Ahsan Manjil 5.jpg|Hollësi e lidhjes midis dy ndërtesave
File:Ahsan Manzil Bridge- Polin.jpg|Hollësi e urës lidhëse mes dy ndërtesave
File:আহসান মঞ্জিল এর প্রবেশ দ্বারের একটি অংশ.jpg|Salla e jashtme e sigurisë, pranë portikut
File:Ahsan Manzil 022.jpg|Pamje e sallës së sigurisë
File:আহসান মঞ্জিল । সুনিদর্শন প্রত্নতাত্ত্বিক ভবন 02.jpg|Pamje e sallës së sigurisë
File:আহসান মঞ্জিল ঢাকা 9.jpg|Pamje e sallës së sigurisë
File:আহসান মঞ্জিল২.jpg|Pamje e sallës së sigurisë
File:ঐতিহাসিক আহসান মঞ্জিল। 35.jpg|Pamje e sallës së sigurisë
File:আহসান মঞ্জিল (প্রধান ফটক).jpg|Portiku kryesor i kompleksit
File:আহসান মঞ্জিলের ভেতরকার রাস্তা.jpg|Pamje e portikut kryesor nga brenda kompleksit
File:Ahsan Manzil 01.jpg|Pamje nga lartë e kompleksit
File:2018 June 18, 13-51.jpg|Kupola e pallatit
File:Ahasan Manzil east side building.jpg|Ndërtesa lindore e kompleksit me kolona korintike
File:Ahasan Manzil east building corridor.jpg|Veranda e katit përdhes e ndërtesës lindore
File:DG 119 - 10 ahsan manjil a malek babul 30.jpg|Verandë e sipërme e pallatit
File:আহসান মঞ্জিল ঢাকা 6.jpg|Verandë e sipërme e pallatit
File:আহসান মঞ্জিলের বারান্দার সৌন্দর্য ১.jpg|Verandë e sipërme e pallatit
File:আহসান মঞ্জিলের বারান্দার সৌন্দর্য.jpg|Verandë e sipërme me kolona korintike
File:চিত্র-১ আহসান মঞ্জিলের ভেতরকার বারান্দা.jpg|Verandë e sipërme
File:আহসান মঞ্জিল 1.jpg|Verandë e pallatit
File:আহসান মঞ্জিল ঢাকা 5.jpg|Verandë përdhese e pallatit
File:চিত্র-২ আহসান মঞ্জিলের ভেতরকার বারান্দা.jpg|Verandë e poshtme e pallatit
File:আহসান মঞ্জিল ২য় ভবন.jpg|Ndërtesa lindore e kompleksit me kolona korintike
File:Ahsan Manzil (side).jpg|Veranda e ndërtesës lindore, me kolona korintike
File:আহসান মঞ্জিল 2.jpg|Veranda e nd. lindore, me kol. korintike
File:আহসান মঞ্জিল । সুনিদর্শন প্রত্নতাত্ত্বিক ভবন 05.jpg|Pamje e nd. lindore, me verandë me kol. korintike
File:আহসান মঞ্জিল,ঢাকা। 20.jpg|Pamje nga nd. lindore me kol. korintike të ver.
File:Ahsan Manjil's Nawab Gate remainings 005.jpg|Hollësi nga mbetjet e portikut të navabit
File:Ahsan Manzil, Puran Dhaka 07.jpg|Pamje nga brendësia e hyrjes
File:DG 91 - 09 AHSAN MANJIL 18 CENTURY DHAKA IMG 3024.jpg|Pamje panoramike e pallatit bregut të lumit
File:Ahsan Manjil (Inside stairs) (Photographed by MdIHT) 02.jpg|Shkallët e brendshme kryesore
File:Ahsan Manzil, Puran Dhaka 02.jpg|Shkallët e brendshme kryesore
File:Ahsan Manjil (Origina Inside Roof Made by Wood) (Photographed by MdIHT) 01.jpg|Tavan i dekoruar druri
File:আহসান মঞ্জিল এর এক সাইড.jpg|Pamje e mbrapme e pallatit
File:আহসান মঞ্জিল এর পিছনের ভিউ.jpg|Pamje e mbrapme e pallatit
File:আহসান মঞ্জিল ২য় তলা হতে তোলা বারান্দার অংশ (১).jpg|Pamje e ballkonit të mbrapëm
File:Ahasan Manzil main entrance.jpg|Hyrja kryesore me kolona jonike ne kat të parë dhe korintike në të dytin
File:আহসান মঞ্জিলের চূড়ার ছবি.jpg|Pamje e kol. korintike të sipërme të hyrjes dhe tamburit të kupolës
File:2018 June 18, 13-51.jpg|Pamje e kol. të sipërme korintike të hyrjes dhe tamburit të kupolës
File:Ahsan-Monzil-Dhaka--Rezowan.jpg|Pamje nga hyrja e kupolës me kolonat korintike
&lt;/gallery&gt;
|}

==Shiko edhe==
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Arkitektura Indo-Saraçene]]
* [[Ruplal House]]
* [[Curzon Hall]]

== Referime ==
{{reflist}}

==Lexime të mëtejshme==
* {{cite book|author=Muntasir Mamun|title=Dhaka: Smriti Bismritir Nagari|volume=1|publisher=Anyna Publishers|year=2008|editor=Ahsan Majil|lang=bn}}
* {{cite book|title=Glimpses of old Dhaka. A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam, ëith Special Treatment of Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/504392656|edition=i 2-të i rishikuar dhe zgjeruar|author=Syed Muhammed Taifoor|publisher=S.M. Perwez|lang=en|year=1956|OCLC=504392656}}

==Lidhje të jashtme==
* [https://www.ahsanmanzilticket.gov.bd official websit of Ahsan Manzil museum]
* {{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=1288|title=Ahsan Manzil Restoration|lang=en|website=ArchNet.org|access-date=31 maj 2024|archive-date=8 shkurt 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060208203258/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=1288|url-status=dead}}
* {{commons category|Ahsan Manzil}}

[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XIX]]
[[Kategoria:Muze]]
[[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]]
[[Kategoria:Pallate në Bangladesh]]</text>
      <sha1>1t31ppinu0j9yf18al80hd629on0r93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arkitektura e Dhakës</title>
    <ns>0</ns>
    <id>355912</id>
    <revision>
      <id>3058050</id>
      <parentid>3057449</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="369109" sha1="phcqxf4i82pekpe3pcv7346hdk6vnky" xml:space="preserve">[[File:Dhaka collage.png|thumb|299px|Montazh i Dhakës, nga lart-poshtë, majtas-djathtas: Parlamenti i Bangladeshit, Ahsan Manzili, Curzon Hall, [[Arkada Nimtali]], zona e Gulshanit, zona e Utarës, zona Banani, zona e Motixhhilit, Sadarghati]]
'''Arkitektura e Dhakës''' është një pikëtakimi e shumë stileve arkitekturore. Nga tempujt  e Dinastisë Sena, [[Arkitektura Mogule]], [[Arkitektura Indo-Saraçene]] e periudhës së [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Sundimit Britanik]], deri te qiellgërvishtësit prej [[çeliku]] dhe [[kromi]] të [[shekulli XX|shekullit të XX]] dhe [[shekulli XXI|XXI]]. Dhaka ka një bërthamë koloniale në zonën e portit lumor, të rrethuar në mënyrë progresive nga zona më të reja duke kaluar nga Buriganga, e shënuar me tempuj të vjetër, kisha dhe xhami.

[[File:Dhaka Montage 2019.jpg|left|thumb|Montazh i Dhakës, nga lart-poshtë, majtas-djathtas: zona e Gulshanit, Asambleja Kombëtare e Bangladeshit, Ahsan Manzili, Fortesa e Lalbagut, Aeroporti Ndërkombëtar Shahxhalal, Curzon Hall]]
Në pjesën e vjetër të qytetit, madhështia e zbehur e [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]] duket te [[karvansarai]]t e rrënuar dhe lënë pas dore si [[Bara Katra]] dhe [[Çhota Katra]]. Disa struktura si [[Arkada Nimtali]] janë restauruar. Qyteti i vjetër karakterizohet nga rrugica të ngushta, shtëpi me oborre të brendshme dhe me mure të larta. Zona qeveritare e fillimit të shekullit të XX në Ramna përfshin ndërtesat koloniale të vendosura mes kopshteve dhe parqeve.&lt;ref name=&quot;himalmag1&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.himalmag.com/zafar-sobhan-dhaka-bangladesh/|title=Out of place, Out of Time|magazine=Himal Southasian|date=26 mars 2019|accessdate=28 shtator 2022|lang=en|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164534/https://www.himalmag.com/zafar-sobhan-dhaka-bangladesh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mes ndërtesave koloniale, [[Curzon Hall]]-i qëndron jashtë nga &quot;madhështia e sintetizuar perandorake me motive sporadike mogule&quot;.&lt;ref name=&quot;25Buildings&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/the-story-dhaka-told-through-25-buildings-1589212|lang=en|title=The Story of Dhaka, as Told Through 25 Buildings|date=11 qershor 2018|work=The Daily Star|accessdate=2 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204157/https://www.thedailystar.net/in-focus/the-story-dhaka-told-through-25-buildings-1589212|url-status=live|archive-date=2 tetor 2022}}&lt;/ref&gt;

Mes ndërtesave moderne, selia e Grameenphone është përshkruar si &quot;një paradigmë shndërruese për Bangladeshin korporativ&quot;. Muzeu i Pavarësisë dhe monumenti i bashkangjitur kombëtar u frymëzuan nga &quot;misticizmi tokë-ujë i Bengalit deltor&quot; dhe &quot;evokimi i zgjerimit të Forumit Roman ose asemblazhi gjeografik i një ''mastabe'' të shenjtë egjiptiane&quot;. Instituti i Artit të Dhakës, i dizajnuar nga Muzharul Islam, qe ndërtesa novatore e modernizmit rajonal bengalas.&lt;ref name=&quot;25Buildings&quot;/&gt; Shtrirja e gjerë e [[Xhatija Sangsad Bhabani|kompleksit parlamentar kombëtar]] u projektua nga [[Louis Kahn]]i. Është përuruar si hapësira e shquar qytetare e Dhakës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bengal.institute/news/is-there-good-architecture-in-dhaka/|title=Is There Good Architecture in Dhaka?|lang=en|accessdate=1 shtator 2023|url-status=live|archive-date=19 nëntor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119100053/https://bengal.institute/news/is-there-good-architecture-in-dhaka/}}&lt;/ref&gt; [[Xhatija Sangsad Bhabani|Kompleksi parlamentar]] përfshin 200 acre (800 000&amp;nbsp;m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) në zemër të qytetit.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Meer Mobashsher Ali|author2=Md. Abdur Rouf|year=2012|chapter=Jatiya Sangsad Bhaban|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|accessdate=27 qershor 2017|lang=en|oclc=52727562|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804173557/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|url-status=live|archive-date=4 gusht 2017}}&lt;/ref&gt; [[Stacioni Hekurudhor i Kamalapurit]] u projektua nga arkitekti amerikan Robert Boughey.&lt;ref name=&quot;Morshed&quot;&gt;{{harvnb|Adnan Zillur Morshed|2017}}&lt;/ref&gt; Në dekadat e fundit, vala e re e arkitekturës kulturore të Bangladeshit është ndikuar nga estetika dhe mjedisi bengalez.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://architizer.com/blog/inspiration/stories/new-bangladesh-shatotto/|journal=Architizer Journal|lang=en|title=New Bangladesh: How Shatotto is Reimagining Architecture in Dhaka|date=2 dhjetor 2019|accessdate=2 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204203/https://architizer.com/blog/inspiration/stories/new-bangladesh-shatotto/|url-status=live|archive-date=2 tetor 2022}}&lt;/ref&gt; Ndërtesa e tanishme më e lartë në qytet është &quot;[[City Center, Dhaka]]&quot;, ndërsa pritet të përfundoi [[Legacy Tower, Dhaka]], që do të jetë akoma më e lartë. Megjithatë, Dhaka moderne kritikohet shpesh si një xhungël betoni.&lt;ref name=&quot;greenconcretejungle&quot;&gt;{{cite news|title=Greening the Concrete Jungle|lang=en|url=https://thefinancialexpress.com.bd/editorial/greening-the-concrete-jungle-1578413306|work=The Financial Express|accessdate=11 qershor 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204203/https://thefinancialexpress.com.bd/editorial/greening-the-concrete-jungle-1578413306|archive-date=2 tetor 2022}}&lt;/ref&gt;

[[File:Haturia House - Khanka E Aliya - Dhaka by NKS.jpg|thumb|432px|&quot;Haturia House&quot;, ndërtuar në stilin Anglo-Mogul në 1920]]
Historia arkitekturore e Dhakës mund të ndahet në Periudhën e Lashtë, të hershme Islamike, Mogule, Koloniale, Pakistaneze dhe Moderne. Si pasojë, Dhaka ka monumente [[Arkitektura e Bengalit|të Sulltanatit]], [[Arkitektura Mogule|Mogule]], [[Arkitektura Indo-Saraçene|Koloniale]] dhe [[Arkitektura Moderne|Arkitekturës Moderne]].

==Periudha e Lashtë==
{{See also|Historia e Dhakës|Historia e Bengalit}}
[[File:Palace of Harishchandra maidpur Savar.jpg|thumb|left|396px|Rrënojat e pallatit të Raxha Harishçandrës në Savar]]
Historia e vendbanimit urban në zonën tanishme të Dhakës daton të paktën nga mijëvjeçari i parë.&lt;ref name=&quot;Britannica-Dhaka&quot;&gt;{{cite encyclopedia|title=Dhaka|accessdate=4 shkurt 2013|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/160598/Dhaka|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|lang=en|url-status=live|archive-date=16 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116092341/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/160598/Dhaka}}&lt;/ref&gt; Rajoni ishte pjesë e distriktit të lashtë të [[Bikramapuri]]t, që sundohej nga Dinastia Sena.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Dhaka City Corporation|title=Pre-Mughal Dhaka (before 1608)|url=http://www.dhakacity.org/his_pre_mughal.html|lang=en|accessdate=1 dhjetor 2015|date=5 shtator 2006|archive-date=10 prill 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410184215/http://www.dhakacity.org/his_pre_mughal.html}}&lt;/ref&gt;

Mbreti Srigupta i Bangladeshit të Veriut themeloi [[Perandoria Gupta|Perandorinë e famshme Gupta]] ([[320]]-[[550]] i e.s.). Hariseni, poeti i perandorit Shamudra Gupta, që ishte nipi i Sri Guptas, përmendte Dabakan në Allahabad Prashasti, në lavdet e tij për perandorin, të shkruara në [[shekulli IV|shekullin e IV të e.s.]]. Dabaka e përmendur në atë mbishkrim i referohet Dhakës së sotme.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;&gt;{{cite news|title=From Jahangirnagar to Dhaka|author=Faruque Hasan|url=http://www.thedailystar.net/forum/2008/august/jahangirnagar.htm|lang=en|date=gusht 2008|newspaper=The Daily Star|volume=3|issue=8|accessdate=13 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025233001/http://www.thedailystar.net/forum/2008/august/jahangirnagar.htm|archive-date=25 tetor 2012}}&lt;/ref&gt;

[[File:হরিশ চন্দ্রের প্রাসাদ, সাভার.jpg|thumb|358px|Shkallë të pallatit të Harishçandrës]]
Mbreti Ballala Sena, sunduesi i dytë i Dinastisë Sena ([[1159]]-[[1179]]) ndërtoi [[Tempulli Dhakeshvari|Tempullin Dhakeshvari]] në Dhaka më shumë se 800 vjet më parë. Nga ky tempull nuk mbetet asnjë gjurmë, por në sitin e tij, Raxha Man Singhu, komandanti i përgjithshëm i [[Akbari]]t, në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] ndërtoi katër tempujt të Shivës që qëndrojnë akoma. Man Singhu qëndroi në Dhaka nga viti [[1602]]-[[1604|04]], kur po luftonte kundër Isa Khanit, udhëheqësit të Bara Bhuijanëve, feudalë vendorë në Bengal që nuk pranonin autoritetin mogul.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

=== Pallati i Raxha Harishçandrës ===
{{main|Pallati i Raxha Harishçandrës}}
Pallati i Raxha Harishçandrës është një sit arkeologjik i vendosur në upazilën Savar të distriktit të Dhakës në Bangladesh. Është i njohur edhe si Rrënojat e Raxha Harishçandrës, Vita e Raxha Harishçandrës, Rrënojat e Raxhbarit etj.

Siti gjendet në fshatin Maxhidpur të bashkisë Savar, në lindje të stacionit të autobuzit të Pazarit të Savarit, pjesë e upazilës Savar, 24 kilometra larg nga pika zero e Gulistanit në kryeqytetin e [[Dhaka|Dhakës]].

====Zbulimet arkeologjike====
[[File:View of Raja Harish Chandra Palace, Savar.jpg|thumb|left|381px|Pamje e Pallatit të Raxha Harishçandrës]]
Pallati i Raxha Harishçandrës ose Rrënojat e Harishçandrës ishin të mbuluara nën tokë deri në fund të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]. Banorët vendas zakonisht e identifikonin këtë vend si Rrënojat e Raxhbarit. Në vitin [[1918]], Dr. Nalinikanta Bhatasali drejtoi një gërmim arkeologjik në Raxhasan, një fshat afër Rrënojave të Raxhbarit. Si pasojë e këtij gërmimi, u zbuluan disa artifakte të lidhura me besimin dhe kulturën [[Budizmi|budiste]] dhe monedha të imituara nga Dinastia Gupta. Aty u identifikuan statuja budiste. Në këtë pikëpamje, në vitet [[1990]]-[[1991]] në Rrënojat-Pallatin e Raxha Harish Çandrës u zhvilluan gërmime.

Në vitet [[1990]]-[[1991]], gërmimet e Rrënojave të Raxha Harishçandrës nxorën në dritë [[stupa (arkitekturë)|stupa]] ofertë në veri të sitit me madhësi 28 m me 28 m dhe strukturën e rrënuar të një [[vihara|manastiri budist]] gjatësor në jug. Kuptohet se në qendër të këtij qyteti të [[shekulli VII|shekullit të VII]] ishte [[Budizmi]]. Gërmimet e Pallatit-Rrënojave të Raxha Harishçandrës treguan rindërtime të shumta dhe dëshmi në disa shtresa të manastirit, që u zbulua. Në arkitekturën e [[vihara|viharës]] janë të dallueshme katër nivele, gjë që sugjeron se ajo ishte në përdorim për një kohë të gjatë.

[[File:রাজা হরিশচন্দ্রের প্রাসাদ১০.jpg|thumb|372px|Rrënoja të sitit]]
Gjatë gërmimeve, nga niveli i sipërm i viharës u zbuluan monedha ari dhe argjendi të shekujve të VII-VIII, statuja bronzi të Budës dhe statuja tantrike prej bronzi nga [[shekulli VIII|shekujt e VIII]]-[[shekulli IX|IX]]. Shumë statuja bronzi të gjetura aty sugjerojnë se ajo ishte një qendër e ideologjisë [[mahajana]] të [[budizmi]]t. Aty janë zbuluar gjithashu edhe tipe të ndryshme artifaktesh, si p.sh.: skulptura të Lokesvara-[[Vishnu]]t që ka veshur dhoti, kurorën kirit, byzylykë, varëse, breza mesi dhe, zambakë uji, buda meditues, Avalokiteshvara, Praxhna Paramita, mokra, baule metalike, etj. Duke marrë parasysh stilin artistik ekspertët mendojnë se ky sit i përket periudhës nga [[shekulli VI|shekulli i VI]] deri në të [[shekulli XI|XI-in]]. Këto artifakte tani ruhen në Muzeun Kombëtar të Bangladeshit.

Megjithëse Maxhidpuri nuk është i njohur si një vend në të tashmen, kjo zonë ishte shumë e rëndësishme në të kaluarën. Sipas ekspertëve të ndryshëm arkeologjikë, rreth 24 km në veri-perëndim të [[Dhaka|Dhakës]] (largësia nga pika zero e Gulistanit), kryeqyteti i mbretërisë Sarveshvar nën sundimin e mbretit Harishçandra të Dinastisë Pala gjendej në bregun e majtë të Bangsabatit të lashtë ose lumit të tanishëm Banshi. Emri i këtij kryeqyteti ishte Sambhar dhe nga emri i Sambharit më vonë rrodhi emri Savar, që është emri i bashkisë. Në [[shekulli VII|shekullin VII]]-[[shekulli VIII|VIII]], pallati-vita i Raxha Harishçandrës së shtetit të atëhershëm të Sambharit gjendej në Maxhidpur të Savarit.

Rëndësia e kësaj zonë të Savarit mund të kuptohet gjithashtu nëpërmjet përmendjes së vendit në hartën e Rennell-it. Historiani dhe gjeografi i famshëm James Rennell e vëzhgoi zonën e Savarit në vitin [[1767]] dhe hartoi pjesën korresponduese të hartës.

==Periudha e Hershme Islamike==
[[File:Historical Baliya Dhighir Par Mosque.jpg|thumb|left|396px|[[Xhamia e Pathrailit]], ndërtuar mes funditë shek. të XIV dhe fillimit të shek. të XV]]
{{Kryesore|Arkitektura Indo-Islamike}}
Nën sundimin islamik, Dhaka u bë pjesë e distriktit historik të [[Sonargaoni]]t, qendra rajonale administrative e Sulltanateve të Delhit dhe Bengalit.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt; Rruga &quot;Grand Trunk&quot; kalonte përmes rajonit, duke e lidhur atë me Indinë Veriore, [[Azia Qendrore|Azinë Qendrore]] dhe qytetin port jugor të [[Chittagong]]ut. Para Dhakës, kryeqyteti i [[Bengali]]t ishte Gauri. Kryeqytete edhe më të hershme përfshinin Panduan, [[Bikramapuri]]n dhe Sonargaonin. Gjatë periudhës së Sulltanatit turk të Delhit dhe [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] u provua bashkimi i stileve të ndryshme arkitekturore. Ndikimet vendore çuan në 'rende' të ndryshme të [[Arkitektura Indo-Islamike|stilit Indo-Islamik]].

Arkitektura e periudhës islamike, duke përfshirë Arkitekturën e Sulltanatit si dhe atë Mogule, megjithëse në konture të përgjithshme e përcaktuar si pjesë e [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturës Indo-Islamike]], arriti të fitonte një identitet të sajin që e dallonte nga rajonet e tjera të nënkontinentit.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;&gt;{{cite book|author1=Dipakranjan Das|author2=A.B.M. Husain|author3=Perween Hasan|author4=Mahbubur Rahman|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture|chapter=Architecture|accessdate=11 qershor 2024|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|lang=en|ol=30677644M|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah}}&lt;/ref&gt;

Ndryshe nga periudhizimi evropian, periudha mesjetare në historinë indiane përgjithësisht konsiderohet se fillon me ardhjen e myslimanëve, veçanërisht pushtimi i Delhit nga fundi i [[shekulli XII|shekullit të XII]] nga Ghoridët e [[Afganistani]]t. Brenda pak vitesh, rreth vitit [[1204]], [[myslimanët]] me Bakhtijar Khalxhin mbërritën në Bengal. Ata sollën ndryshime jo vetëm në fushën politike, por edhe në atë shoqërore dhe kulturore.

[[File:Faridpur PatrailMoshjid MG 2971.jpg|thumb|381px|Pamje këndore e Xhamisë së Pathrailit]]
Myslimanët sollën me vete forma që ishin në përshtatje me nevojat e tyre fetare, ndërsa hindu-budistët kontribuan me teknikat e ndërtimit. Bashkë me format myslimane u importuan edhe teknikat e lidhura me format përkatëse deri atëherë të panjohura në [[India|Indi]], si roli i  harkut dhe shtyllës në formimin e façatës dhe [[arkada]]t tre cepëshe të [[kupola]]ve dhe tromponët këndorë në mbajtjen e një [[kupola|kupoleje]]. Këto tipare ishin përshtatur nga burime romako-bizantine dhe perse para-islamike në një mënyrë dhe formë të tillë që ishin bërë pjesë e pandarë e ndërtesave të të gjithë botës islamike.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Faktorët që kishin modeluar shoqërinë dhe kulturën për një kohë të gjatë ishin, në terma të përgjithshëm, hindu dhe indianë, tani nuk ishin vetëm indianët hindu por edhe myslimanët e Lindjes së Mesme. Me ardhjen e myslimanëve - arabë, persë dhe afganë – ndryshimet erdhën në të gjitha fushat e jetës.

Arkitektura myslimane filloi me pushtimet e Bakhtijarit. Ai mendohet se në Tabakatin e Minhaxhit ka ndërtuar ''xhami, medrese dhe teqe''. Por dihet pak dhe ka vetëm disa hamendje rreth formës dhe karakteristikave të tyre. Nga të dhënat e shekujve të tjerë, dhe shembujve më të vonë të rrjedhur nga vendi, mund të hamendësohet se ata përdorën materiale të disponueshme vendore nga plaçka e luftës. Në vendet e [[Azia Perëndimore|Azisë Perëndimore]], për shembull, myslimanët kishin përdorur kisha dhe tempuj të braktisur atje ku ishte e nevojshme si xhami menjëherë pas pushtimit të tyre. Por në [[India|Indi]] dhe Bengal kjo nuk ishte e mundur sepse karakteri arkitekturor i tempujve, kufizohej kryesisht nga madhësia dhe orientimi i tyre që i bënte të papërdorshëm për tu konvertuar.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:বাবা আদম এর মসজিদ,.jpg|thumb|428px|left|[[Xhamia e Baba Adamit]], ndërtuar në shek. e XV]]
Logjikisht planet e tyre ndërtimore ata duhet tua kenë dhënë artizanëve vendorë dhe tu kërkonin atyre ndërtimin me materiale vendore dhe sipas aftësisë së tyre. Rezultati ishte një xhami e ndërtuar me materiale nga ndërtesat vendore dhe të bazuara mbi metodat vendase të ndërtimit. Për shkak të kushteve të paqëndrueshme politike pas pushtimit që zgjati për më shumë se një shekull, nuk ka gjasa që gjatë kësaj periudhe të ndërtoheshin shumë struktura.

Ajo që shihet në arkitekturën e kësaj periudhe nuk ishte vetëm Islamike, por edhe vendore në veçantinë e arkitekturës me elemente hindu-budiste. Nga teknikat hinduisto-budiste, duhen përmendur veçanërisht kolonat, lintelët dhe trarët për të mbajtur një tavan dhe elementet për të mbushur këndet. Këto ishin teknika të lidhura me [[Arkitektura shkëmbore e Indisë|praktikat e vjetra të skalitjes në shkëmb]] për të cilat Arti Indian ka pak paralele. Duke kombinuar elemente vendore me elemente myslimane, kështu u përcaktua [[Arkitektura Indo-Islamike]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Në periudhën para sulltanatit, sunduesit fillimisht drejtonin nominalisht si guvernatorë të sulltanëve të Delhit, por që në vijim përpiqeshin të shkëputeshin për të krijuar dinasti të pavarura. Përveç disa referencave në mbishkrime, nuk kemi shembuj ekzistues të ndonjë ndërtese fetare ose shekullare të kësaj periudhe. Pas shpërbërjes së Sulltanatit turk të [[Delhi]]t, sunduesit e shteteve të veçanta vendosën sundimin e tyre të pavarur dhe po kështu edhe stilet e tyre arkitekturore, që u ndikuan fortësisht nga stilet vendore. Shembujt e këtyre stileve janë shkollat ''[[Arkitektura e Bengalit|Bengaleze]]'' dhe ''[[Arkitektura e Guxharatit|Guxharatase]]'' të [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturës Indo-Islamike]]. Me pavarësinë e Dinastisë së Ilijas Shahut në [[1342]], ata futën një sistem të pavarur në të gjitha fushat e jetës, duke përfshirë arkitekturën, të bazuar në traditat e hershme myslimane si dhe në kulturën vendore.

Haxhi Ilijas Shahu ishte sunduesi i parë i Bengalit që mori titullin Shah-i-Bangalah. Kjo dinasti e sundoi [[Bengali]]n nga viti [[1342]] deri në vitin [[1487]], me një ndërprerje prej 29 vjetësh ([[1413]]-[[1442]]) nga dera e Raxha Ganeshës. Në vijim ajo u pasua në fillim nga një sundim i shkurtër Habshi (1487-[[1493]]) dhe pastaj Dinastia e Husain Shahut nga viti [[1494]] deri në vitin [[1538]], Dinastia Suri nga viti 1538 deri në vitin [[1564]], dhe Dinastia Karrani nga viti 1564 deri në [[Perandoria Mogule|pushtimin Mogul]] në [[1576]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:Kutub Mosque March 2021.jpg|thumb|408px|[[Xhamia Kutub Shah]], ndërtuar në shek. e XVI, gjatë Periudhës së Sulltanatit]]
Sulltanati i pavarur ishte periudha më domethënëse në historinë arkitekturore Bengalo-Islamike. Arkitektura në vijim fitoi një stil të vetin, që përshkruhet gjerësisht si 'Stili Bengal', i cili dallohej nga [[Arkitektura Indo-Islamike|stilet e tjera rajonale të Indisë]] dhe nga ai i Sulltanatit të Delhit. Në këtë stil Dinastia e Ilijas Shahut dhe Husain Shahut kryen kontribute domethënëse.

Shembujt e mbijetuar i përkasin kryesisht arkitekturës fetare, pasi materialet e tyre ndërtimore nuk u grabitën edhe pasi ato u braktisën, për shkak të karakterit të tyre të shenjtë. Ndërsa monumentet shekullare u grabitën për të ndërtuar banesa private.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Te ndërtesat fetare mbizotërojnë xhamitë, që janë dy llojesh, &quot;xhami kongregacionale&quot; të së xhumasë dhe &quot;xhami vaktija&quot;. Këto të fundit ndonjëherë quhen edhe &quot;xhami panxhegan&quot; në bengalisht për shkak të përdorimit të tyre vetëm për pesë lutjet e ditës. Shenjat identifikuese të xhamive kongregacionale janë përmasat e tyre më të mëdha dhe shtimi i galerisë mbretërore ose maksuras në përgjithësi si një kat i sipërm në këndin verilindor për të ruajtur sigurinë e udhëheqësit ose përfaqësuesit të tij.

Xhamitë kongregacionale përgjithësisht janë drejtkëndore në planimetri dhe kanë [[kupola]] të shumta me një navatë të gjerë me tavan lakor të prerë që shtrihet pingul në mes. Megjithatë, asnjë xhami kongregacionale nuk u ndërtua me një oborr (sahn) të hapur të rrethuar nga rivakë ([[arkada]] kalimi me kolonada), një tipar i dizajnit të xhamive tradicionale kongregacionale jashtë [[India|Indisë]]. Arsyeja e dukshme ishte mospërshtatshmëria e kësaj planimetrie me kushtet klimatike vendore.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:DG 88 - 09 ATIA MOSQUE BUILT BY KING OF KARATIA 1609 IN MUGHAL PERIOD TANGAIL IMG 2681.jpg|thumb|left|448px|[[Xhamia e Atias]], ndërtuar mes 1609 dhe 1611 në stil të përzier të Sulltanatit dhe Mogul]]
Xhamitë vaktija ishin të vogla në dizajn dhe të ndërtuara përgjithësisht në vende të ndryshme, jo vetëm për të përmbushur nevojat e lutjeve por edhe si qendra të takimeve shoqërore dhe si shkolla fetare. Ato janë përgjithësisht të tipit me një kupolë, dhe ndonjëherë kanë një verandë me mbulim lakor përballë, duke u shtrirë nga veriu në jug. Tavanet lakorë si të xhamive kongregacionale (të së premtes) ashtu dhe xhamive vaktija janë ekzekutuar në varietetin e dizajnit vendor çauçala, që ndjek barakat çauçala të vendit.

Monumente të tjera të tipit fetar përbëhen nga disa mauzoletë, si strukturorë ashtu dhe sarkofagorë, dhe medresetë. Me dizajn katror dhe me një kupolë, ato duken se kanë qenë ndërtuar duke imituar ato me dizajn katror të [[Delhi]]t, shembulli më i hershëm nga të cilët është Mauzoleu i Sulltan Iltutmishit. Origjina e këtij tipi është gjurmuar te çahartakët para-islamikë të Perandorisë Sasaniane.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Duket se ndërtesa e varrit (mauzoleu strukturor) nuk ishte popullor në Periudhën e Sulltanatit siç qe gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]]. Varret sarkofagorë, të pambrojtur siç ishin, përveç atyre të personazheve të shenjtë, kanë rënë pre e kushteve të atmosferike dhe shkatërrimit të qëllimshëm.

Karakteristikat e përgjithshme të Arkitekturës së Sulltanatit të Bengalit janë ndërtimi tërësisht me tulla, muret shumë të gjerë, nga 1.5 m deri në 4 m. Ndonjëherë me fasadë të veshur me gurë, kanë trarë guri që shtrihen horizontalisht në mes. Hyrjet përforcohen nëpërmjet ngritjes së kullave, kryesisht tetëkëndore, por ndonjëherë edhe cilindrike, që ngrihen në nivelin e çatisë pa ndonjë kupolë ose majëzë. Nga kulla në kullë çatia ishte skalitur me harqe, një tipar i rrjedhur nga forma mbizotëruese e kasolleve prej kashte të vendit. Sipër çatisë ngriheshin [[kupola]] vendore në formën e shtambave të përmbysura, të ndërtuara kryesisht mbi [[arkada]]t me cepa të varur, por ndonjëherë të ngritura mbi tromponë këndorë. Të dyja këto modele të përshtatura nga burime të jashtme.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Brenda ndërtesave të mëdha kishte kolona të holla prej graniti vendor, të vendosura në rreshta për të mbajtur nga dy harqe qëndrorë me majë, duke i dhënë brendësisë ndjesinë e dritës dhe hapsirës. Ndërtesat dekoroheshin si brenda ashtu dhe jashtë me vargje modelimesh dhe dizajne terrakote. Subjekti i tyre më i rëndësishëm ishin bimët kacavjerrëse që formonin struktura rrjetash. Ato përmbanin motive varësesh të dizajneve të ndryshme, fillimisht të rrjedhur nga motivi dekorues i zinxhirit dhe kambanës të [[tempulli hindu|tempujve]]. Mihrabët në xhami, që përputheshin me numrin e hyrjeve lindore, kishin kryesisht harqe të dhëmbëzuar. Të gjithë elementet mbaheshin brenda një kornize drejtkëndore dhe ishin kaq të zbukuruar sa u bënë pika qëndrore e gjithë brendësisë.

Stili mbizotëroi në [[shekulli XIV|shekujt e XIV]], [[shekulli XV|XV]] dhe [[shekulli XVI|XVI]], madje vijoi i pakonkuruar edhe në shekujt pasues, veçanërisht në bërjen e tempujve, megjithë hyrjen e [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] që nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:Binot Bibi mosque in Old Dhaka.JPG|thumb|379px|Xhamia e Binat Bibit në 2007]]
Struktura më e vjetër prej tulle në qytet është [[Xhamia e Binat Bibit]], e ndërtuar në vitin [[1454]] në zonën Narinda të Dhakës gjatë mbretërimit të Nasirudin Mahmud Shahut (mbr. [[1435]] – [[1459]]) të Sulltanatit të Bengalit.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Binat Bibi Mosque|url-status=dead|publisher=ArchNet Digital Library|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368|accessdate=18 shtator 2012|lang=en|archive-date=1 mars 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060301041726/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368}}&lt;/ref&gt; Megjithëse xhamia i mbijetoi degradimit të kohës për rreth 550 vjet, tani është shkatërruar, për të ndërtuar një xhami dhe medrese më të madhe. Struktura e dytë më e vjetër prej tullash në Dhaka është Xhamia e Mirpur Maxharit, e ndërtuar në [[1487]], gjithashtu me një kupolë.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

Në Dhaka ndodhej një fortesë e madhe përpara se ajo të bëhej kryeqyteti i provincës [[Perandoria Mogule|mogule]] të [[Bengali]]t. Mirza Nathani shkroi në librin e tij &quot;Baharistan Ghaibi&quot; se Dhaka dhe Gauri ishin fortesat më të mëdha në periudhën para-mogule. Ai erdhi në Bengal në vitin [[1608]] si komandant i Islam Khanit, që ishte subahdari (guvernatori) i [[Bengali]]t, caktuar nga perandori [[Xhahangiri|Xhahangir]]. Në fakt, fjala ''dhakka'' do të thotë &quot;stacion vëzhgimi&quot; që mund të shpiegoi se si ajo e mori emrin e saj. Të tjerë shpiegojnë se Dhaka e mori emrin e saj nga pema dhak (butea frondosa), që rritej me shumicë në këtë vend.

Dhaka është e vendosur pranë dy kryeqyteteve të lashta të [[Bengali]]t, [[Bikramapuri]]t dhe [[Sonargaoni]]t. Në këtë mënyrë, ishte e natyrshme që ajo të shërbente si qendra e mbrojtjes së këtyre dy kryeqyteteve dhe, si rezultat, u zhvillua si qendër urbane dhe tregtare.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

===Xhamia e Binat Bibit===
[[File:বিনত বিবি মসজিদ 04.jpg|thumb|left|347px|Pamje e verandës së xhamisë me dy kupolat sipër]]
{{main|Xhamia e Binat Bibit}}
'''Xhamia e Binat Bibit''' ({{lang-bn|বিনত বিবির মসজিদ}}) është xhamia më e hershme e mbijetuar në [[Dhaka]], ndërtuar në vitin [[1454]] nga Binat Bakhti, vajza e Marhamatit. Ajo u ndërtua gjatë sundimit të Nasirudin Mahmud Shahut ([[1435]]–[[1459]]) të Sulltanatit të Bengalit. Ajo gjendet përkrahë Urës Hajat Bepari në zonën Narinda.

Xhamia ka formë katrore, me përmasa 3.7 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (12 këmbë&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) së brendshmi me një kupolë të vetme gjysmë-të rrumbullakët, në krye të dhomës katrore. Hyrjet janë nga lindja, veriu dhe jugu. Veçoritë para-mogule përfshijnë kornizat lakore dhe kullat tetëkëndore të cepave, si dhe [[arkada]]t në faqet jugore, veriore dhe lindore. Zbukurimet janë modeste dhe ndërtesa është e veshur me &quot;çini-tikri&quot;.

Një pjesë e xhamisë është shkatërruar si pasojë e një plani rinovimi që përfshin ndërtimin e një minareje 21 metra të lartë (70 këmbë), dhe zgjerimin e ndërtesës së tanishme nga tre kate në shtatë.

====Përshkrimi====
Xhamia ka formë katrore, që ka përmasa 3.7 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; së brendshmi me një kupolë të vetme gjysmë-të rrumbullakët mbi dhomën katrore. Hyrjet janë në lindje, veri dhe jug. Veçoritë para-mogule përfshinin kornizën e lakuar dhe kullat mbështetëse, torret tetëkëndore në cepa dhe [[arkada]]t e faqeve jugore, veriore dhe lindore. Zbukurimet janë të pakta dhe ndërtesa është e veshur së jashtmi me &quot;çini-tikri'.&lt;ref name=&quot;newnation&quot;&gt;{{cite news|title=Pre-Mughal structure in ruin: Binat Bibi mosque partly demolished|work=The New Nation|accessdate=16 korrik 2007|url=http://nation.ittefaq.com/artman/exec/view.cgi/63/34802|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927175733/http://nation.ittefaq.com/artman/exec/view.cgi/63/34802|url-status=dead|archive-date=27 shtator 2007}}&lt;/ref&gt; Në veri të xhamisë, ku është varrosur Binat Bakhti, ndodhet një mbishkrim guri, i shkruar në [[gjuha perse|persisht]]. Trashësia e murit është afërsisht 1.82 m. [[Mihrabi]] ka një kornizë të dalë mbrapa murit perëndimor.

[[File:DG 91 - 09 BARIED BHUYAN BARI MOSQUE 15 CENTURY DHAKA IMG 2988.jpg|thumb|408px|Pjesa e sipërme e Xhamisë Bhujanpara me kupolën]]
Xhamia me një kupolë përgjatë kohës u kthye në një formë drejtkëndore duke prishur murin jugor dhe duke u zgjeruar në jug. Më tej një kupolë e re u shtua rreth vitit [[1932]]. Në vitin [[1962]], drejt faqes perëndimore u ndërtua një mihrab i ri. Me kalimin e kohës veçoritë para-mogule u ndryshuan, façada e jashtme e verandës perëndimore, muri verior, kupola dhe muret anësore të ujëmbledhësit u dekoruan me punime tradicionale popullore ''çinitukri'' (copa pllakash qeramike ose qelqi). Muret e rinovuara nuk kanë trashësinë origjinale prej nga struktura ekzistuese mund të identifikohet. Tashmë veçoria e vetme para-mogule janë mbishkrimi, muri lindor, muri verior, kupola origjinale dhe korniza lakore.&lt;ref&gt;{{harvnb|Fariel Khan|1997|pp=5.2–5.6}}&lt;/ref&gt;

=== Xhamia Bhujanpara ===
{{main|Xhamia Bhujanpara e Beraidit}}
'''Xhamia Bhujanpara e Beraidit''' është një nga xhamitë më të vjetra të [[Bangladeshi]]t e vendosur në katundin e Beraidit, pjesë e Bada thanës së distriktit të Dhakës. Në këtë fshat ndodhen një tërësi prej dhjetë xhamish të vjetra, prandaj ai quhet fshati i xhamive.

====Historia====
[[File:Beraid Bhuyanpara Jame Mosque 02.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]]
Për shkak të sistemit të transportit me bazë lumore, vendbanimi i kësaj zone është themeluar në të kaluarën përpara [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]] duke zhvilluar tregtinë, në Periudhën e Sulltanatit të Bengalit. Banorët e kësaj zonë tregtonin lëkurë, kripë dhe prodhime të tjera në bashkëpunim me tregtarët e pasur. Në këtë fshat ndodhen 15 xhami, 10 prej të cilave janë të vjetra. Ndër to shquhen Xhamia Bhujanpara (rreth vitit [[1505]]), Xhamia Moralpara ([[1833]]), Xhamia e Purbaparës ([[1893]]), Xhamia e Agarparës dhe Çatkiparës ([[1893]]), Xhamia e Askartekut ([[1888]]), Xhamia e Çinadiparës ([[1893]]), Xhamia e Araidaparës ([[1896]]) etj.

Në vitin [[2002]], Xhamia Bhujapara u listua si një monument i mbrojtur nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit. Në xhami nuk është gjetur ndonjë mbishkrim informues për datën dhe personin që e ka ndihmuar. Xhamia paraqet shumë ngjashmëri arkitekturore të kësaj xhamie me Xhaminë Bandar Shahi të Narajanganxhit dhe [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh|Xhamia e Baba Saleh]] të ndërtuara të dyja nga Baba Saleh, prandaj arkeologët mendojnë se ajo është një xhami para-mogule. Sipas të dhënave ndërtimi i kësaj xhamie përmendet në shumë mënyra si si viti [[1505]].

====Përshkrimi====
Xhamia gjendet në zonën e Bada thanës, në fshatin Beraid, në pjesën lindore të metropolit [[Dhaka|Dhakës]], pranë brigjeve të lumit Balu dhe pesë km larg Pazarit Notun. Xhamia e vjetër Bhujanpara ka planimetri katrore me një kupolë, e cila është {{convert|21|sqft|m2}}. Sipërfaqja e përgjithshme e xhamisë arrin në rreth {{convert|4000|sqft|m2}} dhe është {{convert|17.6|ft|m}} e lartë nga themelet deri sipër kornizës.

Xhamia është rinovuar mjaft herë. Në kohët moderne, ajo i ka zgjeruar dhe rinovuar të tëra krahët, përveç astij perëndimor, prandaj pjesa perëndimore dhe kupola janë pjesët e vjetra të saj. Pjesa tjetër e ka humbur autenticitetin. Përreth xhamisë janë ndërtuar godina shumë-katëshe.

[[File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 54.JPG|thumb|Rrënoja të Fortesës së Lalbagut]]
==Arkitektura Mogule ==
{{Kryesore|Arkitektura Mogule}}
Mogulët, ashtu si mjeshtërit e tyre në Indinë Veriore, ishin pasardhës të racës mongolo-timuride të [[Azia Qendrore|Azisë Qëndrore]] dhe [[Irani|Persisë]], që ishin dërguar si nënmbretër nga perandorët e tyre. Ata ishin kryesisht të afërm ose të besuar të perandorëve të tyre, kështu që arkitektura që u fut gjatë kësaj periudhe ishte e lidhur me jetën dhe kulturën mogule në qendër.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Arkitektura Mogule është stili arkitekturor simetrik dhe dekorativ i zhvilluar nga [[Perandoria Mogule|Mogulët]] në [[shekulli XVI|shekujt e XVI]] dhe [[shekulli XVII|XVII]], një përzierje e [[Arkitektura Islame|Arkitekturës Islamike]], [[Arkitektura Iraniane|Perse]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.agrahub.com/taj-mahal-agra/history-of-the-tajmahal.html|title=History of the Taj Mahal Agra|work=agrahub.com|lang=en|accessdate=20 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723232020/http://www.agrahub.com/taj-mahal-agra/history-of-the-tajmahal.html|archive-date=23 korrik 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IAAO&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.islamicart.com/library/empires/india/taj_mahal.html|publisher=Islamic Arts and Architecture Organization|title=The Taj Mahal|accessdate=22 maj 2009|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417083242/http://islamicart.com/library/empires/india/taj_mahal.html|url-status=dead|archive-date=17 prill 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Sheila S. Blair|Jonathan M. Bloom|1996}}&lt;/ref&gt; dhe [[Arkitektura Indiane]], në atë që tani është [[India]], [[Pakistani]] dhe [[Bangladeshi]].

Stili Mogul u konceptuar së pari nga [[Akbari]] i Madh, perandori i tretë Mogul, dhe arkitektët e mogulë. Ky stil &quot;Akbari&quot; ishte një amalgamë e stileve Timuride, Persiane dhe Indiane. Ai u konsolidua më tej nga [[Shah Xhahani]], nipi i tij, një patron entuziast i arkitekturës. Disa nga trashëgimitë arkitekturore më domethënëse të periudhës mogule janë [[Varri i Humajunit]], [[Taxh Mahali]], Fortesat e [[Fortesa e Agrës|Agrës]] dhe [[Fortesa e Lahores|Lahores]], qyteti i [[Fatehpur Sikri]]t dhe [[Varri i Akbarit]]. Një nga shembujt e hershëm dhe karakteristikë që mbeten nga [[Arkitektura Mogule]] në Dhaka është [[Fortesa e Lalbagut]].

[[File:Front view of Nimtoli deuri-2.jpg|thumb|left|396px|[[Arkada Nimtali]]]]
Megjithëse pjesa perëndimore e Bengalit u pushtua nga gjeneralët e [[Akbari]]t në vitin [[1575]], vendosja e autoritetit mbi të gjithë territorin nuk u arrit dot deri në fillim të mbretërimit të [[Xhahangiri]]t ([[1605]]-[[1627|27]]), prandaj nuk u bënë dot shumë ndërtime. [[Arkitektura Mogule]] në Bengal ishte e ndryshme nga Arkitektura e Sulltanatit. Nuk ishte një arkitekturë kombëtare e pavarur, por më shumë një version më i vogël provincial i ndërtimeve në [[Agra]], [[Fatehpur Sikri]], [[Delhi]] ose [[Lahore]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Nga fundi i [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] [[Sonargaoni]] ishte qendra e [[Isa Khani]]t dhe birit të tij, Musa Khanit, të cilët drejtuan një konfederatë prej dymbëdhjetë feudalësh që i rezistuan zgjerimit [[Perandoria Mogule|mogul]] në Bengalin Lindor. Për shkak të ndryshimit të rrjedhës së [[Gangu]]t, Gauri e humbi rëndësinë strategjike. [[Dhaka]] shihej me rëndësi strategjike për shkak të nevojës mogule për të konsoliduar kontrollin në Bengalin Lindor. [[Perandoria Mogule|Mogulët]] planifikuan edhe të zgjeronin perandorinë e tyre më tej në [[Assam]] dhe Arakan. Dhaka dhe [[Chittagong]]u u bënë kufiri lindor i [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]].

Arkitektura e Periudhës Mogule ishte kryesisht vepër e subahdarëve (guvernatorëve) të [[Shah Xhahani]]t dhe [[Aurangzebi]]t. Gjatë sundimit të këtij të fundit subhadarët e Bengalit u bënë të trashëgueshëm, duke u fuqizuar sa të zhvillonin një arkitekturë pothuajse të pavarur nga dëshirat e [[Perandoria Mogule|perandorëve mogulë]] në qendër.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:Qiblah of Dhanmondi Shahi Eidgah with prayer space.jpg|thumb|428px|[[Dhanmondi Shahi Eidgah]], ndërtuar në 1640 nga Mira Abul Qazim, divan mogul]]
Motive si çhaxha (një strehë për hije ose strehë e vendosur mbi kllapa konsujsh dhe e dalë nga muret), kllapat e konsujve me dekorime të pasura të skalitura (të përshkruara si varëse stalaktite), ballkonet, [[çhatri]]t dhe minaret ishin karakteristike të [[Arkitektura Mogule|stilit arkitekturor Mogul]], që u bë një model jetëgjatë i sundimit Mogul.

Në vitin [[1610]], [[Dhaka]] u bë kryeqyteti i provincës Mogule të [[Bengali]]t, [[Bihari]]t dhe [[Orissa]]s, me një juridiksion që mbulonte [[Bangladeshi]]n e sotëm dhe Indinë Lindore, duke përfshirë shtetet e sotme indiane të [[Bengali Perëndimor|Bengalit Perëndimor]], [[Bihari]]t dhe [[Orissa|Odishës]]. Provinca ishte e njohur si &quot;Bengal Subah&quot;. Perandori [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]] e vizitoi Dhakën në [[1624]] dhe qëndroi në qytet për një javë, katër vjet para se të bëhej perandor në [[1628]].&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/shah-jahans-dhaka-visit-he-became-the-mughal-emperor-3413231|title=Shah Jahan's Dhaka Visit Before He Became the Mughal Emperor|date=7 shtator 2023|accessdate=8 shtator 2023|url-status=live|archive-date=8 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908153928/https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/shah-jahans-dhaka-visit-he-became-the-mughal-emperor-3413231}}&lt;/ref&gt; [[Dhaka]] u bë një nga qytetet më të pasura dhe të mëdha në botë gjatë periudhës së hershme të &quot;Bengal Subah&quot; ([[1610]]-[[1717]]). Begatia e Dhakës arriti kulmin gjatë administrimit të guvernatorit Shaista Khan ([[1644]]-[[1677]] dhe [[1680]]–[[1688]]). Thomas Bowrey, një tregëtar lundrues anglez që vizitoi qytetin mes viteve [[1669]] dhe [[1670]], shkroi se qyteti kishte një perimetër prej 40 miljesh. Ai vlerësonte se popullsia e qytetit ishte më e madhe se ajo e [[Londra|Londrës]] me 900,000 banorë.&lt;ref&gt;{{cite book|author=K. M. Karim|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php/Naib_Nazim|chapter=Naib Nazim|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|oclc=883871453}}&lt;/ref&gt;

[[Dhaka]] luajti një rol kyç në para-industrializimin e Bengalit. Ishte qendra e tregëtisë së muslinës në Bengal, duke bërë që muslina të quhej &quot;daka&quot; tregjet e largëta si ato të [[Azia Qendrore|Azisë Qendrore]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Richard M. Eaton|year=1996|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760|lang=en|page=202|publisher=University of California Press}}&lt;/ref&gt; India Mogule varej nga prodhimet bengaleze si [[orizi]], [[mëndafshi]] dhe tekstilet prej [[pambuku]]. Kompanitë e Indisë Lindore evropiane të Britanisë, [[Hollanda|Hollandës]], [[Franca|Francës]] dhe [[Danimarka|Danimarkës]] vareshin po ashtu nga prodhimet bengaleze. Bengali furnizonte 40% të importeve hollandeze nga [[Azia]], me shumë prodhime që u shiteshin anijeve hollandeze limanet bengaleze dhe pastaj transportoheshin për në Batavia në &quot;Dutch East Indies&quot;. Ai furnizonte 50% të tekstileve dhe 80% të mëndafshit në importet hollandeze të tekstileve nga [[Azia]].&lt;ref&gt;Om Prakash: &quot;Empire, Mughal&quot;, te {{harvnb|John J. McCusker|2006|pp=237–40}}&lt;/ref&gt; Mëndafshi eksportohej gjithashtu në [[Japonia|Japoninë]] para-moderne.&lt;ref&gt;{{cite book|author=John F. Richards|title=The Mughal Empire|year=1995|publisher=Cambridge University Press|lang=en|page=202}}&lt;/ref&gt; Rajoni kishte një industri të madhe të ndërtimit të anijeve që furnizonte marinën mogule. Ndërtimi i anijeve gjatë [[shekulli XVI|shekujve të XVI]] dhe të [[shekulli XVII|XVII]] arrinte në 223 250 tonë në vit, krahasuar me 23 061 tonë të prodhuara në [[Amerika e Veriut|Amerikën e Veriut]] nga viti [[1769]] deri në [[1771]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=Indrajit Ray|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857)|url=https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-82552-1|year=2011|page=[https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891/page/n191 174]|lang=en}}&lt;/ref&gt; [[Dhaka]] ishte shtëpia e një vargu burokratësh dhe oficerësh ushtarakë mogulë, ashtu si dhe anëtarësh të familjes perandorake.

[[File:মথুরাপুরদেউল 6.jpg|thumb|327px|left|[[Mathurapur Deula]] ndërtuar në shek. e XVII]]
Islam Khani I qe guvernatori (subahdari) i parë mogul që qëndroi në qytet.&lt;ref&gt;{{harvnb|Frauke Kraas|Surinder Aggarwal|Martin Coy|Günter Mertins|2013|p=60}}&lt;/ref&gt; Islam Khani u bë subahdar i [[Bengali]]t në [[1608]], kur kryeqyteti i tij ishte Raxhmahali. Me tu caktuar subahdar, ai vendosi ta zhvendos kryeqytetin nga Raxhmahali në [[Dhaka]]. Ai e riemërtoi Dhakën &quot;Xhahangir Nagar&quot; (''Qyteti i Xhahangirit'')  sipas perandorit dhe dërgoi dy nga zyrtarët e tij bashkë me vartësit në Dhaka dy javë përpara mbërritjes së tij &quot;për të riparuar fortesën e vjetër që ta kthente në gjendje të përshtatshme për të pritur guvernatorin&quot;.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt; Emri do të braktisej menjëherë pas pushtimit anglez.

Islam Khani u përfshi në luftime kundër Musa Khanit, djali i [[Isa Khani]]t, udhëheqësi i Bara Bhujanëve në Ghoragat. Luftimi e vonoi mbërritjen e tij në Dhaka deri në [[1610]]. Varri i Musa Khanit dhe [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhamia e Musa Khanit]], tani gjenden në mjedisin e Universitetit të Dhakës.

Në [[Dhaka]], Islam Khani zakonisht qëndronte në fortesën e vjetër, që tani është [[Burgu i Vjetër Qëndror i Dhakës|Burgu Qëndror i Dhakës]]. Gjatë kohës së tij, Dhaka filloi të rritej si kryeqytet. Manrique, që erdhi në aty në [[1640]], e përshkruan atë si një &quot;qytet të madh dhe të famshëm&quot;. Ai përmend një sulm Magh ndaj Dhakës, që kishte ndodhur dymbëdhjetë vjet para se ai të mbërrinte aty.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

[[File:সোনাকান্দা দুর্গ ১৪.jpg|thumb|396px|[[Fortesa e Sonakandës]], ndërtuar në shek. e XVII]]
Zgjerimi kryesor i qytetit u zhvillua nën guvernatorin Shaista Khan. Nën Shaista Khanin, që e sundoi [[Bengali]]n nga viti [[1664]] deri në vitin [[1688]], u bënë shumë ndërtime në të gjithë vendin, veçanërisht në kryeqytetin [[Dhaka]]. Disa studiues arrijnë deri aty sa këto ndërtime ti quajnë ''Stili i pavarur Shaista Khani''. Qyteti atëherë ishte 19 km me 13 km, me një popullsi prej gati një milion banorësh.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=State of Cities: Urban Governance in Dhaka|url=http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2055/SOC%20Report-%2005-07-12.pdf?sequence=1|website=BRAC University|accessdate=16 shkurt 2015|date=maj 2012|url-status=live|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216192205/http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2055/SOC%20Report-%2005-07-12.pdf?sequence=1}}&lt;/ref&gt; [[Dhaka]] u bë vendqëndrimi i një nga prej parive më të pasura në [[Perandoria Mogule|Indinë Mogule]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Travel – Saving Dhaka's Heritage|work=BBC|author=Christopher Shay|accessdate=18 shkurt 2015|lang=en|url=http://www.bbc.com/travel/feature/20110815-saving-dhakas-heritage|url-status=live|archive-date=5 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205130440/http://www.bbc.com/travel/feature/20110815-saving-dhakas-heritage}}&lt;/ref&gt;

Mir Xhumla u caktua guvernator i Bengalit në [[1660]]. Ai drejtoi një fushatë të suksesshme kundër Asamit dhe solli dy topa të stërmëdhenj nga aty. Ata u vendosën në brigjet e lumit Buriganga, njëri prej të cilëve ra në lum dhe humbi. Ndërsa tjetri, i quajtur Bibi Mariam, u zhvendos në Çoukbazar. Aty nga vitet [[1950]], ai u soll në ishullin e trafikut në Gulistan, ku u bë i njohur si Gulisthaner Kaman. Dikur një objekt i famshëm, ky top ka rënë në harresë për shkak të vendosjes së pa përshtatshme në Osmani Udjan.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

Mir Xhumla ndërtoi një [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portik]] në [[Dhaka]], që tani qëndron në gjendje të mirë pranë Doel Çatarit. Ai ishte një portik në hyrjen veriore të Dhakës. Jo shumë më vonë, Dhaka u zgjerua më në veri përtej portikut deri në Tongi.

[[File:DG 34 - 08 MIRKADIM BRIDGE ABDULLAH PUR MUNSIGON IMG 4.jpg|thumb|left|396px|[[Ura e Mirkadimit]], ndërtuar në shek. XVII]]
Në vitin [[1678]] nisi ndërtimi i [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]], nga princi Muhamad Azam Shah, guvernatori i Bengalit, një nga bijtë e perandorit [[Aurangzebi|Aurangzeb]] dhe vetë perandor i ardhshëm. Ajo u ndërtua me qëllim që të shërbente si rezidencë nënmbretërore e guvernatorëve mogulë në Indinë Lindore. Përpara se fortesa të përfundonte, princi u thirr nga perandori Aurangzeb. Ndërtimi i fortesës u ndal nga Shaista Khani pas vdekjes së bijës së tij Pari Bibi, që u varros në një mauzole në qendër të fortesës së pambaruar.&lt;ref&gt;{{cite news|date=12 qershor 2015|lang=en|accessdate=24 tetor 2022|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/legends-lalbagh-95554|title=Legends of Lalbagh|url-status=live|archive-date=24 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024144002/https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/legends-lalbagh-95554}}&lt;/ref&gt;

Në vitin [[1689]] subahdar i Bengalit u bë Ibrahim Khani, që ndërtoi Pallatin Xhinxhira në bregun jugor të Burigangas. Një urë druri mbi lum e lidhte pallatin me bregun verior. Peshkopi Heber erdhi në [[Dhaka]] në [[1824]] për të shenjtëruar Kishën Anglikane në Rrugën Johnson, në veri të Parkut Bahadur Shah. Ai e përshkroi Pallatin Xhinxhira aq të madh sa Pallati i [[Kremlini]]t në [[Moska|Moskë]].&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

Pas Betejës së Plaseit në [[1757]], në këtë pallat u mbajtën si të burgosura, Amena Begumi dhe Ghaseti Begumi, nëna dhe tetoja e navab Siraxhudavlas. Me kërkesë të Miranit, djalit të Mir Zafarit, ato u mbytën në lumin Dhaleshvari. Deri pak dekada më parë, aty qëndronin akoma disa mbetje të Pallatit Xhinxhira, por sot nuk ka mbetur asnjë gjurmë e ndërtesës.

[[File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 3.JPG|thumb|396px|Xhamia e Fortesës së Lalbagut]]
Konflikti i brendshëm në oborrin mogul e u bë pengesë për zhvillimin e Dhakës. Rivaliteti i princit Azam Shah me Murshid Kuli Khanin rezultoi në humbjen e statusit të Dhakës si një kryeqytet provincial. Në [[1717]], kryeqyteti provincial u zhvendos në Murshidabad, ku Murshid Kuli Khani e shpalli veten Navab i Bengalit.

Me humbjen e statusit të saj si kryeqytet, [[Dhaka]] filloi të përsonte një rënie të shpejtë. Gjatë kohës së Shaista Khanit ([[1644]]-[[1677|77]] dhe [[1680]]-1688|88]]), [[Dhaka]] u shtri përgjatë lumit Buriganga për rreth 10 milje. Harta e Dhakës së Rennell-it, e publikuar në [[1780]], tregonte se shtrirja e qytetit u tkurr në vetëm katër milje. Litografitë dhe skicat e qytetit të Dhakës të bëra nga Sir Charles D'Oyly, që erdhi në [[Dhaka]] në [[1808]] si kolektor i Kompanisë së Indisë Lindore dhe e la qytetin në [[1824]], tregojnë se si qyteti e humbi shkëlqimin e tij dhe në atë kohë kishte mbetur pothuajse në rrënoja.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

Një tipar i rëndësishëm i periudhës ishte se edhe hindutë ndërtuan një numër të madh [[tempulli hindu|tempujsh]], që ekzistojnë akoma në vend. Gjatë sundimit të mogulëve, patronazhi i zamindarëve, si myslimanë ashtu dhe hindu, bashkë me faktorin e kohës, duhet të kenë kontribuar në mbijetesën e ndërtesave të [[tempulli hindu|tempujve hindu]]. Shembulli kryesor i mbijetuar i [[Arkitektura e tempujve hindu|arkitekturës tempullore]] është [[Tempulli Dhakeshvari]], kryesisht i modifikuar.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:ইদ্রাকপুর দুর্গ 006.jpg|thumb|left|428px|[[Fortesa e Idrakpurit]], ndërtuar nga Mir Xhumla II në 1660]]
Shembujt e mbijetuar të monumenteve myslimane të Periudhës Mogule, mund të ndahen në fetare dhe shekullare. Xhamitë zënë shumicën e monumenteve fetare, të ndjekura nga mauzoletë. Lloje të tjera të strukturave fetare si Eidgah, [[imambara]]t dhe Kadam Rasulët janë të pakta dhe pa ndonjë domethënie arkitekturore.

Nuk ka asnjë shembull medreseje të mirëfilltë. Kubikët e katit përdhes të [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamisë së Kartalab Khanit]] ([[1700]]-[[1704]]) dhe [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Khan Muhamad Mirdhas]] ([[1706]]), të ndërtuara si fjetina të xhamisë tregojnë se medresetë nuk ishin entitete të veçuara nga xhamitë.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Si xhamitë e Periudhës së Sulltanatit, edhe ato të asaj mogule mund të ndahen në ato të llojit kongregacional (të të premtes) dhe ato ''vaktija''. Xhamitë kongregacionale mogule zakonisht janë më të vogla në madhësi (me pak përjashtime) dhe përgjithësisht janë struktura tre-[[kupola|kupolëshe]] me hapësira përballë që shërbejnë si oborre.

[[File:DG 43 - 08 HAJI GONJ FORT OF SAESTA KHAN 16 CENTURTY NARAYANGONJ IMG 6424.jpg|thumb|396px|[[Fortesa e Haxhiganxhit]], ndërtuar nga guvernatori mogul Islam Khani I në shek. e XVII]]
Përjashtim është [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamia kongregacionale e Kartalab Khanit]] (1700-1704), e cila është një strukturë e stërmadhe me planimetri standarde. Ajo ndjek traditën e xhamisë së sulltanatit në Pandua- Firuzabad me një navatë me tavan lakor fuçi, duke prerë sallën e lutjeve në dy gjysma, me katër kupola të mëdha dhe katër të vogla në secilin krahë. Shembujt më të mirë të xhamive mogule me tre [[kupola]] janë Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] ([[1649]]), dhe [[Xhamia Sat Gambuxh]] (rr. mesit të shek. të XVII) në [[Dhaka]]. Xhamitë kongregacionale mogule nuk kanë galeri mbretërore brenda; arsyeja duhet të ketë qenë stabiliteti politik i provincës.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Xhamitë ''vaktija'' ishin të gjitha të vogla, me një kupolë dhe më të shumta se ato të Periudhës së Sulltanatit. [[Xhamia Allakuri në Dhaka|Xhamia Allakuri]] (rr. fundit të shek. të XVII) në [[Dhaka]] ofron një shembull të këtij lloji. Një tipar i xhamive mogule ishte shtimi i herë pas hershëm i dizajnit [[doçala]] ose si një pjesë përbërëse ose si element zbukurues në dallim nga xhamitë e sulltanatit, që kishin çati lakore [[çauçala]].

Mauzoletë përgjithësisht ndjekin traditën e mëparshme, një strukturë katrore me kupolë me një ose më shumë sarkofagë brenda. Mauzoleu i Pari Bibit (rreth vitit [[1684]]) në [[Dhaka]] duket se është përjashtim. Ai ka një bërthamë katrore me kupolë në mes të dhomave rrethuese me tavan lakor. Duket se është një imitim në shkallë më të vogël i mauzoleve më të mëdhenj mogulë si ai i Khan-i-Khananit në [[Delhi]] ose mrekullinë arkitekturore të [[Taxh Mahali]]t në [[Agra]], që janë frymëzuar nga tradita perse. Si një shembull përfaqësues i llojit katror me kupolë përmendet shpesh Mauzoleu i Dara Begumit (rr. fundit të shek. të XVII) në Dhaka.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Nga ndërtesat shekullare të mbijetuara, më të rëndësishmet janë mbetjet e disa fortesave në dhe përreth Dhakës, si [[Fortesa e Lalbagut]] ([[1678]]), [[Fortesa e Idrakpurit]] ([[1660]]), [[Fortesa e Sonakandës]] (rr. mesit të shek. të XVII), Fortesa Xhinxhira (rr. fundit të shek. të XVII) etj. Nga këto, Fortesa e Lalbaghut ishte një fortesë-pallat e ndërtuar si rezidencë e subahdarëve dhe të tjera të ndërtuara si fortesa lumore për sigurimin e lundrimit. Karakteristikat e përgjithshme të këtyre fortesave janë muret e larta mbrojtëse, portikët në formë ivani me mazgallë dhe dritare oriel (duke ndjekur Fortesat Mogule të Indisë Veriore) dhe struktura të tjera të nevojshme brenda. Ndërtesat e brendshme në shumicën e rasteve janë rrënuar përveç pak rasteve në Fortesën e Lalbagut, si pallati i vogël rezidencial, i njohur përgjithësisht si salla darbar, Mauzoleu i Pari Bibit dhe xhamia kongregacionale.

[[File:DG 26 -08 MUSA KHAN MOSQUE 1700 KARJON HALL AREA DHAKA IMG 4370.jpg|thumb|left|418px|[[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]], shek. XVII]]
Mogulët e zbukuruan qytetin me kopështe të mirë-planifikuara. Struktura të krahasueshme me fortesat janë [[karvansarai]]t apo katrat siç quhen nga vendasit. Disa shembuj nga këto që mund të shihen në [[Dhaka]] janë [[Bara Katra]] dhe [[Çhota Katra]]. Arkitekti i pallatit [[Bara Katra]] ishte Abul Kasim Al Husaini Atabataji Asemani. Sipas mbishkrimeve në Muzeun Kombëtar të Bangladeshit, pronësia e Bara Katrës iu dha një vakëfi Islamik. [[Bara Katra]] shërbente gjithashtu si një rezidencë për guvernatorët mogulë, duke përfshirë princin Shah Shuxha (biri i perandorit mogul Shah Xhahan).&lt;ref name=&quot;thedailystar3&quot;&gt;{{cite news|title=A discovery that may save Bara Katra|lang=en|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/weekend-read/news/discovery-may-save-bara-katra-3132221|accessdate=1 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001050745/https://www.thedailystar.net/weekend-read/news/discovery-may-save-bara-katra-3132221|url-status=live|archive-date=1 tetor 2022}}&lt;/ref&gt;

Prej tyre tani mund të njihen vetëm disa portikë. Ka mundësi që ato i përshtaten planit të përgjithshëm të llojit, përgjithësisht një strukture drejtkëndore me një portik në një anë dhe një avlli të hapur në mes të rrethuar me dhoma anash. Të gjithë [[karvansarai]]t u ndërtuan në breg të lumit.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Megjithëse monumentet mogule në [[Dhaka]], janë miniatura të ndërtesave perandorake të Indisë Veriore, ato ndryshojnë nga materiali dhe teknika zbukuruese e përdorur. Ato e ruajtën tullën si materialin kryesor, si monumentet e kohës së sulltanatit. Por për strukturat ballore, në vend të dekorimit prej terrakote të kohës së sulltanatit, {{lang-la|opus sectiles}} dhe {{lang-it|pietra-dura}} e tyre perandorake mogule, muret aty janë më së shumti të zhveshur përveç rasteve kur shihen panele të lyera në kamare të vogla. Hyrjet qëndrore në këtë periudhë janë në mënyrë të pandryshueshme më të mëdha se sa ato anësore dhe në shumicën e rasteve janë pak të avancuara për të dhënë formën e ivanëve gjysmë-kupolë. [[Kupola]]t në formë bulbore, të ngritura mbi shtylla, dallohen nga ato të sulltanatit se janë ndërtuar mbi harkada me cepa të varur.

Numri i hyrjeve përputhet me numrin e kupolave sipër dhe mihrabëve brenda. Por çatia linjë-lakore tashmë është rrënuar. Në vend të parapeteve të bedenave janë futur korniza të dekoruara. Të njëjtat bedena janë gjithashtu vërejtur përreth bazës së kupolës, që në këtë rast ka një majëzë të balustraduar. Harqet janë me katër rrathë në vend të dy rrathëve dhe shtyllat brenda janë ndërtuar me tulla në vend të kolonave prej guri të mëparshme. Kullat hyrëse tani janë më të larta e të holla dhe herë pas here të ndërtuara mbi një bazë vazore me kreun që ngjitet sipër çatisë. Kupolat i kurorëzojnë ato me mbarime në formën e kupolave kryesore. Ndonjëherë, mbulesa e gjysmë-kupolave të ivanit ballor dhe mihrabit kryesor janë modeluar me ''mukarna'' me dizajn të suvatuar.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Për shkak të thjeshtësisë dhe shpenzimeve të pakta, stili u zhvillua edhe nga zamindarët vendorë, të etur për tu dukur në dashamirësinë publike. Xhamitë fshatare janë kryesisht katrore dhe me një kupolë.

Tempujt, ndryshe nga monumentet mogule, nuk u shkëputën me të kaluarën. Ata kombinojnë si tipare të Arkitekturës së Sulltanatit ashtu dhe të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]], dhe mund të shihen si shembuj të vazhdimësisë përgjatë shekujve.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:2. লালবাগের কেল্লা.jpg|thumb|448px|Pamje ajrore e Fortesës së Lalbagut, me sallën ''darbar'' majtas, Mauzoleun e Pari Bibit në mes dhe xhaminë djathtas]]
Dhaka e Vjetër është vendndodhja e mbi 2000 ndëtesave të ndërtuara midis [[shekulli XVI|shekujve të XVI]] dhe [[shekulli XIX|XIX]], që përbëjnë pjesë integrale të [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|Trashëgimisë Kulturore të Dhakës]]. Disa ndërtesa të famshme mogule në [[Dhaka]] janë: [[Fortesa e Lalbagut|Mauzoleu i Pari Bibit]] ([[1684]]), [[Bara Katra]] ([[1664]]), [[Çhota Katra]] ([[1663]]), [[Husaini Dalani]] ([[1642]]), [[Dhanmondi Shahi Eidgah|Eidgah e Madhe]] ([[1640]]), [[Xhamia Çurihata]] ([[1649]]), [[Xhamia Sat Gambuxh]] ([[1680]]), [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] ([[1704]]), etj.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

===Fortesa e Lalbagut===
{{Main|Fortesa e Lalbagut}}
''Fortesa e Lalbagut'' ({{lang-bn|লালবাগ দূর্গ}} transliteruar &quot;Lālabāga Kēllā&quot;) (e njohur edhe si &quot;Fortesa e Aurangabadit&quot;) është një [[Kështjellë|pallat-fortesë]] e pa përfunduar mogule në lumin Buriganga në pjesën e Dhakës së vjetër jugperëndimore, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Emri i saj rrejdh nga emri i lagjes së saj, Lalbag, që do të thotë ''Kopshti i kuq''. Emri Lalbag i referohet arkitekturës së kuqërremtë dhe rozë nga [[Arkitektura Mogule|Periudha Mogule]]. Fortesa fillestare quhej '''Fortesa e Aurangabadit'''.&lt;ref name=&quot;bpLalbagh&quot;&gt;{{cite book|author=Habibur Rahman|year=2012|lang=en|chapter=Lalbagh Fort|accessdate=11 nëntor 2015|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të}}&lt;/ref&gt; Ndërtimi i saj filloi në [[1678]] nga princi Muhamad Azam Shahu, biri i perandorit mogul Aurangzeb dhe vetë perandori i ardhshëm. Pasi princi u thirr nga i ati, ndërtimi i fortesës u mbikëqyr nga qeveritari Shaista Khan. Vdekja këtu e bijës së Shaista Khanit, Pari Bibi në [[1684]], rezultoi në ndërprerjen e ndërtimit, edhe pse Khani qëndroi aty deri në vitin [[1688]], për shkak të bestytnisë së tij që fortesa i solli ters. Pari Bibi u varros brenda kompleksit të fortesës.

[[File:Lalbagh Fort, Dhaka, Bangladesh.jpg|thumb|left|416px|Mauzoleu i Pari Bibit në kompleksin e fortesës]]
[[Fortesa e Lalbagut]] u ndërtua si rezidenca zyrtare e qeveritarit mogul të provincës së [[Bengali]]t, [[Bihari]]t dhe [[Orissa|Odishës]]. Kompleksi përfshin shtëpinë e qeveritarit mogul, varrin e Pari Bibit dhe një xhami. Është e mbushur me lëndina, shatërvane dhe kanale uji. Dy portat e saj jugore ishin më parë harkada portiku. Varri i Pari Bibit u shtua më vonë. Fortesa e Lalbagut u modelua si një version në miniaturë i fortesave mogule si [[Fortesa e Kuqe]] dhe [[Fatehpur Sikri]]. Gjatë mbretërimit të perandorit Aurangzeb, Bengali mogul u bë motorri ekonomik i perandorisë. Perandori [[Aurangzebi|Aurangzeb]] e quajti [[Bengali]]n ''Parajsa e Kombeve''.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Sushil Chaudhury|publisher=Taylor &amp; Francis|date=13 shtator 2016|lang=en|title=Companies, Commerce and Merchants: Bengal in the Pre-Colonial Era|url=https://books.google.com/books?id=5CUlDwAAQBAJ&amp;pg=PA263|accessdate=29 janar 2023|isbn=978-135199755-3|page=263}}&lt;/ref&gt; Dhaka u rrit në një qytet perandorak me një nga elitat më të pasura në [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]], duke përfshirë anëtarë të familjes perandorake. Artileria Mogule u vendos në fortesë. Dikur e vendosur përkrahë lumit Buriganga, që u tërhoq nga afërsia e fortesës. Ajo u mbush me piktura europiane gjatë [[shekulli XVIII|shekujve të XVIII]] dhe [[shekulli XIX|të XIX]].

Sot, Fortesa e Lalbagut është një nga sitet më të vizituar në [[Dhaka]]. Brenda fortesës janë mbajtur mjaft pjesë artilerie. &quot;Ambassadors Fund for Cultural Preservation&quot; po financon një projekt restaurimi për pjesët e fortesës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bd.usembassy.gov/u-s-embassy-funds-restoration-and-preservation-at-historic-lalbagh-fort/|title=U.S. Embassy Funds Restoration and Preservation at Historic Lalbagh Fort|date=24 mars 2021|lang=en|accessdate=3 tetor 2022|url-status=live|archive-date=4 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604011833/https://bd.usembassy.gov/u-s-embassy-funds-restoration-and-preservation-at-historic-lalbagh-fort/}}&lt;/ref&gt; Fortesa e Lalbagut është një simbolet më të shquara të sundimit mogul në Bengal.

[[File:Zoffany-Lalbagh Fort.jpg|thumb|358px|Porta Jugore e fortesës e pikturuar nga Johan Zoffany në 1787]]
====Historia====
Princi mogul Muhamad Azam Shah, biri i Aurangzebit i nisi punimet e fortesës në [[1678]] gjatë nën-mbretërimit të tij në [[Bengali|Bengal]]. Ai qëndroi në Bengal për 15 muaj. Fortesa mbeti e papërfunduar kur ai u thirr nga [[Aurangzebi]], perandori mogul dhe i ati tij.

Shaista Khani qe ''subahdari'' (guvernatori) i ri i Dhakës në atë kohë, por ai nuk e përfundoi fortesën. Në vitin [[1684]], e bija e Shaista Khanit e quajtur Iran Dukht 'Pari Bibi' vdiq aty. Pas vdekjes së saj, ai filloi ta mendonte fortesën si fatkeqësi sjellëse, prandaj e la strukturën të papërfunduar.&lt;ref name=&quot;Extracts from the Notes on the Antiquities of Dacca&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6C4wNQEACAAJ|year=1903|author=Sayid Aulad Hasan|title=Extracts from the Notes on the Antiquities of Dacca|lang=en|page=5}}&lt;/ref&gt; Mes tre pjesëve kryesore të fortesës së Lalbagut, njëra është varri i Pari Bibit.

Pasi Shaista Khani e la Dhakën, ajo e humbi rëndësinë. Shkaku kryesor ishte se kryeqyteti u zhvendos nga [[Dhaka]] në Murshidabad. Pas përfundimit të periudhës mogule, fortesa u braktis. Në [[1844]], zona u quajt Lalbag duke e zëvendësuar emrin Aurangabad, dhe fortesa u bë Fortesa e Lalbagut.&lt;ref name=&quot;p586&quot;&gt;{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=586}}&lt;/ref&gt;

====Përshkrimi====
[[File:Hall and Hammam of Lalbagh Fort-11.jpg|thumb|left|408px|Rezidenca e qeveritarit mogul (Divan-i-Aam) dhe [[hamami]] ngjitur me të]]
Për një kohë të gjatë fortesa konsiderohej si një kombinim i tre ndërtesave (xhamia, varri i Pari Bibit dhe Divan-i-Aamit), me dy porta dhe një pjesë pjesërisht të dëmtuar të murit fortifikues. Gërmimet e fundit të zhvilluara nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit kanë zbuluar praninë e strukturave të tjera.

Muri fortifikues jugor ka një bastion në këndin jugperëndimor. Në veri të murit jugor fortifikues ishin ndërtesat e shërbimeve, stalla, blloku i administratës, kurse pjesa e saj perëndimore akomodonte një kopësht të bukur të mbuluar me rregullime për shatërvanet dhe një ujëmbledhës. Pjesa rezidenciale ishte e vendosur në lindje të murit perëndimor fortifikues, kryesisht në jugperëndim të xhamisë.

Muri fortifikues në jug ka pesë bastione në intervale të rregullt, dy kate të lartë, ndërsa muri perëndimor kishte dy bastione; më i madhi është afër portës kryesore jugore. Bastionet kishin një tunel.

Zona qendrore e fortesës është e zënë nga tre ndërtesa Divan-i-Aami dhe [[hamami]] në lindjen e saj, Xhamia në perëndim dhe Varri i Pari Bibit midis të dyjave – në një linjë, por jo në largësi të barabartë. Një kanal uji me shatërvane në intervale të rregullta lidh tre ndërtesat nga lindja në perëndim dhe nga veriu në jug.&lt;ref name=&quot;bpLalbagh&quot;/&gt;

;Divan-i-Aami
Divan-i-Aami është një rezidencë dy-katëshe e qeveritari [[Perandoria Mogule|mogul]] të [[Bengali]]t e vendosur në anën lindore të kompleksit.&lt;ref name=&quot;p586&quot;/&gt; Një hamam një katësh është ngjitur me anën e tij perëndimore. Pjesa e [[hamami]]t ka një dhomë nëntokësore për të ngrohur ujin. Një mur i gjatë ndarës shtrihet përgjatë façatës perëndimore të [[hamami]]t.&lt;ref name=&quot;bpLalbagh&quot;/&gt;

Ndërtesa është e vendosur rreth 39 m në perëndim të depozitës, duke u shtrirë nga veriu në jug. Përmasat e jashtme të ndërtesës janë 32.47m me 8.18 m.&lt;ref name=&quot;Bangladesh 2011. p. 589&quot;&gt;{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=589}}&lt;/ref&gt;

Ka mjedise banimi në çdo kat dhe një korridor qendror që i lidh ato. Në pjesën jugore të ndërtesës ndodhet një [[hamami|hamamkhana]], që është një nga shtatë hamamkhanat që ekzistojnë ende në trashëgiminë e [[Bangladeshi]]t.&lt;ref name=&quot;Bangladesh 2011. p. 589&quot;/&gt;

[[File:DG 40 - 0 8 LAL BAG PORT MOSQUE 1678 - 79 DHAKA IMG 6079.jpg|thumb|416px|Xhamia e fortesës]]
Gërmimet e fundit ([[1994]]–[[2009]]) tregojnë se poshtë ndërtesës së [[hamami|hamamkhanës]] ndodhej një dhomë e veçantë, ku arkeologët gjetën elementë për ngrohjen e ujit, duke furnizuar ujë të ngrohtë ashtu si dhe të ftohtë për te hamamkhana nëpërmjet qyngjeve prej balte të prodhuara për këtë qëllim. Zbulimi i pikave të zeza në dhomën nëntokësore provonin se për të ngrohur ujin është përdorur [[zjarri]]. Kishte gjithashtu një banjë anës hamamkhanës.&lt;ref name=&quot;Bangladesh 2011. p. 589&quot;/&gt;

Arkeologët zbuluan vijimin e mureve të fortesës kryesore në drejtimin lindor poshtë rrugës Shaishta Khan. Ata menduan se zona e tanishme e fortesës përfaqëson gjysmën e asaj të planifikuar nga princ Azam Khani. Porta në fortesën juglindore (pranë Lalbag Shahi Masxhidid) pasi nevojat përshtaten me portën qendrore në mes të fortsës. Gjysma tjetër në lindje — me gjasa e planifikuar për qëllime administrative (Zona rrethuese e fortesës) — ishte e papërfunduar ose e shkatërruar shumë kohë më parë.&lt;ref&gt;{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|p=593}}&lt;/ref&gt;

Në fortesë ndodhen disa tunele që tani janë të vulosur. Thuhet se dy nga tunelet çojnë te fortesa tashmë e rrënuar, Zinzira, që ishte në anën tjetër të lumit Buriganga. Një tjetër kalim ishte një labirint. Në fakt, është pohuar se gjatë ''Kryengritjes së Sepojëve'' kundër sunduesve kolonialë në [[1857]], shumë nga sepojët e mundur dhe të rrethuar (ushtarët indianë të rekrutuar nga britania që u rrebeluan) u përpoqën të iknin përmes këtyre kalimeve, duke e humbur jetën brenda tyre. Edhe ushtarët britanikë që i ndoqën ata për ti arrestuar nuk u kthyen. Madje thuhe se britanikët, për të hetuar këtë ngjarje dërguan një elefant dhe qenë në tunele, por as ata nuk u kthyen më. Pas kësaj, tunelet u vulosën përfundimisht.&lt;ref&gt;{{cite news|date=22 korrik 2016|title=The Secret Passages of Lalbagh Fort|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/the-secret-passages-lalbagh-fort-1257220|publisher=Star Weekend Magazine|lang=en|accessdate=25 shtator 2017|url-status=live|archive-date=20 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420034835/https://www.thedailystar.net/star-weekend/the-secret-passages-lalbagh-fort-1257220}}&lt;/ref&gt;

E gjithë ndërtesa me rregullimet e hamamkhanës tregon qartësisht se ajo përdorej nga subadari i Bengalit dhe se subahdari ishte Shaista Khani. Nga raporti i guvernatorit të fabrikës angleze mësohet se Shaista Khani jetonte në këtë dhomë dhe disa europianë mbaheshin të ndaluar këtu.&lt;ref&gt;{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=597}}&lt;/ref&gt;

;Depozita
Një depozitë në formë katrore (71.63 m në secilën anë) është vendosur në lindje të Divan-i-Aamit. Ajo ka katër shkallë në kënde për të zbritur në të.&lt;ref name=&quot;bpLalbagh&quot;/&gt;

;Varri i Pari Bibit
Varri i Pari Bibit, bija e Shaista Khanit, është në mes të kompleksit. Ka një dhomë qëndrore katrore, që përmban mbetjet e Pari Bibit të mbuluar nga një kube false tetëkëndore të mbështjellë me fleta tunxhi. I gjithë muri i brendshëm është i mbuluar me [[mermeri|mermer]] të bardhë. Tetë dhoma rrethojnë atë qëndrore. Ndodhet edhe një varr i vogël në dhomën e këndit juglindor.&lt;ref name=&quot;bpLalbagh&quot;/&gt;

[[File:DG 26 -08 BORO KATRA 1644 CHAK BAZAR DHAKA IMG 4303.jpg|thumb|396px|Bara Katra]]
;Xhamia e Fortesës së Lalbagut
Xhamia ka tre [[kupola|kube]] dhe është relativisht e vogël për një kompleks të madh, me një depozitë uji përballë për pastrimin. Ajo ka një plan gjatësor prej 20.34 m me 10.21 m së jashtmi dhe 16.36 m me 6.15 m së brendshmi.&lt;ref name=&quot;Reza &amp; Hossain, 2017&quot;&gt;{{cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/317304484|lang=en|author1=Mohammad Habib Reza|author2=Muhamad Shajjad Hossain|year=2017|title=Documentation of Islamic Heritage of Bangladesh|DOI=10.13140/RG.2.2.24226.02242|publisher=Brac University}}&lt;/ref&gt;

===Bara Katra===
{{Main|Bara Katra}}
'''Bara Katra''' ({{lang-bn|বড় কাটরা}}; [[karvansarai]] i madh) është një nga [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|monumentet më të vjetër historik-arkitektonik në Dhaka]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bara Katra|lang=en|website=Lonely Planet|accessdate=25 shtator 2017|url=https://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/attractions/bara-katra/a/poi-sig/1431662/355783}}&lt;/ref&gt; Fjala 'Katra' mund të ketë rrjedhur nga fjala [[gjuha arabe|arabe]] 'Katara' që do të thotë ndërtesë me kolona. 'Katra/katara' në arabisht dhe persisht do të thotë 'Karvan Sarai' ose thjeshtë 'Sarai'. Është një ndërtesë pallat që daton nga sundimi i [[Dinastia Mogule|Dinastisë Mogule]] në rajonin e [[Bengali]]t. Është e vendosur në jug të Pazarit Çouk pranë bregut verior të lumit Buriganga. Ajo u shkatërrua pjesërisht në vitin [[2022]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/opinion/editorial/news/even-the-law-cant-protect-dhakas-heritage-3118366|date=13 shtator 2022|title=Even the law can't protect Dhaka's heritage!|access-date=23 shtator 2022|lang=en|newspaper=The Daily Star}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=12 shtator 2022|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/empty-promises-demolished-heritage-3117221|author=Helemul Alam|newspaper=The Daily Star|title=Empty promises, demolished heritage|lang=en|accessdate=23 shtator 2022}}&lt;/ref&gt;

==== Historia ====
{{multiple image
 | direction = horizontal
 | align    = left
 | total_width    = 570
 | image1   = Charles_D%27Oyly04.jpg
 | caption1 = Skicë e vitit [[1823]] e Bara Katrës nga Sir Charles D'Oyly
 | image2   = 1870 Photograph of Bara Katra.jpg
 | caption2 = Fotografi e vitit [[1870]] e Bara Katrës
}}
Bara Katra u ndërtua midis viteve [[1644]] dhe [[1646]] nga Mir Abul Kasemi, ''divani'' (shefi i zyrës së të ardhurave)&lt;ref name=&quot;Asher1984&quot;&gt;{{harvnb|Catherine B. Asher|1984|p=55}}&lt;/ref&gt; i princit mogul Shah Shuxha. Synohej që ajo të ishte rezidenca e Shah Shuxhës, por Shah Shuxha ia dhuroi Mir Abul Kasemit.&lt;ref name=&quot;Ahmed1980&quot;&gt;{{cite book|year=1980|author=Nazimuddin Ahmed|title=Islamic Heritage of Bangladesh|location=Dhaka|lang=en|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit, Qeveria e Bangladeshit|oclc=8476199|pages=50-1}}&lt;/ref&gt;

Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], [[Dhaka]] ishte një qytet port. Anije të mëdha tregëtare mund të hynin në lumin Buriganga. Kjo ishte lidhja kryesore tregtare midis [[Indonezia|Indonezisë]] dhe Dhakës. Kështu, ajo ishte një zonë e rëndësishme import-eksporti. Bara Katra përdorej kryesisht si hapësirë zhdoganimi dhe qëndrimi për tregtarët dhe udhëtarët. Ky [[Karvansarai|Karvan Saraj]] konsistonte në shumë funksione dhe veçori që e bënin atë të jashtëzakonshme. 

[[File:Boro Katra 4 by Ashif Siddique.jpg|thumb|358px|Rrënoja të Bara Katrës në 2008]]
Është dëshpëruese që nga ndërtesa ka mbetur më pak se gjysma. Departamenti i Arkeologjisë ka qenë i paaftë të mar përgjegjësinë e monumentit për shkak të mosmarrveshjes dhe rezistencës nga pronarët e saj. Pronarët e kanë ndryshuar ndërtesën origjinale dhe kanë ndërhyrë mbi të me ndërtime të reja.&lt;ref name=&quot;bpKatra&quot;&gt;{{cite book|chapter=Bara Katra|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|author=Ayesha Begum|edition=i 2-të|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|archive-date=1 korrik 2015|access-date=2 qershor 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;Blockquote&gt;''Abul Kasem al-Husaini at-Tabtaba as-Simnani e bëri këtë ndërtesë, duke e pajisur atë me njëzet e dy dyqane, me kushtin që zyrtarët kujdestarë të saj duhet të shpenzonin të ardhurat e rrjedhura nga dyqanet për riparimin e ndërtesës dhe të varfrit dhe nuk duhej që ata të mernin qira nga ndonjë person që qëndronte aty, kështu që vepra e bamirësisë mund të pasqyrohej te monarku në këtë botë dhe se ata nuk duhej të vepronin kundër, ose ndryshe do të thirreshin për llogari në ditën e gjykimit.''&lt;/blockquote&gt;
Një mbishkrim i hartuar nga poeti [[Saadi Shirazi]]

==== Arkitektura ====
[[File:Model of Bara Katra.png|thumb|left|396px|Model i rindërtuar i Bara Katrës]]
Ndërtesa ndjek modelin tradicional të [[karvansarai|karvansaraive]] të [[Azia Qendrore|Azisë Qëndrore]] dhe është zbukuruar sipas [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]. Fillimisht ajo përfshinte një oborr katërkëndësh.&lt;ref name=&quot;Ahmed1980&quot;/&gt;

Krahu jugor zgjatet 67.97 m, dhe është përballë lumit Buriganga. Në mes është një hyrje e vendosur një hapje të tejzgjatur tre-katëshe. Portiku ka një hapje [[arkada|arkadë]] që ngrihet deri në katin e dytë, sipër të cilit ndodhen dritaret e katit të tretë.&lt;ref name=&quot;bpKatra&quot;/&gt; Hyrja kryesore harkore është në qendër të hapjes. Nën hapje, cepat e harqeve dhe muret rrethues janë dekoruar me panele të suvatuar që shfaqin një larmi formash, duke përfshirë harqe me katër rrathë, me majë, patkua dhe të sheshtë. Pjesa kryesore e krahut është dy-katësh dhe me kulla të larta tetëkëndore të zgjatura anash.&lt;ref name=&quot;Ahmed1980&quot;/&gt;

Krahu verior ishte i ngjashëm, por me një portë më pak të përpunuar.&lt;ref name=&quot;Asher1984&quot;/&gt; Krahu lindor dhe perëndimor ishin një-katësh rreth 70.10 m të gjatë.&lt;ref name=&quot;bpKatra&quot;/&gt; Në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]], orientalisti James Atkinson e përshkroi ndërtesën si &quot;një grumbull i mahnitshëm arkitekture madhështore dhe të bukur&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bara Katra, south view, Dhaka|lang=en|website=British Library|accessdate=25 shtator 2017|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|archive-date=23 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723003514/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Hyrja jugore çonte te një dhomë-roje, pastaj salla me [[kupola|kupolë]] tetëkondore (tavani i së cilës është suvatuar dhe dekoruar me dizajne modelesh rrjetë gjethesh), dhe në fund në oborr. Në katin përdhes të krahut jugor, ndodhen pesë dhoma me [[arkada]] në të dy anët e portikut. Në katin e sipërm, ndaj korridorit hapen dhomat e qëndrimit.&lt;ref name=&quot;bpKatra&quot;/&gt; Zonat e dyqaneve dhe banimit e rrethojnë oborrin në të katërta anët.&lt;ref name=&quot;Asher1984&quot;/&gt;

[[File:Sat Gambuj Mosque, Dhaka.jpg|thumb|369px|Xhamia Sat Gumbad]]
=== Xhamia Sat Gambuxh ===
{{kryesore|Xhamia Sat Gambuxh}}
'''Xhamia Sat Gambuxh''' ({{lang-bn|সাত গম্বুজ মসজিদ|lit=Xhamia me shtatë kupola}}) ndodhet afër rrethinave veri-perëndimore të [[Dhaka|Dhakës]] në zonën e Mohamadpurit.&lt;ref name=&quot;AAA&quot;&gt;{{cite news|title=Sat Gambuj mosque in Dhaka|lang=en|work=Dhaka Tribune|url=https://www.dhakatribune.com/feature/2019/10/18/sat-gambuj-mosque-in-dhaka|accessdate=18 qershor 2020}}&lt;/ref&gt; Është një shembull i shkëlqyer e stilit provincial të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] të futur në provincën e [[Bengali]]t në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. Tipari më i spikatur i xhamisë janë shtatë kupolat bulbore që kurorëzojnë çatinë dhe mbulojnë sallën kryesore të lutjeve. Monumenti qëndron në një vendosje romantike mbi një breg me kundraforta mbështetëse 4.57 m e lartë duke parë një luginë të gjerë lumore.&lt;ref&gt;{{harvnb|Nazimuddin Ahmed|1984|pp=174–75}}&lt;/ref&gt; Xhamia daton nga mbretërimi i perandorit mogul [[Aurangzebi|Aurangzeb]] dhe mund të ketë qenë ndërtuar nga guvernatori mogul Shaista Khan.

====Historia====
[[File:Sat Gambuj Mosque 001.jpg|thumb|left|408px|Pamje ballore e xhamisë]]
Xhamia u ndërtua gjatë sundimit të perandorit Aurangzeb dhe është një nga mjaft xhamitë e Dhakës që datojnë nga mbretërimi i tij. Ndërtimi i saj tradicionalisht i është atribuar guvernatorit mogul të Bengalit, Shaista Khan në periudhën [[1678]]–[[1684]]; megjithatë, nuk ka mbishkrime të strukturës që ta dëshmojnë këtë.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Catherine B. Asher|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|lang=en|title=Architecture of Mughal India|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1|pages=284–86}}&lt;/ref&gt;

Pak kilometra në veri të Pilkhanës, përgjatë fundit të Dhakës Mogule, ishte Xhafarbadi ose zona Katasur, fillimisht pjesë e rrethit të të ardhurave të Sarai Begumpurit. Shumë muza rrethe të të ardhurave u përcaktuan gjatë mbretërisë së Shershahut dhe më vonë nga Kartalab Khani. Një vendbanim i vogël urban në një rruge përgjatë lumit, ishte një alternativë për të mbërritur në lumin [[Brahmaputra]] ose Garh Xharipa pa patur nevojë të shkoje përmes zonave armiqëore përgjatë rrjedhës kryesore të Sitalakhjas dhe Brahmaputrës në lindje. Kjo është e dukshme nga vendndodhja e saj gjeostrategjike, origjina e emrave vendorë dhe mbetjeve përreth saj.

Xhamia Sat Gambuxh është e vendosur në një lagje me dendësi të lartë në zonën e Mohamadpurit të qytetit të Dhakës. Sipas skicave historike të qytetit të Dhakës nga Charles D'Oyly, xhamia gjendej në të djathtë të degës së lumit Buriganga. Vendi ku ndodhet Xhamia me Shtatë Kupola njihej si Sarai Xhafarbad ose Katasur, nën Sarai Begumpurin. Midis Pilkhanës dhe Xhafarabadit ndodhej një bashkësi e vogël bujqësore, ku u ndërtua Xhamia Sat Gambuxh. Zona u bë si një xhungël për shkak të mospërdorimit, degradimit dhe braktisjes. Megjithatë, në 55 vitet e fundit, ajo është bërë një nga zonat më të planifikuara dhe më të shtrenjta të Dhakës. Rruga Sat Masxhid është rruga kryesore periferike e distriktit në perëndim të tij dhe besohet se është ndërtuar pak a shumë përgjatë vendit ku shtrihej bregu i lumit Turag.&lt;ref name=&quot;Rahman&quot;&gt;{{harvnb|Mahbubur Rahman|2011|pp=293–94}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sat Gambuj Mosque-11.jpg|thumb|389px|Pamje lehtësisht këndore e xhamisë]]
====Përshkrimi====
E vendosur në mënyrë piktoreske në breg të një lumi, eksteriori i Xhamisë Sat Gambuxh është më inovativja e të gjithë monumenteve të periudhës mogule në [[Dhaka]]. Xhamia zë skajin perëndimor të platformës që është e rrethuar nga një mur i ulët me një portik me arkadë në qendër të anës lindore. Ky portik me [[arkada]] me kullëza anësore zbukuruese tetëkëndore është i renditur saktësisht me hyrjen qëndrore të vetë xhamisë. Kreu i portikut mund të afrohet si nga veriu ashtu dhe nga jugu nga një palë shkallë. Forma e xhamisë është 22.92 m me 13.38 m së jashtmi dhe 14.57 m me 5.0 m së brendshmi me katër pavijone tetëkëndore këndore dy-katëshe.

Së brendshmi, struktura e xhamisë është e ndarë në tre kthina të barabarta, të mbuluara nga tre [[kupola]] bulbore, që janë vendosur mbi tambure. Kupolat anësore përpjestimisht më të vogla janë vendosur mbi kthinat me përmasa të barabarta duke e vendosur atë mbi një pendentiv. Façada është arkikuluar në mënyrë inovative dhe është një shembull i shkëlqyer i stilit mogul provincial të futur në Bangladesh në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]].

[[File:Sat gambuj mosque.jpg|thumb|left|372px|Pamje nga lartë e xhamisë]]
Duke i korresponduar tre arkadave lindore të portikut ndodhen tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë brenda murit perëndimor. Përkrahë mihrabit qëndror ndodhet një pulpit me tre shkallë muri. Arkada qëndrore dhe dhe mihrabi qëndror, duke përfshirë dy arkada të tjera në muret veriore dhe jugore, kanë frontone të zgjatura së jashtmi që paraqesin kullëza zbukuruese në secilin krahë.&lt;ref name=&quot;bpSat&quot;&gt;{{cite book|author=M.A. Bari|chapter=Satgumbad Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ol=30677644M}}&lt;/ref&gt;

Pavijonet këndore ngrihet pak më lartë mureve parapete. Parapetet janë të drejtë në vend të kornizës lakore të llojeve para-mogule. Façada lindore kryesore është vizualisht e ndarë në tre seksione, ku secili përmban një portë hyrëse që korrespondon me tre kupolat sipër dhe të zbukuruara me harqe me majë. Seksioni i mesëm theksohet nga një kornizë elegante, përdor kolona, një kornizë të ngritur dhe një kupolë më të madhe. Façada lindore e jashtme ka një seri panelesh harkore të zgavërta, ndërsa façada perëndimore është zbukuruar me panele drejtkëndore të zgavërta të stilit të zakonshëm mogul. 

Skajet veriore dhe jugore të kësaj xhamie drejtkëndore me tre kupola janë secili i shënjuar nga dy pavijone të mëdhenj këndorë dy katësh; kur shihet nga lindja këto të japin përshtypjen se xhamia ka pesë zgavra të jashtme. Në lindje ndodhen tre hyrje me harqe kuspide me kamare të cekëta anash. Kolona të holla me baza bulbore kufizojnë kthinën qëndrore (siç shihet te Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]], megjithëse kolonëzat e kësaj xhamie janë të spikatura).

[[File:Sat Gambuj Mosque Tomb.jpg|thumb|389px|Varri monumental pranë xhamisë]]
Interiori i saj krahasohet pa problem me atë të atyre që datojnë nga gjysma e dytë e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Mihrabi qëndror ka dy rreshta kuspesh (kreshtash) dhe sipërfaqja e tij është zbukuruar me relieve të modeluara në allçi, duke përkujtuar zbukurimin e mihrabit në [[Xhamia e Shahbaz Khanit|Xhaminë e Shahbaz Khanit]].&lt;ref&gt;{{cite book|author=George Michell|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|publisher=UNESCO|isbn=92-3-102174-5|page=61}}&lt;/ref&gt;

Ajo përdor forma tetëkëndore, drejtkëndore dhe rrethore, të gjitha të renditura bukur. Kullat këndore kanë torreta anësore si ato në Xhaminë e Khvaxha Shahbazit dhe [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhaminë e Musa Khanit]], të dyja në qytetin e Dhakës. Secila nga këto përbëhet nga ky kate dhe është një monument në vetvete. Përveç tre kupolave tipike mbi sallën e lutjeve, ndodhen edhe katër mbi kullat këndore të zgavërta me dy kate që bënë që ti vihej emri Xhamia me Shtatë Kupola. Torretat këndore mundësojnë qëndrueshmëri strukturore dhe baraspeshojnë pamjen e ndërtesës 11.58 m me 8.23 m në bregun e lumit dhe me gjasa u përdorën si galeri për të shijuar pamjen e lumit. Kati i sipërm i torretave tetëkëndore fillon rreth gjysmës së lartësisë së sallës kryesore të lutjeve. Të dy katet kanë panele dhe dritare me harqe, të kryesuar nga korniza kurozuara me kupola me maja kalasha të vendosur mbi baza në formë zambaku.

Kati i ulët është i depërtuar me katër hapje kardinale harkore në akset veri-jug dhe lindje-perëndim. Së brendshmi tavani i katit të poshtëm është në formë kubeje, por ana e kundërt që formon dyshemenë e katit të sipërm është e sheshtë. E mbuluar nga një kupolë me një majë të zgjatur në formë zambaku, kati i sipërm duket se është kopja e saktë e të poshtmit, por me një ndryshim të vogël. Përveç katër hapjeve aksiale, kati i sipërm ka një hapje shtesë drejtë çatisë. Nëpërmjet kësaj hapjeje mund të arrihet kati i sipërm i kullave nga çatia e xhamisë.&lt;ref name=&quot;bpSat&quot;/&gt;

Nga ana tjetër me një kupolë më të madhe në mes me dy të tjera më të vogla anash, xhamia bart karakteristikat e stilit Shaista Khani. Gjithësesi, megjithëse façadat e kiblës të shumicës së këtyre lloj ndërtesave mbetet e pazbukuruar, ajo e Xhamisë Sat Gambuxh është dekoruar me kamare brenda paneleve të modeluara, ku pjesa e mesme është përkufizuar nga dy shtylla të holla pak të dala. Këto janë më të mëdha se ato që shihen zakonisht në pjesën ballore. Tre panelet qëndrore kanë një formë harku në pjesën e poshtme.

[[File:Sat Masjid is located in the Mohammadpur area of Dhaka city, the building exhibits seven domes- three over the prayer chamber and four over the corner towers. Hence it is known as Sat Gombuz (seven domed) Mosque. 03.jpg|thumb|left|379px|Varreza pranë xhamisë]]
Parapeti horizontal dhe tamburi i kupolave janë të zbukuruara me rreshta bedenash. Façada lindore është zbukuruar me panele në [[Arkitektura Mogule|stilin e zakonshëm mogul]]. Të gjitha kupolat janë kurorëzuar me maja zambakore dhe kalasa dhe së brendshmi të shënjuara me një rresht bazik petalesh. Maja e kupolës qëndrore ka një medalion të madh të dekoruar me një rozetë me pesë radhë. Xhamia nuk ka ndonjë sipërfaqe shumë të bukur si shembujt mogul të Indisë veriore, por është tërheqëse për renditjen elegante të pjesëve të saj përbërëse.&lt;ref name=&quot;bpSat&quot;/&gt;

Xhamia ka tre harqe kuspide hyrjeje, ku i mesmi është më i lartë dhe skajet përmbajnë hark shumë-rrathësh, një rafinim i vonë mogul, me nike të cekëta anash dhe panele drejtkëndore dhe i bëjnë jehojnë mihrabëve në murin e kiblës, shtylla më të holla me baza bulbore përkufizojnë kthinën qëndrore, ku sipërfaqja e mihrabit është zbukukuruar me relieve të modeluara në allçi, torretat këndore zgjaten sipër parapeteve të bedenave me kulme, duke u përzier me hapjet e mureve anësore, etj.

Hyrjet anësore kanë dekorime të thjeshta të zbatuara në faqet e tyre të jashtme, disa nga të cilat mund të mos jenë origjinale. Të gjitha këto elemente theksojnë vendosjen simetrike aksiale përgjatë kupolës dhe mihrabit qëndror. Stili është shumë i zakonshëm mes shumicës së xhamive historike të mbijetuara në [[Dhaka]]. E ndërtuar mbi një platformë të gjerë, xhamia i përket tipologjisë xhamiore gjatësore me tre kupola e ngjashme me xhaminë e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës Lalbagh]] apo atë të [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Khan Muhamad Mridhas]] si dhe Xhaminë e Khvaxha Khan Shahbazit apo [[Xhamia e Ambar Shahut]] ([[1680]]).&lt;ref name=&quot;archnetsat&quot;&gt;{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Sat Gumbad Mosque|url=https://www.archnet.org/sites/4134|access-date=19 tetor 2024|archive-date=6 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206085033/https://www.archnet.org/sites/4134|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Dy pavijone të spikatura këndore dy katësh (3.66 m të gjerë) shënojnë skajet veriore dhe jugore duke zëvendësuar kullat e zakonshme të lidhura me xhamitë. Secili kat ka panele harkore dhe dritare që janë kryesuar nga një kornizë. Kupolat e pavijoneve janë kurorëzuar nga maja zambakore. Kur shikohen nga lindja pavijonet i japin xhamisë përshtypjen se ka pesë zgavra të jashtme. Këto tipare përfaqësojnë të gjitha tiparet e zhvilluara arkitekturore të periudhës Shaista Khani. Façada lindore ka tre hyrje harkore me maja. Hyrja qëndrore është pak më e madhe dhe ka harqe shumë-rrathësh.

Lartësitë e hyrjeve dhe hapjeve të tjera janë shtrembëruar ose shkurtuar nga ngritja e nivelit të zoglaturës, pasi terreni përreth ngrihej vazhdimisht për të mbetur sipër nivelit të vërshimit të ujërave. Megjithatë, dy kulmet e holla që ngrihen në të dyja anët e panelit mundësojnë një lloj vertikalitetit ndaj kësaj strukture përndryshe horizontale dhe solide. Ky element arriti një nivel përsosmërie në elegancën e [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Mridhas]] të ndërtuar çerek shekulli më vonë. Ka tetë panele të vegjël në secilën anë të derës, ku të gjitha janë të rrethuara me kamare harkore. Kalimi nga katrori te rrethi i bazës së kupolës është bërë nëpërmjet pendendivëve. Gjithësesi, kupolat janë konvencionale, qëndrojnë mbi shpatullat tetëkëndore të tamburit, të zbukuruara me bedena të verbëra. Muret prej tulle dhe gëlqereje strukturave të freskëta në mënyrë natyrore janë 6 ft të thella.

Përballë xhamisë ndodhet një varrezë e përdorur deri në vitet [[1950]]. Ajo fillimisht ishte brenda një kopshti të gjerë që gradualisht u gërrye nga lumi dhe të zaptuar nga ndërtimet. Një portik i dallueshëm përballë oborrit që tani është fundosur për shkak të ngritjes graduale të nivelit rrethues mund të ngjitet për ezanin. Lumi Turag mbi bregun e të cilit është ndërtuar struktura piktoreske, të paktën disa dekada më parë qëndronte, është zhvendosur afërsisht një kilometër nga ajo për shkak të depozitimeve lumore, zaptimi duke e mbushur ndryshimi i rrjedhës.

Navabi i Dhakës Khvaxha Ahsanullah e braktisi strukturën e ri-zbukuruar më vonë në [[1913]], kur u bë pjesë e listës së &quot;Archaeological Survey of India&quot;. Megjithatë, në të kaluarën, &quot;Departamenti i Arkeologjisë” bëri mjaftë modifikime të papranueshme duke zhvilluar riparime periodike që tregojnë varfëri njohurish. Për shembull, përdorimi i &quot;terrazzo-s&quot; mbi dyshemenë e sallës kryesore të lutjeve dhe oborrit është në kundërshti me praktikat normale të konservimit, që duhet të shmangin përdorimin e materialeve moderne për të konservuar autenticitetin. Disa punime të fundit rinovimi, për shembull duke zbatuar allçi të bardhë të trashë, ka marrë kritika nga ekspertët.

[[File:Khan Mohammad Mridha Mosque-11.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e Xhamisë së Khan Mohamad Mridhas]]
Si brenda ashtu dhe përreth shumë [[Vende të Trashëgimisë Botërore në Bangladesh|strukturave të tjera të trashëgimisë historike]] përgjatë gjithë vendit, mjedisi rrethues i Xhamisë Sat Gambuxh është zënë nga grupe fetare duke ndërtuar struktura të paligjshme dhe zgjatime ndaj ndërtesës, duke shpërfillur vlerat e saj të trashëgimisë historike, kodet ndërtimore dhe rregullat, duke i mbrojtur ashpërsisht zotërimet e tyre.&lt;ref name=&quot;Rahman&quot;/&gt;

Xhamia u restaurua dhe riparua pjesërisht nga Departmenti i Arkeologjisë së Bangladeshit dhe tani është një monument i mbrojtur.&lt;ref name=&quot;archnetsat&quot;/&gt; Një numër i vogël udhëtarësh e shohin Xhaminë Sat Gambuxh për shkak të vendodhjes së saj disi të largët.&lt;ref&gt;{{harvnb|Marika McAdam|2004|p=59}}&lt;/ref&gt;

===Xhamia e Khan Mohamad Mridhas===
{{main|Xhamia e Khan Mohamad Mridhas}}
'''Xhamia e Khan Mohamad Mridhas''' është një xhami historike e vendosur afërsisht 500 metra në perëndim të [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] në zonën Atish Khana Mahalla të Dhakës së Vjetër në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ajo është e vendosur në pjesën perëndimore të kompleksit, që përfshin edhe një medrese, një varrezë dhe një kopësht. Në kohën e ndërtimit, në vitet [[1704]]-[[1705]], ajo me gjasa ishte qendra e një lagjeje të madhe.&lt;ref name=&quot;archnetMridha&quot;&gt;{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Khan Mohammad Mridha Mosque|url=https://www.archnet.org/sites/4731|access-date=19 tetor 2024|archive-date=4 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241004171335/https://www.archnet.org/sites/4731|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

====Historia====
[[File:খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ 06.jpg|thumb|381px|left|Pamje nga lart e xhamisë me &quot;takhanën&quot;]]
Xhamia u ndërtua nga Khan Mohamad Mridha, që mund të ketë qenë arkitekti, me udhëzimin e krykadiut Ibadullah në vitet [[1704]]-[[1705|05]] gjatë sundimit të nën-guvernatorit të Dhakës, Farrukh Sijar, në zonën Atish Khana Mahalla. Dy mbishkrime perse, njëri mbi arkadën qëndrore të hyrjes, ndërsa tjetri mbi [[mihrabi]]n qëndror, flasin për ndërtimin dhe emërtimin e saj sipas ndërtuesit të saj.&lt;ref name=&quot;bpMirdha&quot;&gt;{{cite book|author=M. A. Bari|year=2012|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mirdha_Mosque|lang=en|chapter=Mirdha Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=2 shtator 2022|ol=30677644M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hasan02&quot;&gt;{{cite book|author=Syed M. Hasan|url=https://search.worldcat.org/title/9084739|oclc=9084739|year=1981|title=Dacca: The City of Mosques|lang=en|publisher=Islamic Foundation|page=43}}&lt;/ref&gt;

Xhamia ngrihet mbi terrenin rrethues pasi &quot;tahkhana&quot; ose dhomat e bodrumit të xhamisë janë mbi terren. Taraca e &quot;tahkhanas&quot; formon platformën mbi të cilën xhamia është vendosur. Vendi i gjerë i lutjeve përpara xhamisë kryesore është i hapur në të gjitha drejtimet duke mundësuar qarkullimin e ajrit dhe mbajtjen e &quot;musullit&quot; të freskët.&lt;ref name=&quot;Hasan01&quot;&gt;{{cite book|url=https://search.worldcat.org/title/8430161|oclc=8430161|year=1980|author=Syed M. Hasan|title=Muslim Monuments of Bangladesh|lang=en|page=55|publisher=Anjuman Printing Press}}&lt;/ref&gt;

Në veri-perëndim të xhamisë është ndërtuar edhe një medrese. Mësuesi i saj themelues, Mavlana Asadullah (vd. [[1709]]), aty u mësonte [[fëkëh|fikh]], filosofi dhe llogjikë në [[gjuha arabe|arabisht]] dhe [[gjuha perse|persisht]] nxënësve duke u financuar nga navabët e [[Bengali]]t.&lt;ref name=&quot;begum&quot;&gt;{{harvnb|Shabnam Begum|1994|pp=43}}&lt;/ref&gt;

[[File:Khan Mohammad Mirdhas Mosque by Ragib Hasan.jpg|thumb|372px|Shkallët për tu ngjitur te xhamia]]
====Arkitektura====
Xhamia e Khan Mohamad Mridhas përfaqëson një xhami tipike bengaleze me platformë; d.m.th, një xhami me tre [[kupola]] e vendosur mbi një platformë të ngritur drejtkëndore.&lt;ref name=&quot;archnetMridha&quot;/&gt; Ky kompleks i madh ndërtimor prej tullash, përbëhet nga një platformë me bodrum, mbi të cilën gjendet xhamia me tre kupola dhe një strukturë e veçuar që zënë skajin perëndimor të një mjedisi të rrethuar me mur të jashtëm 2.44 m të lartë. Dy hyrje-[[arkada]] (të rinovuara), një në lindje, ndërsa tjetra në jug, mundësojnë hyrjen në kompleksin e xhamisë.&lt;ref name=&quot;bpMirdha&quot;/&gt;

Platforma është afërsisht katrore me parapete të zbukuruar me motive gjethesh beteli. &quot;Tahkhana&quot; (platforma e zoklaturës) është 5.18 m mbi nivelin e terrenit, ndërsa muri i parapetit në të gjitha anët ngrihet edhe 0.76 m të tjera. Ajo është 38.10 m nga veriu në jug dhe 28.96 m nga lindja në perëndim. Me gjasa e synuar të ishte një medrese, dhomat e mëdha poshtë platformës përdoren për banim. Hapsira poshtë platformës organizohet me një kthinë të vetme të dhomave të bodrumit që arriheshin nga një kalim në periferi të të gjitha anëve përveç lindjes. Dy torreta të mëdha tetëkëndore pozicionoheshin simetrikisht në secilën anë të shkallëve.&lt;ref name=&quot;archnetMridha&quot;/&gt;

Këto dhoma, në perëndim dhe jug janë pothuajse katrore, ndërsa ato në veri janë në mënyrë alternuese katrore dhe drejtkëndore. Të gjitha këto dhoma, që përmbajnë kamare në mure, në pjesën ballore kanë veranda të ndara në kthina nga arkada transversale. Vlen të përmendet se dhomat veriore janë të ndërlidhura me dyer, por ato në jug dhe perëndim janë apartamente të pavarura që hapen vetëm në drejtim të verandës nga një derë e vetme. Tavani i këtyre dhomave është i sheshtë në krye, por në formë të lakuar anash.&lt;ref name=&quot;bpMirdha&quot;/&gt;

[[File:খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ কৌণিক দৃশ্য.jpg|thumb|left|372px|Pamje këndore e xhamisë]]
Në këndin veri-lindor të platformës ndodhet një aneks i veçuar, i identifikuar si një medrese e vogël. Ajo përbëhet nga një çift gjatësor sallash me nga një dhomë krahasimisht më të vogël katrore në secilën anë. Të gjitha këto dhoma ndërlidhen me dyer. Salla gjatësore hyhet nga jugu nëpërmjet një arkade kuspore, sipër të cilës ndodhet një çaxha e zgjatur e çatisë. Ajo ka një &quot;huxhra&quot; ose sallë me tavan-arkadë që përdoret nga udhëtarët dhe vizitorët. Çatia është tërësisht e sheshtë në pjesën e jashtme, por tavani është i sheshtë në krye dhe në formë të lakuar anash.

Xhamia zë vetëm një pjesë të vogël të sipërfaqes së platformës, pak në jug-perëndim të medresesë, në formë drejtkëndëshi me përmasa 14.97 m me 7.16 m së jashtmi, ndërsa së brendshmi ajo ka një planimetri gjatësore prej 12.13 m me 3.90 m. Aty strehohen [[imami]] dhe pak &quot;musulli&quot;. Struktura drejtkëndore është mbështetur nga katër kulla tetëkëndore në kënde, të kryesuara nga tre kupola të suvatuara bulbore me nga tre hulli. Mes kupolave, qëndrorja është më e madhja, ndërsa më të voglat anësore janë ndërtuar duke përdorur pendentivë të ndërmjetëm, mbi tambure. Kullat këndore ngrihen pak mbi muret e parapetit dhe janë kornizuar në stilin tipik bengalez. Parapetet janë të drejtë në vend se me korniza lakore të stilit para-mogul. Xhamia ka pesë hyrje, tre në façadën lindore dhe nga një në atë veriore dhe jugore. Façada lindore ose kryesore është e ndarë vizualisht në tre seksione me nga një hyrje, me çiftin e saj të kolonave të holla anash. Tre hyrjet lindore, që korrespondojnë me tre kupolat, secila e hapur nën një arkadë gjysmë-rrethore, përbëhen nga dy harqe të njëpasnjëshme, ku i jashtmi është më i lartë dhe më i gjerë me dizajn shumë-kuspor, ndërsa i brendshmi më i vogël me dizajn të thjeshtë katër-qendrash.&lt;ref name=&quot;bpMirdha&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;archnetMridha&quot;/&gt;

Xhamia arrihet nga lindja, nëpëmjet njëzet e pesë shkallëve, që përfundojnë me një portik në bashkërenditje me hyrjen qëndrore të vetë xhamisë. Në çdo anë të portikut është vendosur një kullë masive tetëkëndore. Këto kulla, megjithëse tani të niveluara me kreun e platformës, fillimisht duhet të kenë qenë më të larta, duke i dhënë të gjithë kompleksit një pamje madhështore. Struktura është e ndarë në tre kthina të brendshme nën tre kupolat.

[[File:ইতিহাসের সাক্ষী খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ 15.jpg|thumb|389px|Portiku në krye të shkallëve (djathtas) dhe medreseja e vogël (majtas)]]
Façada e xhamisë është dekoruar me panele dhe bedena zbukurues përgjatë parapetit. Hyrjet në sallën e lutjeve kanë korniza me harqe shumë-kuspore dhe përdorin kolona në të dy krahët.&lt;ref name=&quot;Ahmed01&quot;&gt;{{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|year=1984|lang=en|editor=John Sanday|url=https://search.worldcat.org/title/13003928|title=Discover the Monuments of Bangladesh|oclc=13003928|page=178|publisher=University Press Ltd.}}&lt;/ref&gt;

Kullat e saj tetëkëndore në të katër këndet mbahen tej parapetit horizontal dhe kryesohen me [[çhatri]] dhe kupola. Ato janë të shkurtra dhe të holla, duke u ngritur pak mbi parapetin, që kurorëzohet nga kupola me skelet të brinjëzuar. Kullat këndore dhe torretat anësore të arkadave dhe zgjatimet e mihrabit janë të ndara në seksione nga fasha të modeluara. Façada lindore e xhamisë ka panele të shumta. Parapetet dhe faqet e jashtme të tamburëve poshtë kupolave kanë rreshta bedenash të mbyllura. Kupolat kurorëzohen me funde zambakore dhe kanë zbukurime bazike brenda. Kulmi i kupolave duket se fillimisht ka qenë zbukuruar me radhorë rozete, akoma të ruajtura në kupolën qëndrore.

Ajo bashkë me disa xhami të tjera të [[Arkitektura Mogule|Periudhës Mogule]] në [[Dhaka]] bart dëshmi të praktikës arkitekturore të xhamive mbi platfoma të larta me bodrume. Studiuesit dallojnë për sa i përket qëllimit dhe motivit të dhomave të bodrumit të platformave. Është e arësyeshme të mendohet se dhomat e bodrumit, përmbajnë kamare me rradhë librash në muret e tyre, fillimisht përdoreshin si fjetina për mësuesit dhe studentët e medresesë. Pikërisht në këtë rrethanë Xhamia e Mridhas, duke përfshirë të tjerat e llojit të saj në [[Dhaka]], duhet të konsiderohen si ''komplekse rezidenciale medrese-xhami''.

[[File:Underground corridor of Khan Mohammad Mridha Mosque.jpg|thumb|left|379px|Korridori i dhomave të bodrumit]]
Xhamitë mbi platforma me bodrum nuk ndërtoheshin gjatë Sulltanatit të Bengalit. Idea e xhamive të tilla mogule në Bengal për pasojë duhet të ketë ardhur nga jashtë; ndoshta nga Veriu i Indisë, ku një numër shembujsh gjenden në Periudhat Tughlak dhe Lodi, si Xhamia Kotla e Firuz Shah Tughlakut ([[1354]]) dhe Xhamia Bara Gumbad ([[1494]]), të dyja në [[Delhi]]. Frymëzimi për xhami të tilla indiano-veriore, pa dyshim, erdhi nga ato të islamit të hershëm. Xhamia Fatimide e Salih al-Talait ([[1160]]) në [[Kajro]], e ndërtuar mbi tarracë të lartë me bodrum, është një shembull.&lt;ref name=&quot;bpMirdha&quot;/&gt;

Interiori i xhamisë ka tre kthina, ku më e madhja është ajo qëndrore në formë katrore, ndërsa më të voglat anësore kanë forma drejtkëndore. Mbi çati ndodhen tre kupola mbi tambure tetëkëndore, ku qëndrorja është më e madhja. Por kupolat anësore më të vogla janë pak a shumë bulbore dhe të ngushtuara në qafë. Sistemet e zbatuara për mbajtjen e këtyre kupolave janë saktësisht si ato të [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamisë së Kartalab Khanit]].&lt;ref name=&quot;bpMirdha&quot;/&gt; Secila kthinë përmban një mihrab që shënohet nga një hark shumë-kuspor brenda një paneli drejtkëndor.

Muret e brendshme veriore dhe jugore të xhamisë janë të ndarë në një seri horizontale panelesh, duke pasqyruar motivet e jashtme. Mihrabët e brendshëm kanë kolona të vogla me lule dhe harqe kurpore ashtu dhe &quot;kanxhura&quot; të modeluara në mënyrë elegante. Interiori verior dhe jugor i mureve të xhamisë ndahen në panele horizontale, duke pasqyruar gjithashtu motivet e jashtme.&lt;ref name=&quot;archnetMridha&quot;/&gt;

Muri perëndimor është i zgavërt së brendshmi me tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë, ku qëndrori është më i madh. Të gjitha hyrjet dhe mihrabët tregojnë zgjatime drejtkëndore në anën e jashtme, ku secili zgjatim shënohet nga minare të holla kufizuese. Mihrabët, që kanë harqe shumë-kuspore në faqet e shtyllave, përfshihen brenda kornizave drejtkëndore të kurorëzuara nga friza dhe kreshta të mbyllura.&lt;ref name=&quot;bpMirdha&quot;/&gt;

Kjo strukturë e vjetër mund të vërehet 150 metra në perëndim të rrugës që kalon anash [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]]. Në kopshtin në pjesën lindore kultivohen lloje të ndryshme lulesh stinore, duke e bërë kompleksin një pamje të bukur për sytë. Një kopështar i caktuar nga Departmenti i Arkeologjisë ka detyrën për të mirëmbajtur kopshtin. Një pus në pjesën veriore të kopshtit, dikur i përdorur për të furnizuar ujin për [[avdesi|avdes]]t (vudu në arabisht), një mënyrë për tu freskuar para lutjeve tani është braktisur. Në anën jugore të kopshtit qëndron një pemë e lartë dhe e vjetër palme, që bart simbolin e lashtë të vendit.&lt;ref name=&quot;Mahbub01&quot;&gt;{{harvnb|Mahbubur Rahman|2011|p=284}}&lt;/ref&gt;

[[File:চিত্র-৯ হাজী খাজা শাহবাজের মসজিদের সম্মুখভাগ.jpg|thumb|379px|Pamje ballore e Xhamisë së Shahbaz Khanit]]
Xhamia, përveç se është një monument arkitekturor i qytetit të Dhakës, përdoret akoma si xhami. 
Ajo zotërohet nga qeveria si një monument arkeologjik dhe mbikëqyret nga Departmenti i Arkeologjisë nën Ministrinë e Çështjeve Kulturore.

=== Xhamia e Shahbaz Khanit ===
{{main|Xhamia e Shahbaz Khanit}}
'''Xhamia e Shahbaz Khanit''' është një ndërtesë historike e vendosur afër [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portikut të Mir Xhumlas]] (Portiku i Dhakës) në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Ajo shërbeu si shembull për [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën e vonë Mogule]] në [[Bengali|Bengal]], që njihet si stili Shaista Khani i saj.

====Historia====
[[File:Hazi Shahabaz Mosque (Back).A.M.R.jpg|thumb|left|345px|Pamje e mbrapme e xhamisë]]
Sipas mbishkrimit mbi hyrjen qëndrore, Xhamia dhe Dargah e Shahbaz Khanit u ndërtua në vitin [[1679]] nga khvaxha Shahbaz Khani, një tregtar i pasur i Dhakës, që, pas vdekjes, u varros në mauzole, gjatë guvernatoriatit të princit Muhamad Azam. [[Xhamia]] dhe mazari apo dargah (mauzoleu) janë të vendosura saktësisht afër [[Curzon Hall]]-it dhe Mazarit Tin Netar (varri i tre udhëheqësve kombëtarë). Xhamia me gjasa u ndërtua pas vdekjes dhe në vijim të ndërtimit të Dargahut të Khvaxha Shahbazit, që duhet të jetë ndërtuar në vitet [[1658]]–[[1659]]. Megjithatë, xhamia mund të ketë ekzistuar përpara si një strukturë e parëndësishme.&lt;ref name=&quot;archnetShahbaz1&quot;&gt;{{cite web|work=Archnet|title=Hazrat Hazi Khaza Shahbaz Jame Mosque|lang=en|url=https://www.archnet.org/sites/14914|access-date=19 tetor 2024|archive-date=9 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209154935/https://www.archnet.org/sites/14914|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;&gt;{{cite book|author=M. A. Bari|chapter=Khwaja Shahbaz’s Mosque and Tomb|year=2012|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Khwaja_Shahbaz%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|ol=30677644M|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Në vitin [[1950]], Qarku Lindor i Direktoratit të Arkeologjisë së Pakistanit ndërmori restaurimin e xhamisë. Ndërsa tani kompleksit është një monument i Departamentit të Arkeologjisë së Bangladeshit.

[[File:DG FOLD 68 -09 HAJI SHABAZ KHAN MOSQUE (1679 ) DHAKA IMG 9139.jpg|thumb|372px|Pamje këndore e xhamisë]]
====Arkitektura====
Xhamia dhe mauzoleu i khvaxha Shahbaz Khanit gjenden mbrapa Gjykatës Supreme të Dhakës dhe në lindje të kompleksit modern të varreve të tre udhëheqësve (Mazari Tin Netar) dhe afër [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portikut të Mir Xhumlës]] (Portiku i Dhakës), një nga monumentet më të vjetra mogule në [[Dhaka]]. Kompleksi është i rrethuar nga një mur i ulët i jashtëm, me një portik në jug të kompleksit. Dargah (mauzoleu) është i vendosur në lindje të oborrit të xhamisë dhe është pjesë përbërëse e kompleksit, duke pasur të njëjtin stil arkitekturor. Xhamia e Shahbaz Khanit është një shembull tipik i stilit bengalas të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]; i përbërë nga një strukturë drejtkëndore e kurorëzuar me tre kupola.&lt;ref&gt;{{harvnb|Catherine B. Asher|1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;archnetShahbaz1&quot;/&gt;

[[File:Shabaz Khan Mosque inside view.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]]
Xhamia është ndërtuar mbi një terren të ngritur, me një planimetri gjatësore me përmasa 21.12 m me 8.93 m së jashtmi dhe 17.31 m me 4.88 m së brendshmi. Katër kullat këndore, që kanë formë tetëkëndore deri në lartësinë e parapeteve horizontale, ndërsa më lartë janë cilindrike, kryesohen nga kupola të vogla me hulli dhe majëza &quot;kalasa&quot;. Tre [[kupola]]t në formë qepe, me supore të ulët mbi një tambur cilindrik, kurorëzohen me zambakë dhe majëza &quot;kalasa&quot;. Ato mbahen mbi dy harqe të gjerë dhe harqet e bllokuar mbi hyrjet dhe mihrabët, si dhe pjesa e ndërmjetme mundësohet nëpërmjet pendentivëve gjysmë-harkorë.&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;/&gt; Këto kullëza ngrihen pak mbi muret e parapetit dhe janë me skelete të brinjëzuara në stilin tipik bengalez. Parapetet janë të drejtë në vend se të jenë me korniza lakore të modelit para-mogul.&lt;ref name=&quot;archnetShahbaz1&quot;/&gt;

Torretat anësore kanë baza të bukura &quot;kalasa&quot;, ndërsa kullat këndore paraqesin fasha të modeluara në intervale të rregullta dhe parapeti tregon dekorime bedenash të mbyllura. Përveç mihrabëve dhe hyrjeve harkore, e gjithë sipërfaqja e ndërtesës është e suvatuar në mënyrë elegante me relieve me panele harkore. Harqet e mihrabeve dalin nga shtyllëza të bukura që hollohen drejt majës. Tavanet e harqeve të mihrabeve janë zbukuruar me motive maja shigjetash, ndërsa cepat e tyre kanë dizajne floreale në stuko. Kupola qëndrore, në brendësi ka një frizë bazore tullash të dala të kryesuara nga një dizajn litarësh të përdredhur, ndërsa në kulmin e saj ndodhet një medalion i madh i zbukuruar me një rozetë me shtresa. Faqja e jashtme e zoklaturës prej guri dhe shkalla e sipërme e mimbarit kanë rreshta floreale dhe dizajne kreshtash të mbyllura në reliev të cekët.&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;/&gt;

[[File:Shahbaz Khan Mosque side view.jpg|thumb|345px|Pamje anësore e xhamisë]]
Muri perëndimor është i zgavërt së brendshmi. Salla e lutjeve bujt tre mihrabe gjysmë-tetëkëndore, në murin e kiblës, të rreshtuar në përputhje me hyrjet në lindje, ku mihrabi qëndror është i dalë në drejtim të murit perëndimor nga toka deri në tavan. Përkrahë [[mihrabi]]t qëndror, tradicionalisht më i madhi, ndodhet një mimbar me tre shkallë. Mihrabi qëndror është tepër i zbukuruar me &quot;kanxhura&quot; bimësh kënaje (bedena dekorative), relieve arabeske zbukuruese mbi cepat e harqeve, një hark kuspor dhe kolonëza që qëndrojnë mbi baza në formë floreale dhe mbahen tej parapeteve. Ndërsa mihrabët anësorë janë më të ngushtë dhe të ulët, të ngjashëm me façadën ballore.Në katër këndet ndodhen katër torreta tetëkëndore me hulli, të kryesuar nga kupola të suvatuara.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Islamic Heritage of Bengal|editor=George Michell|url=https://archive.org/details/islamicheritageo0000unse|year=1984|isbn=92-3-102174-5|lang=en|publisher=UNESCO|accessdate=9 dhjetor 2019|url-access=registration|ref=none}}&lt;/ref&gt; 

Façada lindore ka tre hyrje harkore, ndërsa façadat veriore dhe jugore kanë nga një hyrje të vetme harkore për në sallën e lutjeve. Façada lindore ose kryesore është e ndarë vizualisht në tre seksione. ku secili përmban një hyrje harkore që përputhet me tre kupolat sipër. Hyrja qëndrore në façadën lindore ka një me fronton të dalë i përshtatur me një kornizë harkore guri me nga një kolonë të hollë anash. Ajo ka anash nga një hyrje më të vogël harkore. Të tre hyrjet lindore përbëhen nga dy harqe të njëpasnjëshëm, ku i jashtmi ka formë kuspore dhe janë më të lartë se të brendshmit që kanë formë harkore me katër qëndra me një lakore në formë S-je në krye.&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;/&gt;

Struktura është e ndarë në tre kthina të brendshme të barabarta, me tre kupola bulbore me hulli mbi tavan, të mbi një supore të ulët mbi një tambur cilindrik. Nga tre kupolat me përmasa të barabarta, qëndrorja qëndron mbi kthinën pak më të ngritur. Tre kthinat e barabarta 5.18 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, ndahen nga dy [[arkada]] të gjera shumë-kuspore transversale, që dalin nga çifti i shtyllave prej tulle. Stilistikisht ky lloj është i njohur si Stili Shaista Khani i [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]], të gjendur kundo në dhe përreth Dhakës.&lt;ref name=&quot;archnetShahbaz1&quot;/&gt;

{{wide image|Haji Khawja Shahbaj Masjid and Dargah Complex - 360 Degree View - Suhrawardy Udyan - Dhaka 2015-05-31 2101-2112.tif|906px|Kompleksi Xhamisë dhe i dargahsë së Shahbaz Khanit, 2015}}
Mauzoleu është i vendosur në lindje të oborrit të xhamisë duke qenë pjesë integrale e kompleksit, me të njëjtin stil arkitekturor. Ai konsiston në një dhomë katrore dhe një verandë të bashkangjitur në jug. I përforcuar me kulla tetëkëndore në të katër cepat e jashtëm, dhoma katrore e varrit hapet me katër dyer aksiale. Të gjiha hyrjet, përveç jugores, theksohen nga frontone të dala me minareta me hulli në çdo anë. Kullat këndore zgjaten përtej parapeteve horizontale dhe kurorëzohen nga [[çhatri|kioska tipike mogule]] me majëza &quot;kalasa&quot;.&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;/&gt;

Mauzoleu (mazari apo dargah) me një kupolë mundet të jetë ndërtuar në vitet [[1658]]-[[1659]] (vitet 1298-1299 të hixhrit). Megjithatë, në jug të dhomës kryesore të mauzoleut ndodhet një verandë e mbuluar me një çati të bukur bengaleze &quot;do-çala&quot; në formë kasolleje. Mazari i Shahbaz Khanit është një lloj mauzoleu i vonë mogul me një kupolë i [[Bengali]]t.&lt;ref name=&quot;archnetShahbaz&quot;&gt;{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Khwaja Shahbaz Tomb|url=https://www.archnet.org/sites/15897|access-date=19 tetor 2024|archive-date=14 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241014172628/https://www.archnet.org/sites/15897|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Mausoleum of three leaders 7.jpg|thumb|381px|Pamje e mazarit]]
Dargah ka një planimetri gjatësore prej 2.22 m me 9.20 m së jashtmi dhe 9.75 m me 5.91 m së brendshmi. Ndërtesa ka një dhomë sarkofagu me një verandë. Dhoma mbulohet nga një kupolë gjysmë-rruzullore mbi një tambur tetëkëndor, të mbështetur mbi pendentivë në të katër këndet. Ajo kurorëzohet me një zambak të bukur të hapur dhe majëza &quot;kalasa&quot;. Faqet e jashtme duke përfshirë kullat tetëkëndore të ndërtesës janë dekoruar me shije me panele, ndërsa parapeti horizontal paraqet një rresht bedenash.&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;/&gt;

Façadat veriore, lindore dhe perëndimore kanë nga një hyrje harkore për në sallën qëndrore, të theksuara nga një kornizë me kolona të holla dhe një kornizë e lartë. Dhoma katrore e sarkofagut mbështetet nga katër torreta tetëkëndore në cepa, të kryesuara nga kupola të suvatuara. Këto torreta ngrihen lehtësisht mbi muret e parapetit dhe janë të brinjëzuara në korniza të stilit tipik bengalez. Parapetet janë të drjeta, ndryshe nga ata të periudhës para-mogule me korniza lakore. Façadat veriore, lindore dhe perëndimore të dhomës së sarkofagut kanë hyrje harkore. Të gjitha façadat kanë një seri kamaresh harkore.&lt;ref name=&quot;archnetShahbaz&quot;/&gt;

[[File:DG FOLD 68 -09 MINAR OF HAJI SHABAZ KHAN GRAVE YARD (1679 ) HIGH COURT DHAKA IMG 9147.jpg|thumb|left|379px|Veranda jugore e mauzoleut me çati &quot;do-çala&quot;]]
[[Arkada]]t e hyrjes së verandës janë kuspore dhe dalin nga shtylla të bukura më të holla afër majës. Veranda jugore ka një hyrje qendrore në jug me dy hyrje më të vogla në lindje dhe perëndim. Në muret jugore ajo ka tre hapje harkore, ndërsa në muret perëndimore dhe lindore vetëm nga një. Faqja e tanishme jugore e verandës shënohet nga një hyrje e vetme e gjerë. Harqet e hyrjes së verandës janë kuspore dhe të dala nga shtylla të bukura që hollohen drejt majës.&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;/&gt;

Nga dy monumentet ekzistuese të kompleksit ndërtimor të Khvaxha Shahbazit, xhamia duhet vërejtur për futjen e dy veçorive të pazakonta, çifti i shyllave për mbajtjen e harqeve të gjera transversale dhe motivet e bukura në formë maja shtizash te harqet e mihrabëve. I pari duhet të ketë rrjedhur nga shembujt mogul indiano-veriorë, si te Divan-i-Ami i Shahxhahanit ([[1627]]) në [[Fortesa e Kuqe|Fortesën e Kuqe]] në [[Delhi]]. Motivi i majave të shtizave duket gjithashtu se rrjedh nga India veriore, ku vërhet shumë shpesh në monumentet e Sulltanatit.&lt;ref name=&quot;bpShahbaz&quot;/&gt;

[[File:Dhakeshwari Temple (24310945635).jpg|thumb|437px|Tempulli kryesor]]

===Tempulli Dhakeshvari===
{{Main|Tempulli Dhakeshvari}}
'''Tempulli Kombëtar Dhakeshvara''' ({{lang-bn|ঢাকেশ্বরী জাতীয় মন্দির}} i transliteruar si ''Ðhakeshshori Jatio Mondir'') është një [[tempulli hindu|tempull i famshëm hindu]] në [[Dhaka]], që zotërohet nga shteti, bërë që të marr epitetin &quot;Tempulli Kombëtar i Bangladeshit&quot;. Emri &quot;Dhakeshvari&quot; ({{lang-bn|ঢাকেশ্বরী}} i tranliteruar ''Ðhakeshshori'') do të thotë &quot;Hyjnesha e Dhakës&quot;. Ai është i vendosur në jugperëndim të [[Salimullah Muslim Hall|''Hollit të Salimullahut'']] në Universitetin e Dhakës.

Që nga shkatërrimi i [[Mandiri Ramna Kali|Mandirit Ramna Kali]] në [[1971]] nga ushtria pakistaneze gjatë 'Luftës për Çlirimin e Bangladeshit', Tempulli Dhakeshvari ka marrë statusin e vendit më të adhuruar [[Hinduizmi në Bangladesh|hindu në Bangladesh]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|title=Dhakeshwari Temple|work=Banglapedia|lang=en|accessdate=7 korrik 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703124637/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|archive-date=3 korrik 2015}}&lt;/ref&gt; Është edhe [[tempulli hindu|tempulli më i madh hindu]] në Bangladesh.&lt;ref name=&quot;et18Oct2018&quot;&gt;{{cite news|author=Dipanjan Roy Chaudhury|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|date=18 tetor 2018|title=Sheikh Hasina gifts 1.5 bigha land to biggest hindu temple in Bangladesh|lang=en|accessdate=4 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120112505/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|url-status=live|archive-date=20 nëntor 2020}}&lt;/ref&gt; Ai është një nga [[Shakti Pithat]], faltoret e hyjneshës Shakti në nënkontinentin Indian.

==== Historia ====
[[File:Dhakeshwari temple main structure from side by Ragib Hasan.jpg|thumb|left|345px|Struktura e tempullit kryesor nga ana perëndimore]]
Tempulli Dhakeshvari (i hyjneshës Dhakeshvari, një formë e [[Durga]]s) u ndërtua në [[shekulli XII|shekullin e XII]] nga Ballala Sena, mbret i dinastisë Sena. Thuhet se qyteti është emërtuar sipas emrit të hyjneshës.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Modi visits Dhakeshwari temple, Indian chancery in Dhaka|url=http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html|work=Zee News|lang=en|accessdate=12 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115170547/http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html|url-status=live|archive-date=15 nëntor 2016}}&lt;/ref&gt; Stili i tanishëm arkitekturor i tempullit nuk mund të datohet nga ajo periudhë për shkak të riparimeve, rinovimeve dhe rindërtimeve të shumta që kanë ndodhur përgjatë kohës. Ai konsiderohet pjesë thelbësore e trashëgimisë kulturore të [[Dhaka|Dhakës]]. Shumë studiues e konsiderojnë atë një nga [[Shakti Pithat]], ku besohet se ka rënë xhevahiri i kurorës së hyjneshës [[Sati (hyjni)]]. 

''Murti'' origjinal 800-vjeçar u çua në Kumartuli të Kalkutës, në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]] të Indisë. Gjatë ndarjes së Indisë, ajo u soll në [[Kalkuta]] nga Dhaka me miliona refugjatë. Nga viti [[1950]], sipërmarrësi Debendranath Chaudhary ndërtoi tempullin e hyjneshës në zonën Kumortuli dhe vendosi disa nga pasuritë e hyjneshës për shërbim të përditshëm. Idhulli është 1.5 këmbë i lartë, ka tetë krahë, i hipur mbi luanin e saj në formën e 'Katjani Mahishasurmardini' (formë e '[[Durga|Durgës]]'. Në dy krahët e saj ndodhen [[Lakshmi]], [[Sarasvati]], Kartikeja dhe Ganesha. Një familje tivari nga Azamgarhu u caktua nga familja mbretërore për adhurimin e përditshëm të perëndeshës. Në vitin [[1946]], pasardhësit e asaj familje erdhën në Kalkuta dhe u caktuan prapë, duke i shërbyer perëndeshës akoma.

[[File:Dhakeshwari temple compound entrance by Ragib Hasan.jpg|thumb|358px|Hyrja e tempullit kryesor]]
Idhulli kryesor i Tempullit Dhakeshvari, është një kopje e idhullit origjinal. Besohet se mbretëresha, gruaja e Bixhoi Senës shkoi në Langolbond për tu larë. Gjatë rrugës së saj të kthimit ajo lindi një djalë, të njohur nga historianët si Ballala Sena.&lt;ref&gt;{{cite news|date=22 prill 2016|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|work=The Daily Star|title=Temple and a City|accessdate=30 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005092510/https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|url-status=live|archive-date=5 tetor 2018}}&lt;/ref&gt; Pas ngjitjes në fron, Ballala Sena ndërtoi këtë tempull për të glorifikuar vendlindjen e tij. Legjendat thonë se Ballala Sena njëherë ëndërroi perëndinë të mbuluar nën [[xhungla|xhungël]]. Ballala Sena zbuloi perëndinë nga dhe aty ndërtoi një tempull, të emërtuar Dhakeshvari. Çfarëdo që përshkruajnë legjendat, hindut e konsiderojnë Dhakeshvarin si perëndinë kryesore të [[Dhaka|Dhakës]], që është një mishërim ose formë e perëndeshës [[Durga]], e etiketuar si Adi Shakti. Idhulli i Durgës është quajtur Dhakeshvari.

==== Përshkrimi ====
Brenda kompleksit Dhakeshvari ndodhen tempuj të dy tipeve arkitekturore. I lashti është i hyjneshës Ponçarotna Durga që e humbi pamjen e tij të hershme pas punimeve të rinovimit. Bradly Bird e shkroi këtë në fillimin e këtij shekulli. Përveç këtij ndodhen edhe katër tempuj të Shivës. Sipas thënieve, në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] këta tempuj i ndërtoi gjenerali mogul, Man Singh I duke vendosur aty katër ''shiva linga''. Por ky pohim duket i pabesueshëm. Shkrirja e ''Bangla çouçala-s'' dhe tempullit me [[shikhara|shikarë]] është e dukshme në arkitekturën e tempullit Dhakeshvari. Ratan Lal Chakraborti përmend në një artikull se &quot;struktura dhe arkitektura e tij është me gjasa një [[Pagoda|pagodë budiste]]&quot;. Nga kjo ai hamendësoi se tempulli me gjasa u ndërtua në [[shekulli X|shekullin e X]].

[[File:Shiva temples Dhakeshwari Mandir 2 by Ragib Hasan.jpg|thumb|left|354px|Tempujt e Shivës në kompleksin Dhakeshvari]]
Ridojnath Maxhumder përshkroi se si dukej Tempulli Dhakeshvari në shekullin e XIX. Në atë kohë tempulli ishte i mbuluar nga [[xhungla]] dhe në veriun e tij rruga Urdu shkonte në përdëndim drejt Pilkhanës dhe në jugperëndimin e tij ishte rruga e Mirpurit. Në jugun e tij ndodhej një pyll dhe në lindje ishte pazari urdu.

Tempulli është një [[pançaratna]], përballë të cilit është Natamandiri dhe përreth tij ndodhet një rresht dhomash dhe një pellg i madh dhe 'porta nahobotola' përmes të cilës kalonin zakonisht [[elefantët]]. Në lindje ndodhen varret e disa shenjtëve që luteshin ose meditonin në tempull. Jashtë tempullit ndodhen 5–6 [[pagoda]] me një ''shiva linga''. Prifti i Tempullit Dhakeshavri lutej çdo ditë. Perëndia është ''doshvuxha''. Besohet se paraqitja e hyjnisë është bërë prej ari. Në anën e majtë dhe të djathtë të perëndisë ndodhen disa murti të tjerë. Si shumë tempuj të tjerë të lashtë brendësia e tij është e errët. Për të parë perëndinë duhet rregulluar ndriçimi. Tempulli zotërohet nga shumë pasi është blerë nga kujdestari i ri nga kujdestari i vjetër. Xhotindra Mohan e bleu në vitin [[1901]]. Dhakeshavari është kurorëzuar por është një banesë paqeje. Zhurma e ulët i zërave, e përzier me dritën e mbrëmjes dhe tinbgujt e kambanës së tempullit e bëjnë mjedisin paqësor dhe të lumtur.

Historikisht, mjaft nga kujdestarët e tempullit janë torturuar dhe vrarë nga ushtria apo ekstremistët islamikë, megjithëse shumica, duke përfshirë edhe kryepriftin, u strehuan në fshatrat e tyre stërgjyshërore pastaj në Indi, duke i ikur kështu vdekjes.&lt;ref name=&quot;ind18May2017&quot;&gt;{{cite news|author=M. Mahmud Ali|title=Dhakeshwari Temple|work=The Independent|date=18 maj 2017|url=http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18|accessdate=18 qershor 2017|lang=en|url-status=live|archive-date=14 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014201019/http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18}}&lt;/ref&gt;

Tempulli u dëmtua rëndë gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në [[1971]], dhe më shumë se gjysma e ndërtesave tempullore u shkatërruan. Holli kryesor i adhurimit u mor nga ushtria pakistaneze dhe u përdor si depo armatimi.&lt;ref name=&quot;ind18May2017&quot;/&gt;

[[File:Ahsan Manzil 022.jpg|thumb|396px|Ndërtesë e kompleksit të Ahsan Manzilit, në Arkitekturën Indo-Saraçene]]
Një pjesë domethënëse e tokës së tempullit ishte rrëmbyer për shkak të Aktit të Titujve të Pronësisë dhe konfiskimin nga Qeveria e Bangladeshit, kështu që hapësira e tanishme është mjaft më e vogël se ajo historike. Turmat shkatërruese myslimane e kanë sulmuar shumë herë kompleksin tempullor,&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jim Hamill|title=72 Hours in Dhaka|date=30 prill 2015|lang=en|url=http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html|work=The Huffington Post|accessdate=12 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614151426/http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html|url-status=live|archive-date=14 qershor 2015}}&lt;/ref&gt; me sulmin e fundit të rëndë të ndodhur në dhjetor [[1992]] (me gjasa si shpagim për shkatërrimin e [[Xhamia Babri|Xhamisë Babri]] në [[Ajodhja]] të Indisë).

Në vitin [[2018]], kryeministrja e [[Bangladeshi]]t, Sheikh Hasina, duke vizituar Tempullin Dhakeshvari, shpalli dhurimin e tokës përreth tempullit autoriteteve të tij.

;Shpallja 'Tempull Kombëtar i Bangladeshit'
Në vitin [[1996]], [[Tempulli Dhakeshvari]] u riemërtua Mandiri Dhakeshvari Xhatija (Tempulli Kombëtar) duke pasqyruar pozicionin e tij si qendra e [[Hinduizmi në Bangladesh|kulturës hindu në Bangladesh]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Modi visits Dhakeshwari temple, Ramakrishna Mission in Dhaka|agency=IANS|url=http://www.thehindu.com/news/national/modi-visits-dhakeshwari-temple-ramakrishna-mission-in-dhaka/article7291360.ece|work=The Hindu|accessdate=12 qershor 2015|lang=en|date=7 qershor 2015|url-status=live|archive-date=4 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404074006/https://www.thehindu.com/news/national/Modi-visits-Dhakeshwari-temple-Ramakrishna-Mission-in-Dhaka/article60327289.ece}}&lt;/ref&gt; Ky ishte kulmi i një fushate të rëndësishme nga grupet hindu bangladeshase, që kërkonin njohjen zyrtare për vendin kryesor të adhurimit hindu duke parë edhe shpalljen e [[Islami]]t fe shtetërore në vitin [[1988]].

==Periudha Koloniale==
[[File:Teota Zamindar Bari DolMancha.jpg|left|thumb|[[Dolmança e Zamindar Barit të Teotas]], 1858]]
{{see also|Presidenca e Bengalit Kolonial|Arkitektura Indo-Saraçene}}
Nën navabët e Bengalit, Naib Nazimi i Dhakës ishte përgjegjës për qytetin. Naib Nazimi ishte përfaqësues i guvernatorit të Bengalit. Ai gjithashtu merrej me mirëmbajtjen e Marinës Mogule. Naib Nazimi ishte përgjegjës për Divizionin e Dhakës, që përfshinte Dhakën, Komillën dhe [[Chittagong|Çitagongun]]. Divizioni i Dhakës ishte një nga katër divizionet nën navabët e Bengalit. Navabët e Bengalit i lejuan kompanitë tregëtare evropiane të vendosnin fabrika përgjatë Bengalit. Rajoni atëherë u bë strehë e rivalitetit evropian. Britanikët u prirën ti largonin navabët e fundit të pavarur të Bengalit në [[1757]], që ishin aleatë me francezët. Për shkak të kalimit të drejtuesit të ushtrisë së navabit, Mir Xhafar, në anën britanike, navabi i fundit e humbi &quot;Betejën e Plaseit&quot;.

Pas Betejës së Buksarit në [[1765]], Traktati i Allahabadit e lejoi &quot;Kompaninë Britanike të Indisë Lindore&quot; të bëhej mbledhëse e taksave në Bengal në emër të perandorit mogul në [[Delhi]]. Naib Nazimi vijoi të drejtonte deri në vitin [[1793]] kur të gjitha fuqitë u transferuan te &quot;Kompania e Indisë Lindore&quot;. Formalisht qyteti kaloi në kontrollin e &quot;Kompanisë së Indisë Lindore&quot; në [[1793]]. Sulmet ushtarake britanike e dëmtuan mjaft infrastrukturën e qytetit.&lt;ref&gt;Lloyd's Evening Post, 16–18 maj 1764&lt;/ref&gt; Përplasja ushtarake shkaktoi një rënie të menjëhershme të popullsisë urbane.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author=K. M. Karim|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Naib_Nazim|work=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|title=Naib Nazim|edition=i 2-të|date=2012|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|oclc=883871453|ref=none}}&lt;/ref&gt; Fati i Dhakës mori një tjetër goditje me rrjetin e lidhjeve tregëtare të [[Raxhi Britanik|Perandorisë Britanike]].&lt;ref&gt;{{cite magazine|author=Sebastian Srangio|title=Dhaka: Saving Old Dhaka's Landmarks|date=1 tetor 2010|magazine=The Caravan|url=http://www.caravanmagazine.in/letters/dhaka-saving-old-dhaka’s-landmarks|lang=en|archive-date=9 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909110251/http://www.caravanmagazine.in/letters/dhaka-saving-old-dhaka%E2%80%99s-landmarks}}&lt;/ref&gt; Me nisjen e [[Revolucioni Industrial|Revolucionit Industrial]] në Britani, [[Dhaka]] u bë një qendër kryesore e tregëtisë së jutes, pasi [[Bengali]] kishte pjesën më të madhe të prodhimit botëror të juges.&lt;ref name=&quot;ëorldvieëcities.org&quot;&gt;{{cite web|title=Worldview|lang=en|accessdate=14 gusht 2015|url=http://www.worldviewcities.org/dhaka/unconcealed.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413054048/http://worldviewcities.org/dhaka/unconcealed.html|archive-date=13 prill 2015}}&lt;/ref&gt;

[[File:ঐতিয্যবাহী জমিদার বাড়ি.JPG|thumb|408px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Por britanikët e lanë pas dore zhvillimin industrial dhe urban të Dhakës deri në fundin e [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]. Të ardhurat para-industriale nga prodhimi i parakolonial i tekstileve shteruan. Endësit bengalezë dolën nga tregu pas vendosjes së taksës 75% mbi eksportet e [[pambuku]]t nga Bengali,&lt;ref&gt;{{cite book|author=James Taylor|year=1840|title=A Sketch of the Topography and Statistics of Dacca|url=https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog|lang=en|location=Kalkuta|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|pages=[https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog/page/n313 301]–07}}&lt;/ref&gt; ashtu dhe nga rritja e importeve të tekstileve të lira britanike pas hyrjes së rrotullimit me mushka dhe me avull. Rritja e shpejtë e kryeqytetit kolonial të [[Kalkuta|Kalkutës]] kontribuoi në rënien e popullsisë dhe ekonomisë në fillim të shekullit të XIX. Në [[1824]], një peshkop anglikan e përshkroi Dhakën si një &quot;qytet me rrënoja të mrekullueshme&quot;.&lt;ref&gt;Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 54.JPG&lt;/ref&gt;

Dhaka bujti fabrika të [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]], [[Bengali Hollandez|Kompanisë së Indisë Lindore Hollandeze]],&lt;ref&gt;{{cite news|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/the-rise-and-fall-the-dutch-dhaka-1530046|title=The Rise and Fall of the Dutch in Dhaka|work=The Daily Star|date=5 shkurt 2018|accessdate=28 shtator 2022|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164533/https://www.thedailystar.net/in-focus/the-rise-and-fall-the-dutch-dhaka-1530046}}&lt;/ref&gt; dhe [[India Franceze|&quot;Kompanisë së Indisë Lindore Franceze&quot;]].&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|title=The French|url=https://en.banglapedia.org/index.php/French,_The|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|work=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh}}&lt;/ref&gt; [[Portugezët në Dhaka|Portugezët]] qenë përgjegjës për futjen e [[djathi]]t.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Você fala Bangla?|lang=en|url=https://archive.dhakatribune.com/uncategorized/2014/01/24/voce-fala-bangla|date=24 janar 2014|accessdate=28 shtator 2022|work=Dhaka Tribune|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164533/https://archive.dhakatribune.com/uncategorized/2014/01/24/voce-fala-bangla|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://dailyasianage.com/news/241706/portuguese-influence-in-bengal|work=The Asian Age|title=Portuguese influence in Bengal|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164531/https://dailyasianage.com/news/241706/portuguese-influence-in-bengal|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}&lt;/ref&gt;

Gjatë [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] Dhaka pa ardhje emigrantësh. Një [[Armenët në Bengal|bashkësi armene]] nga [[Savavitët|Perandoria Safavide]] u vendos në [[Dhaka]] dhe u përfshi në tregtinë e tekstileve të qytetit, duke paguar një taksë prej 3.5%.&lt;ref&gt;{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}&lt;/ref&gt; Armenët ishin shumë aktivë në jetën shoqërore të qytetit. Ata hapën &quot;Shkollën Pogose&quot;. Marvarët ishin një bashkësi tregtare hindu. Dhaka u bë vendbanimi i hebrejve dhe grekëve.&lt;ref&gt;{{cite news|work=The Jewish Chronicle|lang=en|title=The Extraordinary Story of the Bangladesh Jews|url=https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|accessdate=28 shtator 2022|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/history-the-greek-community-dhaka-2025501|title=History of the Greek community in Dhaka|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|date=11 janar 2021|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164535/https://www.thedailystar.net/in-focus/news/history-the-greek-community-dhaka-2025501}}&lt;/ref&gt; Qyteti ka edhe një [[Përmendorja greke në Dhaka|Përmendore greke]] të vendosur pranë Universitetit të Dhakës.

[[File:2.বালিয়াটি প্রাসাদ.jpg|thumb|left|437px|[[Zamindar Bari i Baliatit]], shek. XIX]]
[[Iranianët|Persët]] u vendosën gjithashtu në qytet për të shërbyer si administratorë dhe komandantë ushtarakë të qeverisjes mogule të Bengalit.&lt;ref&gt;{{cite book|lang=en|author=Abdul Karim|year=2012|chapter=The Iranians|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Iranians,_The|edition=i 2-të|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=28 shtator 2022}}&lt;/ref&gt; Mjaft familje të parisë së Dhakës flisnin [[gjuha urdu|urdu]] madje kishte edhe poetë urdu. Trashëgimia e bashkësive kozmopolite tregëtare jeton në emrat e lagjeve të Dhakës së Vjetër, duke përfshirë Farashganxhin (Pazari Francez), [[Armenët në Dhaka|Armanitola]] (Lagjja Armene) dhe [[Portugezët në Dhaka|Postogola]] (Lagjja Portugeze).

Periudha Koloniale fillon nga viti [[1765]] dhe vazhdon deri në pavarësinë e Indisë në [[1947]]. Pasi filluan të mësojnë anglisht banorët vendas nisën të imitonin stilet e veshjes dhe mënyrën e jetesës së sunduesve të tyre të rinj. Ndikimi i formave dhe teknikave evropiane të ndërtimit u shfaq në mënyrë më të plotë te ndërtimi i pallateve dhe ndërtesave laike, ndërsa ndërtesat fetare që ata financuan, si xhamitë, tempujt dhe mauzoleumet, ishin të lidhur më fort me traditën e shkuar. Nga ana tjetër, [[Arkitektura Britanike]], siç shihet në kisha, rezidenca dhe ndërtesa zyrtare, megjithëse e rrënjosur në stilet evropiane që mbërritën disi vonë në Indi, u përshtatën me klimën vendase. Format vendore në Arkitekturën Koloniale varen nga imazhi që sunduesit dëshironin që ndërtesa të kishte. Britanikët duket se nuk janë bazuar kurrë në një stil të përcaktuar perandorak, por në mënyrë konstante kërkuan stilet e përshtatshme sipas ndryshimit të perceptimit të rolit të tyre në Indi.

[[Lista e tempujve hindu në Bangladesh|Tempujt]]: Rënia e fuqisë mogule në [[Delhi]] gjallëroi një klasë të re zyrtarësh në provinca, shumica e të cilëve veçanërisht në departamentin e të ardhurave, ishin hindu. Atyre iu dhanë toka të shumta (''zamindari'', sistem feudal tokash), duke u shndërruar në ndërtues të mëdhenj tempujsh. Në këtë kohë u shfaq edhe një klasë e re e pasur e sipërmarrësve tregëtarë që ndërmjetësonin mes prodhuesve dhe ''Kompanisë së Indisë Lindore''. Përveç rritjes së ndikimit dhe prestigjit, ndërtimi i tempujve ishte një mjet për njohjen e statusit dhe ngjitjes shoqërore.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:Mohera Jamidar Bari.jpg|thumb|396px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Ashtu si me xhamitë, materiali tradicional i ndërtimit të tempujve ishte tulla, ndërsa gurët përdoreshin vetëm ndonjëherë. Megjithëse ndërtesat kishin një larmi të madhe dizajni, forme dhe madhësie, stilet e tyre në përgjithësi u përcaktuan nga metodat e mbulimit të çative, kryesisht me rrënjë në traditën vendore me forma të rrjedhura nga kasollet fshatare prej [[druri]], [[bambuja|bambuje]] dhe kallamishtesh. U riprodhuan gjithashtu elemente nga Arkitektura myslimane e Sulltanatit e [[shekulli XV|shekujve të XV]] dhe të [[shekulli XVI|XVI]], si korniza lakore dhe kullat këndore të çatisë, të ndërtuara me tulla, por tempujt e [[shekulli XVII|shekujve të XVII]] dhe XVIII riprodhonin të gjithë strukturën e kasolleve.

Këto stile të rrjedhura nga kasollet janë të njohur si bangla dhe çala. Më i thjeshti është mbi një bazë të zgjatur drejtkëndore me një çati në dy segmente me funde trekëndore; si skaji mbi krye ashtu dhe strehët janë të lakuara për të imituar prototipet e strukturave prej bambuje. Këta tempuj janë të njohur si [[doçala]] ose ek-bangla, dhe janë krahasimisht të rrallë.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:মুড়াপাড়া রাজবাড়ি অগ্রভাগ -২.jpg|thumb|left|396px|[[Raxhbari i Muraparës]], shek. XIX]]
[[Xhorbangla]] ose kasollja dyjare konsiston në dy ek-bangla të bashkangjitura, njëra ballore duke qenë një ballkon mbi tre harqe, ndërsa tjetra mbrapa, është faltorja e mirëfilltë. Ka hyrje anësore për në shenjtërore.

Tempujt [[çar-çala]] janë faltore, ku çatitë kanë katër seksione të pjerrëta që shkojnë në një pikë në krye nëse baza është katrore, ose në një skaj nëse ajo është drejtkëndore. Përgjithësisht çatia e kasolles është ndërtuar jashtë asaj të kupolës, por ndonjëherë interiori është katër faqësh ose piramidal.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Kur struktura sipërore çar-çala përsëritet në një shkallë më të vogël, njëra mbi tjetrën, atëherë tempulli njihet si [[atçala]] (at=tetë). Ky ndoshta është tipi më i zakonshëm dhe më i përhapur i tempujve prej tulle.

Tipi [[ratna]] (xhevahir) i tempujve ka një kornizë të lakuar me një ose më shumë kulla ose majëza në çatinë e tij. Forma më e thjeshtë ka një kullë të vetme qëndrore ([[ekratna]]). Këta tempuj kanë një ngjashmëri të theksuar me verandën me hark të trefishtë të xhamive dhe faltoreve të traditës së sulltanatit, façatën prej terrakote dhe kupolën e vogël, të mirë-vendosur brenda skajeve të çative. Dy tipare strukturore që i dallojnë këto forma nga tradita e xhamive janë verandat ose korridoret që shtrihen në të katër anët, dhe shkallët në katin e sipërm, që është dhoma e dytë e faltores. Kur shtohen katër torreta këndore tempulli bëhet [[pançaratna]] (pesë xhevahire), me të cilin paralele të afërta gjenden në tempujt e [[shekulli XII|shekullit të XII]] në Pagan, ku [[stupa (arkitekturë)|stupat]] zëvendësojnë kullat.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:Lalkuthi,ForashGanj.jpg|thumb|437px|[[Northbrook Hall]], ndërtuar në vitin 1880]]
Në mënyrë progresive, me rritjen e numrit të kateve, ratnat mund të bëhen nëntë, trembëdhjetë, shtatëmbëdhjetë, njëzet e një ose njëzet e pesë. Ata janë të mëdhenj dhe kanë veranda me kolona në tre anë dhe një korridor mbrapa. [[Pançaratna]] dhe [[atçala]] janë tipet më popullore të [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|tempujve të Bengalit]]. Stilet pança-ratna dhe [[navaratna]] (nëntë xhevahiret) duket se janë zhvilluar më herët se [[ekratna]]. Mes tipeve me majëza, nava-ratna është më i shquari, që u sjell më shumë prestigj zotëruesve të tyre. Në të vërtetë ai është një pança-ratna me një kat shtesë me katër kulla këndore.

[[File:লক্ষণ সাহার জমিদার বাড়ি.jpg|thumb|left|389px|[[Zamindar Bari i Lakshman Sahas]], shek. i XIX]]
[[Deula|Deulët]] ose tempujt katrorë me kulla të larta vijë-lakore ka qenë popullor që nga kohët para-islamike. Variante të rekha-deulëve orisanë të Indisë Veriore, ndikimi i tyre është më i dukshëm në të dalat dhe të futurat e organizuara ritmikisht të mureve të jashtme, kullat me mure masive, brendësi të zgravëta, të ndërtuara me konsuj tullash dhe mbaresa të rënda amalaka. Shumë nga deulët datojnë nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]]. Eksterioret e tyre janë shpesh kornizuar por nuk kanë tepri të pllakatave prej terrakote që shihen në stilet e tjera. Disa deulë mbi baza tetëkëndore datojnë nga mesi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[Matha]]t janë variante më të larta se deulët që përbëhen nga kulla elegante të larta dhe konike që u ngjasojnë majëzave të kishave sipër një baze katrore ose tetëkëndore. Këto ndonjëherë ndërtohen sipër pirgjeve të kremimit.

Dolmançat dhe rasamançat, dizajni i të cilave shpesh i ndërshkëmbyeshëm, u bënë popullore në shekujt e XVIII dhe [[shekulli XIX|XIX]]. Ato janë ndërtuar mbi një platformë të lartë për tu mundësuar adhuruesve ta shikojnë hyjninë nga të gjitha anët. Dolmançat, me formë katrore dhe më të vogël se rasamançat janë më të zakonshme në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]], dhe ndërtohen mbi katër kolona me strukturën sipërore që ndjek format e paracaktuara të çatisë së çalas, ratnas ose rekhas.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Rekha-deuli me korniza të dendura me një hyrje të vetme harkore dhe korniza e drejtë. Pasi panimetritë e themeleve u bënë më të ndërlikuara, hapësira përreth shenjtërores së tempujve në formë katrore u nda në tetë kthina, me këndoret që ishin katrore ndërsa ato në drejtimet kardinale në formë gjatësore. Planimetri të tilla bartin një ngjashmëri të madhe me planimetritë nëntë kthinëshe të mauzoleve të Periudhës Mogule.

[[File:DG 25-08 ARMENIAN CHURCH 1781 ARMANITOLA DHAKA IMG 4251.jpg|thumb|448px|Kisha Armene në Dhaka]]
=== Kisha Armene ===
{{main|Kisha Armene në Dhaka}}
'''Kisha Armene''', e njohur zyrtarisht si '''Kisha Apostolike Armene e Ringjalljes së Shenjtë''' ({{lang-hy|Դաքքայի Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի}}),&lt;ref name=&quot;indep&quot;/&gt; është një monument i rëndësishëm i vendosur në zonën Armanitola të Dhakës së vjetër, në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Kisha është dëshmi e ekzistencës së një [[Armenët në Bengal|bashkësie të rëndësishme armene në rajon]] në shekujt e [[shekulli XVII|XVII]] dhe të [[shekulli XVIII|XVIII]].&lt;ref name=&quot;Armen0&quot;&gt;{{cite web|author=Matthew Karanian|accessdate=25 tetor 2023|date=13 mars 2023|lang=en|url=https://armenianweekly.com/2023/03/13/discovering-an-armenian-church-in-bangladesh/|title=Discovering an Armenian Church in Bangladesh|work=The Armenian Weekly}}&lt;/ref&gt;

====Historia====
[[File:Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|left|354px|Kisha Armene, 2008]]
Në vijim të dominimit pers të [[Armenia|Armenisë]] nga [[Safevitët|Safavidët]] e asaj kohe, armenët u dërguan nga sunduesit e tyre të rinj në rajonin e [[Bengali]]t për arësye ekonomike dhe politike. Megjithëse prania armene në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]] tani është e parëndësishme, prania e tyre në [[Dhaka]] daton që nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]].&lt;ref name=&quot;bpChaudhury&quot;&gt;{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}&lt;/ref&gt; Armenët mbërritën në [[Dhaka]] për tregti, duke tregtuar jute dhe lëkurë. Përfitimet në këto sipërmarrje bindën disa prej tyre të vendoseshin në mënyrë permanente në Bengal.&lt;ref name=&quot;Lawson&quot;&gt;{{cite web|publisher=BBC|lang=en|title=The mission of Dhaka's last Armenian|author=Alastair Lawson|date=10 janar 2003|accessdate=3 maj 2012|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2645617.stm}}&lt;/ref&gt; Zona ku ata banuan u bë e njohur si Armanitola.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|work=lonelyplanet.com|title=Must see attractions in Dhaka|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/religious/armenian-church-holy-resurrection}}&lt;/ref&gt;

Në vitin [[1781]] u ndërtua kisha tashmë e famshme armene në Rrugën Armene në Armanitola, atëherë një zonë e lulëzuar biznesi. Para se të ndërtohej kisha, vendi kishte qenë një varrezë armene, ku gurët e varrit që kanë mbijetuar shërbejnë si një kronikë e jetës armene në zonë.&lt;ref name=&quot;Lawson&quot;/&gt; Agaminus Katçik, një armen, dhuroi tokën për ndërtimin e kishës. Në ndërtimin e kishës ndihmuan Mikel Cerkes, Okotavata Setur Sevorg, Aga Amnius dhe Merkers Poges.

Në pesëdhjetë vjetët në vazhdim të ndërtimit të kishës, në anën perëndimore të saj u ndërtua një kullë sahati. Sipas dëshmive, sahati mund të dëgjohej katër milje larg dhe njerëzit i sinkronizonin orat e tyre me tingullin e kambanës. Sahati pushoi së punuari në vitin [[1880]], ndërsa në vitin [[1897]], një [[tërmeti|tërmet]] e shkatërroi kullën.&lt;ref name=&quot;bpChaudhury&quot;/&gt; Armenët luajtën një pjesë të rëndësishme një tregtinë e jutes në [[Dhaka]] dhe konsideroheshin si pionerët e asaj tregtie në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2645617.stm|lang=en|date=10 janar 2003|work=BBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|work=armenianchurchbangladesh.com|title=Armenian Church Bangladesh|url=http://armenianchurchbangladesh.com|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Entrance of Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|372px|Hyrja harkore e kompleksit të kishës]]
====Përshkrimi====
Kisha është 228.6 m e gjatë, me dy kate. Ajo ka katër dyer, 27 dritare, të cilat janë të gjitha harkore. Planimetria e ndërtesës ka një seksion kryesor, ku zhvillohen të gjitha ceremonitë e lutjes dhe dy krahë drejtkëndorë në secilën anë. Kati kryesor është i ndarë në tre pjesë: një pulpit i rrethuar me balustrada, një seksion i mesëm me dy dyer dhe një zonë e veçuar nga një gardh druri për tu ulur. Hyrja në kishë bëhet nëpërmjet këtyre dy krahëve drejtkëndorë, që janë edhe hapsira verande. Në katin e dytë të kishës ndodhen një palë shkallë spirale. Për skajin drejtkëndor në seksionin kryesor ndodhen tre dyer në katin përdhes dhe në katin e parë, që shndërrohet në një ballkon me balustrada. Krahët drejtkëndorë të kishës shndërrohen në hapsira tarrace në katin e parë. Përveç këtyre kishte edhe një kullë sahati të ndërtuar nga Johans Paru Pijet Sarkis. Kulla e sahatit u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]]. Kisha ka një kullë katrore me një &quot;shonkhonil&quot; (kullë e veçantë e përdorur në Indi për të treguar respekt) në krye të saj. Navata e kishës është 4.27 m e gjerë. Në kishë ka disa piktura të bukura të artistit Charles Port. Mbrapa pulpitit ndodhet një dhomë e përdorur si pagëzimore, me një vaskë pagëzimi prej [[mermeri]] 0.91 m të thellë.

Në vitin [[1996]] gjatë vizitës në [[Dhaka]] në kompleksin e kishës qëndroi [[Nënë Tereza]].&lt;ref&gt;{{cite thesis|title=A Study of Architectural Heritage Management by the Informal Community Bodies in Traditional Neighborhoods of Old Dhaka|date=2012|lang=en|chapter-url=https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/34744|type=PhD|author=Iftekhar Ahmed|chapter=Case Studies of Informal Heritage Mangemnt in Old Dhaka|publisher=National University of Singapore|accessdate=6 qershor 2015|page=319|quote=Gjatë vizitës së saj në Dhaka në vitin 1996, Nënë Teresa qëndroi gjithashtu në kompleksin e kishës}}&lt;/ref&gt;

Në varrezën e vjetër, mes 350 vetave të varrosur aty, në varrin e Katçik Avatik Thomas, qëndron një shtatore që paraqet një grua. Shtatorja u ble nga [[Kalkuta]] dhe në varr është gdhendur shkrimi &quot;Më i miri i burrave&quot;.&lt;ref name=&quot;indep&quot;&gt;{{cite news|lang=en|author=Tasnim Tajeb Kabir|url=http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|title=The Armenian Church: Legacy of a Bygone Era|date=23 dhjetor 2011|newspaper=The Independent (Bangladesh)|accessdate=27 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606120456/http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|url-status=dead|archive-date=6 qershor 2013}}&lt;/ref&gt;

Ka qenë subjek i dokumentarëve të [[BBC]]-së dhe [[AFP]]-së përpara se të shpallej një monument historik nga Qeveria e Bangladeshit dhe të vendosej nën mbikëqyrjen e Departamentit të Arkeologjisë të Ministrisë së Çështjeve Kulturore të Bangladeshit, që ka marrë masa për restaurimin dhe ruajtjen e saj. Qeveria e Armenisë ka treguar interes për të bashkëpunuar në përpjekjen e Qeverisë së Bangladeshit. Tani, gjatë ditës, kisha është e hapur për vizitorët.&lt;ref&gt;{{cite news|lang=en|title=Govt to preserve historic religious places: Minister|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/13673|newspaper=The Independent|accessdate=7 shkurt 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:Picture of the Dome of Joy Kali Temple.JPG|thumb|334px|Pamje e vjetër e shikharës së tempullit]]
=== Tempulli i Xhoj Kalit ===
{{main|Tempulli i Xhoj Kalit}}
'''Tempulli i Xhoj Kalit''' ({{lang-bn|জয় কালী মন্দির}}) në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t, është i vendosur mes Pazarit Thathari dhe Varit, në Rrugën e Tempullit të Xhoj Kalit 24, të emërtuar sipas këtij tempulli. Tempulli i Xhoj Kalit është një [[Tempulli hindu|tempull hindu]] kushtuar hyjneshës Kali Ma. Banorët e besimit [[Hinduizmi|hindu]] të çdo moshe venë te ky tempull për të adhuruar hyjneshën Kali, statuja e së cilës është shumë e rëndësishme për hindutë.

====Historia====
{{Multiple image|total_width = 446
| caption_align     = center
| align             = left
| image_gap         = 2
| image1            = OM logo in the temple.JPG
| caption1          = Hyrja e Tempullit të Xhoj Kalit me mesazhin hindu ''Om'' në shkrimin devanagari
| image2            = Shiv Temple inside Joy Kali Temple in Old Dhaka.jpg
| caption2          = Hyrja e tempullit të Shivës brenda kompleksit të Xhoj Kalit
}}
Ky tempull mund të jetë rreth 400-vjeçar, i ndërtuar në vitin 1001 të kalendarit bengalez. Gjatë sundimit të navabëve, divani i navabëve, Tulsi Narajan Ghosh dhe Nabh Narajan Ghosh e ndërtuan këtë tempull me mbikëqyrjen e shenjtit Bançaram në fundin e [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]]. Faltorja e Shivës u themelua gjithashtu në të njëjtën kohë. Në atë kohë ata ndërtuan njëzet e një statuja të [[Shiva|Shivës]], Kalit, Lakshminarajanit, tre Shalgram Çakra, Bandurga etj. Në kompleksit e Xhoj Kalit janë ndërtuar disa monumente të bukura si [[Pançaratna]], [[Navaratna]], tempulli i Shivës dhe bujtina. Madje edhe një treg i vendosur në jug të barakës Kaliganxh iu kushtua hyjneshës Xhoj Kali, duke u emërtuar Pazari Navabpur Xhoj Kali.

Zamindarët vendas dhuruan toka që kishin të ardhura vjetore prej 1200 rupish për të përballuar shpenzimet e ritualeve të adhurimit, mirëmbajtjes së tempujve dhe idhujve, ushqimin dhe strehimin e bujtësve. Pas mandatit të priftit të tretë Pançananda, zamindarët i konfiskuan tempujt dhe i vunë ata nën kontrollin e drejtpërdrejtë të tyre si një pronë e dhuruar për të kompensuar koston e adhurimit. Me kalimin e kohës, disa veçori arkitekturore të faltoreve u shkatërruan.&lt;ref name=&quot;bpJaykali&quot;/&gt;

Prifti i parë i këtij tempulli ishte shenjti Bançaram, prifti i tretë ishte Panaçenandi. Përgjegjësia për ti shërbyer hyjneshës dhe tempullit përmbushej nëpërmjet trashëgimisë. Priftërinjtë brahminë ishin Ram Xhaganath Çakraborti, Krishna Çandra Çakraborti dhe Abonimohan Çakraborti. Prifti i fundit në këtë linjë trashëgimie ishte Khitish Çandra Çakraborti, që vdiq në vitin [[1977]] për shkak të kancerit. Duke filluar nga ajo kohë, tempulli filloi të degradonte për shkak të mungesës së mirëmbajtjes dhe mungesës së financimit. Ai u dëmtua gjatë sulmeve të viteve [[1990]]. Tempulli u rinovua më vonë nga ndjekësit e hyjneshës Kali. Tani tempulli është shumë më i vogël se sa ishte kur u ndërtua. Në vitin [[2010]] sendet me vlerë të tempullit u grabitën.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Hindu temple burgled in Dhaka|lang=en|accessdate=3 shtator 2012|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-2256211291.html|newspaper=Hindustan Times, Delhi|date=3 shkurt 2011|url-status=dead|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230112/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2256211291.html}}&lt;/ref&gt;

[[File:Section of temple.jpg|thumb|354px|Seksionim i tempullit]]
====Arkitektura====
Tempulli tani është afërsisht 300.64 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Brenda rrethimit të këtij kompleksi ndodhen faktikisht dy tempuj. Njëri nga tempujt është i hyjneshës Kali, ndërsa tjetëri, që ka një kupolë, është i Shivës. Kupola është suvatuar dhe është e dukshme nga jashtë. Banorët e zonës i referohen kësaj kupole si Tempulli Xhoj Kali. Përballë kompleksit tempullor ndodhet një stacion autobuzi që shkon në Dhakën e Vjetër. Tempulli ka pllaka në gjithë muret dhe dyshemeja është bërë me mozaikë. Në pllakat e mureve të tempullit ka piktura të perëndive dhe perëndeshave hindu. Hyrja e tempullit paraqet një logo të bërë me [[çeliku i pandryshkshëm|çelik të pandryshkshëm]] që shkruan ''Om'' në shkrimin devanagari, që është një simbol hyjnor hindu. Tempulli Xhoj Kali është një strukturë katrore me kolona që janë prej materiali të rëndë e të trashë si dhe një bordurë e trashë në pjesën e poshtme të kolonave. Për këtë arësye ai mund të jetë i fortë dhe qëndron akoma pas 400 vjetëve bashkë me shikharën e tij. Një nga tempujt është i perëndeshës Kali, ndërsa tjetri, që ka një [[shikhara]], është i [[Shiva|Shivës]]. Tempujt janë ndërtuar në formë të përgjithshme, me dy [[garbhagriha]] për dy hyjnitë, të cilat ndodhen njëra në anën veriore dhe tjetra në atë lindore. Antarala mund të jetë e ngjashme me tempujt tipikë të Indisë Veriore, ndërsa [[mandapa]] dhe ardha-mandapa ndodhen pas hyrjes. Muret e sipërme kanë formë harkore. Ana jugore, në të djathtë të hyrjes kryesore ka një vend për [[borziloku|borzilok tulsi]].

[[File:The Dome of Joy Kali Temple in present days.JPG|thumb|327px|left|Kulla [[shikhara]] e Tempullit të Xhoj Kalit]]
Tempulli mund të ndahet në tre hapsira lineare me mure të trasha dhe kolona që janë bërë prej terrakote që pasqyrojnë historinë e zotave. Tempulli kushtuar [[Shiva|Shivës]] është thelbësisht një [[matha]] (manastir) me një kullë tetëkëndore në formë konike rreth 21 m e lartë. Edhe [[shikhara]] ka punime artistike prej terrakote, që tregojnë rreth historisë së disa zotave. Çatia e kullës është e ndarë vertikalisht në shtatë pjesë që janë dekoruar me dizajne të ndryshme. Pjesa më e ulët u dizenjuar si një çati e shtëpive tradicionale me kashtë, ku janë vendosur idhujt.&lt;ref name=&quot;bpJaykali&quot;&gt;{{cite book|author=Mokammal H. Buiyan|chapter=Jaykali Temple|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Jaykali_Temple|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ol=30677644M|year=2012|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:PLAN OF TEMPLE.jpg|thumb|354px|Planimetria e strukturës së tanishme të tempullit]]
Pjesa tjetër përmban një dizajn të një çatie shtëpie kallamishtesh që paraqet motive të kambanës së përmbysur dhe kapuçit të zgjeruar të gjarprit. Dizajni i tre pjesëve të mëtejshme është i ngjashëm. Pjesa e kreut është dekoruar me dizajne gjethesh dhe lulesh. Në krye të kullës, është vendosur një brokë metalike me një trident në majë. Arkitekti i Tempullit të Shivës është ndikuar nga Arkitektura Kishtare Evropiane për të dizenjuar dhe ndërtuar kullën në formë konike dhe të hyjnisë [[Shiva]] që është vendosur brenda faltores.

Forma e Tempullit të Xhoj Kalit është drejtkëndore dhe çatia është dizenjuar me pesë xhevahire përkatësisht [[rubini]], [[diamanti]], korali, [[safiri]] dhe perle. Ai ka një paradhomë ([[garbhagriha]]) dhe një tarracë çatie [[mandapa]] për grumbullimin e besimtarëve, me katër anët të hapura. Përgjithësisht idhujt janë vendosur te [[garbhagriha]] në të të gjitha këto faltore, përveç idhullit të hyjneshës Kali të këtij tempulli, që është vendosur te [[mandapa]]. Ka një mendim se struktura mund të jetë riinstaluar më vonë, nga paradhoma në pozicionin e tanishëm. Tashmë në paradhomë ndodhen tre shivalinga. Përkrahë paradhomës, është ndërtuar një kalim për tu futur në faltore. Dizajni arkitekturor i faltores së Kalit është kopje e Tempullit të Pesë Xhevahireve (Mandiri Pançaratna), një formë popullore e [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|arkitekturës tempullore me pesë xhevahire]] e zhvilluar në Bengal, që rrjedh nga shtëpitë tradicionale me çati kallamishtesh. Kjo traditë ishte mbizotëruese në dizenjimin e tempujve të xhevahireve në Bengalin Lindor, ndërsa tempuj të tillë u bënë mbizotërues në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Katër kullat këndore të tempullit janë dizenjuar dhe ndërtuar duke ndjekur këtë shkollë të traditës arkitekturore. Por kulla qëndrore është dizenjuar në formë konike. Çatia e tempullit u ndërtua mbi paradhomë, që nga brenda duket si një &quot;gumbad&quot;. Aty ishte një hark për të hyrë në faltore nga [[mandapa]] për në paradhomë, por që më vonë është mbyllur.&lt;ref name=&quot;bpJaykali&quot;/&gt;

Në Tempullin e Kalit, janë vendosur idhujt e hyjeshës Kali, Banadurga dhe Lakshminarajan, shivalinga, shalgram çakra (rrota). Nga ana tjetër, bujtinat dhe shërbimet e tjera logjistike për besimtarët u vendosën në Tempullin e Shivës.

[[File:Khelaram Data Temple (4).jpg|thumb|379px|Pamje ballore e tempullit]]
===Tempulli Khelaram Data===
{{main|Tempulli Khelaram Data}}
'''Tempulli Khelaram Data''' është një [[Tempulli hindu|tempull i lashtë hindu]] i vendosur në Navabganxh të distriktit të Dhakës dhe një nga sitet arkeologjike të [[Bangladeshi]]t.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Shafiqul Alam|year=2012|chapter=Department of Archaeology|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Department_of_Archaeology|accessdate=12 shtator 2022|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal}}&lt;/ref&gt;

====Historia dhe legjenda====
[[File:Khelaram Data Temple Inside Main Room.jpg|thumb|left|372px|Pamje e brendshme e dhomës kryesore të tempullit]]
Data e saktë e ndërtimit të tempullit është e panjohur. Megjithatë, duke parë arkitekturën e tij, arkeologët besojnë se kjo strukturë është ndërtuar në fund të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] ose fillimi i [[shekulli XX|shekullit të XX]].

Sipas legjendës, Khelaram Data ishte një prijës i shquar ''dakoit'' i rajonit në atë kohë. Ai kryente grabitje afër lumit Içamati. Sipas legjendës, ai e mbante pasurinë e grabitjeve në shtëpinë e tij përmes një tuneli nga lumi Içamati dhe më vonë ua dhuroi atë të varfërve. Ai ndërtoi edhe një tempull për besimtarët. Që atëherë, tempulli është njohur si Mandiri Khelaram Datar Vigraha.

====Përshkrimi====
Ndërtimi i tempullit pasqyron stilin Bangija ose Gaudija. Ai ka shtesa në stilin europian. Në të kaluarën, ngjyra origjinale e tempullit ishte e kuqërremtë. Por, në kohët e fundit, gjatë punimeve të rinovimit, tempulli është lyer me bojë të bardhë. I gjithë kompleksi është një ndërtesë dy-katëshe me tetë dhoma. Tashmë, vetëm dy katet e sipërme të ndërtesës kanë mbetur. Ai kishte shumë dhoma në katin përdhes, por që tani pothuajse të gjitha janë mbuluar nga dheu. Duke parë muret e mëdhenj dhe shtyllat e ndërtesës, teknika e ndërtimit mund të përfytyrohet. Përreth katit të parë dhe në katër këndet, ndodhen tetë dhoma me një dhomë në formën e një shtëpie bengaleze. Në mes të kompleksit ndodhet edhe një tjetër shtëpi në formë manastiri. Shtëpia përdorej si një tempull. Sipas legjendës, Khelaram Data aty fshihte shumë idhuj të çmuar dhe thesare.

===Tempulli Brahma Samaxh===
{{main|Tempulli Brahma Samaxh, Dhaka}}
'''Tempulli Brahma Samaxh''' në Dhaka është një [[tempulli hindu|tempull hindu]] i vendosur përkrahë Universitetit Xhaganath në zonën Patuatuli. Ai është i njohur zyrtarisht si &quot;Tempulli Purba Bangala Brahma Samaxh&quot;.

[[File:ব্রাহ্মসমাজের উপাসনালয়, ঢাকা.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e tempullit]]
Organizata “Brahmo Samaxhi&quot; u themelua në gusht [[1828]] nga reformatori fetar hindu Raxha Ram Mohan Roj. Pas vdekjes së tij detyrën e vazhdoi Debendranath Tagore. Një doktrinë teistike e paformë Brahmo, e hapur për njerëzit e të gjitha besimeve. Objektivi i tyre kryesor ishte të largonin fanatizmin fetar, shpërdorimet e tepërta, paganizmin, sistemin e pajës, etj. nga shoqëria dhe për të njohur arësimimin e grave dhe martesën e të vejave. Të tërhequr nga ideologjia e re, shumë banorë të rinj të Dhakës e përqafuan këtë këndvështrim. Entuziazmi me të cilin të rinjtë u bashkuan me këtë doktrinë riktheu shoqërinë konservatore hindu. Megjithëse pati një përpjekje për ta bërë atë një fe të përbotshme, ajo gradualisht u bë një degë e [[Hinduizmi]]t. Kontributi i Brahmo Samaxhit në shumë vepra shoqërore përfshirë arësimin dhe shtypin në Dhaka është i rëndësishëm. Ata kishin vende adhurimi në Patuatuli, Armanitola dhe Nimtali Kuthi të Dhakës.

Në vitin [[1866]], Dianath Sen propozoi të ndërtonte vendin e vetë të adhurimit për brahmat në [[Dhaka]]. Në këtë kuadër, u krijua një komitet me nëntë anëtarë për ndërtimin më 25 gusht [[1866]]. Përpara ndërtimit të tempullit, brahmat e Dhakës zakonisht mblidheshin për të adhuruar te Brahmo Samaxh Griha në Armanitola. Një zëvendës magjistrat dhuroi shtëpinë e tij për Brahmo Samaxhin. Një tërësi prej 5 875 vetash dhuroi për tempullin brahmo. Kështu, në prill [[1867]], Abhaj Kumar Duta vuri gurin e themeleve të tempullit në kryqëzimin Patuatuli. Tempullin e dizenjoi Umakanta Ghosh; ndërsa Ramanikja Sen drejtoi punimet e ndërtimit. Kostoja e ndërtimit të këtij tempulli dy-katësh ishte rreth 10 mijë taka.

David Kopf e përshkruan tempullin si më të madhin dhe më tërheqësin e tempujve brahma në [[Azia jugore|Azinë jugore]] në atë kohë. Ndërtimi i tempullit përfundoi më 22 gusht [[1869]]. Tempulli u përurua më 5 dhjetor [[1869]] në prani të shumë banorëve nga të gjitha besimet e qytetit. Për ceremoninë e hapjes u bënë organizime të mëdha. Çdo të dielë në mbrëmje thuhet se merrnin pjesë në rituale rreth treqind veta.

====Përshkrimi====
Tempulli drejtkëndor është vendosur mbi një platformë 1.22 m të lartë që është ndërtuar në [[Arkitektura Britanike|Arkitekturën Britanike]]. Përballë çatisë së tempullit, është shkruar në një dizenjo ''Brahmo Samaj''. Tempulli hyhet nëpërmjet pesë shkallëve të gjera. Shkallët reduktohen gradualisht deri në krye. Në mes të shkallëve ndodhet një hyrje harkore e hapur. Në mes të verandës 4.57 m të gjerë përreth tempullit ndodhet një sallë e madhe 30.48 m e gjatë dhe 16.76 m e gjerë. Në pjesën e sipërme të katër këndeve të verandës ndodhen katër dhoma katrore. Për të hyrë te këto dhoma ndodhen dy palë shkallë të ngushta në pjesën e mbrapme të verandës. Salla kryesore e tempullit që përdoret si vend adhurimi është 16.76 m e gjatë, 6.71 m e gjerë dhe 6.40 m e lartë.

[[File:DG 21 -08 NORTH BROOK HALL IMG 3503.jpg|thumb|389px|[[Northbrook Hall]], ndërtuar në vitin 1880]]
Ka një tërësi prej 16 hyrjesh në njëfarë largësie nga veranda rrethuese për te salla. Pesë hyrje ndodhen në anën veriore dhe jugore, ndërsa lindja dhe perëndimi ka nga 3 hyrje secila. Këto hyrje të mëdha janë të gjitha në formë [[mullari]]. Në mes të pjesës veriore të sallës ndodhet altari katër këmbë i lartë që duhet të ngjitet nëpërmjet katër shkallëve të gjera. Duke qëndruar mbi këtë altar, drejtuesi ligjëron për doktrinën e Brahmo Samaxhit. Në këtë tempull nuk bëhen lutje apo adhurim. Duke qëndruar përballë altarit, artistë këndojnë këngë të ndryshme të &quot;Brahmo Samaxhit&quot;. Të ftuarit qëndrojnë të ulur në banka përreth dhe dëgjojnë. Në pjesën e sipërme të anëve lindore dhe perëndimore të sallës, ndodhet një verandë me balustradë. Gjatë ndërtimit të tempullit, në pjesën e mbrapme të tempullit u ndërtuan mjaft godina për predikuesit e shoqërisë.

===Raxhi Britanik===
{{See also|Raxhi Britanik|Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore}}
Gjatë fazës së parë të sundimit britanik stili i parapëqyer arkitekturor ishte ai [[Arkitektura Neo-Klasike|Neo-Klasik ose klasikexhant]]. Në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]] filloi Arkitektura Neo-Palladiane angleze, që shënoi fazën e parë të lëvizjes neo-klasike. Ajo rrjedh nga arkitekti italian [[Andrea Palladio]] që qe një eksponent i Rilindjes italiane.

Nga fillimi i [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], britanikët i kishin bërë virtualisht të tyrit mjeshtrit e nënkontinentit indian. Ata e legjitimuan sundimin e tyre duke marr në mbrojtje perandorin e dobët mogul Shah Alami II, duke sunduar vetë në emër të tij. Në vitin [[1803]], me mundjen e marathëve nën drejtimin e Daulatrao Shindias kontrolli i tyre u forcua edhe më tej.

[[File:টাংগাইল এর মহেরা জমিদার বাড়ি.JPG|thumb|left|396px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Megjithatë, pushteti i tyre u sfidua në vitin 1857, kur ushtarët indianë bashkë me princat rrebelë kryen rrebelim të hapur, që u njoh si Revolta e Sepojëve në 1857. Megjithatë, kjo kryengritje u nënshtrua që në fillim dhe u shtyp nga britanikët me ashpërsi, duke shënuar fundin e Perandorisë Mogule.&lt;ref group=&quot;shënime&quot;&gt;Perandori i fundit Mogul, Bahadur Shahu II u bë vegël e kryengritësve, prandaj u arrestua dhe u dëbua për tradhëti&lt;/ref&gt; Pas kryengritjes u vendos sundimi i drejtpërdrejtë nga kurora britanike. Ajo i dha privilegje Familjes Navabe të Dhakës, që mbizotëronte parinë politike dhe shoqërore. Kantoni i Dhakës u krijua si një bazë për ushtrinë indiane të Britanisë. Britanikët e zhvilluan qytetin modern përreth zonës Ramna, Kopshtit Shahbag dhe Parkut Viktoria, tani Parku Bahadur Shah.

Botimi i panoramave të ndryshme nga India nga William Hodges dhe dyshja Daniell (William dhe xhaxhai i tij Thomas Daniell), rreth vitit [[1795]], pati një ndikim të madh në njohjen e arkitekturës vendase në perëndim. Në këtë mënyrë, edhe për të parathënë një periudhë të re, '''[[Raxhi Britanik]]''', me arkitektët e tij themeloi një traditë të re arkitekturore. Ata kombinuan stilet ekzistuese të Indisë me stilet e importuara nga perëndimi, si [[Arkitektura Neo-Gotike]] (me nënstilet e saj të Gotikut Francez, Veneciano-Mauritan etj.), [[Arkitektura Neoklasike|Neoklasike]] dhe [[Art Deco]]. Arkitektura gotikexhante ishte e përshtatshme pasi kishte një filozofi dizajni të prirur drejt madhështores. Në këtë mënyrë mbaheshin elementet e [[Arkitektura Britanike|Arkitekturës Britanike]] dhe evropiane, duke i shtuar karakteristika indiane. Kjo, së bashku me lejimin e disa principatave vasale indiane të qëndronin në pushtet, bëri që prania e tyre të ishte më e &quot;pranueshme&quot; për indianët. Britatikët u përpoqën ta përfshinin të kaluarën e [[Azia Jugore|Azisë Jugore]] brenda ndërtesave të tyre dhe kështu ta paraqisnin ''Sundimin Britanik'' si legjitim, ndërsa në të njëjtën kohë ndërtonin një rrjet modern hekurudhor, kolegje dhe gjykata.

Kjo arkitekturë u quajt '''Indo-Saraçene''', ''Rivajvëlli Arkitekturor Indo-Saraçen'', ''Indo-Gotike'', ''Hindu-Gotike'', ''Mogulo-Gotike'' ose ''Neo-Mogule''. Saraçene ishte një term i përdorur që nga romakët e lashtë për t'ju referuar një populli që jetonte një zonat shkretëtirore brenda dhe rreth provincës romake të Arabisë dhe që ishin dalloheshin nga arabët.&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Saracen|title=Saracen, people|date=25 prill 2024|publisher=Encyclopædia Britannica|lang=en|accessdate=18 maj 2024}}&lt;/ref&gt;

[[File:Panorama of Dacca 19th century 1.jpg|thumb|586px|Panoramë buzë ujore e Dhakës në 1847]]
Në vitin [[1874]] u fut një sistem modern i furnizimit me ujë.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dhaka WASA|url=http://dwasa.org.bd/index.php/home/history|publisher=Dwasa.org.bd|accessdate=18 shkurt 2015|lang=en|url-status=live|archive-date=6 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090551/http://dwasa.org.bd/index.php/home/history/}}&lt;/ref&gt; Në [[1885]], u hap Hekurudha shtetërore e Dhakës me 144&amp;nbsp;km shina një metër që lidhte Maimensinghun dhe Portin e Narajanganxhit nëpërmjet Dhakës. Më vonë qyteti u bë pjesë e Hekurudhës Shtetërore të Bengalit Lindor.&lt;ref name=&quot;en.banglapedia.org&quot;&gt;{{cite web|access-date=11 shkurt 2018|date=2012|title=Railway|website=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010143242/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Filmi i parë i shfaqur në [[Dhaka]] u dha në &quot;Riverfront Crown Theatre&quot; më 17 prill [[1898]].&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite web|date=2012|title=Feature Film|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature|website=Banglapedia, The National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=11 shkurt 2018|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926202745/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature|archive-date=26 shtator 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Furnizimi me elektricitet filloi në vitin [[1901]].&lt;ref name=&quot;tusher.kobiraj.com&quot;&gt;{{cite web|title=History of Electricity in Bangladesh &amp;#124; Thecapriciousboy|work=Tusher.kobiraj.com|url=http://www.tusher.kobiraj.com/history-electricity-bangladesh.html|lang=en|date=18 korrik 2013|accessdate=18 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216195149/http://www.tusher.kobiraj.com/history-electricity-bangladesh.html|url-status=dead|archive-date=16 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;

Fatet e Dhakës ndryshuan në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]], kur britanikët i kushtuan vëmëndje zhvillimit urban të Dhakës, me ndarjen e parë të Bengalit në [[1905]], që e riktheu Dhakën si një kryeqytet rajonal. Qyteti u bë selia qeveritare e Bengalit Lindor dhe Asamit. Ndarja qe krijim i Lord Curzon-it, që veproi mbi idenë britanike për të përmirësuar administrimin, arsimin dhe sipërmarrjen. Provinca ishte në përgjegjësinë e zv. guvernatorëve, që qëndronin në [[Dhaka]]. Trashëgimia e tyre qëndron në emrat e tre rrugëve të rëndësishme, që përfshin rrugën Hare,&lt;ref&gt;{{cite news|author=Abida Rahman Chowdhury|title=Dhaka Through Its Streets|url=https://www.thedailystar.net/dhaka-through-its-streets-10591|work=The Daily Star|date=11 shkurt 2014|accessdate=29 shtator 2022|lang=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125945/https://www.thedailystar.net/dhaka-through-its-streets-10591|archive-date=29 shtator 2022}}&lt;/ref&gt; Rr. Bailey dhe R. Fuller.&lt;ref&gt;{{cite news|lang=en|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/literature/short-winding-and-legendary-dhaka-road-1601140|title=A Short, Winding and Legendary Dhaka Road|date=7 korrik 2018|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125942/https://www.thedailystar.net/literature/short-winding-and-legendary-dhaka-road-1601140}}&lt;/ref&gt; Periudha pa ndërtimin e godinave qeveritare, duke përfshirë [[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka|Gjykatën e Lartë]] dhe [[Curzon Hall]]-in. Qyteti ishte vendqëndrimi i grupeve të ndryshme të popullsisë, si armenë, hebrej,&lt;ref&gt;{{cite news|work=The Jewish Chronicle|lang=en|title=The Extraordinary Story of the Bangladesh Jews|url=https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|date=17 shtator 2015|accessdate=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}&lt;/ref&gt; anglo-indianë dhe hindu. Hindutë përfshinin si marvarët ashtu edhe hindutë bengalezë, që marreshin me një shumësi profesionesh, si [[mësimdhënia]], [[mjekësia]], ligji dhe sipërmarrja.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dhaka Before and After Partition|type=Opinion|date=2 dhjetor 2022|url=https://www.thedailystar.net/opinion/views/news/dhaka-and-after-partition-3185521|author=Mohammad Afzalur Rahman|lang=en|work=The Daily Star|accessdate=16 prill 2023|url-status=live|archive-date=16 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416162455/https://www.thedailystar.net/opinion/views/news/dhaka-and-after-partition-3185521}}&lt;/ref&gt;

[[File:Mohera Zamindar Bari Singhodar &amp; Kalicharan Lodge 5.jpg|thumb|left|408px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Në planin politik, ndarja e lejonte Dhakën ta projektonte veten si flamurtare të bashkësisë myslimane të Indisë Britanike; si kundërpeshë e qytetit të [[Kalkuta|Kalkutës]], të mbizotëruar nga hindutë.&lt;ref name=&quot;ëorldvieëcities.org&quot;/&gt; Në 1906, në qytet u themelua &quot;All India Muslim League&quot; gjatë një konference mbi arsimin liberal. Popullsia myslimane e Dhakës dhe Bengalit Lindor përgjithësisht e mbështeste ndarjen me shpresat se do të kishin mundësi më të mira punësimi dhe arsimimi. Shumë bengalezë, gjithësesi, e kundërshtuan ndarjen në dy të rajonit etno-gjuhësor. Ndarja u anullua nga një shpallje nga mbreti George V gjatë &quot;Delhi Durbarit” në 1911. Britanikët vendosën ta ribashkonin Bengalin ndërsa kryeqyteti i Indisë u zhvendos nga Kalkuta në [[Nju Delhi]]. 

Si një &quot;kompensim&quot; për anullimin e ndarjes,&lt;ref&gt;{{cite news|title=University of Dhaka and the Partitioning of Bengal|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/dhaka-university-and-the-partitioning-bengal-1453546|work=The Daily Star|lang=en|date=25 gusht 2017|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125945/https://www.thedailystar.net/star-weekend/dhaka-university-and-the-partitioning-bengal-1453546}}&lt;/ref&gt; britanikët i dhanë qytetit një universitet të ri në vitet [[1920]].&lt;ref name=&quot;neëagebd1&quot;&gt;{{cite news|work=New Age|lang=en|url=https://www.newagebd.net/article/156210/oxford-of-the-east-or-the-mecca-university|title='Oxford of the East' or the 'Mecca University'?|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125943/https://www.newagebd.net/article/156210/oxford-of-the-east-or-the-mecca-university}}&lt;/ref&gt;

Kjo periudhë u karakterizua nga ndërtesat qeveritare, bulevarde të gjera me tre linja dhe bangalou të forta të lyera me të bardhë të vendosur mes kopështeve të tejrritur (britanikët nuk arritën kurrë ta kontrollonin peizazhin mjedisore). Një herë e një kohë, ky ishte qyteti i ri; dhe megjithëse sot është larg së qeni pjesa më elegante dhe luksoze e qyetit, rrugët aty janë akoma më të gjera, pemët më të shumta dhe gjelbërimi më i dukshëm sesa në pjesët e tjera &quot;.&lt;ref name=&quot;himalmag1&quot;/&gt;

[[File:রোজ গার্ডেন ১০.jpg|thumb|396px|[[Pallati i kopshtit të trëndafilave në Dhaka]], shek. XIX]]
Disa nga institucionet arsimore të krijuara gjatë periudhës së sundimit britanik përfshijnë &quot;Kolegjin e Dhakës&quot;, &quot;Shkollën Mjekësore të Dhakës&quot;, &quot;Kolegjin Eden&quot;, &quot;Shkollë e Shën Gregorit&quot;, &quot;Mohsinia Madrasa&quot;, &quot;Kolegjin Xhaganatha&quot; dhe &quot;Shkollën e Inxhinierisë Ahsanullah&quot;. Garat me kuaj ishin argëtimi i parapëlqyer i parisë së rezidentëve në Ramna përkrahë &quot;Klubit të Dhakës&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|website=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Ramna_Racecourse|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Ramna Racecourse|date=2012|lang=en|accessdate=1 tetor 2022|url-status=live|archive-date=1 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001145756/https://en.banglapedia.org/index.php/Ramna_Racecourse}}&lt;/ref&gt; Automobilat filluan të shfaqen në zgrip të shekujve. Navabët e Dhakës zotëronin [[Rolls-Royce Motor Cars|Rolls-Royce-a]], ndërsa makinat Austin përdoreshin gjerësisht. &quot;Beauty Boarding&quot; ishte një mencë dhe restorant popullor.

Në kohën e ndarjes së Indisë shumë familje të pasura hindu u zhvendosën në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]] dhe pronat e tyre u shtetëzuan.&lt;ref&gt;{{cite magazine|date=21 prill 2007|url=https://archive.thedailystar.net/law/2007/04/03/rights.htm|title=Vested Property Act: A story of deprivation and exploitation|author=Dipanwita Roy|magazine=Law &amp; Our Rights|lang=en|publisher=The Daily Star|accessdate=16 prill 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416164939/https://archive.thedailystar.net/law/2007/04/03/rights.htm|archive-date=16 prill 2023}}&lt;/ref&gt;

Meqë Dhaka e Vjetër konsiderohet si pjesa mogule e Dhakës, zona Ramna konsiderohet si pjesa britanike. Disa ndërtesa simbol në Dhaka të ndërtuara gjatë periudhës britanike janë: [[Northbrook Hall]], [[Ahsan Manzili]], [[Ruplal House]], [[Curzon Hall]], [[Ndërtesa e Vjetër e Gjykatës së Lartë]], etj.&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

[[File:DG 88 - 09 KHAWALI MOHERA JAMINDAR BARI 18 CENTURY TANGAIL IMG 2735.jpg|thumb|left|428px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Xhamitë dhe faltoret myslimane: Xhamitë u bazuan në stilin provincial mogul, të fillimit të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] në [[Dhaka]]; ku materiali ndërtimor vijoi të bazohej te tulla. Në këtë kohë pushteti i vërtetë ishte tashmë në duart e britanikëve, ndikimi i të cilëve ndihej jo vetëm në elemente, por edhe në stilin e përgjithshëm të ndërtesës.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Xhamitë [[çauçala]] imitojnë formën e shtampave të çative prej kashte të kasolleve fshatare. Kjo traditë që vinte që nga Arkitektura e Sulltanatit në shekullin e XV, ishte përvetësuar nga ndërtesat myslimane në forma me tulla. Çau-çalat formohen nga katër segmente çatie që takohen në majë. Duke vijuar traditën mogule, muret e jashtme të suvatuar trashë ndahen në panele drejtkëndore me kamare. Dhomat përreth avllisë së madhe të mbyllur përballë shërbejnë si medrese. Si pasojë e ndikimit britanik, u bë e modës një arkitekturë më e kufizuar.

Tiparet europianexhante duket se janë rezervuar kryesisht për arkitekturën zyrtare si ato me patronazh bretëror, pasi kur i njëjti arkitekt projektoi Çhote-Çok-ki-Masxhidin në [[1881]], ajo kishte [[arkada]] me majë dhe [[kupola]] me brinjë të traditës së mëhershme mogule.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:পুরাতন হাইকোর্ট ভবনের পিছনের অংশ 1.jpg|thumb|396px|[[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka]]]]
Në [[Dhaka]], që kishte qenë kryeqyteti i provincës para zhvendosjes së tij në Murshidabad në [[1704]], xhamitë vijuan të ndërtoheshin sipas traditës mogule me vetëm pak tipare evropiane në artikulimin e harqeve dhe hyrjeve. Xhamia tipike mogule ishte ose një strukturë katrore me një kupolë, ose drejtkëndore me një krahë të vetëm dhe tre ose pesë kthina, ku sipërfaqja e jashtme e suvatuar ishte e artikuluar me panele me kamare të verbra. [[Kupola]] mbi një tambur të lartë, përdorte kulla të larta e të holla këndore si dhe dekorime me bedena.

Nga [[shekulli XIX|shekulli i XIX]], disa xhami të vogla me vetëm një kupolë në [[Dhaka]] janë Xhamia e Rrugës Haranath Ghosh ([[1801]]) mbi një platformë të ngritur me dy dyqane në anë të rrugës; Xhamia e Rrugës së Bashkisë ([[1810]]) me kornizë lakore; Xhamia Kalutola Xhami ([[1812]]); dhe Xhamia Mian Saheb Maidan ([[1825]]) në Lakshmi Bazar, në të cilën mozaiku &quot;çini tikri&quot; (me copa porcelani) daton nga një rinovim i vitit [[1908]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Xhamia Beçaram Deuri ([[1873]]) në [[Dhaka]] është e pazakontë se është një xhami me vetëm një krahë, tre kthina, me pesë [[kupola]] në vend të vetëm treve. Ndodhen edhe dy kupola të vogla me madhësi të njëjtë në të dy krahët e asaj qëndrorë, që i korrespondojnë dy kthinave anësore në brendësi, që ndahen horizontalisht nga harqe të vegjël tranversalë. Disa nga xhamitë tre-kupolëshe janë një në rrugicën Abdul Hadi, Kajetuli ([[1804]]); Xhamia e Sitara Begumit në Singtola ([[1814]]) mbi një platformë të ngritur; Xhamia e Rrugës Kazi Alaudin ([[1826]]); dhe Xhamia e Daroga Amirudinit në Badamtali Ghat e fundit të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], e ndërtuar pranë mauzoleut të tij me një kupolë. Hyrjet e gënjeshtra me grila në stuko, mihrabët e artikuluar së jashtmi të kësaj xhamie janë dekoruar me ngjyra të ndezura dhe në mënyrë të stërholluar.

[[File:Swamibag temple.jpg|thumb|left|280px|[[Tempulli Svami Bagh në Dhaka]], ndërtuar në vitin 1902]]
Kishat: Kisha Anglikane e Shën Thomait në Rrugën Johnson u përfundua në [[1819]], dhe u shenjtërua të djelën e 10 korrikut [[1824]] nga peshkopi Heber, metropolitani i Kalkutës, kur ai vizitoi Dhakën. Së jashtmi, veranda e tij, bedenat e kreneluara, kulla e sahatit dhe [[Arkitektura Gotike|harqet gotike]] janë të ngjashëm me kishat parrokiale në Angli. Salla kryesore ka çati të sheshtë të mbajtur nga trarë druri brenda, por çatia e verandës është e pjerrët. Dy shtylla me hulliza me funksion jo peshëmbajtës mbizotërojnë interiorin që është i zhveshur nga shtatoret, por ka një altar dhe kryqëzim.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

E vendosur në afërsi, në Pazarin Lakshmi ndodhet Kisha e Kryqit të Shenjtë, e përfunduar dhe e bekuar si një katedrale në [[1898]]. Së jashtmi, tipari i saj më i dallueshëm është majëza e sajë me dy kate e çpuar nga dritare gotike me figura. Interiori i madh me shenjtëroren e përpunuar ka shtatore të shumta, një altar me kryq nga Pasioni i Krishtit, me Shën Mërinë dhe Shën Gjonin në dy anët dhe një dritare me rozetë mbrapa. Tavani i absidës është pikturuar me engjëj dhe Jezuin si Qengji i Zotit, të gjitha simbolikat e lavdisë qiellore.

Pallatet dhe ndërtesat qeveritare: Pronarët feudalë të tokave dhe zamindarët me origjinë vendore me titujt raxha dhe maharaxha ndërtuan rezidenca pallatore me tipare të theksuara evropiane në fshat, nga ku qeverisnin pronën e tyre. Vendbanimi Permanent i [[1793]]-it krijoi një klasë të re të pasur aristokrate që bleu zamindaritë (prona feudale tokash) e dështuara të sistemit mogul. Stili i tyre perëndimor i jetesës pasqyrohet qartë në arkitekturën e tyre, që paraqet kolona klasike, [[kupola]] me tamburë të lartë dhe dritare, frontone, harqe romane gjysmë-rrethore, shkallë dhe salla në qendër të bllokut kryesor me dhoma në secilën anë.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Shumë rezidenca pallatore të zamindarëve të pasur u ndërtuan në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]] dhe fillimin e [[shekulli XX|shekullit të XX]]. Varësia nga Britania dhe zbehja graduale e traditës rrënjore është pasqyruar në arkitekturën e kohës.

[[File:Eastern Central Door - Husaini Dalan - Imambara - Dhaka 2015-05-31 2640.JPG|thumb|273px|Hyrja qëndrore lindore e Husaini Dalanit]]
====Husaini Dalani====
{{main|Husaini Dalani}}
'''Husaini Dalani''' ({{lang-bn|হোসেনি দালান}}, {{lang-ar|حسیني دلان}}) është një imambarë (shtëpi imami) që fillimisht u ndërtua gjatë [[Perandoria Mogule|Sundimit Mogul]] në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] në Pazarin Bakshi të Dhakës së Vjetër.&lt;ref name=&quot;bpHD&quot;&gt;{{cite book|author=A. B. M. Husain|chapter=Hussaini Dalan|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Husaini_Dalan|editor1=Sirajul Islam|edition=i 2-të|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|year=2012|ol=30677644M}}&lt;/ref&gt; U ndërtua si [[imambara]] e bashkësisë [[Islami Shi'i|Shiite]]. Husaini Dalani shërben si hysejnija kryesore e Dhakës, sheshi i mexhlisit ose grumbullimeve të zhvilluara gjatë muajit [[muharrem]]. Grumbullimi dhjetë-ditor përkujton martirizimin e [[Husejn ibn Aliu]]t, nipi i profetit [[Muhammedi|Muhamet]] të martirizuar në Betejën e Qerbelasë në [[Iraku|Irak]], në ditën e dhjetë të [[muharrem]]it të vitit 61 të hixhrit (10 tetor [[680]]).

===== Historia =====
[[File:HusniDalan006.JPG|thumb|left|396px|Pamje e verandës jugore të Husaini Dalanit]]
Sipas Taylor (1839) &quot;Vendet krysore muhamedane të adhurimit janë Edgah dhe Hossaini Delauni, ky i fundit thuhet se ka qenë ndërtuar nga një person i quajtur Mir Murad, që mbante darogatin të Navarrah Mehalave dhe kishte përgjegjësi për ndërtesat publike në kohën e Sulltan Muhamad Azam&quot;.&lt;ref name=&quot;ArchnetHD&quot;&gt;{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Husaini Dalan|url=https://www.archnet.org/sites/4130|access-date=19 tetor 2024|archive-date=8 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241108151529/https://www.archnet.org/sites/4130|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ai u ndërtua gjatë subahdarisë (guvernatoratit) së princit Shah Shuxha (në funksion në vitet [[1639]]&amp;ndash;[[1647]] dhe [[1652]]&amp;ndash;[[1660]]), djali i perandorit mogul [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]]. Megjithëse Shuxha ishte një [[Islami Sunit|mysliman syni]], ai patronizoi edhe institucione [[Islami Shi'i|shiite]]. Sipas traditës, thuhet se Mir Sajid Muradi pati një shfaqje të Imam Husejnit duke ndërtuar një 'taziah hane' d.m.th. &quot;shtëpi vajtimi&quot;, gjë që e nxiti atë të ndërtonte Husaini Dalanin.

[[File:Husaini Dalan - Imambara - North-eastern View - Dhaka 2015-05-31 2632-2634.TIF|thumb|479px|Pamje nga këndi veri-lindor i ndërtesës]]
Ndërtesa origjinale mund të ketë qenë një &quot;taziah hane&quot; e vogël, mbi themelet e të cilës në kohët e mëvonshme u rindërtua dhe zgjerua deri në formën e tanishme. Gjatë [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Sundimit të Kompanisë së Indisë Lindore]], në vitet [[1807]] dhe [[1810]] ajo u riparua. Data origjinale e ndërtimit është akoma e debatuar, por Husaini Dalani në formën e tij të tanishme i atribuohet naib nazimit Nusrat Xhang, që e rindërtoi imambarën në [[1823]]. Çatia e tanishme e sheshtë u rindërtua nga navabi i Dhakës Sir Khvaxha Ahsanuallah Bahaduri, pas [[tërmeti]]t të vitit [[1897]], ndërsa u shtua edhe një tjetër verandë në anën jugore.&lt;ref name=&quot;ArchnetHD&quot;/&gt;

===== Arkitektura =====
Ndërtesa kryesore është e vendosur në mes të kompleksit, ndërtuar mbi një sipërfaqe prej rreth {{convert|871|m2|acre}}. Në jug duke prekur ndërtesën ndodhet një “pellg” që ka një sipërfaqe prej {{convert|1377|m2|acre}}. Ky pellg është tërheqja kryesore, e cila i prek muret e ndërtesës.&lt;ref&gt;{{cite web|author=M. M. Faiz Shirazi|title=About Dalan|work=Hussaini Dalan|date=10 dhjetor 2012|url=http://www.hussainidalan.com/en/index.php/about-dalan|lang=en|url-status=dead|archive-date=17 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617100240/http://www.hussainidalan.com/en/index.php/about-dalan}}&lt;/ref&gt;

I ndërtuar mbi një zoklaturë të ngritur, që ngjitet me një palë shkallë në lindje, është një ndërtesë e gjatë drejtkëndore me katër [[çhatri|kabina]] të thjeshta, por elegante në kënde. Një portik [[arkada|arkadë]] i ndërtuar në mënyrë tërheqëse në veri i mundëson hyrjen e djathtë të ndërtesës, ndërsa një depozitë uji me muraturë guri është e vendosur drejtpërdrejtë në jug të ndërtesës.

[[File:Hussaini Dalan 05.JPG|thumb|left|381px|Pamje e brendshme]]
Eksteriori përfshin si stilet [[Arkitektura Mogule|Mogule]] ashtu dhe [[Arkitektura Britanike|Britanike]] të traditave arkitekturore. [[Veranda]] jugore, që shikon nga depozita e thellë e ujit, ilustron më së miri artiketurën perëndimore, me katër kolona të [[Rendi dorik|Rendit dorik]] që e mbajnë atë. Veçoritë mogule shihen në pavijonin tre-katësh të bashkangjitur me dritaret harkore dhe një radhë &quot;kanxhurash&quot; (bedena dekorative) në çati.&lt;ref name=&quot;ArchnetHD&quot;/&gt;

Kati kryesor i ndërtesës është ngritur mbi një bodrum që ka dhoma që përmbajnë varre. Në katin kryesor, dy salla të mëdha të njohura si salla shirni dhe salla khutba janë vendosur kurriz për kurriz për të formuar bërthamën e kompleksit ndërtimor. Salla shirni, e drejtuar nga jugu, është ngjyrosur me të zezë për të treguar dhimbjen dhe vajtimin për vdekjen e Husejnit, ndërsa salla khutba, e drejtuar nga veriu, ka një mimbar me shtatë shkallë druri. Në këtë të fundit janë varur majft simbole fetare. Këtyre sallave u janë shtuar dhoma dytësore dy-katëshe, në të djathtë dhe në të majtë, me gjasa për ogur të mbarë. Këto dhoma me gjasa shërbenin për të bujtur mbledhjen e grave. Gjithashtu, ka një seri prej tre dhomash në lindje dhe perëndim.

Dhomat anësore, me përjashtim të dhomës më veriore anësore, në katin e dytë kanë galeri. Façada jugore e ndërtesës ka anash dy kulla të zgavërta tre-katëshe shumë-këndëshe, të kurorëzuara me [[kupola]]. Parapeti i ndërtesës përbëhet nga bedena të ngjyrosura dhe mbi katër këndet e saj janë katër [[çhatri|kioska]]. Ndërtesa si e tërë paraqet një pamje moderne me mbetjet e arkitekturës së vjetër aty-këtu.&lt;ref name=&quot;bpHD&quot;/&gt;

[[File:Ruplal House 1875.jpg|thumb|379px|Ruplal House në 1875]]
===='''Ruplal House'''====
{{Main|Ruplal House}}
''Ruplal House'' (më herët e njohur si '''Aratun House''') është një ndërtesë rezidenciale madhështore e [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] në zonën e Farashganxhit në Dhakën e Vjetër, Bangladesh. Ajo është një ndërtesë dy-katëshe e ndarë në tre blloqe të pabarabarta, në stile lehtësisht të ndryshëm. Rezidenca zgjatet rreth 9144 m përgjatë bregut të lumit.

Blloqet me një sipërfaqe të përgjithshme prej mbi {{convert|24000|m2|ha}} në dy kate, përfshijnë mbi pesëdhjetë dhoma të madhësive të ndryshme. Nga to holli qëndror në katin e sipërm të krahut perëndimor, ishte një sallë mbresëlënëse kërcimi e dekoruar në mënyrë elegante. Në veri dhe jug dy veranda të gjera zënë të gjithë gjatësinë e bllokut dhe mbahen me [[rendi korintik|gjysmë-kolona të rrumbullakta korintike]] ose shtylla katërkëndore tullash me harqe të segmentuar tre-rrathësh sipër.

=====Historia=====
Në [[1730]] francezët u vendosën në [[Dhaka]] për të ngritur sipërmarrjet e tyre. Ata blenë një shtëpi në bregun Burigangës nga xhamindari Sheikh Mutiullah dhe bënë rezidencën e tyre në vend, tashmë të njohur si [[Ahsan Manzili]]. naib nazimi, Navazish Ali Khani u dha leje atyre të ndërtonin tregun e tyre në zonë, kështu ajo u emërtua 'Frençganxh', por për vendasit ajo u njoh si 'Farashganxh'. Francezët nuk mundën të përfitojnë shumë, kështu që e lanë atë në [[1784]]. Xhamindar Pogose, armen, e mori me qera pronën nga qeveria britanike.

Në vitin [[1680]] një digë apo argjinaturë u ndërtua përgjatë bregut të lumit Buriganga për ta mbrojtur bregun nga përmbytjet dhe [[erozioni]], ashtu si dhe për të mundësuar një zonë rekreacionale përgjatë Burigangës. Në [[1864]], ajo u ndërtua nga komisioneri C.T. Buckland, prandaj u njoh si ''Buckland Bandi''. Band është një fjalë [[gjuha hindi|hindi]] ({{lang-hi|बंद}}) që tregon një rrethim dytësor, tipikisht të përbërë nga një mur, që rrethon një ujëmbledhës ose ose një argjinaturë apo një mekanizëm për të mos lejuar derdhjet e rrjedhjet. ''Buckland Bandi'' ishte një vend grumbullimi i ri për banorët e Dhakës; ata vinin këtu të shijonin pamjen e lumit. Sipas autobiografisë së Ridoai Nath Moxhhumderit, në fillim aty u vendosën 12 banka çeliku që nuk ishin të mjaftueshme. Kështu që u shtuan tetë banka të tjera. Ndërtimi i argjinaturës e shndërroi zonën në një vend shumë të pëlqyer dhe një sërë zamindarësh filluan të ngrinin banesat e tyre te dhe përreth bandit.

[[File:Ruplal House old.jpg|thumb|left|372px|Ruplal House në fillim të 1900-ës]]
Mjedisi fillimisht zotërohej nga pronari famëkeq armen i tokave në [[Dhaka]], Stefen Aratun, i cili e ndërtoi rezidencën në vitin [[1825]]. Më vonë në [[1840]] ajo u ble nga dy vëllezër, tregëtarë të pasur hindu, Ruplal dhe Raghunath Das. Ata kontraktuan “Martin Company”, një firmë arkitekturore nga [[Kalkuta]], e cila e rindërtoi atë me një kosto të stërmadhe.&lt;ref name=&quot;ibrahim&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|date=27 gusht 2018|work=The Daily Star|accessdate=31 gusht 2018|lang=en}}&lt;/ref&gt; Rezidenca u ndërtua në bregun verior të lumit Buriganga, përkrahë ''Argjinaturës Buckland'' me pamje nga shëtitorja breglumore në lagjen Farashganxh të Dhakës së vjetër.

Bijtë e Svarup Çandrës,  Ruplal dhe Raghunath Das ishin zamindarë dhe tregëtarë hindu. Ruplali ishte ishte një adhurues i madh i muzikës. Ai nuk shpenzonte shumë në çështje shoqërore por shpenzonte shumë për muzikantët. Ruplal House ishte e shquar për bujtjen e aktiviteteve kulturore të kohës. Gurutë e muzikës klasike indiane si Ostad Alaudin Khani, Ostad Vall Ullah Khani dhe Lakshmi Devi u ftuan rregullisht në shfaqje.

Ruplal House së pari u bë e njohur në vitin [[1886]], kur Ruplal Dasi organizoi një ballo në nder të nënbretit të Indisë, Lord Dufferin-it.&lt;ref name=&quot;durdana&quot;&gt;{{cite news|title=Ruplal House: Unique features in wholesale wreck|date=22 prill 2007|lang=en|newspaper=The Daily Star|url=http://archive.thedailystar.net/2007/04/22/d704222501120.htm|author=Durdana Ghias|accessdate=31 gusht 2018|archive-date=31 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831141417/http://archive.thedailystar.net/2007/04/22/d704222501120.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Në [[1886]] Lord Dufferin u ftua për të vizituar [[Dhaka|Dhakën]] nga paria e kohës. Për këtë qëllim midis [[Ahsan Manzili]]t dhe ''[[Ruplal House]]it'' u zhvillua një garë, se kush do ta mirëpriste nënmbretin e Indisë. Kjo garë, me votat e parisë së qytetit, u fitua nga ''Ruplal House'', gjë që ja shtoi asaj rëndësinë politike në atë kohë. Për të shfaqur statusin e tyre shoqëror ata shpenzuan shumë për ta zbukuruar atë.

Pas [[tërmeti]]t të vitit [[1897]] [[kulla e sahatit|kulla e orës]] së rezidencës u rrëzua dhe familja e zhvendosi rezidencën e saj në një tjetër vend, duke e braktisur atë për 50 vite. Historia e Pazarit Shjam fillon pasi familja Das e la shtëpinë. Në anën lindore të Ruplal House ndodhej një kopësht i emërtuar 'Roghubabur Bagaan' si dhe një argjinaturë e emërtuar 'Argjinatura Shajambabur'. Pasi familja e la shtëpinë, kopështi e humbi bukurinë e tij për shkak të mosmirëmbajtjes. Atëherë aty filloi tregu i njohur si Pazari Shjam. Mjedisi përreth argjinaturës u zhvillua si një zonë e pasur rezidenciale që u zu kryesisht nga oficerë dhe tregtarë evropianë të klasës së lartë. Por nga viti [[1930]] bregu i lumit e humbi cilësinë e tij rezidenciale dhe u zhvillua si një zonë komerciale.

[[File:ঐতিহ্যবাহী রূপলাল হাউজ এখন স্থানীয় ব্যবসায়ীদের দখলে.jpg|thumb|406px|pamje e rezidencës me tregtarët zaptues]]
Pas ndarjes së [[India|Indisë]] në [[1947]], familja Das e la Dhakën për të shkuar në [[Kalkuta]]. Në vitin [[1958]] Ruplal House-in dhe disa shtëpi të tjera në [[Dhaka]] i mori Familja Xhamall, në shkëmbim të shtëpisë së tyre në zonën shik të ''Auckland Square'' në Kalkuta. Në [[1962]], kjo u formalizua nëpërmjet një akti shkëmbimi.&lt;ref name=&quot;durdana&quot;/&gt; Mohamed Sidik Xhamall dhe vëllai i tij më i ri, Ibrahim Sidik Xhamall u bënë bashkëpronarët e Ruplal House-it duke e riemërtuar atë &quot;Jamall House&quot;. Mohamed Sidik Xhamalli dhe i biri i tij Husain Sidik Xhamalli jetuan në katin e parë. Një tjetër djalë, Habib Sidik Xhamalli jetoi në katin e sipërm. Kati përdhes u përdor si një kamp policor e zyrë të ardhurash.

Por në [[1976]] Mohamed Sidik Xhamalli dhe familja e tij mërguan në [[India|Indi]] dhe perëndim. Shumica e nipërve të tij dhe vëllai i tij, Ibrahim Sidik Xhamalli që mund të prentendojnë pronësinë mërguan në [[ShBA]], Britani, [[Kanadaja|Kanada]], [[Australia|Australi]] dhe vendet e Gjirit.

Një pjesë e katit të parë të 'Jamall House-it' në [[1958]] u përdor nga shkolla përgatitëse ''princ Karim Ago Khan''. Në [[1973]] rezidenca u shndërrua në një kolegj, por kjo zgjati vetëm 16 ditë. Më vonë ajo u përdor si banesë rezidenciale e familjeve të nënoficerëve dhe oficerëve të rinj të ushtrisë. Blloku Roghunath është nën pronësi private që nga viti [[1948]]. Tani ndërtesa funksionon edhe si një kompleks rezidencial edhe si kompleks komercial. Është e mbushur me shitës erëzash dhe perimesh dhe nga një ngulim i pa-autorizuar zaptuesish, që kanë ngritur baraka dhe kioska përballë ndërtesës. Blloku lindor ka një pronar që e përdor si banesë në katin e parë dhe depo në katin përdhes.

Sot, ''Ruplal House'' është e zënë nga shitësit vendorë të erëzave dhe perimeve dhe një ngulim i paautorizuar zaptuesish. Së fundmi ka qenë &quot;mbrojtur&quot; nga by the Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit; por një ngulim zaptuesish vijon ende të mbajë pjesë të kompleksit. Nevojitet urgjentisht veprimi për të ruajtur këtë strukturë arkitekturore nga degradimi i mëtejshëm. Tashmë mjedisi përreth ''Ruplal House'', duke përfshirë edhe zonën e ''Argjinaturës Buckland'', përbëhet nga tregu më i madh i erëzave të Dhakës. Tregëtarët me shumicë të tipeve të ndryshme të erëzave e kanë zaptuar të gjithë zonën. Madje edhe brenda rezidencës janë futur disa familje. Pjesa tjetër e kompleksit, e njohur si Blloku i Raghunathit, i është dorëzuar një familjeje me origjinë indiane nga pasardhësit e Raghunath Babusë. Një numër i mirë i dyqaneve të erëzave tashmë po punojnë edhe në këtë pjesë.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|date=27 gusht 2018|work=The Daily Star|lang=en}}&lt;/ref&gt;

===== Përshkrimi =====
[[File:রূপলাল হাউজ,ফরাশগঞ্জ,ঢাকা.jpg|thumb|left|406px|Pamje verande me kolona e Ruplal House]]
Rezidenca dy-katëshe është e ndarë në tre blloqe të pa-barabarta, në stile lehtësisht të ndryshme, në një sipërfaqe të përgjithshme prej mbi 24 000 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Ajo shtrihet madhështore përgjatë lumit rreth 9144 m e gjatë. Ajo ka [[Rendi dorik|kolona dorike]] dhe kishte një orë të madhe në majë, që u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]].&lt;ref name=&quot;mamun&quot;&gt;{{harvnb|Muntasir Uddin Khan Mamun|1993|p=257}}&lt;/ref&gt; Planimetria e saj e themeleve ndjek formën e shkronjës 'E', me tre krahë që zgjaten drejt veriut, nga të cilët krahu i mesëm zgjatet rreth 1830 m. Ajo përmban një portik madhështor të mbajtur mbi një seri e lartë [[Rendi korintik|gjysmë-kolonash korintike]] me hulli, dhe kryesohet nga një pediment trekëndor, karakteristik i [[Arkitektura e Rilindjes|Arkitekturës së Rilindjes]].

Blloqet përfshijnë në dy kate mbi 50 dhoma të madhësive të ndryshme, me një sallë qëndrore në katin e sipërm në krahun mbresëlënës perëndimor, që është një sallë kërcimi e zbukuruar në mënyrë elegante me dysheme [[druri]]. Në anën veriore dhe jugore shtrihen veranda të gjera në gjithë gjatësinë e bllokut, dhe që mbahen nga [[Rendi korintik|gjysmë-kolona korintike]] të rrumbullakta ose shtylla katërkëndore tullash me harkada të segmentuara tërfilore sipër. &quot;Ruplal House&quot; ishte konkurentja e vetme e [[Ahsan Manzili]]t gjatë periudhës koloniale britanike.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|lang=en|newspaper=The Daily Star|date=27 gusht 2018}}&lt;/ref&gt;

Blloqet e rezidencës në themele ishin të ndarë, por në katin e sipërm të lidhur nga një [[arkada|arkadë]]. Këto tre blloqe sipas madhësisë ishin:&lt;ref&gt;{{harvnb|Sanjida Ahmed Sinthia|2010}}&lt;/ref&gt;

# Blloku i Ruplalit, krahu perëndimor – rreth 7 620 metra&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.
# Blloku i Raghunathit, krahu lindor – rreth 3 657 metra&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.
# Blloku Qëndror, afërsisht 2 743 metra&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

Blloku i Ruplalit u dizenjua në [[Arkitektura Neo-klasike|stilin Neo-klasik]]. Ky krah madhështor ishte katror në planimetri me një oborr qëndror katror. Kolonat e thjeshta i japin oborrit ndjesinë e dritës dhe përpjesëtimit. Dhomat u vendosën rreth këtij oborri qëndror në mënyrë që të krijonin privaci. Hyrja e tij kryesore është nga portiku verior me një pediment trekëndor mbi kolona të hullizuara, e me [[Rendi korintik|kapitele të stilit korintik]], që vënë në dukje hyrjen dhe hyrjen e tij dytësore nga oborri përmes serisë së harkadave që janë mjaft ftuese. Blloku i shërbimeve me lartësi më të ulët është lehtësisht i shkëputur nga blloku kryesor.

[[File:DG 26 -08 RUP LAL HOUSE FARAS GONJ 1680 DHAKA IMG 4433.jpg|thumb|408px|Pamje e Ruplal House afër lumit]]
Themelet: themelet peshë mbajtëse me tulla janë përdorur si superstrukturë pa përdorur ndonjë përforcim. Nuk shfaq ndonjë shenjë çarjeje apo plasaritje në themele. Plinta është 5 cm nga toka.

[[Muri|Muret]]: Janë peshë-mbajtës 63.5 cm të trashë. Punimi me tulla është i shtresëzuar në mur. LLaçi me gëlqere është përdorur si material lidhës dhe suva.
[[Kolonat]]: Tre lloje kolonash; kolona [[Rendi korintik|Neo-korintike]], cilindrike dhe drejtkëndore.
[[Arkada|Harkadat]]: Shërbejnë si trarë prej tulle mbi dyer, dritare dhe daljet e ajrimit.
[[Trarët]]: Trarët prej [[çeliku]]: Për zgjatje më të madhe përdoren trarë të dyfishtë [[çeliku]]. Trarët prej çeliku janë të madhësisë 7.62 cm x 15.24 cm, 10.16 cm x 20.32 cm dhe 15.24 cm x 30.48 cm. Trarët prej [[druri]] janë të madhësisë 7.62 cm x 7.62 cm.

[[Dyshemeja]]: dysheme e shtresëzuar 27.94 cm trashë prej oksidi të kuq, pllaka me tulla, llaç gëlqeror.
[[Shkallët]]: shkallët prej druri: një shkallë është pjesërisht e përforcuar. Shkallët prej druri janë përforcuar me shirita hekuri.
[[materialet ndërtimore|Materialet]]: [[Tulla]]t janë përdorur si materiali kryesor i ndërtimit. Ato janë të madhësive dhe formave të ndryshme. Pllaka tulle janë përdorur në kornizë.
[[Suva (arkitekturë)|Suvaja]]: Llaç gëlqeror. në mure dhe kolona nuk shihen plasaritje pasi është përdorur kollë.
Materiale zbukuruese: pllaka mermeri, ''terrazzo'', oksid i kuq, qelq i ngjyrosur.

Bllokut i Raghunathit, që ndodhet në pjesën lindore të kompleksit, ka stil të ndryshëm arkitekturor. Nuk ka [[arkada]] në façatën e oborrit të hyrjes në veri. [[kapiteli|Kapitelet]] nuk janë [[rendi korintik|korintikë]], por duken më shumë me prejardhje indiane. Këto kolona janë kryesisht cilindrike prej tullash me kapitele të thjeshta katërkëndore. Punimi i këtij blloku në fakt është më i zakonshëm se ai në Bllokun e Ruplalit. Ky bllok përbëhet nga dy oborre drejtkëndore. Dhomat janë më gjatësore.

Është e dallueshme një përpjekje për ta zonuar. Zonat e shërbimit janë grupuar bashkë dhe vendosur anën e mbrapme të ndërtesës dhe shkallët janë në kënde. Duke ngjitur shkallët, shpaloset një sekuencë graduale hapësirash në zonat e ndërmjetme – [[veranda]]t, përgjatë dhomave të qëndrimit deri te dhomat e gjumit dhe përtej saj, oborri i brendshëm i hapur dhe në fund blloqet e shërbimit.

Dy oborret e brendshme të hapur, shërbejnë si puse drite, duke lejuar dritë të mjaftueshme dhe ajrim për dhomat e të dy kateve. Çdo dhomë ka një numër të madh dyerësh dhe dritaresh.

[[File:DG 26 -08 RUP LAL HOUSE FARAS GONJ 1680 DHAKA IMG 4435.jpg|thumb|left|408px|Pamje e Ruplal House afër bregut të lumit]]
Muret peshë-mbajtës 55.88 cm me tulla si Blloku i Ruplalit. Këtu janë përdorur tulla dhe llaç gëlqeror. Muret janë lyer me gëlqere dhe bojë. Dyshemetë janë ndërtuar me pllaka balte të pjekur të mbuluara me llaç gëlqeror dhe janë lyer me oksid të kuq.

Tavani mbështetet mbi trarë druri që shtrihen në gjatësinë e secilës pllakë. Kjo kornizë është e mbështetur në mure me pllaka çeliku. Mungojnë trarët prej [[çeliku]]. Çatia ka një shtresë tarracimi gëlqeror. Përdoren harqe prej tullash.

Blloku Qëndror ka ngjashmëri me Bllokun e Ruplalit, por në planimetri është shumë i ngjashëm me [[Ahsan Manzili]]n, një ndërtesë e të njëjtës kohë. Dy harkada portikësh e lidhin atë me blloqet e Ruplalit dhe Raghunathit, që janë trajtuar në mënyrë të ndryshme. Harkada e portikut perëndimor ka në krye një fronton thelbësisht oriental që duket se është një shtesë e mëvonshme. Harkada lindore, nga ana tjetër, vijon në të njëjtin stil si Blloku Qëndror. Ky bllok përbëhet nga infrastruktura rekreacionale, si dhomat e kërcimit, holli i muzikës klasike etj. Në të dy anët e bllokut ka [[veranda]] të dyfishta, që e bëjnë vendin të hapur dhe krijon marrëdhënie midis mjedisit të jashtëm dhe brendësisë. Për shkak të hapjeve të mëdha në çdo mur dhomat janë të ndriçuara përshtatshëm në mënyrë natyrore. Trashësia e madhe e murit e mbron ndërtesën termikisht.

Ky bllok është ndërtuar me mure peshë-mbajtës; kolonat janë përdorur në veranda dhe portikë. Muri 76.2 cm i trashë, i gjithi i ndërtuar me tulla, për shkak të sallës së kërcimit 6.70 m të lartë.

Dyshemetë janë shtruar me pllaka balte të pjekur që qëndrojnë mbi një sistem rrjetë druri dhe pastaj me një shtresë llaçi gëlqeror mbi të. Veçoria më tërheqëse e sallës së kërcimit është dyshemeja e saj prej druri që është shtruar me parket dhe qëndron mbi trarë të trashë druri. Kolonat cilindrike janë ndërtuar me tulla rrethore, ashtu si shumica e hapjeve harkore, që kanë përjashtuar kështu përdorimin e trarëve. Muret, gjithashtu prej tulle që është materiali kryesor strukturor, janë të gjithë peshë-mbajtëse.

Shkallët prej druri mbështeten prej një sistemi kornizë trarësh. Ndërsa në shtrimin e dyshemeve janë përdorur pllakat prej balte të pjekur. Kurse si material lidhës është përdorur llaçi gëlqeror gjithashtu edhe në dyshemenë e sallës së kërcimit. Ndërsa druri është përdorur në krijimin e sistemit të trarëve. Në sistemin e trarëve janë përdorur edhe trarë çeliku si përforcues.

[[File:Ahsan_Manzil-Front_View.jpg|thumb|396px|Pamje jugore e Ahsan Manzilit]]
Në ndërtimin e shtyllave, qemerëve etj. janë përdorur tulla të përmasave të ndryshme. Zbukurimi i tavanit të sallës së kërcimit dhe vendeve të tjera të dekoruara është bërë me [[mozaiku|mozaikë]] të ndërlikuar. Gjithashtu në tavanin e sallës së kërcimit ka edhe pasqyra. Për të krijuar cilësinë dramatike të hapësirës është përdorur [[qelqi]] i ngjyrosur. Ndërsa dyshemeja e verandës është bërë me pllaka [[mermeri]].

====Ahsan Manzili====
{{Main|Ahsan Manzili}}
''Ahsan Manzili'' ({{lang-bn|আহসান মঞ্জিল}}) ishte pallati rezidencial zyrtar i familjes së ''navabëve të Dhakës''. Kjo rezidencë madhështore është e vendosur në lagjen Kumartoli përgjatë brigjeve të lumit Buriganga në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Ndërtimi i saj filloi në vitin [[1859]] dhe përfundoi në [[1869]]. Është ndërtuar në [[Arkitektura Indo-Saraçene|stilin arkitekturor Indo-Saraçen]] dhe është përcaktuar si [[Lista e vendeve të trashëgimisë së Dhakës së vjetër|Vend i Trashëgimisë së Dhakës së Vjetër]]. Për të ruajtur kulturën dhe historinë e kompleksit më 20 shtator [[1992]] ai u bë godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit.&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;&gt;{{cite book|author=Mohammad Alamgir|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|ol=30677644M|chapter=Ahsan Manzil|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=30 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716194034/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|archive-date=16 korrik 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Kompleksi pallator i ndërtuar në shekullin e XIX, ka luajtur një rol të rëndësishëm në historinë e [[Bangladeshi]]t.

=====Historia=====
[[File:DG 119 - 10 ahsan manjil a malek babul 31.jpg|thumb|left|204px|Hollësi e një bunjatoje të dekoruar me guacka kërmijsh deti]]
Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], në këtë vend ndodhej [[shtëpia]] me kopështin e Sheikh Enajetullahut, zamindari (pronar tokash) i Xhamalpur Parganas. Sheikh Enajetullahu ishte një person shumë i pazakont. Ai bleu një zonë shumë të madhe në Kumartuli dhe e përfshiu atë në shtëpinë e tij me kopësht. Aty ndërtoi një pallat të bukur që e emërtoi &quot;Rang Mahal&quot; (pallati i kënaqësisë). Për tu dëfryer, ai mbante vajza të bukura të mbledhura nga vende të ndryshme, duke duke i veshur ato me veshje dhe stoli të mahnitshme.&lt;ref name=&quot;Manzil0&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=Ahsan Manzil: The Tale of the Pink Palace|website=Daily Asian Age|date=4 qershor 2016|url=https://dailyasianage.com/news/20933/ahsan-manzil-the-tale-of-the-pink-palace|accessdate=30 maj 2024}}&lt;/ref&gt;

Thuhet se navabi i Dhakës (përfaqësuesi i perandorit mogul) në atë kohë, ishte i tërhequr nga një nga vajzat e bukura. Ai e ftoi Sheikh Enajetullahun në një festë, një natë, dhe organizoi një komplot duke e vrarë atë kur po kthehej në shtëpi. Vajza që u bë shkak, kreu gjithashtu vetvrasje nga dhimbja dhe ankthi. Ai u varros në këndin veri-lindor të kopshtit të pallatit por varri i tij u shkatërrua në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]].

[[File:Ahsan Manzil gate2.jpg|thumb|381px|Pamje e Portikut kryesor]]
Biri i tij, Sheikh Matiullahu, me gjasa në periudhën e navabit Alibardi Khan rreth vitit [[1740]], ia shiti pronën tregëtarëve francezë. Përkrahë pallatit ata kishin ngritur një qendër tregtare, që pas blerjes së këtij kompleksi u bë më e pasur. Në atë kohë, tregtarët francezë mund të bënin biznes pa paguar taksa me dekret të perandorit mogul [[Aurangzebi|Aurangazeb]]. Në këtë mënyrë, francezët u bënë shumë të pasur duke konkuruar me britanikët dhe tregëtarë të tjerë evropianë. Ata bënë një pallat të madh dhe gërmuan një pellg për ujë të ëmbël në terrenin e sapo-blerë. Pellgu, që u quajt &quot;Les Jalla&quot; në atë kohë, ekziston ende në kompleksin e Ahsan Manzilit.&lt;ref name=&quot;Manzil0&quot;/&gt;

Por si pasojë e fuqisë në rritje angleze, franzezët u detyruan ta linin nënkontinentin. Ata vendosën ti shisnin pronat e tyre në [[Dhaka]]. Kështu në [[1830]], kompleksi në Kumartuli u ble nga zamindari i Dhakës, Khvaxha Alimullah.&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;/&gt;

Alimullahu e ktheu atë në rezidencën e tij, duke kryer rindërtimet dhe rinovimet e nevojshme. Në atë kohë, në kompleks u shtua një stallë dhe një xhami familjare. Pasi djali i tij i madh ishte thellësisht i devotshëm dhe i pa interesuar në biznes dhe gjërat e kësaj bote, në [[1846]] ai caktoi Abdul Ghanin, djalin e tij të dytë nga gruaja e dytë, menaxherin e pronave familjare. Pas vdekjes së tij, i biri, Abdul Ghani e emërtoi pronën Ahsan Manzil sipas djalit të tij, Ahsanullah. Rreth një dekadë më vonë, ai kontraktoi &quot;Martin and Company&quot;, një firmë ndërtimi dhe inxhinierike evropiane, për të bërë një master plan për rezidencën e tyre me Ahsan Manzilin si fokusin kryesor. Pallati u ndërtua gjatë viteve [[1859]]–[[1872]].&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;/&gt; Në anën lindore të ndërtesës së vjetër, ai bëri një ndërtesë të re me një dizajn të ndryshëm, gjithashtu i bëri rikonstruksione të shumta ndërtesës së vjetër. Ndërtesa e vjetër e blerë nga tregëtarët francezë u shndërrua në Andar Mahal (pallati i zonjave). Ndërsa ndërtesa e re u quajt &quot;Rang Mahal&quot;.&lt;ref name=&quot;Manzil0&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=Ahsan Manzil: An Aristocracy of the Ancient Era|url=https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|website=Bangladesh Tourism Board|access-date=2 qershor 2024|archive-date=23 janar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123104129/https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Manzil1&quot;&gt;{{cite web|author=Adnan Zillur Morshed|date=2 korrik 2018|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/palace-the-river-ahsan-manzil-1598293|title=A Palace on the River: Ahsan Manzil|work=The Daily Star|lang=en|accessdate=30 maj 2024}}&lt;/ref&gt;

[[File:আহসান মঞ্জিলের প্রধান সিড়ির পার্শ্ব দৃশ্য.jpg|thumb|left|345px|Pamje e shkallëve të jashtme]]
Më 7 prill [[1888]], një [[tornadot|tornado]] shkatërrues goditi Dhakën ashtu si dhe [[tërmeti]] i 12 qershorit [[1897]] duke shkaktuar dëme të mëdha. Ahsan Manzili, veçanërisht ndërtesa e Andar Mahalit, u dëmtua shumë, sa që përkohësisht u braktis. Një inxhinier anglez nga [[Kalkuta]] u ftua aty për ta shqyrtuar pallatin.&lt;ref name=&quot;Manzil1&quot;/&gt; Ai dha mendimin se përveç &quot;Rang Mahalit&quot;, që kërkonte vetëm riparime, të gjitha ndërtesat e tjera duhet të rindërtoheshin. Kështu Ahsanullahu e vuri plotësisht në vëmendje rikonstruksionin e rezidencës. Ai rindërtoi Andar Mahalin dhe riparoi Rang Mahalin duke përdorur tulla të cilësisë së mirë që u sollën nga zona e Raniganxhit. Rang Mahalit iu shtua [[kupola]] e tanishme e mrekullueshme.&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;/&gt; Çfarë kishte qenë më parë qendra tregëtare franceze u rindërtua si një ndërtesë dy-katëshe e ngjashme me Rang Mahalin, me të cilin katet e para lidheshin me një urë druri. Të gjitha ndërtesat gjatë asaj kohe, morën një dizajn të ri, nën mbikëqyrjen e inxhinierit vendor, Gobindra Çandra Roi.&lt;ref name=&quot;Manzil0&quot;/&gt;

Ahsan Manzili është dëshmitar i shumë ngjarjeve historike të [[Bangladeshi]]t. Navabët e Dhakës i drejtonin nga këtu çështjet e tyre gjyqësore të pançajatit (këshilli i fshatit) çdo ditë. Ahsan Manzilin e vizituan ose ndenjën në të shumë dinjitarë të Indisë Britanike, si nënmbretërit, guvernatorët dhe zv. guvernatorët që vizituan Dhakën. Në [[1875]], nënmbreti Lord Thomas Northbrook mori pjesë në një program mbrëmjeje te Ahsan Manzili, kur ai erdhi në [[Dhaka]] për të përuruar sistemin e furnizimit me ujë, të ndërtuar nga navabi Abdul Ghani. Në [[1888]], edhe Lord Dufferin e pranoi mikpritjen e ofruar në Ahsan Manzil. Lord George Nathaniel Curzon, që u bë nënmbreti ose Guvernatori i Përgjithshëm i Indisë Britanike në [[1899]], erdhi në [[Dhaka]] për fituar mbështetje për Ndarjen e propozuar të Bengalit. Edhe në [[1904]] Lord Curzon, gjatë vizitës në Bengalin Lindor, qëndroi në këtë pallat si i ftuar i navab Salimullah Bahadurit.&lt;ref name=&quot;Manzil0&quot;/&gt;

[[File:Ahsan Manjil's Nawab Gate remainings 003.jpg|thumb|273px|Mbetje të portikut të navabit]]
Pothuajse të gjitha veprimtaritë politike të navabit vërtiteshin përreth këtij pallati. Ahsan Manzili ishte djepi i &quot;All India Muslim League&quot;. Në [[1906]], të ftuar nga navabi Salimullah, u mblodhën udhëheqësit myslimanë nga i gjithë nënkontinenti për Sesionin e 20-të të &quot;All India Mohammedan Educational Conference&quot;. Mbledhja u zhvillua në Durbar Hall-in e Ahsan Manzilit, nga 27 dhjetori deri në 29 dhjetor 1906. Kurse më 30 dhjetor, këtu u formua &quot;All India Muslim League&quot;, partia që më vonë do të krijonte [[Pakistani]]n, kur Britania të largohej nga nënkontinenti në [[1947]]. Kjo mbledhje ishte një ngjarje që pati ndikime kruciale në historinë politike të të gjithë [[India|Indisë]].

Pas vdekjes së Ahsanullahut në [[1901]], familja e humbi ndikimin dhe prestigjin sidomos nga mosmarrëveshjet e brendshme. &quot;Dhaka Nawab State&quot; u mor me aktin e &quot;East Bengal Estate Acquisition&quot; në 1952. Edhe shkëlqimi i rezidencës filloi të venitej, ndërsa familja u dobësua shumë financiarisht për tu kujdesur për një pronë kaq të madhe. Menjëherë pas marrjes së tokave navabi Habibullah e zhvendosi rezidencën e tij në &quot;Paribag Green House&quot;. Pallati ishte në prag të kolapsit pasi pasardhësit i dhanë dhomat me qera pa konsideruar dinjitetin. Shumë pasardhës të varfër të navabit, ashtu edhe nevojtarë vendas, zaptuan mjedise të kompleksit. Ata i shkaktuan shumë dëme kompleksit duke e katandisur kompleksin për një përiudhë kohe në një barakishte të pistë.&lt;ref name=&quot;Manzil1&quot;/&gt;

[[File:আহসান মঞ্জিলের সম্প্রসারিত দৃশ্য.jpg|thumb|left|408px|Pamje ballore në gjysmë-lartësi e Ahsan Manzilit, majtas Andar Mahali, djathtas Rang Mahali]]
Duke parë rëndësinë historike dhe arkitekturore të [[Ahsan Manzili]]t, Qeveria e Bangladeshit ndërmori nismën për ta mbrojtur dhe në [[1985]] e bleu atë duke filluar rikonstruksionin për të ruajtur strukturat e mbetura. Nën mbikëqyrjen e Drejtorinë e Punëve Publike dhe Arkitekturës, rikonstruksioni historik i Ahsan Manzilit dhe mjedisit të tij u përfundoi në vitin [[1989]]. Një pjesë e anës veriore të pronës iu dha Korporatës Qytetëse të Dhakës ndërsa gjysma e Andar Mahalit dhe zona rezidenciale navabe mbetën siç ishin. Për muzeun u përdor më pak se {{convert|5|acre|ha}}.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ahsan Manzil in Dhaka, Bangladesh|accessdate=20 gusht 2015|lang=en|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|website=Lonely Planet|archive-date=16 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916003851/http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Më 20 shtator 1992 Ahsan Manzili i çeli dyert e tij si godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit.

Në të njëjtin vit, &quot;Architect's Regional Council of Asia&quot; e nderoi projektin e restaurimit me medalje të artë. Motivacioni i çmimit shkruan: &quot;Nga virtualisht një rrënojë, Ahsan Manzili u restaurua dhe rikonstruktua në madhështinë e tij të mëparshme ….Restaurimi është gjithashtu një shembull i një programi me buxhet të vogël dhe tregon sa shumë mund të arrihet në [[Azia|Azi]] kur një bashkësi beson në vlerën dhe meritën e ruajtjes së arkitekturës së shkëlqyer për përfitimin e ekonomisë, kulturës dhe banorëve të tyre. Ai vendos një shembull të vlefshëm për tu ndjekur&quot;.&lt;ref name=&quot;Manzil1&quot;/&gt; Tashmë, Ahsan Manzili është një muze popullor dhe një tërheqje e rëndësishme turistike në Dhakën e Vjetër.

[[File:আহসান মঞ্জিল । সুনিদর্শন প্রত্নতাত্ত্বিক ভবন 12.jpg|thumb|379px|Pamje anësore e ndërtesës lindore me [[rendi korintik|kolona korintike]]]]
=====Arkitektura=====
Ahsan Manzili është një nga monumentet arkitekturorë më të rafinuar të [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturës Indo-Evropiane]] të [[Bangladeshi]]t. Portali me tre harqe i kompleksit, façata tempullore e kryesuar nga një pediment, kapitelet e kolonave greko-romake, shtyllat dhe dritaret e harkuara, janë kryesisht shprehje e arkitekturës evropiane. Megjithatë ai ka të përzier edhe disa motive dekorative indiane, si [[veranda]]t e tërhequra të [[Arkitektura Mogule|modelit mogul]] për një klimë tropikale.&lt;ref name=&quot;Manzil1&quot;/&gt;

Kompleksi është i ndarë në anën lindore, të përbërë nga Rang Mahali, dhe anën perëndimore, të përbërë nga Andar Mahali. Dy krahët simetrikë anësorë shtrihen në një gjerësi prej 55.8 m. Pallati dy-katësh është ndërtuar mbi një platformë të ngritur 1 m dhe ka përmasa 125.4 m me 28.75 m. Kupola, me një dizajn kompleks, ndodhet në qendër të Rang Mahalit. Dhoma poshtë saj është katrore por që me punim me tulla përreth këndeve të çatisë janë shtuar trompa këndore për ti dhënë asaj një formë tetëkëndore. Në këtë mënyrë forma tetëkëndore duket si tamburi i kupolës. Dhe në fund [[kupola]] pjerrësohet gradualisht nga tetë këndet e 'tamburit' duke mar formën e gonxhes së [[zambaku]]t (Kumud Kali). Maja e kupolës që nga toka është 27.13 m e lartë.&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;/&gt;

[[File:DG 119 - 10 AHSAN MONJIL DHAKA17.jpg|thumb|left|Pamje e hyrjes, me [[rendi jonik|kolona jonike]] në kat të parë dhe [[rendi korintik|korintike]] në të dytin dhe në tamburin e kupolës]]
Ka portikë afërsisht 5.2 m të lartë në anët veriore dhe jugore të pallatit. Ndërtesa shtrihet me një pamje breglumore, e cila nëpërmjet kopështit ballor prej portikut jugor zbret me një palë shkallë të gjera. Dikur në kopështin përballë shkallëve ishte një shatërvan i shkatërruar, që është rindërtuar. [[Veranda]]t e gjera të veriut dhe jugut të të dy kateve qëndrojnë mbi [[arkada]] gjysmë-rrethore. Dyshemeja është e shtruar me mermer.&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;/&gt; Përgjatë anëve veriore dhe jugore të ndërtesës ka [[veranda]] me tarraca të hapura. Lartësia nga [[dyshemja]] në tavan është afërsisht 5.2 m në katin përdhes dhe 5.8 m në të parin.

Së brendshmi, pallati është i ndarë në dy gjysma simetrike në të dy krahët e kupolës. Hapësira e brendshme përbëhet nga katër kthina përgjatë aksit lindje-perëndim dhe pesë kthina përgjatë aksit veri-jug. Në katin e dytë, &quot;Darbar Hall-i&quot; dhe salla e kërcimit (xholshaghar dhe naçghar) janë përkrahë [[rotonda|rotondës]], përkatësisht në lindje dhe perëndim. Këto dhoma paraqesin zbukurime elegante në dru të kupolës artificiale të [[tavani]]t, me dizajne gjeometrike. Dy dhoma të mëdha (''mehmankhana'') për zbavitjen e të ftuarëve. Ka një sallë ngrënieje me hapësirë të gjerë në katin e parë, drejtpërdrejt poshtë &quot;Darbar Hall-it&quot;. Dyshemetë e sallës së ngrënies dhe &quot;Darbar Hall-it&quot; janë dekoruar me pllaka kineze të ngjyrosura më të bardhë, të gjelbër dhe të verdhë. Mbrapa rotundës ndodhet një palë shkallë monumentale prej druri, me hekurin e farkëtuar të balustradës që paraqet motive me gjethe hardhie. Gjatë ditëve të lavdishme të navabëve pranë shkallëve mbahej një libër vizitorësh i veshur me ar. Vizitorët e shquar të pallatit do të shënonin vëzhgimet e tyre.&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;/&gt; Dyert janë vendosur brenda harqeve gjysmë-rrethore. Dyert e brendshme kishin qelqe shumë-ngjyrëshe dhe të jashtmet ishin prej druri me dizajne. Çatinë e këtyre dhomave e mbajnë trarë prej druri. Dyert me qemerë janë zbukuruar me qelqe dhe gurë të ngjyrosur. Muret e pallatit janë 76 cm të trashë.&lt;ref name=&quot;Manzil1&quot;/&gt;

Rang Mahali në katin e parë të hyrjes ka [[rendi jonik|kolona jonike]], ndërsa në katin e dytë dhe në tamburin e kupolës përdor [[Rendi korintik|kolona korintike]]. Ai ka një dhomë ndenjjeje, një dhomë loje me letra, një bibliotekë, një dhomë ceremoniale dhe dy dhoma të ftuarish. Andar Mahali pwrdor [[rendi korintik|kolona dhe parasta korintike]]. Ai ka një sallë kërcimi, një magazinë, një sallë mbledhjeje, një dhomë thesari, një sallë ngrënieje, një sallë muzike dhe disa dhoma ndenjeje. Dhoma e famshme e blinduar e thesarit, ku depozitoheshin gjërat e çmuara të navabëve, ishte në mes të pesë dhomave, e vendosur në gjysmën perëndimore të katit përdhes. Verandat e gjera jugore në të dy katet dhe parapetet në krye ofrojnë një pamje delikate që është në harmoni me Rang Mahalin. Në ndërtimin e çatisë janë përdorur trarë prej hekuri.&lt;ref name=&quot;bpmanzil&quot;/&gt;

[[File:Curzon hall front.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e Curzon Hall, Dep. i Fizikës]]
====Curzon Hall====
{{Main|Curzon Hall}}
'''Curzon Hall''' është një ndërtesë e periudhës koloniale britanike që shërben si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës, i vendosur në Shahbag Thana të Dhakës, në Bangladesh.&lt;ref name=&quot;bpCurzon&quot;&gt;{{cite book|year=2012|author=Perween Hasan|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|lang=en|chapter=Curzon Hall|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=28 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ndërtesa fillimisht shërbeu si selia qeveritare e qendrës së provincës së Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it [[1905]]-[[1911]]. Ajo është emërtuar sipas Lord Curzon-it, nënmbretit të [[India|Indisë]], që vendosi gurin e saj të themelit në [[1904]].&lt;ref name=&quot;bpCurzon&quot;/&gt; Që nga krijimi i Universitetit të Dhakës në [[1921]], ai shërbeu si Fakulteti i Shkencave dhe me domethënien e tij historike, është bërë një emblemë e traditës arsimore të vendit.

=====Historia=====
[[File:Dhaka University Building.jpg|thumb|left|389px|Pamje e Dep. të Farmacisë]]
Më 19 shkurt [[1904]], - Lord George Nathaniel Curzon (Lord Curzon), nënmbreti dhe guvernatori i përgjithshëm i [[India|Indisë]], vendosi gurin e themeleve të kësaj ndërtese, që u emërtua sipas tij, 'Curzon Hall'. Pas shpalljes së ndarjes së [[Bengali]]t (1905-1911) në 16 tetor 1905, rëndësia e ndërtesave në zonën Ramna u rrit për shkak të kthimit të Dhakës në kryeqytet të Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it. [[Curzon Hall]] shërbeu si seli e zyrës provinciale të qeverisë. Për të përgatitur kryeqytetin provincial, administrimi kolonial bleu terrene të gjera në zonën e gjelbër Ramna përtej rrethinës veriore të Dhakës, të kufizuar nga linja e atëhershme hekurudhore.

Qëllimi i ndarjes ishte se autonomia politike e myslimanëve të Bengalit Lindor do të barazpeshonte fuqinë në rritje të hinduve në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Ahmad Hasan Dani, autor i &quot;Dacca: A Record of Its Changing Fortunes&quot; ([[1956]]), pohon se Curzon Hall-i filliminsht u ndërtua si një bashki e qytetit për administratën koloniale. Por sipas historianit Sharifudin Ahmed, ajo u ndërtua si një bibliotekë për ''Dhaka College''. Megjithatë qëllimi i ndërtimit mbetet akoma i diskutuar.

[[File:Curzon Exam Hall 2.jpg|thumb|358px|Pamje sallës së madhe qëndrore, ku jepen provimet]]
'The Dhaka Prakash' i [[1904]]-ës shkroi: &quot;''Dhaka College'' do të zhvendoset te 'Nimtoli'. Drejtori i nderuar Dr. Roy ishte i kujdesshëm të ndërtonte një bibliotekë të lidhur me këtë kolegj&quot;.

Ndërtesën e financuan zamindarët e Bhavalit, një zonë në distriktin lindor të Dhakës, në Bengalin britanik. Me rastin e mbërritjes së guvernatorit, ata dhuruan 150 mijë rupi për ndërtimin e një biblioteke të përgjithshme të emërtuar 'Curzon Hall' në zonën Ramna për të nderuar Lord Curzon-in. Ata ishin të etur për t'ju bashkangjitur programeve zhvilluese të Lord Curzon-it për kryeqytetin e ri dhe të vinin më në pah vlerat e tyre.&lt;ref name=&quot;adnanmorshed&quot;&gt;{{cite news|title=Want to Understand the Partition of Bengal, Visit Curzon Hall|author=Adnan Zillur Morshed|url=https://www.thedailystar.net/opinion/the-grudging-urbanist/want-understand-the-partition-bengal-visit-curzon-hall-1609846|newspaper=The Daily Star|lang=en|date=24 korrik 2018|accessdate=28 maj 2024|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Si pasojë e statusit të ri si kryeqytet i Bengalit Lindor në [[Dhaka]] u përmirësua [[arkitektura]] dhe infrastruktura urbane. Ky zhvillin në Ramna ndihmoi të zbuste pamjen e mjeruar të Dhakës. Pati investime të konsiderueshme në infrastrukturën e qytetit, duke përfshirë: sistemin e administrimit të mbetjeve, menaxhimin e ujërave dhe sistemin e kanalizimeve, ndriçimin rrugor dhe përmirësimin e rrugëve. Në lagjen Ramna u ndërtuan një numër i rëndësishëm godinash për zyra qeveritare, arsimore dhe rezidenciale. Dy ndërtesat më ambicioze arkitekturore aty ishin 'Curzon Hall' dhe ''Government House'' (tani Gjykata e Lartë e Dhakës).&lt;ref name=&quot;adnanmorshed&quot;/&gt;

[[File:Curzon Hall, University of Dhaka, Dhaka.jpg|thumb|left|456px|Pamje anësore e Curzon Hall]]
Pas anullimit të ndarjes së [[Bengali]]t në [[1911]], klasat e ''Dhaka College-it'' u vendosën te 'Curzon Hall-i'. Më vonë, kur u krijua Universiteti i Dhakës në [[1921]], Curzon Hall-i u përfshi si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës.

Në vitin [[1947]] pas ndarjes së Indisë u krijua shteti i [[Pakistani]]t që përfshinte edhe Bengalin Lindor. Në [[1948]], Asambleja Kushtetuese e Pakistanit vendosi [[gjuha urdu|gjuhën urdu]] dhe [[gjuha angleze|anglishten]] si gjuhët e vetme për tu përdorur në asamble. Kjo u kundërshtua brenda asamblesë pasi shumica e popullsisë së Bengalit Lindor fliste [[gjuha bengale|bangla]] dhe jo [[gjuha urdu|urdu]].&lt;ref name=&quot;bpLanguage&quot;&gt;{{cite book|author=Bashir Al Helal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|lang=en|chapter=Language Movement|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|access-date=2 qershor 2024|archive-date=7 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307033428/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Studentët e Universitetit të Dhakës e kundërshtuan që në fillim politikën shtetërore të gjuhës.&lt;ref name=&quot;bpLanguage&quot;/&gt; Kur kryeministri i atëhershëm i Pakistanit Mohamad Ali Xhinah erdhi në [[Dhaka]], në një takim të mbajtur në 'Curzon Hall', shpalli me krenari se politikën gjuhësore të [[Pakistani]]t. Por studentët e mbledhur e kundërshtuan, dhe që atëherë emri i [[Curzon Hall]]it u lidh me &quot;Lëvizjen për Gjuhën Bengale&quot;.&lt;ref name=&quot;bpCurzon&quot;/&gt; Gjatë &quot;Lëvizjes për Gjuhën Bengale&quot;, [[1948]]–[[1956]], Curzon Hall-i ishte vendi i ngjarjeve të ndryshme të rëndësishme. 

[[Curzon Hall]]i ka një histori të shquar arsimore, politike dhe arkitekturore. Ai ishte i rëndësishëm në shumë beteja politike dhe sot është një pjesë vitale e traditës arsimore. Struktura e tij masive qëndron si një monument i trashëgimisë arsimore dhe historike të qytetit.&lt;ref name=&quot;heritageinfo&quot;&gt;{{cite web|url=https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|access-date=28 maj 2024|website=Heritages of Bangladesh|lang=en|title=The Beautiful Curzon Hall|archive-date=29 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529183424/https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Curzon Hall Dhaka.jpg|thumb|408px|Pamje nga Deparatamenti i Kimisë]]
=====Arkitektura=====
Është një nga shembujt më të bukur të Arkitekturës së Dhakës. Ndërtesa dy-katëshe përfaqëson një stil të përzier të elementeve arkitekturore evropiane dhe [[Arkitektura Indiane|indiane]], që njihet si stili [[Arkitektura Indo-Saraçene|Indo-Saraçen]], Indo-Evropian ose Mogul-Gotik. Ky stil ishte popullor zgrip të [[shekulli XIX|shekujve të XIX]] dhe [[shekulli XX|XX]] në Indinë koloniale.&lt;ref name=&quot;bpCurzon&quot;/&gt; Ndërtesat bashkëkohore gjetkë në [[India|Indi]], si &quot;Taj Mahal Hotel&quot; në [[Mumbai]] ([[1904]]) dhe Stacioni Hovrah në [[Kalkuta]] ([[1900]]-[[1908]]) shfaqin një përzierje të ngjashme të elementeve arkitekturore. Ndërtesa imponuese përfaqëson përpjekjen e administrimit kolonial për të përfshirë elemente të arkitekturës 'vendore' për të treguar ndjeshmërinë e tij ndaj kulturës vendase, që ata shpresonin se do të zbuste ndjenjat nacionaliste mes tyre.&lt;ref name=&quot;adnanmorshed&quot;/&gt;

Stili kombinon funksioneve dhe format e parapëlqyera mogule, si harqet dhe [[kupola]]t, që besohet se kanë hyrë në botën islamike nga perëndimi. Ndërsa planimetria e Curzon Hall-it tregon ndjeshmërinë hapsinore evropiane, eksteriori i tij të sjell në mendje [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]]. Ai shënon lënien pas të Kryengritjes së Sepojve në [[1857]], dhe hyrjen e drejtpërdrejtë të Indisë nën kurorën britanike, duke kërkuar legjitimim nëpërmjet lidhjes me [[Perandoria Mogule|mogulët]]. Ngjyra e kuqe e errët e tullave zëvendëson gurin e kuq ranor të mogulëve. [[Çhatri]]t, një motiv tipik mogul, përcakton pamjen e Curzon Hall-it, siç shfaqet te [[Varri i Humajunit]] dhe [[Fortesa e kuqe]] në [[Delhi]]; [[Taxh Mahali]] dhe [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]] në [[Agra]]; dhe Divani-i-Khasi në [[Fatehpur Sikri]]. Konsujt e zbukuruar, strehët e thella dhe [[kupola]]t e taracës, veçanërisht të seksionit të mezit janë përkujtues të Divan-i-Khasit të vogël por të mirënjohur në fortesën pallat të [[Fatehpur Sikri]]t, kryeqyteti i perandorit [[Akbar]] midis [[1570]] dhe [[1585]]. Ashtu si te [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]], balustradat e Curzon Hall-it paraqesin xhali dekorativë (thurje-rrjetësore të ndërlikuara zbukuruese) dhe ngrihet mbi korniza me konsuj të zbukuruar. [[Veranda]] të shumta gjenden përreth ndërtesës, duke mundësuar një hapsirë të tërhequr dhe duke i mbrojtur dhomat e brendshme nga shirat musonikë. Zgjedhja e qëllimshme e stilit të [[Fatehpur Sikri]]t mund të shpjegohet me faktin se britanikët parapëlqenin [[Akbar]]in si më i dituri dhe toleranti nga [[Perandoria Mogule|mogulët]], duke ushqyer idealin e rolit të tyre në [[India|Indi]].&lt;ref name=&quot;bpCurzon&quot;/&gt;

[[File:Curzon Hall at University of Dhaka (4045737153).jpg|left|thumb|379px|Pamje nga pellgu i mbrapëm i kompleksit]]
Kompozimi i ndërtesës së drejtuar nga veriu është simetrik: Një sallë e madhe qendrore e anash-shoqëruar nga krahë linearë në të dy anët, mbarojnë me forma drejtkëndore. Holli qëndror tre-katësh me [[kolonada]] është fokusi i planit dhe i aksesueshëm nga të gjitha anët. Llozhat përfshijnë interierin e hollit në katin e dytë dhe të tretë. Tavani zbukurohet nga panele katrore me ngjyra. Hyrja shënohet nga një kullë e lartë dhe e dalë që duket se kompenson mungesën e një kupole. Kulla ka tre dritare të larta me harqe patkua, të kornizuara brenda një kamareje. [[Çhatri]]t e lartë kurorëzojnë kullën në të katërt këndet, ndërsa ndërmjet shfaqen tre çhatri më të vegjël në çdo anë. I vendosur në hapësirën e gjelbër dhe të mirëmbajtur të kopshtit botanik, kjo ndërtesë dy-katëshe me tulla ka një sallë qëndrore të madhe, krahët anësorë në lindje dhe në perëndim me mjaft dhoma, dhe [[veranda]] të shumta në të gjitha anët.

Lartësimi i Curzon Hall-it, me një larmi shtyllash, kamaresh, panelesh, dritaresh me qemer, strehët dhe [[çhatri]]t, të japin një ndjesi mbresëlënëse. Duke u ngritur mes kopështit të harlisur të Ramnas, ai shfaq madhështinë e tij të qetë.&lt;ref name=&quot;adnanmorshed&quot;/&gt;

Në mjedisin rrethues të Curzon Hall është vendosur Kopështi Botanik i universitetit, qw është përdorur nga studentët dhe fakulteti për studimin shkencor të botanikës.&lt;ref&gt;{{cite book|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|author=Zia Uddin Ahmed|chapter=Botanical Garden|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=28 maj 2024|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Mbrapa tij ndodhet një pellg i madh, në perëndim të të cilit gjendet ndërtesa kryesore e 'Sher-e-Bangla Fazlul Huq Hall-it'.

Në Curzon Hall ndodhen shumica e ndërtesave të departamenteve të Fakultetit të Shkencave. Ai është i vendosur në anën jugore të ndërtesës së Gjykatës së Lartë. Këndi qëndror i lojërave të Universitetit të Dhakës ndodhet në anën perëndimore të ndërtesës, ndërsa ''[[Shahidullah Hall]]-i'' ndodhet në jug. Përreth Curzon Hall-it ndodhet &quot;Mauzoleu i Tre Udhëheqësve&quot; dhe [[Porta Mir Xhamla e Dhakës|Porta e Dhakës]]. Të tëra strukturat përreth Curzon Hall përkujtojnë zhvillimin e qytetit.&lt;ref name=&quot;heritageinfo&quot;/&gt; Në këtë ndërtesë ndodhet një sallë e stërmadhe qëndrore. Përkrahë Curzon Hall-it ndodhet varri i gjuhëtarit Muhamad Shahidullah.

[[File:Star Mosque 2023.jpg|thumb|432px|Xhamia Yjore e tanishme]]
Megjithëse tanshmë Curzon Hall përdoret si mjedis akademik i universitetit, ai është gjithashtu një qendër rekreacionale për vizitorët vendas dhe të huaj. Çdo mbasdite, mijëra studentë dhe shijues të zbavitjes mblidhen aty. Në mes të zhurmës së kryeqytetit, në Curzon Hall-in e mbushur me gjelbërim mund të shijosh natyrën.

====Xhamia Yjore====
{{Main|Xhamia Yjore}}
''Xhamia Yjore'' (e njohur nga vendasit si ''Tara Masxhid'' ose &quot;Sitara Masxhid&quot; ({{lang-bn|তারা মসজিদ}}), është një [[xhamia|xhami]] e vendosur në Rrugën Abdul Khairat, në lagjen Armanitola të [[Dhaka|Dhakës]] së vjetër në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Xhamia ka dizajn zbukurues me motive yjesh blu. Ajo u ndërtua në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] nga Mirza Ghulam Piri (i quajtur edhe Mirza Ahmed Xhani).&lt;ref name=&quot;bpstar&quot;&gt;{{cite book|author=Ayesha Begum|year=2012|chapter=Star Mosque|lang=en|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque|editor1=Sirajul Islam|accessdate=1 qershor 2024|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh|ref=none}}&lt;/ref&gt; 

=====Historia=====
[[File:Star Mosque.jpg|thumb|left|396px|Pamje ballore e xhamisë (1967)]]
Fillimisht xhaminë e ndërtoi fisniku vendor, Mirza Ghulam Piri, prandaj ajo ishte e njohur si Xhamia e Mirza Ghulam Pirit.&lt;ref name=&quot;smbd&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=Nineteenth Century Star Mosque in Dhaka|url=https://www.bangladesh.com/attractions/religious-sites-in-bangladesh/star-mosque/|work=bangladesh.com|accessdate=1 qershor 2024}}&lt;/ref&gt; Paraardhësit e Mirza Ghulam Pirit ishin vendosur në Mohalla Ale Abu Sajid (Armanitola e tanishme). Xhamia nuk është e datuar nga ndonjë mbishkrim, por duke ditur se Mirza Ghulam Piri vdiq në [[1860]], data e ndërtimit të saj duhet të jetë në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]].&lt;ref name=&quot;bpstar&quot;/&gt; Nga ana tjetër libri me punime litografike &quot;Panorama of the City of Dacca&quot;, i publikuar në 1850 nga Messrs. Dikinson e paraqet në një litografi xhaminë nën titullin &quot;A House, building by Meerza Golam Peer&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|year=1850|title=&quot;Panorama of the City of Dacca&quot; taken from the Buriganga River, with Notable Residences and Other Buildings|url=https://collections.britishart.yale.edu/catalog/orbis:3298217|author=Lithographed and published by Messrs. Dickinson|lang=en|publisher=Yale Center for British Arts, Rare Books and Manuscripts|location=Londër}}&lt;/ref&gt;

Fillimisht ishte një xhami gjatësore (10.06m x 4.04m) me tre [[kupola]]. Kishte tre mihrabe në murin e kiblës në bashkërenditje me tre hyrjet e xhamisë, nga të cilat qendrorja ishte më e madhja. Mbi dhomën e lutjeve ndodheshin tre [[kupola]]t, nga të cilat, qëndrorja ishte më e lartë dhe më e madhe se dy të tjerat. [[Kupola]]t mbahen në brendësi mbi trompa këndore. Ndërtesa origjinale e xhamisë nuk ishte e dekoruar siç është tani. Muri i thjeshtë dhe i zhveshur i anës perëndimore dëshmonte thjeshtësinë e të shkuarës së saj. Tre hyrjet jugore të xhamisë janë pa dyshim ato origjinale.&lt;ref name=&quot;bpstar&quot;/&gt;

Më vonë, në [[1926]], një sipërmarrës vendor i quajtur Ali Xhan Bepari e rinovoi xhaminë. Ai financoi riveshjen e saj me pllaka me modele të larmishme delikate dhe të pasura, si yjet blu dhe motive të tjera. Ai i shtoi edhe një [[veranda|verandë]] në anën lindore të saj, pak a shumë duke e dyfishuar gjerësinë e saj pa e ndryshuar modelin e saj fillestar. Në façatën lindore të verandës u ngritën pesë [[arkada]] mbi katër shtylla. Që atëherë xhamia mori emrin e tanishëm &quot;Tara Masxhid&quot; (ose dhe &quot;Sitara Masxhid&quot;).&lt;ref&gt;{{cite news|author=M. H. Haider|date=27 gusht 2023|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/the-iconic-tara-masjid-did-not-always-have-those-stars-3404216|lang=en|title=The Iconic Tara Masjid did not Always Have those Stars!|accessdate=28 gusht 2023|newspaper=The Daily Star}}&lt;/ref&gt;

[[File:Inside Tara Mosque (cropped).jpg|thumb|327px|Pamje sallës së lutjeve me tavanit dhe tamburin e kupolës sipër]]
Në [[1987]] xhamia u shndërrua në një xhami me pesë [[kupola]]. Tashmë, gjatësia dhe gjerësia e xhamisë janë 21.34m dhe 7.98m përkatësisht. Planimetria e saj pësoi disa ndryshime; një mihrab u shkatërrua dhe u shtuan tre mihrabë të rinj dhe dy kupola të tjera. [[Arkada]] pesë-harkëshe mundëson hyrjen në xhami. Harqet e shumëfishtë mbahen mbi shtylla tetëkënore.&lt;ref name=&quot;bpstar&quot;/&gt;

=====Arkitektura=====
E ndërtuar fillimisht në [[Arkitektura Mogule|Stilin Arkitekturor Mogul]], ajo ishte një xhami e thjeshtë drejtkëndore, me përmasa {{convert|10|m|ft}} me {{convert|3.35|m|ft}} me tre dyer në façatën lindore (façata kryesore) dhe dy të tjera, një në murin verior dhe një në murin jugor. Në kohën e ndërtimit, Xhamia Yjore u projektua dhe ndërtua me tre [[kupola]], të vendosura mbi dhomën e lutjeve, ku qendrorja ishte më e madhja. Kullat theksonin këndet dhe façatat shfaqnin panele të suvatuara dhe dekoruara. Ndërtesa ishte shumë e thjeshtë, me asnjë nga elementet dekorativë që shohim sot. Tre dyert harkore në anën jugore të xhamisë janë hyrjet origjinale.&lt;ref name=&quot;smbd&quot;/&gt;

[[File:Tara moshjid 50.jpg|thumb|left|406px|Pamje anash e hyrjes]]
Rinovimin i saj në [[1926]], i shtoi një verandë ballore dhe sipërfaqja e saj, si brenda ashtu edhe jashtë u ribë në 'çini tikri'. 'Çini tikri' është një mozaik i dekoruar me copa porcelani, që qe popullor gjatë viteve [[1930]]. Një pjesë përdor copa porcelani në ngjyra solide dhe formon modele nëpërmjet vendosjes së këtyre pjesëve të ngjyrosura në sipërfaqen e bardhë, ndërsa pjesa tjetër përdor copa qelqi të glazuar. Copat e porcelanit për mozaikun u morën enë porcelani japonez dhe anglez. Xhamia është një nga shembujt shumë të paktë të mbetur të dekorimit me këtë lloj mozaiku.

[[Kupola]]t dhe eksteriori u mbuluan me mozaik të dekoruar me motive me ngjyra në formë yjore. Në këndet e harqeve dhe gjetkë në fasadë një motiv i rëndësishëm dekorativ është vazoja me lule. Për dekorimin e xhamisë janë përdorur motive vazosh me lule, degësh lulesh, rozeta, gjysmë-hëna, yje dhe shkrimi kaligrafik arab. Muri i jashtëm midis dyerve është dekoruar me motivin japonez të Fuxhisanit (malit Fuxhi) mbi pllaka të glazuara, ndërsa pjesa e sipërme e fasadës  dekorohet me një dizajn gjysmë-hëne dhe ylli. Mbi kupolat prej mermeri të bardhë janë krijuar qindra yje blu. Motivi i yjeve blu mbizotëron në të gjithë xhaminë gjë që i jep emrin &quot;Xhamia Yjore&quot; (&quot;Tara&quot; ose &quot;Sitara Masxhid&quot; në [[gjuha bengale|bengalisht]]).&lt;ref name=&quot;bpstar&quot;/&gt;

[[File:তারা মসজিদ ১০.jpg|thumb|345px|Detaj dekorativ i brendshëm]]
Përgjatë kohës, i janë bërë edhe shtesa dhe rinovime të tjera, por veçoria e motiveve yjore blu ka rezistuar. Në [[1987]], Ministria e Çështjeve Fetare dhe Departamenti i Arkitekturës kontraktoi Giasul Huque dhe Zahiruddin-in për të bërë zgjerimin e sallës së lutjeve, që të përfshinte edhe dy [[kupola]] të tjera. Kjo shtesë u dekorua gjithashtu me copa porcelani me forma yjore, të vendosura mbi sipërfaqen e bardhë. Këtë herë, një pjesë e strukturës origjinale u shemb për ti hapur rrugë dy kupolave të tjera dhe krijimin e pesë hyrjeve harkore. Megjithë shtesat dhe rinovimet e ndryshme, shumica e strukturës fillestare qëndron akoma.&lt;ref name=&quot;smbd&quot;/&gt; Pjesa e sipërme e façatës lindore përfshin edhe motvin e gjysmë-hënës.

Në sipërfaqen e brendshme punimi çini tikri, duke përdorur copa të ndryshme qelqi të glazuara mer një tjetër teksturë. Tre mihrabët dhe dyert janë dekoruar me modele floreale mozaiku. Motivi i lules në vazo është përsëritur si te pendenti ashtu dhe te interiori i murit të verandës. Në sipërfaqen midis dyerve gjendet një element dekorativ japonez me motivin fuxhijama. Tre mihrabët dhe dyert e dekoruara me mozaik me model floreal. Motivi i vazos me lule përsëritet si një element dekorativ në pjesën e brendshme të murit të verandës.

==Periudha Pakistaneze (1947-1971)==
[[File:Dhaka Bd.jpg|thumb|left|334px|Monatazh i Dhakës, rreshti I: kompleksi parlamentar i Bangladeshit, zona komerciale e Motixhhilit; rreshti II: [[Pallati i Kopshtit të trëndafilave]], Xhamia e Khan Mohamad Mridhas, monument skulpturor në Ramna; rreshti III: Gjykata Supreme e Bangladeshit dhe RAJUK Bhabani; rreshti i fundit: trafik i rënduar me rikshou në Dhaka dhe traget në portin lumor të Sadarghatit]]
Britanikët e lanë nënkontinentin Indian në [[1947]], ndërsa [[Dhaka]] u bë kryeqyteti i Bengalit Lindor, krahu lindor i [[Pakistani]]t. Në [[1956]], Bengali Lindor u njoh si Pakistani Lindor. Zhvillimi i real i qytetit filloi pas Ndarjes së Indisë në 1947, kur [[Dhaka]] u njoh si ''kryeqyteti i dytë'' i [[Pakistani]]t, që u formalizua me kushtetutën e re në [[1962]].&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=28 shtator 2022|type=Opinion|lang=en|title=How Politics and Architecture Blended in Dhaka|url=https://www.thedailystar.net/news/opinion/the-grudging-urbanist/how-politics-and-architecture-blended-dhaka-1623103|work=The Daily Star|date=20 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thedailystar.net/news/opinion/the-grudging-urbanist/how-politics-and-architecture-blended-dhaka-1623103|archive-date=28 shtator 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Star.FJtD&quot;/&gt;

Ndarja e Indisë Britanike në [[1947]] shënon fillimin e një fazeje të re të arkitekturës së Dhakës. Thyerja e vazhdimësisë kulturore dhe mungesa e arkitektëve krijuan një zbrazëti në arkitekturën post-koloniale në Bangladesh. Megjithëse modenizmi kishte lindur në vitet njëzet në Evropë, [[Arkitektura Moderniste]] në në Bangladesh ishte pothuajse e panjohur deri në mes të viteve pesëdhjetë. Prania e arkitektëve të saj filloi të ndihej vetëm në fund të viteve [[1960]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Gjatë kësaj periudhe, Shteti, si klienti kryesor, shpesh kontraktoi inxhinierë dhe arkitektë pakistanezë dhe perëndimorë. Karakteristikë e kësaj periudhe është zhvillimi i Departamentit të Punëve Publike si ofruesi kryesor i ndërtimtarisë dhe zhvillimit fizik. Kështu praktika arkitekturore u privua nga zelli patriotik duke u burokratizuar dhe alienuar. Qëllimet e kombit pakistanez ishin në përputhje me stilin anonim dhe bajat ndërkombëtar, që kishte arritur një kulm të përbëtshëm. Për rrjedhojë, arti i ndërtimit u impersonalizua dhe i mungonte çdo shenjë e identitetit kombëtar.

Dy arkitektë britanikë, Edward Hicks dhe Ronald McConnel, iu bashkuan Qeverisë së Pakistanit Lindor në [[1948]]. Ky i fundit, që po punonte si ndihmës arkitekt i vjetër, u bë arkitekt këshillues. Master Plani i Hicks-it, 'Riplanifikimi i Dhakës', përcaktoi përdorimin e ardhshëm të tokës së zonave të ndryshme të qytetit të Dhakës, si p.sh. zona komerciale e Motixhhilit, zona e shopingut në Navabpur dhe zonat rezidenciale të Azimpurit dhe Dhanmondit. Ai ndërmorri dizenjimin e mjaft projekteve si Hoteli Shahbag, Tregu i Ri, &quot;Azimpur Housing Estate&quot; etj. Pas largimit të tij, në vijim në postin e arkitektit këshillues u promovua McConnel-i, që më pas u bë edhe planifikues urban, arkitekt qeveritar dhe në fund kryearkitekt. Gjatë nëntëmbëdhjetë viteve të gjata të shërbimit të tij (deri në nëntor [[1971]]) McConnel-i dizenjoi shumë nddërtesa të rëndësishme publike dhe private si Spitali i Familjes së Shenjtë, Shkolla e Vajzave Vikuarunesa, Ndërtesa nëntë-katëshe e Sekretariatit etj.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:DG 81 - 09 NAGAR BHABAN ANCIENT DHAKA IMG 1655.jpg|thumb|379px|[[Nagar Bhabani]], selia e Korporatës Bashkiake të Dhakës Jugore]]
Shumë nga projektet e sipër-përmendura ishin të parat e llojeve të tyre dhe të mëdha krahasuar me komplekset ekzistuese ndërtimore të asaj periudhe; ato ishin, në një farë mase, novatore edhe në koncept. Pasi trualli nuk ishte aq i shtrenjtë, arkitektët kihsin lirinë të shpërndanin ndërtesa horizontalisht më shumë se vertikalisht, duke i integruar ato me mjedisin dhe duke dizenjuar oborre të mëdhenj. Megjithatë, këta arkitektë huaj rrallë e përdorën mundësinë për të krijuar një arkitekturë shoqërisht, kulturalisht, politikisht dhe ekonomikisht harmonike dhe të ndjeshme me vendin. Si pasojë, veprat e tyre përfunduan si një seri monotone dhomash përgjatë verandave të gjata, të zbrazura nga imagjinata dhe të stilit të [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]]. Në ato ndërtesa gjerësisht të papërshtatshme funksionalisht, nuk kishte harmoni hapsinore, asnjë përpjekje për të rinovuar ose eksperimentuar me klimën ose materialet.

Në vitin [[1956]] u krijua &quot;Dhaka Improvement Trust&quot; për të koordinuar zhvillimin e qytetit. Master plani i parë i qytetit u hartua në vitin [[1959]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Part II: Formulation of Urban and Transport Plan|url=http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/11996774_06.pdf|access-date=11 shkurt 2018|lang=en|url-status=live|archive-date=12 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212084236/http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/11996774_06.pdf}}&lt;/ref&gt; Organizata e Traktatit të Azisë Juglindore krijoi një qendër kërkimore mjekësore (tani të quajtur &quot;ICDDR,B&quot;) në qytet në vitin [[1960]].

Në zona të mëparshme bujqësore dhe djerrë filluan të krijohen lagje të reja. Këto përfshinin Dhanmondin (hambari i orizit), Katabonin (pylli i gjembave), Kathalbaganin (korije xhekfrutash), Kalabaganin (korije bananesh), Segunbagiçën (korije tikësh) dhe Gulshani (kopësht lulesh).&lt;ref name=&quot;himalmag1&quot;/&gt; Standardet e jetesës u përmirësuan menjëherë nga standardet e para ndarjes.&lt;ref&gt;{{cite news|author=K. Anis Ahmed|title=Opinion &amp;#124; Why do Bangladeshis Seem Indifferent to Partition?|newspaper=The New York Times|date=16 gusht 2017|url=https://www.nytimes.com/2017/08/16/opinion/bangladesh-bengali-muslims-partition.html|lang=en-us|accessdate=28 shtator 2022|archive-date=29 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829170711/https://www.nytimes.com/2017/08/16/opinion/bangladesh-bengali-muslims-partition.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ekonomia filloi të industrializohej. Në rrethinat e qytetit, u ndërtua fabrika më e madhe në botë e jutes. Fabrika prodhonte mallra juteje që kishin kërkesë të lartë gjatë Luftës Koreane.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=24 tetor 2022|lang=en|title=Unthreading Partition: The Politics of Jute Sharing Between two Bengals|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/unthreading-partition-the-politics-jute-sharing-between-two-bengals-1778560|work=The Daily Star|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221106084737/https://www.thedailystar.net/in-focus/news/unthreading-partition-the-politics-jute-sharing-between-two-bengals-1778560|archive-date=6 nëntor 2022}}&lt;/ref&gt; Hoteli Intercontinental, i dizajnuar nga William B. Tabler, u hap në vitin [[1966]]. Arkitekti estoniano-amerikan [[Louis I. Kahn]] u përfshi në dizajnimin e [[Xhatija Sangsad Bhabani|Asamblesë së Dhakës]], që fillimisht synohej të ishte parlamenti i Pakistanit Lindor, por që më vonë u bë parlamenti i [[Bangladeshi]]t të pavarur.

[[File:Central Dacca in East Pakistan.jpg|thumb|left|Dhaka qëndrore në vitin 1965]]
Ndërtimtaria kulminoi gjatë viteve [[1960]], por në sfondin e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]], arkitektura e përdorur nuk shfaqte mjaftueshëm ndjeshmëri ndaj kontekstit. Mosmarrëveshjet e formimit të shtetësisë së [[Pakistani]]t janë pasqyruar në skenën fluide arkitekturore të krahut të tij lindor, që pranonte pasivisht nevojat dhe format e përcaktuara nga shteti, megjithë përpjekjet për të pasqyruar lindjen e frymës së re kombëtare. Kjo shprehej në përpjekjen për të lënë gjurmë ndërtimore në ''stilin ndërkombëtar'' me shenja kombëtare të sapogjetura dhe identitetit rajonal. Gjatë kësaj periudhe, vendi duhej të përballej me nacionalizmin në lindje bengalez, që gjithashtu kërkonte shprehinë arkitekturore. Në këtë mënyrë, u shfaq një stil bengalez i shprehur në tulla, që mund të vërehet për herë të parë në dizenjimin e Kolegjit të Arteve. Ky stil kulminoi në dizenjimin e ndërtesës së [[Xhatija Sangsad Bhabani]]t (Parlamenti Kombëtar) në Sher-e-Bangla Nagar.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Projekti i ndërtesës së Parlamentit ([[Xhatija Sangsad Bhabani]]) u ndërmorr nga qeveria qëndrore për të zbutur ndjenjat nacionaliste të krahut lindor të shtetit. Zona u dizenjua si kryeqytet i dytë. Kontrata e tij iu besua Luis I Kahn-it pas përpjekjeve të pa-sukseshme për të angazhuar mjeshtrin e arkitekturës [[Le Corbusier]] dhe Alvar Aalton. Ndërtesa e Parlamentit është struktura më e shquar arkitekturore e vendit; ajo ka fituar si çmime ndërkombëtare, ashtu dhe kritika. Si një ndërtesë ajo pati një ndikim të jashtëzakonshëm në teorinë dhe praktikën e [[Arkitektura e Bangladeshit|Arkitekturës së Bangladeshit]] dhe është bërë një ikonë e gjallë. Megjithëse disiplinën strikte të modenizmit, ajo guxoi të përzihej me mjedisin ku ishte vendosur.

Biblioteka e Universitetit të Dhakës dhe Kolegji i Artit përfaqësojnë përpjekje të izoluara për të integruar mendimet bashkëkohëse perëndimore në arkitekturë. Ndikimi i mjeshtrit të arkitekturës bashkëkohëse, Le Corbusier, është i dukshëm në dizajnin e këtyre dy komplekseve në forma kubike, me plan të hapur themelesh, kolona të lira, mure ndarëse jo peshë mbajtës, strukturat prej betoni, çatitë e sheshta, rampat dhe grilat.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Kompozimi i pjesëve të ndryshme të kompleksit, strukturat e lehta, qartësia e tyre strukturore dhe bukuria natyrore, mungesa e trukeve dhe mjedisi i integruar i bënë këto dy ndërtesa shembujt e parë të [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]] në Bangladesh. Përfshirja e muraleve të Aminul Islamit dhe skulpturave të Novera Gaoharit tregoi për herë të parë përparësitë e krijimit të një mjedisi më të mirë me përdorimin e arteve dhe artizanateve të ndryshme.

Gjatë kësaj periudhe, arkitektura u lëkund midis dy ekstremeve. Nga një anë, arkitektët perëndimorë prodhuan disa vepra të shquara arkitekturore. Nga ana tjetër, profesionistët e ndërtimit praktikuan shtampa të lira islamike. Megjithatë, pak arkitektë bengalezë luajtën një rol novator në zhvillimin e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]] gjatë kësaj periudhe.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

[[File:Saint Joseph Higher Secondary School - North building.jpg|thumb|389px|Shkolla Sekondare e Shën Jozefit, projektuar nga Robert Bouighy, 1954]]
&quot;Consulting Engineers Pakistan Ltd.&quot; vendosi një firmë arkitekturore në [[Dhaka]] në [[1960]] të emërtuar 'Berger Engineers' në bashkëpunim me firmën amerikane ''Luis Berger Inc''. Mjaft arkitektë që punonin për ta dhe që jepnin mësim në Universitetin e Pakistanit Lindor të Inxhinierisë dhe Teknologjisë, dizenjuan shumë ndërtesa institucionale deri në vitin [[1967]]. Një mospërputhje mund të haset në punët e tyre, pasi shumë nga ata kishin pak njohuri dhe përvojë nga rrethanat vendore dhe shpesh, arkitektë të ndryshëm dizenjonin ndërtesa të ndryshme në të njëjtin kampus. Gjithësesi, veprat e tyre ishin krahasimisht të pastra dhe racionale.

Mes arkitektëve të Berger-architects, Robert Bouighy e ruajti përputhshmërinë me modelin arkitekturor, shkëlqimin teknik dhe estetik në krijimet e tij. Strukturat prej betoni dhe shprehia e tij e ndershme nëpërmjet dritareve fasha, mureve ndarës jo-peshë-mbajtës dhe verandave konsullare janë disa shembuj që karakterizonin dizajnin e Bouighy-t. Një martesë e përzier e novacionit hapsinor dhe strukturor kulminoi në dizajnet e tij të shquara të ndërtesës së gjimnazit BUET dhe [[Stacioni Herkurudhor i Kamalapurit|Stacionit Hekurudhor të Kamalapurit]]. Stacionin e dizenjuan Bouighy dhe Dunhami, që është i dalluar për mbulesën në formë petalesh të hapura që bashkojnë një numër ndërtesash të ndryshme, jo harmonike. Veprat e tjera të Bouighy-t janë një bujtinë dhe selia e klubit të Universitetit Bujqësor; ndërtesa e Inxhinierisë Civile, tre bujtina dhe pavijoni i BUET-it (1963-67); Brothers' Hostel of Notredame College ([[1963]]); Shkolla e Shën Jozefit dhe Fjetina e Motrave të Spitalit të Familjes së Shenjtë.&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Megjithëse nuk ishte një arkitekt, Rolf Kaiser dizenjoi bujtinat, rezidencën e zëvendës kancelarit, ndërtesën e klubit etj. të Universitetit Bujqësor dhe disa ndërtesa bankare në Motixhhil. Veprat e Berger Group kontribuan në krijimin e interesit për arkitekturën mes njerëzve të thjeshtë.

Gjatë kësaj periudhe, biznesmenët dhe industrialistët jo-bengalezë arritën kulmin e tyre. Adamji krijoi një fabrikë të madhe juteje në Sidirganxh dhe kontraktoi &quot;Thariani and Sons&quot; të [[Karaçi]]t për të përgatitur Master Planin për Adamxhinagarin. Thariani, një arkitekt i diplomuar që punonte që nga viti [[1929]], krijoi një projekt zyre në [[Dhaka]] në [[1961]]. Ai shpejt vendosi lidhje të ngushta me industrialistët jo-bengalezë, një lëvizje që e ndihmoi atë të fitonte shumë kontrata qeveritare dhe private. Në dekadën e fundit para Pavarësisë, &quot;Thariani and Sons&quot; ishte firma arkitekturore këshilluese më e ngarkuar duke dizenjuar rreth tridhjetë industri dhe mjaft ndërtesa shumë-katëshe në zonën e Motixhhilit. Ata dizenjuan gjithashtu një larmi ndërtesash të tjera duke përfshirë shumë rezidenca, Xhaminë Baitul Mukarram (1961-65) dhe Akademinë Shilpakala ([[1963]]).&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

&quot;Thariani and Sons&quot;, më pas u drejtua nga djali i inxhinierit themelues. Firma gradualisht e shndërroi degën e saj në [[Dhaka]] në një zyrë qëndrore për të shërbyer klientelën gjithmonë e në rritje. E pavëmendshme ndaj koncepteve dhe praktikave botërore të arkitekturës bashkëkohëse, ajo u bazua në shijen dhe mahnitjen e njerëzve të thjeshtë drejt arkitekturës së përkohshme popullore duke kopjuar nga burimet e huaja që nuk përfillnin klimën, kulturën, materialet dhe nocionet estetike vendore. Megjithë gëzimin e mundësisë së rrallë të dizenjimit të qindra ndërtesave, veprat e saj nuk tregojnë një përmirësim gradual. Firma nuk ishte e aftë të vendoste një trend, as mund të vendoste një mjedis të përshtatshëm për vlerësimin e arkitekturës dhe praktikës së saj. Megjithatë, popullariteti i saj ishte kaq i përhapur sa një nga ndërtesat e saj jo mbresëlënëse (ndërtesa DIT) u përdor si simboli i qytetit.

[[File:National Assembly of Bangladesh, Dhaka (26).jpg|thumb|left|428px|Xhatija Sangsad Bhabani nga Çandrima Udani]]
Në [[1964]] arkitekti novator bengalez, Muzharul Islam, formoi Vastukalabidin, firmën e parë të konsulencës arkitekturore vendore. Shpejt ajo u bë një prani e rëndësishme në skenën arkitekturore të [[Bangladeshi]]t duke dizenjuar mjaft ndërtesa të shquara në gjysmën tjetër të dekadës. Mes këtyre ishin dy universiteteve të reja në Çitagong dhe Savar, Ndërtesa NIPA (tani pjesë e Fakultetit të Studimeve të Biznesit në Universitetin e Dhakës) (1964-67), Krisi Bhavani në Motixhhil ([[1965]]), etj. Islami besonte se një lëvizje arkitekturore, që të përshtatej me [[Bangladeshi]]n duhej të kishte si model, shembujt e krijimeve arkitekturore të arkitektëve të shquar botërorë, që mund të ofronin frymëzim dhe konfidencë për arkitektët vendorë. Në këtë mënyrë, ai kontribuoi aktivisht në sjelljen e arkitektëve të tillë të famshëm për të punuar në Bangladesh, si Luis I Kahn, Paul Rudolph dhe Stanley Tigermann. Gjithashtu, arkitektë të tjerë të famshëm si Constantine Doxiadis dhe Richard Neutra punuan me të përpara vitit [[1971]]. Përfshirja dhe kontributi i tyre në zhvillimin dhe orientimin e arkitekturës në Bangladesh ishte një aspekt pozitiv i viteve [[1960]]. Krijimi i fakultetit të parë të arkitekturës në Univesitetin e Inxhinierisë dhe Teknologjisë së Pakistanit Lindor në [[1961]], nën drejtimin dhe asistencën e Texas A. and M. University dhe drejtimin e prof. Richard Vrooman, ishte një ngjarje domethënëse. Ajo i dha drejtim zhvillimit të ardhshëm të [[Arkitektura e Bangladeshit|arkitekturës në Bangladesh]]. Brezi i parë i arkitektëve u diplomua në vitin [[1966]].&lt;ref name=&quot;bparchitect&quot;/&gt;

Doxiadis Associates, e drejtuar nga një arkitekt, urbanist dhe filozof i famshëm grek, dizenjoi mjaft komplekse institucionale të sponsorizuara nga &quot;Ford Foundation&quot;. Projektet e Doxiadis-it, si &quot;Comilla BARD&quot;, Kolegji i Ekonomisë Shtëpiake, IER-i dhe TSC-i i Universitetit të Dhakës, shprehin përshtatjen klimatike dhe funksionale në dizajnin e grupeve të ndërtesave me funksione të shumëfishta në të njëjtin kampus dhe theksimi i marrëdhënieve të ndërsjellta. Dizenjimi i instituteve politeknike tregon ndjeshmërinë ndaj materialeve ndërtimore vendore dhe përdorimi i një vokabulari të përgjithshëm konsistent.

[[File:1.জাতীয় সংসদ ভবন.jpg|thumb|432px|Xhatija Sangsad Bhabani, vendosur në Sher-e-Bangla Nagar, Dhaka]]
===Xhatija Sangsad Bhabani===
{{main|Xhatija Sangsad Bhabani}}
'''Xhatija Sangsad Bhabani''' ose '''Ndërtesa Kombëtare e Parlamentit''', ({{lang-bn|জাতীয় সংসদ ভবন}} ''Jatiyô Sôngsôd Bhôbôn'') është godina e Parlamentit të Bangladeshit, e vendosur në Sher-e-Bangla Nagar përkrhahë shkollës së Shën Josefit në kryeqytetin e [[Bangladeshi]]t, [[Dhaka]]. E dizenjuar nga arkitekti [[Louis Kahn]], ndërsa vendi ishte akoma pjesë e [[Pakistani]]t, kompleksi është një nga komplekset më të mëdhenj legjislativ në botë, duke zënë 208 akre.&lt;ref name=&quot;bpjatiya&quot;&gt;{{cite book|year=2012|chapter=Jatiya Sangsad Bhaban|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia|lang=en|accessdate=1 korrik 2015|archive-date=4 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804173557/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ndërtesa shfaqet në mënyrë të spikatur në filmin e vitit 2003 ''My Architect'', duke paraqitur karierën dhe trashëgiminë familiare të arkitektit të saj, Louis Kahn. Robert McCarter, autor i ''Louis I. Kahn'', e përshkruan Parlamentin Kombëtar të Bangladeshit si një nga ndërtesat më domethënëse të [[shekulli XX|shekullit të XX]].&lt;ref name=&quot;mccarter&quot;&gt;{{cite book|title=Louis I. Kahn|url=https://books.google.al/books?id=vfCfngEACAAJ|year=2005|lang=en|author=Robert McCarter|publisher=Phaidon Press|isbn=0-7148-4045-9|pages=258, 270}}&lt;/ref&gt;

====Historia====
Përpara përfundimit të tij, parlamentet e para dhe të dyta përdorën ''Sangsad Bhabanin e Vjetër'', që tashmë shërben si zyra e kryeministrit.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=History and Building|url=http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|accessdate=15 maj 2016|url-status=live|archive-date=22 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522223525/http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building}}&lt;/ref&gt;

[[File: Sangshad Assembly Hall.jpg|thumb|left|389px|Salla parlamentare]]
Ndërtimi filloi në tetor [[1964]] kur [[Bangladeshi]] ishte Pakistani Lindor, i urdhëruar nga Ajub Khani nga kryeqyteti i Pakistanit Perëndimor, [[Islamabadi]]. Ajubi besonte se ndërtimi i një kompleksi legjislativ modern do ti qetësonte bengalezët.&lt;ref name=&quot;ilondoner&quot;/&gt;

Xhatija Sangsadi u projektua nga Louis Kahn-i. Qeveria kërkoi ndihmë nga aktivisti dhe arkitekti i Azisë Jugore, Muzharul Islam që rekomandoi sjelljen e arkitektëve kryesorë botërorë për projektin. Ai fillimisht u përpoq të sillte Alvar Aalto-n dhe [[Le Corbusier]]-in, që ishin të dy të padisponueshëm në atë kohë. Islami pastaj listoi Kahnin, mësuesi i tij i mëparshëm në Yale.&lt;ref name=&quot;ilondoner&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=Jatiyo Sangsad Bhaban (National Parliament House), Bangladesh|url=http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=325|accessdate=28 dhjetor 2015|year=2014|website=londoni.co|url-status=dead|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091016/http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=325}}&lt;/ref&gt;

Ndërtimi u ndal gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në [[1971]] dhe u përfundua më 28 janar [[1982]]. Louis Kahn-i vdiq kur projekti ishte afërsisht i realizuar në tre të katërtat dhe u vijua nga David Wisdom, që punonte për Louis Kahn-in.&lt;ref name=&quot;ilondoner&quot;/&gt;

Gjatë mandatit qeverisës që nisi më 28 tetor [[2001]], qeveria lajmëroi planet për &quot;të plotësuar planin e Louis Kahn-it&quot; duke ndërtuar rezidenca për kryetarët e parlamentit. Sipas disa arkitektëve të shquar, një plan i tillë nuk ekzistonte në projektin origjinal. Megjithëse ndërtimi filloi, ai u ndalua dhe çështja është akoma e pazgjidhur.

[[File:Sangshad inside.jpg|thumb|Loja e dritës brenda ndërtesës]]
====Arkitektura dhe dizajni====
Louis Kahn-i e dizenjoi të gjithë kompleksin Xhatija Sangsad, që përfshin lëndina, liqen dhe rezidenca për anëtarët e parlamentit. Filozofia kryesore e dizajnit të arkitektit ishte të përfaqësonte kulturën dhe trashëgiminë bengaleze, ndërsa në të njëjtën kohë përmirësonte përdorimin e hapsirës. Eksteriori i ndërtesës është goditës në thjeshtësinë e tij, me mure të stërmëdha të tërhequr thellë nga portikët dhe hapjet e mëdha me forma të rregullta gjeometrike. Ndërtesa kryesore, që është në qendër të kompleksit, është e ndarë në tre pjesë – Sheshi kryesor, sheshi jugor dhe sheshi presidencial. Një liqen artificial rrethon tre anët e ndërtesës kryesore të Xhatija Sangsad Bhabanin, duke u shtrirë në kompleksin e fjetinave të anëtarëve të parlamentit. Ky përdorim i arrirë i ujit për të portretizuar bukurinë lumore të [[Bengali]]t i shtohet vlerës estetike të kompleksit.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Grand Architecture of Jatiyo Sangsad Bhaban|lang=en|url=http://www.bangladesh.com/blog/the-grand-architecture-of-jatiyo-sangsad-bhaban|publisher=Bangladesh Blog – By Bangladesh Channel|accessdate=18 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120430053827/http://www.bangladesh.com/blog/the-grand-architecture-of-jatiyo-sangsad-bhaban|archive-date=30 prill 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Filozofia kryesore e dizajnit të Kahn-it përmirëson përdorimin e hapësirës, ndërsa paraqet trashëgiminë dhe kulturën bengaleze. Vijat e jashtme tërhiqen thellësisht nga portikët me hapje të mëdha me forma të rregullta gjeometrike, duke i dhënë formë impaktit të përgjithshëm pamor të ndërtesës.

Sipas fjalëve të vetë arkitektit Louis Kahn:
{{Quote|Në ansambël kam futur një element dritë-dhënës në planin e brendshëm. Nëse shikoni një seri kolonash mund të thoni se zgjedhja e kolonave është një zgjedhje në dritë. Kolonat si figura solide i kornizojnë hapësirat e dritës. Tani mendoni për të thjeshtë në të kundërt dhe mendoni se kolonat janë zgavra dhe shumë më të mëdha dhe se muret e tyre mund të japin vetë dritë, atëherë zbrazëtirat janë dhomat dhe kolona është bërësi i dritës dhe mund të marrë format e kompleksit dhe të jetë mbështetës i hapsirave dhe tu japë dritë hapsirave. Unë po punoi për të zhvilluar elementin deri në një shtrirje që ai të bëhet entitet poetik që ka bukurinë e tij jashtë vendit të tij në kompozim. Në këtë mënyrë ai bëhet analog me kolonën solide që përmenda më sipër si dhënës i dritës.&lt;br/&gt;
Nuk ishte besimi, jo dizajni, jo modeli, por thelbi nga i cili një institucion mund të dalë ...&lt;ref&gt;{{harvnb|Heinz Ronner|1987|pp=236, 238}}&lt;/ref&gt;}}

Liqeni në tre anët e Bhabanit, që shtrihet deri në fjetinat e anëtarëve i shtohet estetikës së kompleksit dhe portretizon gjithashtu bukurinë lumore të [[Bangladeshi]]t.

Ndërtesa e parlamentit mori Çmimin Aga Khan për Arkitekturën në vitin [[1989]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Kathleen James-Chakraborty|2014|pp=81–88}}&lt;/ref&gt;

[[File:জাতীয় সংসদ এলাকা (৩).jpg|thumb|left|432px|Placa presidenciale]]
Bhabani përbëhet nga nëntë blloqe individuale: tetë blloqet periferike ngrihen deri në lartësinë 33.53 m ndërsa blloku tetëkëndor qendror ngrihet deri në lartësinë 47.24 m. Të nëntë blloqet përfshijnë grupe të ndryshme të hapsirave funksionale dhe kanë nivele të ndryshme, të ndërlidhura horizontalisht dhe vertikalisht me korridore, ashensore, shkallë, sheshe drite dhe zona rrethore.&lt;ref name=&quot;parliament.gov.bd&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=History and Building|url=http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|publisher=Bangladesh Parliament|accessdate=15 maj 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522223525/http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|archive-date=22 maj 2016}}&lt;/ref&gt; E gjithë struktura është dizenjuar për të përzier në një të vetme, jo në njësi të veçueshme, që duket nga jashtë se është një kat i vetëm.

Dhomat e komisionit kryesor janë të vendosura në nivelin dy në në një nga blloqet periferike. Të gjithë funksionarët parlamentarë, duke përfshirë ministrat dhe kryetarët e parlamentit të disa komisioneve, kanë zyra në Bhaban. Sekretariati i parlamentit ka gjithashtu zyra në të njëjtën ndërtesë.&lt;ref name=&quot;parliament.gov.bd&quot;/&gt;

Pjesa më e rëndësishme e sheshit kryesor është salla parlamentare, që mund të mbajë deri në 354 anëtarë gjatë mbledhjes. Ka edhe dy podiume dhe dy galeri për vizitorët e rëndësishëm. Salla ka një lartësi maksimale prej 35.66 m me një çati parabolike guackë. Ajo u projektua me një synimin e vetëm një kati për të lejuar dritën e diellit. Drita e diellit, duke u pasqyruar nga muret rrethuese dhe tamburi tetëkëndor, filtrohet në sallën parlamentare.&lt;ref name=&quot;parliament.gov.bd&quot;/&gt; Përdorimi efiçent dhe estetik i dritës është një aftësi e fortë arkitekturore e Louis Kahn-it.

Sistemi i ndriçimit artificial është projektuar me kujdes për të mundësuar zero pengesa për hyrjen e dritës. Një shandan i përbërë është varur nga çatia parabolike guackë. Ky shandan nga ana tjetër përbëhet nga një rrjetë metalike, që shtrihet në të gjithë sallën, duke ndihmuar dritat individuale.

Nivelet e sipërme të bllokut (që përfshijnë sallën) përmbajnë galeritë e vizitorëve dhe të shtypit, ashtu dhe dhomat e komunikimit, të cilat mbikëqyrin të gjitha sallën e parlamentit. Blloku përmban gjithashtu:
*në nivelin një, një bibliotekë;
*në nivelin tre, suitat e deputetëve; dhe
*në nivelin e sipërm, dhomat e partit.

Sheshi jugor shikon Bulevardin Manik Mia. Ai ngrihet gradualisht deri në lartësinë 20' dhe shërben si një eksterior i bukur ashtu dhe si hyrja kryesore (e përdorur nga deputetët gjatë sesionve) për në ndërtesën e parlamentit. Ai përbëhet nga:
*portat e kontrollit;
*një hyrje makinash;
*një dhomë kryesore impianti mekanik;
*zyrat e inxhinierëve mirëmbajtës;
*depot e pajisjeve; dhe
*një shesh i hapur me shkallë dhe rampa që çojnë drejtpërdrejtë në ndërtesën kryesore.&lt;ref name=&quot;parliament.gov.bd&quot;/&gt;

Sheshi presidencial qëndron në veri dhe kundrejtë Rrugës së Liqenit. Ai funksionon si një shesh intim për deputetët dhe dinjitarët e tjerë. Ai përmban shkallë [[mermeri]], një galeri dhe një dysheme të shtruar të hapur.

*Shpenzimet e ndërtimit: 32 milionë dollarë US$&lt;ref name=&quot;checkonsite.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.checkonsite.com/jatiyo-sangsad-bhaban/|title=Jatiyo Sangsad Bhaban|work=checkonsite.com|accessdate=18 prill 2012|lang=en|archive-date=25 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325004041/http://www.checkonsite.com/jatiyo-sangsad-bhaban/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Baitul Mukarram National Mosque in 2022.09.jpg|thumb|428px|Struktura e Xhamisë Baitul Mukarram, që i ngjan Qabesë në Mekë]]
Megjithëse hyrja për në bhaban, ndërtesa kryesore, është e kufizuar për anëtarët e autorizuar të parlamentit dhe stafin, kompleksi Xhatijo Sangshad është i hapur edhe për vizitorët. Veriu i kompleksit, përgjatë Rrugës së Liqenit, është Liqeni i Gjysmë-hënës dhe Çandrima Udani. Dy komplekset bashkë formojnë një tërheqje të rëndësishme për turistët në [[Dhaka]], veçanërisht gjatë festave kombëtare. Komplekset janë popullorë mes shëtitësve dhe skejtërsve të Dhakës gjithashtu, meqë kompleksi është një rrugë popullore shëtitjeje – që mund të shihet çdo mëngjes dhe mbrëmje. Rezidenca zyrtare e kryeministrit (Gonobhabani) ndodhet në këndin veriperëndimor të Rrugës Mirpur dhe kryqëzimit të Rrugës së Liqenit që është pesë minuta shëtitje nga Xhatija Sangsad Bhabani. Zona është një nga zonat me sigurinë më të lartë të Dhakës.

Kompleksi mund të aksesohet duke përdorur secilën nga katër rrugët përreth tij, megjithatë, Bulevardi Manik Mia dhe Rruga e Liqenit janë hyrjet më të lehta.

===Xhamia Baitul Mukarram===
{{main|Xhamia Baitul Mukarram}}
'''Bajtul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম}}; (d.m.th. Shtëpia e Nderuar), zyratarisht '''Xhamia Kombëtare Baitul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম জাতীয় মসজিদ}}), është e vendosur në qendër të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqytetit të [[Bangladeshi]]t. [[Xhamia]] u përfundua në vitin [[1968]].&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=Baitul Mukarram Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|author=Md. Shahidul Amin|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|archive-date=6 dhjetor 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ajo ka një kapacitet prej më shumë se 42,000 adhuruesish.&lt;ref&gt;{{harvnb|Tai Yong Tan|Gyanesh Kudaisya|2000|p=170}}&lt;/ref&gt;

====Historia====
[[File:An architect's view of Baitul Mukarram, Dhaka.jpg|thumb|left|345px|Pamje arkitekturore e Baitul Mukarramit]]
Xhamia Baitul Mukarram është xhamia kombëtare e [[Bangladeshi]]t. Në fund të viteve [[1950]] [[Dhaka]] u zhvillua shumë shpejt. Më 27 prill [[1959]], Abdul Latif Ibrahim Bavani, pronari i atëhershëm i Mullinjve Bavani të Jutes, mbajti një takim me G.A. Madanin, Haxhi Abdul Latif Bavanin, M.H. Adamxhin, S. Satarin, Muhamad Sadikun, A.Z.N. Rezai Karimin dhe gjeneralin majorin Umrao Khan. Në atë takim ai i propozoi gjeneral majorit Khan, atëherë administrator ushtarak i Pakistanit Lindor, që të ndërtohej një xhami e madhe në [[Dhaka]]. Umrao Khani pranoi të ndihmonte ndërtimin e një xhamije të tillë. Në të njëjtin vit u themelua ''Shoqëria e Xhamisë Baitul Mukarram'' për të ndhmuar projektin. Si vend u zgjodhën {{convert|8.30|acre|ha}} terren mes Dhakës së re dhe asaj të vjetër. Vendi ishte edhe në afërsi të zonës qëndrore të biznesit të qytetit, që në atë kohë, ndodhej një pellg i madh, i njohur si Pellgu Paltan. Pellgu u mbush dhe më 27 janar [[1960]], presidenti i atëhershëm i [[Pakistani]]t Ajub Khani, përuroi punimet, që u realizuan me faza. Kompleksi i xhamisë u projektua nga arkitekti Abdul Husein M. Thariani.&lt;ref name=&quot;Khan1990&quot;/&gt; Adhuruesit zunë vend për herë të parë të premten më 25 janar [[1963]]. Më 28 mars [[1975]], Qeveria e Bangladeshit ja besoi menaxhimin e xhamisë Fondacionit Islamik të Bangladeshit.

Kompleksi i xhamisë përfshin dyqane, zyra, bibliotekën dhe zona parkimi brenda tij. Përgjithësisht, xhamia nuk ka një kupolë. Në [[2008]], xhamia u zgjerua, funancuar nga Qeveria e Arabisë Saudite.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Saudi donation for extension work of Baitul Mukarram National Mosque|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-59660|lang=en|work=The Daily Star|date=21 tetor 2008}}&lt;/ref&gt;

[[File:Upper side of Baitul Mukarram 08.jpg|thumb|379px|Oborr i brendshëm i xhamisë]]
====Përshkrimi====
Xhamia Baitul Mukarram ka [[Arkitektura Moderniste|stil arkitekturor modern]]. Por ajo nuk i ka braktisur parimet tradicionale të [[arkitektura Mogule|Arkitekturës së Xhamisë Mogule]], që për mjaft kohë ishte mbizotëruese në [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentin indian]]. Modernizmi mund të shihet në përdorimin e një sipërfaqeje të bardhë dhe një forme pothuajse kubike për ndërtesën kryesore. Një xhami pa një kupolë mbi sallën e saj kryesore të lutjeve është një eksperiment i jashtëzakonshëm. Megjithatë ajo ka bërë vend në zemrën e myslimanëve të Dhakës për shkak të modelimit të formës së saj sipas [[Qabeja|Qabenë]] në [[Meka|Mekë]].&lt;ref name=&quot;Khan1990&quot;&gt;{{harvnb|Hasan-Uddin Khan|1990|p=119}}&lt;/ref&gt; Kjo e bënë atë një strukturë të dallueshme nga çdo xhami tjetër jo vetëm në Bangladesh.

[[File:বায়তুল মোকাররম মুসাব্বির.jpg|thumb|left|372px|Verandë e brendshme]]
Xhamia qëndron mbi një platformë shumë të lartë. Ndërtesa e Xhamisë Baitul Mukarram është me tetë kate dhe 30.18 m e lartë nga toka. Sipas planit origjinal, hyrja kryesore do të ishte në anën lindore. &quot;Shahani&quot; në lindje është 2694.2 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; me hapsirën e [[avdesi]]t në anët e sajë jugore dhe veriore. Vendi i avdesit apo ablacionit mori një pjesë të rëndësishme kur Baitul Mukarrami u fillua. Mungesa e një kupole mbi ndërtesën kryesore është kompensuar nga dy portikë të cekët të hyrjes, një në jug dhe tjetri në veri. Lartësia e këtyre portikëve përbëhet prej tre [[arkada]]sh në formën e këmbës së lepurit, ku ajo në mes është më e madhe se të tjerat.

Sipas projektit origjinal të Tharianit, [[minarja]] ishte e shkëputur në anën jugore të ndërtesës kryesore. Megjithatë, sipas një projekti të rij janë shtuar dy minare të reja.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Shahidul Amin|chapter=Baitul Mukarram Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|accessdate=2 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|archive-date=6 dhjetor 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Inside of Baitul Mukarram 03.jpg|thumb|389px|Pamje e brendshme]]
Kopshti është modeluar në një stil të huazuar gjerësisht nga [[Kopshtet Mogule]], megjithatë ndryshe nga kopshtet tradicionale mogule, që përfaqësojnë parajsën islamike (xhenetin), ai nuk ka sistem çar-bagh, me shumë gjasa për shkak të mos pasjes hapësirë të mjaftueshme për një kopësht të tillë. E ardhmja e këtij kopshti është e panjohur; nëse Qeveria e Bangladeshit e zgjeron xhaminë, me shumë gjasa kopshti do të hiqet.

Dy oborre të brendshëm pa çati sigurojnë që të hyjë mjaftueshëm dritë dhe ajër në sallën e lutjeve të Baitul Mukarramit. Sipërfaqja e sallës kryesore të lutjeve është 2463.51 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; me një kat të ndërmjetëm (''mezzanino'') prej 170.94 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; në anën lindore. Salla është e rrethuar nga veranda në tre nga anët e saj. Mihrabi i sallës së lutjeve është drejtkëndor në vend se gjysmë-rrethor. Zbukurimi i tepërt është shmangur përgjatë gjithë xhamisë, duke parë se minimizimi i zbukurimeve është një veçori tipike e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]].

===RAJUK Bhabani===
{{main|RAJUK Bhabani}}
'''RAJUK Bhabani''' ({{lang-bn|রাজউক ভবন}}) është selia qendrore e Rajdhani Unnayan Kartripakkha (RAJUK), që është autoriteti i Zhvillimit të Kryeqytetit i Qeverisë së Bangladeshit. RAJUK Bhabani është i vendosur në shëtitoren RAJUK, Dilkhusha, Dhaka-1000. Ai është një nga ndërtesat më të mirënjohura të qytetit të [[Dhaka|Dhakës]].

==== Historia ====
[[File:RAJUK (24015484900).jpg|thumb|left|354px|RAJUK Bhabani në 2015]]
RAJUK Bhabani u ndërtua në vitin [[1956]] si selia e Trustit të Përmirësimit të Dhakës (Dhaka Improvement Trust, DIT). Në atë kohë, RAJUK Bhabani quhej DIT Bhaban. U projektua nga arkitekti Abdulhusein M. Thariani, që ishte një arkitekt me diplomë në arkitekturë i Pakistanit Perëndimor. Guri i themeleve u vendos më 10 dhjetor [[1956]] nga H. S. Suhravardi, që në atë kohë ishte kryeministri i [[Pakistani]]t. DIT Bhabani ishte vendi nga filloi transmetimin televizioni i Pakistanit Lindor dhe që atëherë ka qenë selia e stacionit televiziv të Dhakës, Pakistan Television Corporation, më vonë i riemërtuar Bangladesh Television, dhe mbeti në këtë mënyrë edhe pas pavarësisë së [[Bangladeshi]]t në [[1971]]. Megjithatë, në [[1975]], pasi selia e re u ndërtua në Rampura, Bangladesh Television i zhvendosi zyrat dhe studiot e tij nga DIT Bhabani në ndërtesën e re.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Novera Deepita|lang=en|date=4 shkurt 2006|url=http://archive.thedailystar.net/suppliments/2006/15thanniv/celebrating_bd/celeb_bd18.htm|title=From BTV to ETV and beyond: The television revolution|newspaper=The Daily Star|accessdate=6 gusht 2017|archive-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313143917/http://archive.thedailystar.net/suppliments/2006/15thanniv/celebrating_bd/celeb_bd18.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ai u riemërtua RAJUK Bhaban më 30 prill [[1987]], kur u krijua RAJUK-u që zëvendësoi Dhaka Improvement Trust (DIT).

[[File:Rajuk 2.jpg|thumb|372px|Pamje ballore e RAJUK Bhabanit]]
==== Përshkrimi ====
RAJUK Bhabani është një monument i rëndësishëm arkitekturor i qytetit të Dhakës. Është një nga ndërtesat e vjetra të Pakistanit Lindor. Është një ndërtesë shumë e ngarkuar. Kishte shumë kolona të zeza në fazën e mesme të RAJUK bhabanit, që krijoi shumë ngatërrim rreth përdorimit të përsosur të kolonës në arkitekturë. Arkitekti Thariyani nuk mendoi rreth klimës kur e projektoi atë. RAJUK Bhabani është një ndërtesë me drejtuar nga perëndimi, që përbëhet nga dy ndërtesa të veçanta të quajtura ndërtesa kryesore dhe aneksi. Këto dy ndërtesa janë të lidhura nga një urë e vogël. Ndërtesa kryesore e RAJUK-ut është me gjashtë kate ndërsa ndërtesa aneks është me tetë kate. Në krye të faqes ballore të ndërtesës kryesore ndodhet një sahat, që bart një domethënie të madhe për RAJUK Bhabanin.

RAJUK Bhabani është një shembull i arkitekturës së periudhës së Pakistanit. Në periudhën e hershme, RAJUK Bhabani dukej si një ndërtesë shumë e thjeshtë, por duke ditur rëndësinë historike dhe arkitekturore të saj, u ndërmor nisma për ta rinovuar atë. Faza kryesore e rinovimit u zhvillua pas vitit 2000 duke i dhënë ndërtesës një pamje arkitekturore madhështore.

===Stacioni hekurudhor i Kamalapurit===
[[File:কমলাপুর রেলস্টেশন ছবি নং ২.jpg|thumb|left|389px|Pamje ajrore e stacionit nga jugu]]
{{main|Stacioni hekurudhor i Kamalapurit}}
'''Stacioni hekurudhor i Kamalapurit''', zyrtarisht '''Stacioni hekurudhor i Dhakës''', është stacioni hekurudhor qëndror në Kamalapur të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqytetit të [[Bangladeshi]]t. Është stacioni më i madh dhe më i ngarkuar i vendit që vepron si portë e kryeqytetit të vendit. Ai u hap më 1 maj [[1968]].&lt;ref name=&quot;pass&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bpRailway&quot;&gt;{{cite book|author=Quazi Abul Fida|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|chapter=Railway|lang=en|editor4=Sabbir Ahmed|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ol=30677644M|accessdate=2 shtator 2024|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010143242/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kamalapur0&quot;/&gt;

U ndërtua gjatë periudhës pakistaneze, por linja e tij hekurudhore u ndërtua gjatë [[Raxhi Britanik|Periudhës Britanike]]. Pas krijimit të [[Pakistani]]t, në Kamalapur u ndërtua një tjetër stacion hekurudhor pasi stacioni i vjetër hekurudhor në Dhaka ishte i papërshtatshëm dhe një pjesë e linjës ekzistuese ishte zhvendosur nga pozicioni i mëparshëm. I ndërtuar në vitin [[1968]], ky stacion hekurudhor qe dëshmitar i masakrës që u zhvillua gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në vitin [[1971]].

Pas pavarësisë, aty u vendos depoja e parë e kontejnerëve në vend. Pas saj u bënë mjaft propozime dhe vendime për të zhvendosur dhe shkatërruar ndërtesën e stacionit por për shkak të kundërshtimeve nga autoritetet dhe intelektualët kjo nuk u bë. Tashmë përreth stacionit është në ndërtim një qendër multimodale transporti, që pritet të përfundohet në vitin [[2030]]. ka 8 platforma, përveç të cilave, përmban edhe shërbime të ndryshme si spitali, xhamia dhe stacioni policor.

[[File:Dhaka Railway Station.jpg|thumb|389px|Platforma të stacionit]]
==== Historia ====
Në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]], së bashku me ekonominë u rrit edhe [[Dhaka]], veçanërisht pas vitit [[1947]]. Linjat ekzistuese hekurudhore u shtrinë në drejtim verior duke u degëzuar në Dhakën e vjetër dhe atë të re. Këto linja hekurudhore kryqëzoheshin me rrugë në pika të ndryshme, duke e bllokuar qarkullimin e trafikut rrugor veri-jug. Gjithashtu stacioni i vjetër i Dakës së vjetër në anën veriore të qytetit ishte i paplotë, duke konsistuar në një platformë, një oborr të vogël dhe një strehë lokomotive.

Në vitin [[1948]], ekspertët sugjeronin zhvendosjen e stacionit në Kamalapur. Në vitin [[1952]], u bë një plan për zhvendosjen e stacionit hekurudhor jashtë zonës së qytetit. Gjithashtu u planifikua të ndërtohej një linjë e re hekurudhore nga Texhgaoni për në Gandaria. Megjithatë, për shkak të mungesës së fondeve plani nuk u ekzekutua në atë kohë. Pas 10 viteve sugjerim më 20 dhjetor [[1958]], qeveria provinciale Pakistanit Lindor vendosi ta ndërtoi stacionin e ri hekurudhor në Kamalapur me afat deri në vitin [[1964]]. Buxheti fillestar për ndërtimin ishte 45.6 milionë rupi pakistaneze (800 000 milionë dollarë amerikanë) nga i cili qeveria provinciale supozohej të mundësonte rreth 60%.&lt;ref&gt;{{cite news|title=A decade of progress: Expansion And Development of P.E. Railway|author=M. A. Ghafur|newspaper=Pakistan Observer|lang=en|page=13|date=1 maj 1968}}&lt;/ref&gt; Përpara ndërtimit të stacionit, në vendin e ndërtimit ndodhej një fushë moçalore. Qeveria e nisi ndërtimin në vitin [[1960]]. Nga Texhgaoni, linja hekurudhore u zhvendos për në Khilgaon dhe pastaj për në Kamalapur. Elementet operacionale dhe logjistike të stacionit të vjetër hekurudhor të Dakës u zhvendosën në stacionin e ri hekurudhor në vitin [[1965]].&lt;ref name=&quot;ed&quot;&gt;{{harvnb|Delvar Hasan|2016|pp=86–87}}&lt;/ref&gt; Stacioni u përurua nga guvernatori i Pakistanit Lindor Abdul Monem Khani më 27 prill [[1968]]. Në ceremonin përuruese ishte i pranishëm edhe presidenti i Pakistanit, Ajub Khani.&lt;ref name=&quot;Kamalapur0&quot;&gt;{{harvnb|Adnan Zillur Morshed|2017}}&lt;/ref&gt; Kostoja e ndërtimit ishte 135 milionë rupi pakistaneze (2.4 milionë dollarë amerikanë). Një vit pas saj, selia e shërbimit postar hekurudhor të provincës u vendos aty.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Ishtiaque Ahmed Khan|year=2012|lang=en|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|chapter=Postal Communication|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929044320/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication|archive-date=29 shtator 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Më 11 prill [[1987]], pas gjashtëmbëdhjetë vjetësh pavarësi të Bangladeshit, në stacionin hekurudhor u hap depoja e parë e kontejnerëve në Bangladesh.&lt;ref name=&quot;bpRailway&quot;/&gt; Në vitin [[2005]], firma konsultuese amerikane, Louis Berger Group, përgatiti një plan strategjik transporti (strategic transport plan, STP) për Dhakën. STP sugjeronte zhvendosjen e stacionit qëndror hekurudhor në Tongi, por komiteti drejtues, i përbërë nga Bordi i Koordinimit të Transportit të Dhakës, e refuzoi sugjerimin.&lt;ref&gt;{{cite magazine|lang=en|author=Mustafizur Rahman|url=https://archive.thedailystar.net/forum/2009/september/pains.htm|title=Growing Pains|publisher=The Daily Star|year=2009|volume=3|issue=9|magazine=Daily Star Forum}}&lt;/ref&gt; Në vitet [[2010]], qeveria propozoi ta zhvendoste stacionin hekurudhor në distriktin e Gazipurit, por ministria e hekurudhave e kundërshtoi propozimin duke konsideruar papërshtatshmërinë për banorët e qytetit. Ndërtesa e stacionit pësoi rinovime katër herë midis viteve [[2013]] dhe [[2023]].

[[File:Kamalapur railway station in 2022.12.jpg|thumb|left|358px|Strukturë e ndërtesës së stacionit]]
Nën projektin ndërtimor të linjës Dhaka–Xhesore, që filloi në vitin [[2016]], u vendos për të rinovuar gjashtë stacione hekurudhore, duke përfshirë edhe stacionin hekurudhor të Kamalapurit. Në vitin [[2020]], një takim qeveritar i zhivlluar në Hekurudhën Bhaban në [[Dhaka]] informoi se si pjesë e punimeve të rinovimit, në stacion do të ndërtoheshin tre linja hekurudhore dyshe dhe një platformë e re për linjën e gjerë hekurudhore.

Seksioni ekzistues Dhaka–Narajanganxh i linjës Narajanganxh–Bahadurabad Ghat është shpallur i mbyllur nga 4 dhjetori [[2022]] për rindërtimin e kalimit nga distanca një metër e binarëve në distancën e dyfishtë dhe projektin e lidhjes hekurudhore të Urës së Padmës. Shpallja çoi në pezullimin e shërbimit të trenave nga Kamalapuri për në stacionin hekurudhor të Narajanganxhit, duke shkaktuar vështirësi për udhëtarët e shpeshtë që udhëtonin me tren për të kursyer para. Nurul Islam Suxhon, ministri i hekurudhave të vendit, kishte shpallur më 14 janar [[2023]] se seksioni do të hapej për qarkullimin e trenave në mars. Por kjo nuk u realizua pasi dy projektet nuk ishin përfuduar. Më 25 korrik [[2023]], ministri i hekurudhave shpalli se seksioni Dhaka–Narajanganxh do të rihapej në 1 gusht gusht. Në ditën e fundit të premtuar, shërbimi i trenit nga Kamalapuri për në Narajanganxh rifilloi.

[[File:An afternoon at Kamalapur railway station.jpg|thumb|379px|Platformë e stacionit]]
Në vitin [[2018]], një projekt investimi i përbashkët publik–privat (PPP) me firmën &quot;Kaxhima&quot; u miratua të krijonte një qendër multimodale përreth stacionit hekurudhor të aeroportit të Dhakës dhe stacionit hekurudhor të Texhgaonit bashkë me stacionin hekurudhor të Kamalapurit. Kjo infrastrukturë do të ndërtohej përreth stacionit hekurudhor të Kamalapurit; nuk do të kishte ndërtesa shumë-katëshe rezidenciale, hotele, qendra tregtare, metro dhe pasarela. Në vitin [[2019]], autoriteti hekurudhor i Bangladeshit kundërshtoi ndërtimin e një qendre multimodale përballë ndërtesës së stacionit.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Munima Sultana|lang=en|date=8 dhjetor 2019|url=https://www.thefinancialexpress.com.bd/national/no-project-on-front-side-of-kamalapur-railway-station-br-1575777900|title=No project on front side of Kamalapur railway station: BR|accessdate=29 nëntor 2022|work=The Financial Express|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129205722/https://www.thefinancialexpress.com.bd/national/no-project-on-front-side-of-kamalapur-railway-station-br-1575777900|archive-date=29 nëntor 2022}}&lt;/ref&gt; Në vitin [[2020]], Hekurudha e Bangladeshit dhe &quot;Dhaka Mass Transit Company Limited&quot; vendosën ta lidhin stacionin hekurudhor të Kamalapurit me linjën 6 të MRT të Linjës së Metrosë së Dhakës. Por stacioni i tanishëm nuk mund të përputhet me itinerarin e propozuar të Linjës 6 të MRT, kështu që u vendos të shkatërrohej stacioni i Kamalapurit dhe të ndërtohej një i ri 130 metra në veri. Arkitektë dhe individë të ndryshëm të vendit e kundërshtuan këtë vendim. Në 30 janar [[2021]], zyra e kryeministrisë dha lejen për shkatërrimin e stacionit hekurudhor, por në shkurt, ministri i hekurudhave e tërhoqi vendimin e tij për shkatërrimin e stacionit të Kamalapurit. Megjithatë, autoriteti i lidhur tha se stacioni hekurudhor mund të zhvendoset në të ardhmen e afërt nëse kërkohet. Në vend të prishjes së stacionit, planet e qeverisë për ndërtimin e një kompleksi stacionor për metronë, ekspresin e ngritur dhe tranzitin e shpejtë të autobuzave nën zonën e stacionit hekurudhor si pjesë e qendrës multimodale që është programuar për tu përfunduar në vitin [[2030]].&lt;ref name=&quot;pass&quot;&gt;{{cite news|author=Zafar Ahmed|date=30 nëntor 2022|url=https://bdnews24.com/economy/ogh85fy4r1|title=‘All roads lead to Kamalapur’: how the Dhaka area is set to be transformed into a multimodal transport hub|lang=en|accessdate=8 dhjetor 2022|work=Bdnews24.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130022207/https://bdnews24.com/economy/ogh85fy4r1|archive-date=30 nëntor 2022}}&lt;/ref&gt;

==== Arkitektura ====
[[File:Design of Kamalapur Railway Station.jpg|thumb|left|379px|Dizajn i hershëm i stacionit]]
Arkitektët e stacionit hekurudhor të Kamalapurit ishin dy amerikanë: Daniel Dunham dhe Bob Buie. Të dy erdhën në fillim në [[Pakistani Lindor|Pakistanin Lindor]] si arkitektë me Louis Berger Group. Procesi i projektimit filloi nën drejtimin e Daniel Dunham, i ndjekur nga Robert Boughey.&lt;ref&gt;{{cite news|title=The architectural significance of the Kamalapur Railway Station|url=https://www.tbsnews.net/feature/habitat/architectural-significance-kamalapur-railway-station-184351|author=Zahangir Alom|date=12 janar 2021|accessdate=10 nëntor 2022|work=The Business Standard|lang=en|url-status=live|archive-date=7 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107165721/https://www.tbsnews.net/feature/habitat/architectural-significance-kamalapur-railway-station-184351}}&lt;/ref&gt;

Projekti i Dunham &amp; Buie-s përfshinte krijimin e një strukture të gjerë që do të ishte e përshtatshme për klimën e rajonit, një sfidë për ta. Për këtë ata dizenjuan një strukturë betoni të çatisë së ndërtesës së stacionit që ishte e pazakontë, struktura kishte një çati çadër-dielli. Çatia mbulonte një rresht të strukturave të ndërlidhura me drejtim poshtë. Profili i terminalit, një organizim ritmik i lartë dhe harqeve guacka evokon përfytyrimin tipik të një klime tropikale, me një ombrellë që mundëson mbrojtjen nga shirat e musoneve. Dizajni i stacionit përfshin hapsira të ndryshme funksionale si biletarinë e stacionit, zyrat administrative, zonat e qëndrimit të pasagjerëve dhe zonat e pritjes nën një çati të integruar mbuluese.&lt;ref name=&quot;Kamalapur0&quot;/&gt;

[[File:কমলাপুর রেল স্টেশন.jpg|thumb|379px|Struktura mbuluese e stacionit]]
E gjithë struktura përbëhet nga 36 sheshe. Ajo ka një tërësi prej kolonash. Sipër saj qëndron një çati me 36 kupola të gjata betoni. Secila kolonë, {{convert|59|ft|m}} e lartë, zgjat katër degëzime së lartmi dhe mban çatinë. Stacioni shtrihet mbi një sipërfaqe prej 156 akre. Ai ka 11 kontrolle biletash dhe mjaft zona qëndrimi për pasagjerët.

Në hyrje të stacionit hekurudhor, në vitin [[1999]] u ndërtua një monument i quajtur &quot;surjaketan&quot; në kujtim të të gjithë zyrtarëve dhe punonjësve të hekurudhës që ranë dëshmorë në Luftën e Çlirimtare të vitit [[1971]]. Në këtë stacion ndodhen tetë platforma 918.4 metra të gjata, të numëruara 1-8 nga veri-perëndimi në jug-lindje (nga e majta në të djathtë kur shihet nga hyrja e pasagjerëve):

* Platformat 1-7 përgjithësisht përdoren për udhëtarë, hekurudhën ndërqytetëse dhe shërbimet e largësisë së madhe.
* Platforma suburbane përgjithësisht përdoret për shërbime periferike në linjën Narajanganxh–Bahadurabad Ghat drejt Narajanganxhit.

[[File:Stamp of New Dacca Railway Station.jpg|thumb|left|369px|Pullë postare e vitit 1969, e Postës së Pakistanit me Stacionin e Kamalapurit]]
Stacioni hekurudhor i Kamalapurit ka një oborr të depos së kontejnerëve të Dhakës të zotëruar nga autoriteti i Portit të Çitagongut. Saif Power Tech Limited u caktua si operatori i tij në vitin [[2015]]. Ai u ndërtua në një sipërfaqe prej 32 akre afër terminalit. Ai mund të mbaj 10 % të 70 % të kontejnerëve të Portit të Çitagongut, d.m.th. 90,000 TEUS.

Spitali i përgjithshëm i hekurudhës në Kamalapur u ndërtua në vitin [[1986]] në 4.3 akre. Spitali u ndërtua për të ofruar shërbim mjekësor për zyrtarët dhe punonjësit e Hekurudhës së Bangladeshit. Në vitin [[2013]], spitali u planifikua për tu menaxhuar në partneritet publik privat dhe dy vjet më vonë, shërbimet e tij u hapën për të gjithë, me 100 shtretër. Numri i tanishëm i shtretërve të tij është 40.

[[File:Kamalapur Railway Station platform.jpg|thumb|372px|Hyrjet e platformave]]
Në stacion ndodhet një xhami për tu përdorur nga pasagjerët e njohur si &quot;Xhamia Qëndrore Xhame e stacionit hekurudhor të Dhakës&quot;. Gjatë muajit të ramazanit shpërndahet ushqim falas gjatë iftarit për ata që vijnë për tu lutur në xhami.

Policia hekurudhore mban një stacion policor në Kamalapur, me një ekip ruajtjeje. Stacioni policor u modernizua dhe rinovua në vitin [[2021]]. Pas rinovimit, aty janë vendosur një bibliotekë dhe shërbimi i ujit të pijshëm për të ndaluarit dhe policët.

==Periudha e Pavarësisë 1971-...==
[[File:A002323.webmhd.webm|thumb|left|369px|Animacion i NASA-s që tregon rritjen urbane të Dhakës nga 1972 deri në 2001]]
Turbullirat e hershme politike u shfaqën mes viteve [[1947]] dhe [[1952]], veçanërisht Lëvizja për Gjuhën Bengaleze. Gjatë krizës politike kushtetuese në 1971, junta ushtarake e drejtuar nga Jahja Khani refuzoi ta transferonte pushtetin te Asambleja Kombëtare e sapozgjedhur, duke shkaktuar protesta në masë, mosbindje civile dhe një lëvizjen për vetëvendosje të Pakistanit Lindor. Kjo çoi në një përpjekje për pavarësi nga [[Pakistani]] të bengalezëve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.virtualbangladesh.com/culture/people-of-bangladesh/sheikh-mujibur-rahman/|title=Sheikh Mujibur Rahman|publisher=Virtual Bangladesh|lang=en|accessdate=18 shkurt 2015|url-status=live|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216193211/http://www.virtualbangladesh.com/culture/people-of-bangladesh/sheikh-mujibur-rahman/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Richards2003&quot;&gt;{{harvnb|John Richards|2003|pp=49–57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Edgar Thorpe|2012|p=125}}&lt;/ref&gt;

Më 25 mars [[1971]], ushtria pakistaneze nisi operacionin ushtarak të emërtuar &quot;Operation Searchlight&quot; kundër popullsisë së Pakistanit Lindor. Dhaka barti shenjat e mizorive të ushtrisë, duke pësuar një fushatë të gjerë represioni me arrestime, tortura dhe vrasje civilësh, studentësh, intelektualësh, veprimtarësh politikë dhe pakicash fetare. Pjesë të mëdha të qytetit u dogjën dhe shkatërruan, duke përfshirë lagjet hindu. Ushtria u përballë me kryengritje nga &quot;East Pakistan Rifles&quot; dhe policia bengaleze.&lt;ref&gt;{{harvnb|Bibhuti Bhusan Nandi|2007|p=732}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com.bd&quot;&gt;{{harvnb|Rounaq Jahan|2013|p=254}}&lt;/ref&gt; Shumë nga popullsia e qytetit ose u zhvendos ose u detyrua të ikte në zonat rurale.&lt;ref&gt;{{cite news|work=Dawn|title=Fall of Dhaka: Memories of a Bloody December – Pakistan|lang=en|accessdate=18 shkurt 2015|date=16 dhjetor 2014|url=http://www.dawn.com/news/1151151|archive-date=30 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150130124156/http://www.dawn.com/news/1151151|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dhaka u godit me sulme të shumta ajrore nga Forca Ajrore Indiane në dhjetor gjatë Luftës Indo-Pakistaneze në 1971.&lt;ref&gt;{{harvnb|Siddique Salik|1977|p=195}}&lt;/ref&gt; Komanda e Pakistanit Lindor iu dorëzua gjeneral leitnant Xhagxhit Singh Aurora në pistën e garave Ramna në Dhaka më 16 dhjetor 1971.&lt;ref&gt;{{harvnb|J.F.R. Jacob|1997|pp=146–47}}&lt;/ref&gt;

Në [[1972]] pas shpalljes së pavarurësisë së [[Bangladeshi]]t, Asambleja Kushtetuese e shpalli Dhakën kryeqytet. Pas kësaj, popullsia e Dhakës u rrit nga disa qindra mijë në disa milionë në pesë dekada. Pati një rritje të shpejtë pasi Dhaka tërhoqi punëtorë të ardhur nga i gjithë [[Bangladeshi]] rural, që përbënte 60% të rritjes së popullsisë.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dhaka Population 2020|lang=en|url=http://worldpopulationreview.com/world-cities/dhaka-population/|accessdate=30 janar 2017|url-status=live|archive-date=31 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731001426/http://worldpopulationreview.com/world-cities/dhaka-population/}}&lt;/ref&gt; Qyteti përballoi turbullirat socialiste në fillim të viteve 1970, të ndjekura nga pak vite të ligjit ushtarak. Bursa dhe tregu i lirë u rikthyen në fund të viteve 1970. 

[[File:Motijheel, Dhaka, 1980s.jpg|thumb|358px|Pamje ajrore e qendrës kryesore tregëtare të Dhakës në vitet 1980]]
Në [[1978]] Bashkia e Dhakës, që ishte themeluar më 1 gusht [[1864]], mori statusin e &quot;korporatës bashkiake&quot;. Në [[1983]] Korporata Bashkiake e Dhakës u kthye në një entitet vetqeverisës.&lt;ref name=&quot;star052015&quot;&gt;{{cite news|lang=en|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/reminiscing-dhakas-legacy-80994|work=The Daily Star|title=Reminiscing Dhaka's Legacy|date=8 maj 2015|author=Md. Shahnawaz Khan Chandan|accessdate=22 qershor 2017|url-status=live|archive-date=1 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030749/http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/reminiscing-dhakas-legacy-80994}}&lt;/ref&gt;

Bazuar në aktin e vitit [[1993]], në [[1994]] u zhvilluan zgjedhjet e para për kryetarin e bashkisë së Dhakës.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=163943|title=Mayor Hanif's Death Anniversary Today|accessdate=12 shkurt 2015|date=28 nëntor 2010|work=The Daily Star|archive-date=12 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150212231852/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=163943|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Korporata Bashkiake e Dhakës i drejtoi punët e qytetit deri në nëntor [[2011]].&lt;ref name=&quot;sum&quot;&gt;{{cite news|title=Don't Split Dhaka, Khoka Urges Govt|date=12 nëntor 2011|url=http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|accessdate=12 shtator 2012|newspaper=UNBConnect|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405174018/http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|url-status=dead|archive-date=5 prill 2012}}&lt;/ref&gt;

Në vitet [[1990]] dhe [[2000]], Dhaka përjetoi rritje të përmirësuar ekonomike dhe shfaqjen e zonave të shumta të biznesit dhe qyteteve satelite.&lt;ref&gt;{{harvnb|Shahadat Hossain|2008}}&lt;/ref&gt; Mes viteve 1990 dhe [[2005]], popullsia e qytetit u dyfishua, nga 6&amp;nbsp;millionë në 12&amp;nbsp;millionë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theworld.org/stories/2010-09-08/dhaka-fastest-growing-megacity-world|title=Dhaka: Fastest Growing Megacity in the World|website=The World from PRX|accessdate=19 janar 2022|lang=en|archive-date=19 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119194102/https://theworld.org/stories/2010-09-08/dhaka-fastest-growing-megacity-world|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Qyteti pati rritje të investimeve të huaja, veçanërisht në sektorët e financave dhe të manifakturës tekstile. Pothuajse të gjitha konglomeratet e mëdha vendore zyrat e tyre i kanë të vendosura në [[Dhaka]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Poverty Alleviation: Yunus calls for major reforms in World Bank|newspaper=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/story.php?nid=10351|date=5 nëntor 2007|lang=en|accessdate=17 dhjetor 2008|archive-date=5 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305083011/http://www.thedailystar.net/story.php?nid=10351|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=5 dhjetor 2007|title=Blind Eye to Urban Poor to Spell Social Disaster: Conference on the Poor Told|newspaper=The Daily Star|accessdate=17 dhjetor 2008|url=http://www.thedailystar.net/2006/12/05/d61205011711.htm|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20080723203409/http://www.thedailystar.net/2006/12/05/d61205011711.htm|url-status=live|archive-date=23 korrik 2008}}&lt;/ref&gt;

[[File:A house in Banani Model Town, Dhaka 01.jpg|thumb|left|Ndërtesë në zonën Banani]]
Por hartalë të shpeshtë (mbyllja e dyqaneve dhe zyrave si goditje politike në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]] dhe [[Malajzia|Malajzi]] nga partitë politike) e kanë penguar ekonominë e qytetit.&lt;ref&gt;{{cite book|date=mars 2005|title=Beyond Hartals: Towards Democratic Dialogue in Bangladesh|lang=en|url=http://www.un-bd.org/Docs/Publication/Beyond%20Hartals.pdf|url-status=dead|publisher=United Nations Development Programme (UNDP) Bangladesh|isbn=984-32-1424-2|accessdate=4 mars 2018|archive-date=5 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180305063333/http://www.un-bd.org/Docs/Publication/Beyond%20Hartals.pdf}}&lt;/ref&gt; Që nga viti [[2014]] shpeshtësia e hartalëve ka rënë. Në disa vite, gjatë musoneve qyteti përjetoi përjetoi përmbytje të mëdha.

Për të siguruar shërbime më të mira qytetare në [[2011]], Korporata Bashkiake e Dhakës u nda në dy korporata të veçanta, Korporata Bashkiake e Dhakës Veriore dhe Korporata Bashkiake e Dhakës Jugore.&lt;ref&gt;{{cite news|lang=en|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206982|title=Dhaka Set to Split Into Two|work=The Daily Star|date=18 tetor 2011|author=Hasan Jahid Tusher|accessdate=12 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213005705/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206982|archive-date=13 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt; Këto dy korporata drejtohen nga dy kryebashkiakë, që zgjidhen nga vota e drejtpërdrejtë e qytetarëve për 5 vite. Territori brenda korporatave qytetare u nda në shumë zona, secila me një komisioner të zgjedhur. Në tërësi, qyteti ka 130 zona apo njësi dhe 725 lagje (''mohalla'').
* Raxhdhani Unajan Kartripakha (RAXhUK) është përgjegjës për koordinimin e planifikimit urban në zonën e Dhakës së Madhe.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Md. Asraful Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha|chapter=Rajdhani Unnayan Kartripakkha|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=26 korrik 2015|title=Banglapedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507105228/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha|archive-date=7 maj 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Janata Bank Tower.jpg|thumb|Kulla e Xhanata Bank]]
Historikisht [[Dhaka]] ka tërhequr punëtorë të shumtë emigrantë.&lt;ref name=&quot;EDemo1&quot;&gt;{{cite web|author=Terry McGee|title=Urbanization Takes on New Dimensions in Asia's Population Giants|url=http://www.prb.org/Articles/2001/UrbanizationTakesonNewDimensionsinAsiasPopulationGiants.aspx|date=27 shtator 2006|lang=en|publisher=Population Reference Bureau|access-date=27 shtator 2006|url-status=dead|archive-date=14 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080214234539/http://www.prb.org/Articles/2001/UrbanizationTakesonNewDimensionsinAsiasPopulationGiants.aspx}}&lt;/ref&gt; Shumica e popullsisë së qytetit janë fshatarë të zhvendosur, si dhe refugjatë klimatikë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://resilient-cities.iclei.org/fileadmin/sites/resilient-cities/files/docs/B4-Bonn2010-Hamidul.pdf|title=A Short City Profile on Dhaka City: Adaptation Issues for Climate Change?|lang=en|accessdate=4 mars 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411211112/http://resilient-cities.iclei.org/fileadmin/sites/resilient-cities/files/docs/B4-Bonn2010-Hamidul.pdf|archive-date=11 prill 2019}}&lt;/ref&gt; Zhvillimi urban ka nxitur një bum të madh ndërtimi; ndërtesa të reja të larta dhe qiellgërvishtës e kanë ndryshuar panoramën e qytetit.&lt;ref name=&quot;CiE&quot;&gt;{{cite news|author=Alistair Lawson|date=1 qershor 2002|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2018535.stm|title=Good times for bourgeois Bangladeshis|lang=en|work=BBC News|access-date=2 tetor 2006|archive-date=24 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324150041/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2018535.stm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Qyteti është një nga metropolet me rritjen më të shpejtë në botë.&lt;ref name=&quot;content.time.com&quot;&gt;{{harvnb|Nick Carbone|2011}}&lt;/ref&gt; Është parashikuar se në [[2025]] do të jetë një nga metropolet më të mëdha në botë, bashkë me [[Tokyo]]n, [[Mexico City]]n, [[Shanghai]]n, [[Pekini]]n dhe [[New York City]]-n.&lt;ref name=&quot;CBSN&quot;&gt;{{cite news|access-date=22 shkurt 2019|title=Dhaka, Bangladesh: Fastest Growing City in the World|work=CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/dhaka-bangladesh-fastest-growing-city-in-the-world/|lang=en|url-status=live|archive-date=17 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917105225/https://www.cbsnews.com/news/dhaka-bangladesh-fastest-growing-city-in-the-world/}}&lt;/ref&gt;

Si rajoni i industrializuar më dendur i vendit, Territori i Dhakës së Madhe zhvillon 35% të ekonomisë së [[Bangladeshi]]t.&lt;ref name=&quot;Rezaul Karim&quot;&gt;{{cite news|author=Rezaul Karim|url=https://www.thedailystar.net/business/dhakas-economic-activities-unplanned-analysts-1366252|title=Dhaka's Economic Activities Unplanned: Analysts|date=24 shkurt 2017|newspaper=The Daily Star|lang=en|accessdate=13 korrik 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713203402/https://www.thedailystar.net/business/dhakas-economic-activities-unplanned-analysts-1366252|archive-date=13 korrik 2019}}&lt;/ref&gt; “Globalization and World Cities Research Network&quot; e rendit Dhakën si një nga &quot;qytetet beta−globale&quot;, me fjalë të tjera është pjesë e lidhjes së rajonit në ekonominë botërore.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The World According to GaWC 2020|lang=en|website=Globalization and World Cities|url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|accessdate=22 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|url-status=live|archive-date=24 gusht 2020}}&lt;/ref&gt; Zonat kryesore industriale janë Texhgaoni, Shjampuri dhe Hazaribagu.&lt;ref&gt;{{cite web|year=2005|title=Dhaka City State of Environment|lang=en|url=http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/dhaka-soe-05/3-4dhaka-noise.pdf|publisher=Regional Resource Centre for Asia and the Pacific, United Nations Environment Programme|accessdate=24 janar 2009|archive-date=7 shkurt 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207025410/http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/dhaka-soe-05/3-4dhaka-noise.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Qyteti ka një klasë të mesme në rritje, duke drejtuar tregun te dhe mallrat moderne të konsumit dhe luksit.&lt;ref name=&quot;CiE&quot;/&gt;

[[File:Navana tower Gulshan Avenue Pano (cropped).jpg|thumb|left|Kulla Navana në bulevardin e Gulshanit]]
Shumë nga historia e afërt e Dhakës është karakterizuar nga tregjet buzë-rrugore dhe dyqanet e vegjël që shesin një larmi mallrash.&lt;ref&gt;{{harvnb|Jeremy Seabrook|1996|p=221}}&lt;/ref&gt; Vitet e fundit kanë parë ndërtimin e përhapur të qendrave tregëtare.&lt;ref&gt;{{cite book|publisher=Marshall Cavendish Corporation|year=2008|lang=en|title=World and Its Peoples|isbn=978-0-7614-7631-3|page=489}}&lt;/ref&gt; Dy nga qendrat më të mëdha tregëtare në qytet dhe rajonin më të gjerë të [[Azia Jugore|Azisë Jugore]] janë &quot;Jamuna Future Park&quot; dhe &quot;Bashundhara City&quot;. 

Shumë nga aktiviteti tregëtar është i qendërzuar përreth pak rrugëve kryesore, ku rrallë zbatohen rregullat rrugore dhe takohen shpesh shitës ambulantë dhe lypës.&lt;ref name=&quot;SohnMoudonLee115–28&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kalabamu123–31&quot;&gt;{{harvnb|Faustin T. Kalabamu|1987|pp=123-31}}&lt;/ref&gt; Hokerët, shitësit ambulantë, dyqanet e vegjël, transporti me rikshou, shitësit buzë rruge dhe kioskat zënë një pjesë të madhe të popullsisë,&lt;ref name=&quot;EDemo1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rick&quot;&gt;{{cite news|date=20 korrik 1998|lang=en-uk|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/136074.stm|accessdate=27 maj 2024|title=Does Dhaka Need Rickshaws?|url-status=live|archive-date=8 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080308190144/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/136074.stm}}&lt;/ref&gt; vetëm drejtues rikshoush numërohen deri në 400 000.&lt;ref&gt;{{harvnb|Robert Cervero|2000|p=39}}&lt;/ref&gt; Gjysma e forcës së punës është e punësuar në ekonominë shtëpiake dhe të paorganizuar, ndërsa rreth 800 000 punojnë në industrinë tekstile. Masa e papunësisë në Dhaka në [[2013]] ishte 23%.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|work=Dhaka City Corporation|url=http://www.dhakacity.org/Page/Search_item_details/Search/Item_id/31/Item/employment/Dhaka_City_At_a_Glance|title=Dhaka City at a Glance|accessdate=1 dhjetor 2015|url-status=dead|archive-date=15 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115171206/http://www.dhakacity.org/Page/Search_item_details/Search/Item_id/31/Item/employment/Dhaka_City_At_a_Glance}}&lt;/ref&gt;

[[File:1.জাতীয় স্মৃতিসৌধ.jpg|thumb|432px|Monumenti Kombëtar i Dëshmorëve, Xhatija Sriti Shoudho, 1982]]
Ngecja e trafikut është një nga tiparet më të dukshme të Dhakës moderne. Në [[2014]], u raportua se vetëm 7% e qytetit ishte e mbuluar me rrugë.&lt;ref name=&quot;TNR&quot;&gt;{{cite magazine|magazine=The New Republic|lang=en|title=Welcome to the Traffic Capital of the World|url=https://newrepublic.com/article/118416/what-dhaka-bangladesh-traffic-capital-world-can-teach-us|accessdate=22 shkurt 2019|url-status=live|archive-date=17 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917143131/https://newrepublic.com/article/118416/what-dhaka-bangladesh-traffic-capital-world-can-teach-us}}&lt;/ref&gt; Faza e parë e Hekurudhës së Metrosë së Dhakës nga Utara deri në Agargaon u përurua nga kryeministri i Bangladeshit Sheikh Hasina më 28 dhjetor 2022.&lt;ref&gt;{{cite news|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/special-events/dhaka-metro-rail-opening/news/pm-opens-countrys-first-metro-rail-3207081|title=PM Opens Country's First Metro Rail|date=28 dhjetor 2022|accessdate=15 janar 2023|work=The Daily Star|url-status=live|archive-date=15 janar 2023|archive-url=https://archive.today/20230115043453/https://www.thedailystar.net/special-events/dhaka-metro-rail-opening/news/pm-opens-countrys-first-metro-rail-3207081}}&lt;/ref&gt; Megjithatë, sipas një raporti të vitit [[2016]], afërsisht një e treta e popullsisë së Dhakës jeton në barakishte.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite journal|author1=Roy Brouwer|author2=Dilruba F. Sharmin|author3=Susan Elliott|author4=Jennifer Liu|author5=Mizan R. Khan|date=2023|title=Costs and Benefits of Improving Water and Sanitation in Slums and Non-Slum Neighborhoods in Dhaka, a Fast-Growing Mega-City|volume=207|doi=10.1016/j.ecolecon.2023.107763|journal=Ecological Economics|lang=en|doi-access=free|bibcode=2023EcoEc.20707763B}}&lt;/ref&gt; Lumi kryesor i qytetit, Buriganga, është bërë një nga lumenjtë më të ndotur në vend.&lt;ref name=&quot;Majumder 2009&quot;&gt;{{cite web|author=Azad Majumder|date=19 maj 2009|lang=en|title=Bangladesh river pollution threatens millions|url=https://www.reuters.com/article/us-bangladesh-rivers-idUSTRE54I04G20090519|accessdate=9 janar 2020|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;the Guardian 2015&quot;&gt;{{cite web|date=23 tetor 2015|title=The river runs black: pollution from Bangladesh's tanneries – in pictures|url=http://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/gallery/2015/oct/23/the-river-runs-black-pollution-from-bangladeshs-tanneries-in-pictures|lang=en|accessdate=9 janar 2020|website=the Guardian}}&lt;/ref&gt;

Dhaka e Vjetër është qendra historike komerciale, por shumica e zhvillimit urban tashmë është zhvendosur në veri të saj. Në [[1985]], zona përreth Motixhhilit u konsiderua qendra &quot;moderne&quot; e biznesit, ndërsa në [[2005]] Gulshani u konsiderua pjesa &quot;më e re&quot; e qendrës së biznesit. Shumë institucione qeveritare të Bangladeshit mund të gjenden në Motixhhil, Segunbagiça, Texhgaon, Karvan Bazar dhe Sher-e-Bangla Nagar.&lt;ref name=&quot;Siddiqui2010&quot;&gt;{{harvnb|K. Siddiqui|J. Ahmed|K. Siddique|S. Huq|2010|pp=6, 12}}&lt;/ref&gt;

[[File:Manama Tower.jpg|thumb|left|Kulla Manama në zonën Dhanmondi]]
Përveç Dhakës së vjetër, që është një lagje në stilin e pazareve të vjetër, urbanistika e qytetit ndjek një model strukturor me zhvillime organike të ndikuara nga modelet e Azisë Jugore, Lindjes së Mesme dhe perëndimit. Rritja e qytetit është gjerësisht e paplanifikuar dhe është e fokusuar në rajonet veriore përreth qendrës së qytetit, ku gjenden shumë nga lagjet e pasura.&lt;ref name=&quot;SohnMoudonLee115–28&quot;&gt;{{harvnb|Dong Wook Sohn|Anne Vernez Moudon|Jeasun Lee|2012|pp=115–28}}&lt;/ref&gt; Shumica e ndërtimeve në qytet janë qiellgërvishtës. Banesat e klasës së mesme dhe të lartë, bashkë me zonat komerciale dhe industriale, zënë shumicën e qytetit. Megjithatë, afërsisht një e treta e popullsisë së Dhakës jeton në baraka, sipas një raporti të vitit [[2016]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{harvnb|Roy Brouwer|Dilruba F. Sharmin|Susan Elliott|Jannifer Liu|2023}}&lt;/ref&gt;

Megjithëse së fundi, qeveria kombëtare ka zbatuar një politikë të urbanizimit të organizuar në zonat rrethuese dhe jashtë Dhakës, nëpërmjet futjes së një lehtësimi tatimor dhjetë-vjeçar mbi të ardhurat nga ndërtimet e reja aty, infrastruktura e saj vazhdon të jetë e papërshtatshme për përballimin e qarkullimit dhe ofrimin e shërbimeve.&lt;ref name=&quot;toënplan&quot;&gt;{{cite news|work=The Daily Star|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=62337|title=Town Planning for Bangladesh: Vision 2020|date=8 nëntor 2008|lang=en|accessdate=15 dhjetor 2008|url-status=live|archive-date=19 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005519/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=62337}}&lt;/ref&gt;

[[File:DHAKA DIAMOND building, gulshan.jpg|thumb|284px|Ndërtesa ''Diamond'' në Gulshan të Dhakës]]
Rreth 30% e popullsisë së Dhakës jeton në baraka (ose vendbanime të paplanifikuara urbane), sipas një raporti të vitit [[2016]]. Vlerësimet nga viti 2011 dhe 2015 gjetën se ka rreth &quot;3 deri në 5 mijë baraka dhe vendbanime të paligjshme të shpërndara përgjatë gjithë qytetit&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Janë shpesh të sapo-ardhurit nga zonat fshatare që përfundojnë të jetojnë në barakishte. Banorët në këto zona barakishtesh kanë vetëm një akses të kufizuar të ujit, higjenës dhe shërbimeve të tjera.

Barakat mund të gjenden në rrethina dhe zonat e rrugicave të parëndësishme të qytetit.&lt;ref name=&quot;GruebnerSachsNockertFrings1–7&quot;&gt;{{harvnb|Oliver Gruebner|Jonathan Sachs|Anika Nockert|Michael Frings|2014|pp=1–7}}&lt;/ref&gt; Sipas një raporti të vitit [[2021]], barakishtja më e madhe është një Kamrangirçar, ku rreth 600 000 banorë jetojnë në kushtet e barakave.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite journal|author1=Sonia Ferdous Hoque|author2=Rebecca Peters|author3=Paul Whitehead|author4=Robert Hope|author5=Mohammed Abed Hossain|year=2021|lang=en|title=River pollution and social inequalities in Dhaka, Bangladesh|volume=3|issue=9|journal=Environmental Research Communications|issn=2515-7620|url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:8432a5ca-0570-4f93-b082-8d158dc6dc66/files/sws859g42w|doi=10.1088/2515-7620/ac2458|doi-access=free|bibcode=2021ERCom...3i5003H}}&lt;/ref&gt;

[[File:Karail03.jpg|thumb|left|389px|Barakishtja Karail në Mohakhali]]
Tashmë qyteti i Dhakës konsiderohet si një xhungël e vërtetë urbane. Këtë gjë që e sjellë në vëmendje një studim i Institutit të Planifikuesve të Bangladeshit, i titulluar &quot;'Air, Environment and Liveability Context of Dhaka City'&quot;. Vetëm dy dekada më parë (në [[1999]]) betoni urban mbulonte një sipërfaqe deri në 64.99 %, por në [[2019]] kjo u rrit në 81.82 %. Duke parë frenezinë ndërtimore dhe në çdo hapsirë të disponueshme, një shtytje e mbulimit me beton deri në 90 % nuk mund të përjashtohet. Me rritjen e mëtejshme të paplanifikuar, jetueshmëria e tij është në vështirsi. Hapsirat e lira janë reduktuar në një përmasë prej 4.61 % nga 14.07 % dhe 7.8 % përkatësisht në 1999 dhe [[2009]].&lt;ref name=&quot;greenconcretejungle&quot;/&gt;

Përveç krizës së hapsirave të gjelbra qyteti po përballet edhe me tkurrjen e pellgjeve të tij ujorë. Ata janë reduktuar në thjesht 4.38 % nga 14.25 % e zonave të përgjithshme urbane në 2 dekadat e fundit. Nëse një mega-qytet si [[Dhaka]] humbet fushat e tij të vërshimeve ose zonat e ulta përreth tij në këtë masë, është e natyrshme që ai nuk do të jetë i aftë të shmang përmbytjet edhe nga shira modeste. Problemi i dyfishtë i shterjes së ujërave nëntokësore dhe humbja e pellgjeve me ujë dhe kanaleve që dikur largonin ujërat e shiut nga qyteti do ta përkeqësoi situatën. Instituti i Planifikuesve të Bangladeshit ka sugjeruar mbajtjen e pellgjeve ekzistuese me ujë dhe në të njëjtën kohë rikthimi i atyre të zaptuara nga ndërtime të ndryshme. Megjithëse pa shumë rëndësi, gjatë dekadës [[1999]]-2009 gjelbërimi i qytetit u rrit nga 6.69 % në 9.29 %, por që në [[2019]] ra lehtësisht në 9.20 %.&lt;ref name=&quot;greenconcretejungle&quot;/&gt;

[[File:বায়তুর রউফ মসজিদ.jpg|thumb|389px|Xhamia Bait Ur Rauf]]
===Xhamia Bait Ur Rauf===
{{main|Xhamia Bait Ur Rauf}}
'''Xhamia Bait Ur Rauf''' ({{lang-bn|বায়তুর রউফ জামে মসজিদ}}, {{lang-ar|الجامع بيت الرؤوف}}) është një xhami urbane e dallueshme në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf0&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-agakhan-architecture-prize-idUSKCN1231SH|lang=en|title=Danish park designed to promote tolerance in community wins architectural award|date=3 tetor 2016|work=Reuters|accessdate=7 tetor 2019}}&lt;/ref&gt; E dizenjur nga arkitektja bangladeshase [[Marina Tabassum]] dhe e përfunduar në vitin [[2012]], ajo është quajtur një strehë e spiritualitetit në Dhakën urbane duke marrë njohje për bukurinë dhe përdorimin e dritës natyrore si dhe për sfidimin e &quot;lang-lt|status quo}}së&quot; së dizajnit tradicional të xhamisë.&lt;ref name=&quot;11Ur Rauf&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=Winners of Aga Khan architecture award announced - VIDEO|url=https://www.nation.co.ke/news/Aga-Khan-architecture-award-2016/1056-3403308-m938u8/index.html|accessdate=7 tetor 2019}}&lt;/ref&gt; Në vend të simbolizmit tradicional si kupolat dhe minaret, xhamia mbështetet në hapsirën e hapur dhe lojën e pasur ndërmjet dritës dhe hijeve për të krijuar një hapsirë lutjeje që e ngre shpirtin.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf4&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=The Aga Khan Award for Architecture: Photos|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/dn2/The-Aga-Khan-Architecture-Award-2016/957860-3406204-9gdk6q/index.html|accessdate=13 dhjetor 2019}}&lt;/ref&gt;

==== Historia ====
[[File:Bait Ur Rouf mosque corridor.jpg|thumb|left|Korrikor i xhamisë]]
Pas një jete të vështirë dhe humbjes së burrit të saj dhe dy vajzave, Sufia Khatun nga [[Dhaka]] dhuroi një pjesë të tokës së saj për ndërtimin e një xhamie.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf2&quot;/&gt; Në vitin [[2005]], ajo porositi mbesën e saj, arkitekten Marina Tabasum, për ta dizenjuar atë.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf1&quot;&gt;{{cite news|accessdate=13 dhjetor 2019|date=26 maj 2017|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/bait-ur-rouf-mosque-aesthetic-and-inclusive-space-1410739|title=Bait Ur Rouf Mosque: An Aesthetic and Inclusive Space|lang=en}}&lt;/ref&gt; Anëtarët e bashkësisë fillimisht përdorën një strukturë të përkohshme mbi vendin për lutje, por kur Khatun vdiq, Tabasum mbeti mbledhësja e vetme e fondeve, dizenjuesja, klientja dhe ndërtuesja e projektit.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf8&quot;&gt;{{cite news|work=The National|accessdate=13 dhjetor 2019|url=https://www.thenational.ae/arts-culture/architect-marina-tabassum-on-her-aga-khan-award-winning-design-for-the-bait-ur-rouf-mosque-in-dhaka-1.160592|title=Architect Marina Tabassum on her Aga Khan Award-winning design for the Bait Ur Rouf mosque in Dhaka|lang=en}}&lt;/ref&gt; Bamirësit e bashkësisë mundësuan shumicën e fondeve për ndërtimin.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf4&quot;/&gt; Tabasum vizitoi më shumë se 100 xhami para se të dizenjonte Xhaminë Bait Ur Rauf, megjithëse më parë vështirë të kishte hyrë në një të tillë.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf6&quot;&gt;{{cite news|title=Female architect lands prize|date=5 tetor 2016|work=The Star|url=https://www.thestar.com.my/news/regional/2016/10/05/female-architect-lands-prize-bangladeshi-smashes-glass-ceiling-with-simple-mosque-design|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019}}&lt;/ref&gt;

Në Bangladesh, është e pazakontë për një grua të dizenjoi një xhami, ato rrallë bile hyjnë në një të tillë, duke u lutur më shumë në shtëpi, duke qenë se pak xhami kanë pjesë të kushtuara për gratë.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://nation.com.pk/04-Oct-2016/bangladeshi-female-architect-s-mosque-design-wins-prestigious-international-prize|title=Bangladeshi female architect's mosque design wins prestigious international prize|date=4 tetor 2016|work=The Nation|accessdate=30 dhjetor 2019|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Bait Ur Rouf mosque Prayer.jpg|thumb|354px|Pamje e brendshme e sallës së lutjeve ditën]]
==== Përshkrimi ====
Xhamia ka një sipërfaqe të përgjithshme prej {{convert|755|m2|acre}} dhe sipërfaqe ndërtimore prej 700 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Ajo është e vendosur në një zonë të prirur për përmbytje&lt;ref name=&quot;Ur Rauf0&quot;/&gt; dhe është dizenjuar përgjatë një aksi me kënd 13 gradë nga drejtimi i kiblës. Për të kompensuar këtë kënd, ndërtesa është ngritur mbi një zoklaturë me një cilindër brenda një katrori.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf10b&quot;&gt;{{cite web|title=Award Recipients: Construction (Bait ur Rouf Mosque)|url=https://archnet.org/publications/12785|website=ARCHNET|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019|url-status=live|archive-date=23 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423001515/http://www.archnet.org:80/publications/12785}}&lt;/ref&gt; Kjo i lejoi dizajneres ta rrotullonte sallën e lutjeve në drejtimin e duhur dhe të krijonte oborre drite në të katër anët me hapsirë për funksione të tjera.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf2&quot;&gt;{{cite web|accessdate=13 dhjetor 2019|url=https://archnet.org/sites/15120|title=Bait Ur Rouf Mosque|website=Archnet|lang=en|archive-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007231658/https://archnet.org/sites/15120|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Xhamia u dizenjua nga [[Marina Tabassum]], një arkitekte nga [[Bangladeshi]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.ug/six-projects-awarded-aga-khan-architecture-prize/|title=Six projects awarded Aga Khan architecture prize|date=7 nëntor 2016|work=The Independent Uganda|lang=en-US|accessdate=7 tetor 2019}}&lt;/ref&gt; e njohur për dizenjimin e Muzeut të Pavarësisë në Dhaka, ajo konsiderohet si një nga arkitetët kryesorë të vendit dhe një nga pak arkitektet në këtë vend.

[[File:Bait Ur Rouf mosque.jpg|thumb|left|379px|Pamje e tavanit]]
Historia e pasur e ndërtimit të xhamive në Bangladesh daton që nga pushtimi turk në [[shekulli XIII|shekullin e XIII]]. Xhamitë më të hershme përfshijnë elemente nga tradita vendore e ndërtimit, si kupola të vogla që shtrihen mbi xhami dhe mure tulle. Arkitektja kombinoi këtë traditë unike të arkitekturës së xhamive të sulltanatit&lt;ref name=&quot;Ur Rauf10a&quot;&gt;{{cite web|website=Archnet|lang=en|title=Collections, 13th Cycle: 2013-2016, Bait Ur Rouf Mosque|url=https://archnet.org/collections/1215/sites/15120|accessdate=7 tetor 2019|archive-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007231634/https://archnet.org/collections/1215/sites/15120|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; me një qasje moderne për të krijuar një dizajn që sfidon &quot;{{lang-lt|status quo&quot;}}në.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf9&quot;&gt;{{cite news|title=Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=Gulf News|lang=en|accessdate=23 dhjetor 2019|url=https://gulfnews.com/entertainment/arts-culture/bangladeshi-mosque-architect-smashes-glass-ceiling-1.1906629}}&lt;/ref&gt;

Salla e lutjeve të xhamisë nuk ka kolona brenda, por mbështetet mbi tetë kolona periferike. Duzina hapjesh të rastësishme, rrethore në tavan dhe mure lejojnë dritën natyrore që të hyjë në ndërtesë, duke krijuar modele alternuese drite dhe hije duke përmirësuar ajrinë shpirtërore.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf7&quot;&gt;{{cite web|title=The Aga Khan Award for Architecture: Photos|work=Daily Nation|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/dn2/The-Aga-Khan-Architecture-Award-2016/957860-3406204-9gdk6q/index.html|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}&lt;/ref&gt;

[[File:Bait Ur Rouf mosque wall.jpg|thumb|284px|Muri poroz i xhamisë]]
Ndërtesa një katëshe me gjurmë të vogël mjedisore nuk ka [[kupola]], minare, ose panele dekorative, por përshtatet me mjedisin e saj rrethues. Muret e ndërtuar me tulla prej terrakote të bëra me dorë&lt;ref name=&quot;Ur Rauf3&quot;&gt;{{cite web|author=Peter Muiruri|title='Green' buildings top awards|url=https://www.standardmedia.co.ke/article/2000218630/green-buildings-top-awards|website=The Standard|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}&lt;/ref&gt; mundësojnë ajrim natyror, duke ndihmuar në mbajtjen e ndërtesës të freskët edhe gjatë ditëve të nxehta.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thenews.com.pk/latest/154809-Bangladeshi-mosque-architect-smashes-glass-ceiling|title=Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=The News|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019|lang=en}}&lt;/ref&gt; Pa përdorur simbolizmin e zakonshëm të xhamisë,&lt;ref name=&quot;Ur Rauf10b&quot;/&gt; arkitektja krijoi një hapsirë shpirtërore me thjeshtësi dhe përdorimin e dritës natyrore duke mundësuar përsiatje dhe soditje të thellë në lutje.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf4&quot;/&gt;

Ndërtesa kushtoi 150 000 dollarë dhe kërkoi pesë vjet për tu ndërtuar. Ndërtimi përfundoi në vitin [[2012]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://nation.com.pk/04-Oct-2016/bangladeshi-female-architect-s-mosque-design-wins-prestigious-international-prize|title=Bangladeshi female architect's mosque design wins prestigious international prize|date=4 tetor 2016|work=The Nation|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}&lt;/ref&gt;

Megjithëse banorët vendas e financuan dhe përdorën ndërtesën, xhaminë e vizituan banorë nga i gjithë [[Bangladeshi]], duke përfshirë [[Chittagong]]un dhe [[Sylhet]]in. Kjo përfshin besimtarë dhe studentë të arkitekturës.&lt;ref name=&quot;lefigaro.fr&quot;&gt;{{cite web|website=Le Figaro|date=4 tetor 2016|url=http://immobilier.lefigaro.fr/article/succes-de-l-une-des-rares-mosquees-construite-par-une-femme_bd2c815a-8a36-11e6-bdfd-da60d80cb221/|title=Succès de l'une des rares mosquées construite par une femme|lang=fr|accessdate=7 tetor 2019}}&lt;/ref&gt;

[[File:Marina-tabassum-pimo-2023.jpg|thumb|left|339px|Marina Tabassum, arkitektja e xhamisë]]
Arkitektja e pakësoi qëllimisht simbolizmin në dizajnin e saj për të inkurajuar përdorimin e ndërtesës për veprimtari të tjera shoqërore, përveç lutjeve.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf5&quot;/&gt; Fëmijët inkurajohen të luajnë në ndërtesë, që është e pazakontë për një xhami.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/world/2016/10/04/danish-park-designed-to-promote-tolerance-in-community-wins-architectural-award|author=Noah Browning|date=4 tetor 2016|title=Danish park designed to promote tolerance in community wins architectural award|work=The Star|lang=en|accessdate=19 dhjetor 2019}}&lt;/ref&gt; Arkitektja synonte ta bënte ndërtesën një vend qetësie në një nga lagjet më të varfra të një një prej qyteteve më të mbipopulluara më botë,&lt;ref name=&quot;lefigaro.fr&quot;/&gt; me &quot;hapsira frymëmarrjeje&quot; brenda dhe përreth ndërtesës duke mundësuar një vend ku adhuruesit të socializohen jashtë kohës së lutjeve.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf3&quot;/&gt; Përgjatë ditës, fëmijët luajnë dhe të moshuarit bisedojnë në zoklaturën e ndërtesës.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf10a&quot;/&gt;

Xhamia Bait Ur Rauf është e pazakontë jo vetëm duke qenë një nga dy xhamitë e ndërtuara nga gra në Bangladesh, por gjithashtu për dizajnin e saj miqësor me mjedisin.&lt;ref name=&quot;Ur Rauf5&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.akdn.org/architecture/project/bait-ur-rouf-mosque|title=Bait Ur Rouf Mosque|accessdate=7 tetor 2019|lang=en|website=Aga Khan Development Network|url-status=dead|archive-date=3 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803200247/https://www.akdn.org/architecture/project/bait-ur-rouf-mosque}}&lt;/ref&gt; Arkitektura i referohet traditës së harruar të ndërtimit të xhamive&lt;ref name=&quot;lefigaro.fr&quot;/&gt; dhe përshtatet me mjedisin në një vend me një ekonomi në zhvillim, që arkitektja beson se ishte përgjegjësia e saj shoqërore.&lt;ref&gt;{{cite news|accessdate=30 dhjetor 2019|url=http://www.dawn.com/news/1287962|title=Female Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=Dawn|agency=AFP|lang=en|date=4 tetor 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:Gulshan Society Jame Masjid 04.jpg|thumb|334px|Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit]]
Xhamia Bait Ur Rauf ishte një nga gjashtë fituesit e Çmimit Aga Khan për Arkitekturën  në vitin [[2016]], bashkë me Qendrën e Miqësisë në Gaibandha.&lt;ref&gt;{{cite news|lang=en-US|url=https://www.washingtontimes.com/news/2016/oct/3/china-denmark-projects-among-architecture-award-wi/|title=China, Denmark projects among architecture award winners|accessdate=30 dhjetor 2019|newspaper=The Washington Times}}&lt;/ref&gt; Ky çmim 1 milion $, i prezantuar nga &quot;Aga Khan Trust for Culture&quot;, njeh arritjet arkitekturore në bashkësitë myslimane përreth botës.&lt;ref name=&quot;lefigaro.fr&quot;/&gt; Juria e çmimit e zgjodhi xhaminë për shtytjen e kufijve pamjes së një hapsirë fetare&lt;ref name=&quot;Ur Rauf0&quot;/&gt; dhe krijimin e një dizajni që e ngre shpirtin.&lt;ref name=&quot;11Ur Rauf&quot;/&gt;

=== Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit ===
{{main|Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit}}
'''Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit''', e quajtur edhe '''Xhame Masxhidi i Shoqërisë së Gulshanit''' ({{Lang-bn|গুলশান সোসাইটি জামে মসজিদ}}), është një xhami në Gulshan Thana, një zonë e [[Dhaka|Dhakës]] në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. U planifikua nga Kashef Mahboob Chowdhury duke u përfunduar në vitin [[2017]].

==== Historia ====
Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit është parë nga një numër i madh vizitorësh të shquar. Në shkurt [[2018]] krye-imami Xhamisë [[Mesxhidi Aksa|Xhamia Al-Aksa]], drejtoi lutjet dhe mbajti predikime në Xhaminë e Shoqërisë së Gulshanit gjatë udhëtimit të tij një javor përgjatë [[Bangladeshi]]t.&lt;ref&gt;{{cite news|location=Dhaka|lang=en|newspaper=The Independent (Bangladesh)|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/135019|title=Masjid al-Aqsa head Imam to lead jum'a prayers at Gulshan mosque|accessdate=17 maj 2020}}&lt;/ref&gt; Në shtator [[2019]] përfaqësueset e larta të [[Australia|Australisë]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandës së Re]] në Bangladesh, Julia Niblett dhe Joanna Kempkers vizituan xhaminë.&lt;ref&gt;{{cite news|lang=en|title=Australian, New Zealand envoys visit Gulshan mosque|accessdate=17 maj 2020|url=https://en.banglatribune.com/national/news/72669/Australian-New-Zealand-envoys-visit-Gulshan|newspaper=Bangla Tribune|archive-date=22 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222183458/https://en.banglatribune.com/national/news/72669/Australian-New-Zealand-envoys-visit-Gulshan|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Në shtator [[2018]] Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit hyri në listën finale të Çmimit të 11-të &quot;Beazley Designs of the Year&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=19 Architecture Projects in Shortlist for Beazley Designs of the Year|url=https://www.world-architects.com/en/architecture-news/headlines/19-architecture-projects-in-shortlist-for-beazley-designs-of-the-year|access-date=17 maj 2020|website=World-Architects|lang=en}}&lt;/ref&gt;

==== Arkitektura ====
[[File:Gulshan Society Jame Masjid 02.jpg|thumb|left|248px|Pamje e xhamisë]]
Ndërtesa moderne shtatë-katëshe është ndërtuar për të dhënë përshtypjen e një monoliti. E gjithë struktura është ndërtuar në beton të bardhë të derdhur në kallëpe. Trualli i disponueshëm urban për këtë xhami ishte relativisht i vogël, por xhamia kishte nevojë të bujtëte një grumbullim të madh njerëzish. Kjo nevojë e ripërfytyroi tipologjinë e xhamisë në një volum vertikal. E planifikuar për 2500 veta, ndërtesa tashmë ndiqet nga 4500 veta për lutjet e të premtes. Arkitekti përdori një qasje pragmatike dhe e ndryshoi modelin e zakonshëm të xhamisë në mënyrë që shkallët të çonin drejtpërdrejtë nga hyrja në vestibulin dhe sallën kryesore të lutjeve. Katet e sipërme arrihen si nëpërmjet ashensorëve ashtu dhe nëpërmjet shkallëve.&lt;ref name=&quot;ArchDaily-Gulshan&quot;&gt;{{cite web|work=ArchDaily|title=Gulshan Society Mosque / Kashef Chowdhury - URBANA|url=https://www.archdaily.com/917210/gulshan-society-mosque-kashef-chowdhury-urbana|accessdate=17 maj 2020|lang=en-US|date=19 maj 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=17 maj 2020|lang=en|url=https://www.nytimes.com/2019/05/09/t-magazine/bangladesh-mosques.html|author=Michael Snyder|date=9 maj 2019|title=In Bangladesh, Reimagining What a Mosque Might Be|work=The New York Times|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:201 Dome Mosque 13.jpg|thumb|415px|Pamje nga përpara lartë e xhamisë]]
Të gjitha hapsirat e brendshme përfitojnë nga depërtimi i mirë i dritës natyrore dhe ajrimit. Kjo bëhet e mundur nga përdorimi i një strukture grilore &quot;xhali&quot;, që e mbështjell ndërtesën dhe gjeneron formën dhe façadat e saj unike, ndërsa siguron mbrojtje nga shiu dhe nxehtësia. &quot;Xhali&quot; është një abstragim i deklaratës themelore të [[Islami]]t “la-ilaha-illallah”, nuk ka veçse një Zot, në shkrimin një mijë vjeçar kufik arabisht, që shtrihet në fasha të vazhdueshme në të katër faqet.&lt;ref name=&quot;ArchDaily-Gulshan&quot;/&gt;

=== Xhamia me 201 kupola===
{{main|Xhamia me 201 kupola}}
'''Xhamia me 201 kupola''' është një faltore e madhe islamike e ndërtuar në fshatin e Pathalias Jugore, komuna Xhhavail e upazilës Gopalpur, distrikti i Tangailit të divizionit të Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ajo është xhamia me më shumë kupola në botë, gjithashtu ka kupolën më të madhe dhe minaren e dytë më të madhe në botë prej tullash.&lt;ref name=&quot;201gombuj&quot;/&gt; Ajo ka 201 kupola dhe 9 minare.

====Përshkrimi====
[[File:201 Dome Mosque - 38.jpg|thumb|left|358px|Pamje e kupolave të vogla]]
Ndërtimi i xhamisë dy-katëshe filloi në vitin [[2013]], në një sipërfaqe prej {{convert|2.01|ha|acre}} në bregun lindor të lumit Xhhenai në fshatin Pathalia Jugore, komuna Nagda Simla e upazilës Gopalpur, distrikti i Tangailit të [[Bangladeshi]]t. Trusti Islamik i Mirëqenies Mohamad Rafikul, hero i Luftës për Lirinë e Bangladeshit, nëna e të cilit vendosi gurin e themelit të xhamisë. Vlerësohet se kostoja e ndërtimit të saj është 12.3 milionë $dollarë (1 miliardë ৳taka bangladeshi).

[[File:২০১ গম্বুজ মসজিদ এর অভ্যন্তরে ছবি নং ৯.jpg|thumb|396px|Pamje e brendshme]]
Xhamia ka 9 minare, katër minaret e mëdha në këndet e saj të jashtme janë 34.44 m të larta që nga toka, dhe 25.3 m që nga taraca e saj. Katër minaret më të vogla janë në këndet e taracës së kupolës qëndrore janë 28.35 m të larta nga toka dhe 19.20 m të larta mbi taracën e saj. Kupola qëndrore është 29 m e lartë nga toka dhe 19.81 m e lartë nga taraca e xhamisë dhe ka një perimetër prej 38.71 m. Ajo është e rrethuar nga 200 kupola më të vogla 14.54 m të larta që nga toka dhe 5.4 m të larta nga taraca e xhamisë dhe një perimetër prej 6.1 m secila. Në anën jugperëndimor ndodhet një minare 137.46 m e lartë. Ajo është minarja më e lartë në Bangladesh dhe minarja e dytë më e lartë në botë prej tullash. Para saj, minarja më e lartë prej tullash ishte [[Minarja Kutub]] në [[Delhi]], 73 m e lartë. Ndërsa minarja më e lartë në botë është minarja e Xhamisë së Hasanit në Kazablanka të [[Maroku]]t, me një lartësi prej 200 m, por jo prej tullash.&lt;ref name=&quot;201gombuj&quot;/&gt;

Xhamia në formë katrore ka kapacitetin për të bujtur rreth 15 000 besimtarë. Ajo është {{convert|45.11|m|yd}} e gjatë dhe {{convert|45.11|m|yd}} e gjerë. Kompleksi ka dy helipadë, në mënyrë që të ulen të ftuarit e rëndësishëm me helikopter. Çdo kupolë është dekoruar me punime [[bakri]] te të cilat është skalitur emri &quot;Allah&quot;. Dera kryesore është ndërtuar prej {{convert|200|kg|lb}} bakër në të cilën janë shkruar 99 emrat e &quot;Allahut”. Përkrahë [[mihrabi]]t është shkruar &quot;S'ka Zot tjetër veç Allahut dhe Muhamedi është i dërguari i tij&quot; me {{convert|25|kg|lb}} [[ari|arë]].&lt;ref name=&quot;201gombuj&quot;&gt;{{cite web|website=201 Gombuj Masjid|title=201 Domes Mosque|url=https://201gombujmasjid.org/index.php/facilities/201-domes-mosque-details|accessdate=9 shkurt 2018|lang=en|archive-date=12 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112051246/http://201gombujmasjid.org/index.php/facilities/201-domes-mosque-details|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Pllakat e murit perëndimor të xhamisë përmbajnë të shkruar, të gjithë [[Kurani]]n. Përkrahë [[mihrabi]]t ndodhet dhoma frigoriferike për të mbajtur xhenazet. Mjedisi i brendshëm është plotësisht i kondicionuar. Përveç xhamisë, kompleksi bujt ndërtesa 5-katëshe në anën veriore dhe jugore. Aty është vendosur një jetimore, një azil të moshuarish, një spital me trajtime falas, etj.

==Shiko edhe==
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Arkitektura e tempujve të Bengalit]]
* [[Arkitektura Indo-Islamike]]
* [[Arkitektura Mogule]]
* [[Arkitektura Indo-Saraçene]]
* [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]

==Shënime==
{{reflist|group=shënime}}

== Referime ==
{{reflist}}

==Bibliografia==
* {{cite book|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000158361|author=Abu Sayeed Mostaque Ahmed|title=Mosque Architecture in Bangladesh|publisher=UNESCO|ISBN=984-32-3469-3|lang=en|year=2006}}
* {{cite thesis|author=Iftekhar Ahmed|title=A Study of Architectural Heritage Management by the Informal Community Bodies in Traditional Neighborhoods of Old Dhaka|lang=en|chapter-url=https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/34744|date=2012|type=PhD|chapter=Case Studies of Informal Heritage Management in Old Dhaka|publisher=National University of Singapore|accessdate=6 qershor 2015|ref=none}}
* {{cite book|title=Buildings of the British Raj in Bangladesh|year=1986|author=Nazimuddin Ahmed|url=https://books.google.al/books?id=ixQNAAAAIAAJ|lang=en|contribution=John Sanday|publisher=University Press|id=ISBN-10 9840510916, isbn-13 9789840510917}}
* {{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|title=Discover the Monuments of Bangladesh: A Guide to Their History, Location &amp; Development|year=1984|publisher=Dhaka University Press Ltd.|url=https://search.worldcat.org/title/636361849|editor=John Sanday|lang=en|ref=none}} 
* {{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|year=1980|lang=en|title=Islamic Heritage of Bangladesh|location=Dhaka|publisher=Qeveria e Bangladeshit|oclc=8476199|ref=none}}
* {{cite book|title=Dhaka: Past, Present, Future|year=1991|publisher=The Asiatic Society of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=ZluYNQAACAAJ|lang=en|editor=Sharif Uddin Ahmed}}
* {{cite book|editor=Sharif Uddin Ahmed|year=2016|location=Dhaka|title=Encyclopedia of Dhaka|url=https://books.google.al/books?id=kOUhzQEACAAJ|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author=Delvar Hasan|lang=bn|orig-year=2012|isbn=978-984512019-7}}
* {{cite book|author=Catherine Blanshard Asher|title=Architecture of Mughal India|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|lang=en|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1}}
* {{cite thesis|author=Shabnam Begum|title=Bengal's Contribution to Islamic Studies During the 18th Century|url=https://core.ac.uk/download/144513636.pdf|year=1994|chapter=Religious institutions of Bengal in the eighteenth century: Mosque of Khan Muhammad Mirdha|degree=PhD|lang=en|publisher=Aligarh Muslim University}}
* {{cite book|title=The Art and Architecture of Islam 1250-1800|author1=Sheila S. Blair|orig-year=1994|url=https://books.google.al/books?id=-mhIgewDtNkC|publisher=Yale University Press|author2=Jonathan M. Bloom|lang=en|date=25 shtator 1996|id=ISBN-10 0300064659, isbn-13 9780300064650}}
* {{cite journal|author1=Roy Brouwer|author2=Dilruba F. Sharmin|date=2023|author3=Susan Elliott|author4=Jannifer Liu|author5=Mizan R. Khan|title=Costs and Benefits of Improving Water and Sanitation in Slums and Non-Slum Neighborhoods in Dhaka, A Fast-Growing Mega-City|journal=Ecological Economics|volume=207|doi=10.1016/j.ecolecon.2023.107763|doi-access=free|lang=en|bibcode=2023EcoEc.20707763B}}
* {{cite magazine|author=Nick Carbone|date=26 tetor 2011|lang=en|title=The 10 Fastest-Growing Cities of Tomorrow: 2. Dhaka, Bangladesh|accessdate=19 janar 2022|issn=0040-781X|magazine=Time|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097720_2097718_2097713,00.html|url-status=live|archive-date=8 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708134803/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097720_2097718_2097713,00.html}}
* {{cite book|author=Robert Cervero|title=Informal Transport in the Developing World|isbn=92-1-131453-4|publisher=UN-HABITAT|lang=en|year=2000}}
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5CUlDwAAQBAJ|title=Companies, Commerce and Merchants: Bengal in the Pre-Colonial Era|author=Sushil Chaudhury|date=13 shtator 2016|lang=en|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=9781351997553|accessdate=29 janar 2023|ref=none}}
* {{cite journal|author=Kathleen James-Chakraborty|year=2014|title=Reinforced concrete in Louis Kahn's National Assembly, Dhaka: Modernity and modernism in Bangladeshi architecture|journal=Frontiers of Architectural Research|volume=3|issue=2|lang=en|pages=81–88|doi=10.1016/j.foar.2014.01.003|doi-access=free}}
* {{cite book|title=World and Its Peoples|publisher=Marshall Cavendish Corporation|isbn=978-0-7614-7631-3|language=en|year=2008}}
* {{cite book|title=Report of a Tour in Bihar and Bengal in 1879-80: From Patna to Sunargaon|volume=15 of Archaeological Survey of India Reports|series=Old series. vol. 15|author=Sir Alexander Cunningham|publisher=Office of the Superintendent of Government Printing|url=https://books.google.al/books?id=gW8IAAAAQAAJ|year=1882|lang=en}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=yj1GygAACAAJ|title=Dhaka: A Record of Its Changing Fortunes|author=Ahmad Hasan Dani|edition=i 3-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2009|id=ISBN-10 9843304446, isbn-13 9789843304445|lang=en}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=-KZoxAEACAAJ|title=Muslim Architecture in Bengal|author=Ahmad Hasan Dani|year=1961|lang=en|publisher=Asiatic Society of Pakistan}}
* {{cite book|author=Philip Davies|title=Splendours of the British Raj|url=https://archive.org/details/splendoursofrajb0000davi|publisher=Penguin Books|location=Harmondsworth|year=1987|lang=en}}
*{{cite book|author=Richard Maxwell Eaton|year=1996|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760|publisher=University of California Press|lang=en}}
* {{cite journal|title=Mapping the Slums of Dhaka from 2006 to 2010|journal=Dataset Papers in Science|author1=Oliver Gruebner|author2=Jonathan Sachs|author3=Anika Nockert|date=25 qershor 2014|author4=Michael Frings|author5=Md. Mobarak Hossain Khan|author6=Tobia Lakes|author7=Patrick Hostert|publisher=Hindawi Limited|lang=en|issn=2314-8497|pages=1–7|doi=10.1155/2014/172182|doi-access=free}}
* {{cite book|author=Sayid Aulad Hasan (Khan Bahadur)|title=Notes on the Antiquities of Dacca|url=https://books.google.al/books?id=D74BGwAACAAJ|year=1904|publisher=M. M. Bysak|lang=en}}
* {{cite book|author=Sayed Mahmudul Hasan|url=https://search.worldcat.org/title/Muslim-monuments-of-Bangladesh/oclc/8430161|year=1980|lang=en|title=Muslim Monuments of Bangladesh|publisher=Islamic Foundation, Bangladesh|oclc=8430161|edition=i 2-ti i rishikuar|orig-year=1971|lccn=80902566}}
* {{cite book|author=Syed Mahmudul Hasan|year=1981|lang=en|title=Dacca: The City of Mosques|url=https://search.worldcat.org/title/9084739|location=Dhaka|publisher=Islamic Foundation|oclc=9084739}}
* {{cite book|author=Perween Hasan|title=Sultans and Mosques: The Early Muslim Architecture of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=AIKjzwEACAAJ|lang=en|publisher=I. B. Tauris|year=2007|location=London|id=isbn-10 075560988-3, isbn-13 978-075560988-8}}
* {{cite journal|author=Shahadat Hossain|title=Rapid Urban Growth and Poverty in Dhaka City|url=http://www.bangladeshsociology.org/BEJS%205.1%20Rapid%20Urban%20Growth%20and%20Poverty%20final.pdf?q=dhaka|journal=Bangladesh e-Journal of Sociology|date=janar 2008|volume=5|issue=1|lang=en|accessdate=24 shtator 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818115752/http://www.bangladeshsociology.org/BEJS%205.1%20Rapid%20Urban%20Growth%20and%20Poverty%20final.pdf?q=dhaka|archive-date=18 gusht 2016}}
* {{cite journal|title=Bengal Style of Muslim Architecture: An Introduction to Background and Development|author=A. B. Musharaf Husain|lang=ar, en, fr|year=1985|journal=Islam Today|publisher=ISESCO|url=https://isamveri.org/pdfdrg/D00339/1985_3/1985_3_HUSEYNMMM.pdf|pages=34-9}}
* {{cite journal|author=A. B. Musharaf Husain|title=The Ornamentation of the Sultanate Architecture in Bengal|year=1978|journal=Annual Journal of the Bangladesh Shilpakala Academy|location=Dhaka|lang=en}}
* {{cite book|editor=A. B. M. Husain|year=2007|title=Architecture: A History Through the Ages|url=https://books.google.al/books?id=8nE8PwAACAAJ|lang=en|others=Asiatic Society of Bangladesh &amp; Cultural Survey of Bangladesh Project|series=Volume 2 of Cultural survey of Bangladesh series|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=Q72fAAAAMAAJ|title=Architectural Conservation, Bangladesh|editor=Abu H. Imamuddin|year=1993|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|contribution=Proceedings of the Seminar on Architectural Conservation, held at Dhaka}}
* {{cite book|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|url=http://en.banglapedia.org/index.php|year=2012|location=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|oclc=52727562|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|accessdate=1 qershor 2024|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|ol=30677644M|archive-date=15 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515073155/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page|url-status=dead}}
* {{cite journal|author1=Ishrat Islam|author2=Allen Noble|title=Mosque Architecture in Bangladesh: The Archetype and Its Changing Morphology|journal=Journal of Cultural Geography|url=https://doi.org/10.1080/08873639809478318|volume=17|issue=2|lang=en|date=1 mars 1998|pages=5-25}}
* {{cite book|author=Rafique Islam|title=Daniel Dunham, Pioneer of Modern Architecture in Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=xD9SrFIN360C|contribution=Mary Frances Dunham|isbn=978-0-9834694-3-8|year=2013|lang=en|pages=83–90}}
* {{cite book|author=J.F.R. Jacob|year=1997|title=Surrender at Dacca: Birth of a Nation|isbn=81-7304-189-X|publisher=Manohar|language=en}}
* {{cite book|author=Rounaq Jahan|chapter=Genocide in Bangladesh|year=2013|editor1=Samuel Totten|editor2=William Spencer Parsons|title=Centuries of Genocide: Essays and Eyewitness Accounts|url=https://books.google.com/books?id=6XYp-z5aP4MC|publisher=Routledge|access-date=18 shkurt 2015|edition=i 4-rt|lang=en|isbn=978-0-415-87191-4}}
* {{cite journal|author=Faustin T. Kalabamu|title=Rickshaws and the Traffic Problems of Dhaka|url=https://archive.org/details/sim_habitat-international_1987_11_2/page/122|journal=Habitat International|volume=11|issue=2|year=1987|publisher=Elsevier BV|lang=en|issn=0197-3975|doi=10.1016/0197-3975(87)90063-4|pages=123–31}}
* {{cite conference|title=The Mosque|year=1990|location=Gjenevë|editor=Hasan-Uddin Khan|conference=Proceedings of an international seminar sponsored by the Aga Khan Award for Architecture and the Indonesian Institute of Architects, held in Jakarta and Yogyakarta, Indonesia, 15–19 October 1990|book-title=Expressions of Islam in Buildings|publisher=Aga Khan Trust for Culture|lang=en|page=119|isbn=978-2-88207-006-7}}
* {{cite thesis|author=Fariel Khan|title=Conservation issues of historical mosque of Dhaka city|type=Masters of Architecture|publisher=Bangladesh University of Engineering &amp; Technology|url=http://lib.buet.ac.bd:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/1339/Full%20%20Thesis%20.pdf?sequence=1|date=shtator 1997|chapter=5.2–5.6|lang=en}}
* {{cite book|editor1=Frauke Kraas|editor2=Surinder Aggarwal|title=Megacities: Our Global Urban Future|editor3=Martin Coy|editor4=Günter Mertins|year=2013|isbn=978-90-481-3417-5|url=https://books.google.com/books?id=TwHFBAAAQBAJ|publisher=Springer|lang=en}}
* {{cite book|title=Lalbagh Fort and Boro Katra of Dhaka|author=Muntasir Uddin Khan Mamun|url=https://books.google.al/books?id=WXjQAQAACAAJ|translator=Sayyid Tanvīr Ḥusain|publisher=Journeyman Books|lang=en|year=2016|id=ISBN-10 9849192186, isbn-13 9789849192183}}
* {{cite book|title=Dhaka Smriti Bismritir Nagari|volume=1|year=1993|author=Muntasir Uddin Khan Mamun|url=https://books.google.al/books?id=ZJVGAQAAIAAJ|id=isbn-10 9840728202, isbn-13 9789840728206|publisher=Bangla Academy|lang=bn}}
* {{cite book|author=Muntasir Mamun|publisher=Pallab|title=Colonel Davidson jakhan Dhakay|url=https://books.google.al/books?id=4_RKHQAACAAJ|year=1990|location=Dhaka|lang=bn}}
* {{cite book|author=Marika McAdam|year=2004|title=Bangladesh|lang=en|publisher=Lonely Planet|url=https://books.google.al/books?id=IkQndiJHRyoC|isbn=978-174059280-2}}
* {{cite book|author=Robert McCarter|year=2004|title=Louis I. Kahn|publisher=Phaidon Press Ltd|url=https://books.google.al/books?id=IRfqAAAAMAAJ|lang=en|isbn=0-7148-4045-9}}
* {{cite book|editor=John J. McCusker|title=History of World Trade Since 1450|series=World History in Context|publisher=Macmillan Reference USA|volume=1|year=2006|lang=en}}
* {{cite book|author=George Michell|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|ISBN=92-3-102174-5|publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)|location=Paris|others=Përgatigur me ndihmën e Fondacionit &quot;Aga Khan&quot;|ref=none}}
* {{cite book|author=Bibhuti Bhusan Nandi|year=2007|chapter=Low-Intensity War|editor=Jyoti Bhusan Das Gupta|title=Science, Technology, Imperialism, and War|accessdate=18 shkurt 2015|url=https://books.google.com/books?id=EJuM4FylchwC|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-0851-4|lang=en}}
* {{cite thesis|author=Farida Nilufar|publisher=University College London (UCL), University of London, UK|degree=Ph.D.Dissertation|date=1997|DOI=10.13140/RG.2.2.16789.19681|title=The Spatial and Social Structuring of Local Areas in Dhaka City - A Morphological Study of the Urban Grid with Reference to Neighbourhood Character within Naturally-grown Areas|url=https://www.academia.edu/18939790/_The_Spatial_and_Social_Structuring_of_Local_Areas_in_Dhaka_City_A_Morphological_Study_of_the_Urban_Grid_with_Reference_to_Neighbourhood_Character_within_Naturally_grown_Areas_|lang=en}}
* {{cite book|editor=Pratapaditya Pal|title=Changing Visions, Lasting Images: Calcutta Through 300 Years|url=https://books.google.al/books?id=1b6fAAAAMAAJ|id=ISBN-10 8185026114, isbn-13 9788185026114|publisher=Marg Publications|lang=en|year=1990}}
* {{cite book|author=Indrajit Ray|year=2011|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857)|url=https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891|publisher=Routledge|ISBN=978-1-136-82552-1|language=en|ref=none}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=paa3YgEACAAJ|author=Mahbubur Rahman|title=Old But New: New But Old: Architectural Heritage Conservation|id=isbn-10 9843308948, isbn-13 9789843308948|year=2009|publisher=UNESCO|contribution=UNESCO Dhaka|lang=en}}
* {{cite book|author=Mahbubur Rahman|year=2011|title=City of An Architect|isbn=978-984-33-2451-1|url=https://search.worldcat.org/title/842330362|location=Dhaka|publisher=Delivistaa Foundation|lang=en}}
* {{cite book|title=Documentation of Islamic Heritage of Bangladesh|author1=Mohammad Habib Reza|url=https://www.researchgate.net/publication/317304484|date=2017|lang=en|author2=Md. Shajjad Hossain|location=Dhaka|DOI=10.13140/RG.2.2.24226.02242|publisher=Brac University}}
* {{cite book|author=John F. Richards|year=1993|lang=en|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.al/books?id=HHyVh29gy4QC|title=The Mughal Empire|id=isbn-10 0521566037, isbn-13 9780521566032}}
* {{cite journal|author=John Richards|volume=25|issue=3|title=Calcutta and Dhaka: A Tale of Two Cities|url=http://www.cdrb.org/journal/2003/3/3.pdf|journal=Asian Affairs|date=korrik–shtator 2003|lang=en|pages=49-57|accessdate=1 mars 2015|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216201250/http://www.cdrb.org/journal/2003/3/3.pdf|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Heinz Ronner|year=1987|editor=Alessandro Vasella|others=Sharad Jhaveri|url=https://books.google.al/books?id=vfCfngEACAAJ|title=Louis I. Kahn: Complete Works 1935–74|publisher=Westview Press|id=isbn-10 376431347-1, isbn-13 978-376431347-0|lang=en}}
* {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|publisher=S.M. Perwez|title=Glimpses of old Dhaka. A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam, with Special Treatment of Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/504392656|year=1956|edition=i 2-të, i rishikuar dhe zgjeruar|lang=en|oclc=504392656}}
* {{cite book|author=James Taylor|year=1840|title=A Sketch of the Topography and Statistics of Dacca|url=https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog|lang=en|location=Kalkuta|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|ref=none}}
* {{cite book|author1=Tai Yong Tan|year=2000|lang=en|author2=Gyanesh Kudaisya|publisher=Routledge|title=The Aftermath of Partition in South Asia|url-access=limited|url=https://archive.org/details/aftermathpartiti00kuda/pagen184|isbn=978-0-415-17297-4}}
* {{cite book|author=Edgar Thorpe|year=2012|title=The Pearson General Knowledge Manual 2012|url=https://books.google.com/books?id=I9OyQ9mEpxkC|publisher=Pearson Education India|lang=en|isbn=978-81-317-6190-8|accessdate=18 shkurt 2015}}
* {{cite book|author=Siddique Salik|year=1977|title=Witness to Surrender|publisher=Oxford University Press|lang=en|isbn=0-19-577257-1}}
* {{cite book|url=https://archive.org/details/incitiesofsouths0004seab/|year=1996|author=Jeremy Seabrook|isbn=1-85984-081-7|publisher=Verso Books|title=In the Cities of the South: Scenes from a Developing World|lang=en}}
* {{cite book|author1=K. Siddiqui|author2=J. Ahmed|author3=K. Siddique|lang=en|author4=S. Huq|url=https://books.google.com/books?id=xqTeCwAAQBAJ|author5=A. Hossain|author6=S. Nazimud-Doula|author7=N. Rezawana|publisher=Routledge|title=Social Formation in Dhaka, 1985-2005: A Longitudinal Study of Society in a Third World Megacity|year=2010|isbn=978-1-317-05400-9|accessdate=3 shkurt 2022}}
* {{cite book|editor1=Kamal Siddiqui|year=2006|editor2=Mahfuzal Haque|editor3=Zahirul Haque|url=https://books.google.al/books?id=KvJBywAACAAJ|title=Tourist Attractions of Bangladesh|publisher=Ministria e Punëve të Jashtme, Qeveria e Bangladeshit|lang=en}} 
* {{cite book|year=2010|title=Sustainable revitalization of the traditional old urban mansion: Ruplal House|author=Sanjida Ahmed Sinthia|lang=en|publisher=Lund University-Sida|url=https://www.hdm.lth.se/fileadmin/hdm/alumni/papers/CMHB_2009/Bangladesh_-_Sanjida_Ahmed_-_Ruplal_house.pdf|format=pdf|access-date=2 qershor 2024|archive-date=25 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225185521/https://www.hdm.lth.se/fileadmin/hdm/alumni/papers/CMHB_2009/Bangladesh_-_Sanjida_Ahmed_-_Ruplal_house.pdf|url-status=dead}}
* {{cite journal|author1=Dong Wook Sohn|author2=Anne Vernez Moudon|author3=Jeasun Lee|journal=Urban Design International|publisher=Springer Science and Business Media LLC|title=The Economic Value of Walkable Neighborhoods|lang=en|volume=17|issue=2|date=4 prill 2012|issn=1357-5317|doi=10.1057/udi.2012.1|pages=115–28|s2cid=109091026}}
* {{cite book|author=Carter Wiseman|year=2007|title=Louis I. Kahn: Beyond Time and Style: A Life in Architecture|url=https://books.google.al/books?id=WLGNrcU8VJYC|location=New York|publisher=W.W. Norton|lang=en|isbn=0-393-73165-0}}
* {{cite book|title=The Archaeological Heritage of Bangladesh|year=2011|author=Abul Kalama Mohammad Zakariah|url=https://books.google.al/books?id=8_RWMwEACAAJ|editor=Md. Mosharraf Hussain|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|id=ISBN-10 9845120016, isbn-13 9789845120012}}
* {{cite book|title=The Archaeological Heritage of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=8_RWMwEACAAJ|author=A. K. M. Zakariah|editor=Dr. Mosharrof Hussain|year=2011|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=978-984-512001-2}}
* {{cite news|author=Adnan Zillur Morshed|lang=en|date=24 korrik 2017|url=https://www.thedailystar.net/perspective/quiet-masterpiece-serves-dhakas-gateway-1437574|title=A quiet masterpiece that serves as Dhaka's gateway|newspaper=The Daily Star|accessdate=29 nëntor 2020|url-status=live|archive-date=7 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107103550/https://www.thedailystar.net/perspective/quiet-masterpiece-serves-dhakas-gateway-1437574}}
* {{cite book|year=1984|author=Catherine B. Asher|url=https://archive.org/details/islamicheritageo0000unse/page/55|title=The Islamic Heritage of Bengal|volume=1|lang=en|series=Protection of the Cultural Heritage: Research Papers|publisher=Unesco|isbn=92-3-102174-5|url-access=registration}}
* {{cite book|author1=Ansar Ali|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|chapter=The Armenians|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shkurt 2022|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|url-status=dead}}
{{Commons category|Architecture of Dhaka|Arkitektura e Dhakës}}

[[Kategoria:Arkitektura e Azisë Jugore]]
[[Kategoria:Bangladesh]]
[[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]]</text>
      <sha1>phcqxf4i82pekpe3pcv7346hdk6vnky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Ahsan Manzili</title>
    <ns>1</ns>
    <id>355983</id>
    <revision>
      <id>3058001</id>
      <parentid>2684325</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3165" sha1="s6wzwbkp1a3jita6679xmkucli55xkh" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ahsan Manzili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2668208 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=1288.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 qershor 2024 03:45 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ahsan Manzili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2684324 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240123104129/https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479 për lidhjen https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 gusht 2024 15:08 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ahsan Manzili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058000 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240716194034/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 21:34 (CEST)</text>
      <sha1>s6wzwbkp1a3jita6679xmkucli55xkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Arkitektura e Dhakës</title>
    <ns>1</ns>
    <id>355984</id>
    <revision>
      <id>3058051</id>
      <parentid>3057450</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="bcd9ezbvkwau1a2ttumhft6cwtzpm8d" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Arkitektura e Dhakës/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057449 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180926202745/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160507105228/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 tetor 2026 20:31 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058050 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240716194034/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170929044320/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 01:30 (CEST)</text>
      <sha1>bcd9ezbvkwau1a2ttumhft6cwtzpm8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mehmet Eymür/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>361478</id>
    <revision>
      <id>3058116</id>
      <parentid>2691969</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Mehmet Eymür]]</comment>
      <origin>3058116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7235" sha1="bfebn0c2eaoe6dnolbhwp4qcs8bvpoj" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mehmet Eymür]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2066638 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090227175526/http://dosyalar.hurriyet.com.tr/hur/turk/98/08/24/gundem/01gun.htm për lidhjen http://dosyalar.hurriyet.com.tr/hur/turk/98/08/24/gundem/01gun.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080823163544/http://www.gazeteport.com.tr/GUNCEL/NEWS/GP_264536 për lidhjen http://www.gazeteport.com.tr/GUNCEL/NEWS/GP_264536.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131230232131/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=265093 për lidhjen http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=265093.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110716171142/http://www.cumhuriyet.com.tr/?im=yhs&amp;hn=19978 për lidhjen http://www.cumhuriyet.com.tr/?im=yhs&amp;hn=19978.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 8 janar 2020 07:39 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mehmet Eymür]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2136767 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090227175526/http://dosyalar.hurriyet.com.tr/hur/turk/98/08/24/gundem/01gun.htm për lidhjen http://dosyalar.hurriyet.com.tr/hur/turk/98/08/24/gundem/01gun.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080823163544/http://www.gazeteport.com.tr/GUNCEL/NEWS/GP_264536 për lidhjen http://www.gazeteport.com.tr/GUNCEL/NEWS/GP_264536.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191109193101/http://arsiv.sabah.com.tr/2007/07/16/haber,84E9E90717B54B7CA3927C82BD2B2B69.html për lidhjen http://arsiv.sabah.com.tr/2007/07/16/haber,84E9E90717B54B7CA3927C82BD2B2B69.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131230232131/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=265093 për lidhjen http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action?newsId=265093.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110716171142/http://www.cumhuriyet.com.tr/?im=yhs&amp;hn=19978 për lidhjen http://www.cumhuriyet.com.tr/?im=yhs&amp;hn=19978.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090927180700/http://arsiv.sabah.com.tr/2000/03/11/g01.html për lidhjen http://arsiv.sabah.com.tr/2000/03/11/g01.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 korrik 2020 23:35 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mehmet Eymür]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2487519 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110721093158/http://arsiv.zaman.com.tr/2001/02/08/odosya/mehmeteymur.htm për lidhjen http://arsiv.zaman.com.tr/2001/02/08/odosya/mehmeteymur.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 20 tetor 2022 11:42 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mehmet Eymür]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2639572 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200108063839/http://www.milliyet.com.tr/gundem/mit-le-ozdeslesen-isim-1469070 për lidhjen http://gundem.milliyet.com.tr/mit-le-ozdeslesen-isim/gundem/gundemdetay/01.12.2011/1469070/default.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 shkurt 2024 07:04 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mehmet Eymür]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053496 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081201073428/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/10459721.asp për lidhjen http://www.hurriyet.com.tr/gundem/10459721.asp.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 23:10 (CEST)</text>
      <sha1>bfebn0c2eaoe6dnolbhwp4qcs8bvpoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Ndihma humanitare/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>361752</id>
    <revision>
      <id>3058120</id>
      <parentid>2812257</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Ndihma humanitare]]</comment>
      <origin>3058120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7266" sha1="doc1d6860uos7gvhix048ebgot2q4an" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ndihma humanitare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2374721 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150626055317/http://www.odi.org/sites/odi.org.uk/files/odi-assets/publications-opinion-files/3268.pdf për lidhjen https://www.odi.org/sites/odi.org.uk/files/odi-assets/publications-opinion-files/3268.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210202164955/https://www.odi.org/sites/odi.org.uk/files/odi-assets/publications-opinion-files/5825.pdf për lidhjen https://www.odi.org/sites/odi.org.uk/files/odi-assets/publications-opinion-files/5825.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060208085750/http://www.odi.org.uk/HPG/ për lidhjen http://www.odi.org.uk/hpg.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 27 dhjetor 2021 08:26 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ndihma humanitare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2489583 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210802030255/https://corehumanitarianstandard.org/resources/frequently-asked-questions për lidhjen https://corehumanitarianstandard.org/resources/frequently-asked-questions.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210802013659/https://corehumanitarianstandard.org/the-standard/statements-of-support për lidhjen https://corehumanitarianstandard.org/the-standard/statements-of-support.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 23 tetor 2022 22:56 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ndihma humanitare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2518025 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200815130034/http://www.cedat.be/ për lidhjen http://www.cedat.be/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 shkurt 2023 06:57 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ndihma humanitare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2689371 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210824204139/http://sites.tufts.edu/jha/archives/145 për lidhjen http://sites.tufts.edu/jha/archives/145.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 1 shtator 2024 03:37 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ndihma humanitare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2807937 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230912123105/https://www.icrc.org/en/who-we-are për lidhjen https://www.icrc.org/en/who-we-are.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 8 qershor 2025 22:27 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ndihma humanitare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053544 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211123032438/https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/30410811/faidconf_20130806_final_0.pdf?sequence=1 për lidhjen https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/30410811/faidconf_20130806_final_0.pdf?sequence=1.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 tetor 2026 03:45 (CEST)</text>
      <sha1>doc1d6860uos7gvhix048ebgot2q4an</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>361803</id>
    <revision>
      <id>3058124</id>
      <parentid>2984011</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]</comment>
      <origin>3058124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12037" sha1="gtve90xz1gzzq7fsjia5mt0ukbem6k6" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2517750 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150620124207/http://www.karate-ks.org/FKK/index.php/en/ljm/80-fortesa-orana-dhe-orges-arifi-shkelqyen-ne-austrian-junior-open-kthehen-ne-kosove-me-dy-medalje-te-arta për lidhjen http://www.karate-ks.org/FKK/index.php/en/ljm/80-fortesa-orana-dhe-orges-arifi-shkelqyen-ne-austrian-junior-open-kthehen-ne-kosove-me-dy-medalje-te-arta.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 2 shkurt 2023 12:19 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2522160 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924121410/http://www.telegrafi.com/sport/armend-kastrati-i-bashkohet-bylisit-92-0-2758.html për lidhjen http://www.telegrafi.com/sport/armend-kastrati-i-bashkohet-bylisit-92-0-2758.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140302190519/http://kohasport.net/perseri-liridon-zeqiri/ për lidhjen http://kohasport.net/perseri-liridon-zeqiri/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140302195901/http://korneri.net/?p=57384 për lidhjen http://korneri.net/?p=57384.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303205301/http://radiorinia.com/karateistja-fortesa-orana-dhe-boksieri-liridon-zeqiri-shpallen-sportist-te-vitit/ për lidhjen http://radiorinia.com/karateistja-fortesa-orana-dhe-boksieri-liridon-zeqiri-shpallen-sportist-te-vitit/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924121320/http://www.telegrafi.com/magazina/fatmir-spahiu-bufi-me-fat-te-mire-19-362.html për lidhjen http://www.telegrafi.com/magazina/fatmir-spahiu-bufi-me-fat-te-mire-19-362.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130515090634/http://shekulli.com.al/web/p.php?id=7559&amp;kat=94 për lidhjen http://shekulli.com.al/web/p.php?id=7559&amp;kat=94.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://time.ikub.al/4c591a46d5/f008867dec92c32a429fed5ee2438e8f/Lajm_Zenun-Pajaziti-kryetar-i-PDK-se-ne-Gjilan.aspx.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 shkurt 2023 08:24 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2528254 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.teatriloja.com/sq/aktoret-top-fatmir-spahiu.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 14 mars 2023 19:26 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2535311 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230201095756/http://sporti1.com/?id=4&amp;a=792 për lidhjen http://www.sporti1.com/?id=4&amp;a=792.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 22 mars 2023 15:56 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2569902 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150620124902/http://www.kokaj.net/sport-detale/items/karateistja-fortesa-orana-e-kk-elita-shkelqeu-ne-amerike.html për lidhjen http://www.kokaj.net/sport-detale/items/karateistja-fortesa-orana-e-kk-elita-shkelqeu-ne-amerike.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 korrik 2023 13:43 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2656398 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230201095800/https://www.koha.net/arkiva/?page=1,6,122171 për lidhjen http://www.koha.net/arkiva/?page=1,6,122171.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 prill 2024 03:51 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2725590 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140716165819/http://www.teksteshqip.com/naser-berisha/tekste për lidhjen http://www.teksteshqip.com/naser-berisha/tekste.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 dhjetor 2024 18:05 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2979269 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://kosovaboxing.org/site/liridon-zeqiri-boksieri-i-vitit-2012-nga-fboxk.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://kosovaboxing.org/site/paraqesim-legjenden-e-boksit-agim-latifi.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 11 maj 2026 07:21 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e personaliteteve nga komuna e Gjilanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053459 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230201095758/http://www.albaniasoccer.com/statistika/kosova/player/81-raiffeisen-superliga-kosove-2011-12/168-drita/716-artan-latifi.html për lidhjen http://www.albaniasoccer.com/statistika/kosova/player/81-raiffeisen-superliga-kosove-2011-12/168-drita/716-artan-latifi.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230201095755/http://www.albaniasoccer.com/statistika/kosova/player/81-raiffeisen-superliga-kosove-2011-12/168-drita/2596-armend-kastrati.html për lidhjen http://www.albaniasoccer.com/statistika/kosova/player/81-raiffeisen-superliga-kosove-2011-12/168-drita/2596-armend-kastrati.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 16:11 (CEST)</text>
      <sha1>gtve90xz1gzzq7fsjia5mt0ukbem6k6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Mc Kresha</title>
    <ns>4</ns>
    <id>362163</id>
    <revision>
      <id>3058004</id>
      <parentid>3057089</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* Votimi */</comment>
      <origin>3058004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1082" sha1="17rmea83h1d1eib9hkcnzgu0e88nhq0" xml:space="preserve">&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --&gt;
== [[MC Kresha]] ==
'''Kandidatura përfundon minimalisht më ''26 shtator 2024, 22:17 (CEST)'''''
&lt;br /&gt;
&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --&gt;
&lt;!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --&gt;
''Kërkesa u hap nga [[Përdoruesi:Mitrovica02|Mitrovica02]] më 12 shtator 2024, pa asnjë arsye.''

=== Votimi ===
&lt;!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me &lt;s&gt;…&lt;/s&gt; dhe shtoni të renë. --&gt;
* {{Të mbahet}} - shquarësia e padiskutueshme, artist i mirënjohur. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 tetor 2026 12:13 (CEST)
* {{Të mbahet}} - sipas komentit të Leutrimit. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 tetor 2026 21:53 (CEST)

=== Diskutimi ===</text>
      <sha1>17rmea83h1d1eib9hkcnzgu0e88nhq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Burim Pacolli</title>
    <ns>3</ns>
    <id>364660</id>
    <revision>
      <id>3058137</id>
      <parentid>2706498</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdemHalimi007</username>
        <id>193506</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Përgjigje</comment>
      <origin>3058137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="382" sha1="dbk5h9vpt4n08ivcjjbu9ec2yvs8zwl" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|realName=|name=Burim Pacolli}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 18 tetor 2024 16:37 (CEST)

:Pershendetje nuk edi pse ekini gervis un pletsova te gjitha info e mundshme per burim pacollin [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 19 tetor 2026 08:18 (CEST)</text>
      <sha1>dbk5h9vpt4n08ivcjjbu9ec2yvs8zwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xhamia Baitul Mukarram, Dhaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364733</id>
    <revision>
      <id>3057967</id>
      <parentid>3044304</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T15:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15009" sha1="g00j2688h2q57st9ndgu5qqjbkifq54" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name                  = Xhamia Baitul Mukarram
| emri_amë           = বায়তুল মোকাররম জাতীয় মসজিদ
| gjuha_emrit_amë      = bengalisht
| image                 = Baitul Mukarram National Mosque in 2022.09.jpg
| image_size            =347
| caption               = Struktura e Xhamisë Baitul Mukarram i ngjan [[Qabeja|Qabesë]] në [[Meka|Mekë]]
| kordinatat      = {{coord|23.7294|N|90.4128|E|format=dms|region:BD_type:city|display=inline, title}}
| statusi              = Funksionale
| tipi_ndërtesës       = Xhami
| stili_arkitektural    = [[Arkitektura Indo-Islamike]], Arkitektura Neo-islamike
| vendndodhja              = Rruga Topkhana, Paltan, [[Dhaka]]
| vendndodhja_shteti    = [[Bangladeshi]]
| data_novatore        = 27 janar 1960
| data_përfundimit     = 1968
| pronar               = Ministria Çështjeve Fetare, Qeveria e Bangladeshit
| affiliation         = [[Islami Synit]]
| lartësia              = {{convert|30.18|m|ft|abbr=on}}
| grounds_area        = {{convert|8.30|acre|m2|abbr=on}}
| arkitekt             = Abdulhusein M. Thariani
| architecture_firm   = Thariani &amp; Co.
| capacity              = 42,000+
}}

'''Bajtul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম}}; (d.m.th. Shtëpia e Nderuar), zyratarisht '''Xhamia Kombëtare Baitul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম জাতীয় মসজিদ}}), është e vendosur në qendër të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqytetit të [[Bangladeshi]]t. [[Xhamia]] u përfundua në vitin [[1968]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Md. Shahidul Amin|2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thariani&quot;&gt;{{cite book|author=Thariani and Co.|title=Architects and Engineers. Booklet in section under projects completed &quot;mosques&quot;|lang=en}}.&lt;/ref&gt; Ajo ka një kapacitet prej më shumë se 42,000 adhuruesish.&lt;ref&gt;{{harvnb|Tai Yong Tan|Gyanesh Kudaisya|2000|p=170}}&lt;/ref&gt;

==Historia==
[[File:An architect's view of Baitul Mukarram, Dhaka.jpg|thumb|left|347px|Pamje arkitekturore e Baitul Mukarramit]]
Xhamia Baitul Mukarram është xhamia kombëtare e [[Bangladeshi]]t. Në fund të viteve [[1950]] [[Dhaka]] u zhvillua shumë shpejt. Më 27 prill [[1959]], Abdul Latif Ibrahim Bavani, pronari i atëhershëm i Mullinjve Bavani të Jutes, mbajti një takim me G.A. Madanin, Haxhi Abdul Latif Bavanin, M.H. Adamxhin, S. Satarin, Muhamad Sadikun, A.Z.N. Rezai Karimin dhe gjeneralin majorin Umrao Khan.&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=Daily Inqilab|date=28 janar 2017|url=https://www.dailyinqilab.com/article/61016/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%B2-%E0%A6%AE%E0%A7%8B%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%B0%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%A5%E0%A6%BE|title=বাইতুল মোকাররমের শুরুর কথা|lang=bn|accessdate=6 dhjetor 2022}}&lt;/ref&gt; Në atë takim ai i propozoi gjeneral majorit Khan, atëherë administrator ushtarak i Pakistanit Lindor, që të ndërtohej një xhami e madhe në [[Dhaka]]. Umrao Khani pranoi të ndihmonte ndërtimin e një xhamije të tillë. Në të njëjtin vit u themelua ''Shoqëria e Xhamisë Baitul Mukarram'' për të ndhmuar projektin. Si vend u zgjodhën {{convert|8.30|acre|m2}} terren mes Dhakës së re dhe asaj të vjetër. Vendi ishte edhe në afërsi të zonës qëndrore të biznesit të qytetit, që në atë kohë, ndodhej një pellg i madh, i njohur si Pellgu Paltan. Pellgu u mbush dhe më 27 janar [[1960]], presidenti i atëhershëm i [[Pakistani]]t Ajub Khani, përuroi punimet, që u realizuan me faza. Kompleksi i xhamisë u projektua nga arkitekti Abdul Husein M. Thariani.&lt;ref name=&quot;Khan1990&quot;/&gt; Adhuruesit zunë vend për herë të parë të premten më 25 janar [[1963]]. Më 28 mars [[1975]], Qeveria e Bangladeshit ja besoi menaxhimin e xhamisë Fondacionit Islamik të Bangladeshit.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.kalerkantho.com/online/muslim-world/2021/01/25/998423|title=বায়তুল মোকাররমে প্রথম নামাজ আদায়ের ৫৮ বছর|lang=bn|date=25 janar 2021|accessdate=6 dhjetor 2022|newspaper=Kaler Kantho}}&lt;/ref&gt;

Kompleksi i xhamisë përfshin dyqane, zyra, bibliotekën dhe zona parkimi brenda tij. Përgjithësisht, xhamia nuk ka një kupolë. Në [[2008]], xhamia u zgjerua, funancuar nga Qeveria e Arabisë Saudite.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Saudi donation for extension work of Baitul Mukarram National Mosque|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-59660|work=The Daily Star|date=21 tetor 2008|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=বায়তুল মোকাররম: পারিবারিক উদ্যোগে তৈরি হয়ে যেভাবে বাংলাদেশের জাতীয় মসজিদ হয়ে উঠলো|author=Kadir Kollol|url=https://www.bbc.com/bengali/news-56736871|date=14 prill 2021|lang=bn|accessdate=6 dhjetor 2022|work=BBC Bangla}}&lt;/ref&gt;

[[File:বায়তুল মোকাররম 003.jpg|thumb|396px|Shkallët e hyrjes me tre harqe]]
==Arkitektura==
Xhamia Baitul Mukarram ka [[Arkitektura Moderniste|stil arkitekturor modern]]. Por ajo nuk i ka braktisur parimet tradicionale të [[arkitektura Mogule|Arkitekturës së Xhamisë Mogule]], që për mjaft kohë ishte mbizotëruese në [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentin indian]]. Modernizmi mund të shihet në përdorimin e një sipërfaqeje të bardhë dhe një forme pothuajse kubike për ndërtesën kryesore. Një xhami pa një kupolë mbi sallën e saj kryesore të lutjeve është një eksperiment i jashtëzakonshëm. Megjithatë ajo ka bërë vend në zemrën e myslimanëve të Dhakës për shkak të modelimit të formës së saj sipas [[Qabeja|Qabenë]] në [[Meka|Mekë]].&lt;ref name=&quot;Khan1990&quot;&gt;{{harvnb|Hasan-Uddin Khan|1990|p=119}}&lt;/ref&gt; Kjo e bënë atë një strukturë të dallueshme nga çdo xhami tjetër jo vetëm në Bangladesh.

===Dizajni i jashtëm ===
[[File:Inside Baitul Mukarram.jpg|thumb|left|379px|Pamje e korridorit]]
Xhamia qëndron mbi një platformë shumë të lartë. Ndërtesa e Xhamisë Baitul Mukarram është me tetë kate dhe {{convert|30.18|m|ft|abbr=on}} e lartë nga toka. Sipas planit origjinal, hyrja kryesore do të ishte në anën lindore. &quot;Shahani&quot; në lindje është {{convert|2694.2|m2|ft2|abbr=on}} me hapsirën e [[abdesi]]t në anët e sajë jugore dhe veriore. Vendi i avdesit apo ablacionit mori një pjesë të rëndësishme kur Baitul Mukarrami u fillua. Mungesa e një kupole mbi ndërtesën kryesore është kompensuar nga dy portikë të cekët të hyrjes, një në jug dhe tjetri në veri. Lartësia e këtyre portikëve përbëhet prej tre [[arkada]]sh në formën e këmbës së lepurit, ku ajo në mes është më e madhe se të tjerat.

Sipas projektit origjinal të Tharianit, [[minarja]] ishte e shkëputur në anën jugore të ndërtesës kryesore. Megjithatë, sipas një projekti të rij janë shtuar dy minare të reja.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Shahidul Amin|chapter=Baitul Mukarram Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|accessdate=2 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|year=2012|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ISBN=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|archive-date=6 dhjetor 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:বায়তুল মোকাররম,জাতীয় মসজিদ ছবি নং ২.jpg|thumb|456px|Pamje e brendshme]]
===Kopshti===
Kopshti është modeluar në një stil të huazuar gjerësisht nga [[Kopshtet Mogule]], megjithatë ndryshe nga kopshtet tradicionale mogule, që përfaqësojnë parajsën islamike (xhenetin), ai nuk ka sistem çar-bagh, me shumë gjasa për shkak të mos pasjes hapësirë të mjaftueshme për një kopësht të tillë. E ardhmja e këtij kopshti është e panjohur; nëse Qeveria e Bangladeshit e zgjeron xhaminë, me shumë gjasa kopshti do të hiqet.

===Dizajni i brendshëm ===
Dy oborre të brendshëm pa çati sigurojnë që të hyjë mjaftueshëm dritë dhe ajër në sallën e lutjeve të Baitul Mukarramit. Sipërfaqja e sallës kryesore të lutjeve është {{convert|2463.51|m2|acre|abbr=on}} me një kat të ndërmjetëm (mezzanine) prej {{convert|170.94|m2|ft2|abbr=on}} në anën lindore. Salla është e rrethuar nga veranda në tre nga anët e saj. Mihrabi i sallës së lutjeve është drejtkëndor në vend se gjysmë-rrethor. Zbukurimi i tepërt është shmangur përgjatë gjithë xhamisë, duke parë se minimizimi i zbukurimeve është një veçori tipike e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]].

== Hatibët ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+[[Hatibi|Hatibët]] e ''Xhamisë Baitul Mukarram''
|- bgcolor=#99ccff style=&quot;color:#000&quot;
| align=&quot;center&quot; | '''Radha'''
| align=&quot;center&quot; | '''Emri'''
| align=&quot;center&quot; | '''Mandati'''
| align=&quot;center&quot; | '''Shënime'''
|-
| align=&quot;center&quot; |1|| Abdur Rahman Bekhud  (1904–1987) || 1963–1971||
|-
| align=&quot;center&quot; |2|| Usman Madani || 1971 || [[Hatibi]] në detyrë gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit
|-
| align=&quot;center&quot; |3||Amimul Ehsan Barkati (1911–1974) || 1971–1974||
|-
| align=&quot;center&quot; |4||Abdul Muiz (1919–1984) || 1974–1984||
|-
| align=&quot;center&quot; |5||Ubaidul Hak (1928–2007) || 1984–2007 || hatibi më gjatë në detyrë&lt;ref&gt;{{cite news|title=Khatib Obaidul Haq passes away|lang=en|date=8 tetor 2007|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-7094|work=The Daily Star}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; |6|| Muhamad Nurudin (1954–2009) || 2007–2009 || Në detyrë
|-
| align=&quot;center&quot; |7|| Mohamed Salahudin (1944–2022) || 2009–2022
| I tërhequr
|-
| align=&quot;center&quot; |8|| Ruhul Amin Faridpuri || 2022–2024
| I dorëhequr
|-
|}

&lt;!-- Inner gallery Table start--&gt;
&lt;!-- hide class=&quot;collapsible wikitable&quot; --&gt;
&lt;!-- Show class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit&quot; align=&quot;center&quot;
|-
! &lt;div style=&quot;font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;&quot;&gt;Pamje të xhamisë&lt;/div&gt;
|-
|style=&quot;text-align: center; width: 100%; &quot; |
&lt;gallery mode=packed heights=234px&gt;
File:বায়তুল মোকাররম.jpg|Korridor
File:Design at dome in Baitul Mukarram.jpg|Dizajni arkadës së brendshme
File:Baitul Mukarram National Mosque main entrance %26 Minaret.jpg|Hyrja kryesore dhe minarja
File:Friday Prayer at Baitul Mukarram Mosque 03.jpg|Pamje e brendshme e xhamisë
File:Baitul Mukarram National Mosque Interior (lower angel).jpg|Brendësia
File:Architecture of baitul Mukarram.jpg
File:Baitul Mokarrom Mosque By Showrov1007.jpg
File:Baitul mukarram discussion.jpg
File:Baitul mukarram mosque, Dhaka.jpg
File:Baitul Mukarram National Mosque 26.jpg
File:Baitul Mukarram National Mosque 301.jpg
File:Baitul Mukarram National Mosque 6.jpg
File:Baitul Mukarram National Mosque in 2022.10.jpg
File:Baitul Mukarrom Masque Side Gate.jpg
File:Besides Baitul Mukarram.jpg
File:Dg 157 - 11 BAITULMUKARRAM MOSQUE 076.jpg|Arkada e brendshme
File:Entry of Baitul Mukarram.jpg|Arkada e brendshme e hyrjes
File:Monument in Baitul Mukarram.jpg
File:Walking in front of Baitul Mukarram.jpg
File:বাংলাদেশের জাতীয় মসজিদ, বায়তুল মোকাররম.jpg|Tre arkadat e hyrjes
File:Upper side of Baitul Mukarram 08.jpg|Oborri i brendshëm
File:বায়তুল মোকাররম (১১).jpg
File:বায়তুল মোকাররম (১৩).jpg
File:বায়তুল মুকাররম ২৯.jpg|Zbukurim i tavanit
File:বায়তুল মোকাররম (১৪).jpg
File:বায়তুল মোকাররম (১৭).jpg
File:বায়তুল মোকাররম (৭).jpg
File:বায়তুল মোকাররম ছবি নং ১৪.jpg
File:বায়তুল মোকাররম ছবি নং ৮.jpg
File:বায়তুল মোকাররম মসজিদ 03.jpg
File:বায়তুল মোকাররম মুসাব্বির.jpg
File:বায়তুল মোকাররম,জাতীয় মসজিদ ছবি নং ৩.jpg
File:বায়তুল মোকাররমের একাংশ (২).jpg
File:বায়তুল মোকাররম-১.jpg
&lt;/gallery&gt;
|}

==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia Bait Ur Rauf]]
* [[Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit]]
* [[Xhamia Yjore]]
* [[Xhatija Sangsad Bhabani]]
* [[Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre]]
* [[City Center, Dhaka]]
* [[Legacy Tower, Dhaka]]
* [[Arkitektura Indo-Islamike]]
* [[Arkitektura Mogule]]
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]

== Referime ==
{{reflist}}

==Bibliografia==
* {{cite book|author=Md. Shahidul Amin|year=2012|chapter=Baitul Mukarram Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|access-date=2 shtator 2022|edition=i 2-të|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|oclc=52727562|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|archive-date=6 dhjetor 2022|url-status=dead}}
* {{cite conference|title=The Mosque|year=1990|author=Hasan-Uddin Khan|conference=Proceedings of an international seminar sponsored by the Aga Khan Award for Architecture and the Indonesian Institute of Architects, held in Jakarta and Yogyakarta, Indonesia, 15–19 October 1990|book-title=Expressions of Islam in Buildings|publisher=Aga Khan Trust for Culture|location=Gjenevë|lang=en|page=119|isbn=978-2-88207-006-7}}
* {{cite book|author=Tai Yong Tan|year=2000|lang=en|author2=Gyanesh Kudaisya|publisher=Routledge|title=The Aftermath of Partition in South Asia|page=170|url-access=limited|url=https://archive.org/details/aftermathpartiti00kuda/pagen184|isbn=978-0-415-17297-4}}

==Lidhje të jashtme==
* {{Commons category|Baitul Mukarram}}
* [https://www.facebook.com/national.mosque Baitul Mukarram the National Mosque of Bangladesh]
* [https://parjatan.portal.gov.bd/site/page/891113fb-9c74-495e-b1c6-fbde9d8717d7/ Baitul Mukarram National Mosque] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240610051104/http://parjatan.portal.gov.bd/site/page/891113fb-9c74-495e-b1c6-fbde9d8717d7/ |date=10 qershor 2024 }}

[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XX]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]</text>
      <sha1>g00j2688h2q57st9ndgu5qqjbkifq54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xhamia e Bibi Marjamit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364775</id>
    <revision>
      <id>3057971</id>
      <parentid>3045275</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T15:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16283" sha1="e03bnpjyius8pxo4vjqrl2cosdw0uwx" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name               = Xhamia e Bibi Marjamit
| emri_amë           = বিবি মরিয়ম মসজিদ
| gjuha_emrit_amë    = bn
| image              = Front view of Bibi Maryam Masjid.jpg
| image_size         = 347
| image_caption      = Pamje ballore e Xhamisë së Bibi Marjamit
| kordinatat         = {{coord|23.631935|90.510713|region:BD_type:landmark|display=title,inline}}
| emra_alternativ    = Xhamia e Haxhiganxhit
| tipi_ndërtesës     = Xhami
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]]
| vendndodhja        = {{flagicon|Bangladesh}} Rruga Mukarba 114, Killarpul, Haxhiganxh, distrikti i Narajanganxhit, divizioni i Dhakës
| data_përfundimit   = Vitet 1680
| affiliation        = [[Islami Suni]]
| floor_count        = 2
| floor_area         = {{convert|9980|sqft|m2|abbr=on}}
}}

'''Xhamia e Bibi Marjamit''', e njohur edhe si Xhamia e Haxhiganxhit, ndodhet në Haxhiganxh të distriktit të Narajanganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Thuhet se ajo është ndërtuar nga navab Shaista Khani, subahdari mogul i [[Bengali]]t. Ndërtimi i saj daton mes viteve [[1664]] dhe [[1688]].&lt;ref name=&quot;NarayanganjBibi&quot;&gt;{{cite web|title=বিবি মরিয়ম মাজার|lang=bn|url=http://narayanganjsadar.narayanganj.gov.bd/node/196423-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%AE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%AE-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0|accessdate=21 shtator 2016|work=narayanganjsadar.narayanganj.gov.bd|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Bibi Marjami, vajza e Shaista Khanit, thuhet se është varrosur në [[Mauzoleu i Bibi Marjamit|mauzoleun e afërt]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Saiful Islam Jewel|lang=bn|title=নারায়ণগঞ্জে দেখার আছে অনেক কিছু|url=http://oldsite.dailyjanakantha.com/news_view.php?nc=44&amp;dd=2013-09-16&amp;ni=148923|date=16 shtator 2013|work=dailyjanakantha.com|accessdate=21 shtator 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Xhamia është e llojit me tre [[kupola]], ku kupola qëndrore është më e madhe se anësoret. Kupolat anësore janë reduktuar duke trashur muret anësore në vend që të shtohej një gjysmë-kupolë të ndërmjetme, siç shihet në disa [[Arkitektura Mogule|Xhami Mogule]]. Dekorimet e bazës së kupolave me motive gjethesh dhe bedena zbukuruese përfaqëson stilin standard. Dekorimet e paneleve me gjethe në krye të çatisë shihen vetëm në faqen ballore. Façada lindore e xhamisë ka tre hyrje të pazakonta me harqe, ku secila gjendet poshtë një gjysmë-kupole, ndërsa qëndrorja është më e madhe se anësoret. Në faqen jugore dhe veriore gjenden nga një dritare që është inovacion i mëvonshëm. Katër kullat këndore, pothuajse të njësuara brenda mureve, janë zgjatur përtej parapetit. Salla e brendshme paraqet harqe të thjeshtë anësorë. Kthinat anësore janë bërë katrore duke trashur muret anësor. Xhamia është riparuar dhe rinovuar mjaft herë, por nëpërmjet tyre ajo ka humbur shumë nga tiparet origjinale, pasi kullat këndore janë tërësisht të modernizuara. Në faqen lindore një verandë me shtylla murature e ka zbehur tërësisht faqen ballore. Ajo përdoret si një xhami xhame, ku besimtarët mund të luten deri në 5 herë në ditë.

==Historia==
[[File:The three domes of late 17th century.jpg|thumb|396px|Tre kupolat e ndërtuara në shekullin e XVII]]
Shumica e historianëve sugjerojnë se Xhaminë e ndërtoi Shaista Khani, subahdari (guvernatori) mogul i [[Bengali]]t nga viti [[1664]] deri në vitin [[1688]], brenda [[Fortesa e Haxhiganxhit|kompleksit të fortifikuar të Haxhiganxhit]] në fillim të viteve [[1680]].&lt;ref name=&quot;bpTBM&quot;&gt;{{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|chapter=Tomb of Bibi Mariam|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|accessdate=4 shtator 2022|OL=30677644M|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|archive-date=5 tetor 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Besohet se ishte babai i Bibi Marjamit, Shaista Khani që e emërtoi sitin sipas vajzës së tij që u shuan në mënyrë të parakohshme dhe u varros në mauzoleun e afërt.&lt;ref name=&quot;NarayanganjBibi&quot;/&gt; Historianët që kanë shqyrtuar materialet ndërtimore dhe teknikat e zbatuara ndërtimore kanë gjetur se të dyja ndërtesat janë bërë njokohësisht me navab Shaista Khanin. Sipas studiuesve të tanishëm të xhamisë, familja e Shaista Khanit dhe administrata u formua nga popullsia myslimane e Killarpulit të sotëm. Madje deri në vitet [[1950]], popullsia e Killarpulit ishte pothuajse e monopolizuar nga hindutë, dhe vështirë se bëheshin dhjetë myslimanë që mblidheshin për lutjet kongregacionale. Kjo është në kontrast me tani, ku në xhami mblidhen me qindra adhurues.

== Arkitektura ==
[[File:Western View of the Masjid.jpg|thumb|left|Pamje e jashtme e murit perëndimor të xhamisë]]
Xhamia u ndërtua fillimisht si xhami tepër e lartë me një kat me një theks të madh në cilësitë vertikale. Tre [[Mihrabi|mihrabët]] gjenden në murin perëndimor nga baza e katit përdhes deri në një të tretën e lartësisë së katit të parë. Këta mihrabë janë tkurrur në gjerësi dhe shkurtuar në lartësi; nga ana tjetër, ata lidhen strukturalisht me tre kupolat për të paraqitur një nga esencat arkitekturore të ndërtesës. Mbetjet autentike të mihrabëve që ndodhen në katin e parë, ngrihen deri në një të tretën e lartësisë së murit perëndimor.&lt;ref name=&quot;bpBMM&quot;&gt;{{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque|chapter=Bibi Mariam Mosque|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|accessdate=4 shtator 2022|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303045702/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque|archive-date=3 mars 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Në vitin [[2001]], kati i parë u fut drejtpërdrejtë në xhami, duke e hibridizuar bukurinë strukturore të marrëdhënies mes kupolave dhe mihrabëve. Pas ndërtimit të katit të parë, bukuria e kupolave dhe mihrabëve mbetet e nënvlerësuar, ku çatia e katit të parë e pengon tërësisht pamjen e të parave dhe madhësia e kësaj të fundit është ndryshuar dramatikisht. Arkitektura e Xhamisë së Bibi Marjamit përcaktohet nga kombinimi i zbukurimeve dhe vendosjeve përpjesëtimore mes elementeve si harqet, kupolat, mihrabët etj.

[[File:Three mihrabs at western facade.jpg|thumb|372px|Tre mihrabët në façatën perëndimore]]
Të gjitha këto elemente janë përdorur në një seri prej tre gjymtyrësh, ku, i mesmi është shumë më i madh dhe më i theksuar se ato anësore. Për shembull, tre kupolat mbulojnë hapsirën e brendshme ku kupola qëndrore është më e madhe se anësoret dytësore. Përdorimi i tre kupolave në këtë mënyrë në një xhami është një veçori e [[Arkitektura Mogule|stilit arkitekturor mogul]]. Në këndin lindor të ndërtesës ndodhet një minare që është ndërtuar gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në [[1971]]dhe e ka humbur veçorinë e saj origjinale për shkak të riparimeve të mëvonshme që e kanë modernizuar. Salla e brendshme ka harqe të thjeshtë anësorë, por kupolat anësore janë reduktuar duke rregulluar trashësinë e mureve anësore. Tre kupolat janë zbukuruar me motive gjethesh dhe mure fortifikues.&lt;ref name=&quot;bpBMM&quot;/&gt; Zbukurimet e sipërfaqes së jashtme të mureve, që në xhamitë tipike mogule bashkëkohëse ishin pllakata dhe motive gjeometrike dhe floreale janë zbehur. Përgjatë katit të parë është shtuar një verandë për shkak të façatës lindore të xhamisë për të bujtur më shumë besimtarë, që e ka kompromentuar bukurinë e xhamisë. Fillimisht, një shesh i hapur pranë façatës lindore, me përmasa {{convert|50|ft|m|abbr=on}} me {{convert|20|ft|m|abbr=on}} i shtonte bukurinë xhamisë. Megjithëse drejtkëndore, xhamia duket më shumë si një katror për shkak se gjatësia {{convert|50|ft|m|abbr=on}} është pak e dallueshme se gjerësia {{convert|45|ft|m|abbr=on}}.

===Dekorimet mogule të xhamisë ===
[[File:DG 43 - 08 HAJI GONJ FORT OF SAESTA KHAN 16 CENTURTY NARAYANGONJ IMG 6424.jpg|thumb|left|389px|Fortesa e Haxhiganxhit brenda të cilës gjendet kompleksi i Bibi Marjamit]]
Megjithëse pllakatat dhe motivet që zbukuronin Xhaminë e Bibi Marjamit u zhdukën kohë më parë, temat e tyre mund të hamendësohen akoma duke analizuar ato që janë ruajtur akoma te mauzoleu dhe ndërtesat e tjera të kompleksit. Disa zbukurime u prodhuan si modele të zbrazëta e të vogla në forma këndore duke depërtuar drejtpërdrejtë muret. Elementet e tjera përfshijnë panelet drejtkëndore të tërhequra dhe motivet floreale e gjeometrike. Tipi i fundit thekson bukurinë e rënies së dritës natyrore në ndërtesë. Kjo strategji është zbatuar në mënyrë të zakonshme në [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturën Indo-Islamike]] dhe është një veçori e fortë te mauzoleu dhe faltorja dytësore.

Ndryshe nga mauzoleu, ajo është shndërruar në mënyrë rrënjësore nën faza të ndryshme konservimi dhe rikonstruksioni. Xhamia gjendet tërësisht e privuar nga domethënia e saj arkitekturore. Për të sqaruar bukuritë e saj janë shkruar mjaft libra, megjithëse me konkluzione të kufizuara hipotetike dhe të orientuar më shumë drejtë ndjeshmërisë së vlerave të saj. Mungesa e informacionit i atribuohet dokumentimit të saj të zbehtë në kontekstin historik dhe papërgjegjshmërisë së qeverisë në trajtimin e elementeve të saj të mbijetuar si një trashëgimi kombëtare. Megjithatë, ajo nuk është zhdukur akoma duke parë se mjaft gjëra mund të gjurmohen nga elementet e mbijetuara, si kupolat, harqet dhe muret peshë mbajtës që përcaktojnë hapsirën e saj.

[[File:This is the shrine of Bibi Maryam.jpg|thumb|422px|Mauzoleu i Bibi Marjamit]]
==Marrëdhënia me kompleksin==
{{See also|Mauzoleu i Bibi Marjamit|Fortesa e Haxhiganxhit}}
Raportet historike qartësojnë se kompleksi i fortifikuar ekzistonte para xhamisë dhe mauzoleut. Ky kompleks është tërësisht i fortifikuar me mure rrethuese {{convert|4|ft|m|abbr=on}} të gjerë dhe {{convert|12|ft|m|abbr=on}} të lartë. Ndërtesa kryesore është [[Mauzoleu i Bibi Marjamit]]. Xhamia është vendosur përkundrejt tij dhe aksi i tij qëndror është i vijëzuar me mauzoleun.

[[File:This unit was used to shelter the guards of the complex.jpg|thumb|left|381px|Kjo njësi përdorej si strehë e rojeve]]
Xhamia u ndërtua njëkohësisht me mauzoleun për të përmbushur nevojën e lutjeve kongregacionale dhe plotësimin e domethënies së mauzoleut duke mundësuar që besimtarët të luteshin për shpëtimin e Bibi Marjamit. Ky mauzole çon në një faltore dytësore të vendosur në skajin perëndimor të xhamisë, ka një kalim të fshehtë nëpërmjet të cilit ushtarët e Shaista Khanit mund të arrinin në [[Fortesa e Haxhiganxhit|Fortesën e Haxhiganxhit]]. [[Mauzoleu i Bibi Marjamit|Mauzoleu drejtkëndor i Bibi Marjamit]] është i arritshëm nga të gjitha drejtimet me pesë [[arkada]] në të gjitha faqet dhe që kryesohet me një kupolë. Ndryshe nga Xhamia e Bibi Marjamit, mauzoleu i ka ruajtur të gjitha veçoritë arkitkturore të tij megjithëse ka pësuar rinovime të shumta.

Ai pasqyron periudhën e ndërtimit të tij. Pas Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në vitin [[1971]], kompleksit të Bibi Marjamit iu mor një pjesë thelbësore e hapsirës nga Shkolla Fillore Bibi Marjam, gjë për të cilën u desh të prisheshin pjesë të mëdha të fortifikeve lindore dhe jugore. Mauzoleu dhe xhamia janë të vendosura mbi sipërfaqe të ngritura. Në drejtimin jugor kompleksit iu shtua një tjetër ndërtesë pranë mureve fortifikuese, që ishte streha e ushtarëve të navabit që ruanin kompleksin. Ndërtesa kryesore është një strukturë monokromatike me sipërfaqe të lyer në ngjyrë kafe të hapur dhe të zbukuruar me panele të zgavërt drejtkëndorë. Parapeti i mauzoleut është dekoruar në të njëjtin stil si kreu i mureve fortifikuese rrethuese. Ai paraqitet me tre harqe në mes të dy anësorëve me madhësi dhe veçori identike. Mauzoleu është ndërtuar mbi një platformë të ngritur me përmasa {{convert|3|ft|m|abbr=on}} i lartë dhe arrihet nga një palë shkallë të hapura që janë rrënuar.

==Shiko gjithashtu==
* [[Mauzoleu i Bibi Marjamit]]
* [[Xhamia e Aurangzebit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia e Kartalab Khanit]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]]
* [[Husaini Dalani]]
* [[Xhamia e Binat Bibit]]
* [[Xhamia e Shahbaz Khanit]]
* [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]]
* [[Zamindar Bari i Baishrashit]]
* [[Zamindar Bari i Lakshman Sahas]]
* [[Zamindar Bari i Kokilpairit]]
* [[Sonargaoni]]
* [[Panam Nagari]]
* [[Bikramapuri]]
* [[Ura e Mirkadimit]]
* [[Historia e Bangladeshit]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]

== Referime ==
{{reflist}}

==Bibliografia==
{{Commons category|Bibi Maryam Mausoleum and Mosque|Xhamia e Bibi Marjamit}}
* {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Bibi Mariam Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|accessdate=4 shtator 2022|year=2012|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303045702/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque|archive-date=3 mars 2024|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Tomb of Bibi Mariam|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|accessdate=4 shtator 2022|year=2012|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam|archive-date=5 tetor 2022|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Ahmad Hasan Dani|year=1961|lang=en|title=Muslim Architecture in Bengal|url=https://books.google.al/books?id=CE5QAAAAMAAJ|publisher=Asiatic Society of Pakistan}}
* {{cite book|title=Dacca: A Record of Its Changing Fortunes|year=1962|author=Ahmad Hasan Dani|url=https://books.google.al/books?id=ycBHAAAAMAAJ|edition=i 2-të|publisher=Mrs. S. S. Dani|lang=en}}
* {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|year=1965|lang=en|publisher=S.M. Perwez|url=https://books.google.al/books?id=579HAAAAMAAJ|title=Glimpses of Old Dhaka: A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam [sic] with Special Treatment of Dhaka|edition=i 2-të i rishikuar}}
* {{cite book|author=Abul Kalam Mohammad Zakaria|year=2012|title=Bangladesher Prachin Kirti|volume=2|url=https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo|orig-year=1987|lang=bn|publisher=Divya Prakash|pages=161–62|isbn=984-771-048-1|access-date=20 tetor 2024|archive-date=25 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101936/https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Munatasir Mamoon|year=2009|publisher=Ananya|title=Dhaka Smriti Bisritir Nagari|url=https://search.worldcat.org/title/720465383|lang=bn|page=180|orig-year=1993}}

[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
[[Kategoria:Xhami Mogule]]</text>
      <sha1>e03bnpjyius8pxo4vjqrl2cosdw0uwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arkada Nimtali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364886</id>
    <revision>
      <id>3058044</id>
      <parentid>3045121</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22668" sha1="6hpkb01ymo001n8m6yeqfmup7uy5bo4" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name             = Arkada Nimtali
| emri_amë      = Nimtali Deuri
| gjuha_emrit_amë = bn
| statusi            = Në funksion
| image            = Asiatic Society Heritage Museum.jpg
| image_size       = 334
| caption          = Arkada Nimtali pas restaurimit
| tipi_ndërtesës    = Portik
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]] me elemente evropiane
| pronar             = Shoqëria Aziatike e Bangladeshit
| vendndodhja        = {{flag|Bangladesh}} Asiatic Society of Bangladesh&lt;br/&gt;Rruga e Sekretariatit të Vjetër 5, Nimtali, Ramna, [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| kordinatat    = {{coord|23.7245|90.4024|region:BD_type:landmark|display=inline, title}}
| data_përfundimit   = 1766
}}

'''Arkada Nimtali''' (e njohur në [[gjuha bengale|bengalisht]] si '''Nimtali Deuri''') është një [[arkada|arkadë]] në [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]] që daton nga [[Perandoria Mogule|Periudha Mogule]]. Ishte portiku i pallatit të naib nazimit të Dhakës, nën-guvernatori i Bengal Subahut në [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]]. Tani, struktura është e vendosur në kompleksin e &quot;Asiatic Society of Bangladesh&quot; duke bujtur '''Muzeun e Trashëgimisë së Shoqërisë Aziatike'''. Është një muze publik që paraqet historinë e shekujve të [[shekulli XVIII|XVIII]] dhe [[shekulli XIX|XIX]].

==Arkitektura==
Arkada është një shembull i [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturës Indo-Islamike]]. Ajo ka dy façda të dallueshme, ku në një anë, façada përfshin dy [[çhatri]] të varura të [[Arkitektura Mogule|Stilit Mogul]], ndërsa në anën tjetër, façada është një arkadë e madhe po e stilit mogul. Me gjasa është një evoluim i ''Stilit të Shaista Khanit'',&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Architecture|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|chapter=Architecture|date=2012|lang=en|accessdate=2 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh}}&lt;/ref&gt; që ishte një stil i arkitekturës mogule i veçantë për Dhakën. Megjithatë ajo mund të konsiderohet si një paraprirëse e [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturës Indo-Saraçene]] që do të zhvillohej më vonë, duke përzier stilin mogul me atë europian.

[[File:নিমতলী দেউড়ী.jpg|thumb|left|417px|Arkada Nimtali para restaurimit]]
Nga ana arkitekturore, Nimtali Deuri është një ndërtesë dy katëshe e depërtuar nga një arkadë e madhe që çonte te kompleksi i pallatit nga ana perëndimore. Ai përbëhet nga disa dhoma të madhësive të ndryshme bashkë me një sallë të madhe në katin e parë. Është zbukuruar me dritare gotike &quot;orielë&quot;, çati të sheshta mbi dërrasa dhe trarë druri, grila veneciane, suva me pluhur tullash etj.

Ndërtesa dy katëshe shumëkëndëshe në anën lindore nga veriu në jug është {{convert|15.20|m|ft|abbr=on}} e gjatë, ndërsa përgjatë anës perëndimore është {{convert|8.13|m|ft|abbr=on}} e gjatë në anën perëndimore. Një kalim i gjerë, i harkuar {{convert|5|m|ft|abbr=on}} i gjerë kalon nga lindja në perëndim. Në katin përdhes ndodhen dy dhoma në anën veriore të kalimit, ndërsa në anën jugore gjendet një dhomë dhe një palë shkallë që të çojnë në katin e sipërm. Dhoma në anën jugore të kalimit dhe një nga dhomat në anën veriore është 3.38 metra katrorë secila, ndërsa dhoma në anën perëndimore të rreshtit jugor është {{convert|2.74|m|yd|abbr=on}} me {{convert|1.82|m|yd|abbr=on}}. Dy dhomat katrore në katin e sipërm janë {{convert|3.38|m|yd|abbr=on}} në secilin krahë. Dhoma e madhe e sallonit në anën lindore në katin e dytë është {{convert|13.75|m|yd|abbr=on}} me {{convert|8.30|m|yd|abbr=on}} dhe ana një {{convert|8.22|m|yd|abbr=on}} me {{convert|4.14|m|yd|abbr=on}}. Ka një verandë të hapur në anën ballore (perëndimore) të këtyre dy dhomave me një lartësi prej {{convert|2|m|yd|abbr=on}} nga niveli i dyshemesë, ndërsa ka përmasa {{convert|3.68|m|yd|abbr=on}} me {{convert|1.70|m|yd|abbr=on}}.

{{multiple image|total_width =543
|align = right |direction = horizontal |caption_align = center
|image1 = Gateway to the Nawab Baree Dacca.jpg |caption1 = Pjesa e pasme e arkadës në 1863
|image2 =|caption2 = Pamje e pasme e arkadës në 2022
}}
==Historia==
===Pallati Nimtali===
Pallati Nimtali ishte rezidenca e familjes së naib nazimit (nën-guvernatori) i Dhaka-Niabatit (Divizioni i Dhakës) në shekujt e [[shekulli XVIII|XVIII]] dhe [[shekulli XIX|XIX]]. Kur kryeqyteti i Subah-i-Bangala-s u zhvendos nga [[Dhaka]] për në Murshidabad rreth vitit [[1717]], Dhaka u bë selia e nën-guvernatorit të një divizioni që përfshinte afërsisht pjesën më të madhe të [[Bangladeshi]]t të tanishëm. Divizioni i Dhakës mbulonte pjesë të mëdha të [[Bengali]]t lindor, duke përfshirë [[Dhaka|Dhakën]] e tanishme, Komillën, Noakhalin dhe Çitagongun. Divizioni i Dhakës ishte një nga burimet më të mëdha të të ardhurave për [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]], duke përfshirë oborrin perandorak në [[Delhi]] dhe oborrin e navabit të Bengalit në Murshidabad. Naib nazimët ishin përgjegjës për mbledhjen e të ardhurave, marrëdhëniet me kompanitë e huaja tregtare dhe për Marinën Mogule.

Nën-guvernatori, zakonisht një aleat i ngusht i navabit, qëndronte në një nga shumë pallatet ose fortesat e braktisura të Dhakës. Në [[1763]], kur oficeri i ushtrisë britanike lejtnant Swinton e zaptoi qytetin, navabi Xhasarat Khan, naib nazimi që jetonte në fortesën kryesore të Dhakës (burgu i tanishëm qëndror), nuk ishte në [[Dhaka]]. Ai atëherë ishte i burgosur i navabit Mir Qasim në Bihar.

[[File:Ruins of the Nawab Baree Dacca.jpg|thumb|left|396px|Rrënoja të Pallatit të mëparshëm Nimtali, 1863]]
Navabi Mir Qasim mësoi rreth rolit të Xhasarat Khanit në shpëtimin e britanikëve në Dhaka gjatë armiqësisë së tij me britanikët, duke shpërfilluar urdhërat e navabit Siraxhudaula, ndërsa urdhëroi divanin Muhamad Beg ta burgoste atë. Xhasarat Khani u arratis nga [[Dhaka]], por më pas u kap dhe u çua në Munghir të [[Bihari]]t, ku u mbajt në burg. Sulmi i lejtnant Swinton-it mbi Dhakën në fakt u ndërmor për të shpëtuar nën-guvernatorin miqësor. Swinton-i e bëri rezidencën e tij në fortesën e vjetër.

Në [[1765]], Lord Clive, duke kujtuar shërbimet e shkuara të Xhasarat Khanit rekomandoi, me miratimin e Këshillit të Kalkutës së navab Nazmudaulas ta ricaktonte Xhasarat Khanin naib nazim të Dhakës. Khani në vijim u rikthye në Dhaka. Me të mbërritur në Dhaka, ai gjeti se rezidenca e tij ishte zënë nga britanikët dhe kështu u vendos te [[Bara Katra]], një pallat tjetër i vjetër i mogulëve. Swinton-i shpejt u udhëzua nga Këshilli i Kalkutës të ndërtonte një rezidencë të re për naib nazimin. Ndërtimi i një pallati të ri në lagjen Nimtali u përfundua shpejtë brenda vitit.

Pallatit Nimtali që u ndërtua në vitin [[1766]], pasi [[Sundimi i Kompanisë Britanike në Indi|Kompania Britanike e Indisë Lindore]] mori divanin e Dhakës në [[1765]] dhe nëpërmjet tij administrimin e Dhakës. Ata caktuan lejtnantin Archibald Swinton për të vepruar si administrator i Dhaka Niabatit ose Divizionit të Dhakës që atëherë ishte nën një naib nazim ose nën-guvernator. Naib nazimët e [[Dhaka|Dhakës]] jetonin në Fortesën e Dhakës (Burgu i tanishëm Qëndror).

[[File:Nimtali Deuri 1950.jpg|thumb|381px|Arkada Nimtali në vitin 1950]]
Swinton zgjodhi lagjen Nimtali në veri të qytetit si vendin për pallatin e ri. Nuk dihet me saktësi si u projektua dhe planifikua ndërtimi, por mund të konsiderohet me siguri se Swinton-i luajti një rol të rëndësishëm në këtë projekt. Në këtë mënyrë u ndërtuan ky pallat, i pari i llojit të tij i ndërtuar gjatë [[sundimi i Kompanisë Britanike në Indi|kohës së Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]], si me elemente mogule ashtu edhe britanike në planimetrinë dhe zbatimin e tij. Për këtë përgjithësisht thuhet se nga ana arkitekturore ai paraqet një [[arkitektura Indo-Islamike|karakter shekullar Indo-Britanik]].

Vetëm portiku i pallatit ka mbijetuar deri në ditët e sotme, i quajtur ''Nimtali Deuri'' në [[gjuha bengale|bengalisht]].&lt;ref name=&quot;deuri&quot;&gt;{{cite encyclopedia|lang=en|author=Sharif Uddin Ahmed|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Deuri|publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh|chapter=Nimtali Deuri|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|year=2012|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|access-date=11 gusht 2024|OL=30677644M|archive-date=21 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221062222/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Deuri|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Arkada është paraqitur në shumë piktura të artistëve europian gjatë [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Sundimit Britanik]]. Charles D'Oyly e paraqet arkadën në veprat e tij. Në mjaft tekste dhe piktura historike, ai është paraqitur si pjesë e Pallatit të navabit të Dhakës.

Pallati i humbur Nimtali zinte një sipërfaqe të konsiderueshme në anën veriore të qytetit mes Nimtali Mahallës dhe Ndërtesës sëe Gjykatës së Lartë dhe përbëhej nga disa struktura të veçanta dhe një amalgamë ndërtesash. Vendi ishte pak në periferi të qytetit, i rrethuar kryesisht nga pyje. Nuk është e mundur të jepet një përshkrim i saktë i këtyre strukturave pasi asnjë raportim bashkëkohës os planimetri e vendit nuk ka mbijetuar. Megjithatë, mund të hamendësohet, duke gjykuar nga portiku ekzistues, Nimtali Deuri, se ai ishte ndërtuar sipas projekteve të zakonshme mogule të pallateve me mjaftë portikë, oborret të brendshme, rezidenca private, vende lutjeje, depozita ose ujëmbledhës, barraka për ushtarët dhe zona për stafin, kopështe dhe kështu me radhë. Për sa kohë që pallati ishte rezidenca e naib nazimit ai lujti një rol domethënës në jetën socio-kulturore të Dhakës.

Një kanal i ngusht uji që rridhte nga veriu dhe merrte ujë nga lumi Kamalapur në lindje formonte sistemin e furnizimit me ujë të pallatit. Kishte edhe një depozitë të madhe të quajtur &quot;Navabi Dighi&quot; (mbijeton akoma dhe mund të gjendet midis sallave Fazlul Huk dhe Shahidullah të Universitetit të Dhakës) dhe xhamisë Navabi Masxhid, një strukturë një-kupolëshe në jug të kompleksit të tanishëm të Shoqërisë Aziatike.

Për sa kohë pallati qëndroi si rezidenca e naib nazimit, ai lujti shumë role domethënëse jetën shoqëore dhe kulturore të Dhakës. Ai shërbeu si qendër e kulturës mogule në [[Dhaka]], duke patronazhuar muzikën dhe kërcimin klasik, pikturën dhe artet apo artizanatet e tjera. Një ngjarje plotë ngjyra që zhvillohej aty rregullisht ishte procesioni i Eid-it i zhvilluar gjatë festimit të Eid-ul-Fitrit, që zakonisht niste nga ''Arkada Nimtali'' dhe pasi parakalonte pjesë të ndryshme të qytetit, përfundonte prapë aty.

Peshkopi Heber, që e vizitoi Dhakën në [[1824]], la një përfshkrim të kompleksit të pallatit, që ai e gjeti në gjendjen të rrënuar. Ai përmend një &quot;portik me të vërtetë të bukur, Nimtali Deuri i tanishëm, me një galeri të hapur, ku luhej ''nobuti'', ose muzika luftarake e darkës, një shenjë e dinjitetit sovran, për të cilin navabi nuk pati kurrë një pretendim legjitim, por në të cilin qeveria vijonte ta joshte atë...” Ai përmend më tej “një sallë shumë të bukur, një tetëkëndësh të mbështetur mbi harqe gotike, me një verandë përreth tij dhe me dritare të larta gotike...”

[[File:নিমতলী দেউড়ী ছবি নং ৯.jpg|thumb|432px|Pamje e brendshme]]
Përveç çfarë përmendi Heberi ka pasur një dhomë me dymbëdhjetë dyer të njohur si ''baraduari''. Thuhet se dhoma ishte caktuar për audiencat e dymbëdhjetë sardarëve (udhëheqësit) e &quot;mahallave&quot; të qytetit, që në kohën e audiencës e kishin zakon të hynin individualisht në sallë përmes dymbëdhjetë dyerve. Kjo sallë audiencash që dikur bujtëte Muzeun e Dhakës nga rreth vitit [[1914]] deri në vitin [[1983]] ishte pjesë e zonës rezidenciale të pedagogëve të Universitetit të Dhakës, Anvar Pasha Bhavani.

Pallati Nimtali mbeti rezidenca zyrtare e naib nazimëve deri në vitin [[1843]], megjithëse ata ishin të zhveshur nga pushteti i tyre që në [[1822]]. Me konsolidimin e pushtetit nga [[Sundimi i Kompanisë Britanike në Indi|Kompanisë së Indisë Lindore]], naib nazimët e humbën gradualisht funksionin e tyre ushtarak dhe administrativ bashkë me autoritetin. Navabit, më vonë, ju dha një shumë e papërfillshme prej 6000 rupish si pension mujor. I zhveshur nga i gjithë pushteti, autoriteti, privilegjet dhe financimet ai nuk e kishte të mundur ta mirëmbante kompleksit e stërmadh të pallatit në nivelin e duhur.

Pallati Nimtali, duke përfshirë Nimtali Deurin mbijetoi gjatë kohës së naib  nazimëve, por me shfuqizimin e postit në [[1843]], ai nisi të degradonte. Fatmirësisht Nimtali Deuri ose porta perëndimore e kompleksit të pallatit iu shmang shkatërrimit. Megjithëse koha ka vepruar mbi ndërtesën, nuk ka dëshmi të drejtpërdrejta që ai u dëmtua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]]. Gjithësesi për arësye të ndryshme pjesë të ndërtesës pësuan dëmtime që më vonë u riparuan pa e marrë parasysh natyrën e tij arkitekturore. Arkada Nimtali ose portikut i jashtëm u ndërtua si një portë hyrëse nga perëndimi në Pallatin Nimtali.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace|author=Sharif Uddin Ahmed|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|year=2012|lang=en|chapter=Nimtali Palace|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-date=8 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195704/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Pushteti i tyre u dobësua gradualisht pasi [[Sundimi i Kompanisë Britanike në Indi|Kompania Britanike e Indisë Lindore]] morri kontrollin në [[Dhaka]] në [[1793]]. Naib nazimët vijuan të jetojnë të pushtetshëm, bashkë me parinë e Dhakës. Zyra e naib nazimit u shfuqizua në vitin [[1843]] pasi britanikët e konsoliduan pushtetin mbi Indinë. Në vijim pallati u shndërrua në rrënoja.

[[File:নিমতলী দেউড়ি অভ্যন্তর.jpg|thumb|left|396px|Pamje e brendshme]]
Disa nga banuesit e pallatit ishin navabi Hasmat Xhung dhe navabi Nusrat Xhung, nipa dhe pasues të Xhasarat Khanit. Zotëruesi i fundit i njohur ishte navabi Gaziudin, naib nazimi i fundit, i njohur edhe si &quot;pagla&quot; apo &quot;navabi i marrë&quot;. Ai shkapërderdhi të gjithë pasurinë që familja zotëronte dhe jetoi një jetë shumë të shthurur dhe vdiq në vitin [[1843]]. Që atëherë pronësia e pallatit ndryshoi mjaftë herë. Për disa kohë Kompania e mbajti kompleksin nën pronësinë e saj dhe pastaj nisi ti shiste ndërtesat dhe terrenet e saj nëpërmjet ankandeve. Mjerisht pronarët e rinj gradualisht i shkatërruan pothuajse të gjitha ndërtesat në kompleks. 'Baraduari' ndryshoi duar mjaftë herë dhe në një pikë u ble nga Maulvi Mainudin dhe nga ai Ruplal Dasi, një zamindar dhe bankier nga [[Dhaka]]. Në vitet [[1880]] sekti i Brahmat e Shpërblimit të Ri e vendosën selinë e tyre në rajonin e Pallatit Nimtali dhe e emërtuan atë Bidhan Palli, duke i ofruar zonës një mjedis të ri të entuziazmit shoqëror dhe fetar. Më vonë në pjesën e parë të [[shekulli XX|shekullit të XX]], kur kryeqyteti i ri dhe Universiteti i Dhakës po ndërtoheshin, qeveria e bleu të gjithë zonën Nimtali.

Kështu Pallati Nimtali i naib nazimëve të Dhakës dhe terrenet përreth pasi kaluan peripeci dhe pronarë të ndryshëm, në vijim u bë pronë e Universitetit të Dhakës. Portiku i vetëm i mbijetuar, tani i vendosur në kompleksin e Shoqërisë Aziatikë e të Bangladeshit, është dëshmitari i vetëm i ekzistencës së Pallatit Nimtali. Në ditët më të mira ai bujtëte shumë njerëz dhe institucione, si p.sh. zyrën dhe bibliotekën e Shoqërisë Aziatike që kur ajo u themelua në [[1952]] deri në [[1982]], kur Shoqëria u zhvendos në një ndërtesë të re pranë tij. Nimtali Deuri tashmë është nën kujdesin e &quot;Shoqërisë Aziatike të Bangladeshit&quot;.

[[File:নিমতলী দেউড়ী উপরে উঠার সিড়ি.jpg|thumb|Shkallë të Arkadës]]
===Shoqëria Aziatike===
Më 3 janar [[1953]], Ahmad Hasan Dani themeloi &quot;Shoqërinë Aziatike të Pakistanit&quot; (&quot;Asiatic Society of Pakistan&quot;) në terrenin e Pallatit Nimtali.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|accessdate=2 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|date=2012|editor3=Mahfuza Khanam|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Asiatic_Society_of_Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|chapter=Asiatic Society of Bangladesh|editor4=Sabbir Ahmed|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none}}&lt;/ref&gt; Organizata u formua si një shoqëri edukimi e modeluar mbi Shoqërinë Aziatike të Bengalit. Në vitin [[1972]], organizata u riemërtua &quot;Shoqëria Aziatike e Bangladeshit&quot;.

===Restaurimi===
Më parë, shumë ndërhyrje të bëra në strukturën e brendshme të ndërtesës nga përdoruesit e saj, duke përfshirë Universitetin e Dhakës, Muzeun e Dhakës dhe në fund Shoqëria Aziatike nga vitet [[1952]] deri në [[1982]]. Riparimet dhe ndryshimet strukturore u bënë kryesisht sipas tekave dhe nevojave të tyre. Strukturalisht, ndërhyrje të tilla i kanë ndryshuar mjaftë veçoritë arkitekturore fillestare të ndërtesës. Duke gjykuar nga gjendja e tanishme, duket se ndërtesa ishte shembulli i parë ku tiparet dhe dizajnet mogule që ndërtesa u përfshinë me stilin europian të ndërtimit. Padyshim kjo e ka bërë ndërtesën historikisht shumë domethënëse.

Mes shqetësimit publik mbi mirëmbajtjen,&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=Nimtali Deuri falling apart|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-23664|publisher=The Daily Star|date=17 shkurt 2008|accessdate=2 shtator 2022}}&lt;/ref&gt; Shoqëria Aziatike ndërmori një restaurim të gjerë të arkadës mes viteve [[2009]] dhe [[2011]]. Kjo u mbështet nga Ministria e Çështjeve Kulturore të Bangladeshit me rastin e 400 vjetorit të bërjes së Dhakës qytet nën sundimin Mogul. Kostoja e restaurimit ishte 15 milionë taka të Bangladeshit.&lt;ref name=&quot;dhakatribune1&quot;&gt;{{cite web|title=Asiatic Society Heritage Museum in Old Dhaka opens for public on Friday|url=https://archive.dhakatribune.com/opinion/heritage/2019/01/04/asiatic-society-heritage-museum-in-old-dhaka-opens-for-public-on-friday|lang=en|publisher=Dhaka Tribune|date=4 janar 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;newagebd1&quot;&gt;{{cite web|publisher=New Age Bangladesh|url=https://www.newagebd.net/article/60701/asiatic-society-heritage-museum-opens-for-public-on-friday|lang=en|title=Asiatic Society Heritage Museum opens for public on Friday|access-date=23 tetor 2024|archive-date=25 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425144722/https://www.newagebd.net/article/60701/asiatic-society-heritage-museum-opens-for-public-on-friday|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tbsnews.net/features/habitat/how-nimtali-deuri-old-dhaka-was-restored-295549|lang=en|title=How the Nimtali Deuri of Old Dhaka was restored|date=31 gusht 2021}}&lt;/ref&gt;

===Muze===
Një muze publik që paraqet jetën e parisë së Dhakës në shekujt e [[shekulli XVIII|XVIII]] dhe [[shekulli XIX|XIX]] tani bujtet brenda tre kateve të arkadës.&lt;ref&gt;{{cite web|date=17 janar 2019|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/star-live/nimtoli-deuri-becomes-heritage-museum-in-dhaka-bangladesh-1688995|title=Nimtoli Deuri becomes heritage museum in Dhaka, Bangladesh|publisher=Thedailystar.net|accessdate=2 shtator 2022}}&lt;/ref&gt; Ai u hap në janar [[2019]]. Kati përdhes përfshin prezantime video, rregjistrime të historisë së Dhakës dhe kushtime ndaj themeluesve të Shoqërisë Aziatike. Kati i dytë paraqet sende personale të naib  nazimëve, duke përfshirë piktura, arka dhe filxhanë çaji. Kati i tretë ka koleksionin më të madh që paraqet shtrirjen kohore nga Periudha Mogule dhe ajo Britanike, duke përfshirë oborrin e naib nazimëve, porcelane, monedha, prerje të ''Lloyd's Evening Post'', piktura, muslina dhe sende të tjera historike.

==Shiko gjithashtu==
* [[Bara Katra]]
* [[Çhota Katra]]
* [[Fortesa e Lalbagut]]
* [[Porta Mir Xhumla e Dhakës]]
* [[Historia e Dhakës]]
* [[Arkitektura Mogule]]
* [[Arkitektura Indo-Islamike]]
* [[Arkitektura Indo-Saraçene]]
* [[Northbrook Hall]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]

== Referime ==
{{reflist}}

==Bibliografia==
{{Commons category|Nimtoli Deuri|Arkada Nimtali}}
{{Commons category|Nimtali Palace|Pallati Nimtali}}
* {{cite encyclopedia|author=Sharif Uddin Ahmed|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Deuri|lang=en|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|year=2012|chapter=Nimtali Deuri|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh|access-date=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none}}
* {{cite book|author=Sharif Uddin Ahmed|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace|lang=en|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|year=2012|chapter=Nimtali Palace|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh|ISBN=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195704/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace|archive-date=8 prill 2023|url-status=dead}}

[[Kategoria:Muze]]
[[Kategoria:Pallate në Bangladesh]]
[[Kategoria:Pallate Mogule]]
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVIII]]
[[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]]</text>
      <sha1>6hpkb01ymo001n8m6yeqfmup7uy5bo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Armenët në Bengal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365371</id>
    <revision>
      <id>3058053</id>
      <parentid>3057453</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22334" sha1="hzzl8dhpfl5ipoegde85v89lpn0ngjn" xml:space="preserve">{{Grup etnik
| group      = Armenët në Bengal
| popullsia  = E papërfillshme
| image   = File:Statue_located_inside_the_Armenian_Church_in_Dhaka.jpg
| caption   = Shtatore brenda [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armene të Ringjalljes së Shenjtë]] në [[Armanitola]]
| region1    = Bangladesh ([[Dhaka]])
| pop1       = 
| ref1       = 
| region2    = [[Bengali Perëndimor]]
| pop2       = 
| ref2       = 
| languages  = [[Gjuha armene|Armenishtja]], [[gjuha angleze|anglishtja]], [[Gjuha bengale|bengalisht]]
| religions  = [[Kisha armene]]
| related    = [[Armenët në Indi]], Armenët në Pakistan, Armenët në Mjanmar
}}

'''Armenët në Bengal''' jetonin në atë që tani quhet [[Bangladeshi|Bangladesh]] dhe [[Bengali Perëndimor]]. Numri i tyre erdhi duke u pakësuar gradualisht. Gjatë pjesës së parë të [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]] kishte një koloni mjaft të madhe armene në [[Dhaka]], e përqëndruar në lagjen Armanitola.  Bashkësia armene luajti një rol të rëndësishëm në tregtinë bengaleze në [[shekulli XVII|shekujt e XVII]] dhe [[shekulli XVIII|XVIII]]. [[Kisha Armene në Dhaka]] e themeluar nga bashkësia armene në vitin [[1781]], bashkë me varrezën e afërt, është një vend emblematik dhe atraksion turistik i [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|Dhakës së vjetër]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Ubiquitous Armenian: Dhaka, Bangladesh|url=http://www.hayk.net/historical/dhaka|work=hayk.net|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070807101919/http://www.hayk.net/historical/dhaka|archive-date=7 gusht 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|work=Armeniapedia|title=Armenian Churches in Asia|url=http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Armenian_Churches_in_Asia|lang=en}}&lt;/ref&gt;

Prania e tyre, gjihtësesi, filloi të binte nga fillimi i [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Sundimit Britanik]].&lt;ref&gt;{{harvnb|William Wilson Hunter|1875|p=46}}&lt;/ref&gt; Michael Joseph Martin (Mikel Housep Martirosian), i konsideruar si armeni i fundit në [[Dhaka]], vdiq më 9 maj [[2020]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2645617.stm|date=10 janar 2013|lang=en|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=End of an era: Bangladesh's last Armenian dies|work=Bangkok Post|lang=en|accessdate=10 maj 2020|url=https://www.bangkokpost.com/world/1915272/end-of-an-era-bangladeshs-last-armenian-dies}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=After 'Last Armenian Of Bangladesh' Dies, The Church He Saved Lives On|url=https://www.rferl.org/a/bangladesh-church-dhaka-saved-armenian-martin-dies/31068348.html|accessdate=9 prill 2021|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=26 janar 2021|lang=en|author=Amos Chapple}}&lt;/ref&gt;

==Historia==
[[File:Armenian community Dhaka 1952.jpg|thumb|left|389px|Bashkësia Armene në Dhaka duke kremtuar krishtlindjet armene, 1952]]
Nuk ka të dhëna të sakta se kur filluan të mbërrijnë armenët në [[Dhaka]]. Disa historianë sugjerojnë se ata mbërrintën në Bengal në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] si pjesë e mërgatës armene nga [[safevitët|Persia]].&lt;ref name=&quot;the daily star&quot;&gt;{{cite news|author=Adnan Morshed|title=Armenians in Dhaka|url=http://www.thedailystar.net/op-ed/politics/armenians-dhaka-1236400|work=The Daily Star|type=Op-ed|accessdate=17 shtator 2017|lang=en}}&lt;/ref&gt; Pasi sunduesit [[Safevitët|Safavidë]] pushtuan Armeninë Lindore në [[Kaukazi|Kaukaz]], Shah Abasi I deportoi rreth 40,000 tregtarë armenë të specializuar në tregtinë euroaziatike në [[Isfahani|Isfahan]] dhe Xhulfën e Re.&lt;ref name=&quot;bpArmenians&quot;&gt;{{cite book|author1=Ansar Ali|year=2012|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|lang=en|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|chapter=The Armenians|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Tregtarët armenë mbërritën për herë të parë në Bengal nga [[Isfahani]] dhe Xhalfa e Re në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], duke krijuar bashkësinë e tyre tregtare. Ata njiheshin si një bashkësi e veçantë tregtare nga [[Perandoria Mogule]] që nga fundi i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]].&lt;ref name=&quot;bpArmenians&quot;/&gt; Nuk dihet se kur ata mbërritën në [[Dhaka]], një nga qendrat kryesore tregtare të [[Bengali]]t të atëhershëm. Sipas të dhënave nga gurët e varreve data e mbërritjes së tyre mendohet të jetë fillimi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]].&lt;ref name=&quot;grave&quot;&gt;{{harvnb|S. T. Sarkies|1916|pp=221–223}}&lt;/ref&gt;

Duke qenë se [[gjuha perse|persishtja]] ishte gjuha zyrtare e Oborrit Mogul, armenët persisht-folës mundën të vendoseshin lehtësisht në [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]].&lt;ref name=&quot;the daily star&quot;/&gt; Dihet se navabët e Dhakës i lejuan ata ta kryenin aktivitetin e tyre sipërmarrës hapur ose në mënyrë klandestine, ashtu si dhe kompanitë tregtare europiane, që i përdorën ata si përfaqësues vendorë dhe përfaqësues të tyre në (''vakil'') oborret mbretërore mogule.&lt;ref name=&quot;bpArmenians&quot;/&gt; Khvaxha Hafizullah, një princ tregtar, vuri themelet e Familjes Navabe të Dhakës duke akumuluar pasuri nga tregtia me [[armenët]] dhe [[grekët]]. Kjo prirje u vijua nga nipi i tij, navabi i parë i familjes, Khvaxha Alimullahu.&lt;ref&gt;{{harvnb|M. Ali Akbar|2012}}&lt;/ref&gt;

Fillimisht ata jetonin në lagjet e Mulvibazarit dhe Nolgolës, para se të zhvendoseshin te lagjja e Armanitolas.&lt;ref&gt;{{harvnb|Syed Muhammed Taifoor|1965|pp=271–72}}&lt;/ref&gt; Mes viteve [[1833]] dhe [[1918]], në kulmin e pranisë armene, regjistrimet e [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armane në Dhaka]] listojnë mbi 200 vdekje, si dhe mbi 250 pagëzime dhe mbi 50 martesa.&lt;ref name=&quot;Jamil&quot;&gt;{{cite web|author=Syed Maqsud Jamil|url=https://www.thedailystar.net/armenians-of-dacca-61023|title=Armenians of Dacca|work=The Daily Star|date=8 mars 2015|lang=en}}&lt;/ref&gt; Përveç Dhakës kishte një prani të rëndësishme armene në Saidabad (një lagje e Murshidabadit), në [[Hugli-Çuçura|Hugli]], [[Kalkuta]], Çinsura, [[Patna]] dhe Kasimbazar.

==Jetesa e bashkësisë==
Bashkësia Armene e Dhakës fillimisht ishte e angazhuar në tregtinë eksportuese, duke paguar tatimin prej 3.5% te qeveria.&lt;ref name=&quot;bpArmenians&quot;/&gt; [[Dhaka]] ishte qendra e prodhimit të tekstileve të rafinuara në atë kohë, gjë që i tërhoqi persët dhe aremenët ti vendosnin sipërmarrjet e tyre aty.&lt;ref name=&quot;the daily star&quot;/&gt; Sipas një vlerësimi eksporti i tekstileve nga Dhaka (që ishte qendra kryesore e prodhimit të tyre në Bengal), në vitin [[1747]] pjesa armene e këtyre eksporteve thuhej se ishte 27%. Në tregun e [[mëndafshi]]t, ka të dhëna se armenët ishin blerësit kryesorë, bashkë me tregtarët nga [[Guxharat]]i, [[Delhi]], [[Agra]] dhe [[Varanasi]].&lt;ref name=&quot;MENQ&quot;&gt;{{cite web|publisher=MENQ|title=Indo-Armenian economic relations|url=http://www.menq.am/history/chap3_part04.htm|lang=en|accessdate=4 maj 2007|url-status=dead|archive-date=18 maj 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070518161425/http://menq.am/history/chap3_part04.htm}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | total_width = 654
 | align     = right
 | direction = horizontal
 | image1    = Entrance of Armenian Church in Old Dhaka.JPG
 | caption1  = Hyrja e Kishës Armene, Armanitola
 | image2    = Armenian Church Dhaka plaque.jpg
 | caption2  = Pllakata themeluese e kishës, 1781
}}
Ata spikatën gjithashtu në tregtinë e jutes.&lt;ref name=&quot;MENQ&quot;/&gt; Shumica e armenëve ishin të angazhuar në tregtinë e jutes. Tregtarë të shquar armenë të jutes zotëronin kompanitë e veta, si zotëruesit e &quot;Sarkies &amp; Sons&quot;, zotëruesit e &quot;David &amp; Co.&quot; dhe të tjerë. Por sipërmarrja e jutes gradualisht u monopolizua nga firmat më të fuqishme britanike që ishin të organizuara më mirë.&lt;ref name=&quot;Seth&quot;&gt;{{cite book|author=Mesrovb Jacob Seth|year=1983|publisher=Asian Educational Services|lang=en|title=Armenians in India, from the Earliest Times to the Present Day|url=https://books.google.com/books?id=BlreO8bmK30C&amp;pg=PA575|page=575|isbn=978-812060812-2}}&lt;/ref&gt; Përveç këtyre, ata u morën edhe me sipërmarrjen e arrave të betelit, kripën dhe nitratit të potasit.&lt;ref name=&quot;the daily star&quot;/&gt;

Bashkësia armene në Armanitola ishte e vogël por e pasur. Disa armenë të pasur banonin në [[bangalou]] të stilit europian. Një bangalou i tillë ishte shumë i famshëm. Pjesë të kopshteve të Shahbagut, [[Ruplal House]] (një tjetër [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|vend i shquar në Dhakën e vjetër]]) dhe toka ku gjendet [[Bangabhabani]] (rezidenca presidenciale) u përkiste zamindarëve (pronarë tokash) armenë.&lt;ref&gt;{{cite book|edition=i 2-të|author=Mohammad Alamgir|year=2012|chapter=Shahbag|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|archive-date=7 tetor 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Ahmed|2012}}&lt;/ref&gt; Brenda [[Bangabhabani]]t ndodhet akoma një ndërtesë e quajtur ''Manuk House'', që bart emrin e pronarit origjinal të rezidencës. Armenët futën ''Tika-Garrin'' (qerre-kuajsh) në [[Dhaka]] që u bë një mjet popullor transporti në Dhaka. Ata krijuan dyqane të stilit perëndimorë në Dhaka, që shisnin kryesisht mallra europianë dhe britanikë.&lt;ref name=&quot;the daily star&quot;/&gt;

Ata luajtën një rol të rëndësishëm si patronë të arësimit dhe zhvillimit urban [[Dhaka]]. &quot;Shkolla Pogose&quot;, shkolla e parë private në vend, u themelua nga Nicholas Pogose, një tregtarë dhe zamindar armen.&lt;ref&gt;{{harvnb|Rahman|2012}}&lt;/ref&gt; P. Araton ishte drejtori i &quot;Shkollës Normale&quot;. Sipas ''Dhaka Prakash'', një gazetë e asaj kohe, nxënësit e shkollës së tij arrinin rezultate më të mira në provime sesa nxënësit e shkollave të tjera normale në Bengal, duke përfshirë edhe atë në Hugli.

==Kisha Armene==
[[File:Titu Oheduzzaman Armenian Church, Dhaka 003.jpg|thumb|left|422px|Kisha Armene në Dhaka]]
{{main|Kisha Armene në Dhaka}}
Para ndërtimit të kishës në Armanitola (e njohur si &quot;Kisha Armani&quot;) ata faleshin në një kishëz të vogël të të njëjtës zonë, ndërsa anëtarët e vdekur të bashkësisë varroseshin në [[Kisha e Rruzares së Shenjtë në Dhaka|Kisha Kishën Katolike Romane në Texhgaon]], që ishte pesë milje nga Dhaka në atë kohë. Disa gurë varri të armenëve datojnë midis viteve [[1714]] dhe [[1794]].&lt;ref name=&quot;grave&quot;/&gt; Guri më i vjetër i varrit është “Avetis”, një tregtarë armenë që vdiq në 15 gusht [[1714]].&lt;ref name=&quot;Jamil&quot;/&gt;

Pas zhvendosjes në [[Armanitola]], bashkësia armene ndërtoi një kapelë të vogël në mes të varrezës së bashkësisë së tyre. Nga fundi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], bashkësia armene ishte rritur në mënyrë të konsiderueshme dhe kapela konsiderohej e papërshtatshme për nevojat e bashkësisë. Kështu ajo u zëvendësua nga [[Kisha Armene në Dhaka|Kisha e Ringjalljes së Shenjtë]], e përfunduar në vitin [[1781]] dhe e shenjtëruar nga peshkopi armen Efreim. Në perëndim të kishës u shtua një kambanare në vitin [[1837]].&lt;ref name=&quot;bpArmenians&quot;/&gt; Kulla e kambanares u shemb nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Rahman|2012}}&lt;/ref&gt; Në vitin [[1910]] u shtua një rezidencë prifti dhe dyshemeja e kishës u shtrua me mermer, gjithashtu u pajis me drita elektrike.

==Armenë të shquar të Bengalit==
Ndikimi armen në jetën tregtare të Dhakës u pri nga familjet Pogose, Agaci, Mikel, Stefen, Joakim, Sarkies, Aratun, Koxha dhe Manuk. Nga viti [[1868]], pesë nga gjashtë zamindarët europian në Dhaka ishin armenë – J.G. Nicholas Pogose, G.C. Paneati, J. Stegan, J.T. Lukas dhe U. Harnij.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Arthur Lloyd Clay|title=Leaves From a Diary in Loeer Bengal|url=https://books.google.al/books?id=23NBAQAAMAAJ&amp;pg=PA104|publisher=Macmillan|lang=en|pages=104–05|year=1896}}&lt;/ref&gt; Përveç anëtarëve të familjeve të rëndësishme tregtare, armenë të shquar në Dhaka ishin Margar David, Makerticç Abraham Xhorxh, Mikel Sarkies, Abraham Lukas, M. Hajkazoni, A. S. Makertiç, Tigran Nahapiet, Tadeus Nahapiet, M. J. Kaçhatur, Josef Lazarus dhe M. David.&lt;ref name=&quot;bpArmenians&quot;/&gt;

[[File:House of Nicholas Pogose (Before demolition).jpg|thumb|379px|Shtëpia e Nicholas Pogose, para shkatërrimit]]
Dhaka nuk ishte qendra e vetme e ndikimit armen në rajon. Pati armenë që u shquan në të gjithë [[Bengali]]n. Në [[Kalkuta]] ndodhen lagjet Armanitola dhe Armanighat.

*''Koxha Fanus Kalandar''&lt;ref&gt;{{harvnb|Moosvi|1998|pp=266–78}}&lt;/ref&gt;: Armeni më i hershëm i përmendur, i cili hyri në marrëveshje me Kompaninë Britanike të Indisë Lindore për përdorimin e anijeve angleze për tregti nga ai dhe anëtarët e tjerë të bashkësisë së tij në vitin [[1688]].
*''Koxha Israel Sarhad''&lt;ref&gt;{{harvnb|Ruquiya K. Husain|2004|pp=258–66}}&lt;/ref&gt;: Nip i Khvaxha Fanus, ai i ndihmoi anglezët të siguronin zamindarinë e [[Kalkuta|Kalkutës]] për Kompaninë Britanike të Indisë Lindore nga subahdari Azim-ush Shan në vitin [[1698]] dhe ishte ''vakil'' (përfaqësues) i ambasadës së Kompanisë te [[Perandoria Mogule|Oborri Mogul]]. Ai ndihmoi edhe në nxjerrjen e ''fermanit'' perandorak të vitit [[1717]], që i jepte privilegje të jashtëzakonshme Kompanisë Britanike.
*''Koxha Petrus Nikolas:'' Ai ishte këshilltar i oborrit dhe financier i navabit Alivardi Khan dhe një udhëheqës i bashkësisë armene.
*''Koxha Vaxhidi:'' Armeni më i famshëm në Bengal. Një monopolist në tregtinë tepër fitimprurëse të nitratit të potasit (një nga mallrat më të rëndësishme në listën e mallrave kompanive tregtare evropiane) që nga viti [[1753]], ky tregtar armen drejtoi shumicën e negociatave mes Kompanisë Britanike të Indisë Lindore dhe navab Siraxh ud-Daulah. Duke e zhvilluar sipërmarrjen e tij nga [[Hugli-Çuçura|Hugli]], ai mbizotëroi skenën e [[Bengali]]t si një nga sipërmarrësit bashkë me ''Mahtab Çandin'' dhe ''Savarup Çandin'', të njohur si dy ''Xhagat Sajtët'' (bankierët e botës), ashtu dhe Omi Çandi. Biri i Koxha Mahmet Fazel, një tregtar i fuqishëm armen në mesin e [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], ai arriti të bëhej ''durbar'' i navabit si një përfaqësues i (''vakil'') i bashkësisë së tij në vitet [[1740]] dhe më vonë u ngrit si anëtar i rrethit të brendshëm të navabit.

Ai zhvillonte transaksione të gjera sipërmarrjeje me francezët, hollandezët dhe anglezët. Në një pikë, Jean Law de Lauriston, drejtuesi i qendrës së tregtimit francez në Pazarin Kasim, deklaroi se Vaxhidi donte ta kishte mirë me të çdokënd. Ai zotëronte të paktën gjashtë anije - ''Salamat Resan'', ''Salamat Manzil'', ''Mobarak'', ''Gensamer'', ''Medina Baksh'' dhe ''Mubarak Manzil'' – duke udhëtuar nga Hugli në [[Xhide|Xhedah]], Moka, [[Basra]], Surat dhe Masulipatnam.

Pas Betejës së Plasejit, ai morri një ''parvana'' (dekret) nga Mir Xhafari, navabi i ri, &quot;për zotërimin e gjithë tregtisë së nitratit të potasit në [[Patna]]&quot;, që ai premtoi ta përdorte në ndihmë të Kompanisë në sigurimin e [[kripa|kripës]] me çmimin më të ulët, në shkëmbim të &quot;ndihmës së tyre në bërjen e hollandezëve të blenin nga ai&quot;. Kompania e mori në zotërmin perarndorinë e tij të nitratit të potasit në vitin [[1758]], që arriti të jepte 1 milionë rupi të ardhura vjetore në vitin [[1773]]. Në vitin [[1759]], ai u kap dhe u burgos nga Kompania, duke bërë që të pinte helm. Pas vdekjes së tij, Koxha Petruse Aratuni mori detyrën e udhëheqësit të bashkësisë armene në Bengal.
*''Koxha Gregori:'' I njohur gjerësisht si Gurgin Khani, ai qe vëllai i Koxha Petruse dhe një ministër i navab Mir Qazimit ashtu dhe shef shtabi i ushtrisë së tij. Ai përmendet nga Gholam Hoseini te ''Sijar-ul-Mutakhkherin'' si drejtues i artilerisë dhe ndihmësi kryesor i navabit. Pas Betejës së Girias atë e vrau një vrasës me pagesë (gusht [[1763]]).
*''Nikolas Pogose:'' I njohur gjerësisht si Niki Pogose, ai ishte zamindar, tregtar, partner i bankës së parë në Bengal - Dhaka Bank – dhe një nga nëntë komisionerët e Bashkisë së Dhakës ([[1874]]&amp;ndash;[[1875]]).

==Shiko gjithashtu==
* [[Armenët në Indi]]
* [[Armanitola]]
* [[Bengali Hollandez]]
* [[Historia e Bengalit]]
* [[Ngulimi portugez në Çitagong]]
* [[Portugezët në Dhaka]]

== Referime ==
{{reflist}}

==Bibliografia==
* {{cite book|author=M. Ali Akbar|chapter=Dhaka Nawab Estate|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20250126034041/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate|archive-date=26 janar 2025|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite book|last=Alamgir|first=Mohammad|year=2012|chapter=Shahbag|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|archive-date=7 tetor 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite book|last=Ahmed|first=Nazimuddin|year=2012|lang=en|chapter=Ruplal House|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ruplal_House|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7}}
* {{harvnb|Ahmed|2012}}
* {{cite book|last1=Ali|first1=Ansar|last2=Chaudhury|first2=Sushil|year=2012|author3=Sirajul Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|chapter=The Armenians|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite book|year=1896|lang=en|location=Londër|publisher=Macmillan|author=Arthur Lloyd Clay|url=https://books.google.al/books?id=23NBAQAAMAAJ|title=Leaves From a Diary in Lower Bengal|ref=none}}
* {{cite book|author=William Wilson Hunter|year=1875|lang=en|title=A Statistical Account of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=RncDAAAAYAAJ|contribution=Hermann Michael Kisch|publisher=Truebner and Co.|volume=5|location=Londër}}
* {{cite journal|author=Ruquiya K. Husain|title=Khwaja Israel Sarhad: Armenian Merchant and Diplomat|year=2004|volume=65|journal=Proceedings of the Indian History Congress|issn=2249-1937|url=https://www.jstor.org/stable/44144740|jstor=44144740|lang=en|pages=258–66}}
* {{cite book|author=Muntasir Mamoon|year=1993|lang=bn|title=Smriti Bismritir Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/45260385|location=Dhaka|isbn=984-412-104-3|publisher=Ananya}}
* {{cite journal|last=Moosvi|first=Shireen|title=Armenians in the Trade of the Mughal Empire During the Seventeenth Century|year=1998|lang=en|journal=Proceedings of the Indian History Congress|url=https://www.jstor.org/stable/44146997|volume=59|jstor=44146997|issn=2249-1937|pages=266–78}}
* {{harvnb|Rahman|2012}}
* {{cite book|last=Rahman|first=S. M. Mahfuzur|chapter=Pogose School|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|lang=en|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126155107/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School|archive-date=26 nëntor 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite journal|author=S. T. Sarkies|translator=G. Johannes|title=The Armenian Church of the Holy Resurrection, Dacca|volume=XIII|journal=Bengal, Past &amp; Present|date=korrik–dhjetor 1916|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015036684523&amp;view=1up&amp;seq=239|pages=221–223|lang=en}}
* {{cite book|title=Armenians in India - From the Earliest Times to the Present Day: A Work of Original Research|url=https://books.google.al/books?id=BlreO8bmK30C|author=Mesrovb Jacob Seth|year=2005|orig-year=1937|publisher=Asian Educational Services|lang=en|isbn=978-81-206-0812-2|location=Kalkuta}}
* {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|orig-year=1952|lang=en|title=Glimpses of Old Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/7584810|oclc=7584810|location=Dhaka|publisher=S. M. Perwez|year=1965}}

==Lidhje të jashtme==
* [https://www.thedailystar.net/in-focus/the-saga-armenian-family-old-dhaka-1302448 The saga of an Armenian family of Old Dhaka]
* [https://www.thedailystar.net/in-focus/news/recovering-the-stories-the-armenians-asia-1703575 Recovering the stories of the Armenians of Asia]
* [https://www.thedailystar.net/in-focus/news/armenian-heritage-bangladesh-1768102 Armenian heritage in Bangladesh]

[[Kategoria:Bangladesh]]
[[Kategoria:Armenë]]
[[Kategoria:Indi]]
[[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]]</text>
      <sha1>hzzl8dhpfl5ipoegde85v89lpn0ngjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unioni i Akademive Evropiane për Shkencat e Aplikuara në Bujqësi, Ushqim dhe Natyrë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367436</id>
    <revision>
      <id>3058015</id>
      <parentid>2969608</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SirEriS</username>
        <id>123847</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ndryshimi i presidencës</comment>
      <origin>3058015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7338" sha1="rwyn6u1zdr1oyu7z0bsxcourkdrbkzi" xml:space="preserve">'''Unioni i Akademive Evropiane për Shkencat e Aplikuara në Bujqësi, Ushqim dhe Natyrë''' (UEAA) është një shoqatë e akademive të shkencave bujqësore, akademive të shkencave dhe institucioneve të ngjashme në Evropë. U krijua në tetor të vitit 2000 në Bolonjë të Italisë nga 14 Akademi Kombëtare të BE-së dhe nga vende të tjera evropiane jashtë BE-së, të gjitha me drejtim përparimin e shkencave në fushat e mësipërme.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|last=European|first=Scientist|date=24 nëntor 2020|title=Gene editing has been a formidable breakthrough”, says Michel Thibier, past president of UEAA (Interview)|url=https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Unioni_i_Akademive_Evropiane_p%C3%ABr_Shkencat_e_Aplikuara_n%C3%AB_Bujq%C3%ABsi,_Ushqim_dhe_Natyr%C3%AB&amp;veaction=edit|access-date=20 nëntor 2025|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Krijimi i saj synonte krijimin e një platforme panevropiane. Unioni i Akademive koordinon bashkëpunimin ndërmjet Akademive Evropiane në bujqësi, ushqim dhe mjedis.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=UEAA|url=https://ueaa.info/|language=en}}&lt;/ref&gt; 

'''Organizimi'''

Unioni, i cili bashkon disa akademi nga vende të ndryshme në rajonin e Këshillit të Evropës, koordinon bashkëpunimin e akademive evropiane në fushat e bujqësisë, të ushqyerit dhe mjedisit.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Faqja e internetit të UEAA|url=https://ueaa.info/about-us/|language=en}}&lt;/ref&gt; Puna është e pavarur nga interesat politike, tregtare dhe ideologjike dhe përpiqet të krijojë kushte që promovojnë më së miri shkencën në fushat e bujqësisë, të ushqyerit dhe mjedisit. Krijimi i UEAA i përgjigjet një nevoje reale në nivel evropian dhe roli i saj është i një rëndësie të madhe për zhvillimin e një zone evropiane të kërkimit duke i ofruar sektorit agroushqimor një platformë për shkencëtarët dhe palët e interesuara për të kontribuar në procesin e politikëbërjes.

President i UEAA është Prof Dr. [[Nazim Gruda]], anëtar i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UEAA.info |url=https://ueaa.info/chairmanship-and-vice-chairmanship/ |access-date=2026-10-18 |website=ueaa.info |language=en}}&lt;/ref&gt; Ai u zgjodh në shtator 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-09-23 |title=Akademiku Nazim Gruda u zgjodh president i Unionit të Akademive Evropiane |url=https://www.gazetatema.net/kulture/akademiku-nazim-gruda-u-zgjodh-president-i-unionit-te-akademive-evropian-i587843 |access-date=2026-10-18 |website=Gazeta Tema |language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-09-22 |title=Shqipëria merr Presidencën e UEAA-së për periudhën 2026–2028! Akademiku Nazim Gruda zgjidhet President |url=https://javanews.al/shqiperia-merr-presidencen-e-ueaa-se-per-periudhen-2026-2028-akademiku-nazim-gruda-zgjidhet-president/ |access-date=2026-10-18 |website=JavaNews.al |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Akademiku Nazim Gruda zgjidhet president i UEAA-së |url=https://www.tiranadiplomat.com/2026/09/22/akademiku-nazim-gruda-zgjidhet-president-i-ueaa-se/ |access-date=2026-10-18 |website=Tirana Diplomat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=HelveticALForum |date=2026-09-23 |title=Akademiku Nazim Gruda zgjidhet president i Unionit të Akademive Evropiane |url=https://www.helveticalforum.ch/akademiku-nazim-gruda-zgjidhet-president-i-unionit-te-akademive-evropiane/ |access-date=2026-10-18 |website=HelveticALForum |language=en-US}}&lt;/ref&gt;


'''Objektivat'''

Objektivat kryesore të Unionit përfshijnë promovimin e studimeve krahasuese në nivel evropian për zhvillimin dhe përhapjen e njohurive, risive dhe zhvillimit të qëndrueshëm në fushat e bujqësisë, përdorimit të tokës, ushqimit dhe mjedisit, shkëmbimin e informacionit ndërmjet shkencëtarëve dhe shpërndarjen e informacionit të bazuar shkencërisht për edukimin publik të saktë.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Organizata synon të kontribuojë në proceset e politikëbërjes evropiane duke ofruar ekspertizë shkencore të pavarur nga akademitë kombëtare evropiane. 

Objektivat e Unionit janë përmbledhur më poshtë:

- Të promovojë aktivitete akademike që lidhen me shkencën e bujqësisë, prodhimin e ushqimit dhe ruajtjen e burimeve natyrore dhe mbrojtjen e mjedisit;

- Të promovojë prodhimin dhe shpërndarjen e njohurive, teknologjive të reja, inovacionit dhe zhvillimit të qëndrueshëm;

- Të inkurajojë shkëmbimin e informacionit ndërmjet anëtarëve;

- Të sigurojë prodhimin e informacionit të saktë për edukimin e duhur të opinionit publik, veçanërisht për konsumatorët e rinj;

- Të promovojë marrëdhëniet ndërmjet shkencëtarëve në mbarë botën;

- Të promovojë pranimin e metodologjisë shkencore;

- Të këshillojë dhe rekomandojë të rejat bazuar në gjetjet shkencore te vendimmarrësit brenda dhe jashtë Evropës.

Përveç kësaj, UEAA është e përfshirë në dialogun strategjik për të ardhmen e bujqësisë së BE-së.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dialogu strategjik|url=https://ueaa.info/2024/06/14/ueaa-contribution-to-the-strategic-dialogue-on-the-future-of-eu-agriculture|language=gjuhën Angleze}}&lt;/ref&gt; UEAA ka marrë një qëndrim të qartë në lidhje me teknologjitë e reja të përmirësimit gjenetik, duke theksuar nevojën për rishikimin e legjislacionit evropian mbi OGM-të, i cili konsiderohet i tejkaluar dhe rregullon teknologji tashmë të vjetruara. Organizata argumenton se editimi i gjenomit përbën një zhvillim të fuqishëm, të saktë dhe me kosto të ulët, me potencial të madh për bujqësinë e qëndrueshme në Evropë. Në Asamblenë e Përgjithshme të UEAA-së të mbajtur në Firence në vitin 2018, organizata publikoi një dokument pozicioni të titulluar “UEAA acts to safeguard plant genome editing which is essential to develop sustainable agriculture”, duke nënvizuar rëndësinë strategjike të editimit të gjenomit në zhvillimin e bujqësisë së qëndrueshme.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ky qendrim është theksuar edhe gjatë viteve në vijim, si p.sh. në mbledhjen e asamblesë në vitin 2023, si edhe gjatë vitit 2025.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
 

'''Presidenca'''

Asambleja e Përgjithshme përbëhet nga anëtarët e Akademive evropiane si nga vendet e BE-së, ashtu edhe nga vende të cilat nuk janë anëtare të BE-së. Ky përfaqësim i gjerë gjeografik i jep UEAA-së një fuqi të veçantë bashkëpunimi ndërmjet shkencëtarëve dhe akademive evropiane. 

Asambleja mblidhet çdo dy vjet. Prandaj, selia e Unionit ndryshon çdo dy vjet. Selia e Unionit në Shqipëri ndodhet aktualisht në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë.


2026 – 2028 Republika e Shqipërisë, Itali

2024 – 2026 Rumani, Republika e Shqipërisë

2022 – 2024 Republika Sllovake, Rumani

2020 – 2022 Gjeorgji, Republika Sllovake

2018 – 2020 Itali, Gjeorgji

2016 – 2018 Francë, Itali

2014 – 2016 Republika Çeke, Francë

2012 – 2014 Suedi, Republika Çeke

2010 – 2012 Ukrainë, Suedi

2008 – 2010 Letoni, Ukrainë

2006 – 2008 Rumani, Letoni

2004 – 2006 Rusi – Rumani

2002 – 2004 Francë, Rusi

2000 – 2002 Itali, Francë

== Shiko edhe ==


== Referime ==
{{reflist}}


== Lidhje te jashtme ==
&lt;!-- https://ueaa.info

https://akad.gov.al/vizite-pune-e-kryetarit-te-akademise-se-shkencave-te-lituanise-akad-juras-banys-ne-ashsh-copy/ --&gt;</text>
      <sha1>rwyn6u1zdr1oyu7z0bsxcourkdrbkzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Nicolas Berggruen</title>
    <ns>1</ns>
    <id>368530</id>
    <revision>
      <id>3058129</id>
      <parentid>3053563</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Nicolas Berggruen/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="es2x1j3txi77ot444180kr5y3dzzf9x" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Nicolas Berggruen/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>es2x1j3txi77ot444180kr5y3dzzf9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Arsimi autoritar</title>
    <ns>1</ns>
    <id>368965</id>
    <revision>
      <id>3058057</id>
      <parentid>2731368</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2178" sha1="p63flbu19z6wgksssf40jy16jne8csw" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi autoritar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2731367 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240303170556/https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/ për lidhjen https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 17 dhjetor 2024 06:05 (CET)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi autoritar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058056 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240303171017/https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/ për lidhjen https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 01:46 (CEST)</text>
      <sha1>p63flbu19z6wgksssf40jy16jne8csw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Asbox/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>369416</id>
    <revision>
      <id>3058022</id>
      <parentid>2736278</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>lokalizim</comment>
      <origin>3058022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9585" sha1="bcmpbg1nsz8dqsa5c8wpk3bjzytn85c" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
{{High-use}}
{{Uses TemplateStyles|Stampa:Asbox/styles.css}}
{{lua|Moduli:Asbox}}
{{Mbox templates (small)}}

Kjo është stampa refleksive '''Asbox''' (['''A''']rticle ['''s''']tub ['''box''']; &quot;kutia e artikullit cung&quot;). Ajo është stampa standarde për krijimin e stampave të re [[Wikipedia:Cung|cung]] apo aktualizimin e atyre ekzistuse. Ajo përkrah praktikisht të gjitha stilet e stampave cung.

==Përdorimi==
{{tj|Asbox
  | image: 
  | qualifier: 
  | category: 
  | name: 
}}

===''image''===
Figura. Vetëm emri i skedës pa parashtesë, p.sh. &quot;imazh.png&quot; (pa thonjëza). Figura do të zvogëlohet deri në 40x30px.

===''qualifier''===
Kundrinori. Vendoset pas fjalës &quot;artikull&quot; (p.sh. &quot;rreth një muzikanti&quot;, duke prodhuar &quot;(...) artikull rreth një muzikanti është (...)&quot;).

===''category''===
Kategoria. Vetëm emri i kategorisë ku klasifikohen faqet ku shtohet kjo stampë (p.sh. &quot;Bio-cung&quot;).

===''name''===
Emri i plotë i stampës (përfshirë parashtesën &quot;Stampa:&quot;) për referim të brendshëm. Prodhon dokumentimin brenda faqes së stampës.

Ky përdorim i thjeshtë mjafton për shumicën e stampave cung. Parametrat më të avancuar përshkruhen më poshtë.

==Sintaksa e plotë==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;

{{Asbox
	| image = Ambox style.png
	| pix = 
	| subject = 
	| article = 
	| qualifier = 
	| category = 
	| tempsort = 
	| category1 = 
	| tempsort1 = 
	| note = 
	| name = {{subst:FULLPAGENAME}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Parametrat==
===&lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;image&lt;/code&gt;===
If the image is called with an icon template, &lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; is set to the full syntax of the template; that's the name of the template, plus any arguments (separated with '''|''' ), including the &lt;code&gt;{{&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;}}&lt;/code&gt; around it. Icon can also be used to provide the full image markup (include the opening and closing square brackets), if special image settings such as &quot;border&quot; are to be used. If the image is called explicitly &lt;code&gt;image&lt;/code&gt; is the name of the image. &lt;code&gt;pix&lt;/code&gt; will likely be required as well, the default value for &lt;code&gt;pix&lt;/code&gt; is 40x30.

&lt;code&gt;imagealt&lt;/code&gt; may be used to override the default [[WP:Alternate text for images|alt text]] which is set to &quot;Stub icon&quot;.

===&lt;code&gt;pix&lt;/code&gt;===
The size of the image in pixels (no need to append px). Only ''required'' if &lt;code&gt;image&lt;/code&gt; is used and this image requires a size different from the default maximum of 40x30 pixels. (Note that in the interests of standardising the formats of stub messages, images of size 40x30 are much preferred.)

===&lt;code&gt;subject&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;qualifier&lt;/code&gt;===
This &lt;code&gt;subject&lt;/code&gt; article &lt;code&gt;qualifier&lt;/code&gt; is a stub ...

Examples:
* This '''geography''' article '''about a place in Rohan''' is a stub ...
* This '''elementary physics''' article is a stub ...
* This  article '''about Rudolph the Red-nosed reindeer''' is a stub ...

===Other parameters===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=col | Parameter
! scope=col | Description
|-
| category  || The [[:Category:Stub categories|stub category]] the articles should go in. 
|-
| tempsort  || If exists the stub template [?] (and any other templates) will be put in its own category sorted as &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by &lt;code&gt;tempsort&lt;/code&gt;, otherwise it will be sorted with the value of &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by the template name.
|-
| category1 || An optional second stub category the articles should go in.
|-
| tempsort1 || If exists the stub template [?] (and any other templates) will be put in its own category sorted as &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by &lt;code&gt;tempsort1&lt;/code&gt;, otherwise it will be sorted with the value of &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by the template name.
|-
| category# || Since the release of [[Module:Asbox|Asbox's module]], this template now supports an unlimited number of categories. Just replace '#' with a number, e.g. {{para|category2|Normal stubs}}, {{para|category99|Over-categorized stubs}}, etc. Traditionally, category2 was the max, so please only use more than 3 if the additional categories are unique, i.e. not sub or parent categories of the others.
|-
| tempsort# || Similar to the category params, you can have any number of tempsort params.
|-
| note      || If exists the value [?] will be added, as a &quot;small&quot; note, to the stub template.
|-
| name      || The full page name of the template itself.
|-
| demo      || Has no effect in article space. Prevents category output. Set to anything to enable. (Even 'no' or 'false' will enable it!)&lt;br&gt;If demo is set, it will show pseudo-categories. If {{para|demo|art}} then the pseudo-cats shown will only be those visible in article space (i.e. no error/hidden cats). Set {{para|demo|doc}} to preview the documentation page as well (and all cats). See:&amp;nbsp;[[Template:Asbox/testcases]]
|}

==Examples==
===Using &lt;code&gt;image&lt;/code&gt;===
Based on {{tl|Akershus-geo-stub}}:
{{demo|br=produces:|demo_kill_categories=yes
|&lt;nowiki&gt;{{asbox
| image     = Akershus våpen.svg
| pix       = 30
| subject   = [[Akershus]] location 
| qualifier = 
| category  = Akershus geography stubs
| tempsort  = 
| name      = Template:Akershus-geo-stub
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

===Using &lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;category1&lt;/code&gt;===
Using &lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; allows more flexibility in some circumstances than &lt;code&gt;image&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;pix&lt;/code&gt;, since it can be used with templates. Based on {{tl|Wales-footy-bio-stub}}:
{{demo|br=produces:|demo_kill_categories=yes
|&lt;nowiki&gt;{{Asbox
| icon = {{soccer icon|Wales|50}}
| subject = biographical
| qualifier = related to Welsh association football 
| category = Welsh football biography stubs
| tempsort = * 
| name = Template:Wales-footy-bio-stub
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

==WhatLinksHere==
The page [{{fullurl:Special:WhatLinksHere/Template:Asbox|hideredirs=1&amp;namespace=10&amp;hidelinks=1}} here] should have a complete list of all templates using this template.  This list can be compared with existing list of stub templates to identify new stub templates created out of process. '''The last entries will also be the most recently created items.'''

==Navbar==
This template contains...
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Navbar |{{{name}}} |mini=yes |style=position:absolute;right:15px;font-size:smaller;display:none;}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
...which allows the specification (with CSS) of the three stub-template links provided (see [[Special:PermaLink/313089738#Navbar|discussion]]). A side effect is that a non-existing talk page of the stub template may appear on [[Special:WantedPages]].

==TemplateData==
{{TemplateData header}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Standard template used for creating new or updating existing article stub box templates.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;category&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Stub category&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The category into which this stub template puts pages.&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;subject&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Subject&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The subject of the stub template's category.&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;qualifier&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Qualifier&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The sub-subject of the stub template's category.&quot;
		},
		&quot;image&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Icon image&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Image to use as an icon in the template.&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;imagealt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Icon at text&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for the icon, especially for screen readers.&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;Stub icon&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;pix&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Icon size&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Size at which to display the icon.&quot;
		},
		&quot;icon&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Icon&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Icon to show in the template.&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;article&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Page name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Different term instead of 'article' to use in the template.&quot;
		},
		&quot;note&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Note&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;A small note about the stub shown underneath the main text.&quot;
		},
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Template name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The name of the template.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;autovalue&quot;: &quot;{{subst:FULLPAGENAME}}&quot;
		},
		&quot;category1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Secondary stub category&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;A secondary category into which this stub template puts pages.&quot;
		},
		&quot;category1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Tertiary stub category&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;A tertiary category into which this stub template puts pages.&quot;
		},
		&quot;tempsort&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Stub category sort prefix&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If set to a value other than 'no', a prefix for sorting pages in the category.&quot;
		},
		&quot;tempsort1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Tertiary stub category sort prefix&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If set to a value other than 'no', a prefix for sorting pages in the tertiary category.&quot;
		},
		&quot;demo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Prevent category output&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Has no effect in article space. Prevents category output. Set to anything to enable. (Even 'no' or 'false' will enable it!) If set, it will show pseudo-categories. If set to 'art' then the pseudo-cats shown will only be those visible in article space (i.e. no error/hidden cats). Set to 'doc' to preview the documentation page as well (and all cats)&quot;
		}
	}
}
&lt;/templatedata&gt;

==See also==
* [[Wikipedia:Cung/Llojet]]

{{Mbox templates see also}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other|
| &lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;

[[Kategoria:Stampa mesazhi cung| ]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>bcmpbg1nsz8dqsa5c8wpk3bjzytn85c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058024</id>
      <parentid>3058022</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>lokalizova shumicën e gjërave të rëndësishme, hoqa referime ndaj &quot;subject&quot; pasi s'ka relevancë për gjuhën shqipe</comment>
      <origin>3058024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9665" sha1="b2bknauam5gj0yec32drrkfm1ccesyt" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
{{High-use}}
{{Uses TemplateStyles|Stampa:Asbox/styles.css}}
{{lua|Moduli:Asbox}}
{{Mbox templates (small)}}

Kjo është stampa refleksive '''Asbox''' (['''A''']rticle ['''s''']tub ['''box''']; &quot;kutia e artikullit cung&quot;). Ajo është stampa standarde për krijimin e stampave të re [[Wikipedia:Cung|cung]] apo aktualizimin e atyre ekzistuse. Ajo përkrah praktikisht të gjitha stilet e stampave cung.

==Përdorimi==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
{{Asbox
  | image = 
  | qualifier = 
  | category = 
  | name = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
===''image''===
Figura. Vetëm emri i skedës pa parashtesë, p.sh. &quot;imazh.png&quot; (pa thonjëza). Figura do të zvogëlohet deri në 40x30px.

===''qualifier''===
Kundrinori. Vendoset pas fjalës &quot;artikull&quot; (p.sh. &quot;rreth një muzikanti&quot;, duke prodhuar &quot;(...) artikull rreth një muzikanti është (...)&quot;).

===''category''===
Kategoria. Vetëm emri i kategorisë ku klasifikohen faqet ku shtohet kjo stampë (p.sh. &quot;Bio-cung&quot;).

===''name''===
Emri i plotë i stampës (përfshirë parashtesën &quot;Stampa:&quot;) për referim të brendshëm. Prodhon dokumentimin brenda faqes së stampës.

Ky përdorim i thjeshtë mjafton për shumicën e stampave cung. Parametrat më të avancuar përshkruhen më poshtë.

==Sintaksa e plotë==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;

{{Asbox
	| image = Ambox style.png
	| pix = 
	| subject = 
	| article = 
	| qualifier = 
	| category = 
	| tempsort = 
	| category1 = 
	| tempsort1 = 
	| note = 
	| name = {{subst:FULLPAGENAME}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Parametrat==
===&lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; ose &lt;code&gt;image&lt;/code&gt;===
If the image is called with an icon template, &lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; is set to the full syntax of the template; that's the name of the template, plus any arguments (separated with '''|''' ), including the &lt;code&gt;{{&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;}}&lt;/code&gt; around it. Icon can also be used to provide the full image markup (include the opening and closing square brackets), if special image settings such as &quot;border&quot; are to be used. If the image is called explicitly &lt;code&gt;image&lt;/code&gt; is the name of the image. &lt;code&gt;pix&lt;/code&gt; will likely be required as well, the default value for &lt;code&gt;pix&lt;/code&gt; is 40x30.

&lt;code&gt;imagealt&lt;/code&gt; may be used to override the default [[WP:Alternate text for images|alt text]] which is set to &quot;Stub icon&quot;.

===&lt;code&gt;pix&lt;/code&gt;===
Madhësia e imazhit në piksel (nuk ka nevojë për të shtuar px). Vetëm ''kërkohet'' nëse përdoret &lt;code&gt;image&lt;/code&gt; dhe ky imazh kërkon një madhësi të ndryshme nga maksimumi i paracaktuar prej 40x30 piksela. (Ta kesh parasysh se në interes të standardizimit të formateve të mesazheve tub, imazhet e madhësisë 40x30 janë shumë të preferuara.)

===&lt;code&gt;qualifier&lt;/code&gt;===
Ky artikull &lt;code&gt;qualifier&lt;/code&gt; është i cunguar ...

Shembuj:
* Ky artikull '''rreth gjeografisë së Shqipërisë''' është i cunguar ...
* Ky artikull '''biografik''' është i cunguar ...
* Ky artikull '''rreth fesë islame''' është i cunguar ...

===Parametrat e tjerë===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=col | Parametri
! scope=col | Përshkrimi
|-
| category  || The [[:Category:Stub categories|stub category]] the articles should go in. 
|-
| tempsort  || If exists the stub template [?] (and any other templates) will be put in its own category sorted as &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by &lt;code&gt;tempsort&lt;/code&gt;, otherwise it will be sorted with the value of &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by the template name.
|-
| category1 || An optional second stub category the articles should go in.
|-
| tempsort1 || If exists the stub template [?] (and any other templates) will be put in its own category sorted as &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by &lt;code&gt;tempsort1&lt;/code&gt;, otherwise it will be sorted with the value of &quot;&amp;nbsp;&quot; (space) followed by the template name.
|-
| category# || Since the release of [[Module:Asbox|Asbox's module]], this template now supports an unlimited number of categories. Just replace '#' with a number, e.g. {{para|category2|Normal stubs}}, {{para|category99|Over-categorized stubs}}, etc. Traditionally, category2 was the max, so please only use more than 3 if the additional categories are unique, i.e. not sub or parent categories of the others.
|-
| tempsort# || Similar to the category params, you can have any number of tempsort params.
|-
| note      || If exists the value [?] will be added, as a &quot;small&quot; note, to the stub template.
|-
| name      || The full page name of the template itself.
|-
| demo      || Has no effect in article space. Prevents category output. Set to anything to enable. (Even 'no' or 'false' will enable it!)&lt;br&gt;If demo is set, it will show pseudo-categories. If {{para|demo|art}} then the pseudo-cats shown will only be those visible in article space (i.e. no error/hidden cats). Set {{para|demo|doc}} to preview the documentation page as well (and all cats). See:&amp;nbsp;[[Template:Asbox/testcases]]
|}

==Examples==
===Using &lt;code&gt;image&lt;/code&gt;===
Based on {{tl|Akershus-geo-stub}}:
{{demo|br=produces:|demo_kill_categories=yes
|&lt;nowiki&gt;{{asbox
| image     = Akershus våpen.svg
| pix       = 30
| subject   = [[Akershus]] location 
| qualifier = 
| category  = Akershus geography stubs
| tempsort  = 
| name      = Template:Akershus-geo-stub
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

===Using &lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;category1&lt;/code&gt;===
Using &lt;code&gt;icon&lt;/code&gt; allows more flexibility in some circumstances than &lt;code&gt;image&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;pix&lt;/code&gt;, since it can be used with templates. Based on {{tl|Wales-footy-bio-stub}}:
{{demo|br=produces:|demo_kill_categories=yes
|&lt;nowiki&gt;{{Asbox
| icon = {{soccer icon|Wales|50}}
| subject = biographical
| qualifier = related to Welsh association football 
| category = Welsh football biography stubs
| tempsort = * 
| name = Template:Wales-footy-bio-stub
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

==WhatLinksHere==
The page [{{fullurl:Special:WhatLinksHere/Template:Asbox|hideredirs=1&amp;namespace=10&amp;hidelinks=1}} here] should have a complete list of all templates using this template.  This list can be compared with existing list of stub templates to identify new stub templates created out of process. '''The last entries will also be the most recently created items.'''

==Navbar==
This template contains...
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;{{Navbar |{{{name}}} |mini=yes |style=position:absolute;right:15px;font-size:smaller;display:none;}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
...which allows the specification (with CSS) of the three stub-template links provided (see [[Special:PermaLink/313089738#Navbar|discussion]]). A side effect is that a non-existing talk page of the stub template may appear on [[Special:WantedPages]].

==TemplateData==
{{TemplateData header}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Standard template used for creating new or updating existing article stub box templates.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;category&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Kategoria cung&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The category into which this stub template puts pages.&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;qualifier&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Kundrinori ose cilësuesi&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The sub-subject of the stub template's category.&quot;
		},
		&quot;image&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Figura ikonë&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Image to use as an icon in the template.&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;imagealt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Teksti alternativ për ikonën&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for the icon, especially for screen readers.&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;Stub icon&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;pix&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Madhësia e ikonës&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Size at which to display the icon.&quot;
		},
		&quot;icon&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ikona&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Icon to show in the template.&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;article&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Emri i faqes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Different term instead of 'article' to use in the template.&quot;
		},
		&quot;note&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Shënim shtesë&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;A small note about the stub shown underneath the main text.&quot;
		},
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Emri i stampës&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The name of the template.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;autovalue&quot;: &quot;{{subst:FULLPAGENAME}}&quot;
		},
		&quot;category1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Kategoria dytësore cung&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;A secondary category into which this stub template puts pages.&quot;
		},
		&quot;category1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Kategoria tretësore cung&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;A tertiary category into which this stub template puts pages.&quot;
		},
		&quot;tempsort&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Parashtesa e renditjes për kategorinë cung&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If set to a value other than 'no', a prefix for sorting pages in the category.&quot;
		},
		&quot;tempsort1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Parashtesa e renditjes për kategorinë tretësore cung&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If set to a value other than 'no', a prefix for sorting pages in the tertiary category.&quot;
		},
		&quot;demo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Parandalo prodhimin e kategorisë&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Has no effect in article space. Prevents category output. Set to anything to enable. (Even 'no' or 'false' will enable it!) If set, it will show pseudo-categories. If set to 'art' then the pseudo-cats shown will only be those visible in article space (i.e. no error/hidden cats). Set to 'doc' to preview the documentation page as well (and all cats)&quot;
		}
	}
}
&lt;/templatedata&gt;

==Shiko edhe==
* [[Wikipedia:Cung/Llojet]]

{{Mbox templates see also}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other|
| &lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;

[[Kategoria:Stampa mesazhi cung| ]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>b2bknauam5gj0yec32drrkfm1ccesyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mahmut Yıldırım/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>369992</id>
    <revision>
      <id>3058108</id>
      <parentid>2821732</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Mahmut Yıldırım]]</comment>
      <origin>3058108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8274" sha1="5qg8s7kb4ntczs3fstnee7jgv7wzd5z" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mahmut Yıldırım]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2040523 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131230232915/http://todayszaman.com/news-33111-jitem-wanted-to-kill-birand.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-33111-jitem-wanted-to-kill-birand.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 25 shtator 2019 03:29 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mahmut Yıldırım]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2071011 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131230232915/http://todayszaman.com/news-33111-jitem-wanted-to-kill-birand.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-33111-jitem-wanted-to-kill-birand.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304052424/http://www.todayszaman.com/news-261803-shady-gang-inside-state-was-behind-1990s-kurdish-businessmens-assassinations.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-261803-shady-gang-inside-state-was-behind-1990s-kurdish-businessmens-assassinations.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 janar 2020 17:57 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mahmut Yıldırım]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2072045 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304122144/http://www.todayszaman.com/news-266482-parliament-reopens-case-of-most-notorious-state-hitman.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-266482-parliament-reopens-case-of-most-notorious-state-hitman.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141111000228/http://www.todayszaman.com/news-326573-former-mit-officer-claims-jitem-hitman-yesil-still-alive.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-326573-former-mit-officer-claims-jitem-hitman-yesil-still-alive.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131231051226/http://www.todayszaman.com//news-277126-mit-admits-to-using-hitman-yesil-four-times.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-277126-mit-admits-to-using-hitman-yesil-four-times.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131230232915/http://todayszaman.com/news-33111-jitem-wanted-to-kill-birand.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-33111-jitem-wanted-to-kill-birand.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304052424/http://www.todayszaman.com/news-261803-shady-gang-inside-state-was-behind-1990s-kurdish-businessmens-assassinations.html për lidhjen http://todayszaman.com/news-261803-shady-gang-inside-state-was-behind-1990s-kurdish-businessmens-assassinations.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 1 shkurt 2020 23:46 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mahmut Yıldırım]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2736607 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160406025742/http://www.yenisafak.com/video-galeri/kurtlar-vadisi-pusuda-kara-oldu-20699 për lidhjen http://www.yenisafak.com/video-galeri/kurtlar-vadisi-pusuda-kara-oldu-20699.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 janar 2025 08:10 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mahmut Yıldırım]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2818529 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160408024137/http://www.yazete.com/kurtlar-vadisi/kurtlar-vadisi-pusuda-kara-oldu-sosyal-medya-yikildi-800314.html për lidhjen http://www.yazete.com/kurtlar-vadisi/kurtlar-vadisi-pusuda-kara-oldu-sosyal-medya-yikildi-800314.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 22 korrik 2025 21:39 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mahmut Yıldırım]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053466 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090515174218/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/11634611.asp?gid=229 për lidhjen http://www.hurriyet.com.tr/gundem/11634611.asp?gid=229.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 19:49 (CEST)</text>
      <sha1>5qg8s7kb4ntczs3fstnee7jgv7wzd5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dita e flamurit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>370290</id>
    <revision>
      <id>3058177</id>
      <parentid>2981469</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49982" sha1="al5yhio5iutppokpffo5h6pok99ecry" xml:space="preserve">{{For|ditën e flamurit shqiptar|Dita e Flamurit (Shqipëri)}}
Një '''ditë e flamurit''' është një festë e orientuar rreth një [[flamuri]], një ditë e shënuar për valvitjen e një flamuri të caktuar (si për shembull, një [[Flamuri kombëtar|flamur kombëtar]]) ose një ditë e veçuar për një ngjarje historike si adoptimin e flamurit të një shteti.

Ditët e flamurit zakonisht kodifikohen në [[Statuti|statute]] kombëtare të vënë në fuqi nga trupat legjislativë ose kuvende; mirëpo, një [[Dekreti|dekret]] apo [[Proklamimi|proklamim]] nga kreu i shtetit apo ekzekutivi i shtetit mund ta porosisë një ditë të flamurit në disa shtete. Statuti, proklamimi apo dekreti, mund ta përcaktojë vendndodhjen ku valviten flamujtë dhe si (për shembull, me shtizë të plotë apo [[gjysmështizë]]); përndryshe mund të sundojë edhe [[zakoni]].{{Citation needed}} Kjo lloj feste është një ditë zyrtare e valvitjes së flamujve.

== Ditët specifike të flamurit ==
Kombet që nuk njihen gjerësisht si [[Shteti i pavarur|shtete të pavarur]] shfaqen me ''ngjyrë rozë''. Shtetet e shpërbëra shfaqen me ''ngjyrë gri''.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!State
!Subdivision
!Date&lt;!--To sort properly needs a data-sort-value in the form mm/dd that matches the date, or is close if the date moves--&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; width=&quot;50%&quot; |Notes
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Abkhazia}}
| data-sort-value=&quot;07/23&quot; |July 23
|Republic Flag Day&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ru:Государственные праздники Республики Абхазия|url=http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty/holidays.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030151641/http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty/holidays.php|archive-date=2012-10-30|access-date=2009-10-31|publisher=Администрация Президента Республики Абхазия|language=ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Islamic Republic of Afghanistan|plink=Flag of Afghanistan|name=Afghanistan, Islamic Republic of}}
| data-sort-value=&quot;07/99&quot; |[[:en:Mordad|Asad]] 7
|National Flag’s Day.&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-07-29|title=Happy National Flag Day!|url=https://mail.gov.af/en/happy-national-flag-day|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210818214911/https://mail.gov.af/en/happy-national-flag-day|archivedate=2021-08-18|accessdate=2021-12-20|website=[[Ministry of Agriculture, Irrigation and Livestock]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2019-07-29|title=In Memory of the National Flag Day|url=https://smpa.gov.af/memory-national-flag-day|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818015704/https://smpa.gov.af/memory-national-flag-day|archive-date=2021-08-18|access-date=2021-12-20|website=State Ministry for Parliamentary Affairs}}&lt;/ref&gt; [[:en:Mordad|Asad]] corresponds to July – August.
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Albania}}
| data-sort-value=&quot;11/28&quot; |November 28
|[[:en:Independence_Day_(Albania)|Independence Day]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Albanian Independence Day (Flag Day)|url=https://enrs.eu/news/albanian-independence-day-flag-day|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221004433/https://enrs.eu/news/albanian-independence-day-flag-day|archive-date=2021-12-21|access-date=2021-12-21|website=[[European Network Remembrance and Solidarity]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Argentina}}
| data-sort-value=&quot;06/20&quot; |June 20
|[[:en:Flag_Day_(Argentina)|National Flag Day]]. Anniversary of the death of [[:en:Manuel_Belgrano|Manuel Belgrano]], who created the current flag&lt;ref&gt;{{cite web|date=mars 2018|title=20 de Junio: Día de la Bandera|url=https://www.argentina.gob.ar/educacion/efemerides/20-junio-bandera|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621220547/https://www.argentina.gob.ar/educacion/efemerides/20-junio-bandera|archive-date=2021-06-21|access-date=2021-12-21|website=Argentina.gob.ar|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Armenia}}
| data-sort-value=&quot;06/15&quot; |June 15
|Commemorates the day the law on the flag was passed, on June 15, 2006&lt;ref&gt;{{cite web|title=Yerevan Report: Armenian Flag Day Marked on June 15|url=http://www.yerevanreport.com/2010/06/17/armenian-flag-day-june-15/|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130210033348/http://www.yerevanreport.com/2010/06/17/armenian-flag-day-june-15/|archive-date=2013-02-10|access-date=2010-06-16}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Australia}}
| data-sort-value=&quot;09/03&quot; |September 3
|Commemorates the day the flag was first flown, on September 3, 1901&lt;ref&gt;{{cite web|author=Australian Government|date=12 gusht 2013|title=Australian National Flag: Australian National Flag Day|url=http://www.itsanhonour.gov.au/symbols/flag.cfm#day|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130219054232/http://www.itsanhonour.gov.au/symbols/flag.cfm#day|archivedate=2013-02-19|accessdate=2013-09-03|work=It's an Honour!: Australia Celebrating Australians}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Azerbaijan}}
| data-sort-value=&quot;11/09&quot; |November 9
|[[:en:State_Flag_Day_(Azerbaijan)|State Flag Day]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2009-11-18|title=Azerbaijan sets National Flag Day|url=http://www.today.az/news/politics/57558.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126062354/http://www.today.az/news/politics/57558.html|archive-date=2021-01-26|access-date=2021-12-21|website=Today.Az}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Belarus}}
| data-sort-value=&quot;05/10&quot; |Second Sunday of May
|Day of the National Emblem and the National Flag&lt;ref&gt;{{cite web|title=National Flag of the Republic of Belarus|url=https://president.gov.by/en/president/detjam/flag|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003013221/https://president.gov.by/en/president/detjam/flag|archive-date=2023-10-03|access-date=2023-10-10|website=Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus}}&lt;/ref&gt; (May {{weekday in month|Second|Sunday|May|{{CURRENTYEAR}}}}, {{CURRENTYEAR}}. For the next year, the date will be on April {{weekday in month|Second|Sunday|May|{{#expr:{{CURRENTYEAR}}+1}}}}, {{#expr:{{CURRENTYEAR}}+1}})
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Bolivia}}
| data-sort-value=&quot;08/17&quot; |August 17
|Commemorates the creation of the Bolivian flag by law on August 17, 1825&lt;ref&gt;{{cite web|date=2018-08-17|title=17 de agosto, Día de la Bandera: conoce la historia de la tricolor boliviana|url=https://eldeber.com.bo/separata-digital/17-de-agosto-dia-de-la-bandera-conoce-la-historia-de-la-tricolor-boliviana_111486|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221013946/https://eldeber.com.bo/separata-digital/17-de-agosto-dia-de-la-bandera-conoce-la-historia-de-la-tricolor-boliviana_111486|archive-date=2021-12-21|access-date=2021-12-21|website=El Deber|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|Bosnia and Herzegovina}}
|{{flagg|usp|Republika Srpska}}
| data-sort-value=&quot;09/15&quot; |September 15
|[[:en:Day_of_Serb_Unity,_Freedom_and_the_National_Flag|Day of Serb Unity, Freedom and the National Flag]], celebrated with [[:en:Serbia|Serbia]]&lt;ref name=&quot;serbia&quot;&gt;{{cite web|last1=Heil|first1=Andy|last2=Augustinovic|first2=Marija|last3=Katic|first3=Goran|date=2021-09-14|title='Unity' Holiday Tests Sympathy, Balkan Tolerance For A New 'Serbian World'|url=https://www.rferl.org/a/serbia-flag-holiday-balkans/31460195.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203134422/https://www.rferl.org/a/serbia-flag-holiday-balkans/31460195.html|archive-date=2021-12-03|access-date=2021-12-21|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Brazil}}
| data-sort-value=&quot;11/19&quot; |November 19
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Lei n° 5.700, de 1° de setembro de 1971|url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/L5700.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211121215003/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/L5700.htm|archive-date=2021-11-21|access-date=2021-12-21|website=Presidente da República|language=pt}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Canada}}
| data-sort-value=&quot;02/15&quot; |February 15
|[[:en:National_Flag_of_Canada_Day|National Flag of Canada Day]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2018-10-30|title=National Flag of Canada Day|url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/campaigns/national-flag-canada-day.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114120117/https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/campaigns/national-flag-canada-day.html|archive-date=2021-11-14|access-date=2021-12-21|website=Canada.ca}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |{{flag|Canada}}
|{{flagg|usp|Ontario}}
| data-sort-value=&quot;05/21&quot; |May 21
|&lt;ref&gt;{{cite web|year=2015|title=Ontario Flag Day Act, 2015|url=https://www.ola.org/en/legislative-business/bills/parliament-41/session-1/bill-101|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921050832/https://www.ola.org/en/legislative-business/bills/parliament-41/session-1/bill-101|archive-date=2021-09-21|access-date=2021-12-21|website=Legislative Assembly of Ontario}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Quebec}}
| data-sort-value=&quot;01/21&quot; |January 21
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Chapitre D-12.1 Loi Sur le Drapeau et les Emblèmes du Québec|trans-title=Québec Flag and Emblems Act|url=http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&amp;file=/D_12_1/D12_1.HTM|access-date=2021-12-21|website=Publications Québec|archive-date=5 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305222329/http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&amp;file=/D_12_1/D12_1.HTM|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Saskatchewan}}
| data-sort-value=&quot;09/22&quot; |September 22
|&lt;ref&gt;{{cite journal|date=2017-09-15|title=SPECIAL DAYS/JOURS SPÉCIAUX|url=http://www.publications.gov.sk.ca/freelaw/documents/gazette/part1/2017/G1201737.pdf|journal=The Saskatchewan Gazette|volume=113|issue=37|pages=1748|access-date=2020-05-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2019-09-20|title=MLA helps celebrate 50th anniversary of Saskatchewan's flag|url=https://www.moosejawtoday.com/local-news/mla-helps-celebrates-50th-anniversary-of-saskatchewans-flag-1705324|access-date=2021-12-21|website=MooseJawToday.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Franco-Ontarian|image=Franco-Ontarian flag.svg|suff=flag|nodata=1}}
| data-sort-value=&quot;09/25&quot; |September 25
|Commemorates the first flag-raising at the [[:en:University_of_Sudbury|University of Sudbury]] on September 25, 1975&lt;ref&gt;{{cite web|date=1975-09-25|title=Encyclopédie du patrimoine culturel de l'Amérique française – histoire, culture, religion, héritage|url=http://www.ameriquefrancaise.org/en/article-368/Franco-Ontarian_Flag.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609190942/http://www.ameriquefrancaise.org/en/article-368/Franco-Ontarian_Flag.html|archive-date=2023-06-09|access-date=2023-10-09|website=Articles}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Chile}}
| data-sort-value=&quot;07/09&quot; |July 9
|Commemorates the [[:en:Battle_of_La_Concepción|Battle of La Concepción]] in 1882&lt;ref&gt;{{cite web|last=Farah|first=Miguel|title=Días Nacionales en Chile.|url=http://www.feriadoschilenos.cl/DiasNacionales.html#DiaOficialDeLaBanderaNacional|access-date=3 nëntor 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|Chile}}
|{{flagg|usp|Magallanes}}
| data-sort-value=&quot;09/21&quot; |September 21
|Commemorates the beginning of the [[:en:Chilean_takeover_of_the_Strait_of_Magellan|Chilean takeover of the Strait of Magellan]] and [[:en:Zona_Austral|Western Patagonia]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Días de izamiento de la bandera regional|url=http://www.intendenciamagallanes.cl/html/efemerides.php|access-date=16 gusht 2006|website=Intendencia de Magallanes|archive-date=20 korrik 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060720103716/http://www.intendenciamagallanes.cl/html/efemerides.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Colombia}}
| data-sort-value=&quot;08/07&quot; |August 7
|Commemorates the [[:en:Battle_of_Boyacá|Battle of Boyacá]] on August 7, 1819 and the creation of the Colombian flag on August 7, 1834&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 tetor 2013|title=Why is August 7th Flag Day?|url=https://www.colombia.co/en/colombia-culture/august-7th-flag-day/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221015426/https://www.colombia.co/en/colombia-culture/august-7th-flag-day/|archive-date=2021-12-21|access-date=2021-12-21|website=Colombia Country Brand}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Denmark}}
| data-sort-value=&quot;09/05&quot; |September 5
|Commemorates Danish veterans&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-04-23|title=Om Flagdagen|url=https://www.flagdagen.dk/om-flagdagen/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515225800/https://www.flagdagen.dk/om-flagdagen/|archive-date=2021-05-15|access-date=2021-12-21|website=Flagdagen.dk|language=da}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Denmark}}
|{{flagg|usp|Faroe Islands|the=yes}}
| data-sort-value=&quot;04/25&quot; |April 25
|Commemorates the recognition of the flag by the British government on April 25, 1940&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Flag of the Faroe Islands|url=https://www.visitfaroeislands.com/about/history-governance-economy/flag/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104172054/https://www.visitfaroeislands.com/about/history-governance-economy/flag/|archive-date=2021-11-04|access-date=2021-12-21|website=Visit Faroe Islands}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Greenland}}
| data-sort-value=&quot;06/21&quot; |June 21
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Politics in Greenland – Government of Greenland|url=http://naalakkersuisut.gl/en/About-government-of-greenland/About-Greenland/Politics-in-Greenland|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015044141/http://naalakkersuisut.gl/en/About-government-of-greenland/About-Greenland/Politics-in-Greenland|archive-date=2017-10-15|access-date=2014-09-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Ecuador}}
| data-sort-value=&quot;09/26&quot; |September 26
|Commemorates the adoption of the Ecuadorian flag on September 26, 1860&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-12-20|title=Presidencia de la República conmemorará el Día de la Bandera Nacional|url=https://www.presidencia.gob.ec/presidencia-de-la-republica-conmemorara-el-dia-de-la-bandera-nacional/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926180700/https://www.presidencia.gob.ec/presidencia-de-la-republica-conmemorara-el-dia-de-la-bandera-nacional/|archive-date=2021-09-26|access-date=2021-12-21|website=Presidencia de la República del Ecuador|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Estonia}}
| data-sort-value=&quot;06/04&quot; |June 4
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=National, public and school holidays|url=https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/national-public-and-school-holidays|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029062012/https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/national-public-and-school-holidays/|archive-date=2021-10-29|access-date=2021-12-21|website=Eesti.ee}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Ethiopia}}
| data-sort-value=&quot;10/11&quot; |First Monday of [[:en:Ethiopian_calendar|Tikimt]]
|Ethiopian month of Tikmit corresponds to October 11 – November 9&lt;ref&gt;{{cite web|date=2019-10-10|title=National Flag Day to be Observed on Monday|url=https://www.ena.et/en/?p=10064|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222011513/https://www.ena.et/en/?p=10064|archive-date=2021-12-22|access-date=2021-12-22|website=Ethiopian News Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Calendar|url=https://aethiopien-botschaft.de/?page_id=187|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415113633/http://aethiopien-botschaft.de/?page_id=187|archive-date=2021-04-15|access-date=2021-12-22|website=Embassy of The Federal Democratic Republic of Ethiopia in Berlin}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Finland}}
| data-sort-value=&quot;06/99&quot; |[[:en:Midsummer#Finland|Midsummer's Day]]
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Liputuspäivät 2021|url=https://intermin.fi/suomen-lippu/liputuspaivat/2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107044839/https://intermin.fi/suomen-lippu/liputuspaivat/2021|archive-date=2021-11-07|access-date=2021-12-21|website=Sisäministeriö|language=fi}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|Finland}}
|{{flagg|usp|Åland}}
| data-sort-value=&quot;04/99&quot; |Last Sunday of April
|April {{weekday in month|Last|Sunday|April|{{CURRENTYEAR}}}}, {{CURRENTYEAR}}. For the next year, the date will be on April {{weekday in month|Last|Sunday|April|{{#expr:{{CURRENTYEAR}}+1}}}}, {{#expr:{{CURRENTYEAR}}+1}}&lt;ref name=&quot;Ålands landskapsregering&quot;&gt;{{cite web|title=Landskapslag (1992:41) om Ålands flagga|url=https://www.regeringen.ax/alandsk-lagstiftning/alex/199241|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207185743/https://www.regeringen.ax/alandsk-lagstiftning/alex/199241|archive-date=2021-12-07|access-date=2021-12-21|website=Ålands landskapsregering|language=sv}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Georgia}}
| data-sort-value=&quot;01/14&quot; |January 14
|Georgian State Flag Day&lt;ref&gt;{{cite web|title=საქართველოს სახელმწიფო დროშის დღე - სიახლეები|url=https://mod.gov.ge/ge/news/read/6301/saqartvelos-saxelmwifo-droshis-dge|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221204254/https://mod.gov.ge/ge/news/read/6301/saqartvelos-saxelmwifo-droshis-dge|archive-date=2021-12-21|access-date=2021-12-21|website=MOD.GOV.GE|language=ka}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Greece}}
| data-sort-value=&quot;10/27&quot; |October 27
|Day before [[:en:Ohi_Day|Ohi Day]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2017-10-27|title=27 Οκτωβρίου - Η γιορτή της Ελληνικής Σημαίας|url=https://adiakritos.gr/27-oktovriou-giorti-tis-ellinikis-simeas/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224174839/https://adiakritos.gr/27-oktovriou-giorti-tis-ellinikis-simeas/|archive-date=2021-02-24|access-date=2021-12-21|website=Αδιάκριτος|language=el}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Haiti}}
| data-sort-value=&quot;05/18&quot; |May 18
|[[:en:Haitian_Flag_Day|Haitian Flag Day]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Haitian Flag Day|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Haitian+Flag+Day|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714012545/https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Haitian+Flag+Day|archive-date=2021-07-14|access-date=2020-05-26|website=TheFreeDictionary.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Honduras}}
| data-sort-value=&quot;09/01&quot; |September 1
|June 14 before 1995&lt;ref&gt;{{cite web|date=2019-09-01|title=Día de la Bandera|url=https://www.marcahonduras.hn/dia-de-la-bandera/|access-date=2021-12-21|website=Marca País Honduras|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Hungary}}
| data-sort-value=&quot;03/16&quot; |March 16
|Commemorates the establishment of the [[:en:Hungarian_Defence_Forces|Hungarian Home Guard]] on 16 March 1848&lt;ref&gt;{{cite web|date=2014-12-16|title=45/2014. (XII. 17.) OGY határozat a magyar zászló és címer napjáról|trans-title=Resolution No. 45/2014 (XII. 17.) of the National Assembly on the Day of the Hungarian flag and coat of arms|url=https://njt.hu/jogszabaly/2014-45-30-41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224204040/https://njt.hu/jogszabaly/2014-45-30-41|archive-date=2022-02-24|access-date=2022-04-30|website=National Legislation Database|publisher=Ministry of Justice of Hungary|language=hu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|date=2014-12-03|title=A magyar zászló és címer napjáról szóló országgyűlési határozati javaslat általános vitája|trans-title=General debate of the parliamentary draft resolution on the Day of the Hungarian flag and coat of arms|url=https://www.parlament.hu/documents/10181/56618/2014.12.03.napl%C3%B3/819fc830-f09b-42fc-8305-e911011f015d|url-status=live|journal=Országgyűlési Napló|series=Országgyűlési Napló 2014–2018|language=hu|location=Budapest|publisher=Office of the Hungarian National Assembly|volume=4|issue=36|pages=5823–5824|issn=2064-8367|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404235428/https://www.parlament.hu/documents/10181/56618/2014.12.03.napl%C3%B3/819fc830-f09b-42fc-8305-e911011f015d|archive-date=2022-04-04|access-date=2023-05-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|India}}
| data-sort-value=&quot;07/22&quot; |July 22
|National Flag Adoption Day&lt;ref&gt;{{cite web|date=2023-07-22|title=National Flag Adoption Day: Everything you need to know about the Indian tricolour|url=https://www.cnbctv18.com/india/national-flag-adoption-day-everything-you-need-to-know-about-the-indian-tricolour-17296751.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009234421/https://www.cnbctv18.com/india/national-flag-adoption-day-everything-you-need-to-know-about-the-indian-tricolour-17296751.htm|archive-date=2023-10-09|access-date=2023-10-09|website=cnbctv18.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| data-sort-value=&quot;12/07&quot; |December 7
|[[:en:Armed_Forces_Flag_Day|Armed Forces Flag Day]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2018-12-01|title=Armed Forces Flag Day – 2018|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=186065|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211091348/https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=186065|archive-date=2021-12-11|website=[[Press Information Bureau]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|India}}
|{{flagg|usp|Jammu and Kashmir (state)}}
| data-sort-value=&quot;06/07&quot; |June 7
|State Flag Day&lt;ref&gt;{{cite web|date=2020-06-05|title=No State Flag Day in Jammu &amp; Kashmir Now, Only Tricolour Will Fly High|url=https://www.news18.com/news/opinion/no-state-flag-day-in-jammu-kashmir-now-only-tricolour-will-fly-high-2654739.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004214606/https://www.news18.com/news/opinion/no-state-flag-day-in-jammu-kashmir-now-only-tricolour-will-fly-high-2654739.html|archive-date=2020-10-04|access-date=2023-10-10|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Italy}}
| data-sort-value=&quot;01/07&quot; |January 7
|[[:en:Tricolour_Day|Tricolour Day]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=1996-07-01|title=Legge n. 671 del 1996|url=https://www.parlamento.it/parlam/leggi/96671l.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731154813/http://www.parlamento.it/parlam/leggi/96671l.htm|archive-date=2020-07-31|access-date=2021-12-21|website=parlamento.it|language=it}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|Iraq}}
|{{flagg|usp|Kurdistan}}
| data-sort-value=&quot;12/17&quot; |December 17
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2013-12-17|title=Kurdistan Region: Flag Day|url=https://www.pukmedia.com/EN/details/?Jimare=16568|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221212040/https://www.pukmedia.com/EN/details/?Jimare=16568|archive-date=2021-12-21|access-date=2021-12-21|website=PUKmedia}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Jordan}}
| data-sort-value=&quot;04/16&quot; |April 16
|Commemorates the first flag-raising on April 16, 1928&lt;ref&gt;{{cite web|date=2023-04-15|title=Flag Day represents independence, self-determination|url=https://jordantimes.com/opinion/mamdoh-suleiman-al-ameri/flag-day-represents-independence-self-determination|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230605102937/https://jordantimes.com/opinion/mamdoh-suleiman-al-ameri/flag-day-represents-independence-self-determination|archive-date=2023-06-05|access-date=2023-10-09|website=Jordan Times}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{Flagg|usp|Kyrgyzstan}}
| data-sort-value=&quot;03/03&quot; |March 3
|National Flag Day of the Kyrgyz Republic&lt;ref&gt;{{Cite web|title=День Государственного флага Кыргызской Республики :: Новости :: Кыргызские железные дороги|url=http://kjd.kg/ru/press-service/news/full/1243.html|access-date=2022-08-24|website=kjd.kg|archive-date=26 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250126053818/https://kjd.kg/ru/press-service/news/full/1243.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Liberia}}
| data-sort-value=&quot;08/24&quot; |August 24
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Liberia Flag Day|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Liberia+Flag+Day|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825001957/https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Liberia+Flag+Day|archive-date=2021-08-25|access-date=2021-12-21|website=Encyclopedia2.thefreedictionary.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Lithuania}}
| data-sort-value=&quot;01/01&quot; |January 1
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2017-01-01|title=Lietuvoje minima Vėliavos diena|url=https://www.delfi.lt/a/73323304|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102172317/http://www.delfi.lt/news/daily/lithuania/lietuvoje-minima-veliavos-diena.d?id=73323304|archive-date=2017-01-02|access-date=2021-12-21|website=DELFI|language=lt}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Mexico}}
| data-sort-value=&quot;02/24&quot; |February 24
|[[:en:Flag_Day_in_Mexico|Flag Day in Mexico]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2019-02-24|title=Día de la Bandera de México: orgullo nacional, libertad, justicia y nacionalidad.|url=http://www.gob.mx/inafed/articulos/dia-de-la-bandera-de-mexico-orgullo-nacional-libertad-justicia-y-nacionalidad|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227111354/https://www.gob.mx/inafed/articulos/dia-de-la-bandera-de-mexico-orgullo-nacional-libertad-justicia-y-nacionalidad|archive-date=2021-02-27|access-date=2021-12-21|website=gob.mx|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Moldova}}
| data-sort-value=&quot;04/27&quot; |April 27
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2010-04-23|title=pentru completarea Hotărîrii Parlamentului nr.433-XII din 26 decembrie 1990 cu privire la zilele de sărbătoare, zilele comemorative şi la zilele de odihnă în Republica Moldova|url=http://lex.justice.md/index.php?action=view&amp;view=doc&amp;lang=1&amp;id=334368|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210517083225/http://lex.justice.md/index.php?action=view&amp;view=doc&amp;lang=1&amp;id=334368|archivedate=2021-05-17|accessdate=2021-12-21|website=Parlamentul Republicii Moldova|language=ro}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Mongolia}}
| data-sort-value=&quot;07/10&quot; |July 10
|[[:en:Mongolian_State_Flag_Day|Mongolian State Flag Day]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-07-10|title=Today marks State Flag Day|url=https://montsame.mn/en/read/269582|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728162531/https://montsame.mn/en/read/269582|archive-date=2021-07-28|access-date=2023-10-10|website=MONTSAME News Agency}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |{{flag|The Netherlands}}
|{{flagg|usp|Aruba}}
| data-sort-value=&quot;03/18&quot; |March 18
|National Anthem and Flag Day&lt;ref&gt;{{cite web|title=2020 National Anthem &amp; Flag Day in Aruba|url=https://www.aruba.com/us/calendar/national-anthem-and-flag-day|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518143158/https://www.aruba.com/us/calendar/national-anthem-and-flag-day|archive-date=2021-05-18|access-date=2021-12-21|website=Aruba}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Bonaire}}
| data-sort-value=&quot;09/06&quot; |September 6
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bonaire's Flag Day, Dia di Boneiru|url=https://infobonaire.com/annual-events/bonaires-flag-day-dia-di-boneiru/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219085548/https://infobonaire.com/annual-events/bonaires-flag-day-dia-di-boneiru/|archive-date=2021-12-19|access-date=2021-12-21|website=InfoBonaire}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Curaçao}}
| data-sort-value=&quot;07/02&quot; |July 2
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2018-06-22|title=Día de la Bandera: Todo el pueblo está invitado para celebrar este 1 y 2 de Julio en Punda y Otrobanda|url=https://extra.cw/dia-de-la-bandera-todo-el-pueblo-esta-invitado-para-celebrar-este-1-y-2-de-julio-en-punda-y-otrobanda/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221020205/https://extra.cw/dia-de-la-bandera-todo-el-pueblo-esta-invitado-para-celebrar-este-1-y-2-de-julio-en-punda-y-otrobanda/|archivedate=2021-12-21|accessdate=2021-12-21|website=extra.cw|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Sint Maarten}}
| data-sort-value=&quot;06/13&quot; |June 13
|Commemorates the adoption of the flag on June 13, 1985&lt;ref&gt;{{cite web|title=Special Events &amp; Projects|url=http://www.sintmaartengov.org/government/ECYS/DOC/Pages/Special-Events-Projects.aspx|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122141427/http://www.sintmaartengov.org/government/ECYS/DOC/Pages/Special-Events-Projects.aspx|archive-date=2021-11-22|access-date=2021-12-21|website=The Official Website of The Government of Sint Maarten}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|New Zealand}}
|{{flagg|usp|Tokelau}}
| data-sort-value=&quot;10/22&quot; |October 22
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2016-10-22|title=Tokelau National Flag Day|url=https://www.tokelau.org.nz/Bulletin/October+2016/National+Flag.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410221337/https://www.tokelau.org.nz/Bulletin/October+2016/National+Flag.html|archive-date=2021-04-10|access-date=2021-12-21|website=Government of Tokelau}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|North Macedonia}}
| data-sort-value=&quot;05/15&quot; |May 15
|Unofficial&lt;ref name=&quot;Нова Македонија 2021&quot;&gt;{{cite web|date=2021-05-15|title=Симбол на државноста, опстојувањето и непокорот|url=https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/симбол-на-државноста-опстојувањето-и/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515125440/https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/симбол-на-државноста-опстојувањето-и//|archive-date=2021-05-15|access-date=2021-12-21|website=Нова Македонија|language=mk}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Palestine}}
| data-sort-value=&quot;09/30&quot; |September 30
|Commemorates the first time the flag was flown outside the [[:en:Headquarters_of_the_United_Nations|Headquarters of the United Nations]] on September 30, 2015&lt;ref name=&quot;Morello 2015 g163&quot;&gt;{{cite news|last=Morello|first=Carol|date=2015-09-30|title=Palestinian leader disavows agreements signed with Israel|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/palestinian-leader-disavows-agreements-signed-with-israel/2015/09/30/ce2b0d24-6790-11e5-9ef3-fde182507eac_story.html|url-status=live|access-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005081254/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/palestinian-leader-disavows-agreements-signed-with-israel/2015/09/30/ce2b0d24-6790-11e5-9ef3-fde182507eac_story.html|archive-date=2015-10-05}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Panama}}
| data-sort-value=&quot;11/04&quot; |November 4
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2020-11-04|title=Homenaje a los Símbolos Patrios|url=https://mire.gob.pa/ministerio/homenaje-a-los-simbolos-patrios/|access-date=2021-12-21|website=Ministerio de Relaciones Exteriores|archive-date=16 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216092841/https://mire.gob.pa/ministerio/homenaje-a-los-simbolos-patrios/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Paraguay}}
| data-sort-value=&quot;08/14&quot; |August 14
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Día de la Bandera Paraguaya|url=http://www.mdp.gov.py/biblioteca/noticias/dia-de-la-bandera-paraguaya|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802141823/http://www.mdp.gov.py/biblioteca/noticias/dia-de-la-bandera-paraguaya|archive-date=2020-08-02|access-date=2021-12-21|website=Ministerio de la Defensa Pública|language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-08-14|title=Este sábado se conmemora el Día de la Bandera Paraguaya|url=https://www.ip.gov.py/ip/este-sabado-se-conmemora-el-dia-de-la-bandera-paraguaya/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814135425/https://www.ip.gov.py/ip/este-sabado-se-conmemora-el-dia-de-la-bandera-paraguaya/|archive-date=2021-08-14|access-date=2021-12-21|website=Ministerio de Tecnologías de la Información y Comunicación (MITIC)|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Peru}}
| data-sort-value=&quot;06/07&quot; |June 7
|Commemorates the [[:en:Battle_of_Arica|Battle of Arica]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2017-06-06|title=Día de la Bandera: ¿Por qué se celebra cada 7 de junio?|url=https://larepublica.pe/sociedad/883677-dia-de-la-bandera-por-que-se-celebra-el-7-de-junio/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608182403/https://larepublica.pe/sociedad/883677-dia-de-la-bandera-por-que-se-celebra-el-7-de-junio/|archive-date=2021-06-08|access-date=2021-12-21|website=La República|language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Philippines|the=1}}
| data-sort-value=&quot;05/28&quot; |May 28
|Commemorates its first usage after the [[:en:Battle_of_Alapan|Battle of Alapan]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=National Flag Day in the Philippines {{!}} National Commission on Indigenous Peoples|url=https://ncip.gov.ph/news/national-flag-day-in-the-philippines/|access-date=2022-05-28|language=en-US|archive-date=17 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220617183013/https://ncip.gov.ph/news/national-flag-day-in-the-philippines/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Since 1994, the celebratory period is May 28 to June 12&lt;ref&gt;{{cite web|title=Display of National Transition Flags|url=https://dilg.gov.ph/events/Display-of-National-Transition-Flags/666|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627185020/https://dilg.gov.ph/events/Display-of-National-Transition-Flags/666|archivedate=2021-06-27|accessdate=2021-12-21|website=Department of the Interior and Local Government}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Poland}}
| data-sort-value=&quot;05/02&quot; |May 2
|[[:en:Polish_National_Flag_Day|Polish National Flag Day]]&lt;ref&gt;{{Cite Polish law|title=Ustawa z dnia 20 lutego 2004 o zmianie ustawy z 1980 o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej|trans_title=Amendment of 20 February 2004 on the changes in the Act of 1980 on the emblem, colours and anthem of the Republic of Poland|year=2004|volume=49|number=467}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Portugal}}
| data-sort-value=&quot;12/01&quot; |December 1
|Flag Fest. In the same day of the celebration of the Restoration of the Independence of Portugal on the December, 1, 1640&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bandeira Nacional|url=https://www.museu.presidencia.pt/pt/conhecer/simbolos-nacionais/bandeira-nacional/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116100635/https://www.museu.presidencia.pt/pt/conhecer/simbolos-nacionais/bandeira-nacional/|archive-date=2021-11-16|access-date=2021-12-21|website=MPR|language=pt}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Romania}}
| data-sort-value=&quot;06/26&quot; |June 26
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2017-06-26|title=Romania celebrates National Flag Day|url=http://www.romania-insider.com/romania-celebrates-national-flag-day|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811131243/https://www.romania-insider.com/romania-celebrates-national-flag-day/|archive-date=2020-08-11|access-date=2021-12-21|website=Romania Insider}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Russia}}
| data-sort-value=&quot;08/22&quot; |August 22
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-08-22|title=Ceremony of hoisting Russian Federation National Flag|url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/66427|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827111743/http://en.kremlin.ru/events/president/news/66427|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-12-21|website=President of Russia}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Russia}}
|{{flagg|usp|Donetsk People's Republic}}
| data-sort-value=&quot;10/25&quot; |October 25
|&lt;ref&gt;{{cite web|last=Roscoe|first=Matthew|date=2022-10-25|title=DPR leader Denis Pushilin wishes Donetsk People's Republic happy Flag Day|url=https://euroweeklynews.com/2022/10/25/pushilin-donetsk-peoples-republic-flag-day/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203124010/https://euroweeklynews.com/2022/10/25/pushilin-donetsk-peoples-republic-flag-day/|archive-date=2022-12-03|access-date=2023-10-10|website=Euro Weekly News}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Sakha Republic}}
| data-sort-value=&quot;10/14&quot; |October 14
|Commemorates adoption of the flag on October 14, 1992&lt;ref&gt;{{cite web|date=2024-10-14|title=День Государственного флага РС(Я). 5 интересных фактов|url=https://yakutia24.ru/news/obshchestvo/den-gosudarstvennogo-flaga-rs-ya-5-interesnykh-faktov|access-date=2024-10-14|website=yakutia24|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Saudi Arabia}}
| data-sort-value=&quot;03/11&quot; |March 11
|[[:en:Saudi_Flag_Day|Saudi Flag Day]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2023-03-01|title=March 1, 2023 Royal Decree|url=https://www.spa.gov.sa/w1862976|access-date=2023-03-01|website=Portal GOV.SA}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Serbia}}
| data-sort-value=&quot;09/15&quot; |September 15
|[[:en:Day_of_Serb_Unity,_Freedom_and_the_National_Flag|Day of Serb Unity, Freedom and the National Flag]], celebrated with [[:en:Republika_Srpska|Republika Srpska]]&lt;ref name=&quot;serbia&quot; /&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Slovenia}}
| data-sort-value=&quot;04/07&quot; |April 7
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-04-07|title=7 April is the day of the Slovenian flag|url=https://www.gov.si/en/news/2021-04-07-7-april-is-the-day-of-the-slovenian-flag/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126034810/https://www.gov.si/en/news/2021-04-07-7-april-is-the-day-of-the-slovenian-flag/|archive-date=2021-11-26|access-date=2021-12-21|website=Portal GOV.SI}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Somalia}}
| data-sort-value=&quot;10/12&quot; |October 12
|Commemorates the adoption of the flag on October 12, 1954&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-10-12|title=Somali National Flag Day; President Farmajo calls on national unity to strengthen governance|url=https://www.mtvsomali.com/somali-national-flag-day-president-farmajo-calls-on-national-unity-to-strengthen-governance/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211012132926/https://www.mtvsomali.com/somali-national-flag-day-president-farmajo-calls-on-national-unity-to-strengthen-governance/|archive-date=2021-10-12|access-date=2021-12-22|website=MTV Somali Channel}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|Spain}}
|{{flagg|usp|Andalusia}}
| data-sort-value=&quot;12/04&quot; |December 4
|&lt;ref name=&quot;Press 2022 w272&quot;&gt;{{cite web|date=2022-10-28|title=December 4th has been declared the Day of the Andalusian Flag|url=https://www.surinenglish.com/andalucia/andalucia-flag-day-20221028102754-nt.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230105175840/https://www.surinenglish.com/andalucia/andalucia-flag-day-20221028102754-nt.html|archive-date=2023-01-05|access-date=2023-10-10|website=Sur in English|agency=Europa Press}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Sweden}}
| data-sort-value=&quot;06/02&quot; |June 6
|Also celebrated as the [[:en:National_Day_of_Sweden|National Day of Sweden]] since 1983&lt;ref&gt;{{cite web|date=2014-12-11|title=Förordning (1982:270) om allmänna flaggdagar|url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802072814/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270|archive-date=2019-08-02|access-date=2021-12-21|website=Riksdagen|language=sv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2013-02-26|title=Sveriges nationaldag|url=https://www.nordiskamuseet.se/aretsdagar/sveriges-nationaldag|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112190513/https://www.nordiskamuseet.se/aretsdagar/sveriges-nationaldag|archive-date=2021-11-12|access-date=2021-12-21|website=Nordiska museet|language=sv}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Tajikistan}}
| data-sort-value=&quot;11/24&quot; |November 24
|Celebrated since 2009&lt;ref&gt;{{cite web|date=2009-11-24|title=Tajikistan Celebrates First Flag Day Since Independence|url=https://www.rferl.org/a/Tajikistan_Celebrates_First_Flag_Day_Since_Independence/1886914.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210630015153/https://www.rferl.org/a/Tajikistan_Celebrates_First_Flag_Day_Since_Independence/1886914.html|archive-date=2021-06-30|access-date=2021-12-22|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Thailand}}
| data-sort-value=&quot;09/28&quot; |September 28
|Celebrated since 2017&lt;ref&gt;{{cite web|date=2020-09-28|title=Thais celebrate Thai National Flag Day nationwide|url=https://thainews.prd.go.th/en/news/detail/TCATG200928141450859|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221225932/https://thainews.prd.go.th/en/news/detail/TCATG200928141450859|archive-date=21 dhjetor 2021|access-date=2021-12-21|website=National News Bureau of Thailand}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Turkmenistan}}
| data-sort-value=&quot;05/18&quot; |May 18
|[[:en:State_Flag_and_Constitution_Day_(Turkmenistan)|State Flag and Constitution Day]]. Flag Day was originally separate from Constitution Day and celebrated on February 19, until the two holidays were combined in 2017&lt;ref&gt;{{cite web|date=2018-05-20|title=Turkmenistan celebrates the Day of Flag in May for the first time|url=https://en.hronikatm.com/2018/05/turkmenistan-celebrates-the-day-of-flag-in-may-for-the-first-time/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826005147/https://en.hronikatm.com/2018/05/turkmenistan-celebrates-the-day-of-flag-in-may-for-the-first-time/|archive-date=2018-08-26|access-date=2021-12-21|website=Chronicles of Turkmenistan}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Ukraine}}
| data-sort-value=&quot;08/23&quot; |August 23
|[[:en:Day_of_the_National_Flag_(Ukraine)|Day of the National Flag]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2021-08-23|title=In Honour of the Day of the National Flag of Ukraine|url=https://studyinukraine.gov.ua/en/in-honour-of-the-day-of-the-national-flag-of-ukraine/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221224728/https://studyinukraine.gov.ua/en/in-honour-of-the-day-of-the-national-flag-of-ukraine/|archive-date=2021-12-21|access-date=2021-12-21|website=Ukrainian State Center for International Education}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|Ukraine}}
|{{flagg|usp|Crimea|tatar|name=Crimean Tatars|section=Ethnic flags of Crimean Tatars}}
| data-sort-value=&quot;06/26&quot; |June 26
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2023-06-26|title=Statement of the Ministry of Foreign Affairs of Ukraine on the Day of the Crimean Tatar Flag|url=https://mfa.gov.ua/en/news/zayava-mzs-ukrayini-do-dnya-krimskottatarskogo-prapora|access-date=2023-10-09|website=Головна}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|United Arab Emirates|the=1}}
| data-sort-value=&quot;11/03&quot; |November 3
|[[:en:Flag_Day_(United_Arab_Emirates)|Flag Day (United Arab Emirates)]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Flag Day 'takes on new meaning in honour of Emirati heroes' - The National|url=http://www.thenational.ae/uae/government/flag-day-takes-on-new-meaning-in-honour-of-emirati-heroes/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161106122847/http://www.thenational.ae/uae/government/flag-day-takes-on-new-meaning-in-honour-of-emirati-heroes|archive-date=2016-11-06|accessdate=2017-06-23}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|United States|the=1}}
| data-sort-value=&quot;06/14&quot; |June 14
|[[:en:Flag_Day_(United_States)|Flag Day (United States)]]&lt;ref&gt;{{cite web|author=Boobalan|date=30 mars 2023|title=National Flag Day 2023|url=https://nationalday365.com/national-flag-day/|access-date=16 prill 2023|website=National Day 365|archive-date=16 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416032904/https://nationalday365.com/national-flag-day/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |{{flag|United States}}
|{{flagg|usp|Alaska}}
| data-sort-value=&quot;07/09&quot; |July 9
|&lt;ref&gt;{{cite web|last=Metcalfe|first=Nellie|date=2016-05-31|title=On Alaska Flag Day, it's good to reflect on the Alaskans who made it|url=https://www.adn.com/commentary/article/alaska-flag-day-its-good-recall-alaskans-who-made-it/2015/07/09/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121080245/https://www.adn.com/commentary/article/alaska-flag-day-its-good-recall-alaskans-who-made-it/2015/07/09/|archive-date=2020-01-21|access-date=2021-12-21|website=Anchorage Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|American Samoa}}
| data-sort-value=&quot;04/17&quot; |April 17
|Commemorates the date American Samoa first flew the US flag&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 prill 2021|title=Amata Commemorates Flag Day 2021|url=http://radewagen.house.gov/media-center/press-releases/amata-commemorates-flag-day-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911023051/https://radewagen.house.gov/media-center/press-releases/amata-commemorates-flag-day-2021|archive-date=2021-09-11|access-date=2021-12-21|website=US Representative Aumua Amata Coleman Radewagen}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagicon image|Choctaw flag.svg}} [[:en:Choctaw_Nation|Choctaw Nation]]
| data-sort-value=&quot;10/16&quot; |October 16
|Celebrated since 2021&lt;ref&gt;[https://www.choctawnation.com/biskinik/news/celebrating-inaugural-choctaw-flag-day/ Celebrating inaugural Choctaw Flag Day]&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Hawaii}}
| data-sort-value=&quot;07/31&quot; |July 31
|Celebrated since 1990&lt;ref&gt;{{cite web|title=Lā Hae Hawai'i|url=https://www.oha.org/event/la-hae-hawaii/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171102023321/https://www.oha.org/event/la-hae-hawaii/|archive-date=2017-11-02|access-date=2021-12-21|website=The Office of Hawaiian Affairs (OHA)}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Iowa}}
| data-sort-value=&quot;03/29&quot; |March 29
|&lt;ref&gt;{{cite web|date=2023-03-28|title=Iowa Flag Day Celebration is Wednesday|url=https://www.kniakrls.com/2023/03/28/iowa-flag-day-celebration-is-wednesday/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328125735/https://www.kniakrls.com/2023/03/28/iowa-flag-day-celebration-is-wednesday/|archive-date=2023-03-28|access-date=2023-10-10|website=KNIA KRLS Radio}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Maryland}}
| data-sort-value=&quot;03/09&quot; |March 9
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=House Bill 1244|url=https://mgaleg.maryland.gov/mgawebsite/Search/Legislation?target=/2006rs/billfile/hb1244.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221232837/https://mgaleg.maryland.gov/mgawebsite/Search/Legislation?target=%2F2006rs%2Fbillfile%2Fhb1244.htm|archive-date=2021-12-21|access-date=2021-12-21|website=Maryland General Assembly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Morse|first=Caroline|date=2020-03-09|title=Marylander's celebrate Maryland Flag Day|url=https://www.localdvm.com/news/marylanders-celebrate-maryland-flag-day/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208035848/https://www.localdvm.com/news/marylanders-celebrate-maryland-flag-day/|archive-date=2020-12-08|access-date=2021-12-21|website=WDVM25 &amp; DCW50}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Oklahoma}}
| data-sort-value=&quot;11/16&quot; |November 16
|Celebrated since 1968&lt;ref&gt;{{cite web|date=1988-04-19|title=Oklahoma Symbols|url=https://www.okhistory.org/learn/symbols|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230920210346/https://www.okhistory.org/learn/symbols|archive-date=2023-09-20|access-date=2023-10-10|website=Oklahoma Historical Society}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Tennessee}}
| data-sort-value=&quot;04/17&quot; |April 17
|Commemorates the day of adoption on April 17, 1905&lt;ref&gt;{{cite web|date=2009-04-15|title=Celebrate Tennessee State Flag Day on April 17|url=https://mainstreetmediatn.com/articles/thewilsonpost/celebrate-tennessee-state-flag-day-on-april-17/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010211528/https://mainstreetmediatn.com/articles/thewilsonpost/celebrate-tennessee-state-flag-day-on-april-17/|archive-date=2023-10-10|access-date=2023-10-10|website=Main Street Media of Tennessee}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|Utah}}
| data-sort-value=&quot;03/09&quot; |March 9
|&lt;ref&gt;{{cite news|last=Romboy|first=Dennis|date=2011-03-09|title=Utahns celebrate first State Flag Day|newspaper=KSL-TV|url=http://www.ksl.com/?nid=148&amp;sid=14670365|url-status=live|access-date=2021-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508173042/https://www.ksl.com/article/14670365|archive-date=2021-05-08}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flagg|usp|United States Virgin Islands|name=U.S. Virgin Islands|the=1}}
| data-sort-value=&quot;05/17&quot; |May 17
|Commemorates the adoption of the flag on May 17, 1921&lt;ref&gt;{{cite web|date=2020-05-16|title=Territory to mark inaugural 'Virgin Islands Flag Day' on Sunday|url=http://www.virginislandsdailynews.com/news/territory-to-mark-inaugural-virgin-islands-flag-day-on-sunday/article_2b3fcdf6-4d61-5a81-bd59-1b65e4c53259.html|access-date=2021-12-21|website=The Virgin Islands Daily News|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216192014/https://www.virginislandsdailynews.com/news/territory-to-mark-inaugural-virgin-islands-flag-day-on-sunday/article_2b3fcdf6-4d61-5a81-bd59-1b65e4c53259.html|archive-date=16 dhjetor 2024|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Uzbekistan}}
| data-sort-value=&quot;11/18&quot; |November 18
|Commemorates the approval of the flag on November 18, 1991&lt;ref&gt;{{cite web|title=November 18 — State flag day of the Republic of Uzbekistan|url=https://gov.uz/en/imv/news/view/2117/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010205819/https://gov.uz/en/imv/news/view/2117/|archive-date=2023-10-10|access-date=2023-10-10|website=O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |{{flagg|usp|Venezuela}}
| data-sort-value=&quot;08/03&quot; |August 3
|Commemorates the first hoisting of the flag on August 3, 1806&lt;ref&gt;{{cite web|title=¡Día de la Bandera Nacional! Pabellón Tricolor que reafirma la lucha soberana y antiimperialista del pueblo venezolano|url=http://vicepresidencia.gob.ve/dia-de-la-bandera-nacional-pabellon-tricolor-que-reafirma-la-lucha-soberana-y-antiimperialista-del-pueblo-venezolano//|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803204718/http://vicepresidencia.gob.ve/dia-de-la-bandera-nacional-pabellon-tricolor-que-reafirma-la-lucha-soberana-y-antiimperialista-del-pueblo-venezolano/|archive-date=2021-08-03|access-date=2021-12-21|website=Vicepresidencia de la Republica Bolivariana de Venezuela|language=es}}&lt;/ref&gt;
|}

== Referime ==
&lt;references /&gt;

== Lidhje të jashtme ==

* {{Commonskat|Flag day|Dita e flamurit}}

[[Kategoria:Ditë flamuri]]
[[Kategoria:Lloje të festave kombëtare]]
[[Kategoria:Ditë të valvitjes së flamurit]]</text>
      <sha1>al5yhio5iutppokpffo5h6pok99ecry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Dita e flamurit</title>
    <ns>1</ns>
    <id>370306</id>
    <revision>
      <id>3058178</id>
      <parentid>2986239</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1535" sha1="psvj274a91iza9mxjzbpm0nqvpnxfao" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Dita e flamurit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e flamurit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058177 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241216192014/https://www.virginislandsdailynews.com/news/territory-to-mark-inaugural-virgin-islands-flag-day-on-sunday/article_2b3fcdf6-4d61-5a81-bd59-1b65e4c53259.html për lidhjen http://www.virginislandsdailynews.com/news/territory-to-mark-inaugural-virgin-islands-flag-day-on-sunday/article_2b3fcdf6-4d61-5a81-bd59-1b65e4c53259.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 12:41 (CEST)</text>
      <sha1>psvj274a91iza9mxjzbpm0nqvpnxfao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi:Fallbackintoreality/Synimet</title>
    <ns>2</ns>
    <id>372124</id>
    <revision>
      <id>3058018</id>
      <parentid>2867894</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* Teknike */</comment>
      <origin>3058018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2233" sha1="3d8n6vkdxtzlpnlol2so5webslwnruo" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:Fallbackintoreality/Nav}}
== Synimet kryesore ==
=== Përmbajtësore ===
* Zhvillimi i artikujve mbi kulturë (përkatësisht mbi [[:Kategoria:Televizion|televizionin]], [[:Kategoria:Muzikë|muzikën]] dhe [[:Kategoria:Film|filmin]])
* Reduktimi apo përmirësimi i [[:Kategoria:Libra|faqeve mbi libra]] sipas shquarësisë dhe burimeve (momentalisht janë mbi qindra faqe që vetëm kanë titull, ISBN dhe autor të cilët i kanë grah rend Bibliotekës Kombëtare Shqiptare; shkelje flagrante e [[Wikipedia:Çfarë Wikipedia nuk është#Wikipedia nuk është fototekë, mediatekë apo një direktori e lidhjeve|asaj që Wikipedia nuk është]])
* Fshirja e [[:Kategoria:All non-free media|fotografive jo të lira]] nga Wikipedia Shqip, dhe pasurimi i artikujve me figura të lira në Wikimedia Commons — rrjedhimisht [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 23#Cleaning up files|riaktivizimi i ngarkimit të fotove lokale]] këtu
* Rishqyrtimi i [[Wikipedia:Shquarësia|shquarësisë]] dhe [[Wikipedia:Burime të besueshme|burimeve të besueshme]] në përgjithësi
* Gjetja dhe përdorimi i burimeve ''në shqip'' për sa i përket artikujve rreth temave joshqipe
* Shqyrtimi i burimeve të besueshme në shqip (a là [[:en:WP:RSPS|''Perennial sources'']])

=== Teknike ===
* Zhvillimi i një manuali të njësuar të stilit për Wikipedinë Shqipe (jemi rrugës: [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Manuali i Stilit]])
* Aktualizimi i stampave në formatet moderne (p.sh. {{tlx|InterMovie}} në {{Tlx|Infobox film}})
* Përkthimi i plotë i Wikipedisë Shqipe (pjesërisht po ndodh në [https://translatewiki.net/wiki/User:INNERLMNT translatewiki.net])
* Përkthimi i emrave të gjuhëve dhe vendeve që paraqiten në stampat si {{Tlx|Lang}}
** [[Moduli:Language/data/iana languages]]
** [[Moduli:Language/data/wp languages]]
** [[Moduli:Language/data/ISO 639-3]]
** [[Moduli:Language/data/iana scripts]]
** [[Moduli:Language/data/iana regions]]
** [[Moduli:Language/data/iana variants]]
* Kalimi teknik i stampave [[:Kategoria:Stampa:Cung|cung]] tek sistemi {{T|asbox}}

=== Komunitare ===
* Forcimi i proceseve të rivlerësimit të [[WP:APKR|artikujve të përkryer]] dhe [[WP:AMR|artikujve të mirë]] (në zhvillim e sipër)</text>
      <sha1>3d8n6vkdxtzlpnlol2so5webslwnruo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borussia Mönchengladbach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>372630</id>
    <revision>
      <id>3058135</id>
      <parentid>3049492</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T05:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84080" sha1="4h2tlqsoc2tv3clxevnagbwwitvl7rz" xml:space="preserve">{{APK}}
{{Infobox football club
| clubname = Borussia Mönchengladbach
| fullname = Borussia Verein für Leibesübungen 1900 e.V. Mönchengladbach&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kicker.de/bor-moenchengladbach-ii/info|title=Bor. Mönchengladbach II – Vereinsinfo|website=[[Kicker (revistë sportive)|kicker]].de|access-date=20 shkurt 2020|language=de}}&lt;/ref&gt;
| image = Borussia Mönchengladbach logo.svg
| upright = 0.65
| current = Sezoni 2024–25 i Borussia Mönchengladbach
| nickname = ''Die Fohlen'' (Mëzat)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/noblsp-bundesliga-basics-borussia-moenchengladbach.jsp|title=Bundesliga basics: Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=15 maj 2024|archive-date=15 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240515041705/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/noblsp-bundesliga-basics-borussia-moenchengladbach.jsp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;''Die Borussen'' (Prusanët)
| founded = {{Start date and age|1900|8|1|df=yes}}&lt;br/&gt;(si ''FK Borussia 1900'')
| capacity = 54,057&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Borussia-Park|url=https://www.football-stadiums.co.uk/grounds/germany/borussia-park/|access-date=12 qershor 2021|website=Football Stadiums|date=27 shtator 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;
| chrtitle = President
| chairman = Rolf Königs&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.borussia.de/en/news/news/2024-04-23-rolf-koenigs-named-borussias-second-ever-honorary-president|title=Rolf Königs Named Borussia's Second Every Honorary President|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=15 maj 2024}}&lt;/ref&gt;
| mgrtitle = Trajner
| manager = [[Gerardo Seoane]]
| league = [[Bundesliga]]
| season = 2024–25
| position = Vëndi 10të
| website = {{URL|https://www.borussia.de/|borussia.de}}
| pattern_la1 = _monchengladbach2425h
| pattern_b1 = _monchengladbach2425h
| pattern_ra1 = _monchengladbach2425h
| pattern_sh1 = _valencia2425h2
| pattern_so1 = 
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _monchengladbach2425a
| pattern_b2 = _monchengladbach2425a
| pattern_ra2 = _monchengladbach2425a
| pattern_sh2 = _monchengladbach2425a
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = 008A45
| body2 = 008A45
| rightarm2 = 008A45
| shorts2 = 008A45
| socks2 = 008A45
| pattern_la3 = _monchengladbach2425t
| pattern_b3 = _monchengladbach2425t
| pattern_ra3 = _monchengladbach2425t
| pattern_sh3 = 
| pattern_so3 = 
| leftarm3 = 000000
| body3 = 000000
| rightarm3 = 000000
| shorts3 = 000000
| socks3 = 000000
| stadium = [[Borussia-Park]]
}}
'''Borussia Verein für Leibesübungen 1900 e.V. Mönchengladbach''', njohur më mirë si '''Borussia Mönchengladbach''' dhe shkurtimisht si '''Gladbach''', është një klub profesionist gjerman futbolli me seli në [[Mönchengladbach]], [[Gjermani]]. Ata luajnë në [[Bundesliga|Bundesligë]], ligën elitare të futbollit gjerman. Përgjatë historisë së tyre, klubi ka fituar pesë kampionate, tre kupa dhe dy [[UEFA Liga e Evropës|Kupa UEFA]].

Borussia Mönchengladbach u themelua në vitin 1900. Emri i tyre vjen nga versioni latin i Prusisë, e cila ishte një emër popullor i klubeve gjermane të ish [[Mbretëria e Prusisë|Mbretërisë së Prusisë]].&lt;ref name=&quot;Emri Borussia&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/what-does-borussia-mean-dortmund-monchengladbach-name-explained-3337|title=What does 'Borussia' mean? Dortmund's and Mönchengladbach's name explained|publisher=Bundesliga|language=en|date=1 dhjetor 2024|access-date=20 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Klubi u bë pjesë e Bundesligës në vitin 1965 dhe arriti sukseset më të mëdhaja në vitet 1970', të udhëhequr fillimisht nga [[Hennes Weisweiler]] dhe më pas [[Udo Lattek]], të cilët krijuan një ekip të ri që luante futboll të shpejtë dhe sulmues.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd22v-double-interview-yann-sommer-and-timo-horn.jsp|title=Rhineland derby double interview: Yann Sommer and Timo Horn|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=17 gusht 2016|archive-date=26 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426145812/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd22v-double-interview-yann-sommer-and-timo-horn.jsp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Gjatë kësaj periudhe, Mönchengladbach e fitoi kampionatin pesë herë, Kupën UEFA dy herë si dhe arriti finalen e [[UEFA Liga e Kampioneve|Kupës Evropiane]] në vitin 1977.

Klubi luan ndeshjet si vendas në stadiumin [[Borussia-Park]] që nga viti 2004. Ata më parë kishin luajtur në [[Bökelbergstadion]] që nga fillimi i vitit 1919. Ata janë klubi i pestë më i madh në Gjermani në bazë të anëtarësimeve të tifozëve, duke arritur 75,000 anëtar në vitin 2016 dhe 93,000 në vitin 2021.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rp-online.de/sport/fussball/borussia/borussia-moenchengladbach-hat-jetzt-75000-mitglieder-aid-1.5903553|title=Borussia hat jetzt 75.000 Mitglieder|date=14 prill 2016|publisher=RP Online|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statista.com/statistics/595935/german-bundesliga-clubs-member-numbers/|title=German Bundesliga clubs membership numbers 2021|website=Statista|language=en|access-date=22 prill 2021}}&lt;/ref&gt; Rivali kryesor i klubit është [[1. FC Köln]] dhe ndeshjet midis tyre luhen nën emrin Derbi i Rheinlandit. Rivalë të tjerë të klubit janë [[Borussia Dortmund]], [[Fortuna Düsseldorf]] dhe [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rhine-derbies-explained-borussia-monchengladbach-cologne-bayer-leverkusen-17674|title=The Rhine Derbies explained: Borussia Mönchengladbach, Cologne, Bayer Leverkusen and Fortuna Düsseldorf|publisher=Bundesliga|language=sq|date=4 shkurt 2025|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

==Historia==
===1899–1914: Themelimi dhe vitet e para===
[[Skeda:Borussia Mönchengladbach 1900 ad018d2313.jpg|parapamje|Lojtarët e FC Borussias në vitin 1900.|majtas]]
Në nëntor 1899, një grup anëtarësh të pakënaqur u larguan nga shoqata e tyre sportive, TC Germania Gladbach (e referuar si &quot;Teutonia Gladbach&quot; në disa burime). Më 17 nëntor 1899, trembëdhjetë nga këta të rinj formuan një klub të ri, këtë herë të fokusuar në mënyrë specifike në futboll, në pubin Zum Jägerhof. Ata zgjodhën fjalën Borussia (latinisht: &quot;Prussia&quot;) për emrin e ri të klubit të tyre, megjithëse ky nuk ishte ende themelimi zyrtar i klubit.&lt;ref name=&quot;Emri Borussia&quot;/&gt; Emri Borussia u zgjodh sepse Mönchengladbach ndodhej në provincat perëndimore që i janë dhënë Mbretërisë së Prusisë si pjesë e Kongresit të [[Vjena|Vjenës]] të vitit 1815. Klube të tjera të shquara të futbollit në Gjermaninë perëndimore që zgjodhën emrin &quot;Prusia&quot; si titull përfshijnë Borussia Dortmund në 1909 dhe [[SC Preußen Münster]] në 1906.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|author1=Markus Aretz|url=https://www.worldcat.org/oclc/909060983|title=Borussia Mönchengladbach: Die Chronik|author2=Stephan Giebeler|author3=Elmar Kreuls|isbn=9783730702123|location=Göttingen|pages=12–16|language=de|chapter=1899 bis 1905. Der Ball kommt ins Rollen: Borussias Gründerzeit|date=5 nëntor 2015|language=de|oclc=909060983}}&lt;/ref&gt;

Vitet e para të Borussias u karakterizuan nga problemet tipike për ekipet e futbollit në Perandorinë Gjermane: sporti, i cili sapo ishte importuar nga [[Mbretëria e Bashkuar]] në vitet 1880', nuk ishte ende i pranuar institucionalisht dhe si rezultat kishte mungesa logjistike të fushave të futbollit, golave, dhomave të zhveshjes dhe pajisjeve të lojtarëve. Lojtarët e Borussias fillimisht duhej të financonin pajisjet e tyre për atë që në atë kohë ishte një shpenzim i konsiderueshëm financiar për njerëzit e klasës punëtore.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Borussia ishte klubi i dytë i përkushtuar i futbollit në qytetin e [[Mönchengladbach]]. FC Mönchengladbach, i themeluar gjashtë vjet më parë në 1894, u bë rivali i parë i Borussias. Ndërsa FC Mönchengladbach ishte krijuar shoqërisht dhe financiarisht, Borussia e re e kishte të vështirë të garantonte akses të rregullt në terrenet stërvitore dhe pajisjet. Si rezultat, ekipi iu bashkua Marianische Jünglings-Kongregation Mönchengladbach Eicken (gjermanisht: &quot;Kongregacioni i Rinisë Marian Mönchengladbach Eicken&quot;), një shoqatë sportive katolike konservatore. Brenda kësaj organizate më të madhe, futbollistët u reformuan në Klubin e Futbollit Borussia 1900, më 1 gusht 1900, duke shënuar datën zyrtare të themelimit të klubit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.borussia.com/about-us|title=We are Borussia. We are the Foals|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=17 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Bm gladbach wappen.svg|parapamje|upright=0.8|Stema e klubit në periudhën 1904–1919.|djathtas]]
Në vitin 1905, klubi bleu një tokë në ''Reyerhütterstraße'', duke krijuar mundësinë për të organizuar ndeshje. Dy vite më pas, klubi u largua nga kjo tokë pasi do të ndërtohej një fabrikë. Ata arritën një marrëveshje me Gladbacher Turnverein 1948 për të marrë një tokë në ''Schweizerhaus''. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], klubi pësoi disa humbje; presidenti Heinz Körstgens u vra në vitin 1912 ashtu si dhe lojtari Stephan Ditgens.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|author1=Markus Aretz|author2=Stephan Giebeler|author3=Elmar Kreuls|url=https://www.worldcat.org/oclc/909060983|title=Borussia Mönchengladbach: Die Chronik|isbn=9783730702123|location=Göttingen|pages=17–21|language=de|chapter=1905 bis 1909. Neue Spielstätte und ein Aufstieg|date=5 nëntor 2015|oclc=909060983|ref=none}}&lt;/ref&gt;

===1915–1959: Republika Weimar, Lufta e Dytë Botërore dhe vitet pas luftës===
Pas përfundimit të luftës, të gjitha klubet gjermane filluan punën gruadualisht. Anëtarët e Borussias kryen takime jo-zyrtare për rifillimin e ndeshjeve edhe gjatë muajve të fundit të luftës. Ndeshja e parë gjatë kësaj kohe u luajt më 15 gusht 1918, ku ekipi fitoi 5–0 kundër [[Rheydt SV]]. Në ndeshjen e kthimit, ata u mposhtën me rezultatin 7–2. Ekipi luajti vetëm shtatë nga katërmbëdhjetë ndeshjet e sezonit 1918–19 për shkak të pushtimit të rajonit nga Forcat e Armatosura Belge.

Borussia vazhdoi të mos gjente një fushë të sajën për të luajtur përfundimisht, duke ndryshuar disa herë vendndodhje. Në vitin 1919, klubi u bashkua me Turnverein Germania 1889, një klub lokal i Mönchengladbach, duke u bërë 1889 VfTuR M.Gladbach. Klubi i ri arriti suksesin e parë në vitin 1920, duke mposhtur Kölner BC me rezultatin 3–1 në finalen e kampionatit të Gjermanisë Perëndimore në sezonin 1920–21. Bashkimi i të dy klubeve zgjati vetëm dy vite; pas ndarjes, klubi ndryshoi emër, duke u quajtur '''Borussia VfL 1900 e.V. M.Gladbach'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=33198/index.html|title=Classic club|publisher=FIFA|language=en|access-date=14 shkurt 2024|archive-date=20 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220070626/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=33198/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Pas ardhjes në pushtet të [[Partia Naziste|Partisë Naziste]] në vitin 1913, sistemi i futbollit gjermane u reforma tërësisht dhe tashmë përbëheshe ngs 16 Gauligen (liga rajonale) – Gladbach luajti në edicionin e parë të '' Gauliga Niederrhein'' si dhe më pas luajti në liga të ndryshme rajonale të quajtur ''Bezirksklassen''. Gjatë kësaj kohe, [[Heinz Ditgens]] u bë lojtari i parë në historinë e klubit që luajti një ndeshje me [[Kombëtarja gjermane e futbollit|kombëtaren gjermane]]; ai u aktivizua në fitoren 9–0 kundër [[Kombëtarja luksemburgase e futbollit|Luksemburgut]] në Lojërat Olimpike Verore 1936.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/25397|title=Heinz Ditgens|publisher=Olympedia|language=en|access-date=22 shtator 2021}}&lt;/ref&gt;

Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] dhe rënjes së Partisë Naziste, klubi rifilloi aktivitetin në qershor 1946. Tre vite më pas, ata u ngjitën në ''Landesliga Niederrhein'', kategorinë e dytë të ligës rajonale, kurse në vitin 1950 u ngjitën në Oberliga West, e cila ishte liga elitare. Pas disa vitesh të karakterizuara nga rënje dhe ngritje, klubi fitoi titullin e parë të Oberligës në sezonin 1958–59.

===1960–1965: Ngjitja në Bundesligë===
[[Skeda:Fußballspiel Holstein Kiel gegen Borussia Mönchengladbach in der Aufstiegsrunde (Gruppe I) zur 1. Bundesliga, 4-2 (Kiel 77.585).jpg|parapamje|majtas|Ndeshja për ngjitjen në Bundesligë kundër [[Holstein Kiel]], 19 qershor 1965.]]
Në gusht 1960, klubi mposhti [[1. FC Köln]] në Kupën e Gjermanisë Perëndimore.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/borussia-monchengladbach.html|title=Borussia Mönchengladbach history and facts|publisher=Football History|language=en|access-date=13 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Disa javë më pas, ata fituan trofeun e parë madhor, [[DFB-Pokal]], duke mposhtur [[Karlsruher SC]] 3–2 në finale. Ky sukses i siguroi ekipit kualifikimin në Kupën UEFA të Fituesve të Kupës për sezonin 1960–61; ata u eliminuan me rezultatin e përgjithshëm 11–0 nga skocezët e [[Rangers F.C.|Rangers]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/ec-der-pokalsieger-1960-1961-viertelfinale-bor-moenchengladbach-rangers-fc/|title=Borussia Mönchengladbach 0–3 Glasgow Rangers|publisher=World Football|language=en|accessdate=24 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/match/overview/1072485-glasgow_rangers-borussia_m_gladbach|title=Glasgow Rangers 8–0 Borussia Mönchengladbach|publisher=Football Database|language=en|accessdate=24 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 1961, klubi e ndryshoi emrin në '''Borussia VfL Mönchengladbach''' pasi qyteti München-Gladbach u bë Mönchengladbach. Pavarësisht rezultateve të arritura në dhjetë vitet e fundit, klubi nuk u lejua të bëhej pjesë e [[Bundesliga|Bundesligës]] së sapo krijuar në vitin 1963, duke luajtur në [[Regionalliga West]] e cila ishte një kategori më poshtë. Në sezonin 1964–65, klubi firmosi me lojtarët e talentuar [[Jupp Heynckes]] dhe [[Bernd Rupp]],&lt;ref name=&quot;dw&quot;&gt;{{cite news|author=Stefan Nestler|title=Jupp Heynckes, Bayern Munich's treble-winning coach turns 75|url=https://www.dw.com/en/jupp-heynckes-bayern-munichs-treble-winning-coach-turns-75/a-53366086|access-date=26 gusht 2020|publisher=Deutsche Welle|language=en|date=9 maj 2020}}&lt;/ref&gt; si dhe mori disa lojtarë nga ekipi i të rinjëve.&lt;ref name=&quot;Rivaliteti me Bayernin&quot;/&gt; Gjatë kësaj kohe, klubi fitoi pseudonimin &quot;Mëzat&quot; për shkak të moshës së re të ekipit dhe stilit të lojës të suksesshëm.&lt;ref name=&quot;Rivaliteti me Bayernin&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Artikull nga UEFA&quot;/&gt; Ishte gazetari Wilhelm August Hurtmanns i ''Rheinische Post'' ai që e vendosi këtë pseudonim, i cili ishte impresionuar nga loja e ekipit, duke vënë në dukje në shkrimet e tij se lojtarët e Mönchengladbach luanin si mëza.&lt;ref name=&quot;Artikull nga UEFA&quot;/&gt;

Në prill 1965, Borussia siguroi ngjitjen në Bundesligë duke fituar titullin e Regionalliga West. Ata u vendosën në grupin 1 të raundit për ngjitjen në Bundesligë sëbashku, duke fituar tre nga gjashtë ndeshjet e grupit çka i siguroi vendin e dytë në grup. Ekipi tjetër që u ngjit në Bundesligë ishte edhe [[FC Bayern München|Bayern München]], i cili fitoi grupin 2.&lt;ref name=&quot;Rivaliteti me Bayernin1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/why-bayern-munich-vs-borussia-monchengladbach-is-so-important-in-germany-3479-2600|title=Why is Borussia Mönchengladbach vs. Bayern Munich such an important fixture in the Bundesliga?|publisher=Bundesliga|language=en|date=6 janar 2025|accessdate=24 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

===1965–1969: Vitet e para në Bundesligë===
[[Skeda:Spelers betreden het veld, Bestanddeelnr 927-9411 (cropped).jpg|parapamje|djathtas|upright=0.8|[[Jupp Heynckes]] njihet për kontributin e tij madhor në klub si lojtar dhe trajner.]]
Borussia nuk kishte financa të shëndosha para nisjes së sezonit të tyre të parë në Bundesligë. Megjithatë, trajneri [[Hennes Weisweiler]] filloi t'i jepte besim ekipit të të rinjëve, duke sjellur disa lojtarë të rinjë në ekipin e parë.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Deutschlands Fußball. Das Lexikon|page=186|year=2000|publisher=Sportverlag|language=de|isbn=3-328-00857-8|surname1=[[Jürgen Bitter]]}}&lt;/ref&gt;  Në atë periudhë, klubi siguroi transferimet e [[Berti Vogts]] dhe [[Heinz Wittmann]].

Klubi luajti ndeshjen e parë në Bundesligë kundër [[Borussia Neunkirchen]], duke marrë një barazim 1–1; [[Gerhard Elfert]] ishte golashënuesi i parë i klubit në Bundesligë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/bundesliga-1965-1966-borussia-neunkirchen-bor-moenchengladbach/|title=Borussia Neunkirchen 1–1 Borussia Mönchengladbach|publisher=World Football|language=en|access-date=23 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Klubi arriti fitoren e parë kundër [[SC Tasmania 1900 Berlin]] me rezultatin 5–0 e cila ishte gjithashtu ndeshja e parë si vendas. Borussia e mbylli sezonin e parë në Bundesligë në vendin e 13të.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1965-1966/|title=Bundesliga 1965–66|publisher=World Football|language=en|access-date=23 shkurt 2025|archive-date=27 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227131424/https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1965-1966/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Klubi u përmirësua në sezonin 1966–67, duke shënuar plot 70 gola.&lt;ref name=&quot;Sezoni 1966–67&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1966-1967/|title=Bundesliga 1966–67|publisher=World Football|language=en|access-date=23 shkurt 2025|archive-date=27 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227164004/https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1966-1967/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ekipi u udhëhoq nga treshja [[Herbert Laumen]], Bernd Rupp dhe Jupp Heynckes, të cilët shënuan respektivisht 18, 16 dhe 14 gola. Ata arritën fitoren më të madhe në historinë e tyre në ndeshjen e javës së 18të kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]], të cilët i mposhtën 11–0.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dfb.de/index.php?id=96807|title=18. Spieltag, Borussia Mönchengladbach – Schalke 04, 7. Januar 1967|date=31 tetor 2009|archive-url=https://archive.today/20120801102238/http://www.dfb.de/index.php?id=96807|archive-date=1 gusht 2012|access-date=16 mars 2009|periodical=[[Deutscher Fußball-Bund]]|language=de}}&lt;/ref&gt; Ekipi e mbylli sezonin në vendin e 8të.&lt;ref name=&quot;Sezoni 1966–67&quot;/&gt;

Sezoni i ardhshëm u kushtëzua nga largimet e disa lojtarëve kyç të ekipit, të cilët kërkonin një rrogë më të lartë: Jupp Heynckes u transferua te [[Hannover 96]], Bernd Rupp te [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]], kurse Gerhard Elfert te [[Eintracht Braunschweig]]. Klubi reagoi duke siguruar afrimet e [[Peter Meyer]] dhe [[Peter Dietrich]]. Gjatë këtij sezoni, Borussia u dallua sërisht për forcën sulmuese, duke arritur një fitore 10–0 kundër Borussia Neunkirchen si dhe duke e mbyllur kampionatin në vendin e 3të.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.co.uk/borussia-monchengladbach_borussia-neunkirchen/index/spielbericht/8385|title=Borussia Mönchengladbach 10–0 Borussia Neunkirchen|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=23 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

===1970–1980: Epoka e artë dhe dominimi në Gjermani===
Vitet 1970' ishin më të suksesshmet e historisë së klubit.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top football clubs of the 1970s|url=http://www.clubworldrankings.com/1970.htm|website=clubworldrankings.com|publisher=Club World Rakings|language=en|access-date=8 qershor 2024}}&lt;/ref&gt; Ekipi vazhdoi me futbollin argëtues dhe sulmues nën drejtimin e trajnerit Hennes Weisweiler, i cili e udhëhoqi ekipin drejt fitimit të pesë titujve të Bundesligës.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Remembering the magnificent Borussia Mönchengladbach era of the 1970s|url=https://footballchronicle.co.uk/2024/05/22/remembering-the-glorious-borussia-monchengladbach-era-of-the-early-70s/|website=clubworldrankings.com|publisher=Club World Rakings|language=en|date=22 maj 2024|access-date=18 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Gjatë kësaj kohe, klubi krijoi një rivalitet me Bayern München, me të cilën ishte ngjitur njëherazi në Bundesligë në vitin 1965.&lt;ref name=&quot;Rivaliteti me Bayernin&quot;&gt;{{cite web|title=Bundesliga rivalries: Bayern Munich vs Borussia Monchengladbach|url=https://www.bavarianfootballworks.com/2022/7/4/23173525/bundesliga-rivalries-bayern-munich-borussia-monchengladbach-jupp-heynckes-gerd-muller-sepp-maier|publisher=Bavarian Football Works|language=en|date=5 korrik 2022|access-date=18 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

Gjatë sezonit 1969–70, Weisweiler filloi të punonte në fazën mbrojtëse të ekipit. Klubi bleu lojtarë si [[Luggi Müller]] dhe [[Klaus-Dieter Sieloff]] të cilët ishin me tipare mbrojtëse. Më 31 tetor 1969, Borussia mposhti [[Alemannia Aachen]] me rezultatin 5–1, duke kryesuar Bundesligën për herë të parë. Më 30 prill 1970, pas fitores në shtëpi kundër [[Hamburger SV]] në javën e 33të, Borussia fitoi titullin e parë kampion në histori.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/spieltag/1-bundesliga/1969-70/27/0/spieltag.html|title=1. Bundesliga - Spieltag / Tabelle|website=kicker.de|language=de|access-date=16 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin e ardhshëm, [[Herbert Laumen]] shënoi golin e parë në kompeticionet evropiane për klubin në fitoren 6–0 kundër [[EPA Larnaca FC|EPA Larnaca]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rp-online.de/sport/fussball/vereine/borussia/laumen-larnaca-und-ein-premieren-tor-1.3077468|title=Laumen, Larnaca und ein Premieren-Tor|last=Karsten Kellermann|date=22 nëntor 2012|publisher=RP Online GmbH|language=de|access-date=22 nëntor 2012}}&lt;/ref&gt; Në kampionat, ekipi pësoi vetëm një humbje gjatë fazës së parë. Ndeshja e javës së 27të kundër Werder Bremen u bë unike për thyerjen e shtyllës në Bökelberg.&lt;ref name=&quot;Artikull nga UEFA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0236-0e964b2f68f3-1d6719a9af51-1000--ten-claims-to-fame-borussia-monchengladbach/|title=Ten claims to fame: Borussia Mönchengladbach|publisher=UEFA|language=en|author=Philip Röber|date=21 shkurt 2017|access-date=19 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Në minutën e 88të të ndeshjes së luajtur më 3 prill 1971, Laumen theu shtyllën e portës kundërshtare pas një përplasje kokë më kokë me portierin kundërshtar [[Günter Bernardinto]]. Pasi organizatorët nuk j'a dolën t'a rregullonin si dhe nuk kishin një zëvëndësues, gjyqtari e ndërpreu ndeshjen e cila ishte 1–1.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/broken-posts-lead-to-match-abandonment-in-1971-borussia-monchengladbach-werder-bremen-24150|title=Broken posts lead to match abandonment in 1971|publisher=Bundesliga|language=en|date=9 gusht 2023|access-date=16 shkurt 2015}}&lt;/ref&gt; Megjithatë, gjykata sportive në [[Frankfurt]] i dha Werderit fitoren në tavolinë 2–0 kurse [[Federata Gjermane e Futbollit]] i urdhëroi të gjitha klubet të kishin porta rezervë në rast përsëritje të të tilla ngjarjeve.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://breakingthelines.com/historical/borussia-monchengladbach-the-team-that-nearly-became-bayern-munich/|title=Borussia Mönchengladbach: The Golden Years of a German Football Behemoth|publisher=Breaking The Lines|language=en|date=29 gusht 2023|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Nëntë javë pas kësaj ngjarje, Borussia u bë klubi i parë në historinë e futbollit gjerman që mbron titullin kampion pas një fitoreje kundër [[Eintracht Frankfurt]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/how-did-teams-fare-the-season-after-they-won-the-bundesliga-for-the-first-time-bayer-leverkusen-26840|title=How did teams fare the season after they won the Bundesliga for the first time?|publisher=Bundesliga|language=en|date=16 prill 2024|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

Më 20 tetor 1971, Borussia arriti një fitore historike 7–1 kundër ekipit italian [[F.C. Internazionale Milano|Inter]] në ndeshjen e parë të raundit të dytë të Kupës Evropiane, por [[UEFA]] e anulloi rezultatin për shkak se në minutën e 29të të takimit sulmuesi italian [[Roberto Boninsegna]] u godit në kokë nga një kanaçe nga tifozët e Borussias.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2017/09/28/roberto-boninsegna-and-the-match-of-the-infamous-coca-cola-can/|title=Roberto Boninsegna and the match of the infamous Coca-Cola can|publisher=These Football Times|author1=Geoege Rinaldi|language=en|date=28 shtator 2017|access-date=17 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Trajneri legjendar [[Matt Busby]], i pyetur për këtë ndeshje, deklaroi:&lt;ref&gt;{{Citation|title=Champions League, 40 Jahre Europapokal der Landesmeister|page=151|year=1995|editor-last=Burkhard Weber|publication-place=Berlin|publisher=Sportverlag|language=de|isbn=3-328-00648-6}}&lt;/ref&gt; {{cquote|''Asnjë në botë nuk do fitonte kundër atij ekipi (duke i'u referuar Borussias). Ai ishte futboll i perfeksionit më të lartë.''}}

Në ndeshjen në [[Itali]], Borussia u mposht me rezultatin 4–2,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/63083--inter-vs-monchengladbach/matchinfo/|title=Inter 4–2 Mönchengladbach|publisher=UEFA|language=en|access-date=19 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; kurse ndeshja në Gjermani u riluajt sërisht dhe u mbyll në barazim pa gola, duke sjellur eliminimin e gjermanëve nga kompeticioni.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/vor-35-jahren-der-buechsenwurf-vom-boekelberg-a-443138.html|title=Vor 35 Jahren: Der Büchsenwurf vom Bökelberg|language=de|date=20 tetor 2006|access-date=2 qershor 2013}}&lt;/ref&gt; Dy vite më vonë, klubi fitoi kupën për herë të dytë në histori, duke mposhtur 2–1 në derbi 1. FC Köln; goli i vetëm i takimit u shënua nga [[Günter Netzer]], i cili luajti ndeshjen e fundit me klubin para se të largohej në [[Spanjë]] te [[Real Madrid C.F.|Real Madridi]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://de.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=555952.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820000107/http://de.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=555952.html|url-status=dead|archive-date=20 gusht 2007|title=Real Madrid und die Deutschen – Eine ganz besondere Beziehung|date=19 korrik 2007|access-date=16 mars 2009|publisher=FIFA|language=de}}&lt;/ref&gt; Po në atë vit, klubi arriti në finalen e Kupës UEFA, duke u përballur me anglezët e [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]]; ata u mposhtën në ndeshjen e parë me rezultatin 3–0, por fituan ndeshjen e kthimit me rezultatin 2–0, duke humbur trofeun me rezultatin e përgjithshëm 3–2.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/uefa-pokal-finale_1973,115266,0.html|title=UEFA-Pokal-Finale 1973, Nach großem Regen unter die Räder|publisher=Borussia VfL 1900 Mönchengladbach GmbH|language=de|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070322051608/http://www.borussia.de/de/uefa-pokal-finale_1973,115266,0.html|archive-date=22 mars 2007|access-date=26 shtator 2018}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Aanvoerder Vogts (Borussia MG) met de UEFA-cup, Bestanddeelnr 927-9405.jpg|parapamje|majtas|upright=0.8|Kapiteni Berti Vogts me trofeun e Kupës UEFA, 1975.]]
Sezonet e ardhshme u karakterizuan nga largimet e disa nga lojtarëve më të rëndësishëm të klubit, edhe pse sulmuesi kryesor Heynckes qëndroi. Në sezonin 1973–74, ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shpallet golashënuesi më i mirë në Bundesligë, duke shënuar 30 gola.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://espnfc.com/blog/_/name/bayernmunich/id/397?cc=3436|title=Favre's Foals will be put to the test at Bayern|date=14 dhjetor 2012|access-date=2 qershor 2013|publisher=ESPN FC|language=en}}&lt;/ref&gt; Në atë sezon, Bayerni u shpall kampion por Borussia vendosi rekord për numrin e golave të shënuar (93). Në sezonin 1974–75, Borussia mori kryesimin e kampionatit në javën e 17të dhe e mbajti deri në fund, duke fituar një tjetër titull kampion. Në maj 1975, klubi arriti finalen e Kupës UEFA sërisht, duke u përballur me holandezët e [[FC Twente|Twentes]]. Pas një barazimi pa gola në Gjermani, Borussia fitoi 5–1 në ndeshjen e dytë, duke fituar trofeun e parë evropian.&lt;ref name=&quot;UEFA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0042-0e6a07710b2c-d9c643bf6484-1000--1974-75-heynckes-gives-weisweiler-perfect-send-off/|title=1974/75: Heynckes gives Weisweiler perfect send-off|publisher=UEFA|language=en|date=1 qershor 1975|access-date=19 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kicker.de/die_ehrentafel-350325/artikel|title=Titelträger des UEFA-Pokals|date=14 maj 2008|publisher=Kicker.de|language=de|access-date=12 shkurt 2009}}&lt;/ref&gt; Suksesi i këtij sezoni u zbeh nga largimi i trajnerit Hennes Weisweiler, i cili kishte qënë pjesë e ekipit për 11 vite.&lt;ref name=&quot;UEFA&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648548/hennes-weisweiler-1975-76|title=Hennes Weisweiler (1975-76)|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=22 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

Weisweiler u zëvëndësua nga [[Udo Lattek]], i cili vinte nga Bayerni. Ndryshe nga paraardhësi i tij, Lattek i jepte përparësi sigurisë në stilin e lojës. Ai e udhëhoqi ekipin drejt fitimit të dy kampioneve të tjera rresht në vitet 1976 dhe 1977. Danezi [[Allan Simonsen]] u bë lojtari i parë në historinë e klubit që fitoi [[Topi i Artë|Topin e Artë]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thesetpieces.com/latest-posts/allan-simonsen-ballon-dor-winner-left-barcelona-charlton-athletic-2/|title=Allan Simonsen: The Ballon d’or Winner who left Barcelona for Charlton Athletic|publisher=The Set Piece|language=en|date=28 gusht 2017|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Në vitin 1978, klubi u çkurorëzua nga 1. FC Köln, e cila e fitoi titullin falë golavarazhit më të mirë krahasuar me Borussian.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1978/34/stpauli-fckoeln/|title=FC St. Pauli gegen 1. FC Köln – 0:5|website=Fussballdaten|date=29 prill 1978|access-date=28 shtator 2010|language=de}}&lt;/ref&gt; Në atë sezon, klubi arriti një fitore 12–0 kundër Borussia Dortmundit, e cila edhe sot e kësaj dite është fitorja më e madhe në historinë e Bundesligës.&lt;ref name=&quot;Fitorja më e madhe në Bundesligë&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-borussia-dortmund-1978-12-0-cologne-title-heynckes-rehhagel-29985|title=The day Borussia Mönchengladbach scored 12 goals against Borussia Dortmund - and still came up short|publisher=Bundesliga|language=en|date=23 korrik 2024|access-date=19 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Dy vite më pas, klubi fitoi Kupën UEFA për herë të dytë në histori, duke mposhtur [[Ylli i Kuq i Beogradit|Yllin e Kuq të Beogradit]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.european-nights.com/articles/gladbachs-heroes-of-79|title=Gladbach’s heroes of ’79|publisher=European Nights|language=en|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0072-0e6a0964fceb-a70b788eae9a-1000--1978-79-simonsen-settles-gladbach-nerves/|title=1978/79: Simonsen settles Gladbach nerves|publisher=UEFA|language=en|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Ata e arritën finalen sërisht në vitin e ardhshëm, por këtë herë u mposhtën nga Eintracht Frankfurt falë rregullit të golit jashtë fushe.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.eintracht.de/news/am-ziel-125387?utm_source=google_organic|title=Historic victory|publisher=Eintracht Frankfurt|language=en|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Trajner i ekipit ishte Jupp Heynckes, i cili ishte tërhequr nga futbolli i luajtur vetëm një vit më parë.

===1980–2010: Rënja graduale dhe stadiumi i ri===
[[Skeda:Uwe Kamps (2007).jpg|parapamje|djathtas|upright=0.6|[[Uwe Kamps]] është një nga lojtarët më të dalluar të klubit. Ai e shpenzoi të gjithë karrierën te Borussia, duke zhvilluar mbi 500 ndeshje.]]
Borussia nuk mundi dot të përsëriste suksesin që përjetoi gjatë viteve 1970' në vitet 1980'. Klubi vuajti financiarisht, kjo për shkak edhe të të ardhurave të pakta nga stadiumi i vogël [[Bökelbergstadion]], duke u detyruar të shiste disa nga lojtarët kryesor të ekipit.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.welt.de/sport/fussball/article720501/Auch-Schlaudraff-wird-sitzen-statt-flitzen.html|title=Sterne des Südens – Auch Schlaudraff wird sitzen statt flitzen|last=Markus Lotter|date=17 shkurt 2007|newspaper=[[Die Welt]]|language=de|access-date=8 korrik 2007}}&lt;/ref&gt; Në sezonin 1980–81, klubi u rendit në vendin e gjashtë kurse sezon më pas në vendin e shtatë, duke humbur kompeticionet evropiane. Megjithatë, në vitin 1982, legjenda e ardhshme e klubit [[Uwe Kamps]] bëri debutimin e tij me ekipin e parë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews%5Btt_news%5D=5349&amp;cHash=5f6fd8a6be2854eacb06abdd8dc6dfd9|title=Uwe Kamps – seit 30 Jahren Borusse|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|date=30 qershor 2012|access-date=14 shkurt 2016}}&lt;/ref&gt; Ekipi konkuroi për titullin kampion në sezonin 1983–84, duke e mbyllur renditjen në vendin e parë me pikë të barabarta me [[VfB Stuttgart]] dhe Hamburger SV; në fund ishte Stuttgarti që u shpall kampion për shkak të golavarazhit më të mirë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/best-final-day-title-races-in-history-bayern-munich-borussia-dortmund-bayer-leverkusen-1724|title=The best final day title drama in Bundesliga history|publisher=Bundesliga|language=en|date=15 maj 2019|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Ekipi gjithashtu arriti finalen e kupës, por u mposht me penallti nga Bayerni; talenti [[Lothar Matthäus]] humbi penalltinë e tij dhe gjatë asaj vere u transferua te Bayerni për një shifër rekord në futbollin gjerman, duke bërë që tifozët të mendonin nëse ai e kishte humbur qëllimisht penalltinë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sport.t-online.de/lothar-matthaeus-und-der-fehlschuss-gladbachs-bitterster-pokal-moment/id_54918538/index|title=Lothar Matthäus und der Fehlschuss: Gladbachs bitterster Pokal-Moment|website=Sport.t-online.de|language=de|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

Në sezonin 1984–85, ekipi mposhti me rezultatin 10–0 [[Eintracht Braunschweig]], e cila deri më sot është fitorja e fundit me dy shifra në Bundesligë.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1985/8/mgladbach-braunschweig/|title=Spielstatistik Borussia Mönchengladbach gegen Eintracht Braunschweig|publisher=Sport-Dienst-Agentur Merk|language=de|access-date=9 korrik 2009}}&lt;/ref&gt; Në vitin 1987, trajneri Jupp Heynckes u largua nga klubi pas tetë vitesh për t'u bërë pjesë e Bayernit. Ai u zëvëndësua nga [[Wolf Werner]], i cili e udhëhoqi ekipin drejt një vendi të tretë në sezonin e tij të parë në krye. Ai ishte sezoni në të cilën talenti i ri [[Stefan Effenberg]] bëri debutimin e tij si profesionist.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/stefan-effenberg-bayern-munich-gladbach-old-school-driving-force-with-a-will-to-succeed-24494|title=Stefan Effenberg: an old-school driving force with an unbending will to succeed|publisher=Bundesliga|language=en|date=1 gusht 2023|access-date=21 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

Rënja graduale e klubit vazhdoi edhe gjatë viteve 1990', duke luftuar në disa raste për të shmangur rënjen nga kategoria.&lt;ref name=&quot;Historia e klubit&quot;&gt;{{cite web|url=https://soccerwizdom.com/2025/01/15/borussia-monchengladbach-a-legacy-of-excellence-and-passion/|title=Borussia Mönchengladbach: A Legacy of Excellence and Passion|publisher=Soccer Wizdom|language=en|date=15 janar 2025|access-date=16 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Në vitin 1995, klubi fitoi trofeun e parë pas 16 vitesh, duke mposhtur Wolfsburgun në finalen e kupës, kurse disa muaj më pas fituan superkupën, këtë herë kundër Dortmundit. Në fund të sezonit 1996–97, ekipi e mbylli kampionatin në vendin e 17të, duke shmangur rënjen nga kategoria. Ky sezon negativ solli shkarkimin e trajnerit [[Bernd Krauss]], i cili u zëvëndësua nga [[Friedel Rausch]]. Ekipi nuk u përmirësua nën drejtimin e Rausch, duke shmangur rënjen nga kategoria vetëm në javën e fundit të kampionatit. Në sezonin e ardhshëm, ekipi pësoi disa humbje të mëdha kundër Bayer Leverkusenit dhe Wolfsburgut, duke e mbyllur kampionatin në vendin e 18të që solli rrëzimin e ekipit një kategori më poshtë. Kjo ngjarje solli largimin e lojtarëve kryesor të ekipit, si portieri [[Robert Enke]], mbrojtësi [[Patrik Andersson]], dhe mesfushorët [[Karlheinz Pflipsen]] dhe [[Sebastian Deisler]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/robert-enke-suicide-15-years-later-hannover-germany-goalkeeper-8067|title=Robert Enke, gone but never forgotten 15 years on from his death|publisher=Bundesliga|language=en|date=10 nëntor 2024|access-date=21 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Christian Pfenning|author2=Joachim Neußer|title=Ribbeck stellt Matthäus EM-Freibrief aus|url=http://archiv.rhein-zeitung.de/on/99/06/07/sport/news/lotkonkurul|website=Rhein-Zeitung|date=7 qershor 1999|access-date=23 maj 2016|language=de}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kicker.de/karlheinz-pflipsen/spieler/bundesliga/1992-93/bor-moenchengladbach|title=Pflipsen, Karlheinz|language=de|publisher=kicker.de|access-date=13 korrik 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Deislers Kranken-Akte|url=https://www.kicker.de/deislers-kranken-akte-360233/artikel|website=Kicker.de|language=de|date=16 janar 2007|access-date=10 dhjetor 2008}}&lt;/ref&gt;

Klubi qëndroi në kategorinë e dytë për dy vite dhe u rikthye në elitë në vitin 2001.&lt;ref name=&quot;Historia e klubit&quot;/&gt; Pas rikthimit në elitë, klubi vazhdoi me të njëjtat rezultate, duke mos konkuruar për trofe. Në vitin 2006, Heynckes u rikthye në rolin e trajnerit. Gjatë kësaj kohe, klubi kishte përfunduar ndërtimin e stadiumit të tyre të ri [[Borussia-Park]] si dhe po përpiqej të përmirësonte situatën financiare.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.planungsgruppeb.de/Projekte/Stadien/Gladbach/prs01-ind.htm|title=Neues Stadion für Borussia|publisher=Panungs Gruppe B|language=de|date=27 shkurt 2002|access-date=30 dhjetor 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sitzplan.net/wiki/Stadion_im_Borussia-Park|title=Stadion im Borussia-Park|website=sitzplan.net|language=de|access-date=21 gusht 2012}}&lt;/ref&gt; Stadiumi i tyre historik [[Bökelbergstadion]] u mbyll në fund të sezonit 2003–04 dhe u shëmb në vitin 2006. Në përfundim të sezonit, Borussia ra sërisht nga kategoria por u ngjit menjëherë pas vetëm një sezoni.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dfb.de/news/en/e-bundesliga/bremen-lose-at-bielefeld-moenchengladbach-relegated/10979.html|title=Bremen lose at Bielefeld – Mönchengladbach relegated|date=29 prill 2007|access-date=1 qershor 2013|publisher=Deutscher Fußball-Bund|language=en}}&lt;/ref&gt;

===2010–vazhdon: Ringjallja dhe rikthimi në gjysmën e sipërme të tabelës===
[[Skeda:Favrebmg.jpg|parapamje|majtas|upright=0.7|Lucien Favre ishte trajner i ekipit nga viti 2011 e deri në 2015.]]
Për shkak të rezultateve negative të ekipit, një bashkim i drejtuesve nga ekonomia lokale themeloi ''iniciativën Borussia'', e cila akuzoi drejtuesit e klubit për keqmenaxhim. Sipas iniciativës, strukturat e vjetra duhet të shpërbëhen për t'i dhënë Borussias një të ardhme. Pra, paratë duhet të investohen në sport dhe jo në kompleksin muzeor të planifikuar me hotel të bashkangjitur.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wz-newsline.de/?redid=1018526|title=&quot;Initiative Borussia&quot;: Gladbachs Opposition fordert Aktiengesellschaft|last=Daniel Gonzales|date=7 dhjetor 2010|publisher=Verlag W. Girardet KG|language=de|access-date=11 dhjetor 2010}}&lt;/ref&gt; Në Mbledhjen e Përgjithshme Vjetore 2011, vetëm 335 nga 4769 anëtarët e pranishëm votuan në favor të qëllimeve të nismës.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.initiativeborussia.de:80/initiativeborussia/.html|title=&quot;Initiative Borussia&quot; setzt sich für eine neue Satzung und Vereinsstruktur ein|language=de|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101220181613/http://www.initiativeborussia.de/initiativeborussia/.html|archive-date=20 dhjetor 2010|access-date=10 shtator 2018|periodical=Initiative Borussia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews&amp;#91;tt_news&amp;#93;=1309&amp;cHash=76c78f3cf64ca1a0f2f9aa1379153905|title=Wem gehört Borussia?|date=11 dhjetor 2010|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=12 dhjetor 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.spiegel.de/sport/fussball/gladbachs-mitgliederversammlung-effenberg-scheitert-mit-geplanter-revolution-a-765560.html|title=Gladbachs Mitgliederversammlung: Effenberg scheitert mit geplanter Revolution|publisher=Der Spiegel|language=de|date=29 maj 2011|access-date=22 prill 2021}}&lt;/ref&gt;

Më 25 dhjetor 2010, [[Marco Reus]] shënoi golin e 2,500të të klubit në Bundesligë gjatë një ndeshje në shtëpi kundër Mainz 05.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews&amp;#91;tt_news&amp;#93;=1376&amp;cHash=2d518098eda1ddbf25d443369748a479|title=Zahlen der Hinrunde. Heute: 2500|date=25 dhjetor 2010|publisher=Borussia VfL 1900 Mönchengladbach GmbH|language=de|access-date=27 dhjetor 2010}}&lt;/ref&gt; Gjatë atij sezoni, klubi luftoi sërisht për të mos rënë nga kategoria. Në shkurt 2011, [[Michael Frontzeck]] u shkarkua nga roli i trajnerit dhe u zëvëndësua nga [[Lucien Favre]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews%5Btt_news%5D=1701&amp;cHash=44379b96e42804f54aa06b2f1a8c739d|title=Lucien Favre neuer Cheftrainer bei Borussia|date=14 shkurt 2011|publisher=Borussia VfL 1900 Mönchengladbach GmbH|language=de|access-date=15 maj 2011}}&lt;/ref&gt; Tre fitore në tre ndeshjet e fundit të kampionatit bënë që Borussia të shmange përkohësisht rënjen nga kategoria, duke u renditur në vendin e 16të. Në përballjen e fazës play-off për rënjen nga kategoria, Borussia fitoi me rezultatin e përgjithshëm 2–1 kundër [[VfL Bochum|Bochumit]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dw.com/en/mission-possible-gladbach-avoid-relegation-after-slick-goal-by-reus/a-15107673|title=Improbable recovery|publisher=Deutsche Welle|language=en|date=26 maj 2011|access-date=17 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

Ekipi u përmirësua ndjeshëm nën drejtimin e Favre në vitet e ardhshme, duke u renditur në pjesën e sipërme të tabelës. Ata konkuruan rregullisht në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] kurse në sezonin 2015–16 arritën në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/standings/round=2000634/group=2003738/index.html|title=UEFA Champions League – Standings|publisher=UEFA|language=en|access-date=12 tetor 2015|archive-date=6 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151006091133/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/standings/round=2000634/group=2003738/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; duke mbledhur pesë pikë në një grup me ekipe si [[Manchester City F.C.|Manchester City]], [[Juventus F.C.|Juventusi]] dhe [[Sevilla FC|Sevilla]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91977219d3-bb9fef75f17d-1000--background-monchengladbach-start-at-sevilla/|title=Background: Mönchengladbach start at Sevilla|publisher=UEFA|language=en|date=10 shtator 2015|access-date=12 tetor 2015}}&lt;/ref&gt; Favre dha dorëheqje në nisje të sezonit pas pesë humbjesh në pesë ndeshjet e para të kampionatit, duke u zëvëndësuar nga [[André Schubert]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/sep/20/borussia-monchengladbach-lucien-favre-bundesliga|title=Lucien Favre Resigns|newspaper=The Guardian|language=en|date=20 shtator 2015|access-date=20 shtator 2015}}&lt;/ref&gt;

Më korrik 2017, [[Matthias Ginter]] u ble nga klubi për 17 milion €, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e tyre.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Matthias Ginter: Borussia Monchengladbach sign Dortmund defender|url=https://www.bbc.com/sport/football/40494363|access-date=4 korrik 2017|publisher=BBC Sports|language=en|date=4 korrik 2017}}&lt;/ref&gt; Një vit më vonë, klubi bleu francezin [[Alassane Pléa]] për 23 milion €.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Alassane-plea-signe-a-monchengladbach-officiel/922330|title=Alassane Plea signe à Mönchengladbach (officiel)|publisher=[[L'Équipe]]|language=fr|date=13 korrik 2018}}&lt;/ref&gt; Në raundin e parë të kupës në sezonin 2018–19, ekipi mposhti [[BSC Hastedt]] me rezultatin 11–1, duke thyer rekordin e mëparëshëm të fitores më të madhe në kupë të vendosur nga vetë ata në sezonin 1977–78.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Spieltag: DFB-Pokal Der Manner|url=https://www.dfb.de/dfb-pokal-der-maenner/spieltag/?spieledb_path=%2Fmatches%2F2261357|website=DFB|date=10 maj 2014|language=de|publisher=[[Federata Gjermane e Futbollit]]|access-date=7 qershor 2024}}&lt;/ref&gt;

==Identiteti==
===Ngjyrat dhe stema===
Ngjyrat tradicionale të klubit kanë qënë historikisht e zeza dhe e bardha. Një ngjyrë tjetër tradicionale është jeshilja, e cila historikisht përdorur në fanellat e dyta të ekipit.&lt;ref name=&quot;colori&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.oldfootballshirts.com/en/teams/b/borussia-monchengladbach/old-borussia-monchengladbach-football-shirts-t340.html|title=Old Football Shirts|language=en|access-date=17 tetor 2014}}&lt;/ref&gt;

Stema e klubit është në formë rombi me viza të zeza dhe të bardha. Në qëndër të stemës është një gërmë e madhe B me ngjyrë të zezë që simbolin emrin Borussia. Nga viti 1970 e deri në 1999, stema ka qënë identike por me një sfond jeshil.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.footballkitarchive.com/borussia-monchengladbach-logo-history/|title=Borussia Mönchengladbach Logo History|publisher=Football Kit Archive|language=en|access-date=18 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sport1.de/de/fussball/fussball_bundesliga/artikel_513928.html|title=&quot;Was Borussia leistet, ist eine Großtat&quot;|access-date=25 tetor 2014|language=de|publisher=Sport 1|archive-date=25 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025123727/http://www.sport1.de/de/fussball/fussball_bundesliga/artikel_513928.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Himni===
Himni zyrtar i klubit është ''The Eleven of the Lower Rhine'',&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bo-mg.de/niederrhein.htm|title=B.O. II – Die Elf vom Niederrhein|publisher=Thomas Polcher|language=de|access-date=28 mars 2009}}&lt;/ref&gt; e cila këndohet para çdo ndeshjeje që luhet në shtëpi. Kënga u kompozua nga grupi BO, të cilët janë tifozë të klubit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bo-mg.de/start.htm|title=Gladbacher Lieder aus berufenem Mund|publisher=Thomas Polcher|language=de|access-date=16 mars 2009}}&lt;/ref&gt; Këngë të tjera të klubit janë ''We are Borussia'' dhe ''The soul burns'' të cilët pëlqehen nga tifozët, si dhe kënga &quot;[[You'll Never Walk Alone]]&quot; e [[Gerry &amp; the Pacemakers]], e cila këndohet nga tifozë të disa klubeve evropiane.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/youll-never-walk-alone-the-origins-of-one-of-footballs-most-famous-songs|title=You’ll Never Walk Alone – The origins of one of football’s most famous songs|publisher=FourFourTwo|author=Ben Marsden|language=en|date=2 nëntor 2024|access-date=20 shkurt 2025|archive-date=25 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225023812/https://www.fourfourtwo.com/features/youll-never-walk-alone-the-origins-of-one-of-footballs-most-famous-songs|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Sa herë që ekipi shënon gol, në stadium luhet kënga &quot;Maria (I Like It Loud)&quot; nga Scooter.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.discogs.com/Marc-Acardipane-Presents-MarshallMasters-Feat-Ultimate-MC-I-Like-It-Loud/release/192957|title=Marc Acardipane Presents Marshall Masters Feat. The Ultimate MC - I Like It Loud|website=discogs.com|language=en|access-date=25 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Kjo shoqëtohet nga shprehja &quot;Tor für die Borussia&quot; nga spikeri i stadiumit Rolf Göttel, i cili njofton shënuesin e golit.

===Maskota===
[[Skeda:Jünter and Oliver Neuville.JPG|parapamje|djathtas|200px|[[Oliver Neuville]] dhe maskota ''Jünter'']]
Maskota e parë e klubit quhej Bumsi dhe u krijua nga trajneri Helmut Grasshoff. Maskota zyrtare e klubit që nga viti 1998 është ''mëza'' Jünter, i emëruar në nder të tifozit dhe lojtarit për shumë vite në klub [[Günter Netzer]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.borussia.de/en/juenter_s_news,118051,0.html|title=Jünter`s world|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=18 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Markus Aretz|author2=Stephan Giebeler|author3=Elmar Kreuels|title=Jünter liebt die „Humba“|publisher=Borussia Mönchengladbach|location=Göttingen|language=de|date=2010|ISBN=978-3-89533-748-2|page=518}}&lt;/ref&gt;

===Prodhuesit e fanellës dhe sponsorët===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 0.9em;&quot;
|- class=&quot;nogrid hintergrundfarbe5&quot;
! Viti
! Sponsori në fanellë
! Dega
|-
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1976–1980 || [[E.ON Ruhrgas|Erdgas]] || Energji/Gaz natyral
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1980–1983 || [[Datsun]] || Makina
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1983–1990 || Erdgas || Energji/Gaz natyral
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1990–1992 || [[Tuborg]] || Pije
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1992–1994 || Trigema || Veshje sportive
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1994–1997 || [[Diebels]] || Pije
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1997–2002 || Belinea || Pjesë elektronike
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2002–2005 || [[Jever (beer)|Jever]] || Pije
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2005–2009 || [[Kyocera]] || Pjesë elektronike
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2009–2020 || [[Deutsche Postbank|Postbank]] || Retail banking
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2020–2024 || [[flatex]] || Online broker
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2024–vazhdon || Reuter || Online bathroom retailer 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 0.9em;&quot;
|- class=&quot;nogrid hintergrundfarbe5&quot;
! Viti
! Prodhuesi
|-
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1976–1992 || [[Puma AG|Puma]]
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1992–1995 || [[ASICS]]
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 1995–2003 || [[Reebok]]
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2003–2013 || [[Lotto Sport Italia|Lotto]]
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2013–2018 || [[Kappa (company)|Kappa]]
|- class=&quot;nogrid&quot;
| 2018–vazhdon || [[Puma AG|Puma]]
|}

==Stadiumi==
===Borussia-Park===
{{Main|Borussia-Park}}
[[Skeda:Borussia Park Mönchengladbach.jpg|djathtas|parapamje|220px|Borussia-Park.]]
Borussia Mönchengladbach i luan ndeshjet si vendas në [[Borussia-Park]], e cila u hap zyrtarisht më 30 korrik 2004 dhe kushtoi gjithsej 85 milion €. Kapaciteti i stadiumit është 54,057 vënde, vetëm për ndeshjet e kampionatit.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.borussia.com/stadium|title=Our Home. Borussia-Park|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=18 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; 16,145 nga këto vende janë pa ulëse, ku tifozët qëndrojnë në këmbë për shkak të kërkesës së madhe për të parë ndeshjet. Kapaciteti i stadiumit zvogëlohet në ndeshjet ndërkombëtare, duke u bërë me 46,249 vende, të gjitha me ulëse. Në këtë stadium u luajtën disa nga ndeshjet e FIFA Kupës së Botës për gra të vitit 2011, kurse [[Kombëtarja gjermane e futbollit|kombëtarja gjermane]] ka luajtur gjithsej nëntë ndeshje. Përveç futbollit, në stadium janë zhvilluar edhe koncerte muzikore nga artisë si [[Elton John]], [[Herbert Grönemeyer]], [[Bruce Springsteen]] dhe Pink.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Birthe Rosenau|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/moenchengladbach/countdown-fuer-groenemeyer_aid-11707983|title=Mönchengladbach: Countdown für Grönemeyer|work=rp-online.de|language=de|date=6 qershor 2008|access-date=15 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nato-musikfest.de/index.php?s=nato-musikfest|title=Geschichte des Nato-Musikfestes|publisher=Marketing Gesellschaft Mönchengladbach mbH|language=de|access-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171122135100/http://www.nato-musikfest.de/index.php?s=nato-musikfest|archive-date=22 nëntor 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nato-musikfest.de/index.php|title=Nato-Musikfest in Mönchengladbach|publisher=Marketing Gesellschaft Mönchengladbach|language=de|access-date=11 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221235915/http://www.nato-musikfest.de/index.php|archive-date=21 dhjetor 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===Bökelbergstadion===
{{Main|Bökelbergstadion}}
Përpara se të kalonin në Borussia-Park, stadiumi i parë i klubit ishte [[Bökelbergstadion]], e cila u vendos në përdorim nē vitin 1919 e deri në fund të sezonit 2003–04, dhe u shkatërrua në gusht 2006.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Stefanie Bolzen|url=https://www.welt.de/print-welt/article314903/Bye-bye-Boekelberg.html|title=Bye-bye, Bökelberg|publisher=[[Die Welt]]|language=de|date=21 maj 2004|access-date=15 mars 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.stadiumguide.com/bokelbergstadion/|title=Bökelbergstadion|publisher=The Stadium Guide|language=en|date=18 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Stadiumi mori emrin Bökelbergstadion më 28 korrik 1962 pasi Borussia fitoi kupën për herë të parë në histori. Stadiumi i'u nënshtrua dy rinovimeve në histori, respektivisht në vitet 1960 dhe 1978, si dhe kapaciteti ishte 34,500 ulëse.

==Tifozët==
[[Skeda:Матч «Боруссия» М - «Динамо» 1-3. 21 августа 2012 года — 267944.jpg|parapamje|majtas|220px|Një korografi e tifozëve të Borussias në ndeshjen kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] më 21 gusht 2012.]]
Borussia Mönchengladbach është një nga klubet me më shumë tifozë në Gjermani. Tifo grupi më i njohur i klubit është &quot;Steinwegs Mamm&quot;, të cilët ishin të parët që pëdorën daullen gjatë ndeshjeve në mbështetje të ekipit.&lt;ref name=&quot;Ode an Steinwegs Mamm&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/moenchengladbach/ode-an-steinwegs-mamm_aid-12713501|title=Mönchengladbach: Ode an &quot;Steinwegs Mamm&quot;|language=de|date=24 gusht 2010|website=RP ONLINE|access-date=22 prill 2021}}&lt;/ref&gt; Përveç se në Gjermani, Borussia ka tifo grupe në të gjithë botën, përfshirë [[Shtetet e Bashkuara]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandën e Re]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fanclubliste.de/?region=i|title=Borussia-Fanclubs|website=fanclubliste.de|language=de|access-date=5 korrik 2009|archive-date=1 mars 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090301014322/http://fanclubliste.de/?region=i|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Disa nga tifozët më të famshëm të klubit janë [[Theo Zwanziger]], [[Wolfgang Thierse]], [[Sven Ottke]], [[Kai Ebel]], [[Mickie Krause]], [[Matthias Opdenhövel]], [[Peer Steinbrück]] dhe [[Hannelore Kraft]].

Tifozët e klubit kanë miqësi me tifozë të disa klubeve, përfshirë ata të [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/285082-gladbach-fans-to-make-annual-friendship-visit-to-anfield|title=Gladbach fans to make annual friendship visit to Anfield|publisher=Liverpool F.C.|author=Steve Hunter|language=en|date=24 dhjetor 2017|access-date=19 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Kjo miqësi ka nisur që nga koha kur të dyja ekipet takoheshin rregullisht në ndeshjet ndërkombëtare në Kupën Evropiane dhe Kupën UEFA. Tifozët e Borussias udhëtojnë në Liverpool në intervale të rregullta për të parë ndeshjet lokale të ''the Reds''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/380057-gladbach-fans-to-make-annual-anfield-visit|title=Gladbach fans to make annual Anfield visit|publisher=Liverpool F.C.|author=Steve Hunter|language=en|date=28 dhjetor 2019|access-date=19 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Nga ana tjetër, tifozët e Liverpoolit bëjnë vizita në Mönchengladbach për të simbolizuar miqësinë e ndërsjellë të tifozëve të të dy klubeve.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.liverpool-gladbach.de.gg/|title=The Liverpool &amp; Gladbach Friendship Site|language=en|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120914053109/http://www.liverpool-gladbach.de.gg/|archive-date=14 shtator 2012|access-date=11 shtator 2018}}&lt;/ref&gt; Tifozët e Mönchengladbach mblodhën 21,000 [[Marka gjermane|marka gjermane]] për familjet e 96 të vdekurve në katastrofën e stadiumit në Sheffield (1989) dhe ia dorëzuan Liverpoolit në vitin 1991 në Mönchengladbach.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wer-kennt-wen.de/gruppen/weltweit/liverpool-moenchengladbach-1yps7erx/|title=Friendship History|last=Gruppe: Liverpool &amp; Mönchengladbach|website=wer-kennt-wen.de GmbH|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231002412/http://www.wer-kennt-wen.de/gruppen/weltweit/liverpool-moenchengladbach-1yps7erx/|archive-date=31 dhjetor 2013|access-date=9 maj 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/119167-reds-shine-in-germany-1|title=Reds Shine in Germany|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=8 maj 2012|access-date=2 shkurt 2018}}&lt;/ref&gt; Për 110 vjetorin e klubit më 1 gusht 2010, Borussia organizoi një ndeshje miqësore me Liverpoolin. Ndeshja e ndjekur nga 51.515 tifozë në Borussia Park u fitua nga Borussia me rezultatin 1–0.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews&amp;#91;tt_news&amp;#93;=137&amp;tx_ttnews&amp;#91;year&amp;#93;=2010&amp;tx_ttnews&amp;#91;month&amp;#93;=08&amp;tx_ttnews&amp;#91;day&amp;#93;=01&amp;no_cache=1|title=Borussia besiegt Liverpool 1:0|date=1 gusht 2010|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=17 shtator 2010}}&lt;/ref&gt;

==Rivalët==
===1. FC Köln===
[[Skeda:Hennes Weisweiler im Vorbereitungstrainingslager Schöneck.jpg|parapamje|djathtas|upright=0.8|Hennes Weisweiler konsiderohet si qëndra e rivalitetit midis dy klubeve.]]
Rivali kryesor i Borussias është [[1. FC Köln]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://ligalive.net/sie-hassen-sich-wirklich-das-sind-die-fan-rivalitaeten-der-liga/|title=Sie hassen sich wirklich – das sind die Fan-Rivalitäten der Liga|date=6 janar 2016|publisher=LigaLIVE|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}&lt;/ref&gt; Ky rivalitet konsiderohet më i ashpri i Borussias, i cili nisi në vitin 1964 pasi trajneri [[Hennes Weisweiler]] u largua nga Köln për të shkuar te Borussia. Weisweiler është një figurë e rëndësishme në historinë e të dy klubeve; maskota e Köln quhet Hennes,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fc.de/en/club/about-the-club/hennes-the-mascot-of-1-fc-koeln|title=Hennes: The mascot of 1. FC Köln|publisher=1. FC Köln|language=en|accessdate=20 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; kurse Borussia e konsideron si trajnerin më të suksesshëm të historisë së tyre.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2024/mar/11/gladbach-and-koln-share-spoils-as-wild-rhine-derby-fails-to-offer-clarity|title=Gladbach and Köln share spoils as wild Rhine derby fails to offer clarity|author=Andy Brassell|date=11 mars 2024|publisher=[[The Guardian]]|language=en|access-date=10 shtator 2024}}&lt;/ref&gt; Stadiumi i Borussias ndodhet afër një rruge të quajtur ''Hennes-Weisweiler-Allee''.

Rivaliteti u rrit gruadualisht në vitet 1970', kur Borussia fitoi pesë kampionate kurse Köln një.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espn.in/football/story/_/id/37441195/borussia-monchengladbach-v-cologne-history-derby|title=How Monchengladbach vs. Cologne became one of Germany's best rivalries|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 shkurt 2016|access-date=10 shtator 2024}}&lt;/ref&gt; Sezoni 1977–78 shënoi një nga momentet më të veçanta të rivalitetit; Köln fitoi kampionatin falë golavarazhit më të mirë krahasuar me Borussian, e cila arriti fitoren më të madhe në historinë e Bundesligës (12–0).&lt;ref name=&quot;Fitorja më e madhe në Bundesligë&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Jubiläum&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.11freunde.de/newsticker/110528|title=Rekordsieg: Gladbach feiert 30-jähriges Jubiläum|publisher=[[11 Freunde]]|date=24 prill 2008|access-date=28 shtator 2010|language=de|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718170112/http://www.11freunde.de/newsticker/110528|archive-date=18 korrik 2011}}&lt;/ref&gt; Për ironi të fatit, Kölni kishte si trajner Weisweiler, i cili ishte rikthyer në futbollin gjerman pas përvojes te Barcelona.

Pavarësisht se asnjë nga të dy klubet nuk e kan fituar titullin e Bundesligës që nga viti 1978, rivaliteti vazhdon të ngelet i ashpër dhe ka pasur incidente midis dy tifozerive përgjatë viteve.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/moenchengladbach/koelner-greifen-gladbacher-fanbus-an_aid-9538675|title=Mönchengladbach: Kölner greifen Gladbacher Fanbus an|publisher=RP Online|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bild.de/sport/fussball/1-fc-koeln/koeln-hooligans-greifen-gladbach-bus-an-23663666.bild.html|title=Köln-Hooligans greifen schon wieder Gladbach-Bus mit Bengalos und Steinen an!|publisher=Bild|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://rp-online.de/sport/fussball/borussia/borussia-moenchengladbach-1-fc-koeln-seit-jahren-immer-wieder-fan-aerger_aid-17626539|title=Chronologie der Rivalität: Seit zehn Jahren Fan-Ärger zwischen Köln und Gladbach|publisher=RP Online|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.express.de/sport/fussball/1--fc-koeln/fc-hooligans-auf-der-a3-busfahrer---sie-kamen-mit-steinen--ketten-und-stahlrohren---5346876|title=FC-Hooligans auf der A3: Busfahrer: &quot;Sie kamen mit Steinen, Ketten und Stahlrohren!&quot;|author1=Oliver Meyer|author2=Arno Schmitz|website=Express.de|access-date=24 nëntor 2018|language=de|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Borussia dhe Köln janë ndeshur gjithsej 105 herë; Borussia ka fituar 54 ndeshje dhe ka barazuar 20.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/teams/bor-moenchengladbach/1-fc-koeln/11/|title=Bor. Mönchengladbach » Record against 1. FC Köln|publisher=World Football|language=en|access-date=10 shtator 2024}}&lt;/ref&gt; Klubi ka rekord pozitiv edhe në ndeshjet në transfertë, duke fituar 24, barazuar 10 dhe humbur 17 ndeshje.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fussballdaten.de/vereine/borussia-moenchengladbach/1-fc-koeln/|title=Bilanz Borussia Mönchengladbach gegen 1. FC Köln: Alle Spiele &amp; Statistiken|website=Fussballdaten|language=de|access-date=24 nëntor 2018}}&lt;/ref&gt; Ndeshja e parë midis dy klubeve u luajt më 1 janar 1961 dhe i fitua nga Köln; ndeshja e vlefshme për Oberliga West u ndoq nga 11,000 tifozë.

===Bayern München===
Të dy klubet u ngjitën njëkohësisht në Bundesligë në vitin 1965.&lt;ref name=&quot;Rivaliteti me Bayernin1&quot;/&gt; Në sezonin e parë në elitë, Borussia u rendit në vendin e 13të kurse Bayerni në të tretin. Të dy klubet dominuan futbollin gjerman gjatë viteve 1970'.&lt;ref name=&quot;Rivaliteti me Bayernin1&quot;/&gt; Megjithatë, pas rënjes graduale të Borussias në vitet 1980' dhe 90', Bayerni e dominoi Bundesligën i vetëm si dhe ndeshjet kundër Borussias. Klubet kanë zhvilluar gjithsej 119 ndeshje zyrtare, 58 prej të cilave janë mbyllur me fitoren e Bayernit, 29 me fitoren e Borussias kurse pjesa tjetër në barazim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fussballdaten.de/vereine/borussia-moenchengladbach/fc-bayern-muenchen/|title=Bilanz Borussia Mönchengladbach gegen FC Bayern München: Alle Spiele &amp; Statistiken|website=Fussballdaten|language=de|access-date=24 nëntor 2018}}&lt;/ref&gt; Megjithatë, historikisht Borussia i ka shkaktuar Bayernit disa humbje të mëdha, duke rezultuar gjithmonë një kundërshtar i vështirë për ''bavarezët''; goli i [[Igor de Camargo]]s në ndeshjen debutuese të portierit [[Manuel Neuer]] dhe mbrojtëit [[Jérôme Boateng]] i dha një fitore minimale Gladbachut më 7 gusht 2011.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/sieg-beim-fc-bayern-schwerer-neuer-patzer-laesst-gladbach-jubeln-a-778860.html|title=Sieg beim FC Bayern: Schwerer Neuer-Patzer lässt Gladbach jubeln|author=Birger Hamann|date=7 gusht 2011|publisher=Der Spiegel|language=de|access-date=24 nëntor 2018}}&lt;/ref&gt; Dy vite më pas, Borussia arriti një fitore surprizë 2–0 në transfertë, duke i shkaktuar Bayernit të [[Pep Guardiola|Pep Guardiolës]] një humbje të rrallë në [[Allianz Arena]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2015/dec/07/pep-guardiola-bayern-munich-borussia-monchengladbach|title=Pep Guardiola's Bayern Munich return to Earth following unexpected loss|newspaper=The Guardian|language=en|date=7 dhjetor 2015|access-date=21 shkurt 2023|author1=Raphael Honigstein}}&lt;/ref&gt; Më 27 tetor 2021, Gladbach fitoi 5–0 kundër Bayernit në kupë, duke i shkaktuar këtyre të fundit humbjen më të madhe në histori që nga viti 1978.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dw.com/en/german-cup-bayern-munich-out-after-5-0-defeat-by-borussia-m%C3%B6nchengladbach/a-59619917|title=German Cup: Gladbach inflict 5–0 defeat on Bayern|publisher=[[Deutsche Welle]]|language=en|access-date=21 shkurt 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/59070223|title=Borussia Mönchengladbach 5–0 Bayern Munich|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=21 shkurt 2023}}&lt;/ref&gt;

===Borussia Dortmund===
Një tjetër rivalitet edhe pse jo aq i ashpër si ndaj Kölnit është ndaj [[Borussia Dortmund]]it. Rivaliteti vjen më së shumti për shkak të emrave të njëjtë, pasi si Dortmundi dhe Gladbachu njihen si ''dy Borussiat e Bundesligës''. Kënga ''Es gibt nur eine Borussia'' (ka vetëm një Borussia) është shumë e përhapur te tifozët e Gladbach dhe luhet gjithmon në Borussia-Park sa herë që të dy ekipet ndeshen. Ky rivalitet është etiketuar me emrat ''Borussengipfel'' dhe ''the Borussia Summit'' nga media gjermane.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.express.de/sport/fussball/borussia-moenchengladbach/west-schlager-gegen-bvb-das-ist-der-fohlen-dreisatz-im-borussen-gipfel-26744836|title=West-Schlager gegen BVB: Das ist der Fohlen-Dreisatz im Borussen-Gipfel|author=Achim Müller|website=Express.de|access-date=24 nëntor 2018|language=de|archive-date=26 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170526211222/http://www.express.de/sport/fussball/borussia-moenchengladbach/west-schlager-gegen-bvb-das-ist-der-fohlen-dreisatz-im-borussen-gipfel-26744836|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.express.de/sport/fussball/entscheidung-am-freitag-reus-einsatz-im-borussen-gipfel-weiter-offen-10179264|title=Entscheidung am Freitag: Reus-Einsatz im Borussen-Gipfel weiter offen|website=Express.de|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

==Lista e rekordeve dhe statistikave==
[[Skeda:Vogts Weisweiler.jpg|parapamje|majtas|Berti Vogts (majtas) është lojtari me më shumë ndeshje i klubit dhe Hannes Weisweiler (djathtas) është trajneri me më shumë ndeshje i klubit.]]
Borussia Mönchengladbach ka shpenzuar 56 sezone në Bundesligë, tre sezone në Bundesligën 2 dhe si dhe pjesën e mbetur në Regionalliga dhe Oberliga.&lt;ref name=&quot;Rekorde dhe statistika&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-bundesliga-club-by-club-historical-guide-heynckes-netzer-24134|title=Bundesliga club-by-club historical guide: Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|date=10 korrik 2023|access-date=22 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Klubi ka vendosur disa rekorde në Gjermani. Ata janë klubi i parë që e mbrojtën me sukses titullin kampion në Gjermani, duke e fituar rresht në vitet 1970 dhe 1971. Shtatë vite më pas, ata arritën fitoren më të madhe në historinë e Bundesligës duke mposhtur Dortmundin 12–0.&lt;ref name=&quot;Fitorja më e madhe në Bundesligë&quot;/&gt; Ata gjithashtu kanë fituar 11–0 kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]], si dhe 10–0 kundër [[Borussia Neunkirchen]] dhe [[Eintracht Braunschweig]]. Në sezonin 1986–87, klubi fitoi dhjetë ndeshje rresht, duke vendosur një rekord të ri për fitoret rresht në Bundesligë.

Në arenën ndërkombëtare, Borussia është klubi i parë gjerman që mori pjesë në Kupën UEFA të Fituesve të Kupës. Në vitin 1975, ata u bënë klubi i parë gjerman që fitonin Kupën UEFA. Klubi ka marrë pjesë në nëntë edicione të Kupës Evropiane/Ligës së Kampioneve&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/52757--monchengladbach/|title=Borussia Mönchengladbach/ UEFA Champions League|publisher=UEFA|language=en|access-date=20 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; dhe katërmbëdhjetë edicione të Kupës UEFA/Ligës së Evropës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/pokalhistorie/verein/18|title=Borussia Mönchengladbach – Cup history|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=20 shkurt 2025|archive-date=26 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250226224759/https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/pokalhistorie/verein/18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[Berti Vogts]] është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 526 në të gjitha kompeticionet, përfshirë 419 në Bundesligë.&lt;ref name=&quot;Rekorde dhe statistika&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/berti-vogts-borussia-monchengladbach-germany-legend-defeder-24669|title=Berti Vogts: Borussia Mönchengladbach's defensive terrier|publisher=Bundesliga|language=en|date=1 shtator 2023|access-date=20 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; Ai ndiqet nga [[Uwe Kamps]] me 518 (390 në Bundesligë) dhe [[Herbert Wimmer]] me 469 ndeshje (366 në Bundesligë). Zvicerani [[Yann Sommer]] është lojtari i huaj me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 335.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bayern-munich-sign-goalkeeper-yann-sommer-from-gladbach-neuer-replacement-22290|title=Bayern Munich sign goalkeeper Yann Sommer from Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|date=19 janar 2023|access-date=20 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Jupp Heynckes]] është golashënuesi më i mirë i klubit me 195 gola në të gjitha kompeticionet.&lt;ref name=&quot;Rekorde dhe statistika&quot;/&gt; Ai ishte gjithashtu lojtari i parë i klubit që u shpall golashënuesi më i mirë në Bundesligë, duke e arritur këtë në sezonin 1973–74. Vetëm [[Gerd Müller]] ka shënuar më shumë gola për një klub të vetëm se ai (365 gola me Bayernit).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/faq/10-things-on-the-bundesliga/the-bundesligas-all-time-top-scorers-10552|title=The Bundesliga's all-time top scorers|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=20 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt; [[Herbert Laumen]] renditet në vendin e dytë me 118 gola kurse [[Hans-Jörg Criens]] në vendin e tretë me 93 gola.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rsssf.com/players/hlaumendata.html|title=Herbert Laumen – Matches and Goals in Bundesliga|author=Matthias Arnhold|date=1 tetor 2015|accessdate=12 nëntor 2015|publisher=RSSSF|language=en}}&lt;/ref&gt; Danezi [[Allan Simonsen]] është lojtari i huaj me më shumë gola (76) si dhe lojtari i vetëm i klubit që ka fituar çmimin prestigjoz Topi i Artë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.givemesport.com/allan-simonsen-ballon-dor-rejected-real-madrid-almost-bankrupted-charlton/|title=‘I Won the Ballon d’Or, Rejected Real Madrid &amp; Almost Bankrupted Charlton Athletic’|publisher=Give Me Sport|language=en|date=21 tetor 2024|access-date=20 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

==Trofe==
Borussia Mönchengladbach ka fituar gjithsej 12 trofe gjatë historisë së saj.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/erfolge/verein/18|title=Borussia Mönchengladbach – Club achievements|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=22 shkurt 2025|archive-date=29 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229224225/https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/erfolge/verein/18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Klubi ka fituar pesë herë [[Bundesliga|Bundesligën]], duke qënë sëbashku me Dortmundin klubi i dytë me më shumë trofe të Bundesligës, mbrapa Bayern München. Këto pesë tituj i japin të drejtën klubit të shpalosi dy yjet e &quot;Verdiente Meistervereine&quot; sipër stemës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bundesliga-title-winners-who-has-been-crowned-german-champions-18898|title=Bundesliga title winners: Who has been crowned German champions?|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=21 shkurt 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://media.dfl.de/sites/2/2021/03/Anhang-IV-zur-LO-2021-03-05-Stand.pdf|title=Anhang IV zur LO: Richtlinie für Spielkleidung und Ausrüstung|publisher=[[Deutsche Fußball Liga]]|page=19|date=5 mars 2021|access-date=8 maj 2021|language=de|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508000000/https://media.dfl.de/sites/2/2021/03/Anhang-IV-zur-LO-2021-03-05-Stand.pdf|archive-date=8 maj 2021}}&lt;/ref&gt; Klubi gjithashtu ka fituar një trofe të [[2. Bundesliga|Bundesligës 2]] (kategoria e dytë), tre kupa dhe një superkupë, edhe pse kjo e fundit nuk është zyrtare. Në arenën ndërkombëtare, Borussia ka fituar dy herë [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/clubs/52757--monchengladbach/|title=Borussia Mönchengladbach|publisher=UEFA|language=en|access-date=23 shkurt 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;font-size:95%; text-align:center;&quot;
|+Trofetë e Borussias
!style=&quot;width: 1%;&quot;|Tipi
!style=&quot;width: 6%;&quot;|Kompeticioni
!style=&quot;width: 1%;&quot;|Tituj
!style=&quot;width: 21%;&quot;|Sezone
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |{{Flagicon|Germany}} '''Vendor'''
! scope=col|[[Bundesliga]]
|align=&quot;center&quot;|5
| align=&quot;left&quot;| [[1969–70 Bundesliga|1969–70]], [[1970–71 Bundesliga|1970–71]], [[1974–75 Bundesliga|1974–75]], [[1975–76 Bundesliga|1975–76]], [[1976–77 Bundesliga|1976–77]]
|-
! scope=col|[[2. Bundesliga]]
|align=&quot;center&quot;|1
| align=&quot;left&quot;| [[2007–08 2. Bundesliga|2007–08]]
|-
! scope=col|[[DFB-Pokal]]
|align=&quot;center&quot;|3
| align=&quot;left&quot;| [[1959–60 DFB-Pokal|1959–60]], [[1972–73 DFB-Pokal|1972–73]], [[1994–95 DFB-Pokal|1994–95]]
|-
! scope=col|[[DFL-Supercup]]
|align=&quot;center&quot;|1
| align=&quot;left&quot;| [[Superkupa e Gjermanisë 1977|1977]]
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |'''Kontinental'''
! scope=col|[[UEFA Liga e Europës|Kupa UEFA]]
|align=&quot;center&quot;|2
| align=&quot;left&quot;| [[1974–75 UEFA Cup|1974–75]], [[1978–79 UEFA Cup|1978–79]]
|}
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

==Lojtarët==
===Skuadra aktuale===
{{Updated|26 janar 2025}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.borussia.de/de/fohlenelf/team|title=Squad – Borussia Mönchengladbach|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=30 dhjetor 2020}}&lt;/ref&gt;

{{Fs start}}
{{Fs player|no=1|nat=SUI|pos=GK|name=[[Jonas Omlin]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}} 
{{Fs player|no=2|nat=ITA|pos=DF|name=[[Fabio Chiarodia]]}}
{{Fs player|no=3|nat=JPN|pos=DF|name=[[Ko Itakura]]}}
{{Fs player|no=5|nat=GER|pos=DF|name=[[Marvin Friedrich]]}}
{{Fs player|no=7|nat=AUT|pos=MF|name=[[Kevin Stöger]]}}
{{Fs player|no=8|nat=GER|pos=MF|name=[[Julian Weigl]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}}
{{Fs player|no=9|nat=FRA|pos=FW|name=[[Franck Honorat]]}}
{{Fs player|no=10|nat=GER|pos=MF|name=[[Florian Neuhaus]]}} 
{{Fs player|no=11|nat=GER|pos=FW|name=[[Tim Kleindienst]]}}
{{Fs player|no=13|nat=JPN|pos=FW|name=[[Shio Fukuda]]}}
{{Fs player|no=14|nat=FRA|pos=FW|name=[[Alassane Pléa]]}} 
{{Fs player|no=16|nat=GER|pos=MF|name=[[Philipp Sander]]}}
{{Fs player|no=19|nat=FRA|pos=FW|name=[[Nathan Ngoumou]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=20|nat=GER|pos=DF|name=[[Luca Netz]]}}
{{Fs player|no=21|nat=GER|pos=GK|name=[[Tobias Sippel]]}}
{{Fs player|no=22|nat=AUT|pos=DF|name=[[Stefan Lainer]]}}
{{Fs player|no=25|nat=GER|pos=FW|name=[[Robin Hack]]}}
{{Fs player|no=26|nat=GER|pos=DF|name=[[Lukas Ullrich]]}}
{{Fs player|no=27|nat=GER|pos=MF|name=[[Rocco Reitz]]}}
{{Fs player|no=29|nat=USA|pos=DF|name=[[Joe Scally]]}}
{{Fs player|no=30|nat=SUI|pos=DF|name=[[Nico Elvedi]]}}
{{Fs player|no=31|nat=CZE|pos=FW|name=[[Tomáš Čvančara]]}}
{{Fs player|no=33|nat=GER|pos=GK|name=[[Moritz Nicolas]]}}
{{Fs player|no=34|nat=GER|pos=FW|name=[[Charles Herrmann]]}}
{{Fs player|no=38|nat=LUX|pos=MF|name=[[Yvandro Borges Sanches]]}}
{{Fs player|no=39|nat=GER|pos=MF|name=[[Niklas Swider]]}}
{{Fs end}}

===Lojtarë të tjerë nën kontratë===
{{Fs start}}
{{Fs player|no= |nat=Indonesia|pos=DF|name=[[Kevin Diks]]|other=deri më 1 korrik 2025}}
{{Fs end}}

===Në huazim===
{{Fs start}}
{{Fs player|no=|nat=GER|pos=GK|name=[[Jan Olschowsky]]|other=te [[Alemannia Aachen]] deri më 30 qershor 2025}}
{{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=[[Manu Koné]]|other=te [[A.S. Roma|Roma]] deri më 30 qershor 2025}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=|nat=DEN|pos=MF|name=[[Oscar Fraulo]]|other=te [[FC Utrecht|Utrecht]] deri më 30 qershor 2025}}
{{Fs player|no=|nat=ARM|pos=FW|name=[[Grant-Leon Ranos]]|other=te [[1. FC Kaiserslautern|Kaiserslautern]] deri më 30 qershor 2025}}
{{Fs end}}

===Numrat e tërhequr===
* '''12''' – i tërhequr në nder të tifozëve, të cilët konsiderohen lojtari i 12të në fushë.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gosporttravel.com/en/football/monchengladbach#:~:text=The%20home%20matches%20are%20played%20at%20Borussia,match%2C%20that%20is%2C%20their%20supporters%20in%20the|title=Borussia Mönchengladbach - Football Tickets|publisher=Go Sport Travel|language=en|access-date=30 dhjetor 2024}}&lt;/ref&gt;

==Struktura organizative==
===Presidentët===
Presidenti aktual i klubit është [[Rainer Bonhof]], i cili u emërua më 19 mars 2024.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yahoo.com/news/ex-star-bonhof-elected-borussia-184355411.html?guccounter=1&amp;guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&amp;guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_|title=Ex-star Bonhof elected Borussia Mönchengladbach president|access-date=23 shkurt 2025|language=en|website=Yahoo!|date=19 mars 2024}}&lt;/ref&gt; Ai më parë ka pasur rolin e zëvëndës presidentit, ka qënë lojtar në vitet e suksesshme 1970' si dhe trajner për një kohë të shkurtër në periudhën 1998–99.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.heraldscotland.com/sport/spl/aberdeen/bonhof-departure-draws-near-under-21s-1.51538|title=Bonhof departure draws near|author=Michael Grant|work=Sunday Herald|publisher=Herald &amp; Times Group|language=en|date=12 qershor 2005|access-date=14 dhjetor 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rp-online.de/public/article/moenchengladbach/671932/Rainer-Bonhof-ins-Praesidium.html|title=Rainer Bonhof ins Präsidium|access-date=11 shkurt 2009|language=de|website=rp-online.de|date=10 shkurt 2009}}&lt;/ref&gt; Që nga viti 1953, klubi ka pasur gjithsej dhjetë presidentë.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/mitarbeiterhistorie/verein/18/personalie_id/17|title=Borussia Mönchengladbach current and former staff|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=23 shkurt 2025|archive-date=24 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224002704/https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/mitarbeiterhistorie/verein/18/personalie_id/17|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Helmut Beyer]] është presidenti më jetëgjatë i klubit, duke mbajtur pozitën për 30 vite (1962–92).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rp-online.de/niederrheinsued/moenchengladbach/sport/borussia/Borussia-trauert-um-Ex-Praesident-Beyer_aid_956716.html|title=Borussia trauert um Ex-Präsident Beyer|website=rp-online.de|language=de|date=25 janar 2011|accessdate=30 janar 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110128075906/http://www.rp-online.de/niederrheinsued/moenchengladbach/sport/borussia/Borussia-trauert-um-Ex-Praesident-Beyer_aid_956716.html|archivedate=28 janar 2011}}&lt;/ref&gt;

Organi më i lartë vendim marrës i klubit është komiteti ekzekutiv. Ky komitet zhvillon një mbledhje të përgjithme një herë në vit, aty ku zgjidhen anëtarët e bordit drejtues si dhe këshillit. Bordi drejtues përbëhet nga shtatë persona, të cilat janë: Michael Hollmann, Norbert Bocks, Reiner Körfer, Ewald Hansen, Jürgen Kämper, Stefan Krebs dhe Dirk W. Rosenbaum.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.borussia.de/de/aktuelles/news/2022-06-30-wechsel-im-amt-des-aufsichtsratsvorsitzenden-hollmann-folgt-auf-prof-dr-koerfer|title=Wechsel im Amt des Aufsichtsratsvorsitzenden: Hollmann folgt auf Prof. Dr. Körfer|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|date=30 qershor 2022|access-date=1 korrik 2022}}&lt;/ref&gt; Këshilli ka të drejtën të propozojë kandidatë për bordin drejtues dhe përbëhet nga dhjetë persona: Andreas Heinen (zëdhënsi), Herbert Laumen, Elmar Kreuels, Thomas Ludwig, Stefan Krebs, Matthias Neumann, Ulrich Robens, Volker Klüttermann, Gerald Ruch dhe Mirko Sandmöller.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.borussia.de/gremien-ueberblick|title=Die Gremien des Vereins|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=28 nëntor 2024}}&lt;/ref&gt;

===Trajnerët===
[[Skeda:Gerardo Seoane, 2022-07-31, Saisoneröffnung Bayer 04, Leverkusen (1).jpg|parapamje|djathtas|Gerardo Seoane është trajneri aktual i ekipit.]]
Trajneri aktual i ekipit është zvicerani [[Gerardo Seoane]], i cili e mori detyrën më 6 qershor 2023.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.borussia.de/en/news/news/2023-06-06-gerardo-seoane-is-borussias-new-head-coach-restructure-of-the-sporting-management|title=Gerardo Seoane is Borussia's new head coach – restructure of the sporting management|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|date=6 qershor 2023|accessdate=6 qershor 2023}}&lt;/ref&gt; Që nga viti 1950, klubi ka pasur gjithsej 36 trajnerë, pesë prej të cilëve e kanë drejtuar ekipin në dy periudha të ndryshme. [[Hennes Weisweiler]] është trajneri më jetëgjatë dhe i suksesshëm i klubit, duke fituar gjithsej pesë trofe në njëmbëdhjetë vite. [[Jupp Heynckes]] është një tjetër trajner i suksesshëm i klubit, i cili e drejtoi ekipin në më shumë se 350 ndeshje.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/jupp-heynckes-a-defining-figure-at-bayern-munich-gladbach-treble-20144|title=Jupp Heynckes: a defining Bundesliga figure at Bayern Munich and Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|date=15 janar 2024|accessdate=7 qershor 2024}}&lt;/ref&gt;

===Stafi teknik===
{{Updated|24 shkurt 2025}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.borussia.de/de/fohlenelf/trainer-staff|title=Funktionsteam Borussia Mönchengladbach|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=27 janar 2025}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Emri !! Pozicioni
|-
| [[Gerardo Seoane]] || Trajner
|-
| [[Guido Streichsbier]] || rowspan=&quot;3&quot; | Ndihmës-trajner
|-
| Patrick Schnarwiler
|-
| [[Oliver Neuville]]
|-
| André Wachter || Trajneri i portierëve
|-
| [[Tony Jantschke]] || Skaut
|}

== Referime ==
{{Reflist|3}}

==Lidhje të jashme==
{{Commons}}
*[https://www.borussia.de/ Uebfaqja zyrtare]
* [https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/clubs/borussia-moenchengladbach Borussia Mönchengladbach] te Bundesliga
* [https://www.uefa.com/nationalassociations/teams/52757--monchengladbach/ Borussia Mönchengladbach] te [[UEFA]]

[[Kategoria:Borussia Mönchengladbach]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]]</text>
      <sha1>4h2tlqsoc2tv3clxevnagbwwitvl7rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Borussia Mönchengladbach</title>
    <ns>1</ns>
    <id>372774</id>
    <revision>
      <id>3058136</id>
      <parentid>3055194</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T05:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1530" sha1="odn4p20mgjuayzd0o39umfezi68nn67" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Borussia Mönchengladbach/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Borussia Mönchengladbach]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058135 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171122135100/http://www.nato-musikfest.de/index.php?s=nato-musikfest për lidhjen http://www.nato-musikfest.de/index.php?s=nato-musikfest.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171221235915/http://www.nato-musikfest.de/index.php për lidhjen http://www.nato-musikfest.de/index.php.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 07:33 (CEST)</text>
      <sha1>odn4p20mgjuayzd0o39umfezi68nn67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/Hyrja</title>
    <ns>4</ns>
    <id>373345</id>
    <revision>
      <id>3058049</id>
      <parentid>3056866</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>nuk na duhet kjo. softueri veç e mundëson një lidhje drejt tek faqja burimore</comment>
      <origin>3058049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3030" sha1="a9vke6mq6ldwirdo2iri42u70yxifml" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;fa-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-title&quot;&gt;Rivlerësime të artikujve të përkryer&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-live&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të përkryer}} |0 = Asnjë artikull në rivlerësim aktualisht |1 = 1 artikull në rivlerësim aktualisht |#default = {{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të përkryer}} artikuj në rivlerësim aktualisht}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:APR}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Një artikull i përkryer mund të vihet në rivlerësim nëse nuk përmbush më [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kritere|kriteret]] për përmbajtjen, burimet apo materialet multimediale. Ky proces synon të identifikojë dhe korrigjojë mangësitë për të ruajtur cilësinë e artikullit.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Nëse përmirësimi nuk është i mundur, votohet për të vendosur nëse artikulli do të mbajë apo do të humbasë statusin e tij si i përkryer. Pas mbylljes, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] i heq artikullit stampën {{tl|APR}} brenda një dite dhe, nëse artikulli e humb statusin, edhe stampën {{tl|Artikull i përkryer}}.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Vendimi përfundimtar merret nga një administrator, i cili shqyrton argumentet mbi përmbushjen e kritereve, duke mos u mbështetur vetëm në numrin e votave. Një përdorues i zakonshëm gjithashtu mund të mbyllë votimin nëse ekziston pajtim i përgjithshëm.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Gjatë votimit mund të përdorni stampat {{tl|Të mbahet}}, {{tl|Të hiqet}} ose {{tl|I pavendosur}} për të shprehur qëndrimin tuaj.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-rule&quot;&gt;Votimi zgjat të paktën një javë dhe mund të vijojë deri në katër muaj. Pas javës së parë mund të mbyllet kur të paktën '''3 vota''' janë me të njëjtën stampë (p.sh. tri {{tl|Të mbahet}} ose tri {{tl|Të hiqet}}); deri atëherë votimi mbetet i hapur.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose-title&quot;&gt;Si të propozosh një rivlerësim&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose-body&quot;&gt;Krijo rivlerësimin duke përdorur formularin më poshtë. Roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton te seksioni ''Rivlerësime'' brenda pak minutash dhe vendos stampën {{tl|APR}} në krye të artikullit. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shkruaj vetë &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/Titulli i artikullit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; te seksioni, me titullin e saktë të artikullit, dhe vendos stampën.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/InputInit
prefix=Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/
placeholder=Titulli i artikullit
buttonlabel=Krijo kandidaturën
width=30%
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>a9vke6mq6ldwirdo2iri42u70yxifml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të përkryer/Arkivi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>373355</id>
    <revision>
      <id>3058197</id>
      <parentid>3048517</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1316" sha1="du47lvzt7dy90wrsqtwn6qori5rri7v" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-page&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-title&quot;&gt;Arkiva e artikujve të përkryer&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-sub&quot;&gt;Të gjitha kandidaturat dhe rivlerësimet e kaluara&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-links&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-link-label&quot;&gt;Kandidaturat&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i votimeve për cilësimin e artikujve të përkryer&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Arkiv|Shko te arkivi i kandidaturave →]]
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-link-label&quot;&gt;Rivlerësimet&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i votimeve për rivlerësimin e artikujve të përkryer&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/Arkiv|Shko te arkivi i rivlerësimeve →]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-search-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-search-label&quot;&gt;Kërko në arkivë&lt;/div&gt;
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
searchbuttonlabel=Kërko
prefix=Wikipedia:Artikuj të përkryer
width=40%
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Arkiva e Wikipedia-s]]</text>
      <sha1>du47lvzt7dy90wrsqtwn6qori5rri7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/Arkiv</title>
    <ns>4</ns>
    <id>373357</id>
    <revision>
      <id>3058196</id>
      <parentid>3056567</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="710" sha1="gqok6b8kh3rmtym3hs5ec98qt6quc85" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-page&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fa-archive-title&quot;&gt;Arkiv i rivlerësimeve të artikujve të përkryer&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;archive-filter&quot;&gt;
{{#invoke:Votes|archive|rivlerësime|ende të përkryer|miratim=mbajtje|dështim=heqje}}
&lt;!-- Tabela e rivlerësimeve të arkivuara vjen këtu, poshtë shifrave, si te [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Arkiv|arkivi i kandidaturave]]. --&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Wikipedia:Artikuj të përkryer - rivlerësime| ]]</text>
      <sha1>gqok6b8kh3rmtym3hs5ec98qt6quc85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/Hyrja</title>
    <ns>4</ns>
    <id>373507</id>
    <revision>
      <id>3058191</id>
      <parentid>3056864</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2986" sha1="m6ddtstkix0qivrgjzhse1idtpqu9qc" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;ga-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-title&quot;&gt;Rivlerësime të artikujve të mirë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-live&quot;&gt;{{#switch:{{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të mirë}} |0 = Asnjë artikull në rivlerësim aktualisht |1 = 1 artikull në rivlerësim aktualisht |#default = {{PAGESINCATEGORY:Kandidatura rivlerësimi për artikull të mirë}} artikuj në rivlerësim aktualisht}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:AMR}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Një artikull i mirë mund të vihet në rivlerësim nëse nuk përmbush më [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kritere|kriteret]] për përmbajtjen, burimet apo materialet multimediale. Ky proces synon të identifikojë dhe korrigjojë mangësitë për të ruajtur cilësinë e artikullit.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Nëse përmirësimi nuk është i mundur, votohet për të vendosur nëse artikulli do të mbajë apo do të humbasë statusin e tij si i mirë. Pas mbylljes, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] i heq artikullit stampën {{tl|AMR}} brenda një dite dhe, nëse artikulli e humb statusin, edhe stampën {{tl|Artikull i mirë}}.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Vendimi përfundimtar merret nga një administrator, i cili shqyrton argumentet mbi përmbushjen e kritereve, duke mos u mbështetur vetëm në numrin e votave. Një përdorues i zakonshëm gjithashtu mund të mbyllë votimin nëse ekziston pajtim i përgjithshëm.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Gjatë votimit mund të përdorni stampat {{tl|Të mbahet}}, {{tl|Të hiqet}} ose {{tl|I pavendosur}} për të shprehur qëndrimin tuaj.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-rule&quot;&gt;Votimi zgjat të paktën një javë dhe mund të vijojë deri në katër muaj. Pas javës së parë mund të mbyllet kur të paktën '''3 vota''' janë me të njëjtën stampë (p.sh. tri {{tl|Të mbahet}} ose tri {{tl|Të hiqet}}); deri atëherë votimi mbetet i hapur.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose-title&quot;&gt;Si të propozosh një rivlerësim&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose-body&quot;&gt;Krijo rivlerësimin duke përdorur formularin më poshtë. Roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton te seksioni ''Rivlerësime'' brenda pak minutash dhe vendos stampën {{tl|AMR}} në krye të artikullit. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shkruaj vetë &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/Titulli i artikullit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; te seksioni, me titullin e saktë të artikullit, dhe vendos stampën.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/InputInit
prefix=Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/
placeholder=Titulli i artikullit
buttonlabel=Krijo rivlerësimin
width=30%
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>m6ddtstkix0qivrgjzhse1idtpqu9qc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/Arkivi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>373511</id>
    <revision>
      <id>3058194</id>
      <parentid>3048523</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1288" sha1="srczht54120m24xqk2ijac6mmdnex31" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-page&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-title&quot;&gt;Arkiva e artikujve të mirë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-sub&quot;&gt;Të gjitha kandidaturat dhe rivlerësimet e kaluara&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-links&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-link-label&quot;&gt;Kandidaturat&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i votimeve për cilësimin e artikujve të mirë&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Arkiv|Shko te arkivi i kandidaturave →]]
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-link-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-link-label&quot;&gt;Rivlerësimet&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-link-desc&quot;&gt;Arkivi i plotë i votimeve për rivlerësimin e artikujve të mirë&lt;/div&gt;
[[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/Arkiv|Shko te arkivi i rivlerësimeve →]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-search-section&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-search-label&quot;&gt;Kërko në arkivë&lt;/div&gt;
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
searchbuttonlabel=Kërko
prefix=Wikipedia:Artikuj të mirë
width=40%
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Arkiva e Wikipedia-s]]</text>
      <sha1>srczht54120m24xqk2ijac6mmdnex31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/Arkiv</title>
    <ns>4</ns>
    <id>373512</id>
    <revision>
      <id>3058193</id>
      <parentid>3056565</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="690" sha1="e2qf04lopg0rkwwavm1x24pocsykx0c" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-page&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-icon&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ga-archive-title&quot;&gt;Arkiv i rivlerësimeve të artikujve të mirë&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;archive-filter&quot;&gt;
{{#invoke:Votes|archive|rivlerësime|ende të mirë|miratim=mbajtje|dështim=heqje}}
&lt;!-- Tabela e rivlerësimeve të arkivuara vjen këtu, poshtë shifrave, si te [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Arkiv|arkivi i kandidaturave]]. --&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Wikipedia:Artikuj të mirë - rivlerësime| ]]</text>
      <sha1>e2qf04lopg0rkwwavm1x24pocsykx0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi:LUIS SHETA/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>385096</id>
    <revision>
      <id>3058023</id>
      <parentid>3057847</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55754-27</username>
        <id>194592</id>
      </contributor>
      <origin>3058023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2677" sha1="8whonsgagbnhhgtz59vhb5a5vahr9lr" xml:space="preserve">Luis Sheta

Luis Sheta (lindur më 28 dhjetor 2004, në Has, Krume) është student shqiptar, aktivist i angazhuar në jetën sociale dhe politike. Ai është njohur për përfshirjen e tij në aktivitete vullnetare dhe publike si pjese e Partise Demokratike, përmes Kryqit të Kuq Shqiptar, organizatës New Vision dhe Emergjencave Civile, ku ka dhënë kontribut si specialist i ndihmës së shpejtë. Përveç kësaj, ai është aktiv si anëtar i Partisë Socialiste të Shqipërisë dhe ka qenë i pranishëm në intervista televizive që lidhen me çështje shoqërore e qytetare.

Jeta e hershme dhe arsimi

Luis Sheta lindi dhe u rrit në Krume, Has. Fëmijëria e tij ka qenë e mbushur me sfida, pasi është rritur pa kujdes të plotë prindëror. Megjithatë, këto vështirësi e kanë formuar në karakter dhe i kanë dhënë vendosmërinë për të mos u dorëzuar para pengesave.

Arsimin e mesëm e kreu në gjimnazin “Petro Nini Luarasi” në Tiranë, një nga shkollat më të njohura të kryeqytetit. Aktualisht ai ndjek studimet e larta pranë Universitetit Zoja e Këshillit të Mirë, duke ecur drejt zhvillimit akademik dhe profesional.

Angazhimi shoqëror dhe vullnetar

Që në moshë të re, Sheta është përfshirë në aktivitete vullnetare dhe humanitare.

Ka qenë pjesë e Kryqit të Kuq Shqiptar, ku është angazhuar në ndihmë ndaj personave në nevojë dhe në fushata sensibilizuese.

Ka kontribuar pranë organizatës New Vision, duke marrë pjesë në projekte rinore e shoqërore.

Si pjesë e Emergjencave Civile, është trajnuar dhe ka dhënë ndihmesën e tij si specialist i ndihmës së shpejtë, duke marrë përvojë praktike në situata emergjente.

Angazhimi politik dhe publik

Luis Sheta është anëtar i Partisë Socialiste të Shqipërisë, ku merr pjesë në aktivitete politike dhe organizative. Ai ka dhënë gjithashtu intervista televizive, ku ka folur për çështje që lidhen me jetën studentore, problematikat sociale dhe sfidat rinore në Shqipëri.

Jeta personale dhe vizioni

Pavarësisht sfidave të jetës, Luis Sheta është i përkushtuar ndaj arsimimit, shoqërisë dhe vlerave qytetare. Ai e sheh angazhimin shoqëror si një detyrim moral dhe një mundësi për të ndihmuar të tjerët.

Ai ka udhëtuar në vende të ndryshme jashtë Shqipërisë, përfshirë Barcelona, Paris, Itali, Londër, Shtetet e Bashkuara, Spanjë, Apoloni dhe vende të tjera, duke fituar përvoja kulturore dhe njohuri ndërkombëtare që ndikojnë në angazhimin dhe vizionin e tij për shoqërinë.

Mottoja e tij është:
“Mos u dorëzo kurrë, sepse çdo pengesë është një mundësi për të ecur përpara.</text>
      <sha1>8whonsgagbnhhgtz59vhb5a5vahr9lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Xhamia Baitul Mukarram, Dhaka</title>
    <ns>1</ns>
    <id>385807</id>
    <revision>
      <id>3057968</id>
      <parentid>2829599</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T15:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="qfisqyfoutjb1fy9in323qgq4j8ct06" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Baitul Mukarram, Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2829598 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240610051104/http://parjatan.portal.gov.bd/site/page/891113fb-9c74-495e-b1c6-fbde9d8717d7/ për lidhjen https://parjatan.portal.gov.bd/site/page/891113fb-9c74-495e-b1c6-fbde9d8717d7/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 2 shtator 2025 09:59 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Baitul Mukarram, Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057967 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 17:37 (CEST)</text>
      <sha1>qfisqyfoutjb1fy9in323qgq4j8ct06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arkitektura e rilindjes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>387239</id>
    <revision>
      <id>3057995</id>
      <parentid>3047437</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>193409</id>
      </contributor>
      <comment>Convento do Cristo (31).jpg</comment>
      <origin>3057995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156216" sha1="2kqm0natvgox96uoh9exvvaqwxg2a8g" xml:space="preserve">[[Skeda:Einblick LH2 San Lorenzo Florenz.jpg|parapamje|Basilica di San Lorenzo, [[Firencia|Firence]]]]
'''Arkitektura e Rilindjes''' është ajo fazë e arkitekturës që u zhvillua nga viti [[1420]] deri në mesin e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], me ripërtëritjen e lashtësisë klasike.&lt;ref name=&quot;Dizionario, Rinascimento&quot;&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|J. Fleming|H. Honour|1981}}&lt;/ref&gt;

Karakteristikat kryesore të Arkitekturës së Rilindjes, në fakt janë ndjeshmëria ndaj të kaluarës antike, rimarja e [[rendet arkitekturorë|rendeve klasike]], artikulimi i qartë në planimetri dhe në ngritje, përveç përpjesëtimit midis pjesëve të veçanta të ndërtesave.&lt;ref name=&quot;Dizionario, Rinascimento&quot;/&gt;

Stili i ashtuquajtur &quot;primo rinascimento&quot; (Rilindja e Hershme) e pati origjinën në [[Firencia|Firence]], i favorizuar nga afirmimi i [[borgjezia|borgjezisë]] dhe nga kultura [[Humanizmi i Rilindjes|humaniste]], duke lulëzuar pastaj në oborre të tjera si ata të [[Mantova|Mantovës]] dhe Urbinos.&lt;ref name=&quot;Dizionario, Rinascimento&quot;/&gt; Faza pasuese e [[shekulli XVI|pesëqintës]], e quajtur &quot;''Rilindja Klasike''&quot;,&lt;ref name=&quot;De Fusco135&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=135}}&lt;/ref&gt; e pati qendrën në [[Roma|Romë]], qendra e re e jetës artistike, duke bashkëjetuar në të njëjtin shekull me [[Arkitektura Manieriste|Manierizmin]], që nga historiografia përgjithësisht konsiderohet si faza e tretë e [[Rilindja|Rilindjes]].&lt;ref name=&quot;De Fusco243&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=243}}&lt;/ref&gt;

Në periudhën pasuese, idetë arkitektonike të përpunuara në [[Italia|Itali]] do të përhapeshin edhe në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]], por veprat që u përhapën patën pak të përbashkëta me karakteristikat e Arkitekturës Rilindase Italiane, të përbërë nga rimarja e veçorive [[Arkitektura Romake|Romake]] dhe sensin e ekuilibrit dhe qëndrueshmërisë.&lt;ref name=&quot;Dizionario, Rinascimento&quot;/&gt;

==Konteksti==
{{See also|Rilindja|Arti i Rilindjes|Humanizmi i Rilindjes}}
[[Skeda:San Miniato al Monte Fassade Florenz-07.jpg|parapamje|majtas|379px|Façata e Bazilikës së San Miniato al Monte, shembull arkitekturor proto-rilindas, Firence]]
«''Stili gotik u krijua me sugjerim të Sugerit, abatit të Bazilikës së Shën Denisit, këshilltar i dy mbretërve të Francës: [[Rilindja]] nga tregtarët e [[Firencia|Firences]], bankierët e mbretërve të Evropës''» —Nikolaus Pevsner&lt;ref name=&quot;Pevsner105&quot;&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|2006|p=105}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

Në fillim të [[shekulli XV|shekullit të XV]] [[Italia]] ishte e ndarë në pesë shtete kryesore ([[Mbretëria e Napolit]], [[Shtetet Papale|Shteti Pontifik]], [[Republika e Firences|Republika Toskane]], [[Republika e Venecias|Republika Veneciane]], Dukati i Milanos), të rrethuar nga dukate e republika të shumta më të vogla (si Dukati i Urbinos, Dukati i Mantovës dhe Republika e Sienës).

Gjatë [[shekulli XV|shekullit të XV]] [[Firencia]] e konsolidoi fuqinë e saj ekonomike nëpërmjet një dinamizmi të bazuar mbi një organizim inovativ prodhimtar të tipit industrial, tregtar dhe bankar. Me afirmimin përfundimtar të [[borgjezia|borgjezisë qytetare]] u kalua nga një tip sipërmarrjeje me menaxhim familjar, në një sipërmarrje të përbërë nga nëpunës të shumtë, shitës, korrespondentë të jashtëm dhe udhëtarë.&lt;ref name=&quot;De Fusco138&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=138}}&lt;/ref&gt; [[Familja Mediçi]], në veçanti, ishte titullare e një sipërmarrjeje me agjentë në pole të ndryshme tregtare të [[Evropa|Evropës]] dhe e kishte lidhur emrin e vet me detyrat publike më prestigjoze të qytetit: qe nëpërmjet kontrollit të zgjedhjeve, të sistemit tributar dhe krijimit të magjistraturave të reja, caktuar njerëzve të besuar, që në dekadat e para të [[shekulli XV|''Quattrocento''-s]] [[Cosimo de' Medici|Cosimo i Vjetri]] vendosi themelet e qëndrueshme të pushtetit të [[Familja Mediçi|Familjes Mediçi]], duke u bërë faktikisht zoti i [[Firencia|Firences]].&lt;ref name=&quot;Pevsner105&quot;/&gt;

Fusha e dytë e dobishme për kontekstin e arkitekturës së [[Shekulli XV|shekullit të XV]] është ai i studimeve letrare, linguistike, [[Filologjia|filologjike]] dhe përkthimin e teksteve klasike të nisur në [[shekulli XIV|shekullin e XIV]] me [[Françesko Petrarka|Françesko Petrarkën]] dhe vijoi me një seri autorësh me prejardhje fiorentine. [[Humanizmi i Rilindjes|humanistët]], ndryshe nga murgjit [[Mesjeta|mesjetarë]], u prirën drejtë një leximi kritik të [[Letërsia latine|veprave latine]], duke kërkuar jo vetëm atë që i interesonte [[Teologjia|teologëve]], por edhe këndvështrime të tjera të jetës njerëzore, si historia, politika dhe arti.&lt;ref name=&quot;De Fusco138&quot;/&gt;

Pikëpamje tjetër që mund të shpjegoi prirjen e [[Toskana|Toskanës]] ndaj zhvillimit të arkitekturës rilindase është karakteri gjeografik dhe kombëtar i këtij rajoni, që e kishte pasur shprehjen e tij fillestare në [[Arti Etrusk|Artin Etrusk]] dhe që ishte akoma qartësisht i dallueshëm në periudhën [[mesjeta]]re: nga eleganca e façatës së Bazilikës së San Miniato al Monte, te kompozimet madhështore dhe të kthjellëta të Bazilikës së Santa Croce-s, Bazilikës së Santa Maria Novella dhe [[Katedralja e Firences|Katedrales së Santa Maria del Fiore]].&lt;ref name=&quot;Pevsner105&quot;/&gt;

Kur tashmë në vitin [[1334]] autoritetet kishin vendosur të emëronin një piktor, [[Xhoto]]n, si kryemjeshtër të Katedrales Fiorentine, u vendosën premisat për një periudhë të re në historinë profesionale të arkitekturës, që do ta gjente kulmin e saj në [[Rilindja|periudhën rilindase]]: nga atëherë artistët e mëdhenj u nderuan dhe pranuan në poste që hynin në specialitetin e tyre vetëm për respektin e gjenialitetit të tyre.&lt;ref name=&quot;Pevsner, p. 106&quot;&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|2006|p=106}}&lt;/ref&gt;

Me fjalë të tjera, në fillim të [[shekulli XV|shekullit të XV]] në [[Firencia|Firence]] u verifikuan një seri faktorësh të jashtëzakonshëm autonomë, por bashkëveprues, për lindjen e një arkitekture të re. Nga ana tjetër, një republikë e pasur tregtare, si [[Republika e Firences|ajo fiorentine]] duhej t’u drejtohej domosdoshmërisht idealeve njerëzore dhe jo trashendentale, qartësisë dhe jo errisirës, veprimtarisë dhe jo përsiatjes; prandaj shpirti i [[Roma e lashtë|Romës së lashtë]], i qartë dhe realist, nuk mund të zbulohej tjetërkund, përveçse në [[Firencia|Firence]].&lt;ref name=&quot;Pevsner, p. 106&quot;/&gt;

[[Skeda:Reconstruction of the Pantheon in Rome, seen from the side, cut away to reveal the interior MET DP847231.jpg|parapamje|379px|[[Panteoni, Romë|Panteoni i Romës]] në një gravurë të Antonio Lafrerit]]
Afër fundit të [[shekulli XV|shekullit të XV]] bota e vjetër fiorentine filloi, gjithësesi të shuhej; mjaft shpejtë, pararoja e brezit të parë i la vendin një akademie aristokratie, aq sa nga viti [[1470]] e në vijim, me përjashtim vetëm të [[Leon Battista Alberti|Albertit]], kërkimet më të përparuara në fushën e arkitekturës u zhvilluan, paradoksalisht, nga dy piktorë: [[Piero della Francesca]] dhe [[Andrea Mantegna]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Andrea Bruschi|2010|p=7}}&lt;/ref&gt;

Në këtë mënyrë në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] qendra artistike e [[Rilindja|Rilindjes]] u zhvendos nga [[Firencia]] në [[Roma|Romë]]. Konteksti roman ishte i largët nga ai [[borgjezia|borgjez]], tregtar dhe industrial fiorentin; i mungonte edhe ajo vijimësi që kishte karakterizuar, përkundrejtë saj, kalimin e [[Firencia|Firences]] nga [[Mesjeta]] në [[Rilindja|Rilindje]]. Me kthimin e papëve pas papatit avinjonez, qyteti paraqitej i reduktuar në një qendër të vogël urbane, nga i cili shfaqeshin grumbuj rrënojash të [[Perandoria Romake|mbetjeve perandorake]].

Rinovimi i Romës në funksion të prestigjit të [[Kisha Katolike|Kishës Katolike]], i nisur nga [[papa]] [[Martini V]] dhe i konfirmuar nga pasuesit e tij, kalonte nëpërmjet një serie pikash themelore: risjellja e shkëlqimit të lashtë të qytetit, nisja e veprave restauruese dhe përforcimi i fortifikimeve. Pika e kthesës ndodhi nën [[papa]] [[Juli II|Julin e II]], të zgjedhur në vitin [[1503]], i cili e përditësoi programin e sipërpërmendur, duke shfrytëzuar kapitalizmin bankar dhe prurjet kulturore të [[Humanizmi i Rilindjes|humanist]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=139}}&lt;/ref&gt;

Kjo periudhë e lulëzuar do të ndërpritej nga Plaçkitja e Romës në vitin [[1527]], që e la qytetin në rrënoja dhe do të kompromentonte bazat e qytetërimit rilindas, të paktën deri në mbërritjen e [[Michelangelo Buonarroti]]t në vitin [[1534]], i cili, pas asaj date, do të realizonte disa nga veprat më të rëndësishme; por e gjitha në klimën e rinovuar të [[Kundër-Reformimi]]t.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=140}}&lt;/ref&gt;

==Veçoritë==
{{see also|Arti i Rilindjes}}
Termi ''Rilindje'' ([[gjuha italiane|italisht]] {{lang|it|Rinascimento}}) përdorej tashmë nga studiuesit e epokës për të dëshmuar rizbulimin e [[Arkitektura Romake|Arkitekturës Romake]], nga e cila në [[shekulli XV|shekullin e XV]] mbijetonin të plota disa mbetje të ndryshme.&lt;ref name=&quot;Dizionario, Rinascimento&quot;/&gt;

Treguesit kryesorë të kësaj prirjeje qenë ndjeshmëria e rigjetur drejtë formave të së kaluarës, jo vetëm të Arkitekturës Romake, por edhe të asaj [[Arkitektura paleokristiane|paleokristiane]] dhe të Romanikut Fiorentin, rimarja e [[Rendet arkitekturorë|rendeve klasike]], përdorimi i formave gjeometrike elementare për përcaktimin e planimetrive, kërkimi i artikulimeve ortogonale dhe simetrike, përveç përdorimit të përpjesëtimeve harmonike në pjesët e veçanta të ndërtesave.&lt;ref name=&quot;Dizionario, Rinascimento&quot;/&gt;

Në veçanti, karakteristika e përbashkët midis arkitekturës rilindase dhe asaj romake është efekti i prodhuar nga përshtatja e masave të thjeshta bazuar në sistemet modulare përpjesëtimore, moduli i të cilëve është i ngulitur nga gjysmë-diametri i kolonave.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=VIII}}&lt;/ref&gt;

Megjithatë, historiani i artit [[Bruno Zevi]] e ka përkufizuar [[Rilindja|Rilindjen]] si ''një pasqyrim matimatik i zhvilluar mbi metrikën e [[Arkitektura Romanike|romanike]] dhe [[Arkitektura Gotike|gotike]]'', duke vënë në dukje kërkimin, nga ana e arkitektëve të [[shekulli XV|shekujve të XV]] dhe [[shekulli XVI|të XVI]], të një metrike hapsinore të bazuar mbi raporte matematikore elementare. Me fjalë të tjera, arritja e madhe e [[Rilindja|Rilindjes]], përkundrejtë të shkuarës, ishte se krijoi në hapsirat e brendshme atë që [[Greqia e lashtë|grekët e lashtë]] kishin realizuar për esteriorin e [[Tempulli grek|tempujve]] të tyre, duke i dhënë jetë mjediseve të organizuara nga ligje menjërë të perceptueshme dhe lehtësisht ''të matshëm'' nga vrojtuesi.&lt;ref name=&quot;Zevi, 76-77&quot;&gt;{{harvnb|Bruno Zevi|2004|pp=76-77}}&lt;/ref&gt;

Në këtë drejtim pati sigurisht një peshë përcaktuese studimi i perspektivës nga ana e [[Filippo Brunelleschi]]-t; Brunelleschi futi një vizion të brendshëm përgjithësues, duke e ngritur perspektivën në një strukturë hapsinore globale.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|year=1985|title=Disegno dell'architettura italiana|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=107}}&lt;/ref&gt; Nga Brunelleschi e në vazhdim, ''hapsira e vërtetë e arkitekturës, ajo në të cilën hyhet dhe jetohet, mendohet qëllimisht në pikëpamjen e një rezultati prospetik''.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=150}}&lt;/ref&gt;

===Pallatet===
[[Skeda:Palazzo Riccardi (Character of Renaissance Architecture).jpg|majtas|parapamje|''Palazzo Medici'', [[Firencia|Firence]]. ''Bugnato rustico'' poshtë, dhe ''bugnato liscio'' lartë]]
Ngritja e [[borgjezia|borgjezisë]] [[Firencia|fiorentine]] favorizoi ndryshime të rëndësishme në strukturën urbane të qytetit: shtëpive-kulla të shumta që shfaqeshin në hapsirën urbane, u zëvendësuan nga pallatet e tregtarëve, të cilëve iu ishte besuar detyra e pajtimit të nevojave jetësore të banorëve, me rinovimin e pamjes urbane të qyteteve, duke u afruar, në të njëjtën kohë, me prototipet e lashtësisë.

Gjithësesi, ndryshe nga disa tempuj, në [[shekulli XV|shekullin e XV]], asnjë pallat i vjetër nuk kishte mbijetuar i plotë, aq sa njohjes së planimetrisë i kundërvihej mungesa e modeleve të lidhur me artikulimin e façatave. As [[Mark Vitruv Polioni|Vitruvi]] dhe autorët e tjerë të periudhës romake, nuk kishin ofruar të dhëna të sakta, duke i përqëdruar vëmendjet e tyre mbi të gjitha te vendosja në planimetri dhe jo te ngritja.&lt;ref&gt;{{harvnb|Francesco Paolo Fiore|2006|pp=98-119}}&lt;/ref&gt;

Duke u mbështetur mbi këto konsiderata, oborri në qendër të ndërtesës, i huazuar nga modele planimetrike të të shkuarës, do të bëhej elementi qëndror i kompozimeve të reja. Theksimi i shtrirjes horizontale të ndërtesave, mundësoi, megjithatë, një shpërndarje më të mirë të mjediseve përkundrejtë skemave tradicionale [[Mesjeta|mesjetare]]: kati përdhes, i mbyllur si një fortifikim, i shërbente lëvizjes së tregtarëve, vizitorëve dhe klientëve; kati i parë, i quajtur kati fisnik, i kushtohej mjediseve të përfaqësisë, ndërsa kati i dytë i rezervohej banimit të mirëfilltë të familjes.&lt;ref name=&quot;Atlante, 421&quot;&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=421}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;
 
Palazzo Medici, i porositur nga Cosimo il Vecchio te Michelozzo, para mesit të [[shekulli XV|shekullit të XV]], mund të konsiderohet arketipi i pallatit rilindas të Rilindjes së Hershme: bëhet fjalë për një ''dado di pietra'',&lt;ref&gt;{{harvnb|P. Bargellini|1962|p=23}}&lt;/ref&gt; me oborr mbi kolona dhe façata të jashtme të karakterizuara nga një shkallëzim rustik bunjatoje, që rimarin elementet e dala nga pallatet publike mesjetare.&lt;ref name=&quot;De Fusco138&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=68}}&lt;/ref&gt;

Por në brendësi, funksionet e ndryshme nuk janë akoma të bazuara në një skemë plotësisht simetrike dhe aksiale, që mbetet akoma e kufizuar në zonën e hyrjes dhe të oborrit.&lt;ref name=&quot;Atlante, 421&quot;/&gt;

Zgjidhjes me façatë në bunjato të ''palazzo Medici'' i kundërvihej ajo me rende gjysmë-shtyllash, që e gjen prapë relizimin e parë në [[Firence|Firence]] te Palazzo Rucellai i Leon Battista Albertit. Gjithësesi, artikulimi i sipërfaqeve nëpërmjet gjysmë-pilatrave, edhe pse duke u shkëputur nga tradita mesjetare, nun vuri veçanërisht këmbë në [[Toskana|Toskanë]], por megjithatë i hapi rrugën zhvillimeve të ardhshme.&lt;ref name=&quot;Atlante, 421&quot;/&gt;

[[Skeda:Palazzo Farnese Fassade.jpg|parapamje|420px|Palazzo Farnese, [[Roma]]]]
Gjatë Rilindjes së plotë, simetria aksiale e planimetrisë u bë një parim projektual themelor. Megjithëse i rrjedhur nga modeli i Palazzo Medici, Palazzo Strozzi, i ndërtuar në Firence në fund të [[shekulli XV|shekullit të XV]], paraqet një simetri aksiale të planimetrisë dhe shkallë të dyfishta që paralajmërojnë prirjen për impiante të dyfishta të periudhës [[Arkitektura baroke|Baroke]].

Planimetria Palazzo Valmarana-s së mëvonshëm, në [[Viçenca]], i ngritur në gjysmën e dytë të shekullit pasues nga [[Andrea Palladio]], karakterizohet nga një kompozim aksial pasqyror, duke ofruar një ndarje të barazpeshuar dhe përpjestimore të hapsirave.&lt;ref name=&quot;Atlante, 421&quot;/&gt;

Akoma në mes të Rilindjes, [[Donato Bramante|Bramante]] dhe [[Rafaelo]] propozuan modele të reja façatash për pallatet, me kombinimin e bunjatos në katin përdhes dhe modelimin e façatës me [[Rendet arkitekturorë|rende]] në reliev.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|pp=220-223}}&lt;/ref&gt;

Palazzo Farnese në [[Roma|Romë]], i projektuar nga Antonio da Sangallo i Riu dhe [[Mikelanxhelo]], do të bëhej prototipi i një modeli të ri, shumë jetëgjatë, bazuar mbi refuzimin si të bunjatos, ashtu dhe të rendeve në favor të një façate të lëmuar të përshkruar nga membratura horizontale (''marcapiano'', ''marcadavanzali''), me dritare me ''edicola'' të kryesuara nga timpanë trekëndorë vijëlakorë të alternuar, që në katin përdhes bëhen të përgjunjura.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=223}}&lt;/ref&gt;

===Vilat===
[[Skeda:Villa di Poggio a Caiano,1.JPG|parapamje|majtas|389px|Villa Medicea në Poggio a Caiano]]
Në [[Vila (shtëpi)|rezidencat rurale]], qendërzimi u bë gjithësesi një parim themelor. Leon Battista Alberti, në traktatin ''De re aedificatoria'', i kushton një vëllim ''case signorili'', që bazohen te modeli i vilës së [[Plini i Riu|Plini të Riut]]: organizimi i mjediseve kryesore, si vestibuli, ndenjja dhe zona kushtuar ngrënies hyhen nga një hapsirë qendrore (atriumi), salla dimërore e ngrënies parashikon një stufë, ndërsa ajo verore është e drejtuar nga kopshti.&lt;ref name=&quot;Atlante, 425&quot;&gt;&quot;&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=425}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

E përputhshme me këtë tipologji është Vila Bedicea e Poggio a Caiano ({{Rreth}}[[1470]]). E ngritur mbi një projekt të [[Giuliano da Sangallo]] afër fundit të [[shekulli XV|shekullit të XV]], përbënë një nga shembujt kryesorë të Rilindjes së Hershme. Ndërtesa zhvillohet në dy kate mbi një taracë të gjerë, me një lozhë të kryesuar nga një fronton klasik, që paralajmëron zgjidhjet palladiane të shekullit pasues;&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|year=1985|title=Disegno dell'architettura italiana|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=120|ref=none}}&lt;/ref&gt; hapsirat e brendshme shpërndahen në kryq përreth sallës qendrore, me planimetri drejtkëndore dhe të mbuluar nga një tavan qemer si fuçi, me katër apartamente me tre apo katër dhoma, që zhvillohen midis këndeve të ndërtesës dhe hapsirave kryesore.&lt;ref name=&quot;Atlante, 425&quot;/&gt;

Në [[Roma|Romë]] zhvillohet një volum ndërtimor më i artikuluar, me një sekuencë hapsirash paralele dhe lozhë qendrore: është rasti i Villa Farnesina, e ndërtuar nga Baldassarre Peruzzi në fillim të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], nga e cila rrjedhin një seri vilash fshatare, si ajo Imperiale e Pezaros, e rinovuar nga Gerolamo Genga në dekadën e dytë të [[shekulli XVI|pesëqintës]].&lt;ref name=&quot;Atlante, 425&quot;/&gt;

Skena e [[shekulli XVI|pesëqintës]] megjithatë mbizotërohet nga vilat që Andrea Palladio do të realizonte në [[Veneto]]; midis të cilave, një fat intensiv pati projekti i të ashtuquajturës ''Rotonda'' (Villa Almerico Capra), që do të bëhej burimi i frymëzimit për artistë të ndryshëm që i përkitën rrymës së palladianizmit ndërkombëtar: ''Rotonda'' paraqet një planimetri qendrore, të theksuar nga një [[Kupola|kupolë]], me ''avancorpi'' në secilin krahë, të karakterizua nga pronas me kolona të [[rendi jonik|Rendit Jonik]].&lt;ref name=&quot;Atlante, 425&quot;/&gt;

[[Skeda:Sala del Nuti 6.jpg|parapamje|381px|Brendësia e Aula del Nuti e Bibliotekës Malatestiane, Çezena]]
===Bibliotekat===
[[Rilindja]] qe periudha përcaktuese për lindjen e bibliotekave në kuptimin modern. Përhapja e studimeve [[Humanizmi|humaniste]] dhe shpikja e shtypit, favorizuan lindjen e bibliotekave të ndryshme qytetare dhe zhvillimin e atyre kishtare: përmenden ajo Viscontea-Sforzesca e konservuar në Kështjellën e Pavias, Biblioteca Malatestiana e Çezenës, Biblioteca Estense në Ferrara (në vijim e zhvendosur në [[Modena]]), [[Biblioteka Laurenciane]] e Firences, Biblioteca Marciana e [[Venecia|Venecies]], si dhe Biblioteca Apostolica Vaticana e Romës.

Zgjidhja me tre [[nefi|navata]] me [[qemeri|qemer]], e përdorur për Bibliotekën Malatestiane të Çezenës dhe për atë të San Marco-s në Firence, u bë një model për ndërtimin pasues të bibliotekave të shquara monastike italiane: për shembull ato të konventit të Santa Maria delle Grazie në [[Milano]] ([[1469]]),&lt;ref&gt;{{harvnb|James F. O'Gorman|1972|p=64}}&lt;/ref&gt; të Bazilikës së San Domenico-s në [[Peruxhia]] ([[1474]])&lt;ref&gt;{{harvnb|James F. O'Gorman|1972|p=66}}&lt;/ref&gt; dhe të manastirit benediktin të San Giovanni-t në [[Parma]] ([[1523]]).&lt;ref&gt;{{harvnb|James F. O'Gorman|1972|p=69}}&lt;/ref&gt;

Suksesi i kësaj forme vijoi deri në kohën në të cilën u imponua evolucioni i kanoneve rilindase, në dekadat e para të [[shekulli XVI|pesëqintës]], një zgjidhje të aftë të privilegjonte njësinë e hapsirës dhe të përhapjes së njëtrajtshme të ndriçimit, me heqjen dorë pasuese të rindarjes në navata, si në rastin e [[Biblioteka Laurenciane|Bibliotekës Laurenciane]] të ndërtuar nga [[Mikelanxhelo]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=290}}&lt;/ref&gt;

===Teatrot===
{{See also|Teatri Evropian i Rilindjes}}
[[File:Teatro Olimpico Sabbioneta - Galleria o PERGULA -.jpg|parapamje|majtas|396px|Teatro all'Antica i Sabionetës]]
[[Humanizmi i Rilindjes|Humanizmi]], me përhapjen e teksteve klasike latine dhe themelimin e akademive, përcaktoi, afër fundit të [[shekulli XV|shekullit të XV]], rilindjen e teatrit.&lt;ref name=&quot;Atlante, 415&quot;&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=415}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt; Fillimisht shfaqjet zhvilloheshin në vende private, si kopshte, oborre konventesh dhe sallone pallatesh të përshtatur për shfaqje; skena në këtë mënyrë, ishte e përkohëshme dhe karakterizohej më së shumti nga tendishte, që hapeshin dhe mbylleshin gjatë daljes së aktorëve.

Në rrjedhën e shekujve pasues, do të fillonin të ndërtoheshin godina të përhershme për të mbajtur skenografitë, si në rastin e Loggia del Falconetto të [[Padova|Padovës]]. Afër fundit të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], në Teatro Olimpico të [[Andrea Palladio]]s, modeli i ''cavea''-s së lashtë u shkri me skenografinë rilindase, por ndikimi u kufizua në pak ndërtesa, si Teatro all'Antica i Sabionetës, i [[Vincenzo Scamozzi]]-t, apo i mëvonshmi Teatro Farnese i [[Parma|Parmës]].&lt;ref name=&quot;Atlante, 415&quot;/&gt;

===Kishat===
[[Skeda:Basilica di Santa Maria delle Carceri (Prato) 02.jpg|parapamje|389px|Giuliano da Sangallo, Basilica di Santa Maria delle Carceri, Prato]]
====Planet qendrore====
Në Rilindjen e Hershme, parapëlqimi për format gjeometrike elementare dhe për harmoninë midis pjesëve, çoi në konceptimin e [[kisha|kishave]] me plan qendror, ku mbivendosej ideali estetik dhe simbolik mbi funksionalitetin.

Duke nisur nga viti [[1420]], [[Filippo Brunelleschi]] ngriti [[kupola|kupolën]] e [[Katedralja e Firences|Katedrales Fiorentine]], organizimi më i madh me plan qendror, që nga periudha e [[Panteoni, Romë|Panteonit]]; të njëjtin arkitekt i përkasin ndërtesa të ndryshme të qendrorizuara, si Sagrestia Vecchia, Cappella Pazzi dhe Rotonda di Santa Maria degli Angeli.&lt;ref name=&quot;Atlante, 447&quot;&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=447}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

Në vazhdën e Brunelleschi-t do të paraqiteshin [[kisha]] të shumta me kryq grek, si Basilica di Santa Maria delle Carceri në Prato, e [[Giuliano da Sangallo]] ([[1486]]), si dhe disa vizatime të [[Leonardo da Vinçi]]t, që patën ndikim të rëndësishëm mbi mendimin arkitekturor të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] dhe, në veçanti, mbi atë të [[Donato Bramante|Bramantes]].&lt;ref name=&quot;Atlante, 447&quot;/&gt;

Stili i Bramantes u formua edhe nga ndikimi i ushtruar nga [[Arkitektura Paleokristiane|kishat paleokristiane]], që pati mundësinë ti vrojtonte gjatë qëndrimit të tij milanez. Mbi të gjitha Basilica di San Lorenzo, një ndërtesa madhështore me plan qëndror të formuar nga një katror me katër absida. Gjithashtu, për projektimin e tij të parë të njohur, Kisha e Santa Maria presso San Satiro, restauroi kapelën e vjetër të San Satiros, një ndërtesë me plan qendror me projekt tipik paleokristian (një kryq grek në një katror brendashkruar në një rreth).&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=123}}&lt;/ref&gt;

Gjithashtu, i thirrur nga Ascanio Sforza për të ndërhyrë në kantierin e Katedrales së Pavias (nga e cila ruhet edhe modeli prej druri, që i përket vitit [[1497]]), i imponoi [[kupola|kupolën]] dhe planin qendror katedrales.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Modello del Duomo di Pavia|url=http://www.lombardiabeniculturali.it/opere-arte/schede/PV300-00005/|language=it|work=lombardiabeniculurali.it}}&lt;/ref&gt;

Tempullthi pasues i San Pietro in Montorio, një nga ndërtimet e para të realizuara nga [[Donato Bramante|Bramante]], pas zhvendosjes në [[Roma|Romë]], shpreh një konceptim të ri në tipologjinë e komplekseve me plan qendror, duke shfaqur një huazim më të madh nga modelet e lashtësisë (Tempulli i Vestës në Romë dhe Tempulli i Vestës në Tivoli). Megjithë përmasat e vogla, tempullthi mund të konsiderohet embrioni i projekteve orgjinale bramanteske për [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikën e Shën Pjetrit në Vatikan]],&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=141}}&lt;/ref&gt; një kompleks imponues me kryq grek, i mbizotëruar në qendër nga një kupolë kolosale gjysmë-rruzullore. Nga ajo dhe nga versioni i saj mikelanxholeske do të rrjedhin një seri kishash të qendërzuara, si Basilica di Santa Maria di Carignano në [[Gjenova]] e Galeazzo Alessi-t, Kisha e Gesù Nuovo-s në [[Napoli]] dhe Kisha e Monasterit të Eskorialit në [[Madridi|Madrid]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=449}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Santo Spirito Grundriss Brunelleschi Filippo Florenz I 8c100589.jpeg|parapamje|281px|Plani i Bazilikës së Shpirtit të Shenjtë, Firence]]
====Planet gjatësore====
Megjithë suksesin e skemave me plan qendror, plani gjatësor, që përfaqëson formën tradicionale të kishës komunitare, nuk u la mënjanë. Kishat e mëdha fiorentine të ngritura nga [[Filippo Brunelleschi]] midis viteve [[1420]] dhe {{Rreth}} [[1440]], Basilica di San Lorenzo dhe Basilica di Santo Spirito, i përkasin akoma një skeme me kryq latin, mbi tre navata, ku elementet e traditës përditësohen me sistemin modular rilindas.&lt;ref name=&quot;Atlante, 447&quot; /&gt;

Brezi pasues solli modifikime domethënëse. Për Basilica di Sant'Andrea, në [[Mantova]], Leon Battista Alberti zhvilloi një sallë shumë të madhe, me kapela anësore që, duke iu referuar ndërtimeve romake të [[Perandoria Romake|përiudhës perandorake]], pati ndikim edhe në shekujt pasues, duke nisur nga Kisha e Jezusit në Romë.&lt;ref name=&quot;Atlante, 447&quot;/&gt;

====Façatat====
[[Skeda:Santa Maria Novella.jpg|parapamje|majtas|381px|Façata e Bazilikës së Santa Maria Novella-s, Firence]]
Façatat, me rizbulimin e motiveve të lashtësisë si pronaosit, frontonët dhe harqeve triumfalë, u konceptuan si prospekte skenografike.&lt;ref name=&quot;Atlante, 447&quot;/&gt; Mes shembujve të parë të façatave rilindase meritojnë të përmenden Bazilika e Santa Maria del Popolo në Romë dhe Bazilika e Santa Maria Novella-s në Firence.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|title=Disegno dell'architettura Italiana|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|pages=122, 153|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Në veçanti, prospekti i ideuar nga Leon Battista Alberti për Santa Maria Novella-n, pavarësisht futjes së elementeve gotike, të mëparshme në pjesën e poshtme dhe vazhdimin e intarseve mermerore të traditës toskane në nivelin e sipërm, mund të konsiderohet skema me më shumë sukses, që do të zbatohej, në variantet e saj të shumta, edhe në shekujt pasues: ajo paraqet një radhë gjysmë-pilastresh me dy kate, të bashkuar nga korniza horizontale, me seksionin qendror të ngritur të ballinës, e vendosur në mbështetje të frontonit trekëndor, e përkuar me navatat anësore nëpërmjet futjes së përdredhkave të mëdha.&lt;ref name=&quot;Atlante, 447&quot;/&gt;

Me Batistta Albertin është e lidhur edhe zgjidhja me hark triumfi, e shëmbullizuar nga bazilika mantovane e Sant'Andreas: duke përsëritur ritmin e brendësisë, të karakterizuar nga [[Harku (arkitekturë)|harqe të plota]] të njëpasnjëshme, façata përbëhet nga një avankorp që bashkon temën e harkut triumfal me atë të tempullit klasik.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=58}}&lt;/ref&gt;

Dhjetë vjetë më vonë, në projektimin e façatës së Santa Maria presso San Satiro, Bramante propozoi një skemë të bazuar te façata me dy timpane, me krahët e frontonit të poshtëm të vendosura në përkim me navatat anësore. Kjo zgjidhje do të kishte zhvillime të mëtejshme në prospektin e Kishës së Santa Maria in Castello në Carpi nga Peruzzi, por mbi të gjitha në façatat e losjave veneciane të ngritura nga Palladio në Rilindjen e Vonë, ku përfundohet shkrirja e ballinës me dy tempujve klasikë: i pari, më i lartë, i vendosur në mbyllje të navatës kryesore, ndërsa i dyti, më i ulët dhe i shtrir në krahë, për të shfaqur hapsirat anësore.&lt;ref name=&quot;Atlante, 447&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cita|De Fusco|pp. 235-239&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|pp=235-239}}&lt;/ref&gt;

===Qytetet===
====Urbanistika====
[[Skeda:Idealstadt.jpg|parapamje|345px|Plani i Sforzindës, Filarete]]
Në Rilindje [[Urbanistika e Rilindjes|urbanistika]] mori një karakter teoriko-shkencor, duke u sforcuar të bashkonte midis tyre, nevojat njerëzore, ato mbrojtëse, estetike, simbologjinë dhe centralizmin ''sinjoril''.&lt;ref name=&quot;Atlante, 399&quot;&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=399}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

Në themel të përvojave urbanistike të [[shekulli XV|shekullit të XV]] vendoset metodologjia e krijuar nga Leon Battista Alberti te ''De re aedificatoria''. Për Albertin, qyteti përbënte një objekt të ndërlikuar, ndërtimi i të cilit nuk mund të njësohej me atë të ndërtesave individuale, por ishte i ndikuar nga lidhjet dhe nga vetitë e mjedisit. Për këtë, rrethimet murore mund të ishin të ndryshme, sipas larmisë së vendeve, ndërsa rrugët kryesore, të gjera dhe të drejta në qytetet e mëdha, mund të ndiqnin një vijë të lakuar në qendrat e vogla. I ndryshëm nga diskutimi për hapsirat publike, që Alberti i konsideronte si vepra individuale arkitekturore, me pamje unitare, me sheshe të rrethuara nga loxhate dhe portikë.

Në thelb, Alberti arriti në një përsiatje midis qytetit mesjetar dhe atij rilindas, duke integruar d.m.th. organizimet e reja në bërthamat urbane paraekzistuese; një ndikim i hasur në qendrat e vogla, si Pienza dhe Urbino, por më pak në qytetet e mëdha, si [[Roma]] apo [[Milano]], ku nismat rilindase do ta thyenin koherencën e bërthamave të vjetra, por duke hapur rrugën për shndërrime të rëndësishme.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=115-123}}&lt;/ref&gt;

Në të njëjtën kohë, popullariteti i De architectura të Vitruvit frymëzoi realizimin e projekteve të shumta qytetesh ideale rezeqendrorë, me plane të rregullta të kufizuara nga [[fortifikimi|fortifikime alla moderna]], por vetëm pak do të realizoheshin; midis tyre vlen të përmendet Palmanova, por që i përket fundit të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]].&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|author1=Nikolaus Pevsner|author2=J. Fleming|title=Urbanistica|author3=H. Honour|year=1981|encyclopedia=Dizionario di architettura|publisher=Einaudi|language=it|location=Torino|isbn=88-0613069-2}}&lt;/ref&gt;

Midis projekteve të mbetura në letër, është ai i ''Sforzindës'', një qytet me plan yjor, të përshkruar nga Filarete në traktatin e tij arkitekturor. Figura bazë është një yll me tetë cepa i brendashkruar në një ''fossato'' rrethor; nga qendra e vendbanimit përhapeshin gjashtëmbëdhjetë rrugë, të bashkuara nga një unazë rrugore e ndërmjetme, ndërsa sheshi kryesor është akoma i lidhur me traditën mesjetare, me [[kalaja|kështjellën]] dhe kishën që ballafaqohen në një hapsirë në formë drejtkëndore.&lt;ref name=&quot;Atlante, 399&quot;/&gt;

Në vitin [[1480]], Francesco di Giorgio Martini paraqiti një projekt për një qytet ideal të vendosur simetrikisht përreth një kanali drejtëvizor; kompleksi përkon me një tetëkëndësh të zgjatur, me dy bastione të fuqishme kushtuar mbrojtjes së vendbanimit. Në secilën pjesë të qytetit është i vendosur një shesh drejtkëndor, i mbyllur në secilin krahë dhe pa asnjë pamje drejtuar nga lumi.&lt;ref name=&quot;Atlante, 399&quot;/&gt;

Një shkrirje midis vizionit utopik rilindas dhe një skeme më funksionale, të përshtatur ndaj nevojave të një qyteti të lulëzuar tregtar, regjistrohet në [[Amsterdami|Amsterdam]] vetëm në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]], kur, përreth qytetit të vjetër, do të realizoheshin një seri kanalesh poligonalë, përgjatë të cilëve do të shfaqeshin shtëpi të ngushta në rresht dhe magazina, të mbrojtura nga një rrethim i fortifikuar, i gjatë rreth tetë kilometra.&lt;ref name=&quot;Atlante, 399&quot;/&gt;

====Sheshet====
[[Skeda:2012-04-28 Vigevano Piazza Ducale.jpg|parapamje|majtas|379px|Piazza Ducale, Vigevano]]
Cilësia hapsinore e sheshit bazohet në raportin midis sipërfaqeve horizontale dhe volumeve, që, me strukturën e tyre dhe organizimin, e kufizojnë. [[Rilindja]] prirej ta rregullarizonte bashkëformimin e sheshit, duke privilegjuar ndërtimin e ndërtesave përpjesëtimore përgjatë perimetrit të tij. Në qytetet ideale sheshi mer formën e një plani ideal gjeometrik, që në afreske apo paraqitje prospektike shfaqet në të gjithë qartësinë e tij kristalore.&lt;ref name=&quot;Atlante, 411&quot;&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=411}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

Në praktikë, sheshet e konceptuara gjatë Rilindjes së Hershme konkretizohen në Pienza, ku përmasat e vogla nuk e kompromentojnë barazpeshën e përgjithshme, dhe në Sheshin Dukal të Vigevano-s, që përfaqëson një ndërhyrje të prirur drejtë njëtrajtësimit të strukturave ekzistuese mesjetare pas portikëve të gjatë.&lt;ref name=&quot;Atlante, 411&quot;/&gt;

Në shekullin pasues modelet do të bëheshin më të ndërlikuar. Për shembull, Sheshi i Campidoglio-s në [[Roma|Romë]], i projektuar nga [[Mikelanxhelo]], shpreh një konceptim të ri të hapsirës publike, ku kundërvihen një kombinim i ndërlikuar lëvizjesh: lëvizja drejtëvizore ngjitëse e shkallëve të hyrjes dhe ajo rrethore përreth shtatores kalëruese të [[Mark Aureli]]t, ku si sfond shërben Palazzo Senatorio.&lt;ref name=&quot;Atlante, 405&quot;&gt;{{harvnb|Werner Müller|Gunther Vogel|1992|p=405}}{{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

==Traktate dhe teori==
Gjatë Rilindjes, me rizbulimin e traktatit të vetëm arkitekturor, i mbijetuar i plotë nga lashtësia, ''De architectura'' e [[Mark Vitruv Polioni|Vitruvit]], u përhap gjerësisht prirja për të shprehur në formën më të plotë teoritë dhe dituritë praktike të artit të ndërtimtarisë.

Drejtpërdrejtë i lidhur me modelin vitruvian është ''De re aedificatoria'', traktat që [[Leon Battista Alberti]] e publikoi në gjuhën latine në mesin e [[shekulli XV|shekullit të XV]]. Vepra merte nga teksti klasik ndrjen në dhjetë libra, si dhe pjesën më të madhe të temave, duke i paraqitur, gjithësesi, në një renditje më racionale; megjithëse mer në mënyrë integrale teorinë e [[Rendet arkitekturorë|rendeve arkitekturore]], Alberti ia nënshtroi pohimet e Vitruvit një ballafaqimi me ndërtesat e lashtësisë akoma të mbijetuara, duke analizuar parimet nga të cilat disa koncepte ishin krijuar.&lt;ref name=&quot;Carrafiello&quot;&gt;{{harvnb|Tommaso Carrafiello|2015|pp=208-223}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:The five orders of architecture (1889) (14742417066).jpg|parapamje|''Regola delli cinque ordini d'architettura'', harku dorik, Vignola]]
Pas Albertit, Filarete hartoi një traktat dorshkrim në njëzet e pesë vëllime, ku konceptet arkitekturore nuk paraqiten në mënyrë sistematike, por në ton episodik dhe narrativ, duke nisur nga përshkrimi i themelimit të qytetit të ''Sforzindës'', qyteti i parë ideal plotësisht i teorizuar i Rilindjes.&lt;ref name=&quot;Carrafiello&quot;/&gt;

Spunto të tjera origjinale gjenden në traktatin e Francesco di Giorgio Martini, ku kanë rëndësi të madhe kërkimet e lidhura me parimet inovative të artit fortifikues, i quajtur ''fortificazione alla moderna''.&lt;ref name=&quot;Carrafiello&quot;/&gt;

Në vitin [[1537]] [[Sebastiano Serlio]] nxori në shty botimin e parë të ''I Sette libri dell'architettura'': vepra arriti një sukses të menjëhershëm, u rishtyp shumë herë në [[gjuha italiane|italisht]] dhe [[gjuha frënge|frëngjisht]], dhe pati përkthime, të plota ose të pjesshme, edhe në gjuhën flamande, [[gjuha gjermane|gjermanisht]], [[gjuha spanjolle|spanjisht]], [[gjuha holandeze|holandishte]] dhe [[gjuha angleze|anglisht]]. Në fakt qe traktati i parë arkitekturor që privilegjonte këndvështrimin praktik përkundrejtë atij teorik dhe i pari që kodifikoi, në sekuencë logjike, pesë rendet,&lt;ref name=&quot;Carrafiello&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=226}}&lt;/ref&gt; duke ofruar gjithashtu një repertor të gjerë motivesh, mes të cilëve hapja, e formuar nga një hark qendror dhe nga dy hapje me arkitrarë anësorë, e njohur me emrin ''serliana''.

Pjesa më e rëndësishme përbëhej nga ilustrimet, ndërsa teksti i besohej detyra e shpjegimit të vizatimeve, në vend të së kundërtës. Gjithësesi, ndikimi që traktati pati mbi arkitekturën franceze dhe angleze qe e dobët, sepse kryemjeshtrat përvetësuan elementet [[Arkitektura Manieriste|manieriste]] më të dukshme, për ti mbivendosur në struktura akoma të lidhura me [[Arkitektura Gotike|Arkitekturën Gotike]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=228}}&lt;/ref&gt;

Në traktatin e tij ''Regola delli cinque ordini d'architettura'' ([[1562]]), [[Jacopo Barozzi da Vignola]] i reduktonte më tej pjesët përbërëse të tekstit, duke thjeshtëzuar metodën për të përcaktuar përpjesëtimet dhe nguliti modulin si instrument i masës absolute, duke e shkëputur nga sistemet e ndryshme të masave rajonale. Traktati pati një sukses pa krahasueshëm, sa që u publikua në mbi 250 botime dhe në 4 gjuhë të ndryshme.&lt;ref name=&quot;Carrafiello&quot;/&gt;

Një sukses të madh hasi edhe ''I quattro libri dell'architettura'', që [[Andrea Palladio]] do të publikonte në vitin [[1570]]. Më shterues përkundrejtë traktatit të Vinjolës dhe më i saktë përkundrejtë atij të Serlios, vepra e Palladios karakterizohej nga përpikmëria në përdorimin e metodës së projeksioneve ortogonale dhe heqja dorë e vizatimeve me efekte pikturore dhe perspektivore, duke lehtësuar kështu leximin e përpjesëtimeve.

Përveç rendeve arkitekturore dhe tematikave konstruktive, ''I quattro libri'' përmbajnë vizatime ndërtesash të lashtësisë, si dhe plane dhe ngritje ndërtimesh të realizuar nga vetë arkitekti. Inigo Jones e studioi thellësisht dhe nëpërmjet tij, [[Arkitektura Paladiane]] gjeti mbështetje në [[Mbretëria e Anglisë|Anglinë]] e [[shekulli XVII|shekullit të XVII]].&lt;ref name=&quot;Carrafiello&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Murray, 245&quot;&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=245}}&lt;/ref&gt;

==Rilindja e Hershme==
===Filippo Brunelleschi===
[[Skeda:View of the Duomo's dome, Florence.jpg|parapamje|majtas|Pamje e Kupolës së Brunelleschi-t, [[Katedralja e Firences|Katedralja e Firences]]]]
Pika e kthesës, që shënoi kalimin nga [[Arkitektura Gotike]] në atë rilindase, përkoi me realizimin e kupolës së [[Katedralja e Firences|katedrales]] së [[Firencia|Firences]].&lt;ref name=&quot;Fusco, p. 158&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=158}}&lt;/ref&gt; Megjithatë vepra mund të konsiderohet me të vërtetë rilindase, pasi në bazë të konceptimit të saj janë të pranishme pjesa më e madhe e atyre parimeve ndërtimore të trashëguara nga shekulli i mëparshëm.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=12}}&lt;/ref&gt;

[[Kupola]], me plan tetëkëndor, do ta plotësonte [[Katedralja e Firences|Katedralen Fiorentine]], rindërtimi i të cilës ishte nisur që nga viti [[1296]] nën Arnolfo di Cambio; gjithësesi, pamundësia për të vendosur ''centina'' të bëshme dhe trarë druri të aftë që ta mbanin peshën e stërmadhe të kubesë, gjatë fazës ndërtuese, e penguan për një kohë të gjatë përfundimin e veprës.

[[Filippo Brunelleschi]], që kishte bërë praktikë si oraf dhe kishte punuar si skulptor, nisi të interesohej përçështjen që nga viti [[1404]], kur u thirr për herë të parë të reflektonte mbi kantierin e katedrales, por qe vetëm duke nisur nga viti [[1417]] që i kushtoi pjesën më të madhe të studimeve të tij zgjidhjes së problemit.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|pp=23-25}}&lt;/ref&gt;

Analizimi i [[Arkitektura Romake|Arkitekturës Romake]] dhe njohja e drejtpërdrejtë e tektonikës ndërtimore gotike, i lejuan Brunelleschi-t të realizonte mes viteve [[1420]] dhe [[1436]], kupolën më të madhe në muraturë të ndërtuar ndonjëherë deri atëherë. Nga këndvështrimi strukturor, struktura e kupolës përbëhet nga një seri brinjëzimesh vertikali me hartë të mprehtë, të bashkuara nga tetë breza horizontalë; me qëllim që ta lehtësonte peshën e muraturës, e gjithë struktura është formuar nga dy ''calotte'' të mbivendosura, që u realizuan horizontalisht, rreth pas rrethi, sipas një teknike të konceptuar nga vrojtimi i rrënojave romake.&lt;ref name=&quot;Fusco, p. 158&quot;/&gt;

Në vitin [[1446]] do të nisnin punimet për ''lanternën'' e kupolës, për të cilën Brunelleschi kishte fituar një konkurs dhjetë vjetë më parë. Vepra, e përfunduar pas vdekjes së arkitektit, është një njëfarë mënyrë e frymëzuar nga ajo e pagëzimores së afërt të San Giovanni-t, por ka një pamje vendosmërisht më klasike: brinjëzimet e kupolës, në fakt përkuar me trupin tetëkëndor të të kullëzës nëpërmjet një lloj harku kacavjerrës, të kryesuar nga spërdredhka. Brunelleschi-t i detyrohen edhe të ashtuquajturat ''tribune morte'', esedra të vogla të ndërtuara mes viteve [[1439]] dhe [[1445]] në bazën e tamburit, për tiu kundërvënë shtytjeve horizontale të kupolës.&lt;ref name=&quot;cita|Murray, 2007|p. 29&quot;&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=29}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Spedale innocenti, veduta 02.JPG|parapamje|468px|''Spedale degli Innocenti'', Firence]]
Megjithatë vepra e parë plotësisht rilindase është Spedale degli Innocenti në Firence, projektuar po nga Brunelleschi dhe e nisur në vitin [[1419]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|2006|p=107}}&lt;/ref&gt; Façata, që të kujton turbullsisht atë të Spedale di Sant'Antonio të Lastra a Signa, është e përbërë nga një porik i lehtë në katin e poshtëm, me kolona [[Rendi korintik|korintike]] që mbajnë, nëpërmjet [[Harku (arkitekturë)|harqeve të plotë]], kati i sipërm, ku hapen dritare të kryesuar nga ''timpani modanati''. Nevoja për të garantuar një ndriçim të përshtatshëm të mjediseve të vendosura në katin përdhes, u konkretizua në reduktimin e strukturave mbajtëse të lozhores, sipas një modul kampat të bazuar te kubi dhe në përdorimin e qemierëve vela. Nëse timpanët e regjistrit të sipërm tregojnë një huazim nga repertori romank (po edhe nga Pagëzimorja e San Giovanni-t)&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=32}}&lt;/ref&gt;, përpjesëtimet elegante të kolonave dhe të harqeve janë mjaft të largëta nga ato të lashtësisë dhe, në të njëjtën kohë, dallohen qartësisht nga format e mprehta të harkadave gotike; origjina e tyre në fakt të çon te modelet e [[Romaniku Fiorentin|pararilindas]] të Bazilikës së San Miniato al Monte, të po asaj Pagëzimoreje të San Giovanni dhe të Kisha e Santi Apostoli, që, plotësisht në mesjetë, tashmë kishin përfshirë disa karaktere që të kujtonin periudhën romake.&lt;ref&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|2006|p=108}}&lt;/ref&gt;

Skema e përdorur në portikun e Spedale degli Innocenti përsëritet edhe përgjatë navatave të bazilikës fiorentine të San Lorenzo-s, e kryer nën drejtimin e Brunelleschi-t. Plani rrjedh nga modelet mesjetare të Bazilikës së Santa Croce-s dhe Santa Maria Novella-s: bëhet fjalë për një kryq latin, me tre [[nefi|navata]] dhe kapela anësore, pak të thella, që përfundojnë në një kor katror me kapela të tjera anash të vendosura sipas mënyrës gotike. Edhe një herë, kolonadat dhe navatat mbështesin një teori qemerësh-vela, që, duke qenë pa brinjëzime në diagonale, ekzaltojnë lehtësinë e strukturës mbajtëse dhe përmirësojnë vizionin prospektit të të gjithës.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=18}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Pazzi Chapel Florence Apr 2008.jpg|parapamje|majtas|345px|Cappella dei Pazzi, Firence]]
Drejtpërdrejtë e lidhur me San Lorenzo-n është Bazilika e Santo Spirito-s, e projektuar nga Brunelleschi mes viteve [[1428]] dhe [[1432]]. Këtu struktura është akoma kryq latin, por klasicizmi, i bazuar në një raport i përpiktë midis pjesëve, bëhet më i përparuar: kapelat anësore marin një formë gjysmë-qarkore dhe shtrihen njëtrajtësisht deri sa mbyllin korin e kishës, duke larguar, në këtë mënyrë çdo gjurmë goticizante. Në synimet e Brunelleschi-t, përshtatja sinuoze e brendshme do të duhej të zbatohej edhe së jashtmi, por pas vdekjes së arkitekti u mbyll në brendësi me façata të sheshta.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=164}}&lt;/ref&gt;

Një lidhje e drejtpërdrejtë, po aq e fortë, u zhvillua midis Sagrestia Vecchia dhe Cappella Pazzi, dy sisteme me plan qendror, që Brunelleschi ideoi para se ti përkushtohej Santa Maria degli Angeli-t. Sagrestia Vecchia, në San Lorenzo, është e përbërë nga një hapsirë kubike, e mbuluar nga një kupolë gjysmë-rruzullore dhe me nga një lloj kori anash që rimer format e hapsirës parësore, në shkallë më të vogël.

Një bashkëformim i ngjashëm gjendet te Kapela Pazzi, pran Santa Croce-s, ku figura e planit nuk është më një katror, por një drejtëkëndësh. Megjithë këtë, mjedisi i brendshëm ridrejtohet te katrori nëpërmjet harkatave të thella anësore, mbi të cilat është vendosur kupola mbi penakë. Në të dy rastet, dekorimet i janë besuar elementeve në ''pietra serena'', të vendosur kromatikisht në kontrast me bardhësinë e sipërfaqeve, në një stil që refuzon çdo kontaminim me pikturën dhe skulpturën (me përjashtim të përdorimit të terrakotës së qelqëzuar të Luca della Robbia), dhe ku përdorimi i vijës mbizotëron mbi atë të planit dhe volumit.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=152}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Angeli 11.png|parapamje|Rotonda e Santa Maria degli Angeli, Firence]]
Rotonda e Santa Maria degli Angeli, e nisur në vitin [[1434]] dhe e lënë e papërfunduar në vitin [[1437]], do të duhet të ishte ndërtesa e parë e vërtetë me plan qendror e [[shekulli XV|katërqintës]]. E huazuar drejtpërdrejtë nga Tempulli i Minerva Medica, paraqet një plan tetëkëndor me kapele rrezore. Idea është tërësisht e re përkundrejtë Sagrestia Vecchia dhe Cappella Pazzi: ndërsa dy veprat më të lashta u menduan në këndvështrimin e sipërfaqeve të sheshta të bashkëlidhura me njëra me tjetrën, pa asnjë lojë plastike, Santa Maria degli Angeli u konceptua si një masë solide e hapur në brendësi.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|pp=40-41}}&lt;/ref&gt;

Gjithësesi, imituesit e Brunelleschi-t nuk qenë të aftë ti kapnin risitë punëve të tij të fundit dhe u kufizuan të zgjidhnin, si model referimi, ato të periudhës së parë, si Spedale degli Innocenti.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=45}}&lt;/ref&gt; Nga ana tjetër, për avllinë e Palazzo Medici, Michelozzo rihuazoi temën e Portico degli Innocenti, por me fantazi të dobët: kolonada ka plan katror, me këndet që bashkohen mbi një kolonë të vetme, ndërsa dritaret e kateve të sipërme hapen duke përkuar me qendrën e e harkadave. Rezultati është një ngjasim i dritareve këndore, që, me afërsinë e tyre të tepërt, theksojnë përshtypjen e dobësisë së këndeve të prodhuar nga përdorimi i një kolone të vetme.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=72}}&lt;/ref&gt;

===Leon Battista Alberti===
[[Skeda:Via della Vigna Nuova 18, palazzo rucellai, 02,0.jpg|parapamje|majtas|345px|Palazzo Rucellai, Firence]]
[[Leon Battista Alberti|Alberti]], gati tridhjetë vjetë më i ri se [[Filippo Brunelleschi]], kishte lindur në [[Gjenova]] nga një familje fiorentine në ekzil; [[Humanizmi i Rilindjes|humanist]] dhe njohës i thellë i latinishtes, u vendos pranë Firences, ku njohu artistët më të rëndësishëm të Rilindjes së Hershme, si vetë Brunelleschi-n, [[Donatello]]n dhe [[Masaccio]]-n, në mënyrë që të mënd të shkruante një traktat mbi pikturën. Studioi [[Mark Vitruv Polioni|Vitruvin]] dhe rrënojat e lashta romake; këto njohuri e nxitën të fillonte, afër vitit [[1443]], një traktat të mirëfilltë arkitekturor: ''De re aedificatoria''. Nuk bëfason, atëherë që prospekti i Palazzo Rucellai, buron nga vrojtimi i ndërtesave romake, me tre rende gjysmë-shtyllash të ngjeshura në faqen e murit, duke ripropozuar një pasim të përvetësueshëm nga ai [[Koloseumi]], por sipas një përdorimi jo klasik: kati përdhes ka lezena [[Rendi tuskan|tuskanike]], kati i parë paraqetë lezena të tipit [[Rendi korintik|korintik]] në vend të atyre [[Rendi jonik|jonike]], ndërsa ato të katit të fundit janë prapë të tipit korintik, më të thjeshta e më korrekte.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=75}}&lt;/ref&gt;

Në të njëjtën periudhë punoi për rikonstruksionin e Kishës së San Francesco-s, në Rimini, e njohur si Tempulli Malatestian. Duke u frymëzuar nga harqet e Kostandinit në [[Roma|Romë]] dhe të Augustit në Rimini, Alberti zbatoi në façatë temën e harkut triumfal.&lt;ref name=&quot;cita|Murray, 2007|p. 29&quot;/&gt; Projekti u u zbatua tërësisht; kisha do të duhet të ishte kurorëzuar nga një kupolë e madhe, e pa realizuar, dhe punimet u ndërprenë, kur pjesa e sipërme e prospektit sapo ishte konturuar. Mbeti në letër edhe zgjidhja e spërdredhjeve akorduese midis navatave anësore dhe navatës qendroree, megjithatë vepra ndikoi thellësisht te arkitektët e tjerë të rilindjes, si Mauro Codussi.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=105}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Mostra di modelli dell'alberti, sant'andrea.jpg|parapamje|396px|Model i Basilica di Sant'Andrea, [[Mantova]]]]
Duke nisur nga viti [[1460]] Alberti u mor me ndërtimin e dy kishave në [[Mantova]]: Kisha e San Sebastianos dhe Bazilika e Sant'Andreas. Te e para futi një kryq grek, të huazuar nga tradita [[Arkitektura Paleocristiane|paleokristiane]] dhe nga disa varre romake; gjithësesi ndërtesa nuk u përfundua sipas projektit të Albertit dhe façata e tanishme rezulton thellësisht e ndryshuar. Në kompleks, vepra shkaktoi paqartësi midis bashkëkohësve, por ushtroi megjithatë një lloj ndikimi: çerek shekulli me vonë, [[Giuliano da Sangallo]] do të zbatonte në fakt kryqin grek te Bazilika e Santa Maria delle Carceri, në Prato, ku johojnë edhe referime të dukshme të Brunelleschi-t, përveçse për façatën, që, duke i munguar një pararendëse bruneleskiane, duke e përfshirë për adoptimin e një skeme me dy rende pak përpjesëtimore.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=53}}&lt;/ref&gt;

Kantieri i Sant’Andreas mori më shumë rëndësi, prospekti kryesorë i së cilës u paraqit me një hark triumfal të kryesuar nga një fronton. Pavarësisht modifikimeve të kryera në shekujt pasues, që e shndërruan planin drejtëkëndor në një me kryq latin, brendësia humbet çdo referim me arkitekturën e Brunelleschi-t dhe me atë paleokristiane: hapsira përcaktohet nga një kube masive vozë, më e gjera dhe më rënda e ndërtuar që nga kohët e lashta, masa e të cilës mbahet nga harkata të fuqishme, që përcaktojnë perimetrin e kapelave anësore; një konfigurim analog me atë të ndërtesave termale dhe të bazilikave të epokës romake.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=55-58}}&lt;/ref&gt;

Po ashtu i Albertit është Tempullthi i Santo Sepolcro-s në kishën fiorentine të San Pancrazio-s, e përfunduar në vitin [[1467]] dhe e realizuar si detyrë nga familja Rucellai; ajo përbënë interpretimin klasik të Varrit të Shenjtë të [[Jeruzalemi]]t. Rucellai-t e ngarkuan arkitektin me përfundimin e façatës së Santa Maria Novella-s (e përfunduar në vitin [[1470]]). Fortësisht e kushtëzuar nga prania ekzistuese mesjetare, Alberti e ndau façatën në pjesë elementare, me raprotet 1:1, 1:2 dhe 1:4, duke e kurorëzuar prospektin me një fronton trekëndor klasik dhe duke e akorduar navatat anësore me atë qendrore nëpërmjet spërdredhka të gjera.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=55}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Pienza Piazza Pio II.JPG|parapamje|majtas|408px|Katedralja dhe Palazzo Piccolomini, Pienza]]
Ndikimi i Albertit në fushën e arkitekturës civile është i dukshëm në ndërtesat e Pienza-s, ku [[papa]] [[Piu II]] (me emrin laik Enea Silvio Piccolomini) nisi, nën drejtimin e Bernardo Rossellino-s, një nga kantieret arkitektonike dhe urbanistike në historinë e [[Rilindja|Rilindjes]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=36}}&lt;/ref&gt; Në qendër të vendbanimit është vendosur një shesh në formë trapezoidale, e mbizotëruar, në krahun më të gjatë, nga katedralja; Palazzo Piccolomini ngrihet në të djathtën e saj, ndërsa në krahët e tjerë gjenden Palazzo Vescovile dhe Palazzo Comunale. Nëse katedralja përkujton ndikime gotike, një përshtatje më e madhe me temat albertine gjendet te Palazzo Piccolomini, që ndjek modelin e përmendur të Palazzo Rucellai, megjithëse me disa dallime, mbi të gjitha në pjesën e mbrapme, ku me sugjerim të vetë pontefit u ndërtua një lozhore në tre rende, e hapur ndaj kopshtit dhe ndaj peizazhit të pakufi të kodrave toskane. Avllia e brendshme, megjithatë, është në përputhje me skemën e adoptuar nga Michelozzo te Palazzo Medici, duke paraqitur kështu dritare tepër të afërta në afërsi të këndeve.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=175}}&lt;/ref&gt;

Megjithatë arkitektura e [[shekulli XV|shekullit të XV]] të Romës është ngushtësisht e lidhur me veprën e Albertit. Gjatë përfundimit të traktatit të tij mbi arkitekturën, Alberti ishte i angazhuar në programin e riorganizimit urbanistik dhe ndërtimor të qytetit papnor. Programi i [[papa]] [[Nikolla V]] parashikonte restaurimin e monumenteve akoma të dobishme për të kënaqur nevojat e qytetit papnor: Mure Aureliane, urat, disa ujësjellës, shndërrimin e mauzoleut të perandorit [[Adriani|Adrian]] në [[Castel Sant'Angelo]], restaurimi i bazilikave paleokristiane dhe sistemimin e zonave përreth [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikës së Shën Pjetrit]].

[[Nikolla V]] arriti të vinte në vijë vetëm një pjesë të vogël të këtyre projekteve ambicioze. Plani, megjithatë u rimor nga pasuesit e tij, duke nisur nga [[papa]] [[Siksti IV]], që dëshironin të nisnin krijimin e një serie aksesh rrugore drejtëvizore, të projektuar jo dhe aqë sa për ti lidhur me një dizajn të njëtrajtshëm, por për të mundësuar ndërtimin e godinave të reja monumentale: tridenti i Ponte Sant'Angelo, Via Giulia dhe Via Lungara, deri te tridenti i Piazza del Popolo.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=125}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Paolo Monti - Servizio fotografico (Roma, 1979) - BEIC 6363891.jpg|parapamje|381px|Palazzo della Cancelleria, [[Roma]]]]
Dy ndërtesat me njëfarë rëndësie të ngritura në [[shekulli XV|katërqintën]] qenë Palazzo Venezia dhe Palazzo della Cancelleria. Të dy ofrojnë përngjasime të qarta të Albertit. Në veçanti, Palazzo Venezia qe ndërtesa e parë e rëndësishme civile e ndërtuar në Romë pas shumë kohësh.&lt;ref name=&quot;Murray, 88&quot;&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=88}}&lt;/ref&gt; Megjithëse autori i tij është i panjohur, ndërtimi mer rëndësi të veçantë për futjen e dritareve me kryq dhe për realizimin për herë të parë që nga fundi i periudhës romake të [[betoni]]t.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Pier Nicola Pagliara|work=cisapalladio.org|language=it|url=http://www.cisapalladio.org/annali/pdf/a10_16_saggio_Pagliara.pdf|title=Antico e medioevo in alcune tecniche costruttive del XV e XVI secolo, in particolare a Roma|archive-url=https://web.archive.org/web/20071219015550/http://www.cisapalladio.org/annali/pdf/a10_16_saggio_Pagliara.pdf|url-status=dead|archive-date=19 dhjetor 2007}}&lt;/ref&gt;

Avllia e pallatit, megjithëse e papërfunduar, është tipikisht albertiane për huazimin e tij të prototipeve klasike, si për shembull [[Koloseumi]] dhe Teatro di Marcello: harqet në fakt nuk mbahen nga kolona të vetme, por nga shtylla solide, të cilave u janë bashkangjitur gjysmë-kolona të vendosura mbi bazamente të larta; përkundrejtë oborreve të rrjedhura nga modelet fiorentine, kjo zgjidhje ofron përparësinë e dhënies së këndëve të një pamjeje më të bëshme.&lt;ref name=&quot;Murray, 88&quot;/&gt;

Pallati tjetër, i realizuar për kardinalin Riario dhe në vijim i zënë nga Cancelleria Apostolica, me gjasa u ndërtua midis viteve [[1486]] dhe [[1496]], pas vdekjes së Albertit, sipas të cilit autori i panjohur përdor ritmin e lezenave që kontrollojnë rregjistrat e sipërme të façatës së madhe. Artikulimi i prospektit, përkundrejtë atij të Palazzo Rucellai-t, rezulton më i ndërlikuar për alternimin e hapsirave të ngushta, të mbyllura midis lezenash dyjare, me hapsira më të gjera me dritare, me përdorimin e [[Prerja e artë|përpjesëtimit të artë]]. Oborri rimer modelin e Michelozzo-s, por duke i zëvendësuar kolonat këndore me shtylla të bëshme.

===Rilindja në Urbino, Ferrara, Napoli, Venecia, Milano===
====Urbino====
[[Skeda:Cortile d'onore - Palazzo ducale Urbino.jpg|parapamje|majtas|396px|Oborri i Palazzo Ducale, Urbino]]
Nëse vija fiorentine qe elementi bartës i arkitekturës italiane, Urbinoja përfaqëson megjithatë një mrekulli qytetërimi të lartë arkitekturor; një mrekulli fryt i intiuitës së Federico da Montefeltro, që e mori pushtetin në vitin [[1444]], pas përbetimit që i shkaktoi vdekjen gjysmë-vëllait. Në Urbino Montefeltro zotëronte një pallat në krye të kodrës dhe një kështjellare më në veri, në buzë të një gremine.

Rreth vitit [[1455]], Federico e bleu terrenin midis dy pronave dhe nisi ndërtimin e një pallati me tre kate, me impostim të thjeshtë arkitekturor (Palazzetto della Jole). Disa vjetë më vonë, projektin e zgjerimit do t’ia besonte Luciano Laurana-s, me realizimin e një strukture të ndërlikuar, të shtrirë drejtë qytetit dhe, në krahun e kundërt, të pajisur me një façatë të jashtëzakonshme të hapur drejtë fushës, me një seri lozhash të mbivendosura, me nga dy kullëza cilindrike anash.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|year=1985|title=Disegno dell'architettura Italiana|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=135|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Në këtë mënyrë, Palazzo Ducale urbinas do të integrohej me sipërfaqen urbane mesjetare dhe me territorin rrethues si asnjë pallat italian i [[Rilindja|Rilindjes]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=159}}&lt;/ref&gt; Gjithashtu, në rezidencën e Montefeltrove, Laurana qe i pari që zbuloi pikën kritike të strukturës së një oborri me harkada: përkundrejtë zgjidhjeve të bazuara mbi skemën e Palazzo Medici, katër këndet e oborrit urbinas mbështeten mbi shtylla në formë ''L''-je, me gjysmë-kolona anash, nga të cilat niset harqet e portikatit.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=191}}&lt;/ref&gt;

Palazzo Ducale i Gubbio-s, i ndërtuar po nga Federico da Montefeltro, është një riprodhim i vogël i atij urbinas dhe zotëron një ''studiolo'' të dekoruar me intarse, me gjasa të projektuara nga Francesco di Giorgio Martini, arkitekt, traktatist, piktor dhe inxhinjer ushtarak, që qe shumë aktiv në territorin e dukatit dhe në [[Toskana|Toskanë]].

Kisha e San Bernardinos në Urbino, atribuar po atij, është një organizëm rustik, i konceptuar si një grumbull vëllimesh të ndryshme. Zgjidhjet e jashtme e vendosin kishën urbinase në analogji me Kishën e Santa Maria delle Grazie al Calcinaio pranë Kortonës, që Martini e realizoi në të njëjtën periudhë; por brendësia e kishës urbinase e tejkalon atë të Calcinaio-s, ku navata, megjithë referimin e përpjesëtimeve antropomorfe, kontrollohet nga një ndarje jo elegante me dy rende gjysmë-shtyllash dhe paraqet ''sperone'' kaba në mbështetje të kupolës.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=45}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Palazzo dei Diamanti - Ferrara.jpg|parapamje|379px|Palazzo dei Diamanti, Ferrara]]
====Ferrara====
Pas Urbinos, sipërmarrja e dytë e madhe urbanistike e Rilindjes së Hershme u konkretizua në Ferrara. Nën sovranin Borso d'Este, rreth mesit të [[shekulli XV|shekullit të XV]] u zgjerua rrethimi i qytetit, që në këntë mënyrë u bë më i populluar dhe i pasur; në këtë kontekst, në vitin [[1466]] Biagio Rossetti nisi aktivitetin e tij ndërtimor, duke u bërë arkitekti kryesor i oborrit.

I pasuar nga Borso, në vitin [[1492]] Ercole I d'Este do të niste një zgjerim të ri domethënës, kaq të gjerë sa e dyfishoi sipërfaqen e mëparshme. Motivet që çuan në këtë shndërrim madhështor me karakter ushtarak, ekonomik dhe paraqitës: ishte faktikisht nevoja për të realizuar një rrethim të ri me mure për të përballuar trysninë e [[Venecia]]s, duke fituar, në të njëjtën kohë, zona të reja ndërtimore për të tërhequr tregtarë dëbuar nga qytetet e tjera. Burimet ia atribuojnë projektin e shtesës prapë Biagio Rossetti-t, edhe pse mungojnë njohjet e rolit efektiv të arkitektit në realizimin e përgjithshëm të planit.

Shkrirja e qytetit të vjetër me të riun ndodhi nëpërmjet një serie aksesh gati drejtkëndorë mes njëri-tjetrit, gati asnjëherë të ndërprerë nga prania e një ndërtese monumentale në sfond. Ky parapëlqim i pamjes së pjerrët, që mundëson krahasimin me njëra-tjetrën të ndërtesave të afërta, është i shëmbullzuar nga Palazzo dei Diamanti, që Rossetti e vendosi në pikën e kryqëzimit midis dy arterieve kryesore; bëhet fjalë për një pikë të mirëfilltë referimi këndore me kompaktësi të jashtme të pakrahasueshme, të cilit i kundërvihet, në brendësi, një volumentri e artikuluar dhe larmishme.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=199}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=179}}&lt;/ref&gt; Veshja e jashtme iu besua një karakteristike të bunjatos në formën e majës së diamantit, tashmë e shfaqur te [[Kështjella Sforceske]] e [[Milano]]s dhe megjithatë me karakter qartësisht gotik.&lt;ref name=&quot;Brandi 164&quot;&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=164|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Pas vdekjes së Ercole I, veprimtaria ndërtimore u shua gradualisht dhe, nën ndikimin e krizës ekonomike të mesit të [[shekulli XV|shekullit të XV]], rritja demografike e parashikuar nuk do të vërtetohej.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=183}}&lt;/ref&gt;

====Napoli====
[[Skeda:NapoliMaschioAngioinoIngresso.jpg|parapamje|majtas|327px|Harku triumfal i Castel Nuovo-s, [[Napoli]]]]
[[Alfonsi V|Alfonsi V i Aragonës]] e pushtoi [[Napoli]]n në vitin [[1442]], duke promovuar disa nisma që synonin zmadhimin dhe zbukurimin e qytetit, duke vënë në punë në oborr si mjeshtra katalanë dhe napoletanë me formim franko-provencal me natyrë gotike të vonë, ashtu dhe mjeshtra të ardhur nga oborre të ndryshme të Italisë qendro-veriore dhe të lidhur me rikuperimin e shijes klasike. Fundi i parakohshëm i mbretërimit të tij dhe niveli i dobët i pasuesit të tij, Ferrante, për shkak të rindezjes së armiqësive midis [[anzhuinët|Anzhuinëve]] dhe Aragonezëve e penguan realizimin e planit. Realizimet e vetme me rëndësi të nisura nën Alfonsin qenë rindërtimi i Castel Nuovo-s dhe hapja e rrugës së Incoronata-s për ta lishur me qytetin. Kështjella është një fortifikim i fuqishëm në stilin gotiko-katalan, por paraqet një hark triumfal prej mermeri që përngjason me lozhat e mbivendosura të Palazzo Ducale të Urbinos. Aty do të punonin artistë të ardhur nga e gjithë [[Italia]]: [[Françesko Laurana]], Pietro di Martino da Milano, Domenico Gaggini, Isaia da Pisa, Paolo Romano dhe Andrea dell'Aquila.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=207}}&lt;/ref&gt;

I biri i Ferrantes, Alfonso, u martua me Ippolita Maria Sforza-n, e bija e Francesco Sforza-s dhe pati lidhje me Lorenzo de' Medici-n. Vullneti për të realizuar një plan madhështor urbanistik për rinovimin e qytetit dhe afërsia me oborret e [[Milano]]s dhe [[Republika e Firences|Firences]] favorizoi mbërritjen e një serie artistësh toskanë dhe veriorë, si Giuliano da Maiano, Giuliano da Sangallo, Fra' Giocondo, Francesco di Giorgio Martini dhe Guido Mazzoni.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=208}}&lt;/ref&gt;

Midis këtyre, veçanërisht aktiv qe Giuliano da Maiano, që midis [[vitet 1480|viteve 1480]] dhe [[vitet 1490|1490]] iu kushtua projektimit të mureve të reja lindore të qytetit, ndërtimit të disa vilave periferike dhe ujësjellësit të Bolla-s. Porta Capuana e tij, që rimer temën e harkut triumfal, është përkufizuar si porta më e bukur e [[Rilindja|Rilindjes]] bashkë me Porta di San Pietro në [[Peruxhia]],&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=130|ref=none}}&lt;/ref&gt; ndërsa konfigurimi i Villa di Poggioreale, të zhdukur, bazuar në një katror me një kullë në secilin kënd, do të bëhej një paradigmë për vila të shumta, edhe përtej kufijve italianë.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|pp=319-320}}&lt;/ref&gt; Nuk munguan në [[Mbretëria e Napolit|mbretëri]] ndërtesa të reja që i përkasin kësaj periudhe, të karakterizuara nga shkrirja e elementeve ekstravagante, tipike të motiveve të përtejalpeve me zbukurime ''all'antica'', tipike të Italisë qendro-veriore.

Programi urbanistik i Alfonsos së II ishte shumë ambicioz dhe i krahasueshëm me atë të Addizione Erculea të Ferrarës: një seri aksesh rrugore drejtëvizorë të konceptuar si vazhdimësi e rrjetit të lashtë që karakterizonte akoma qytetin. Gjithësesi, rënia e sovranit dhe ngjitja në fron e Sharlit të VIII të Francës, e penguan konkretizimin e projektit, që do të rimerej pjesërisht, por tërësisht i çnatyruar në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] nga nënmbretërit spanjollë, me një shpirt tërësisht të ndryshëm.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=209}}&lt;/ref&gt;

====Venecia====
[[Skeda:Venezia San Michele in Isola R03.jpg|parapamje|majtas|396px|Kisha e San Michele in Isola, [[Venecia]]]]
[[Venecia]] qëndroi gjatë largë çështjeve të kulturorës rilindase, duke i bërë një rezistencë të mirëfilltë përhapjes së modeleve fiorentine. Akoma në [[shekulli XV|shekullin e XV]] ishin në vazhdim punimet e realzimit të Palazzo Ducale të Venecies, me façatën e drejtuar drejtë sheshthit të Shën Markut, që kishte frymën e stilit të vonë gotik të atij moli të spikatur. Ndërtimet e mëdha, si publike, ashtu dhe private, mbetën për shumë kohë të ankoruara në traditën vendore, duke pranuar vetëm futjen e elementeve dekorativë rilindas, si në rastin e portës së Arsenalit.&lt;ref&gt;{{harvnb|Leonardo Benevolo|2002|pp=201}}&lt;/ref&gt;

Në pallatet tregtare, ndërtimi u kushtëzua para së gjithash nga hapsira e pakët e loteve në dispozicion, që pati si pasojë formimin e ndërtesave me bllok të vetëm, zakonisht pa një oborr qendror të hapur. Të karakterizuar nga façata të depërtuara, pallatet pësuan ndikimin e modelit të Palazzo Ducale: përmenden këtu Ca' d'Oro, që i përket fillimit të [[shekulli XV|shekullit të XV]], Ca' Foscari i mesit të shekullit dhe pallatet e mëvonshme atribuar Mauro Codussi-t në vitet tetëdhjetë të shekullit (Palazzo Corner Spinelli dhe Ca' Vendramin Calergi).&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|pp=98-103}}&lt;/ref&gt;

Edhe arkitektura kishtare u përshtat me zakonet vendore dhe u kushtëzuar nga format e Bazilikës së Shën Markut, si në rastin e kishave të [[shekulli XV|pesëqintës]] si Kisha e Santa Maria dei Miracoli (me veshje marmore që përngjasojnë Cappella del Perdono në Palazzo Ducale të Urbinos), dhe Kisha e San Zaccaria-s (me kontaminime gotike), por ndikimi u shtri edhe në shekullin pasues: Kisha e San Salvadorit ([[1507]]) tregon një plan me kryq latin të përbërë nga tre kthina të pavarura të mbuluara nga katër kupola më të vogla, sipas një skeme që i përngjason akoma modeleve [[Arkitektura Bizantine|bizantine]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=105-106}}&lt;/ref&gt;

Një përjashtim përbën Kisha e San Michele in Isola, e ndërtuar sipas dizajnit të Mauro Codusit ([[1468]]-[[1479]]). Ndërtesa, me gjasa sepse u ndërtua në një afri të një varreze, heq dorë nga një tepri dekorative dhe paraqet një façatë të përmbajtur e ndarë më tresh, frymëzuar nga Tempulli Malatestian i Leon Battista Albertit, me dy rende të mbivendosur: ai i sipërm kryesohet nga një fronton vijëlakor, ndërsa krahët akordohen nga dy krahë të lakuar, me zbukurime fine me reliev guacke.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|language=it|title=Disegno dell'architettura Italiana|publisher=Giulio Einaudi|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=158|ref=none}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Ospedale Maggiore, Milan; the courtyard. Photograph by G. Wellcome V0030911.jpg|parapamje|372px|Ospedale Maggiore, [[Milano]]]]
====Milano====
Arkitektura lombarde, deri në mesin e [[shekulli XV|shekullit të XV]], ishte akoma e ndikuar nga stili gotik, por nuk kishte të njëjtën hijeshi si ajo veneciane, megjithë praninë e artistëve si Michelozzo, apo Filarete.&lt;ref name=&quot;Brandi, 162&quot;&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=162|ref=none}}&lt;/ref&gt; Në [[Milano]], Cappella Portinari dhe Palazzo del Banco Mediceo, përgjithësisht të atribuara përkatësisht Michelozzo-s dhe Filaretes, ndjejnë akoma ndikimin [[mesjeta]]r dhe, në veçanti, nga tepria dekorative lombarde, me gjasa e çuar në fazën ekzekutive nga mjeshtritë vendore.

I përket kësaj radhe edhe Ospedale Maggiore i Filaretes, një ndërtesë e madhe e pajisur me oborre të rregullt, prospektet e të cilëve në ''terrakotë'' (material që pasqyron shijen rajonale) mbyllin dritare ''bifore'' me hark të mprehtë.&lt;ref name=&quot;Brandi, 162&quot;/&gt; Konsiderata analoge mund të formulohen për disa vepra të Giovanni Antonio Amadeo, si Cappella Colleoni në [[Bergamo]] dhe façata e Certosa di Pavia, që i përkasin fundit të [[shekulli XV|shekullit të XV]].&lt;ref name=&quot;Brandi 164&quot; /&gt;

Mbërritja e Bramantes, çoi në një ndryshim gradual të arkitekturës lombarde. Bramante, që në vitet e formimit të tij kishte qenë dishepull i Piero della Francesca-s dhe i Andrea Mantegna-s, arriti në [[Lombardia|Lombardi]] rreth vitit [[1477]], duke lidhur një miqësi të ngushtë me [[Leonardo da Vinçi]]n, edhe ai i ftuar në oborrin sforcesk. Në [[Milano]] iu kushtua korit të Kishës së Santa Maria presso San Satiro (që e tregon plotësisht padron të gjuhës prospektike të [[shekulli XV|shekullit të XV]]) dhe ngriti tribunën e Santa Maria delle Grazie ([[1492]]). Kjo e fundit ka një plan qendro dhe ripropozon, në shkallë të ndryshme, motivet e Sagrestia Vecchia të [[Filippo Brunelleschi]]-t; gjithësesi, zhvillimi i tepruar në lartësi dhe tepria dekorative me shije lombarde, me gjasa të atribuara mjeshtrive vendore që zbatuan punimet pas largimit të arktektit për në Romë, kontrastojnë me racionalitetin e strukturës bruneleskiane.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=203}}&lt;/ref&gt;

Në projektet milaneze, si në atë të zonave kufitare (si Piazza Ducale e Vigevano-s, projekti i Katedrales së Pavias apo portiku i Bazilikës së Santa Maria Nuova në Abiategraso), Bramante la megjithatë shenjën e madhështisë, duke e ndikuar arkitekturën lombarde edhe në periudhën pasuese.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=167|ref=none}}&lt;/ref&gt;

==Rilindja Klasike==
===Bramante në Romë===
[[Skeda:Tempietto, Haupteingang.jpg|parapamje|majtas|Tempullthi i San Pietro in Montorio, [[Roma]]]]
Nëse Rilindja e Hershme qe thelbësisht toskane, Rilindja Klasike u bë thelbësisht romane falë veprës së Bramantes dhe [[Rafaelo]]s, që qenë eksponentët kryesorë të Klasicizmit.&lt;ref name=&quot;De Fusco243&quot;/&gt;

Bramante, më i vjetri, mbërriti në [[Roma|Romë]] nga [[Milano]]ja në vitin [[1499]], kur ishte mbi pesëdhjetë vjeç. Largë nga shijet e oborrit lombard dhe i ndikuar nga mbetjet e lashta të qytetit, stili i tij mori një karakter më të kursyer, i hasur që në veprat e para: Chiostro di Santa Maria della Pace dhe para së gjithash Tempullthi i San Pietro in Montorio.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=133}}&lt;/ref&gt;

Kishëza, megjithëse rridhte nga projekti i tij për oborrin e Chiostri di Sant'Ambrogio në [[Milano]], është e strukturuar në dy nivele: në katin përdhes paraqet një rend parastash në [[Rendi jonik|stilin jonik]] që mbajnë trabeacionin me frizë të vazhduar, me një vargëzim [[harku (arkitekturë)|harqesh të plota]] të impostuara mbi flatra, që përkujtojnë Teatro di Marcello. Ndërsa në nivelin e dytë, ka shtylla të trajtuara si parasta në stilin pseudo-[[Rendi korintik|korintik]], me futjen e kolonave të lira, të të njëjtit rend, që e dyfishojnë kalimin e harkadave të poshtme.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=135}}&lt;/ref&gt;

Më domethënëse është ndërhyrja e dytë, Tempullthi i San Pietro in Montorio, që i përket vitit [[1502]]. Bëhet fjalë për ''monumentin e parë të Rilindjes Klasike në kontrast me [[Romaniku Fiorentin|proto-rilindjen]], i cili është një monument i vërtetë, d.m.th. një realizim më plastik se ngushtësisht arkitekturor''.&lt;ref&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|2006|p=129}}&lt;/ref&gt;

Ai u ndërtua në vendin në të cilin, sipas traditës, ishte kryqëzuar [[Pjetri|Shën Pjetri]]; ndërtimi i vogël në këtë mënyrë i konceptuar si një lloj ''martyrium-i'' [[Arkitektura Paleokristiane|paleokristian]] dhe i projektuar sipas modeleve të tempujve peripterë me plan qendror të lashtësisë. Ajo që përbënë pikën themelore të kësaj vepre nuk është aq shumë, klasicizmi i saj, më i përparuar kundrejtë atij të [[Filippo Brunelleschi|Brunelleschi-t]] dhe të [[Leon Battista Alberti|Albertit]], por fakti që tempullthi do të duhet të vendosej në qendër të një hapsire të qendërzuar, të aksesueshmë nga prania e portikatut, duke u bërë qendra e vëmendjes.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=185|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Megjithëse oborri nuk u përfundua sipas projektit origjinal, është e mundur të dallohet efekti gjeometmrik i arrirë nga kombinimi i rrathëve koncentrikë në planin me cilindra koncentrikë në lartësi. Tempullthi përbëhet nga dy cilindra (peristili dhe qela), të vendosura në raporte përpjesëtimore midis njëri-tjetrit, me një kupolë gjysmë-rruzullore, si në brendësi ashtu edhe së jashtmi.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=137}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Palazzo caprini.jpg|parapamje|389px|Palazzo Caprini, Roma]]
Në arkitekturën civile, një vend të rëndësishëm i takon Palazzo Caprini-t të tij (i shkatërruar), i njohur edhe si Casa di Raffaello, që i përket vitit [[1508]]; ai mund të konsiderohet si një nga paradigmat e pallateve të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Vepra rimer karakteristikat e modeleve fiorentine, d.m.th. bunjaton e Palazzo Medici dhe [[rendet arkitekturorë]] të Palazzo Rucellai, duke i vendosur përkatësisht në katin përdhes dhe në katin e parë të façatës; bunat janë vendosur përreth hapjeve harkore të rregjistrit të poshtëm, ndërsa rendi arkitekturor përkthehet në një seri kolonash dyfishe që mbajnë trabeacionin.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=220}}&lt;/ref&gt;

Nevojitet pastaj të kujtohen kontratat për pallatet e Vatikanit: il [[Pallati Apostolik|oborri i San Damasos]], i ideuar nga Bramante si një seri harkadash të derivuara nga ato të [[Koloseumi]]t, por mbi të gjitha sistematizimi i Oborrit të Belvederes, i konceptuar si një varg oborresh të shkallëzuar, që kishin detyrën të lidhnin [[Pallati Apostolik|Pallatin Apostolik]] me Pallatthin e Belvederes. Megjithë ndryshimet e pësuar përgjatë shekujve (si kamarja e Pirro Ligorios dhe krahët e Musei Vaticani), aspekti më i rëndësishëm i Belvederes sot përbëhet nga mënyra me të cilën Bramante do të zgjidhte shtrirjen e madhe të sipërfaqeve mrale përkundrejtë moduleve të ngjashme me ato të adoptuar nga Leon Battista Alberti në navatën e Basilica di Sant'Andrea: harkada të plota me intervale lezenash dyjare.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=145}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:SaintPierre.svg|parapamje|majtas|327px|Projekti bramantesk për [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikën e Shën Pjetrit]], Romë]]
Të gjitha këto punime, megjithatë, do të nënklasifikoheshin nga vepra e tij më impenjative: [[Bazilika e Shën Pjetrit]]. Pas ndërhyrjeve të para për rikuperimin e bazilikës së vjetër paleokristiane, të nisura nga [[papa]] [[Nikolla V]] rreth mesit të [[shekulli XV|shekullit të XV]], [[papa]] [[Juli II]] u bind për mundësinë e rindërtimit të kishës më të rëndësishme të krishtërimit perëndimor.

Me gjasa, Bramante nuk la një projekt të vetëm përfundimtar të bazilikës, por është mendim i përgjithshëm që idetë e tij fillestare, me gjasa të ndikuara nga skicat arkitekturore që gjenden në dorëshkrimet e [[Leonardo da Vinçi]]t, parashikonin një strukturë me kryq grek, të mbivendosur në qendër, nga një kupolë e madhe gjysmë-rruzullore, me katër kupola më të vogla që përkojnë me kapelat anësore dhe po aq [[Kambanarja|kambanare]] anash.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=148}}&lt;/ref&gt; Një konfigurim i tillë mund të përfytyrohet, të paktën pjesërisht, nga imazhi i shtypur në një medalje të Caradosso-s të prodhuar për të përkujtuar vendosjen e gurit të parë të tempullit, më 18 prill [[1506]], dhe para së gjithash nga një vizatim i konsideruar autograf, i quajtur ''plani pergamen''.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=147}}&lt;/ref&gt;

Sidoqoftë, siguria e vetme mbi synimet e fundit të [[Juli II|Julit të II]] dhe Bramantes, që do të vdisnin përkatësisht në vitin [[1513]] dhe [[1514]], është realizimi i katër shtyllave të bashkuara nga po aq harqe të mëdhenj të plotë, të destinuar për të mbajtur kupolën.&lt;ref&gt;{{harvnb|Gianfranco Spagnesi|2003|pp=57-61}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Montepulciano - Madonna di San Biagio.JPG|parapamje|372px|Kisha e San Biagio-s, Montepulciano]]
Modelit të qendërzuar të Shën Pjetrit bramantesk i refereohen një seri kishash me plan qendror: Kisha e Sant'Eligio degli Orefici në Romë, Kisha e San Biagio-s në Montepulciano dhe Tempulli i Santa Maria della Consolazione në Todi.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=151}}&lt;/ref&gt;

E para, me të cilën lidhet shpesh emri i [[Rafaelo]]s, me gjasa u nis nga Bramante në vitin [[1509]] me ndihmën e vetë [[Rafaelo]]s, duke parë ngjashmërinë e subjektit me ''[[Shkolla e Athinës|Shkollën e Athinës]]''. Kisha u përcaktua nga Baldassarre Peruzzi dhe nuk është e thjeshtë të vendosësh në cilën pikë vendoset përkundrejtë zhvillimit të Shën Pjetrit.&lt;ref name=&quot;Murray, 153&quot;&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=153}}&lt;/ref&gt;

Ngushtësisht e lidhur me Shën Pjetrin, përveç Bazilikës së Santa Maria delle Carceri në Prato, është kisha e San Biagio-s, e projektuar nga [[Antonio da Sangallo i Vjetri]] dhe e ngritur duke nisur nga viti [[1518]]. Edhe në këtë rast plani është një kryq grek, lehtësisht i zgjatur pranë absidës, me dy kambanare anash façatës, nga të cilat vetëm njëra u përfundua.&lt;ref name=&quot;Murray, 153&quot;/&gt;

Akoma më i thjeshtë është impostimi i Tempullit të Consolazione-s ([[1509]]): plani, i krijuar nga katër absida të bashkuara në një katror, është mjaft i ngjashëm me një vizatim të [[Leonardo da Vinçi]]t. Ndërtesa u realizua nën drejtimin e Cola da Caprarola, një arkitekt gati i panjohur, sa që është tentuar shumë herë që projekti ti atribuohet Bramantes. Megjithatë, kontrata në lidhje me ndërtimin e tij fliste vetëm për tre absida: kubeja e kishës u ndërtua nga fundi i [[Shekulli XVI|shekullit të XVI]] dhe [[kupola]] në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]]. Gjithësesi, karakteri i saj i zgjedhur nuk spikat më pak, me atë theksim të pashlyeshëm dhe të kënaqshëm që ndjek shijen e [[shekulli XV|shekullit të XV]].&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=214|ref=none}}&lt;/ref&gt;

===Rafaelo===
{{Further|Rafaelo}}
[[Skeda:Santa Maria del Popolo Capella Chigi Panorama.jpg|parapamje|majtas|379px|Cappella Chigi, Romë]]
[[Rafaelo|Raffaello Sanzio]] kishte lindur në Urbino në vitin [[1483]] dhe kishte patur një formim artistik në punishten e [[Perugino]]-s. Piktor, akoma para se të ishte arkitekt, në vitet e fundit të jetës së tij të shkurtër iu kushtua projektimit të disa pallateve, një kapele dhe një vile, duke zëvendësuar Bramantenë në kantierin e [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikën e Shën Pjetrit]].

Cappella Chigi në Santa Maria del Popolo është një variacion në shkallë më të vogël i bërthamës qendrore të Shën Pjetrit dhe që përgjason edhe me Kishën e Sant'Eligio degli Orefici, megjithëse me një pasuri shumë më të madhe. Së jashtmi, [[kupola]] përngjason me Konventin e San Bernardinos së Francesco di Giorgio Martinit: një cilindër i mbuluar nga një kon, me vija të pastra, ku futen dritare të thjeshta të prera drejtpërdrejtë.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=196|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Nëse Palazzo Vidoni Caffarelli, me gjasa u projektua me Lorenzo Lotti-n, është gati një kopje e Palazzo Caprini-t, tërësisht e ndryshme është zgjidhja e adoptuar nga [[Rafaelo]] te Palazzo Branconio dell'Aquila. I zhdukur përgjatë [[shekulli XVII|shekullit të XVII]], por megjithatë i njohur nëpërmjet një serie paraqitjesh grafike, pallati i ndërtuar për Giovanni Battista Branconio dell'Aquila paraqiste një façatë të karakterizuar nga një repertor i njëtrajtshëm dhe i pasur zbukurues.

Kati përdhes paraqiste harqe mbi gjysmë-kolona [[Rendi tuskan|tuskane]], të mbivendosura nga një trabeacion i vazhdueshëm, ndërsa kati i parë karakterizohej nga alternimi i kamareve dhe dritareve. Këto të fundit ishin të kornizuara në një seri ''edikolash'' të kryesuara nga timpanë të harkuar dhe trekëndorë, përveç të cilave vijonte një fashë e dekoruar me festonë nga Giovanni da Udine, në brendësinë e të cilës dilte ''mezzanino-ja''; ndërtesa pastaj përfundonte me një atik të ulët me një kornizë dhe triglifë.

Nëse disa, në këtë façatë kanë individualizuar një nisje të [[Arkitektura Manieriste|Manierizmit]],&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=162}}&lt;/ref&gt; për të tjerë Palazzo Branconio dell'Aquila pa vetëm një rimarrje të shijes romake të përditësuar me zbulimet arkeologjike të lidhura me dekorimet e mëdha në stuko të ''Domus Aurea'' dhe të Banjat Termale të Titos, që do të bëhej një motiv manieris vetëm te Palazzo Spada më vonë.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|publisher=Giulio Einaudi|language=it|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=194|ref=none}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Il giardino di Villa Madama.jpg|parapamje|372px|Villa Madama, Romë]]
Kontribut tjetër domethënës përbën Villa Madama, rezidenca e madhe fshatare që [[Rafaelo]] e projektoi për [[papa|papën]] e ardhshëm Klementi VII. Nga kompleksi i madh që do të rivalizonte me Oborrin e Belvederes u realizua vetëm bërthama qendrore, e përbërë nga një lozhë e madhe, referim i dukshëm ndaj Basilica di Massenzio. Dizajni origjinal parashikonte një mur të madh rrethues, të huazuar nga ndërtimet [[Termat Romake|termale romake]], në brendësi të të cilës do të duhej të futeshin mjediset e ndryshme të rezidencës, terma, teatri, kopshti, peshkeria dhe magazinat.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=211}}&lt;/ref&gt;

Pas vdekjes së Bramantes, [[Rafaelo]] mori detyrën e vështirë të vijimit të ndërtimit të bazilikës vatikane. Megjithatë, mbikëqyrja e punimeve nga [[Rafaelo]] në bazilikën vatikane nuk do të zgjaste shumë, pasi ai do të vdiste sapo kishte mbushur 36 vjeç, në vitin [[1520]].

[[Rafaelo]] paraqiti një propozim që shkëputej ndjeshëm nga modeli bramantesk me plan qendror: nga një plan i atribuar Rafaelos dallohet trupi gjatësor i paravendosur ndaj shtyllave të kupolës, i artikuluar nëpërmjet shtyllave me parasta të dyfishta dhe të përmbyllura, në façatë, nga një portikat i thellë; me gjasa, i detyrohet Rafaelos idea e deambulatorëve përreth absidave, që pastaj do të konfermohen nga pasuesi i tij, Antonio da Sangallo i Riu.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|language=it|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=197|ref=none}}&lt;/ref&gt;

==Manierizmi dhe Rilindja e Vonë==
[[Skeda:Villa Farnesina Südfassade.jpg|parapamje|majtas|396px|illa Farnesina, Romë]]
Zakonisht [[Manierizmi]] konsiderohet nga historianë si faza e tretë e [[Rilindja|Rilindjes]], i pararprirë nga [[Humanizmi i Rilindjes|Humanizimi]] fiorentin dhe Klasicizmi romak; gjithësesi, nëse dy fazat e para të dallueshme midis tyre, nuk mund të thuhet e njëjta gjë midis klasicizmit dhe Manierizmit, që bashkëjetuan që nga fillimi i [[shekulli XVI|shekullit të XVI]].

Mjafton të mendohet se kur ekspontentët kryesorë të klasicizmit, [[Rafaelo]] dhe [[Donato Bramante|Bramante]], vunë dorë në Kishën e Sant'Eligio degli Orefici, në vitin [[1509]], një nga projektuesit kryesorë të Manierizmit, Baldassarre Peruzzi, ndërtoi Villa Farnesina.&lt;ref name=&quot;De Fusco243&quot;/&gt;

[[Skeda:Domusaurea.jpg|parapamje|379px|Groteske të Domus Aurea, Romë]]
''Maniera'', që tashmë në letërsinë artistike të [[shekulli XV|shekullit të XV]] tregonte stilin e çdo artisti individual, në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] do të bëhej një term që përcaktonte raportet midis normës dhe shmangjes, d.m.th. kërkimi i vazhdueshëm i variacioneve mbi temën klasike. Refuzimi i ekuilibrit dhe të harmonisë klasike, nëpërmjet kundërvënies midis normës dhe shmangjes, natyrës dhe artificit, shenjës dhe nënshenjës, në fakt përfaqësojnë karakteristikat kryesore të Manierizmit.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=254}}&lt;/ref&gt;

Në Manierizëm ligjet elementare humbasin çdo domethënie: ngarkesa nuk peshë, ndërsa te mbështetja nuk rëndon ndonjë gjë; fuga perspektivore nuk përmbyll pikën qendrore, si në [[Arkitektura baroke|barok]], por përfundon në asgjë; organizmat vertikale simulojnë një ekuilibër që në të vërtetë është ''i lëkundur''.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|author1=Nikolaus Pevsner|author2=J. Fleming|author3=H. Honour|title=Manierismo|encyclopedia=Dizionario di architettura|year=1981|publisher=Einaudi|language=it|location=Torino|isbn=88-0613069-2|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Nga pikëpamja dekorative, dallimi midis Klasicizmit dhe Manierizmit përfaqësohet nga fenomeni i [[Grotesku|grotesket]], piktura të përqëndruar në paraqitje fantastike të periudhës romake, që u rizbuluan gjatë disa gërmimeve arkeologjike të Domus Aureas, duke u kthyer në burim frymëzimi për aparatin zbukurues të ndërtesave të shumta, duke ndikuar madje edhe architekturën (Palazzo Zuccari në Romë, Parco dei Mostri në Bomarzo dhe të tjera).&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=256}}&lt;/ref&gt;

Sidoqoftë, Manierizmi nuk i hoqi karakteristikat dhe valencat e klasicizmit, që do të vijonte të mbijetonte në panoramën arkitekturore, jo vetëm të [[shekulli XVI|pesëqintës]], por edhe në shekujt pasues, qoftë në kuadrin e shkollës romane, qoftë në atë të shkollës venete; gjithësesi, stili i Jacopo Sansovinos apo [[Andrea Palladio]]s vështirësisht mund të përcaktohet manierist në kuptimin në të cilin përdoret termi, përkundrazi, për të përcaktuar atë të [[Giulio Romano]]s apo të [[Mikelanxhelo|Michelangelo Buonarrotit]], mes eksponentëve kryesorë të kësaj rryme.&lt;ref name=&quot;De Fusco243&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Murray, 88&quot;/&gt;

===Giulio Romano===
[[Skeda:Palazzo Te Mantova 4.jpg|parapamje|majtas|408px|Palazzo Te i Giulio Romanos, [[Mantova]]]]
Me vdekjen e [[Rafaelo]]s ishte e qartë se stili i tij po hynte në një fazë të re, të karkaterizuar nga një pasuri më e madhe dhe liri ekspresive, të dëshmuar te Palazzo Branconio dell'Aquila e te Cappella Chigi. Nxënësi i tij, Giulio Romano, artisti i parë i madh i lindur në [[Roma|Romë]] pas shumë shekujsh,&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=170}}&lt;/ref&gt; pati detyrën për të përfunduar afresket vatikane dhe pikturat e Villa Madama. Në vitin [[1524]], kur kishte rreth 25 vjeç, e la Romën për tu vendosur në shërbim të Gonzagave, zotër të [[Mantova|Mantovës]], ku u mor me ndërtimin e Palazzo Te. Pallati u konceptua si një vilë periferike: një ndërtesë me plan katror, e zbrazës në qendër, e pajisur me kopësht të madh drejtë lindjes. Ripërdorimi i muraturave romake, përdorimi i ''serlianave'', hapjet e kryesuara nga dekorime në formë erashke dhe deri impostimi planimetrik janë të gjithë elemente të huajtura nga kodi klasik, por karakteri rustik i façatave, diferencimi i prospekteve dhe thellësia mjaft e madhe portikëve të artikuluar mbi kolona të grupuara në tetrastile, hyjnë në sferën e shmangjeve dhe e projektojnë Palazzo Te në kuadrin e [[Arkitektura Manieriste|Manierizmit]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=270}}&lt;/ref&gt;

Një tjetër vepër domethënëse e aktivitetit mantovan të arkitektit është ''palazzotto'', që do ta ndërtonte pak para vdekjes, e ndodhur në vitin [[1546]]. Këtu modeli bramantesk i Palazzo Caprini pëson një ndryshim: bunjatoja shtrihet në të dy katet e ndërtesës, ndërsa [[Rendet arkitekturorë|rendi arkitekturor]] i katit të parë ia lë vendin një serie shtyllash dhe [[Harku (arkitekturë)|harqesh]] brenda të cilëve hapen dritare me timpan. Një tjetër timpan futet mbi portalin e hyrjes, duke u shtrirë deri në katin e sipërm dhe duke e thyer vazhdimsinë e kornizës katpërcaktuese.&lt;ref name=&quot;De Fusco, 272&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=272}}&lt;/ref&gt;

Nëse te Katedralja e e Mantovës Giulio Romano tregohet më i rreptë dhe i përmbajtur në kuptimin klasik, në një tjetër arkitekturë civile, Oborri i Cavallerizza del Palazzo Ducale, do të realizonte kulmin e kërkimit të shmangieve përkundrejtë prototipit bramantesk, me ndryshimin e thellë të çdo referimi klasik, të theksuar nga prania e gjysmë-kolonave të përdredhura, që ngrihen mbi një parament bunjato me harqe.&lt;ref name=&quot;De Fusco, 272&quot;/&gt;

===Baldassarre Peruzzi===
[[Skeda:Palazzo Massimo alle Colonne.jpg|parapamje|396px|Palazzo Massimo alle Colonne, Romë]]
Baldassarre Peruzzi, i lindur në vitin [[1481]], ishte formuar në [[Siena|Sienë]] si piktor, duke u zhvendosur në Romë në fillim të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Megjithëse dizajnet e tij janë konservuar në muze të ndryshëm të Italisë, figura e tij misterioze zakonisht kujtohet si ndihmës i Bramantes.

Midis viteve [[1509]] dhe [[1511]], në bregun e djathtë të Teveres, ndërtoi Villa Farnesina për bankierin Agostino Chigi. Megjithëse verifikohet mbizotërimi i normës përkundrejtë shmangjes, vila mund të konsiderohet një pikë nisjeje e [[Arkitektura Manierista|Manierizmit]]. Ndërtesa paraqet një plan në formë &quot;''U-je''&quot;, me dy krahë që mbyllin pjesën e mesme, ku në katin e poshtëm hapet një portik i përbërë nga pesë harkata të plota. Artikulimi i façatës, i zbukuruar me lezena dhe bunjato këndore, është akoma klasik, por friza e dekoruar pasurisht, që shtrihet në krye të ndërtesës, tashmë dëshmon një ndryshim të shijeve.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=265}}&lt;/ref&gt;

Te Palazzo Massimo alle Colonne, i ndërtuar njëzet vjet më vonë, shmangja mbizotëron ndaj normës. Plani, i kushtëzuar nga nevoja e shfrytëzimit maksimal të hapsirës së pakët në dispozicion, paraqet një prospekt të mysët; bunjatoja shtrihet në të gjithë façatën, ndërsa kolonat, përkundrejtë modelit bramantesk, janë zhvendosur në katin përdhes, ku përcaktojnë një atrium në hije.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=267}}&lt;/ref&gt;

===Mikelanxhelo===
{{Further|Mikelanxhelo}}
[[Skeda:Michelangelo, Project for the façade of San Lorenzo, Florence.jpg|parapamje|majtas|Skicë e Mikelanxhelos për façatën e Basilikës së San Lorenzo-s, [[Firencia|Firence]]]]
Një përfaqësues i madh i arkitelturës së [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] është [[Mikelanxhelo|Michelangelo Buonarroti]]. I lindur në vitin [[1475]], nga djalosh qe trajnuar nga një piktor dhe, kur hyri në rrethin e Lorenzo de' Medici-t, e mësoi skulpturën nga Bertoldo di Giovanni. Ndërhyrja e tij e parë në fushën e arkitekturës i përket viteve [[1518]]-[[1520]], me ndërtimin e dritareve të gjunjëzuara në lozhën e Palazzo Medici, në Firence, por disa vjetë më parë ishte interesuar edhe për façatën e Bazilikës së San Lorenzo-s; projekt i San Lorenzo-s, i përkthyer në vijim në një model druri, që shpalte tashmë vizionin e arkitekturës të menduar në pikëpamje plastike, me një façatë të konceptuar si mbajtëse të një numri të madh skulpturash.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=196}}&lt;/ref&gt;

Edhe pasuesja, Sacrestia Nuova, e ndërtuar në krahun e kundërt të asaj të [[Filippo Brunelleschi|Brunelleschi-t]] në brendësi të Bazilikës së San Lorenzo-s, është një hapsirë e menduar në këndvështrimin plastik; megjithë përdorimin e impiantit planimetrik të Sagrestia Vecchia dhe përdorimin e temës së kupolës me casetone të [[Panteoni, Romë|Panteonit]], faqet e murit nuk paraqesin harmoninë e kursyer të modelit bruneleskian, por dritare të gënjeshtërta që gërmojnë dhe modelojnë sipërfaqen, ku një stil shumë personal, shënon thyerjen me klasicizmin [[Mark Vitruv Polioni|vitruvian]]. Sagrestia Nuova mund të konsiderohet ndër veprat e para autentike manieriste.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=200}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=100}}&lt;/ref&gt;

Në këtë kontekst futet projekti për [[Biblioteka Laurenciane|Biblioteca Medicea Laurenziana]], për të cilën [[Mikelanxhelo]] u mor personalisht midis viteve [[1524]] dhe [[1534]]. Duke iu dashur të llogariste kompleksin para-ekzistues, do ta zgjidhte me realizimin e dy mjediseve të pranëvendosura: atriumi, me sipërfaqe të reduktuar dhe i karakterizuar nga një tavan i lartë, dhe salla e leximit, e vendosur mbi një plan më të ngritur. Faqet e atriumit janë konfiguruar si façata pallati të drejtuara drejtë brendësisë, me kamare të verbëra dhe kolona të inkasuara, që kanë qëllimin e përforcimit të strukturave mbajtëse; një shkallë e madhe që shtrihet tatëpjetë, e ekzekutuar nga Bartolomeo Ammannati mjaft vite më vonë, çon në sallën e leximit, të përbërë nga një mjedis më i ndriçuar, me përmasa vertikale me të përmbajtura, por shumë më të shtrirë në gjatësi, duke përmbysur kështu efektin hapsinor.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=202}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:CampidoglioEng.jpg|parapamje|396px|Piazza del Campidoglio, [[Roma|Romë]], në një gravurë të Étienne Dupérac]]
Në vitin [[1534]], [[Mikelanxhelo]] u zhvendos përfundimisht në Romë, ku ndiqte sistemimin e Piazza del Campidoglio. Mikelanxhelo nisi të përgatiste vizatimet në vitin [[1546]] dhe punimet vijuan me ngadalësi, sa që u përfunduan, me disa modifikime, nga Giacomo Della Porta. Por në figurën në plan, u desh të llogariste ndërtesat paraprake, që e shtynë të ideonte një model në formë trapezoidale, me krahun më të madh që përkon me Palazzo Senatorio, ai më i vogël drejtuar nga një shkallinë që zbret nga kodra dhe krahët e pjerrët të përcaktuar nga Palazzo Nuovo dhe ai pasqyror i Palazzo dei Conservatori; në qendër, shtatorja kalëruese e [[Mark Aureli]]t, nga ku niste dizajni gjeometrik i shtrimit të gërshetuar.

Risia më e rëndësishme e këtyre pallateve qe futja e [[Rendi gjigant|rendit gjigant]] në arkitekturën civile, që ka detyrën e ekzaltimit të rrjetës prospetike duke iu kundërvënë vijave horizontale të arkitrarëve, që nëpërmjet façatave.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=232|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Po në vitin [[1546]], me vdekjen e Antonio da Sangallo i Riu, [[Mikelanxhelo]] do të hynte në dy kantiere domethënëse: ai i Palazzo Farnese-s dhe ai i [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikës së Shën Pjetrit]] në [[Vatikani|Vatikan]]. Antonio da Sangallo, nipi i [[Giuliano da Sangallo|Giuliano-s]] dhe Antonio da Sangallo të Vjetrit, kishte mbërritur në Romë në fillim të shekullit, duke bërë karrierë në brendësi të fabrikës së Shën Pjetrit dhe duke u bërë arkitekti i kardinal Farnese-s, pastaj i zgjedhur në selinë pontifike me emrin [[papa]] [[Pali III]]. Pallati i projektuar nga Sangallo për familjen Farnese ishte më i madh dhe madhështori mes pallateve romane; Dizajni fillestar huazonte, pa fluturime fantazie, nga modelet fiorentine, por pa bazamentin me boca dhe me dritare të inkuadruara në brendësi edikolash; në brendësi me gjasa parashikonte një oborr mbi tre rende të mbivendosura lozhash me harqe, të derivuara nga [[Koloseumi]] dhe nga Teatro di Marcello.

[[Skeda:Piazza del Campidoglio, Rome (25315516593).jpg|parapamje|majtas|420px|Palazzo dei Conservatori, Romë]]
Ndërhyrja e [[Mikelanxhelo]]s qe thelbësore, duke nisur nga dritarja qendrore, që Sangallo e kishte menduar me hark dhe që, përkundrazi u çua në një arkitera të kryesuar nga stema e Farnese-ve; kati i fundit u ngrit dhe mori një kornizë madhështore, ndërsa në oborr, Mikelanxhelos mund ti atribuohen mbushjet e harqeve të katit të parë dhe realizimi i brendësisë së katit të fundit.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=107}}&lt;/ref&gt;

Edhe në kantierin e bazilikës vatikane, [[Mikelanxhelo]] kreu modifikime radikale ndaj projektit sangalesk. Sangallo kishte trashëguar mbikëqyrjen e punimeve pas vdekjes së [[Rafaelo]]s, duke propozuar një ndërmjetësim midis skemës gjatësore të paraardhësit të tij dhe asaj qendërzuese bramanteske. Projekti i tij, i përkthyer në një model sa kolosal aq dhe kushtueshëm druri në vitin [[1539]], parashikonte realizimin e një paratrupi me dy kulla shumë të larta kambanare, që inkuadronin kupolën me tambur të dyfishtë. [[Mikelanxhelo]] hyri në drejtimin e punimeve tashmë i moshuar, por jo pa energji.

Historia e projektit mikelanxholesk është e dokumentuar nga një seri dokumentesh të kantierit, letra, vizatime të vetë Buonarrotit dhe të artistëve të tjerë, afreske dhe dëshmi të bashkëkohësve, si [[Giorgio Vasari]]. Megjthtatë, informacionet e mara shpesh janë në kundërthënie midis tyre. Motivi kryesor qëndron në faktin se [[Mikelanxhelo]] nuk redaktoi kurrë një projekt përfundimtar për bazilikën vatikanase, duke parapëlqyer të proçedonte pjesë pjesë.&lt;ref&gt;{{harvnb|Alessandro Brodini|2009|pp=170-179}}&lt;/ref&gt; Gjithësesi, pas vdekjes së tij, u shtypën gravura të ndryshme në përpjekje për të rikthyer një vizion tërësor të projektit mikelanxholesk, mid të cilave ato të Stefano Dupérac, që u imponuan menjëherë si më të pranuarat dhe përhapurat.&lt;ref&gt;{{harvnb|Vitale Zanchettin|2009|pp=180-199}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Progetto Michelangelo.jpg|parapamje|372px|Projekti i Mikelanxhelos për Basilikën e Shën Pjetrit në Vatikan, në një gravurë të Étienne Dupérac]]
[[Mikelanxhelo]], duke e konsideruar modelin tepër të kushtueshëm të Sangallos, pak të ndriçuar, tepër artificial dhe me elemente të [[Arkitektura Gotike|Gotikut]], e refuzoi idenë e paraardhësit të tij; ndërkohë iu kthye planit qendror të projektit fillestar, duke e thjeshtëzuar dhe duke i dhënë një drejtim kryesor me futjen e një pronau. Shkatërroi atë që ishte ndërtuar në deambulator, të parashikuar nga Sangallo në skaj të absidave, duke i trajtuar sipërfaqet e modeluara në mënyrë të ndërlikuar të jashtme me një [[Rendi gjigant|rend gjigant]] parastash [[Rendi korintik|korintike]], duke pasur synimin e fashimit të ndërtimit si një vozë, në një varg vijimësie tensionesh dhe qetësimesh.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=233|ref=none}}&lt;/ref&gt;

E gjitha ishte menduar në funksion të kupolës, por kur [[Mikelanxhelo]] do të vdiste, në vitin [[1564]], ndërtimi kishte mbërritur vetëm në krye të speronëve të tamburit. Çështjet e lidhura me kantierin e bazilikës do të gjenin zgjidhje në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], n periudhën [[Arkitektura baroke|baroke]], kur [[Carlo Maderno]] do ta zgjaste krahun lindor të bazilikës, duke e komprometuar përfundimisht konceptimin mikelanxholesk.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|pp=155-159}}&lt;/ref&gt;

Shën pjetri i [[Mikelanxhelo]]s ushtroi megjithatë një lloj ndikimin në historinë e arkitekturës: mjafton të përmendet bazilika [[Gjenova|gjenoveze]] e Santa Maria di Carignano-s e Galeazzo Alessi-t, apo kisha e Monastirit të Eskorialit, në [[Madridi|Madrid]], të dyja të karakterizuara nga një kryq i futur në një katror.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=308}}&lt;/ref&gt;

Pas [[Mikelanxhelo]]s stili i tij energjik humbi një pjesë të mirë të pëlqimit që gëzonte: Giacomo Della Porta, që pati detyrën e përfundimit të Kupolës së Shën Pjetrit, shpejt e ndryshoi stilin e tij, Tiberio Calcagni, që e kishte ndihmuar të realizonte modelin prej druri të Bazilikës së San Giovanni Battista dei Fiorentini, vdiq në vitin [[1565]], ndërsa [[Giorgio Vasari]] nuk ndërtoi asgjë domethënëse në [[Roma|Romë]].

Ai që e vijoi veprën e [[Mikelanxhelo]]s qe Giacomo Del Duca, ndihmësi i tij në kantierin e Porta Pia, që realizoi Kishën e vogël të Santa Maria in Trivio dhe ndërtoi kupolën shpërpjesëtimore të Kishës së Santa Maria di Loreto.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=112}}&lt;/ref&gt;

===Vignola===
[[Skeda:Palazzo Farnese (Caprarola).jpg|parapamje|majtas|389px|Villa Farnese e Vinjolës, Caprarola]]
Arkitekti më i ndjeshëm në Romë, në gjysmën e dytë të [[shekulli XVI|pesqitës]] qe [[Jacopo Barozzi da Vignola]]. Emilian, i formuar si piktor, e përforcoi fushën e tij autoriale të arkitekturës me publikimin e një traktati që hasi një sukses të menjëhershëm.

E nisi veprimtarinë e tij si arkitekt në [[Bolonja|Bolonjë]], ku shënon Palazzo Bocchi-n, ku bashkohen kujtimet e Palazzo Te dhe gramatika e Antonio da Sangallo të Riut. Në Romë do të punonte në kantierin e Villa Giulia, por prania e [[Giorgio Vasari|Vasarit]] dhe [[Bartolomeo Ammannati|Ammannatit]] e kufizuan veprën e emilianit: karakteristika e ndërtimit është kontrasti midis eksteriorit, me forma të rregullta, dhe interierit, të hapur drejtë kopshtit, me gjysmë-ciklin elegant, lozhon dhe nimfeun.&lt;ref name=&quot;Brandi, 244&quot;&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=244|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Kisha e Sant'Andrea sulla via Flaminia tregon edhe ajo gjurmën e fortë sangaleske të Kishës së Santa Maria di Loretos, por befason për kupolën ovale; koncept që do të përsëritej te Kisha e Sant'Anna dei Palafrenieri dhe që do të ketë sukses në periudhën baroke.&lt;ref name=&quot;Brandi, 244&quot;/&gt;

Sidoqoftë, nuk ka dyshim se veprat madhore të Vinjolës janë Villa Farnese në Caprarola dhe Chiesa del Gesù në Romë. Vila fillimisht ishte një fortesëzë pentagonale e projektuar nga Antonio da Sangallo i Riu, që vdekja e tij e kishte lënë veprën të papërfunduar. Duke e shmangur qëllimin mbrojtës, në vitin [[1559]] Vignola do ti riniste punimet, duke modifikuar radikalisht projektin fillestar; megjithëse duke ruajtur impostimin planimetrik të fortifikimit, i shndërroi bastionet në tarraca dhe ngriti një masë kompakte poligonale mbi nivelin e mureve.

[[Skeda:Character of Renaissance Architecture 0123.jpg|parapamje|339px|Projekti i Vinjolës për façatën e Chiesa del Gesù, Romë]]
Lozha e katit të parë, që hapet përpara një sheshi të gjerë trapezoidal i paraprirë nga një seri shkallësh të dyfishta, u trajtua me një gjuhë të rrjedhur nga Villa Farnesina e [[Baldassarre Peruzzi|Peruzzi-t]]. Në brendësi, befasojnë nga ana tjetër zgjidhjet e shkëlqyera të oborrit rrethor me rend të dyfishtë ambulakrësh dhe shkalla e rrethore, që pasi rrotullohet, i kundërvihen në mënyrë të paparashikueshme pesëkëndëshit të jashtëm.&lt;ref name=&quot;Brandi, 244&quot;/&gt;

Chiesa del Gesù, e ndërtuar për [[Jezuitët|Urdhërin e Jezuitëve]], rrjedh nga Bazilika e Sant'Andrea në [[Mantova]]. Vignola mori dhe përpunoi impostimin planimetrik të [[Leon Battista Alberti|Albertit]], duke konceptuar një sallë me kryq latin, të mbuluar me një kube vozë dhe të pajisur me një kupolë në pikëtakimin e transeptit, mbi të cilin shfaqen një seri kapelash anësore; një lloj paraprirëse e zgjatjes së navatës së [[Bazilika e Shën Pjetrit|Shën Pjetrit]], një zgjidhje, fryt i klimës [[Kundër-Reformimi|kontroriformiste]], i destinuar për tu eksportuar në të gjithë botën dhe të ''ushtronte një ndikim, ndoshta më të gjerë se çdo kishë tjetër e ndërtuar katërqint vitet e fundit''.&lt;ref&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|2006|p=150}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=304}}&lt;/ref&gt; Skema e saj në thelb u kopjua, por me disa modifikime, te Bazilika e Sant'Andrea della Valle, një vepër e nisur në fund të [[shekulli XVI|pesëqintës]], që tashmë futet në periudhën [[Arkitektura baroke|baroke]]. Façata e Chiesa del Gesù u ndërtua nga Giacomo Della Porta, me një zgjidhje më pak të gjetur se ajo e propozuar nga Vignola dhe po aq e turbullt, e mbingarkuar me kolona, shtylla dhe spërdredhka. Brendësia, në fillim e kursyer, sot karakterizohet nga një dekori i pasur, fryt i ndërhyrjeve të vëna në jetë në shekujt pasues.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=117}}&lt;/ref&gt;

Pranë këtyre veprave, duhet përmendur një ndërhyrje në fushën urbanistike: Palazzo dei Banchi, që përkufizonte, me një portikat të shtrirë por jo monoton, krahu i Piazza Maggiore paralel me Bazilikën e San Petronios në [[Bolonja|Bolonjë]]. Me shumë të ngjarë projekti i përket [[vitet 1560|viteve gjashtëdhjetë]] të [[shekulli XVI|pesëqintës]], në kohën në të cilën në Piaçenca po merej edhe me Palazzo Farnese-n, një ndërtesë madhështore, por e mbetur e papërfunduar.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romë|isbn=978-88-0658727-7|page=246|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Në periudhën që përfshin vdekjen e tij, e ndodhur në vitin [[1573]] dhe hyrjes së Barokut, skena romane u mbizotërua nga Domenico Fontana dhe Giacomo Della Porta. I pari qe inxhinier i zoti, ungji i Carlo Madernos, i njohur për bartjen e Obeliskut të Vatikanit përballë [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikës së Shën Pjetrit]] dhe për rikonstruksionin e Palazzo del Laterano sipas modelit të Palazzo Farnese; fama e të dytit është e lidhur me Villa Aldobrandini të Frascati-t dhe një seri projektesh të natyrës manieriste, që paralajmërojnë risitë e shekullit pasues, si Kisha e Sant'Atanasio dei Greci, me dy kulla të vendosura si kufizuese të façatës.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=237}}&lt;/ref&gt;

===Sanmicheli dhe Sansovino===
[[Skeda:Verona, palazzo pompei, sede del museo civico di storia naturale, 00.jpg|parapamje|majtas|Palazzo Pompei, [[Verona]]]]
Michele Sanmicheli dhe Jacopo Sansovino ushtruan ndikim të madh në [[Veneto]] dhe në [[Italia veriore|Italinë Veriore]]. Sanmicheli, [[Verona|veronez]], kishte qenë në Romë me gjasa si ndihmës i Antonio da Sangallo i Riu, pastaj ishte zhvendosur në Orvieto dhe kishte punuar në Katedralen e Montefiascone-s, për tu kthyer në qytetin e lindjes pak pas vitit [[1527]] dhe të maturonte një karrierë të gjatë si arkitekt ushtarak i [[Republika e Venedikut|Republikës së Venecies]].

Në këtë kontekst, ndërtoi, për shembull, portat monumentale të qytetit të Veronës, midis të cilave spikasin Porta Nuova dhe Porta Palio, të dyja të karakterizuara nga një veshje e padepërtueshme bunjatoje, me kyçe të rëndë mbi hapjet e vogla.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=210}}&lt;/ref&gt;

Kontributet e tij në fushën ushtarake lanë një gjyrmë në stilin e tij arkitektonik, si në rastin e projektit për tre pallate veroneze, ku Sanmicheli duket se shpreh forcën e arkitekturës së bastioneve dhe fortesave. Palazzo Pompei, që mund tu atribuohet [[vitet 1530|viteve tridhjetë]], është një referim i qart i Palazzo Caprini-t, por me disa shmangja të prirura për të theksuar, në rregjistrin e poshtëm, të mbushjet dhe zbrazëtitë: kati përdhes paraqet hapje më të vogla përkundrejtë modelit bramantesk, ndërsa në katin e parë Sanmicheli zëvendësoi dritaret me një lozhë me forcë të madh shprehëse.&lt;ref name=&quot;De Fusco, 272&quot; /&gt;

Te Palazzo Canossa, që i përket të njëjtës periudhë, elementet rustike dhe ato artificiale arrijnë një integrim më të madh dhe futet një balaustër në krye.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|pp=272-274}}&lt;/ref&gt;

I treti nga këta pallate është ai i ndërtuar për familjen Bevilacqua. Megjithëse i vendosur në lidhje të drejtpërdrejtë me Palazzo Pompei-n, Palazzo Bevilacqua paraqet një veshje më të pasur: porta është shqendërzuar, kati përdhes është trajtuar me një veshje rustike, që mbështjell edhe gjysmë-shtyllat, ndërsa rregjistri i sipërm është lehtësuar nga hapje të mëdha me harqe që alternohen me dritare me përmasa më të vogla të inkuadruara në hapsirën midis kolonave. Ndjesia e sikletit që rrjedh nga prania e hapjeve të sheshpushimit mbi dritare e vogla, dekorimet e pasura dhe shtyllat e paraqitura në katin përdhes e projektojnë Palazzo Bevilacqua midis shembujve të [[Arkitektura Manieriste|Manierizmit]] të [[Italia veriore|Italisë Veriore]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=215}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=274}}&lt;/ref&gt;

Një klasicizëm më i madh, ndoshta për tërheqjen e ushtruar nga mbetjet romake, që mbijetojnë akoma në [[Verona]], vërehet te Cappella Pellegrini, qartësisht e derivuar nga [[Panteoni, Romë|Panteoni]]. Bëhet fjalë për një strukturë qarkore, me kupolë me kasetone e mbajtur nga tetë gjysmë-kolona të kryesuara nga një kornizë; korniza, gjithësesi, nuk shtrihet e pandërprerë si në modelin e Panteonit, por vendoset në përkim të altarëve, duke formuar mbështetjen për frontonin e mysët.&lt;ref&gt;{{harvnb|Wolfgang Lotz|1989|p=113}}&lt;/ref&gt;

Edhe kisha pasuese e Madonna di Campagna përdor skemën qarkore, por projekti i Sanmicheli-t do të ndryshohej pas vdekjes së arkitektit, e ndodhur në vitin [[1559]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Paul Davies|David Hemsoll|2004|p=132}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Maricana Library-main facade.jpg|parapamje|422px|Biblioteca nazionale Marciana, e Jacopo Sansovinos, [[Venecia]]]]
Jacopo Sansovino vinte nga [[Toskana]], ku kishte lindur në vitin [[1486]]; skulptor dhe arkitekt, para se të vendosej në [[Veneto]] pas vitit [[1527]], ishte formuar nga shkolla e Bramantes në Romë dhe kishte punuar në Firence. Në vitin [[1529]] do të emërohej kryearkitekt i Venecies, detyrë që i mundësoi të merej për dyzet vjetë me rinovimin e qytetit.

Në vitin [[1537]] filloi punimet për Biblioteca Marciana, kryevepra e tij, që do të zinte krahun e Piazza San Marco-s përballë Palazzo Ducale. Vepra, e përfunduar nga Vincenzo Scamozzi, që do të përsëriste impostimin e përgjithshëmnë krahun e Procuratie Nuove, duhet të futej në një kontekst të mbizotëruar nga ndërtesa monumentale; për këtë, Sansovino konceptoi një façatë të gjatë, më të ulët përkundrejtë asaj të Palazzo Ducale, në mënyrë që mos ta mbizotëronte skenën, duke iu drejtuar gjithashtu dekorimesh të pasura dhe një loje dritë-hijesh, që e vendosin bibliotekën në dialog me ato të mëparshmet. Skema e façatës mer modelin bramantesk mbi dy rende: ai i poshtëm paraqet kolona që mbajnë arkitrarë dhe hapje të plota harkore, ndërsa ai i sipërm, ku është më e dukshme shija manieriste, përbëhet nga ''serliane'' të kornizuara nga kolona që mbajnë frizën e zbukuruar në mënyrë të pasur. Edhe pjesa e brendshme paraqet karaktere të përpunuara, por në një stil të largët nga ai i manieristit tjetër të [[Italia veriore|Italisë Veriore]], Giulio Romano.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=283}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=217}}&lt;/ref&gt;

Po e Sansovinos dhe thelbësisht bashkëkohëse me bibliotekën janë dy vepra të tjera të vendosur nga Sheshin e Shën Markut: lozhetëza e Kambanares së San Marco-s dhe Palazzo della Zecca. E para, e rindërtuar pas rrëzimit të kullës së ndodhur në vitin [[1902]], është e përbërë nga një portik, me atik të ndarë në panele dhe të zbukuruar me relieve.

[[Skeda:Ca' Corner della Ca' Granda Venedig.jpg|parapamje|majtas|354px|Palazzo Corner della Ca' Granda, [[Venecia]]]]
E dyta, e destinuar të mblidhte burimet e arit të [[Republika e Venedikut|Venecies]], ka pamjen e një ndërtimi solid dhe të padepërtueshëm. Skema e façatës është inovative: portiku në katin përdhes mban një lozhat të formuar nga kolona rrethuese, të mbivendosur nga një arkitra i dyfishtë; kati i fundit, i shtuar në vijim ndoshta me projekt të vetë arkitektit, përdor prapë temën e kolonave të kanalizuara, të alternuara nga dritare të mëdha me timpane trekëndore.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=285}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=222}}&lt;/ref&gt;

Në kuadrin e ndërtimtarisë private, Palazzo Corner della Ca' Granda përfaqëson kontributin më të rëndësishëm të Sansovinos. Ai lind nga bashkimi i skemës romane me atë veneciane: Ndërtesa përbëhet nga një bllok i mbyllur, me oborr të brendshëm por, për shkak të thellësisë së sipërfaqes ndërtimore, hyrja në oborr arrihet nëpërmjet një atriumi të gjatë; katet e sipërme përmbajnë një sallon qendror, tipik i arkitekturës veneciane, ndërs façata kryesore rrjedh nga skema e kolauduar e Palazzo Caprini-t. Palazzo Coner do të bëhej modeli për ndërtime të tjera pasuese, si Ca' Pesaro dhe Ca' Rezzonico, të Baldassarre Longhena-s.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=223}}&lt;/ref&gt;

===Andrea Palladio===
[[Skeda:Basilica Palladiana (Vicenza) - facade on Piazza dei signori.jpg|parapamje|408px|Basilica Palladiana, [[Viçenca]]]]
[[Andrea Palladio]] është me gjasa arkitekti më elegant i Rilindjes së vonë. I lindur në [[Padova]] në vitin [[1508]], e kaloi të gjithë jetën e rritur në [[Viçenca]] dhe në territoret kufitare, duke ndërtuar një numër të madh vilash dhe pallatesh në një stil tepër personal, bazuar në angazhimin e një repertori të pasur klasik, që do të errësonte autoritetin roman në fushën arkitekturore.&lt;ref&gt;{{harvnb|Nikolaus Pevsner|2006|p=138}}&lt;/ref&gt; Do të publikonte traktatin ''I quattro libri dell'architettura'' ([[1570]]), ku, pranë ilustrimeve që riprodhonin rendet klasike dhe ndërtesa të lashta, futi pjesën më të madhe të veprave të veta, duke fituar famë, mbi të gjitha në [[Mbretëria e Anglisë|Angli]].&lt;ref name=&quot;Murray, 245&quot;/&gt;

Ai qe thelbësisht një klasicist bramantesk; e vizitoi disa herë Romën duke studiuar arkitekturën e lashtë, por pësoi edhe ndikimin e [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelo Buonarrotit]].&lt;ref name=&quot;Murray, 245&quot;/&gt; Nga prodhimtaria e tij e pasur vlen të kujtohen para së gjithash restaurimi i Palazzo della Ragione në [[Viçenca]], tashmë i njohur me emrin Bazilika Palladiane.

Ndërtesa orgjinale ishte përfunduar në vitin [[1460]], ndërsa në vitin [[1494]] i ishte shtuar një portik i jashtëm i ngjashëm me atë të Palazzo della Ragione në [[Padova]]. Në vijim të rrëzimit të pjesshëm të krahut jug-perëndimor, për restaurimin e tij u këshilluan arkitektët më të rëndësishëm të rajonit, mbi të cilët mbizotëroi projekti i Palladios.

Zgjidhja, e vënë në jetë duke nisur nga viti [[1549]], kufizohet në rishikimin e lozhatës së jashtme, duke e lënë të pandryshuar bërthamën paraekzistuese. Duke u dashur të mereshin parasysh rreshtimet me hapjet dhe kalimet origjinale, sistemi bazohet në dy rende serilianash, të përbëra nga harqe me një dritë kostante dhe hapje anësore drejtkëndore me madhësi të barabartë, të cilave u ishte besuar detyra e përthithjes së dallimeve të gjerësisë së hapsirës, të trashëguar nga kantieret e mëparshme.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=227}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Palazzo Chiericati (Vicenza).jpg|parapamje|majtas|379px|Palazzo Chiericati, [[Viçenca]]]]
Evoluimi i stilit të Palladios mund të ndiqet nga një seri pallatesh që arkitekti i ndërtoi në [[Viçenca]] në periudha të ndryshme. I pari është Palazzo Porto, i përfunduar në vitin [[1552]], ku përsëritet skema e Palazzo Caprini-t të Bramantes dhe të cilit i shtohen skulptura me frymëzim [[Mikelanxhelo|mikelanxholesk]]. Nëse efekti i përgjithshëm përgjason arkitekturat e ndërtuara nga [[Michele Sanmicheli|Sanmicheli]] në [[Verona]], impostacioni planimetrik zbulon pasionin e Palladios për simetrinë, që konceptoi një seri blloqesh të organizuar simetrikisht në krahët e oborrit të madh katror.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=249}}&lt;/ref&gt;

Palazzo Chiericati, i kontraktuar në vitin [[1550]], paraqet një façatë të ekranizuar nga dy kolonada të mbivendosura, të trajtuara me frymë rreptësisht klasiciste; përgjatë krahëve të shkurtër, lozhat janë të lidhura me masën e ndërtesës nëpërmjet harkadave të plota, sipas një zgjidhjeje të ndryshuar nga Portico di Ottavia në Romë. Risia paladiane qëndron në praninë e një lloj paratrupi, të krijuar duke dyfishuar, si mbi prospekt, ashtu dhe në sensin e thellësisë së lozhës, kolonat e vendosura anash pjesës qendrore.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=233}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=250}}&lt;/ref&gt;

Palazzo Thiene, i ngritur ndonjë vit më pas, dëshmon një interes, plotësisht [[Arkitektura Manieriste|manierist]], për indin kompozues dhe, në të njëjtën kohë, ofron një plan me forma të huazauar nga [[Termat Romake|arkitektura termale romake]]. Një manierizëm më ekstrem rregjistrohet megjithatë në kthinën fundore të Palazzo Valmarana, i realizuar duke nisur nga viti [[1566]], ndërsa façata kryesore përmban [[Rendi gjigant|rendin gjigant]] të dashur për [[Mikelanxhelo]]n, që do të ripërdorej edhe te Palazzo Porto in piazza Castello, i ndërtuar pas vitit [[1570]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|pp=251-252}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Villa Rotonda side(2).jpg|parapamje|396px|Villa Almerico Capra, Vicenza]]
Për sa i përket vilave, prodhimtaria e arkitektit venet mer spunto nga një rezidencë e projektuar nga mecenati i tij, Gian Giorgio Trissino.&lt;ref&gt;{{harvnb|Rudolf Wittkower|1994|p=72}}&lt;/ref&gt; Duke analizuar rezidencat e shumta rurale të ideuara nga Palladio, janë individualizuar tre tipologji vilash: ato pa portik dhe pa zbukurime, që i përkasin viteve rinore (për shembull Villa Pojana, Villa Forni Cerato dhe Villa Godi); ato me bllok dy katësh të lartë, të zbukuruara me portik me dy rende të mbyllur nga një fronton (si Villa Pisani dhe Villa Cornaro); në fund ato të formuar nga një strukturë qendrore të rrethuar nga krahë për përdorim bujqësor (si Villa Barbaro, Villa Badoer dhe Villa Emo).

Përtej këtij klasifikimi, realizimi më domethënës paladian është Villa Almerico Capra, e ndërtuar në [[Viçenca]] gjatë gjysmës së dytë të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Bëhet fjalë për një ndërtesë me plan katror, përsosmërisht simetrik dhe i brendashkrueshëm në një rreth. Vila qe midis ndërtimeve të para profane të periudhës moderne që patën si façatë ballinën e një [[Tempulli Romak|tempulli klasik]]; katër pamjet, të pajisura nga një pronao me një lozhatë ekzastile të vendosur mbi një pod të lartë, të bëjnë ti atriubuosh vilës formën e një kryqi grek.&lt;ref name=&quot;Fusco, p. 235&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|p=235}}&lt;/ref&gt;

Dy rezidenca të tjera periferike, Villa Serego në Santa Sofia di Pedemonte dhe Villa Barbaro në Maser, ndjejnë ndikimin manierist. E para u ndërtua rreth vitit [[1565]] dhe paraqet lozhate me kolona rustike, të realizuara me blloqe gurësh gëlqeror sapo të nxjerë, të vendosur për të krijuar grupe të parregullta. Me disa vite e mëvonshme, Villa Barbaro futet përgjatë tatëpjetës së lehtë të një kodre. Nëse në pjesën më të madhe të vilave paladiane, rezidenca e mirëfilltë shpesh paraprihet nga mjedise kushtuar punës bujqësore, këtu ky raport është përmbysur dhe shtëpia e zotërve paraprin mjediset e punës; në pjesën e mbrapme hapet një eksedër e madhe, që përgjason nimfeun e vilave romane.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1999|pp=277-280}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Venezia, san giorgio maggiore, esterno 01.jpg|parapamje|majtas|347px|Bazilika e San Giorgio Maggiore, [[Venecia]]]]
Në vitet e fundit të jetës, Palladio iu kushtua projektimit të Teatro Olimpico-s, që bazohet në parimin roman të skenarëve të ngulitur, të cilëve u paravendoset podi i skenës. Në ndryshim nga teatrot e lashtësisë, bëhet fjalë për një hapsirë të mbuluar: ''cavea'' paraqet një shtrirje gjysmë-eliptike, me një skenar prospektik të ekzekutuar nga Vincenzo Scamozzi sipas dizajnit të Palladios.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=253}}&lt;/ref&gt;

Relativisht pak janë arkitekturat fetare që mund ti atribuohen me siguri: Bazilika e San Giorgio Maggiore-s, Bazilica del Redentore dhe façata e Kishës së San Francesco della Vigna, të gjitha të vendosura në [[Venecia|Venecie]]. Karakteristike të këtyre ndërtesave janë façatat e ashtuquajtura me ''tempull të dyfishtë'', që ofrojnë një zgjidhje ndaj problemit të dyfishtë të adaptimit të një bazilike të lashtë në një vend kulti të krishter dhe ti rakordosh navatat anësore me atë qendrore, më të lartë;&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=156}}&lt;/ref&gt; çështje të cilat, në të kaluarën, kishin ofruar kontributin e tyre [[Leon Battista Alberti|Alberti]] te Bazilika e Santa Maria Novella-s dhe Bramante te projekti që i atribuohet për façatën e Kishës së Santa Maria presso San Satiro.

Përkundrejtë paraardhësve, Palladio realizoi një integrim të fortë midis pjesëve, që rezulton veçanërisht i dukshëm në façatat e San Giorgio Maggiore-s ([[1565]]) dhe të San Francesco della Vigna ([[1562]]), ndërsa te Redentore lartësia e madh e navatës qendrore dhe prania e kundraforteve përgjatë krahëve përcaktuan një variacion të ndjeshëm ndaj skemës, me praninë e një atiku në krye të façatës.&lt;ref name=&quot;cita|De Fusco|pp. 235-239&quot;/&gt;

Gjithësesi, më shumë se në konfigurimin e façatave, dallimet kryesore midis kishave paladiane dhe ato të ndërtuara në Romë në të njëjtët vite, hasen në pjesën absidale, porabsidat e theksuara të San Giorgio-s dhe të Redentores, në të vërtetë, i përgjigjeshin nevojës preçize të bujtjes së një kori të gjerë për funksionet fetare të kongregacioneve veçanërisht të populluara.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=258}}&lt;/ref&gt;

===Manieristët fiorentinë===
[[Skeda:FirenzePalPittiCortilejpg.jpg|parapamje|372px|Oborri i Palazzo Pitti, Firence]]
Të ndikuar nga [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelo Buonarroti]] në gjysmën e dytë të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], arkitektë të ndryshëm toskanë u angazhuan në ndërtimin e godinave të sitlit [[Arkitektura Manieriste|manierist]]. Bartolomeo Ammannati, i lindur në vitin [[1511]], ishte skulptor dhe arkitekt. Bashkëpunoi me [[Jacopo Sansovino|Sansovinon]] në [[Venecia|Venecie]], punoi në Romë në kantierin e Villa Giulia dhe në vitin [[1555]] do të kthehej në Firence, duke u vënë në shërbim të dukës madhor.

Vepra e tij më e rëndësishme qe zgjerimi i Palazzo Pitti-t: do të ribënte dritaret në katin përdhes në façatë, ridizenjoi apartamentet dhe para së gjithash projektoi oborrin, me tre rende, duke përdorur bunjaton me shkallëzime, të derivuar nga Zecca di Venezia. Vepra të tjera të tij janë Ponte Santa Trinita, e rindërtuar pas shkatërrimeve të shkaktuara nga [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] dhe Palazzo Ducale i [[Luka|Lukës]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=243}}&lt;/ref&gt;

Fama e [[Giorgio Vasari]]t, vërsnik i Ammannati-t, është e lidhur para së gjithash me publikimin e ''Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori''; bëhet fjalë për një seri biografish artistësh, të shtypura për herë të parë në vitin [[1550]] dhe të ripublikuara të përditësuar në vitin [[1568]]. Si arkitekt bashkëpunoi me Ammannati-t dhe [[Jacopo Barozzi da Vignola|Vinjolën]], në ndërtimin e Villa Giulia, edhe pse ka mundësi që veprimtaria e tij kufizohet vetëm në kuadrin administrativ.

Në Kortona do të realizonte Kishën e Santa Maria Nuova-s, e conceptuar sipas një skeme të qendërzuar, ndërsa midis viteve [[1560]] dhe [[1574]], viti i vdekjes së tij, u angazhua në kantierin e [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]], e destinuar për të pritur zyrat administrative të shtetit toskan. Me valencë të madhe urbanistike, [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]] u konceptuan si dy galeri të gjata paralele të përfshira midis Arnos dhe [[Palazzo Vecchio]]; nga ana tjetër, veçoritë e veprës shënojnë fantazi të dobët, me përjashtim të disa pjesëve të realizuara nga [[Bernardo Buontalenti|Buontalenti]] pas vdekjes së tij.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1998|p=244}}&lt;/ref&gt;

[[Bernardo Buontalenti]] ishte më i riu nga të tre; i lindur në vitin [[1536]], do të bëhej arkitekti kryesor toskan në fundit të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Realizoi Villa Medicea del Pratolino, në vijim e shkatërruar, dizenjoi Porta delle Suppliche për Palazzo degli Uffizi, façatën dhe altarin e Basilica di Santa Trinita (pastaj e trasportuar te Kisha e Santo Stefano al Ponte), shpellën e [[Kopshtet Boboli|Kopshteve Boboli]], duke u marë edhe me projekte urbanistike, si ai i qytetit të fortifikuar të [[Livorno]]s.&lt;ref name=&quot;Murray, 245&quot; /&gt;

== Përhapja e Rilindjes në Europë ==
Në pjesën tjetër të [[Evropa|Europës]] [[Rilindja]] u shfaqë kryesisht në variantin e saj [[Arkitektura Manieriste|manierist]].&lt;ref name=&quot;Fusco, p. 235&quot;/&gt; Faktikisht, Europa e [[shekulli XV|shekullit të XV]] qe kryesisht [[Arkitektura Gotike|gotike]], edhe pse disa gjurmë të ndikimit italian hasen në [[Hungaria|Hungari]] dhe në [[Rusia|Rusi]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=160}}&lt;/ref&gt; Gjithësesi, edhe në [[shekulli XVI|pesëqintën]], jashtë [[Italia|Italisë]] parimet më origjinale të [[Arti i Rilindjes|Artit Rilindas]] nuk u përvetësuan gati kurrë plotësisht, nëse përjashtohen disa ndërtesa të [[Philibert de l'Orme]], [[Alhambra|Pallati i Karlit të V]] në [[Granada]] dhe pakë shembuj të tjerë.&lt;ref&gt;{{harvnb|A. Blunt|1963|p=col. 509}}&lt;/ref&gt;

=== Franca ===
[[Skeda:Paris 75001 Cour Carrée Louvre Aile Lescot 01a frontal.jpg|parapamje|majtas|396px|[[Muzeu i Luvrit|Cour Carrée]], [[Paris]]]]
Në [[Mbretëria e Francës|Francën]] e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], stili italian fillimisht u kufizua vetëm në aparatin dekorativ të kështjellave të shumë kështjellave. Për shembull, në rinovimin dhe zgjerimin e Kështjellës së Blois ([[1515]]-[[1524]]), u realizuan dritare në formë kryqi dhe mansarda në stilin manierist; në kundërvënie me traditën mesjetare franceze do të realizoheshin mbulimi fortësisht i pjerrët dhe struktura e shkallës së jashtme, por që u dekorua sipas shijes rilindase.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1993|p=311}}&lt;/ref&gt;

Konsiderata analoge mund të shprehen për [[Pallati i Fontainebleau]] ([[1528]]) dhe për [[Château de Chambord]] ([[1519]]-[[1547]]): i pari me një lozhë me tre rende të mbivensour, që përngjasojnë Palazzo Ducale të Urbinos, ndërsa e dyta, e projektuar nga Domenico da Cortona, karakterizohet nga një shkallë qarkore me spirale të dyfishtë e frymëzuar nga një ide e [[Leonardo da Vinçi]]t.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1993|pp=311-315}}&lt;/ref&gt;

Sebastiano Serlio, mes traktatistëve kryesorë të [[shekulli XVI|pesëqintës]], kontribuoi në eksportimin e stilit rilindas në [[Mbretëria e Francës|Francë]]; shpejtë vepra e tij në Château de Ancy-le-Franc dhe, duke u frymëzuar nga Villa di Poggioreale e Giuliano da Maiano, projektoi një ndërtesë katrore me kulla këndore përkrahë, ndërsa në ballinat e oborrit të brendshëm përdori motivin e kamareve dhe të shtyllave dyjare të propozuara nga Bramante në Oborrin e Belvederes në Romë.&lt;ref name=&quot;De Fusco, 320&quot;&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1993|p=320}}&lt;/ref&gt;

Kësaj skeme planimetrike i përket edhe Cour Carrée e [[Muzeu i Luvrit|Luvrit]], nga Pierre Lescot, ballinat e të cilit u pasuruan, në shijen manieriste, nga dekorimet e Jean Goujon. Punimet do të nisnin në vitin [[1546]] dhe u zgjatën më gjatë se parashikimi, me ndërtimin e façatave me tre rende të mbivendosura të pajisura me volume, lehtësisht të dala nga faqja e sfondit, të kryesuara nga frontone të harkuara.&lt;ref name=&quot;De Fusco, 320&quot;/&gt; Për përpjesëtimet, trajtimi i rendeve, përdorimi i frontonëve të alternuar te dritaret dhe kujdesi i hollësive, Cour Carrée konsiderohet si vepra e parë e vërtetë rilindase franceze.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=169}}&lt;/ref&gt;

[[Arkitektura Franceze]] arriti pavarësinë e plotë me veprat e [[Philibert de l'Orme]], i cili, pas një trajnimi në Itali, u vendos përfundimisht në [[Paris]]. Gjithësesi, gati të gjitha veprat e tij janë shkatërruar: kanë mbetur disa pjesë të Kështjellës së Anet, e ndërtuar për Diane de Poitiers midis viteve [[1552]] dhe [[1559]].&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=172}}&lt;/ref&gt;

Arkitekti tjetër i rëndësishëm francez qe Jean Bullant, që punoi në [[Qarku Sarcelles|Écouen]] dhe në Château de Chantilly, ku ndërtoi një façatë me gjasa të frymëzuar nga ajo bramanteske e Bazilikës së Santa Maria Nuova-s, me një hark të madh të mbajtur nga kolona dyshe.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=173}}&lt;/ref&gt;

=== Spanja ===
[[Skeda:Granada Alhambra Palacio Carlos V Interior.jpg|parapamje|396px|[[Alhambra|Pallati i Karlit të V]], [[Granada]]]]
Në [[Spanja|Spanjë]], arkitektura rilindase u fut falë shkëmbimeve me [[Italia jugore|Italinë Jugore]], ku spanjollët ishin ngulitur. Një nga shembujt e parë gjendet te Spitali Mbretëror i [[Santiago de Compostela]], i nisur në vitin [[1501]] nga Enrique Egas, që për skemën e tij në formë kryqi, frymëzohet nga Ospedale Maggiore i Filaretes.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1993|p=306}}&lt;/ref&gt;

Façata e Alcázar de Toledo ([[1537]]-[[1573]]), i projektuar nga Alonso de Covarrubias, është ndikuar në mënyrë të kufizuar nga mënyrat italiane të dekorimit. Ndërsa, oboori fillestar, i rindërtuar pas shkatërrimeve të shkaktuara nga [[Lufta Civile Spanjolle]], paraqiste një artikulim mbi dy nivele, të ngjashëm me atë të Palazzo della Cancelleria.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=175}}&lt;/ref&gt;

Shembull tjetër i klasicizmit të stilit italian përbën [[Alhambra|Pallati i Karlit të V]], në [[Granada]], i projektuar midis viteve [[1526]] dhe [[1527]] nga Pedro Machuca, një piktor që me siguri kishte patur mënyrën për të njohur veprat e Bramantes gjatë viteve të formimit të tij, të kaluara në Itali. Pallati shënon për një façatë rustike dhe për oborrin qarkor mbi dy rende koloadash, që rimarin përkatësisht modelin e Palazzo Caprini të Bramantes dhe të oboorit, të papërfunduar ndonjëherë, nga Villa Madama. Në kontekstin e [[Arkitektura Spanjolle|Arkitekturën Spanjolle]] të periudhës, vepra duhet të ketë patur një lloj rëndësie, duke u shkëputur nga stili plateresk, por ndikimi nuk qe i menjëhershëm.&lt;ref name=&quot;Murray Electa, 176&quot;&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=176}}&lt;/ref&gt;

Suksesi i drejtpërdrejtë i [[Alhambra|Pallatit të Karlit të V]], është Manastiri i Eskorialit të [[Madridi]]t, një ndërtesë shumë e gjerë dhe e kursyer e ndërtuar midis viteve [[1563]] dhe [[1584]] nga Juan Bautista de Toledo dhe Juan de Herrera. I kërkuar nga [[Filipi II i Spanjës|Filipi II]], paraqet një plan të rregullt që përngjason prapë me modelin e Filaretes, me një oborr qendror drejtë të cilit shfaqet Kisha e kryesuar nga një kupolë. Plani i kishës, ndër të tjera, të përgjason shumë me skemën e [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikën e Shën Pjetrit]] në [[Vatikani|Vatikan]].&lt;ref name=&quot;Murray Electa, 176&quot;/&gt;

===Portugalia===
[[Skeda:Convento do Cristo (31).jpg|parapamje|majtas|379px|Kisha e Zhoaos III, Tomar]]
Në [[Portugalia|Portugali]], në oborrin e brendshëm të Kështjellës së Porto de Mós ([[shekulli XV]]) mbeten katër portale katrore me arkitra të dhëmbëzuar dhe një ''lozhë'', mbi shtylla të hullizuara dhe kolona me frymë vendosmërisht jo gotike: kapitelet [[Rendi jonik|jonike]], me dizajn korrekt pavarësisht një trajtimi shumë plastik, gati proto-manuelin, dhe para së gjithash bazat e tyre me skot të dyfishtë vitruviane, shënojnë një dorë familjare me mjediset e pararojës fiorentine të mesit të shekullit, ku fillon të njihet Vitruvi.&lt;ref name=&quot;Gul&quot;&gt;{{harvnb|Rafael de Faria Domingues Moreira|1991}}&lt;/ref&gt; Nga ana tjetër, ngjitja në fron e Zhoaos I, kishte shënuar fillimin e një periudhe të re, gjatë së cilës u intesifikuan kontaktet me pjesën tjetër të [[Evropa|Europës]], në veçanti me [[Italia|Italinë]] dhe me [[Flandra|Flandrën]].

Në fund të [[shekulli XV|shekullit të XV]] në Portugali bashkëjetonin megjithatë qoftë faza e fundit të Gotikut të Vonë të stilit manuelin, ashtu i mbiquajtur nga mbreti Manueli I, ashtu dhe stili i ashtuquajtur i ''Reyes Católicos'', që shpërtheu rritja e papritur e pasurive për shkak të zotërimeve të përtejdeteve. Ndërsa stili i ''Reyes Católicos'' karakterizohej për një dekorim të pasur, veprat më domethënëse të stilit manuelin shfaqin edhe shndërrime të elementeve strukturale, që dëshmohen, për shembull, në përdorimin e kolonave të përdredhura.&lt;ref name=&quot;Portogallo&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|author1=Nikolaus Pevsner|author2=J. Fleming|author3=H. Honour|title=Portogallo|encyclopedia=Dizionario di architettura|year=1981|publisher=Einaudi|language=it|location=Torino|isbn=88-0613069-2|ref=none}}&lt;/ref&gt;

Në stilin manuelin janë veprat e João de Castilho ([[1470]]-[[1552]]), punimet e të cilit karakterizohen nga një përzierje e karaktereve rilindase italiane dhe elementeve dekorative [[india]]ne dhe [[Arkitektura islame|islamike]], të futura në një bazë stilistike gotike iberike.&lt;ref&gt;{{harvnb|Achille Boroli|Vincenzo Ceppellini|1964|p=151}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Sigismund chapel.jpg|parapamje|396px|Kapela e Sigismondit, [[Krakovi|Krakovë]]]]
Forma më të afërta me klasicizmin roman gjenden në Tomar, që bujt ndërtesat rilindase më të rëndësishme të Portugalisë.&lt;ref name=&quot;Portogallo&quot;/&gt; Domethënës është fakti që në dekadat e para të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] Zhoao III i Portugalisë donte ta errësonte dritaren manueline të shtëpisë kapitullare të [[Manastiri i Krishtit (Tomar)|Konventi i Urdhrit të Krishtit]], i ndërtuar rreth vitit [[1510]], duke i ngjitur ndërtesën e re që do ta fshihte një pjesë të kompleksit të vjetër nën shtresa gurësh, duke mbuluar me kujdes pamjet e saj dekorative shokuese në ndejshmërinë e re. Pranë do të ndërtohej një kishëzë që do të ishte më e madhja dhe më e lulëzuar e Rilindjes së parë të [[Gadishulli Iberik|Gadishullit Iberik]]. Sapo mbaroi, do të shkatërrohej edhe vetë deri në themele dhe në vendin e saj, duke nisur nga viti [[1557]]/[[1558|58]], u ndërtua kishëza e Diogo de Torralva, e përfunduar nga Filippo Terzi, kryevepër e klasicizmit rilindas portugez.&lt;ref name=&quot;Gul&quot;/&gt;

Midis katedraleve, gjuha ''cinquecentesco'' shembullzohet nga ajo e Katedrales së Leirias, nga Afonso Álvares.&lt;ref name=&quot;Portogallo&quot;/&gt;

=== Evropa Qendrore dhe Lindore ===
[[Skeda:Antwerpen Stadhuis 2006-05-28.jpg|parapamje|majtas|428px|Ndërtesa e bashkisë së [[Antwerp|Antverpenit]]]]
Përkundrejtë Spanjës dhe Francës, në pjesën tjetër të Evropës situata duket vendosmërisht më e turbullt, edhe për shkak të [[Reformimi protestant|Reformacioni Protestant]], që përbënte një pengesë për shkëmbimet kulturore me [[Italia|Italinë]]. Megjithatë, shënohen shembuj të hershëm arkitekture italiane: kapela e ndërtuar në Katedralen e Esztergom-it ([[1507]], e shkatërruar) dhe Pallati i Façetave në [[Moska|Moskë]]. Ka pastaj një seri ndërtesash të ndërtuara nga arkitektë italianë, apo drejtpërdrejtë të ndikuara nga arkitektura italiane: kapela e familjes Fugger ([[1509]]-[[1518]]) në [[Augsburg]], Kapela e Sigismondit në [[Krakovi|Krakovë]] nga Bartolomeo Berecci ([[1516]]-[[1533]]), Stadtresidenz në Landshut (nga viti [[1536]]) dhe rezidenca e mbretëreshës Ana në [[Praga|Pragë]] (e nisur në vitin [[1533]]).&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=179-181}}&lt;/ref&gt;

Në zona më veriore, afirmimi i shijeve rilindase duhet të priste gjysmën e dytë të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Në [[Shtatëmbëdhjetë Provincat|vendet e ulta]] si [[Konti i Flandrës|Flandra]], elementet nordike dhe rilindase, të derivuara nga Bramante dhe Serlio, u bashkuan në [[Antwerp|Bashkinë e Antverpenit]], e ndërtuar midis viteve [[1561]] dhe [[1566]], që do të bëhej model për pallate të ndryshme evropiane, në veçanti [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|holandezë]] dhe [[Gjermania|gjermanë]]. Atij në fakt i përgjasohet il Rathaus-i i [[Augsburg]]ut, i ndërtuar në vitet e para të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] me projekt të Elias Holl.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1993|p=323}}&lt;/ref&gt;

[[Skeda:Banqueting House London.jpg|parapamje|372px|Banqueting House, [[Londra|Londër]]]]
=== Ishujt Britanikë ===
Njëlloj si rajonet e tjera të Evroopës kontinentale, në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] edhe [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] gjendej e shkëputur nga [[Italia]], por edhe në [[Mbretëria e Anglisë|Angli]] pati të paktën një model të hershëm stili italian: Varri i Henrit të VII, vepër e Pietro Torrigiano-s. Ndërtimi i varrit ndodhi midis viteve [[1512]] dhe [[1518]] në brendësi të kapelës gotike posaçërisht të realizuar në fundin e Abacisë së Uestminsterit, duke i dhënë jetë një kontrasti të dukshëm stilistik.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=184}}&lt;/ref&gt;

Si gjetkë, ndikimi italian në [[Mbretëria e Anglisë|Angli]] mbeti për një kohë të gjatë e kufizuar në aspektin dekorativ. Pallati mbretëror i Nonsuch (i shkatërruar) përfaqësoi ndoshta ndërtimin e parë të Rilindjes Angleze: pavarësisht formave të largëta nga shija italiane, dekorimet e pasura antikexhante duhet sigurisht të përfaqësonin një model për ndërtimet e tjera pasuese, si Hampton Court, ku është e pranishme, emblematike, një përpjekje e pasukseshme për të vendosur një tavan me kasetonë.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=185}}&lt;/ref&gt;

Përsëri në fundin e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] u tregua e paaftë për të përvetësuar plotësisht stilin rilindas, siç dëshmojnë një seri banesash të mëdha rurale (Longleat House, Wollaton Hall dhe Hardwick Hall) shumë të largëta nga baraspesha dhe nga përpjesëtimet e ndërtimeve bashkëkohore italiane.&lt;ref&gt;{{harvnb|Renato De Fusco|1993|pp=323-327}}&lt;/ref&gt;

Pika e kthesës do të zhvillohej vetëm në [[shekulli XVII|gjashtëqintën]], kur Inigo Jones futi stilin [[Arkitektura Paladiane|paladian]] në rajon.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|author1=Nikolaus Pevsner|author2=J. Fleming|author3=H. Honour|title=Inigo Jones|encyclopedia=Dizionario di architettura|year=1981|publisher=Einaudi|language=it|location=Torino|isbn=88-0613069-2|ref=none}}&lt;/ref&gt; Vepra si Banqueting House, Queen's Chapel, Queen's House dëshmojnë përvetësimin e stilit të [[Andrea Palladio]]-s dhe tregojnë se edhe në [[Mbretëria e Anglisë|Angli]] ishte në këtë mënyrë e mundur të praktikohej një stil klasik.&lt;ref&gt;{{harvnb|Peter Murray|1995|p=186}}&lt;/ref&gt;

== Lista kronologjike e arkitektëve kryesorë të Rilindjes ==
* [[Filippo Brunelleschi]] ([[1377]]-[[1446]])
* Michelozzo ([[1396]]-[[1472]])
* Filarete ([[1400]]-[[1469]])
* [[Leon Battista Alberti]] ([[1404]]-[[1472]])
* Bernardo Rossellino ([[1409]]-[[1464]])
* Luciano Laurana ([[1420]]-[[1479]])
* Guiniforte Solari ([[1429]]-[[1481]])
* Giuliano da Maiano ([[1432]]-[[1490]])
* Francesco di Giorgio Martini ([[1439]]-[[1501]])
* Mauro Codussi ([[1440]]-[[1504]])
* Benedetto da Maiano ([[1442]]-[[1497]])
* Donato Bramante ([[1444]]-[[1514]])
* Giuliano da Sangallo ([[1445]]-[[1516]])
* Biagio Rossetti ([[1447]]–[[1516]])
* Giovanni Antonio Amadeo ([[1447]]-[[1522]])
* Baccio Pontelli ([[1450]]-{{Rreth}}[[1494]])
* Giovanni Francesco Mormando ([[1450]]-{{Rreth}}[[1530]])
* [[Leonardo da Vinçi]] ([[1452]]-[[1519]])
* Antonio da Sangallo i Vjetri ([[1455]]-[[1534]])
* [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelo Buonarroti]] ([[1475]]-[[1564]])
* Sebastiano Serlio ([[1475]]–[[1554]])
* Baldassarre Peruzzi ([[1481]]-[[1536]])
* [[Rafaelo|Rafaelo Santi]] ([[1483]]-[[1520]])
* Antonio da Sangallo i Riu ([[1484]]-[[1546]])
* Michele Sanmicheli ([[1484]]-[[1559]])
* Jacopo Sansovino ([[1486]]-[[1570]])
* [[Giulio Romano]] ([[1499]]-[[1546]])
* Jacopo Barozzi da Vignola ([[1507]]-[[1573]])
* Galeazzo Alessi ([[1508]]-[[1572]])
* [[Andrea Palladio]] ([[1508]]-[[1580]])
* Bartolomeo Ammannati ([[1511]]-[[1592]])
* [[Giorgio Vasari]] ([[1511]]-[[1574]])
* [[Bernardo Buontalenti]] ([[1536]]-[[1608]])

== Galeri shembujsh==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;192px&quot;&gt;
Skeda:Palazzo Castellesi September 2015-1.jpg|Palazzo Giraud-Torlonia, [[Roma]]
Skeda:Palazzo Ducale, Urbino (Marche) 02.JPG|Palazzo Ducale, Urbino
Skeda:Mantua, Casa Mantegna, view of the inner court.jpg|Casa del Mantegna, [[Mantova]]
Skeda:Sagrestia vecchia, veduta 00.jpg|Sagrestia Vecchia, [[Firencia|Firence]]
Skeda:Ca' Granda, Milan, Cortile crociera 3.JPG|Ospedale Maggiore, [[Milano]]
Skeda:Napoli BW 2013-05-16 10-19-01 DxO.jpg|Porta Capuana, [[Napoli]]
Skeda:Tempio malatestiano, esterno 04.JPG|Tempulli Malatestian, Rimini
Skeda:Cortona Santa Maria delle Grazie.jpg|Kisha e Santa Maria delle Grazie al Calcinaio, Cortona
Skeda:Chiesa di San Zaccaria Venezia.jpg|Kisha e San Zaccaria-s, [[Venecia]]
Skeda:Il Tempio.jpg|Tempulli i Santa Maria della Consolazione, Todi
Skeda:Interior of Teatro Olimpico (Vicenza).jpg|Teatro Olimpico, [[Viçenca]]
Skeda:Villa Badoer Fratta Polesine facciata by Marcok 2009-08-16 n08.jpg|Villa Badoer, Fratta Polesine
&lt;/gallery&gt;

== Referime ==
{{Reflist|2}}

==Shiko edhe==
* [[Xhoto]]
* [[Rilindja]]
* [[Arti i Rilindjes]]
* [[Humanizmi i Rilindjes]]
* [[Filippo Brunelleschi]]
* [[Leonardo da Vinçi]]
* [[Rafaelo]]
* [[Mikelanxhelo]]
* [[Philibert de l'Orme]]
* [[Bernardo Buontalenti]]
* [[Cappella Sistina]]
* [[Familja Mediçi]]
* [[Republika e Firences]]
* [[Rendet arkitekturorë]]
* [[Letërsia e Rilindjes Evropiane]]
* [[Muzika e Rilindjes Evropiane]]
* [[Miniatura e Rilindjes]]
* [[Arkitektura baroke]]
* [[Racionalizmi (arkitekturë)]]
* [[Arkitektura moderne]]
* [[Arkitektura viktoriane]]
* [[Arkitektura post moderne]]
* [[Brutalizmi]]

==Bibliografia==
{{Refbegin|2}}
* {{Cite book|author=P. Bargellini|title=L'arte del Quattrocento|year=1962|publisher=Valecchi|language=it|location=Firence}}
* {{Cite book|author=Leonardo Benevolo|title=Storia dell’architettura del Rinascimento|year=2002|url=https://books.google.al/books?id=6UM3AQAAIAAJ|publisher=Laterza|language=it|location=Bari|isbn=978-88-4206621-7}}
* {{Cite encyclopedia|author=A. Blunt|title=Il Rinascimento fuori dall'Italia|year=1963|url=https://books.google.al/books?id=tnFF0QEACAAJ|encyclopedia=Enciclopedia Universale dell'Arte|volume=11. Preromanico-Romanico|publisher=Fondazione Giorgio Cini, Istituto per la Collaborazione Culturale|language=it|location=Roma-Venecia|page=col. 509}}
* {{Cite book|editor1=Achille Boroli|editor2=Vincenzo Ceppellini|year=1964|url=https://books.google.al/books?id=sGp-zQEACAAJ|OCLC=888845516|title=Le muse: enciclopedia di tutte le arti|publisher=Istituto Geografico De Agostini|language=it|location=Novara|volume=3. Callig - Crete|page=151}}
* {{Cite book|author=Cesare Brandi|title=Disegno dell'architettura Italiana|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=b0C0AAAAIAAJ|publisher=Giulio Einaudi|language=it|location=Romw|isbn=978-88-0658727-7|ref=none}}
* {{Cite book|author=Alessandro Brodini|chapter=San Pietro in Vaticano|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=JDVIAQAAIAAJ|publisher=Silvana|title=Michelangelo architetto a Roma|editor1=Mauro Mussolin|editor2=Clara Altavista|language=it|isbn=978-88-3661501-8|pages=170-179}}
* {{Cite book|author=Andrea Bruschi|title=Bramante|publisher=Laterza|language=it|year=2010|location=Roma, Bari}}
* {{Cite book|author=Tommaso Carrafiello|title=La grande storia dell’arte|volume=1. Il Rinascimento Italiano|url=https://www.academia.edu/6535452/|chapter=8. Trattati e teorie dell'architettura nel Rinascimento: da Alberti a Palladio|editor=Stefano Zuffi|year=2015|publisher=Gruppo editoriale L'Espresso|location=Milano|language=en|pages=208-223}}
* {{Cite book|author1=Paul Davies|author2=David Hemsoll|title=Michele Sanmicheli|year=2004|url=https://books.google.al/books?id=L61IAQAAIAAJ|publisher=Mondadori Electa|language=it|location=Milano|isbn=978-88-3702804-6}}
* {{Cite book|author=Francesco Paolo Fiore|chapter=Leon Battista Alberti, palazzi e città|url=https://books.google.al/books?id=3EA3AQAAIAAJ|year=2006|title=Leon Battista Alberti e l'architettura|editor=Massimo Bulgarelli|publisher=Silvana|language=it|isbn=978-88-3660732-7|pages=98-119}}
* {{Cite book|author=Renato De Fusco|title=Mille anni d'architettura in Europa|year=1993|editor=Livio Sacchi|url=https://books.google.al/books?id=7gI3AQAAIAAJ|publisher=Laterza|language=it|location=Bari|ISBN=978-88-4204295-2}}
* {{Cite book|author=Wolfgang Lotz|title=Studi sull'architettura italiana del Rinascimento|url=https://books.google.al/books?id=cjBNAAAAYAAJ|publisher=Electa|language=it|year=1989|location=Milano|isbn=978-88-4352743-4}}
* {{Cite book|author=Rafael de Faria Domingues Moreira|editor=Bolseiro da Fundação|url=https://books.google.al/books?id=1BwkHQAACAAJ|title=A arquitectura do Renascimento no sul de Portugal: A Encomenda Regia entre o Moderno e o Romano|year=1991|language=pt}}
* {{Cite book|author=Peter Murray|title=Architetura del Rinascimento|year=1995|url=https://books.google.al/books?id=FFx10QEACAAJ|publisher=Electa|language=it|isbn=978-88-4352466-2}}
* {{Cite book|author=Peter Murray|title=Architettura del Rinaschimento Italiano|url=https://books.google.al/?id=AbQ8QQAACAAJ|year=1998|publisher=Laterza|language=it|location=Bari|isbn=978-88-4205419-1}}
* {{Cite book|author1=Werner Müller|author2=Gunther Vogel|title=Atlante d’architettura: Storia dell’architettura dalle origini all’eta contemporanea. Tavole e testi|publisher=Hoepli|year=1992|url=https://book.google.al/books?id=eG8UAgAACAAJ|language=it|translator=Enrico Gualini, Hellmut Christian Riediger, Luca Trentini|isbn=978-88-2031977-9}}{{Lidhje e vdekur}}
* {{Cite book|author=James F. O'Gorman|title=The Architecture of the Monastic Library in Italy 1300–1600|url=https://archive.org/details/architectureofmo0000ogor|year=1972|publisher=New York University Press|language=en|location=Nju Jork|isbn=081476152-6}}
* {{Cite encyclopedia|author1=Nikolaus Pevsner|author2=J. Fleming|author3=H. Honour|title=Rinascimento|encyclopedia=Dizionario di architettura|publisher=Einaudi|language=it|year=1981|location=Torino|isbn=88-0613069-2|ref=none}}
* {{Cite book|author=Nikolaus Pevsner|title=Storia dell’architettura europea|year=2006|url=https://books.google.al/books?id=9RfCSgAACAAJ|translator=E. Labò|publisher=Laterza|orig-year=1998|language=it|location=Bari|isbn=88-4203930-6}}
* {{Cite book|editor=Gianfranco Spagnesi|title=Roma, la basilica di San Pietro, il borgo e la città|url=https://books.google.al/books?id=kUj0_UIFr90C|year=2003|publisher=Jaca Book|language=it|location=Milano|isbn=978-88-16-40605-6}}
* {{Cite book|author=Rudolf Wittkower|year=1994|others=Richard Krautheimer|url=https://books.google.al/books?id=ezZ1AAAACAAJ|title=Principi architettonici nell’eta dell’umenesimo|publisher=Einaudi|language=it|isbn=978-88-0613556-0}}
* {{Cite book|author=Vitale Zanchettin|editor2=Clara Altavista|editor1=Mauro Mussolin|url=https://books.google.al/books?id=JdVIAQAAIAAJ|chapter=Il tamburo della cupola di San Pietro|title=Michelangelo architetto a Roma|year=2009|publisher=Silvana|language=it|isbn=978-88-3661501-8|pages=180-199}}
* {{Cite book|author=Bruno Zevi|author-link=Bruno Zevi|publisher=Einaudi|year=2004|url=https://books.google.al/books?id=IyyrAAAACAAJ|title=Saper vedere l’architettura: Saggio sull’interpretazione spaziale dell’architettura|language=it|location=Torino|isbn=978-88-0616970-1}}

* {{Cite book|author=Renato De Fusco|title=Mille anni d’architettura in Europa|publisher=Laterza|year=1999|language=it|location=Bari|isbn=88-4204295-1}}
{{Refend}}

=== Lexime të mëtejshme ===
* {{Cite book|author=James S. Ackermann|title=The Architecture of Michelangelo|year=1961|url=https://books.google.al/books?id=zcOUAAAAYAAJ|publisher=Viking Press|isbn=978-067013232-4|language=en|location=Londër}}
* {{Cite book|author=James S. Ackermann|title=Palladio|publisher=Penguin Adult|year=1991|url=https://books.google.al/books?id=3HmJXcH2v9gC|language=en|location=Harmondsworth|isbn=978-014013500-8}}
* {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=Brunelleschi|publisher=Macula|year=1981|url=https://books.google.al/books?id=X6ZIAQAAIAAJ|language=en|isbn=978-286589001-9}}
* {{Cite book|author=Costantino Barone|title=Bramante: con 134 tavole in rotacalco ed 1 tricromia|url=https://books.google.al/books?id=qEq0AAAAIAAJ|publisher=Instituto italiano d’arti grafiche|language=it|location=Bergamo|year=1941}}
* {{Cite book|author=P. Barocchi|title=Trattati d'arte del Cinquecento fra Manierismo e controriforma|language=it|location=Bari|year=1960}}
* {{Cite book|author=Renato Bonelli|publisher=N. Pozza|language=it|year=1960|url=https://books.google.al/books?id=EI7qAAAAMAAJ|title=Da Bramante a Michelangelo: profilo dell'architettura del Cinquecento|location=Venecie}}
* {{Cite book|author=Enzo Carli|title=Pienza: la città di Pio II|publisher=Editalia|year=1993|url=https://books.google.al/books?id=rHHPQgAACAAJ|language=it|location=Roma|isbn=978-88-7060273-9}}
* {{Cite book|author=Dagobert Frey|title=Michelangelo-Studien|language=de|url=https://books.google.al/books?id=l4RZAAAAYAAJ|year=1920|publisher=Kunstverlag A. Schroll|location=Vjenë}}
* {{Cite book|author=Gustavo Giovannoni|title=Antonio da Sangallo il Giovane|year=1959|url=https://books.google.al/books?id=AlVLQwAACAAJ|publisher=Tipografia regionale|language=it|location=Romë}}
* {{Cite book|author=Arnold Hauser|title=Il Manierismo: La crisi del Rinascimento e l'origine dell'arte moderna|url=https://books.google.al/books?id=CnAssW5VjDIC|location=Torino|year=1965|publisher=Einaudi|language=it}}
* {{Cite book|author=Giusseppe Marchini|title=Giuliano da Sangallo|publisher=G. C. Sansoni|url=https://books.google.al/books?id=kbg1AAAAMAAJ|year=1943|language=it|location=Firence}}
* {{Cite book|author=Ottavio Morisani|title=Michelozzo architetto|publisher=Einaudi|url=https://books.google.al/books?id=F13qAAAAMAAJ|year=1951|language=it|location=Torino}}
* {{Cite book|author=Fausto Nicolini|title=L'arte napoletana del Rinascimento|year=1925|url=https://books.google.al/books?id=XuHpAAAAMAAJ|publisher=R. Ricciardi|language=it|location=Napoli}}
* {{Cite book|author=Piero Sanpaolesi|title=Brunelleschi|publisher=Edizioni per il Club del libro|url=https://books.google.al/books?id=3F3qAAAAMAAJ|language=it|location=Milano|year=1962}}
* {{Cite book|author=Giovanni Santinello|title=Leon Batistta Alberti: una visione estetica del mondo e della vita|url=https://books.google.al/books?id=t3UmAAAAMAAM|publisher=G. C. Sansoni|language=it|location=Firence|year=1962}}
* {{Cite book|author=John Shearman|title=Mannerism|publisher=Penguin Books|year=1967|url=https://archive.org/details/mannerism0000john|location=Hardmondsworth|language=EN}}
* {{Cite book|author=Manfredo Tafuri|title=L'architettura del Manierismo nel cinquecento europeo|url=https://books.google.al/books?id=93°1AAAAIAAJ|year=1966|publisher=Officina Edizioni|language=it|location=Romë}}
* {{Cite book|author=Adolfo Venturi|title=Storia dell'arte italiana|year=1904|url=https://archive.org/details/storiadellarteit03vent|publisher=Ulrico Hoepli|language=it|location=Milano}}
* {{Cite book|editor=Bruno Zevi|editor-link=Bruno Zevi|title=Michelangelo architetto|url=https://archive.org/details/michelangioloarc0000sagg|publisher=Giulio Einaudi|language=it|year=1964|location=Torino}}

== Lidhje të jashtme==
{{Wikisource|Character of Renaissance Architecture}}
{{Commons category|Renaissance architecture|Arkitektura e Rilindjes}}
* [https://web.archive.org/web/20060202000818/http://www.greatbuildings.com/types/styles/renaissance.html Renaissance Architecture in Great Buildings Online]
* [http://act.art.queensu.ca/homepage.php Architecture in the Classical Tradition]

[[Kategoria:Arti i Rilindjes]]
[[Kategoria:Historia e arkitekturës]]
[[Kategoria:Arkitekturë evropiane]]</text>
      <sha1>2kqm0natvgox96uoh9exvvaqwxg2a8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>388095</id>
    <revision>
      <id>3058213</id>
      <parentid>3052302</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: kuti me kënde të drejta, kufi në vend të hijes së kokës, hapësira e kokës 1rem — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058213</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="3470" sha1="dedkvl63nu8dgx4ydgrkmcxjjm3oj0h" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* ==================================================================
   4. DETAILS SECTION
   ================================================================== */
/* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of
   Stampa:Community hubs (.hub-intro). */

/* ==================================================================
   5. NEWS ISSUES
   ================================================================== */
/* Every issue of the news, with its replies, as a card. The page view wraps each section in a
   &lt;section&gt; element: section 0 is the header of the page, negative ids are not threads. */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) {
	position: relative;
	margin: 1.5rem 0;
	padding: 0 1.25rem 0.75rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}

/* The title of the issue as the band on top of the card */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 {
	margin: 0 -1.25rem 0.75rem;
	padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-right-radius: 3px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) &gt; .mw-heading2 h2 {
	margin: 0;
	padding: 0;
	border-bottom: none;
}

/* Subsections inside an issue stay plain */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) section {
	position: static;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: none;
	border-radius: 0;
	background: none;
}

/* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */
section:not([data-mw-section-id=&quot;0&quot;]):not([data-mw-section-id^=&quot;-&quot;]) dl dd {
	margin-top: 0.4em;
}

/* ==================================================================
   6. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 2rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		margin: 2rem 1rem;
	}
}</text>
      <sha1>dedkvl63nu8dgx4ydgrkmcxjjm3oj0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lufta e Nuseve</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391831</id>
    <revision>
      <id>3058185</id>
      <parentid>3028529</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Smallem</username>
        <id>126080</id>
      </contributor>
      <comment>U shtua {{AMK}}: [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Lufta e Nuseve|kandidatura]] është e hapur ([[User:Smallem/Hollësi#kërkesat|hollësi]])</comment>
      <origin>3058185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4775" sha1="htof241w3rrmtz0b0u1zma522b7qk05" xml:space="preserve">{{AMK}}

{{infobox television
| name                 = Lufta e Nuseve
| caption              = Logo e programit - Lufta e Nuseve
| genre                = ''[[Reality show]]''
| creator              = Lorena Basha
| director             = Lorena Basha
| announcer            = [[Eni Shehu]]
| country              = [[Shqipëri]]
| language             = [[Shqip]]
| num_seasons          = 7
| num_episodes         = 33 (TV Klan)&lt;br&gt;
5 (Top Channel)
| producer             = Ermal Mulosmani
| runtime              = 60 minuta
| network              = [[TV Klan]]
| first_aired          = {{start date|2015|02|14|df=yes}}
| last_aired           = {{End date|2020|02|01|df=yes}}
| network2             = [[Top Channel]]
| first_aired2         = {{Start date|2025|01|10|df=yes}}
| last_aired2          = aktualisht
}}
'''''Lufta e Nuseve''''' është një ''[[reality show]]'' shqiptar, i cili ka në fokus dasmat, i krijuar nga Lorena Basha.&lt;ref&gt;{{Citation|last=RTV KLAN|title=Takimi i pasdites - &quot;Lufta e Nuseve&quot;, reality i dasmave ne televizionin Klan! (20 mars 2015)|date=2015-03-22|url=https://www.youtube.com/watch?v=T6swdQ74pzg|language=sq|access-date=2025-12-15}}&lt;/ref&gt; Programi filloi transmetimin më 14 shkurt 2015&lt;ref&gt;{{Cite web|date=15 shkurt 2015|title=“Lufta e Nuseve” starton në Tv Klan|url=https://tvklan.al/lufta-e-nuseve-starton-ne-tv-klan|access-date=2025-12-14|website=[[TV Klan]]|language=sq}}&lt;/ref&gt; në [[TV Klan]] dhe vijoi për gjashtë sezone rradhazi deri më 1 shkurt 2020.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lufta e nuseve|url=https://tvklan.al/programe/lufta-e-nuseve|access-date=2025-12-01|website=TV Klan|language=sq}}&lt;/ref&gt; Pas një mungese prej pesë vitesh, ai vijoi transmetimin për sezonin e shtatë më 10 janar 2025 në [[Top Channel]].&lt;ref name = &quot;interesante&quot;&gt;{{Cite web|date=22 janar 2025|title=Pse “Lufta e Nuseve” është kaq interesante për t’u parë?|url=https://www.anabelmagazine.com/news/80291/pse-lufta-e-nuseve-eshte-kaq-interesante-per-t-u-pare|access-date=2025-12-14|website=Anabel Magazine|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=10 janar 2025|title=Sonte në mbrëmje duke filluar nga ora 21.00, në ekranin e Top Channel fillon transmetimin një nga programet më të dashura të shqiptarëve, “Lufta e Nuseve”|url=https://www.gazetaexpress.com/sonte-ne-mbremje-duke-filluar-nga-ora-21-00-ne-ekranin-e-top-channel-fillon-transmetimin-nje-nga-programet-me-te-dashura-te-shqiptareve-lufta-e-nuseve/|access-date=2025-12-14|website=[[Gazeta Express]]|language=sq}}&lt;/ref&gt; Sezoni i tetë filloi transmetimin më 11 janar 2026 në [[Top Channel]] çdo të dielë.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Top Channel Albania|title=Promo {{!}} &quot;Lufta e Nuseve&quot;, nga 11 Janari, cdo të diel ora 21:00 në Top Channel!|date=2026-01-04|url=https://www.youtube.com/watch?v=TdVPdPPJ-bQ|access-date=2026-01-04|language={{!}}language=sq}}&lt;/ref&gt;
== Formati ==
Tre nuse marrin pjesë në dasmat e gjithësecilës. Programi fillon me historitë e dashurive të secilit çift. Më pas shfaqet takimi i parë i tre nuseve me njëra-tjetrën. Pjesa e dytë e programit është njëkohësisht dhe pjesa kryesore e programit, në të nuset shkojnë në dasmat e njëra-tjetrës.&lt;ref name = &quot;interesante&quot; /&gt; Ato votojnë njëra-tjetrën për:

* Atmosferën (20 pikë maksimumi)
* Dekorin (10 pikë maksimumi)
* Fustanin (10 pikë maksimumi)
* Ushqimin (10 pikë maksimumi)

Në pjesën e tretë ka dhe një votim të fundit, tek i cili pyetja është: &quot;Cila ishte dasma juaj e parapëlqyer nga të dyja?&quot;. Dasma e parapëlqyer merr 20 pikë, ndërsa tjetra 10. Më pas nuset shohin komentet e njëra-tjetrës duke i kthyer përgjigje. Programi përfundon me përballjen e vajzave me njëra-tjetrën dhe pritjen e dhëndrit fitues nga limuzina.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Lufta e Nuseve' një reality show ndryshe në Klan|url=https://www.anabelmagazine.com/news/5884/lufta-e-nuseve-nje-reality-show-ndryshe-ne-klan|access-date=2025-12-14|website=Anabel Magazine|language=sq}}&lt;/ref&gt;

== Lidhje të jashtme ==

* {{Official website|https://luftaenuseve.com|name=Lufta e Nuseve - Website}}
* {{Official website|https://top-channel.tv/programe/lufta-e-nuseve/|name=Lufta e Nuseve - Top Channel}}
* [https://www.instagram.com/luftaenuseve_official/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Instagram]]
* [https://www.youtube.com/@LuftaeNuseve ''Lufta e Nuseve''] në [[YouTube]]
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLM8BAxfZddjzS3-B-dgwrSuhT_8ltSAQj ''Lufta e Nuseve - Playlist''] në [[YouTube]]
* [https://www.facebook.com/luftaenuseve/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Facebook]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=lBjo8pKsIcw&amp;t=1s ''Lufta e Nuseve - Episodi 1 - Sezoni 7'']
* [https://www.imdb.com/title/tt14691926/ ''Imdb'']

== Referime ==
{{reflist}}{{Top Media}}{{Shqipëri-tv-cung}}</text>
      <sha1>htof241w3rrmtz0b0u1zma522b7qk05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Ollie Watkins</title>
    <ns>1</ns>
    <id>392109</id>
    <revision>
      <id>3058131</id>
      <parentid>3054189</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ollie Watkins/Arkivi 1]]</comment>
      <origin>3058131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="khrtsunnau7sft2a5moiiiwb3sl7w68" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ollie Watkins/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}</text>
      <sha1>khrtsunnau7sft2a5moiiiwb3sl7w68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues</title>
    <ns>4</ns>
    <id>392348</id>
    <revision>
      <id>3058202</id>
      <parentid>3056859</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Hiqet lidhja &quot;← Kthehu te …&quot;: lidhjen te faqja mëmë e jep tashmë softueri nën titull (si te Artikujt e përkryer) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="bgo9xakncja62ca6k7ipgqkan4bja0g" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Administrata/styles.css&quot; /&gt;
__NOTOC__
&lt;div class=&quot;adm-voting-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-icon&quot;&gt;[[Skeda:Wikipedia Reviewer.svg|50px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-header-text&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-title&quot;&gt;Kërkesa për kontrollues&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-live&quot;&gt;{{#invoke:Votes|count|Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa|emri=kërkesë|emrat=kërkesa|hapur=e hapur}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:AK}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-body&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rules-title&quot;&gt;Kontrollues&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Kushtet e kandidimit.''' Për t'u bërë [[Wikipedia:Kontrolluesit|kontrollues]], një redaktor duhet të jetë anëtar i besuar i komunitetit, me mbi '''3 muaj''' përvojë në Wikipedia-n shqip dhe mbi '''50 redaktime'''. Një përdorues që i plotëson këto kushte mund të kërkojë privilegjet e kontrollit.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-rule&quot;&gt;'''Përfundimi.''' Nëse kërkesa miratohet, përdoruesit i jepen privilegjet e kontrolluesit për një kohë në rritje graduale: '''1 muaj → 3 muaj → 1 vit → të përhershme'''. Përdoruesi duhet të kryejë të paktën '''10 kontrolle në muaj''' për të siguruar vazhdimësinë e privilegjeve.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-title&quot;&gt;Si të bëni një kërkesë&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Shkruani emrin e përdoruesit dhe krijoni kërkesën me formularin më poshtë. Nëse përdoruesi ka bërë kërkesë më parë, shtoni një numër rendor pas emrit ''(p.sh. Emri i përdoruesit 2)''.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-form&quot;&gt;&lt;inputbox&gt;
type=create
preload=Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/InputInit
prefix=Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/
placeholder=Emri i përdoruesit
buttonlabel=Krijo kërkesën
width=30
&lt;/inputbox&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-propose-body&quot;&gt;Pasi ta keni krijuar, roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] e shton te lista [[#Kërkesa|Kërkesa]] më poshtë brenda pak minutash. Nëse nuk shfaqet pas një çerek ore, shtojeni vetë: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Emri i përdoruesit}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;candidates-section adm-no-tally&quot;&gt;
{{Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa}}
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;adm-voting-footer&quot;&gt;[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|24px|link=Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Arkiv|alt=]] &lt;span&gt;Kërkesat e kaluara, me përfundimin e tyre, janë te [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Arkiv|arkivi i kërkesave për kontrollues]]; i zhvendos atje roboti [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]], një javë pas mbylljes.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>bgo9xakncja62ca6k7ipgqkan4bja0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Lufta e Nuseve</title>
    <ns>4</ns>
    <id>392596</id>
    <revision>
      <id>3058183</id>
      <parentid>2881363</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Forma e sotme: shënimi se kandidatura u hap pa arsye dhe udhëzimi i votimit — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="634" sha1="cju3a6ycy9ahbaacyo0y718dyhfl5ag" xml:space="preserve">&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --&gt;
== [[Lufta e Nuseve]] ==
'''Kandidatura përfundon minimalisht më ''22 dhjetor 2025, 19:55 (CEST)'''''
&lt;br /&gt;
&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --&gt;
&lt;!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --&gt;
''Kandidatura u hap nga [[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]] më 15 dhjetor 2025, pa asnjë arsye.''

=== Votimi ===
&lt;!-- Votoni në një rresht të ri: * {{PËR}}, * {{KUNDËR}} ose * {{ASNJANËS}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me &lt;s&gt;…&lt;/s&gt; dhe shtoni të renë. --&gt;

=== Diskutimi ===</text>
      <sha1>cju3a6ycy9ahbaacyo0y718dyhfl5ag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:WindowSections</title>
    <ns>828</ns>
    <id>395331</id>
    <revision>
      <id>3058246</id>
      <parentid>3056973</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Komenti: modulet me emrat e rinj — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058246</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="22143" sha1="iqd8gchtgqqtw7oub3ojuu043h36wz7" xml:space="preserve">local p = {}
local mw_html = mw.html
local mw_text = mw.text
local mw_uri = mw.uri

-- The reading of the lists (their labeled section &quot;dritare&quot;, the requests they transclude, the
-- closed threads) and the votes of the requests (tally, deadline, rules) are in Module:Votes, which
-- the hubs use too ({{Vote summary}}).
local Votes = require('Module:Votes')
local heading_of = Votes.heading_of
local items_of = Votes.items_of

-- [[ CONFIGURATION ]]
-- Maps each named window to its display title, wiki page sources, fallback empty message,
-- and content type (&quot;standard&quot; for discussion/voting panels, &quot;news&quot; for bulletin-style panels).
-- A source with a &quot;rule&quot; (one of the RULES of Module:Votes) is a list of votes: each of its items
-- gets a line with the tally of its votes and its state (the time left, whether it can be closed);
-- with the rule &quot;diskutim&quot; (Pyetje e Përgjigje, Zyra e Ankesave), each thread gets a line under its
-- title with the date of its last comment and when MajavahBot archives it.
-- A window with a &quot;count_class&quot; (Faqja kryesore: the article, the showcase and the challenge of the week, whose
-- items are cards, not headings) takes the number for its badge from the elements of its content with that class,
-- and so does the band of each of its parts; the tooltip of its header is &quot;count_note&quot; with that number of each
-- part. With none, the window is grey and says &quot;Gjithçka në rregull!&quot; above its content, with &quot;done_note&quot; as its
-- tooltip.
-- Every window has a tooltip on its header, by one standard (tooltip_of): what is open, by part in a
-- window with several sources (&quot;Kandidatura: 4 · Rivlerësime: 10&quot;; the &quot;part&quot; of a source names its part,
-- else its &quot;label&quot; does), else &quot;open_note&quot; with the number of its items (&quot;Pyetje të hapura: 2&quot;), and the
-- requests closed before the conditions of their vote were met, if any (&quot;Mbyllur para kohe: 1&quot;, &quot;Mbyllur
-- pa votat e nevojshme: 2&quot;); then,
-- after a dash, what the header does not show, the states of the items: of the votes, how many are ready
-- to be closed, wait for votes or are before their minimum time; of the threads, how many are about to be
-- archived. A window with nothing to do has &quot;idle_note&quot; (&quot;Nuk ka pyetje të hapura&quot;).
local WINDOW_CONFIG = {
	['Pyetje e Përgjigje'] = {
		title = &quot;Pyetje e Përgjigje&quot;,
		sources = { { page = &quot;Ndihmë:Pyetje e Përgjigje&quot;, section = &quot;dritare&quot;, rule = &quot;diskutim&quot; } },
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		open_note = &quot;Pyetje të hapura: %d&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka pyetje të hapura&quot;,
		type = &quot;standard&quot;
	},
	['Zyra e Ankesave'] = {
		title = &quot;Zyra e Ankesave&quot;,
		sources = { { page = &quot;Wikipedia:Zyra e Ankesave&quot;, section = &quot;dritare&quot;, rule = &quot;diskutim&quot; } },
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		open_note = &quot;Ankesa të hapura: %d&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka ankesa të hapura&quot;,
		type = &quot;standard&quot;
	},
	['Administrata'] = {
		title = &quot;Administrata&quot;,
		sources = {
			{ page = &quot;Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Kërkesa për kontrollues&quot;, part = &quot;Kontrollues&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura të propozuara&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Kandidatura për administratorë (Të propozuara)&quot;, part = &quot;Administratorë&quot;, rule = &quot;zgjedhje&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për administratorë/Kandidatura vetjake&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Kandidatura për administratorë (Vetjake)&quot;, part = &quot;Administratorë&quot;, rule = &quot;zgjedhje&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura të propozuara&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Kandidatura për burokratë (Të propozuara)&quot;, part = &quot;Burokratë&quot;, rule = &quot;zgjedhje&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Administrata/Votimet/Kandidatura për burokratë/Kandidatura vetjake&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Kandidatura për burokratë (Vetjake)&quot;, part = &quot;Burokratë&quot;, rule = &quot;zgjedhje&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje të propozuara&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Dorëheqje të propozuara&quot;, part = &quot;Dorëheqje&quot;, rule = &quot;zgjedhje&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Administrata/Votimet/Dorëheqje/Dorëheqje vullnetare&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Dorëheqje vullnetare&quot;, part = &quot;Dorëheqje&quot; },
		},
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka votime ose kërkesa të hapura&quot;,
		type = &quot;standard&quot;
	},
	['Ofiçina'] = {
		title = &quot;Ofiçina&quot;,
		sources = { { page = &quot;Wikipedia:Robotët/Kërkesë për miratim&quot;, section = &quot;dritare&quot;, rule = &quot;votim&quot; } },
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		open_note = &quot;Kërkesa për miratim të hapura: %d&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka kërkesa për miratim të hapura&quot;,
		type = &quot;standard&quot;
	},
	['Forumi i Grisjes'] = {
		title = &quot;Forumi i Grisjes&quot;,
		sources = { { page = &quot;Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje&quot;, section = &quot;dritare&quot;, rule = &quot;grisje&quot; } },
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		open_note = &quot;Kërkesa për grisje të hapura: %d&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka kërkesa për grisje të hapura&quot;,
		type = &quot;standard&quot;
	},
	['Artikuj të mirë'] = {
		title = &quot;Artikuj të mirë&quot;,
		sources = {
			{ page = &quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Votimet&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Kandidatura&quot;, rule = &quot;kandidature&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/Votimet&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Rivlerësime&quot;, rule = &quot;rivleresim&quot; }
		},
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka kandidatura ose rivlerësime të hapura&quot;,
		type = &quot;standard&quot;
	},
	['Artikuj të përkryer'] = {
		title = &quot;Artikuj të përkryer&quot;,
		sources = {
			{ page = &quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/Kandidatura/Votimet&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Kandidatura&quot;, rule = &quot;kandidature&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/Votimet&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Rivlerësime&quot;, rule = &quot;rivleresim&quot; }
		},
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka kandidatura ose rivlerësime të hapura&quot;,
		type = &quot;standard&quot;
	},
	['Faqja kryesore'] = {
		title = &quot;Faqja kryesore&quot;,
		sources = {
			{ page = &quot;Wikipedia:Artikulli i javës&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Artikulli i javës&quot;, part = &quot;Artikulli&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Vitrina e javës&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Vitrina e javës&quot;, part = &quot;Vitrina&quot; },
			{ page = &quot;Wikipedia:Sfida e javës&quot;, section = &quot;dritare&quot;, label = &quot;Sfida e javës&quot;, part = &quot;Sfida&quot; },
		},
		empty_msg = &quot;Gjithçka në rregull!&quot;,
		type = &quot;standard&quot;,
		-- the badge: the weeks without a choice, in the three parts (the amber cards of Module:Article of the week,
		-- Module:Showcase of the week and Module:Challenge of the week)
		count_class = &quot;window-aj-auto&quot;,
		-- while some week waits for a choice: the colours of the Main Page cards, not the red of what waits for
		-- an answer (the Main Page fills a week without a choice by itself)
		active_class = &quot;status-mainpage&quot;,
		count_note = &quot;Javë pa zgjedhje nga 4 — %s&quot;,
		done_note = &quot;Artikulli, vitrina dhe sfida janë zgjedhur për të katër javët&quot;
	},
	['Buletini Teknik'] = {
		title = &quot;Buletini Teknik&quot;,
		sources = { { page = &quot;Wikipedia:Buletini Teknik&quot;, section = &quot;dritare&quot; } },
		empty_msg = &quot;Lajme të reja së shpejti!&quot;,
		open_note = &quot;Numra të rinj të buletinit: %d&quot;,
		idle_note = &quot;Nuk ka numra të rinj të buletinit&quot;,
		type = &quot;news&quot;
	}
}

-- Threads closed with one of the closing templates of Module:Votes ({{Resolved}}, {{Refused}},
-- {{dmb}} and their other names) are left out of the windows, which show only what still needs
-- attention; the threads stay on their page until they are archived. A request closed before the
-- conditions of its vote were met still needs attention: it stays in its window until it is archived,
-- with its closing and its status in amber (&quot;⚠ Mbyllur para kohe&quot;), and the tooltip of the window
-- counts it apart from the open ones (Module:Votes, needing_attention).

-- [[ HELPER FUNCTIONS ]]

-- Collapses multiple blank lines immediately before or after a heading div
-- into a single newline, preventing the MediaWiki parser from emitting
-- phantom paragraph tags around empty subsections.
local function strip_blank_lines_between_headings(text)
	text = mw.ustring.gsub(text, '(&lt;/div&gt;)%s*\n%s*\n+', '%1\n')
	text = mw.ustring.gsub(text, '\n%s*\n+%s*(&lt;div class=&quot;window%-heading)', '\n%1')
	return text
end

-- Fetches and merges wikitext content from all sources defined for a window.
-- Transforms wikitext section headings (==...==) into styled HTML div elements,
-- each carrying a permalink icon linking back to the originating page and anchor.
-- Spaces immediately before wikilink brackets in heading text are encoded as
-- &amp;#32; so the MediaWiki parser preserves them as entity spans rather than
-- collapsing them during HTML normalisation.
-- Anchor deduplication is tracked at the card level so that identically-titled
-- headings across different sources within the same window receive unique IDs.
-- The heading regex validates that opening and closing marker lengths match,
-- rejecting malformed headings such as ==Title===.
-- Threads closed with one of the closing templates are left out, except
-- the requests closed before the conditions of their vote were met.
-- Returns the assembled wikitext string, the total count of top-level
-- (H2) headings found across all sources, for windows with several
-- sources the name and the count of the open items of each part, in their
-- order (also of the empty ones), and the states of the items, for the
-- tooltip of the window: whether it has votes with conditions (votes) or
-- threads that a robot archives (threads), and how many items are in each
-- state (ready, wait, time; early, for the requests closed before their
-- conditions were met, and of those early_time, before their minimum time,
-- and early_votes, without the votes they need; of the threads, due).
-- With a &quot;count_class&quot; (see WINDOW_CONFIG), the count of a part, and of its band, is the number of the
-- elements of its content with that class, not of its headings.
local function get_content(frame, sources, count_class)
	local count_pattern = count_class and count_class:gsub('%p', '%%%0')
	local full_content = &quot;&quot;
	local h2_count = 0
	local parts, part_index = {}, {}
	local states = {}
	local anchor_counts = {}
	local now = os.time()

	for _, src in ipairs(sources) do
		local rule = src.rule and Votes.RULES[src.rule]
		local text, early = Votes.needing_attention(frame,
			Votes.inline_transclusions(Votes.section_text(src.page, src.section), 1), rule)
		local count_before = h2_count
		local early_count = 0
		local counted                       -- with a count_class: the elements of this part with it
		if rule and (rule.min or rule.min_per) then
			states.votes = true
		elseif rule and rule.archive then
			states.threads = true
		end

		if text and mw_text.trim(text) ~= &quot;&quot; then
			local src_page = src.page

			-- The line of votes and deadline of each item of a vote
			local metas = {}
			if rule then
				for i, item in ipairs(items_of(mw_text.trim(text))) do
					local html, _, kind = Votes.meta(item, rule, now, early[item[1]])
					metas[i] = html
					if early[item[1]] then
						-- a request closed before the conditions of its vote were met: before its minimum time
						-- (&quot;time&quot;) or, after it, without the votes it needs (&quot;votes&quot;)
						early_count = early_count + 1
						local how = 'early_' .. early[item[1]].kind
						states[how] = (states[how] or 0) + 1
					elseif kind and (not rule.archive or kind == 'due') then
						-- of the threads, the tooltip counts only those about to be archived
						states[kind] = (states[kind] or 0) + 1
					end
				end
				-- the time left changes by the hour: the page is parsed again every hour
				frame:preprocess('{{#timel:H}}')
			end

			local lines = {}
			local item, placed = 0, false
			for line in mw_text.gsplit(mw_text.trim(text), '\n', true) do
				local level, clean_title = heading_of(line)
				if level then
					if level == 2 then
						h2_count = h2_count + 1
						item = item + 1
						placed = false
					end
					local base_anchor = mw_uri.anchorEncode(clean_title)
					local final_anchor = base_anchor
					if anchor_counts[base_anchor] then
						anchor_counts[base_anchor] = anchor_counts[base_anchor] + 1
						final_anchor = base_anchor .. &quot;_&quot; .. anchor_counts[base_anchor]
					else
						anchor_counts[base_anchor] = 1
					end
					local display_title = mw.ustring.gsub(clean_title, &quot;%s+(%[%[)&quot;, &quot;&amp;#32;%1&quot;)
					local link_html = string.format('&lt;span class=&quot;window-permalink&quot;&gt;[[%s#%s|🔗]]&lt;/span&gt;', src_page, final_anchor)
					line = string.format('&lt;div class=&quot;window-heading level-%d&quot;&gt;%s%s&lt;/div&gt;', level, display_title, link_html)
					-- the line of votes goes at the top of the item's &quot;Votimi&quot;, under its title, as on the hubs
					if level &gt;= 3 and not placed and metas[item]
						and mw.ustring.find(mw.ustring.lower(clean_title), '^votim') then
						line = line .. '\n' .. metas[item]
						placed = true
					end
					-- the line of a thread of a discussion page (its last comment, when it is archived) goes
					-- under its title
					if level == 2 and rule and rule.archive and metas[item] then
						line = line .. '\n' .. metas[item]
						placed = true
					end
				end
				table.insert(lines, line)
			end
			text = table.concat(lines, '\n')

			text = strip_blank_lines_between_headings(text)
			-- expand the templates of the section (votes, signatures…) now that its headings are divs
			text = frame:preprocess(text)

			if count_pattern then
				local _, found = text:gsub(count_pattern, '')
				counted = found
			end

			-- When a window aggregates multiple sources, prepend a labeled sub-header
			-- above each source's content block so readers can tell the parts apart:
			-- the name of the part, the number of its items and a link to its page.
			local source_header = &quot;&quot;
			if #sources &gt; 1 then
				local display_label = src.label or src_page
				local count = counted or (h2_count - count_before)
				source_header = string.format(
					'&lt;div class=&quot;window-source-heading&quot;&gt;%s%s&lt;span class=&quot;window-permalink&quot;&gt;[[%s|🔗]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;',
					display_label,
					count &gt; 0 and string.format('&lt;span class=&quot;window-source-count&quot;&gt;%d&lt;/span&gt;', count) or '',
					src_page
				)
			end

			full_content = full_content .. source_header .. text
		end

		-- the parts of a window with several sources: sources with the same &quot;part&quot; count together
		if #sources &gt; 1 then
			local name = src.part or src.label or src.page
			if not part_index[name] then
				table.insert(parts, { name = name, count = 0 })
				part_index[name] = #parts
			end
			parts[part_index[name]].count = parts[part_index[name]].count
				+ (count_pattern and (counted or 0) or (h2_count - count_before - early_count))
		end
		if early_count &gt; 0 then
			states.early = (states.early or 0) + early_count
		end
	end
	return full_content, h2_count, parts, states
end

-- The tooltip of the header of a window with something open, by one standard for all the windows: what is
-- open, by part in a window with several (&quot;Kandidatura: 2 · Rivlerësime: 10&quot;), else the words of the window
-- with the number of its items (&quot;Kërkesa për grisje të hapura: 29&quot;), and the requests closed before the
-- conditions of their vote were met, which the window still shows, by what was not met (&quot;Mbyllur para
-- kohe: 1&quot;, &quot;Mbyllur pa votat e nevojshme: 2&quot;): together, the number of the badge; then, after a dash,
-- the states of the open items, which the header does not show: of the votes, how many are ready to be
-- closed, wait for votes or are before their minimum time; of the threads, how many are about to be
-- archived.
local VOTE_STATES = {
	{ 'ready', 'Gati për mbyllje' }, { 'wait', 'Në pritje të votave' }, { 'time', 'Para kohës minimale' },
}
local EARLY_NOTES = {
	{ 'early_time', 'Mbyllur para kohe' }, { 'early_votes', 'Mbyllur pa votat e nevojshme' },
}

local function tooltip_of(config_data, h2_count, parts, states)
	local what
	states = states or {}
	local early = states.early or 0
	if parts and #parts &gt; 0 then
		local names = {}
		for _, part in ipairs(parts) do
			table.insert(names, part.name .. ': ' .. part.count)
		end
		what = table.concat(names, ' · ')
	elseif config_data.open_note then
		what = config_data.open_note:format(h2_count - early)
	end
	if not what then
		return nil
	end
	for _, note in ipairs(EARLY_NOTES) do
		if (states[note[1]] or 0) &gt; 0 then
			what = what .. ' · ' .. note[2] .. ': ' .. states[note[1]]
		end
	end
	local notes = {}
	-- the states of the votes, when at least one of the open items is a vote
	if states.votes and (states.ready or states.wait or states.time) then
		for _, state in ipairs(VOTE_STATES) do
			table.insert(notes, state[2] .. ': ' .. (states[state[1]] or 0))
		end
	end
	if states.threads then
		table.insert(notes, 'Arkivohen së shpejti: ' .. (states.due or 0))
	end
	return what .. (#notes &gt; 0 and (' — ' .. table.concat(notes, ' · ')) or '')
end

-- Constructs a collapsible card element for a single window panel.
-- Applies a CSS status class based on whether the panel has active content
-- and whether it is a news-type or standard-type window.
-- Displays a badge showing the number of H2-level discussion topics (or &quot;i&quot;
-- for news panels), using a unified pill shape for both types.
-- Renders the fetched content inside the card body, or a localised
-- empty-state message with a decorative check icon when no content is present.
-- Panels with more than five H2 headings receive a scroll-to-top wikilink at
-- the bottom of their content area for easy navigation.
-- The message of a window with nothing to do (&quot;Gjithçka në rregull!&quot;), with its check mark
local function empty_message(msg)
	return tostring(mw_html.create('div'):addClass('no-content-message')
		:tag('span'):wikitext(msg):done()
		:tag('span'):addClass('no-content-icon'):wikitext('✓'):done())
end

-- &quot;own&quot;, for a window whose badge is not the number of its headings (the article of the week): its badge
-- (none when there is nothing to do), its status class and the tooltip of its header.
-- The header of every window has a tooltip: &quot;own.tooltip&quot;, else that of tooltip_of (what is open and the
-- states of its items); &quot;idle_note&quot; when the window has nothing to do.
local function build_card(config_data, content, is_active, h2_count, parts, own, states)
	local card_id = 'window-card-' .. mw_uri.anchorEncode(config_data.title)
	local status_class = own and own.status
		or (is_active and (config_data.type == 'news' and &quot;status-news&quot; or &quot;status-alert&quot;) or &quot;status-idle&quot;)
	local card = mw_html.create('div')
		:addClass('window-card mw-collapsible mw-collapsed')
		:addClass(status_class)
		:attr('id', card_id)
	local header = card:tag('div'):addClass('window-header mw-collapsible-toggle')
	local title_div = header:tag('div'):addClass('title-text'):wikitext(config_data.title)

	local tooltip
	if own then
		if own.badge then
			title_div:tag('span'):addClass('issue-count-badge'):wikitext(own.badge)
		end
		tooltip = own.tooltip
	elseif h2_count and h2_count &gt; 0 then
		local badge_text = (config_data.type == 'news') and &quot;i&quot; or tostring(h2_count)
		title_div:tag('span'):addClass('issue-count-badge'):wikitext(badge_text)
		tooltip = tooltip_of(config_data, h2_count, parts, states)
	end
	if not tooltip and not is_active then
		tooltip = config_data.idle_note
	end
	if tooltip then
		header:attr('title', tooltip)
	end

	header:tag('div'):addClass('caret-icon')
	local body = card:tag('div'):addClass('window-content mw-collapsible-content')

	if is_active then
		local full_content = content
		-- Append a scroll-to-top link for panels with more than five H2 headings
		-- so readers can return to the card header without scrolling back up manually.
		if h2_count &gt; 5 then
			full_content = full_content .. string.format(
				'&lt;div class=&quot;window-scroll-top&quot;&gt;[[#%s|↑]]&lt;/div&gt;', card_id
			)
		end
		body:wikitext(full_content)
	else
		body:wikitext(empty_message(config_data.empty_msg))
	end

	return tostring(card)
end

-- Entry point invoked by the template. Reads the ordered list of window names
-- passed as positional arguments, looks each one up in WINDOW_CONFIG, fetches
-- its content, and emits the sequence of rendered cards preceded by the module
-- stylesheet tag. Unrecognised window names are silently skipped.
function p.render(frame)
	local parent = frame:getParent()
	local args = (parent and parent.args[1]) and parent.args or frame.args
	local output_buffer = { frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:WindowSections/styles.css' } } }
	local sorted_keys = {}
	for k, _ in pairs(args) do if type(k) == 'number' then table.insert(sorted_keys, k) end end
	table.sort(sorted_keys)

	for _, k in ipairs(sorted_keys) do
		local conf = WINDOW_CONFIG[mw_text.trim(args[k])]
		if conf then
			local content, h2_count, parts, states = get_content(frame, conf.sources, conf.count_class)
			local own
			if conf.count_class and mw_text.trim(content) ~= &quot;&quot; then
				-- a window whose items are not headings (the weeks of the Main Page): the badge counts the elements
				-- of its content with this class, the tooltip says how many in each part; with none, the window is
				-- grey like the other windows with nothing to do, with &quot;Gjithçka në rregull!&quot; above its content
				local _, count = content:gsub((conf.count_class:gsub('%p', '%%%0')), '')
				if count &gt; 0 then
					local names = {}
					for _, part in ipairs(parts) do
						table.insert(names, part.name .. ': ' .. part.count)
					end
					own = { badge = tostring(count), status = conf.active_class or 'status-alert',
						tooltip = conf.count_note:format(#names &gt; 0 and table.concat(names, ' · ') or tostring(count)) }
				else
					own = { status = 'status-idle', tooltip = conf.done_note }
					content = empty_message(conf.empty_msg) .. content
				end
			end
			table.insert(output_buffer, build_card(conf, content, mw_text.trim(content) ~= &quot;&quot;, h2_count, parts, own, states))
		end
	end
	return table.concat(output_buffer)
end

return p</text>
      <sha1>iqd8gchtgqqtw7oub3ojuu043h36wz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:WindowSections/doc</title>
    <ns>828</ns>
    <id>395334</id>
    <revision>
      <id>3058247</id>
      <parentid>3056990</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Modulet me emrat e rinj; skeda e ditës e Commons-it te vitrina — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6591" sha1="bo18hbosqp9ofldjtyozx82d24bwceb" xml:space="preserve">{{Module rating|protected}}
{{Uses TemplateStyles|Moduli:WindowSections/styles.css}}
== Përdorimi ==
Ky modul shërben për të gjeneruar dritaret e njoftimeve (cards) në faqen [[Wikipedia:Kuvendi]]. Ai kontrollon automatikisht seksionet e caktuara në faqet e ndryshme dhe tregon nëse ka përmbajtje të re (me ngjyrë të kuqe/të verdhë) apo jo (ngjyrë gri). Dritarja &quot;Faqja kryesore&quot;, me artikullin, vitrinën dhe sfidën e javës, ka ngjyrat blu të faqes kryesore kur ka javë pa zgjedhje, jo të kuqen e asaj që pret përgjigje (faqja kryesore e mbush vetë një javë pa zgjedhje), dhe bëhet gri, me &quot;Gjithçka në rregull!&quot;, kur secila nga katër javët e ardhshme ka zgjedhjen e saj në të tria rubrikat.

Moduli tani ngarkon automatikisht stilet e nevojshme për dritaret (përmes &lt;code&gt;Module:WindowSections/styles.css&lt;/code&gt;), por struktura e rrjetës (grid) varet nga faqja pritëse.

Mënyra e preferuar e përdorimit është përmes stampës {{tl|WindowSections}}.

=== Sintaksa ===
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;#invoke:WindowSections|render|''çelësi1''|''çelësi2''|...&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

=== Parametrat ===
Moduli pranon çelësat e mëposhtëm si parametra pozicionalë. Renditja e parametrave përcakton renditjen e dritareve në faqe.
'''Kujdes:''' Çelësat duhet të shkruhen saktësisht si më poshtë (përfshirë hapësirat dhe shkronjat e mëdha).

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Çelësi !! Titulli i Dritares !! Faqja burim
|-
| &lt;code&gt;Pyetje e Përgjigje&lt;/code&gt; || Pyetje e Përgjigje || [[Ndihmë:Pyetje e Përgjigje]]
|-
| &lt;code&gt;Zyra e Ankesave&lt;/code&gt; || Zyra e Ankesave || [[Wikipedia:Zyra e Ankesave]]
|-
| &lt;code&gt;Administrata&lt;/code&gt; || Administrata || [[Wikipedia:Administrata]] (të gjitha nënfaqet e votimeve)
|-
| &lt;code&gt;Ofiçina&lt;/code&gt; || Ofiçina || [[Wikipedia:Robotët]]
|-
| &lt;code&gt;Forumi i Grisjes&lt;/code&gt; || Forumi i Grisjes || [[Wikipedia:Forumi i Grisjes]]
|-
| &lt;code&gt;Artikuj të mirë&lt;/code&gt; || Artikuj të mirë || [[Wikipedia:Artikuj të mirë]]
|-
| &lt;code&gt;Artikuj të përkryer&lt;/code&gt; || Artikuj të përkryer || [[Wikipedia:Artikuj të përkryer]]
|-
| &lt;code&gt;Faqja kryesore&lt;/code&gt; || Faqja kryesore || Rubrikat e javës të faqes kryesore, secila me brezin e saj: [[Wikipedia:Artikulli i javës]] (seksioni &quot;dritare&quot;, me &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Article of the week|window}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;), [[Wikipedia:Vitrina e javës]] (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Showcase of the week|window}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) dhe [[Wikipedia:Sfida e javës]] (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Challenge of the week|window}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). Secila rubrikë tregon katër javët e ardhshme si karta, secila me emrin e faqes së saj, p.sh. 2026/41; javët pa zgjedhje kanë butonin &quot;Zgjidhni…&quot;, ato me zgjedhje butonin &quot;Shihni parapamjen&quot;. Te vitrina, karta e një jave pa skedë të zgjedhur ka një figurë të vogël të skedës së ditës të Wikimedia Commons që shfaqet në vend të saj, fotografia ose skeda multimediale e ditës (e vendos [[MediaWiki:Showcase-of-the-week.js]]); te sfida, stampën e mirëmbajtjes nga e cila merret artikulli. Distinktivi numëron, me blu (&lt;code&gt;active_class&lt;/code&gt;), javët pa zgjedhje të të tria rubrikave, dhe brezi i secilës rubrikë ato të sajat; kur të gjitha kanë zgjedhjen e tyre, dritarja bëhet gri me &quot;Gjithçka në rregull!&quot;, si dritaret e tjera pa punë
|-
| &lt;code&gt;Buletini Teknik&lt;/code&gt; || Buletini Teknik || [[Wikipedia:Buletini Teknik]] (Stil i veçantë informativ)
|}

=== Këshillat e dritareve ===
Koka e çdo dritareje ka një këshillë (''tooltip''), që del kur miu qëndron mbi të. Të gjitha ndjekin të njëjtin standard, me dy pjesë të ndara me vizë:
# çfarë është e hapur: &quot;Kërkesa për grisje të hapura: 29&quot;, ose, kur dritarja ka disa pjesë, numri i secilës (&quot;Kandidatura: 1 · Rivlerësime: 10&quot;; &quot;Kontrollues: 1 · Administratorë: 0 · Burokratë: 0 · Dorëheqje: 0&quot;); kërkesat e mbyllura para se të plotësoheshin kushtet, që dritarja vazhdon t'i shfaqë, numërohen më vete, sipas asaj që mungonte (&quot;Kërkesa për grisje të hapura: 29 · Mbyllur para kohe: 1 · Mbyllur pa votat e nevojshme: 2&quot;), dhe të gjitha bashkë japin numrin e distinktivit;
# gjendja, që koka nuk e tregon: për votimet, &quot;Gati për mbyllje: 2 · Në pritje të votave: 20 · Para kohës minimale: 7&quot;; për temat e Pyetje e Përgjigje dhe të Zyrës së Ankesave, &quot;Arkivohen së shpejti: 1&quot;.
P.sh. &quot;Kërkesa për grisje të hapura: 29 — Gati për mbyllje: 2 · Në pritje të votave: 20 · Para kohës minimale: 7&quot;. Kur dritarja nuk ka asgjë të hapur, këshilla e thotë këtë (&quot;Nuk ka pyetje të hapura&quot;). Fjalët janë te &lt;code&gt;open_note&lt;/code&gt; dhe &lt;code&gt;idle_note&lt;/code&gt; të çdo dritareje në tabelën &lt;code&gt;WINDOW_CONFIG&lt;/code&gt; të modulit (për dritaren Faqja kryesore, &lt;code&gt;count_note&lt;/code&gt;, me numrin e javëve pa zgjedhje të secilës rubrikë, &quot;Javë pa zgjedhje nga 4 — Artikulli: 0 · Vitrina: 4 · Sfida: 4&quot;, dhe &lt;code&gt;done_note&lt;/code&gt;); pjesët marrin emrin nga &lt;code&gt;part&lt;/code&gt; i burimit (burimet me të njëjtin &lt;code&gt;part&lt;/code&gt; numërohen bashkë) ose, kur mungon, nga &lt;code&gt;label&lt;/code&gt;.

=== Votat dhe afatet ===
Në dritaret e votimeve (Forumi i Grisjes, Ofiçina, Artikuj të mirë/përkryer dhe zgjedhjet e Administratës), nën titullin &quot;Votimi&quot; të çdo kërkese del një rresht me votat e saj dhe gjendjen:
* &quot;⏳ Mund të mbyllet pas 5 ditësh&quot;: votimi nuk mund të mbyllet para kohës minimale të procedurës;
* &quot;✓ Gati për mbyllje&quot;: koha minimale ka kaluar dhe kushtet janë plotësuar;
* &quot;🗳 Pret votat · duhen 3 vota në njërën anë&quot;: koha minimale ka kaluar, por votimi vazhdon derisa të vijnë votat që i duhen;
* &quot;⚠ Mbyllur para kohe&quot; (ose &quot;⚠ Mbyllur pa votat e nevojshme&quot;), me ngjyrën e paralajmërimit: kërkesa u mbyll para se të plotësoheshin kushtet e procedurës. Një kërkesë e tillë mbetet në dritare, bashkë me mesazhin e mbylljes, derisa të arkivohet.
Në dritaret e Pyetje e Përgjigje dhe Zyrës së Ankesave, nën titullin e çdo teme del data e komentit të fundit dhe kur e arkivon MajavahBot (&quot;Arkivohet pas 10 ditësh&quot;; rregulli &lt;code&gt;diskutim&lt;/code&gt; i Moduli:Votes). Kërkesat e tjera të mbyllura me {{tl|dmb}}, {{tl|Resolved}} ose {{tl|Refused}} nuk dalin në dritare. Leximi i listave, numërimi i votave dhe rregullat e procedurave janë te [[Moduli:Votes]], i cili ushqen edhe përmbledhjet në krye të listave të qendrave ({{tl|Vote summary}}). Faqja rifreskohet çdo orë.

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
[[Kategoria:Module]]
[[Kategoria:Module Lua]]
[[Kategoria:Stampa të Kuvendit]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>bo18hbosqp9ofldjtyozx82d24bwceb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Xhamia e Bibi Marjamit</title>
    <ns>1</ns>
    <id>395340</id>
    <revision>
      <id>3057972</id>
      <parentid>2899918</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T15:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2909" sha1="jf5479ak9a6a58gowaetkisi30mvlgl" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Bibi Marjamit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2899917 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240525101936/https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo për lidhjen https://www.boibazar.com/book/bangladesher-pracen-kirti-muslim-jug-2nd-khondo.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 12 shkurt 2026 20:15 (CET)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Bibi Marjamit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057971 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240303045702/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240303045702/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bibi_Mariam_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221005211742/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tomb_of_Bibi_Mariam.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 17:43 (CEST)</text>
      <sha1>jf5479ak9a6a58gowaetkisi30mvlgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:WindowSections/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>395341</id>
    <revision>
      <id>3058219</id>
      <parentid>3056947</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058219</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="22831" sha1="tsp7muz17j07ui6awcy7ngf0ut4lpso" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   1. WINDOW CARDS (CORE STRUCTURE)
   ================================================================== */

/* Base card layout: white background, accented left border, subtle shadow,
   and smooth transitions for hover elevation. Each card occupies one grid
   column when collapsed. */
.window-card {
	background: var(--background-color-base, #fff);
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left-width: 5px;
	box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.05);
	transition: box-shadow 0.25s ease-in-out, transform 0.25s ease-in-out;
	grid-column: span 1;
	overflow: hidden;
	margin-top: 2px;
}

/* Collapsed cards lift slightly on hover to signal interactivity. */
.window-card.mw-collapsed:hover {
	box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08);
	transform: translateY(-1px);
}

/* An expanded card stretches across all grid columns and gains a deeper
   shadow to visually separate it from surrounding collapsed cards. */
.window-card:not(.mw-collapsed) {
	grid-column: 1 / -1;
	box-shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,0.12);
	margin-top: 4px;
	margin-bottom: 24px;
	transform: none;
}

/* Left border accent colours reflecting the card's content status:
   grey for idle (no active items), red for standard panels with open
   items, amber for news-type panels. */
.status-idle  { border-left-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); }
.status-alert { border-left-color: #d33; }
.status-news  { border-left-color: #fc3; }

/* Faqja kryesore (the article, the picture and the challenge of the week) while some week waits for a
   choice: the light blue of the Main Page cards, on the edge, the header and the badge. Not the red of the
   windows whose items wait for an answer: the Main Page fills a week without a choice by itself. */
.status-mainpage { border-left-color: #6b9bd1; }
.status-mainpage .window-header {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
}
.status-mainpage .window-header:hover {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle--hover, #dce3f9);
}

/* Idle cards use a slightly tinted background so they visually recede
   behind cards that have active content, making it easier to scan for
   panels that need attention. */
.status-idle.mw-collapsed {
	background: var(--background-color-neutral-subtle, #fafafa);
}
.status-idle.mw-collapsed .window-header .title-text {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* Header bar: horizontally distributes the title, badge, and caret.
   Min-height allows the header to expand gracefully if the title wraps
   on narrow viewports. */
.window-header {
	display: flex;
	justify-content: space-between;
	align-items: center;
	cursor: pointer;
	min-height: 54px;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
}
.window-header:hover { background-color: var(--background-color-interactive-subtle, #f8f9fa); }

/* Hides the header bottom border on expanded idle cards so the lightweight
   empty-state message beneath it does not feel over-separated. */
.status-idle:not(.mw-collapsed) .window-header { border-bottom-color: transparent; }

/* Title text inside the header: bold, slightly enlarged, and allowed to
   grow to fill available space between the left edge and the caret. */
.window-header .title-text {
	padding: 0 24px;
	font-weight: 700;
	font-size: 1.1em;
	color: var(--color-base, #202122);
	display: flex;
	align-items: center;
	flex-grow: 1;
}

/* Pill-shaped badge appended to the title showing the number of open items
   or an information marker. Uses consistent padding and border-radius for
   both standard and news types so they occupy the same visual footprint. */
.issue-count-badge {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-subtle, #72777d);
	border-radius: 20px;
	padding: 2px 10px;
	margin-left: 12px;
	font-size: 0.8em;
	font-weight: bold;
	border: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
	min-width: 24px;
	min-height: 22px;
	box-sizing: border-box;
}

/* Alert badges use a muted red tint to reinforce the card's alert status. */
.status-alert .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fee7e6);
	color: var(--color-error, #d33);
	border-color: #fcc;
}

/* The badge of Faqja kryesore: blue like its edge (the weeks that wait for a choice). */
.status-mainpage .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	border-color: #a7c4ea;
}

/* News badges use an amber tint with an italic serif &quot;i&quot; marker. Shares
   the same padding and min-size as the standard badge for visual parity. */
.status-news .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fef6e7);
	color: var(--color-warning, #ac6600);
	border-color: #fb5;
	font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times New Roman', serif;
	font-style: italic;
	font-size: 0.95em;
}

/* Caret column: fixed width for a square touch target. Fades to
   semi-transparent at rest and becomes fully opaque on header hover. */
.caret-icon { width: 54px; opacity: 0.5; }
.window-header:hover .caret-icon { opacity: 1; }

/* CSS-drawn chevron arrow using two bordered edges rotated 45°.
   Points downward when the card is collapsed. */
.caret-icon::after {
	content: &quot;&quot;;
	display: block;
	width: 8px;
	height: 8px;
	border-right: 2px solid var(--color-base, #202122);
	border-bottom: 2px solid var(--color-base, #202122);
	transform: rotate(45deg);
	margin: 0 auto;
	transition: transform 0.25s ease;
}

/* Rotates the chevron to point upward when the card is expanded. */
.window-card:not(.mw-collapsed) .caret-icon::after { transform: rotate(-135deg); }


/* ==================================================================
   2. CONTENT AREA &amp; PERMALINKS
   ================================================================== */

/* Main content body: moderate padding, comfortable line-height, and
   word-break handling for readability of long discussion titles.
   Default cursor
   is restored so body text does not inherit the header's pointer cursor. */
.window-content {
	padding: 12px 32px 32px 32px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	line-height: 1.6;
	overflow-wrap: break-word;
	cursor: default;
}

/* Section headings rendered from wikitext use a serif editorial font.
   Block display preserves inline text flow so that spaces between plain
   text and wikilinks inside headings render correctly. */
.window-heading {
	font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times', serif;
	line-height: 1.2;
	margin-bottom: 0.5em;
	display: block;
}

/* H2-level headings mark the boundary between distinct discussion topics.
   A bottom border underlines the title; top margin provides breathing room
   from the content block above. */
.window-heading.level-2 {
	font-size: 1.55em;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	margin-top: 1.8em;
	margin-bottom: 0.8em;
	padding-bottom: 4px;
}

/* Adds a small gap between an H2 heading and the first paragraph that
   follows it, smoothing the transition from serif heading to body text. */
.window-heading.level-2 + p {
	margin-top: 0.4em;
}

/* H3-level headings are mid-sized UI labels rendered in sans-serif to
   distinguish them from editorial H2 content headings. Uses the same
   system font stack as the rest of the interface for consistency. */
.window-heading.level-3 {
	font-family: sans-serif;
	font-size: 1em;
	font-weight: 600;
	margin-top: 0.9em;
	margin-bottom: 0.4em;
}

/* Collapses the bottom margin of an H3 heading when it is immediately
   followed by another heading or sits at the end of the content area,
   so that empty subsections do not contribute extra vertical space. */
.window-heading.level-3:last-child,
.window-heading.level-3 + .window-heading {
	margin-bottom: 0;
}

/* Permalink icon sits inline after the heading text. Partially transparent
   at rest; scales up and becomes fully opaque on hover. */
.window-permalink a {
	display: inline-block;
	font-size: 0.80em;
	margin-left: 10px;
	opacity: 0.6;
	text-decoration: none !important;
	transition: opacity 0.25s cubic-bezier(0.4, 0, 0.2, 1),
	            transform 0.25s cubic-bezier(0.4, 0, 0.2, 1);
}
.window-permalink a:hover {
	opacity: 1;
	transform: scale(1.2);
}

/* The comments in a window come from other pages, where the reply tool of DiscussionTools
   cannot reach them («përgjigju» only showed an error), so its buttons are hidden here.
   Replies are written on the page of the request itself. */
.window-content .ext-discussiontools-init-replylink-buttons {
	display: none;
}

/* Removes top margin, padding, and border from the first element inside
   the content area so no excess whitespace appears at the top of an
   expanded card. */
.window-content &gt; *:first-child {
	margin-top: 0 !important;
	padding-top: 0 !important;
	border-top: none !important;
}


/* ==================================================================
   3. SOURCE HEADINGS
   ================================================================== */

/* Label band displayed above each source block when a window aggregates
   content from several pages (e.g. candidacies and re-evaluations, or the
   different elections of the Administrata): a band in the blue of the bands of
   the hubs (the accent on the left, a light blue ground, the name in blue), with
   the name of the part, the number of its items and a link to its page, so the
   parts are easy to tell apart. */
.window-source-heading {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-weight: 700;
	margin-top: 32px;
	margin-bottom: 12px;
	padding: 8px 12px;
	border-left: 3px solid var(--color-progressive, #36c);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
}

/* The first band keeps its padding (the reset for the first element of the
   content area would otherwise remove the top half of it). */
.window-content &gt; .window-source-heading:first-child {
	padding-top: 8px !important;
}

/* Number of items in the part, as a small pill after its name. */
.window-source-count {
	min-width: 22px;
	padding: 0 7px;
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	border-radius: 10px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 11px;
	line-height: 18px;
	text-align: center;
}

/* The link to the part's page follows the count, at a size that is easy to see and to press (its
   symbol would otherwise shrink with the small letters of the band); the flex gap spaces it. */
.window-source-heading .window-permalink a {
	margin-left: 0;
	font-size: 16px;
	line-height: 1;
	opacity: 0.75;
}

/* The first item of a part sits closer to its band. */
.window-source-heading + .window-heading.level-2 {
	margin-top: 0.8em;
}


/* ==================================================================
   3b. VOTES AND DEADLINES OF AN ITEM
   ================================================================== */

/* The line at the top of the «Votimi» part of a request or a candidacy, under its title: the tally
   of its votes (one vote for each user, the last one; struck votes left out) and its status: the
   time before it can be closed («Mund të mbyllet pas 5 ditësh»), «Gati për mbyllje» once the minimum
   time is over and the conditions are met (green), or «Pret votat» with what is still missing after
   the minimum time (amber). Plain text, flush with the lines around
   it; the rules are in the tooltips. A request closed before the conditions of its vote were met
   stays in its window until it is archived, with «⚠ Mbyllur para kohe» (amber, bold). */
.window-item-meta {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 2px 14px;
	margin: 0 0 0.6em;
	font-size: 0.95em;
	line-height: 1.6;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.window-item-meta &gt; span {
	cursor: help;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-ready {
	color: var(--color-success, #177860);
	font-weight: 700;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-wait {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-early {
	color: var(--color-warning, #886425);
	font-weight: 700;
}

/* The line under the title of a thread of Pyetje e Përgjigje and Zyra e Ankesave: the date of its
 last comment and when MajavahBot archives it (amber once the days are over) */
.window-item-meta &gt; .window-meta-last {
	cursor: default;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-archive-due {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

/* The window of the article of the week (Moduli:Article of the week, «_window»): the next four weeks
 as cards, since the aim is an article chosen by the community for every week. A week with one is
 green; a week without one is amber, with the featured or good article that the Main Page shows in its
 place meanwhile and the button «Zgjidhni një artikull», which opens the page of the week. What a
 week shows is one block inside its card (.window-aj-pick): a tinted panel with a round mark. The badge
 of the window is the number of weeks without an article, in red; once all four have one, the window
 is grey like the other windows with nothing to do, with «Gjithçka në rregull!» above the cards. */
/* The head of the window: the aim of the week pages and, on its right, the link to their
 guidelines (Wikipedia:Artikulli i javës), an outlined button like those of the hubs */
.window-aj-head {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: flex-start;
	justify-content: space-between;
	gap: 8px 24px;
	margin: 0 0 1em;
}

.window-aj-intro {
	flex: 1 1 24rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.window-aj-intro b {
	color: var(--color-base, #202122);
}

.window-aj-weeks {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(12rem, 1fr));
	gap: 12px;
}

.window-aj-week {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 2px;
	padding: 10px 14px 12px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-width: 4px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	line-height: 1.45;
}

.window-aj-chosen {
	border-top-color: var(--border-color-success, #099979);
}

.window-aj-auto {
	border-top-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}

/* The name of the week, with its page as the system names it («2026/41») on the right;
   on a narrow card the page moves under the name instead of breaking the name */
.window-aj-when {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: space-between;
	align-items: baseline;
	gap: 0 8px;
	font-weight: 700;
}

.window-aj-id {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-family: monospace, monospace;
	font-size: 0.85em;
	font-weight: normal;
}

.window-aj-dates,
.window-aj-fallback {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
}

/* What the week shows, as one block inside its card: a tinted panel with a round mark on its left.
   Green, with a tick, for the caption and the article that was chosen; amber, with an exclamation
   mark, for a week without one and the article that the Main Page shows in its place. */
.window-aj-pick {
	position: relative;
	margin-top: 10px;
	padding: 8px 10px 9px 38px;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff2eb);
}

.window-aj-auto .window-aj-pick {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

.window-aj-pick::before {
	content: &quot;✓&quot;;
	position: absolute;
	top: 9px;
	left: 10px;
	width: 20px;
	height: 20px;
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--color-success, #177860);
	color: var(--background-color-base, #fff);
	font-size: 13px;
	font-weight: 700;
	line-height: 20px;
	text-align: center;
}

.window-aj-auto .window-aj-pick::before {
	content: &quot;!&quot;;
	background-color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-aj-state {
	font-size: 0.95em;
	font-weight: 700;
	line-height: 1.4;
}

.window-aj-chosen .window-aj-state {
	color: var(--color-success, #177860);
}

.window-aj-auto .window-aj-state {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-aj-article {
	font-size: 1.05em;
	line-height: 1.3;
}

.window-aj-pick .window-aj-fallback {
	font-size: 0.9em;
}

/* The image of the week (Module:Image of the week): a small picture of the image under the state of its
   week, the chosen one or the picture of the day shown in its place */
.window-ij-thumb {
	display: block;
	margin-top: 6px;
	line-height: 0;
}

.window-ij-thumb img {
	max-width: 100%;
	height: auto;
	border-radius: 2px;
}

/* The button sits at the foot of its card, so that the buttons of a row line up. Its link is external
 (the page of the week, opened for editing with its preload), and .plainlinks removes the padding
 and the background of external links, hence the !important. */
.window-aj-button {
	margin-top: auto;
	padding-top: 10px;
}

.window-aj-button a {
	display: inline-block;
	padding: 4px 12px !important;
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-progressive, #36c) !important;
	color: var(--color-inverted-fixed, #fff) !important;
	font-weight: 700;
	text-decoration: none !important;
}

.window-aj-button a:hover,
.window-aj-button a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive--hover, #3056a9) !important;
}

/* On a week with a chosen article the button is quiet (outlined): it leads to the page of the week,
   which shows the article as the Main Page will («Shihni parapamjen»). It comes after the rules of
   the filled button, which it overrides. */
.window-aj-button-quiet a {
	padding: 3px 11px !important;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff) !important;
	color: var(--color-progressive, #36c) !important;
}

.window-aj-button-quiet a:hover,
.window-aj-button-quiet a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff) !important;
}

.window-aj-more {
	flex: none;
}

.window-aj-more a {
	display: inline-block;
	padding: 1px 14px;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	border-radius: 14px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 0.9em;
	font-weight: 600;
	text-decoration: none;
	white-space: nowrap;
}

.window-aj-more a:hover,
.window-aj-more a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	text-decoration: none;
}


/* ==================================================================
   4. SCROLL TO TOP
   ================================================================== */

/* Footer link appended to panels with more than five H2 headings.
   Sits below a top border that mirrors the source heading separator,
   using the same muted grey palette as other structural elements. */
.window-scroll-top {
	display: block;
	text-align: center;
	margin-top: 32px;
	padding-top: 16px;
	border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
}
@keyframes window-scroll-bounce {
	0%   { transform: translateY(0); }
	40%  { transform: translateY(-7px); }
	70%  { transform: translateY(-1px); }
	100% { transform: translateY(-2px); }
}
.window-scroll-top a {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	width: 36px;
	height: 36px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-base, #202122) !important;
	font-size: 1.1em;
	font-weight: bold;
	text-decoration: none !important;
	opacity: 0.75;
	transition: opacity 0.25s ease, background-color 0.25s ease,
	            border-color 0.25s ease, box-shadow 0.25s ease;
}
.window-scroll-top a:hover {
	opacity: 1;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	border-color: #72777d;
	box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.12);
	animation: window-scroll-bounce 0.5s ease forwards;
}


/* ==================================================================
   5. EMPTY STATE
   ================================================================== */

/* Centred muted placeholder shown inside a card body when its source
   section contains no content. Uses flexbox to align the check icon
   and message text on a single baseline. */
.no-content-message {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 8px;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #72777d);
	padding: 20px 0;
	font-size: 0.95em;
}

/* Decorative check icon following the empty-state text. Uses a muted
   green colour to softly indicate &quot;all clear&quot; without drawing excessive focus. */
.no-content-icon {
	color: var(--color-success, #1e7e34);
	font-size: 0.85em;
	font-weight: bold;
}


/* ==================================================================
   6. MEDIAWIKI OVERRIDES
   ================================================================== */

/* Prevents MediaWiki's collapsible toggle from floating, so the custom
   flex header layout controls all alignment. */
.mw-collapsible-toggle { float: none !important; }

/* Hides MediaWiki's default collapsible toggle element entirely, since
   the custom card header acts as the expand/collapse control. */
.mw-collapsible-toggle-default { display: none !important; }


/* ==================================================================
   7. RESPONSIVE
   ================================================================== */

/* On mid-width viewports, side padding and the caret column width are
   reduced in step so the header proportions remain visually balanced. */
@media screen and (max-width: 960px) {
	.window-content {
		padding: 12px 24px 28px 24px;
	}
	.window-header .title-text {
		padding: 0 20px;
	}
	.caret-icon { width: 44px; }
}

/* On narrow viewports, side padding is reduced further so content does
   not feel cramped, and the caret touch target is kept at full width. */
@media screen and (max-width: 700px) {
	.window-content {
		padding: 12px 16px 24px 16px;
	}
	.window-header .title-text {
		padding: 0 16px;
	}
}


/* ==================================================================
   8. REDUCED MOTION
   ================================================================== */

/* Disables all transitions and animations for users who have requested
   reduced motion via their OS or browser accessibility settings. */
@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
	.window-card {
		transition: none !important;
	}
	.window-card.mw-collapsed:hover {
		transform: none !important;
	}
	.caret-icon::after {
		transition: none !important;
	}
	.window-permalink a {
		transition: none !important;
	}
	.window-scroll-top a {
		transition: none !important;
		animation: none !important;
	}
}</text>
      <sha1>tsp7muz17j07ui6awcy7ngf0ut4lpso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058223</id>
      <parentid>3058219</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Dritarja Faqja kryesore: e bardhë si dritaret e tjera me diçka brenda (gri kur çdo javë ka zgjedhjen e saj); bluja mbetet te skaji dhe te distinktivi — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058223</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="22730" sha1="3ssccc4mcpx3h71ie1llllfzidjeo5w" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   1. WINDOW CARDS (CORE STRUCTURE)
   ================================================================== */

/* Base card layout: white background, accented left border, subtle shadow,
   and smooth transitions for hover elevation. Each card occupies one grid
   column when collapsed. */
.window-card {
	background: var(--background-color-base, #fff);
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left-width: 5px;
	box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.05);
	transition: box-shadow 0.25s ease-in-out, transform 0.25s ease-in-out;
	grid-column: span 1;
	overflow: hidden;
	margin-top: 2px;
}

/* Collapsed cards lift slightly on hover to signal interactivity. */
.window-card.mw-collapsed:hover {
	box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08);
	transform: translateY(-1px);
}

/* An expanded card stretches across all grid columns and gains a deeper
   shadow to visually separate it from surrounding collapsed cards. */
.window-card:not(.mw-collapsed) {
	grid-column: 1 / -1;
	box-shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,0.12);
	margin-top: 4px;
	margin-bottom: 24px;
	transform: none;
}

/* Left border accent colours reflecting the card's content status:
   grey for idle (no active items), red for standard panels with open
   items, amber for news-type panels. */
.status-idle  { border-left-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); }
.status-alert { border-left-color: #d33; }
.status-news  { border-left-color: #fc3; }

/* Faqja kryesore (the article, the showcase and the challenge of the week) while some week waits for
   a choice: the light blue of the Main Page cards on the edge and on the badge, not the red of the
   windows whose items wait for an answer (the Main Page fills a week without a choice by itself). The
   window itself is white, like the other windows with something in them, and grey when every week has
   its choice (status-idle). */
.status-mainpage { border-left-color: #6b9bd1; }

/* Idle cards use a slightly tinted background so they visually recede
   behind cards that have active content, making it easier to scan for
   panels that need attention. */
.status-idle.mw-collapsed {
	background: var(--background-color-neutral-subtle, #fafafa);
}
.status-idle.mw-collapsed .window-header .title-text {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* Header bar: horizontally distributes the title, badge, and caret.
   Min-height allows the header to expand gracefully if the title wraps
   on narrow viewports. */
.window-header {
	display: flex;
	justify-content: space-between;
	align-items: center;
	cursor: pointer;
	min-height: 54px;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
}
.window-header:hover { background-color: var(--background-color-interactive-subtle, #f8f9fa); }

/* Hides the header bottom border on expanded idle cards so the lightweight
   empty-state message beneath it does not feel over-separated. */
.status-idle:not(.mw-collapsed) .window-header { border-bottom-color: transparent; }

/* Title text inside the header: bold, slightly enlarged, and allowed to
   grow to fill available space between the left edge and the caret. */
.window-header .title-text {
	padding: 0 24px;
	font-weight: 700;
	font-size: 1.1em;
	color: var(--color-base, #202122);
	display: flex;
	align-items: center;
	flex-grow: 1;
}

/* Pill-shaped badge appended to the title showing the number of open items
   or an information marker. Uses consistent padding and border-radius for
   both standard and news types so they occupy the same visual footprint. */
.issue-count-badge {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-subtle, #72777d);
	border-radius: 20px;
	padding: 2px 10px;
	margin-left: 12px;
	font-size: 0.8em;
	font-weight: bold;
	border: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
	min-width: 24px;
	min-height: 22px;
	box-sizing: border-box;
}

/* Alert badges use a muted red tint to reinforce the card's alert status. */
.status-alert .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fee7e6);
	color: var(--color-error, #d33);
	border-color: #fcc;
}

/* The badge of Faqja kryesore: blue like its edge (the weeks that wait for a choice). */
.status-mainpage .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	border-color: #a7c4ea;
}

/* News badges use an amber tint with an italic serif &quot;i&quot; marker. Shares
   the same padding and min-size as the standard badge for visual parity. */
.status-news .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fef6e7);
	color: var(--color-warning, #ac6600);
	border-color: #fb5;
	font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times New Roman', serif;
	font-style: italic;
	font-size: 0.95em;
}

/* Caret column: fixed width for a square touch target. Fades to
   semi-transparent at rest and becomes fully opaque on header hover. */
.caret-icon { width: 54px; opacity: 0.5; }
.window-header:hover .caret-icon { opacity: 1; }

/* CSS-drawn chevron arrow using two bordered edges rotated 45°.
   Points downward when the card is collapsed. */
.caret-icon::after {
	content: &quot;&quot;;
	display: block;
	width: 8px;
	height: 8px;
	border-right: 2px solid var(--color-base, #202122);
	border-bottom: 2px solid var(--color-base, #202122);
	transform: rotate(45deg);
	margin: 0 auto;
	transition: transform 0.25s ease;
}

/* Rotates the chevron to point upward when the card is expanded. */
.window-card:not(.mw-collapsed) .caret-icon::after { transform: rotate(-135deg); }


/* ==================================================================
   2. CONTENT AREA &amp; PERMALINKS
   ================================================================== */

/* Main content body: moderate padding, comfortable line-height, and
   word-break handling for readability of long discussion titles.
   Default cursor
   is restored so body text does not inherit the header's pointer cursor. */
.window-content {
	padding: 12px 32px 32px 32px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	line-height: 1.6;
	overflow-wrap: break-word;
	cursor: default;
}

/* Section headings rendered from wikitext use a serif editorial font.
   Block display preserves inline text flow so that spaces between plain
   text and wikilinks inside headings render correctly. */
.window-heading {
	font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times', serif;
	line-height: 1.2;
	margin-bottom: 0.5em;
	display: block;
}

/* H2-level headings mark the boundary between distinct discussion topics.
   A bottom border underlines the title; top margin provides breathing room
   from the content block above. */
.window-heading.level-2 {
	font-size: 1.55em;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	margin-top: 1.8em;
	margin-bottom: 0.8em;
	padding-bottom: 4px;
}

/* Adds a small gap between an H2 heading and the first paragraph that
   follows it, smoothing the transition from serif heading to body text. */
.window-heading.level-2 + p {
	margin-top: 0.4em;
}

/* H3-level headings are mid-sized UI labels rendered in sans-serif to
   distinguish them from editorial H2 content headings. Uses the same
   system font stack as the rest of the interface for consistency. */
.window-heading.level-3 {
	font-family: sans-serif;
	font-size: 1em;
	font-weight: 600;
	margin-top: 0.9em;
	margin-bottom: 0.4em;
}

/* Collapses the bottom margin of an H3 heading when it is immediately
   followed by another heading or sits at the end of the content area,
   so that empty subsections do not contribute extra vertical space. */
.window-heading.level-3:last-child,
.window-heading.level-3 + .window-heading {
	margin-bottom: 0;
}

/* Permalink icon sits inline after the heading text. Partially transparent
   at rest; scales up and becomes fully opaque on hover. */
.window-permalink a {
	display: inline-block;
	font-size: 0.80em;
	margin-left: 10px;
	opacity: 0.6;
	text-decoration: none !important;
	transition: opacity 0.25s cubic-bezier(0.4, 0, 0.2, 1),
	            transform 0.25s cubic-bezier(0.4, 0, 0.2, 1);
}
.window-permalink a:hover {
	opacity: 1;
	transform: scale(1.2);
}

/* The comments in a window come from other pages, where the reply tool of DiscussionTools
   cannot reach them («përgjigju» only showed an error), so its buttons are hidden here.
   Replies are written on the page of the request itself. */
.window-content .ext-discussiontools-init-replylink-buttons {
	display: none;
}

/* Removes top margin, padding, and border from the first element inside
   the content area so no excess whitespace appears at the top of an
   expanded card. */
.window-content &gt; *:first-child {
	margin-top: 0 !important;
	padding-top: 0 !important;
	border-top: none !important;
}


/* ==================================================================
   3. SOURCE HEADINGS
   ================================================================== */

/* Label band displayed above each source block when a window aggregates
   content from several pages (e.g. candidacies and re-evaluations, or the
   different elections of the Administrata): a band in the blue of the bands of
   the hubs (the accent on the left, a light blue ground, the name in blue), with
   the name of the part, the number of its items and a link to its page, so the
   parts are easy to tell apart. */
.window-source-heading {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-weight: 700;
	margin-top: 32px;
	margin-bottom: 12px;
	padding: 8px 12px;
	border-left: 3px solid var(--color-progressive, #36c);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
}

/* The first band keeps its padding (the reset for the first element of the
   content area would otherwise remove the top half of it). */
.window-content &gt; .window-source-heading:first-child {
	padding-top: 8px !important;
}

/* Number of items in the part, as a small pill after its name. */
.window-source-count {
	min-width: 22px;
	padding: 0 7px;
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	border-radius: 10px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 11px;
	line-height: 18px;
	text-align: center;
}

/* The link to the part's page follows the count, at a size that is easy to see and to press (its
   symbol would otherwise shrink with the small letters of the band); the flex gap spaces it. */
.window-source-heading .window-permalink a {
	margin-left: 0;
	font-size: 16px;
	line-height: 1;
	opacity: 0.75;
}

/* The first item of a part sits closer to its band. */
.window-source-heading + .window-heading.level-2 {
	margin-top: 0.8em;
}


/* ==================================================================
   3b. VOTES AND DEADLINES OF AN ITEM
   ================================================================== */

/* The line at the top of the «Votimi» part of a request or a candidacy, under its title: the tally
   of its votes (one vote for each user, the last one; struck votes left out) and its status: the
   time before it can be closed («Mund të mbyllet pas 5 ditësh»), «Gati për mbyllje» once the minimum
   time is over and the conditions are met (green), or «Pret votat» with what is still missing after
   the minimum time (amber). Plain text, flush with the lines around
   it; the rules are in the tooltips. A request closed before the conditions of its vote were met
   stays in its window until it is archived, with «⚠ Mbyllur para kohe» (amber, bold). */
.window-item-meta {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 2px 14px;
	margin: 0 0 0.6em;
	font-size: 0.95em;
	line-height: 1.6;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.window-item-meta &gt; span {
	cursor: help;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-ready {
	color: var(--color-success, #177860);
	font-weight: 700;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-wait {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-early {
	color: var(--color-warning, #886425);
	font-weight: 700;
}

/* The line under the title of a thread of Pyetje e Përgjigje and Zyra e Ankesave: the date of its
 last comment and when MajavahBot archives it (amber once the days are over) */
.window-item-meta &gt; .window-meta-last {
	cursor: default;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-archive-due {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

/* The window of the article of the week (Moduli:Article of the week, «_window»): the next four weeks
 as cards, since the aim is an article chosen by the community for every week. A week with one is
 green; a week without one is amber, with the featured or good article that the Main Page shows in its
 place meanwhile and the button «Zgjidhni një artikull», which opens the page of the week. What a
 week shows is one block inside its card (.window-aj-pick): a tinted panel with a round mark. The badge
 of the window is the number of weeks without an article, in red; once all four have one, the window
 is grey like the other windows with nothing to do, with «Gjithçka në rregull!» above the cards. */
/* The head of the window: the aim of the week pages and, on its right, the link to their
 guidelines (Wikipedia:Artikulli i javës), an outlined button like those of the hubs */
.window-aj-head {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: flex-start;
	justify-content: space-between;
	gap: 8px 24px;
	margin: 0 0 1em;
}

.window-aj-intro {
	flex: 1 1 24rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.window-aj-intro b {
	color: var(--color-base, #202122);
}

.window-aj-weeks {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(12rem, 1fr));
	gap: 12px;
}

.window-aj-week {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 2px;
	padding: 10px 14px 12px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-width: 4px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	line-height: 1.45;
}

.window-aj-chosen {
	border-top-color: var(--border-color-success, #099979);
}

.window-aj-auto {
	border-top-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}

/* The name of the week, with its page as the system names it («2026/41») on the right;
   on a narrow card the page moves under the name instead of breaking the name */
.window-aj-when {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: space-between;
	align-items: baseline;
	gap: 0 8px;
	font-weight: 700;
}

.window-aj-id {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-family: monospace, monospace;
	font-size: 0.85em;
	font-weight: normal;
}

.window-aj-dates,
.window-aj-fallback {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
}

/* What the week shows, as one block inside its card: a tinted panel with a round mark on its left.
   Green, with a tick, for the caption and the article that was chosen; amber, with an exclamation
   mark, for a week without one and the article that the Main Page shows in its place. */
.window-aj-pick {
	position: relative;
	margin-top: 10px;
	padding: 8px 10px 9px 38px;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff2eb);
}

.window-aj-auto .window-aj-pick {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

.window-aj-pick::before {
	content: &quot;✓&quot;;
	position: absolute;
	top: 9px;
	left: 10px;
	width: 20px;
	height: 20px;
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--color-success, #177860);
	color: var(--background-color-base, #fff);
	font-size: 13px;
	font-weight: 700;
	line-height: 20px;
	text-align: center;
}

.window-aj-auto .window-aj-pick::before {
	content: &quot;!&quot;;
	background-color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-aj-state {
	font-size: 0.95em;
	font-weight: 700;
	line-height: 1.4;
}

.window-aj-chosen .window-aj-state {
	color: var(--color-success, #177860);
}

.window-aj-auto .window-aj-state {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-aj-article {
	font-size: 1.05em;
	line-height: 1.3;
}

.window-aj-pick .window-aj-fallback {
	font-size: 0.9em;
}

/* The image of the week (Module:Image of the week): a small picture of the image under the state of its
   week, the chosen one or the picture of the day shown in its place */
.window-ij-thumb {
	display: block;
	margin-top: 6px;
	line-height: 0;
}

.window-ij-thumb img {
	max-width: 100%;
	height: auto;
	border-radius: 2px;
}

/* The button sits at the foot of its card, so that the buttons of a row line up. Its link is external
 (the page of the week, opened for editing with its preload), and .plainlinks removes the padding
 and the background of external links, hence the !important. */
.window-aj-button {
	margin-top: auto;
	padding-top: 10px;
}

.window-aj-button a {
	display: inline-block;
	padding: 4px 12px !important;
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-progressive, #36c) !important;
	color: var(--color-inverted-fixed, #fff) !important;
	font-weight: 700;
	text-decoration: none !important;
}

.window-aj-button a:hover,
.window-aj-button a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive--hover, #3056a9) !important;
}

/* On a week with a chosen article the button is quiet (outlined): it leads to the page of the week,
   which shows the article as the Main Page will («Shihni parapamjen»). It comes after the rules of
   the filled button, which it overrides. */
.window-aj-button-quiet a {
	padding: 3px 11px !important;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff) !important;
	color: var(--color-progressive, #36c) !important;
}

.window-aj-button-quiet a:hover,
.window-aj-button-quiet a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff) !important;
}

.window-aj-more {
	flex: none;
}

.window-aj-more a {
	display: inline-block;
	padding: 1px 14px;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	border-radius: 14px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 0.9em;
	font-weight: 600;
	text-decoration: none;
	white-space: nowrap;
}

.window-aj-more a:hover,
.window-aj-more a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	text-decoration: none;
}


/* ==================================================================
   4. SCROLL TO TOP
   ================================================================== */

/* Footer link appended to panels with more than five H2 headings.
   Sits below a top border that mirrors the source heading separator,
   using the same muted grey palette as other structural elements. */
.window-scroll-top {
	display: block;
	text-align: center;
	margin-top: 32px;
	padding-top: 16px;
	border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
}
@keyframes window-scroll-bounce {
	0%   { transform: translateY(0); }
	40%  { transform: translateY(-7px); }
	70%  { transform: translateY(-1px); }
	100% { transform: translateY(-2px); }
}
.window-scroll-top a {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	width: 36px;
	height: 36px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-base, #202122) !important;
	font-size: 1.1em;
	font-weight: bold;
	text-decoration: none !important;
	opacity: 0.75;
	transition: opacity 0.25s ease, background-color 0.25s ease,
	            border-color 0.25s ease, box-shadow 0.25s ease;
}
.window-scroll-top a:hover {
	opacity: 1;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	border-color: #72777d;
	box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.12);
	animation: window-scroll-bounce 0.5s ease forwards;
}


/* ==================================================================
   5. EMPTY STATE
   ================================================================== */

/* Centred muted placeholder shown inside a card body when its source
   section contains no content. Uses flexbox to align the check icon
   and message text on a single baseline. */
.no-content-message {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 8px;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #72777d);
	padding: 20px 0;
	font-size: 0.95em;
}

/* Decorative check icon following the empty-state text. Uses a muted
   green colour to softly indicate &quot;all clear&quot; without drawing excessive focus. */
.no-content-icon {
	color: var(--color-success, #1e7e34);
	font-size: 0.85em;
	font-weight: bold;
}


/* ==================================================================
   6. MEDIAWIKI OVERRIDES
   ================================================================== */

/* Prevents MediaWiki's collapsible toggle from floating, so the custom
   flex header layout controls all alignment. */
.mw-collapsible-toggle { float: none !important; }

/* Hides MediaWiki's default collapsible toggle element entirely, since
   the custom card header acts as the expand/collapse control. */
.mw-collapsible-toggle-default { display: none !important; }


/* ==================================================================
   7. RESPONSIVE
   ================================================================== */

/* On mid-width viewports, side padding and the caret column width are
   reduced in step so the header proportions remain visually balanced. */
@media screen and (max-width: 960px) {
	.window-content {
		padding: 12px 24px 28px 24px;
	}
	.window-header .title-text {
		padding: 0 20px;
	}
	.caret-icon { width: 44px; }
}

/* On narrow viewports, side padding is reduced further so content does
   not feel cramped, and the caret touch target is kept at full width. */
@media screen and (max-width: 700px) {
	.window-content {
		padding: 12px 16px 24px 16px;
	}
	.window-header .title-text {
		padding: 0 16px;
	}
}


/* ==================================================================
   8. REDUCED MOTION
   ================================================================== */

/* Disables all transitions and animations for users who have requested
   reduced motion via their OS or browser accessibility settings. */
@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
	.window-card {
		transition: none !important;
	}
	.window-card.mw-collapsed:hover {
		transform: none !important;
	}
	.caret-icon::after {
		transition: none !important;
	}
	.window-permalink a {
		transition: none !important;
	}
	.window-scroll-top a {
		transition: none !important;
		animation: none !important;
	}
}</text>
      <sha1>3ssccc4mcpx3h71ie1llllfzidjeo5w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058252</id>
      <parentid>3058223</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Kartat e javëve të vitrinës: kuadri i videos ose emri i regjistrimit zanor të ditës; vendi bosh fshihet kur skripti nuk e mbush; komenti me emrat e rinj — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058252</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="23392" sha1="93qj6gl5tzfmv4nh8zdm823lx4vrsyf" xml:space="preserve">/* ==================================================================
   1. WINDOW CARDS (CORE STRUCTURE)
   ================================================================== */

/* Base card layout: white background, accented left border, subtle shadow,
   and smooth transitions for hover elevation. Each card occupies one grid
   column when collapsed. */
.window-card {
	background: var(--background-color-base, #fff);
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left-width: 5px;
	box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.05);
	transition: box-shadow 0.25s ease-in-out, transform 0.25s ease-in-out;
	grid-column: span 1;
	overflow: hidden;
	margin-top: 2px;
}

/* Collapsed cards lift slightly on hover to signal interactivity. */
.window-card.mw-collapsed:hover {
	box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.08);
	transform: translateY(-1px);
}

/* An expanded card stretches across all grid columns and gains a deeper
   shadow to visually separate it from surrounding collapsed cards. */
.window-card:not(.mw-collapsed) {
	grid-column: 1 / -1;
	box-shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,0.12);
	margin-top: 4px;
	margin-bottom: 24px;
	transform: none;
}

/* Left border accent colours reflecting the card's content status:
   grey for idle (no active items), red for standard panels with open
   items, amber for news-type panels. */
.status-idle  { border-left-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); }
.status-alert { border-left-color: #d33; }
.status-news  { border-left-color: #fc3; }

/* Faqja kryesore (the article, the showcase and the challenge of the week) while some week waits for
   a choice: the light blue of the Main Page cards on the edge and on the badge, not the red of the
   windows whose items wait for an answer (the Main Page fills a week without a choice by itself). The
   window itself is white, like the other windows with something in them, and grey when every week has
   its choice (status-idle). */
.status-mainpage { border-left-color: #6b9bd1; }

/* Idle cards use a slightly tinted background so they visually recede
   behind cards that have active content, making it easier to scan for
   panels that need attention. */
.status-idle.mw-collapsed {
	background: var(--background-color-neutral-subtle, #fafafa);
}
.status-idle.mw-collapsed .window-header .title-text {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* Header bar: horizontally distributes the title, badge, and caret.
   Min-height allows the header to expand gracefully if the title wraps
   on narrow viewports. */
.window-header {
	display: flex;
	justify-content: space-between;
	align-items: center;
	cursor: pointer;
	min-height: 54px;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
}
.window-header:hover { background-color: var(--background-color-interactive-subtle, #f8f9fa); }

/* Hides the header bottom border on expanded idle cards so the lightweight
   empty-state message beneath it does not feel over-separated. */
.status-idle:not(.mw-collapsed) .window-header { border-bottom-color: transparent; }

/* Title text inside the header: bold, slightly enlarged, and allowed to
   grow to fill available space between the left edge and the caret. */
.window-header .title-text {
	padding: 0 24px;
	font-weight: 700;
	font-size: 1.1em;
	color: var(--color-base, #202122);
	display: flex;
	align-items: center;
	flex-grow: 1;
}

/* Pill-shaped badge appended to the title showing the number of open items
   or an information marker. Uses consistent padding and border-radius for
   both standard and news types so they occupy the same visual footprint. */
.issue-count-badge {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-subtle, #72777d);
	border-radius: 20px;
	padding: 2px 10px;
	margin-left: 12px;
	font-size: 0.8em;
	font-weight: bold;
	border: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
	min-width: 24px;
	min-height: 22px;
	box-sizing: border-box;
}

/* Alert badges use a muted red tint to reinforce the card's alert status. */
.status-alert .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fee7e6);
	color: var(--color-error, #d33);
	border-color: #fcc;
}

/* The badge of Faqja kryesore: blue like its edge (the weeks that wait for a choice). */
.status-mainpage .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	border-color: #a7c4ea;
}

/* News badges use an amber tint with an italic serif &quot;i&quot; marker. Shares
   the same padding and min-size as the standard badge for visual parity. */
.status-news .issue-count-badge {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fef6e7);
	color: var(--color-warning, #ac6600);
	border-color: #fb5;
	font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times New Roman', serif;
	font-style: italic;
	font-size: 0.95em;
}

/* Caret column: fixed width for a square touch target. Fades to
   semi-transparent at rest and becomes fully opaque on header hover. */
.caret-icon { width: 54px; opacity: 0.5; }
.window-header:hover .caret-icon { opacity: 1; }

/* CSS-drawn chevron arrow using two bordered edges rotated 45°.
   Points downward when the card is collapsed. */
.caret-icon::after {
	content: &quot;&quot;;
	display: block;
	width: 8px;
	height: 8px;
	border-right: 2px solid var(--color-base, #202122);
	border-bottom: 2px solid var(--color-base, #202122);
	transform: rotate(45deg);
	margin: 0 auto;
	transition: transform 0.25s ease;
}

/* Rotates the chevron to point upward when the card is expanded. */
.window-card:not(.mw-collapsed) .caret-icon::after { transform: rotate(-135deg); }


/* ==================================================================
   2. CONTENT AREA &amp; PERMALINKS
   ================================================================== */

/* Main content body: moderate padding, comfortable line-height, and
   word-break handling for readability of long discussion titles.
   Default cursor
   is restored so body text does not inherit the header's pointer cursor. */
.window-content {
	padding: 12px 32px 32px 32px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	line-height: 1.6;
	overflow-wrap: break-word;
	cursor: default;
}

/* Section headings rendered from wikitext use a serif editorial font.
   Block display preserves inline text flow so that spaces between plain
   text and wikilinks inside headings render correctly. */
.window-heading {
	font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times', serif;
	line-height: 1.2;
	margin-bottom: 0.5em;
	display: block;
}

/* H2-level headings mark the boundary between distinct discussion topics.
   A bottom border underlines the title; top margin provides breathing room
   from the content block above. */
.window-heading.level-2 {
	font-size: 1.55em;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	margin-top: 1.8em;
	margin-bottom: 0.8em;
	padding-bottom: 4px;
}

/* Adds a small gap between an H2 heading and the first paragraph that
   follows it, smoothing the transition from serif heading to body text. */
.window-heading.level-2 + p {
	margin-top: 0.4em;
}

/* H3-level headings are mid-sized UI labels rendered in sans-serif to
   distinguish them from editorial H2 content headings. Uses the same
   system font stack as the rest of the interface for consistency. */
.window-heading.level-3 {
	font-family: sans-serif;
	font-size: 1em;
	font-weight: 600;
	margin-top: 0.9em;
	margin-bottom: 0.4em;
}

/* Collapses the bottom margin of an H3 heading when it is immediately
   followed by another heading or sits at the end of the content area,
   so that empty subsections do not contribute extra vertical space. */
.window-heading.level-3:last-child,
.window-heading.level-3 + .window-heading {
	margin-bottom: 0;
}

/* Permalink icon sits inline after the heading text. Partially transparent
   at rest; scales up and becomes fully opaque on hover. */
.window-permalink a {
	display: inline-block;
	font-size: 0.80em;
	margin-left: 10px;
	opacity: 0.6;
	text-decoration: none !important;
	transition: opacity 0.25s cubic-bezier(0.4, 0, 0.2, 1),
	            transform 0.25s cubic-bezier(0.4, 0, 0.2, 1);
}
.window-permalink a:hover {
	opacity: 1;
	transform: scale(1.2);
}

/* The comments in a window come from other pages, where the reply tool of DiscussionTools
   cannot reach them («përgjigju» only showed an error), so its buttons are hidden here.
   Replies are written on the page of the request itself. */
.window-content .ext-discussiontools-init-replylink-buttons {
	display: none;
}

/* Removes top margin, padding, and border from the first element inside
   the content area so no excess whitespace appears at the top of an
   expanded card. */
.window-content &gt; *:first-child {
	margin-top: 0 !important;
	padding-top: 0 !important;
	border-top: none !important;
}


/* ==================================================================
   3. SOURCE HEADINGS
   ================================================================== */

/* Label band displayed above each source block when a window aggregates
   content from several pages (e.g. candidacies and re-evaluations, or the
   different elections of the Administrata): a band in the blue of the bands of
   the hubs (the accent on the left, a light blue ground, the name in blue), with
   the name of the part, the number of its items and a link to its page, so the
   parts are easy to tell apart. */
.window-source-heading {
	display: flex;
	align-items: center;
	gap: 8px;
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-weight: 700;
	margin-top: 32px;
	margin-bottom: 12px;
	padding: 8px 12px;
	border-left: 3px solid var(--color-progressive, #36c);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
}

/* The first band keeps its padding (the reset for the first element of the
   content area would otherwise remove the top half of it). */
.window-content &gt; .window-source-heading:first-child {
	padding-top: 8px !important;
}

/* Number of items in the part, as a small pill after its name. */
.window-source-count {
	min-width: 22px;
	padding: 0 7px;
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	border-radius: 10px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 11px;
	line-height: 18px;
	text-align: center;
}

/* The link to the part's page follows the count, at a size that is easy to see and to press (its
   symbol would otherwise shrink with the small letters of the band); the flex gap spaces it. */
.window-source-heading .window-permalink a {
	margin-left: 0;
	font-size: 16px;
	line-height: 1;
	opacity: 0.75;
}

/* The first item of a part sits closer to its band. */
.window-source-heading + .window-heading.level-2 {
	margin-top: 0.8em;
}


/* ==================================================================
   3b. VOTES AND DEADLINES OF AN ITEM
   ================================================================== */

/* The line at the top of the «Votimi» part of a request or a candidacy, under its title: the tally
   of its votes (one vote for each user, the last one; struck votes left out) and its status: the
   time before it can be closed («Mund të mbyllet pas 5 ditësh»), «Gati për mbyllje» once the minimum
   time is over and the conditions are met (green), or «Pret votat» with what is still missing after
   the minimum time (amber). Plain text, flush with the lines around
   it; the rules are in the tooltips. A request closed before the conditions of its vote were met
   stays in its window until it is archived, with «⚠ Mbyllur para kohe» (amber, bold). */
.window-item-meta {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 2px 14px;
	margin: 0 0 0.6em;
	font-size: 0.95em;
	line-height: 1.6;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.window-item-meta &gt; span {
	cursor: help;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-ready {
	color: var(--color-success, #177860);
	font-weight: 700;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-wait {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-early {
	color: var(--color-warning, #886425);
	font-weight: 700;
}

/* The line under the title of a thread of Pyetje e Përgjigje and Zyra e Ankesave: the date of its
 last comment and when MajavahBot archives it (amber once the days are over) */
.window-item-meta &gt; .window-meta-last {
	cursor: default;
}

.window-item-meta &gt; .window-meta-archive-due {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

/* The window of the article of the week (Moduli:Article of the week, «_window»): the next four weeks
 as cards, since the aim is an article chosen by the community for every week. A week with one is
 green; a week without one is amber, with the featured or good article that the Main Page shows in its
 place meanwhile and the button «Zgjidhni një artikull», which opens the page of the week. What a
 week shows is one block inside its card (.window-aj-pick): a tinted panel with a round mark. The badge
 of the window is the number of weeks without an article, in red; once all four have one, the window
 is grey like the other windows with nothing to do, with «Gjithçka në rregull!» above the cards. */
/* The head of the window: the aim of the week pages and, on its right, the link to their
 guidelines (Wikipedia:Artikulli i javës), an outlined button like those of the hubs */
.window-aj-head {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: flex-start;
	justify-content: space-between;
	gap: 8px 24px;
	margin: 0 0 1em;
}

.window-aj-intro {
	flex: 1 1 24rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.window-aj-intro b {
	color: var(--color-base, #202122);
}

.window-aj-weeks {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(12rem, 1fr));
	gap: 12px;
}

.window-aj-week {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	gap: 2px;
	padding: 10px 14px 12px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top-width: 4px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	line-height: 1.45;
}

.window-aj-chosen {
	border-top-color: var(--border-color-success, #099979);
}

.window-aj-auto {
	border-top-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}

/* The name of the week, with its page as the system names it («2026/41») on the right;
   on a narrow card the page moves under the name instead of breaking the name */
.window-aj-when {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: space-between;
	align-items: baseline;
	gap: 0 8px;
	font-weight: 700;
}

.window-aj-id {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-family: monospace, monospace;
	font-size: 0.85em;
	font-weight: normal;
}

.window-aj-dates,
.window-aj-fallback {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
}

/* What the week shows, as one block inside its card: a tinted panel with a round mark on its left.
   Green, with a tick, for the caption and the article that was chosen; amber, with an exclamation
   mark, for a week without one and the article that the Main Page shows in its place. */
.window-aj-pick {
	position: relative;
	margin-top: 10px;
	padding: 8px 10px 9px 38px;
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff2eb);
}

.window-aj-auto .window-aj-pick {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

.window-aj-pick::before {
	content: &quot;✓&quot;;
	position: absolute;
	top: 9px;
	left: 10px;
	width: 20px;
	height: 20px;
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--color-success, #177860);
	color: var(--background-color-base, #fff);
	font-size: 13px;
	font-weight: 700;
	line-height: 20px;
	text-align: center;
}

.window-aj-auto .window-aj-pick::before {
	content: &quot;!&quot;;
	background-color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-aj-state {
	font-size: 0.95em;
	font-weight: 700;
	line-height: 1.4;
}

.window-aj-chosen .window-aj-state {
	color: var(--color-success, #177860);
}

.window-aj-auto .window-aj-state {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.window-aj-article {
	font-size: 1.05em;
	line-height: 1.3;
}

.window-aj-pick .window-aj-fallback {
	font-size: 0.9em;
}

/* The showcase of the week (Module:Showcase of the week): a small picture of the file under the state of its
   week, the chosen one or, in its place, the file of the day of Wikimedia Commons, which
   MediaWiki:Showcase-of-the-week.js puts there: the picture of the day, a frame of the video of the day, or the
   name of the sound of the day */
.window-ij-thumb {
	display: block;
	margin-top: 6px;
	line-height: 0;
}

.window-ij-thumb img {
	max-width: 100%;
	height: auto;
	border-radius: 2px;
}

/* The media of the day: a frame of the video, or the name of the sound as text */
.window-ij-thumb.potw-motd {
	line-height: 1.4;
	overflow-wrap: anywhere;
}

.window-ij-thumb.potw-motd img {
	vertical-align: top;
}

/* A place of the media of the day that no script has taken up (the script marks the places it fills with
   .potw-started) stays empty and takes no room; the card names the file of the day all the same */
.window-ij-thumb.potw-motd:not(.potw-started) {
	display: none;
}

/* The button sits at the foot of its card, so that the buttons of a row line up. Its link is external
 (the page of the week, opened for editing with its preload), and .plainlinks removes the padding
 and the background of external links, hence the !important. */
.window-aj-button {
	margin-top: auto;
	padding-top: 10px;
}

.window-aj-button a {
	display: inline-block;
	padding: 4px 12px !important;
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-progressive, #36c) !important;
	color: var(--color-inverted-fixed, #fff) !important;
	font-weight: 700;
	text-decoration: none !important;
}

.window-aj-button a:hover,
.window-aj-button a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive--hover, #3056a9) !important;
}

/* On a week with a chosen article the button is quiet (outlined): it leads to the page of the week,
   which shows the article as the Main Page will («Shihni parapamjen»). It comes after the rules of
   the filled button, which it overrides. */
.window-aj-button-quiet a {
	padding: 3px 11px !important;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff) !important;
	color: var(--color-progressive, #36c) !important;
}

.window-aj-button-quiet a:hover,
.window-aj-button-quiet a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff) !important;
}

.window-aj-more {
	flex: none;
}

.window-aj-more a {
	display: inline-block;
	padding: 1px 14px;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	border-radius: 14px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 0.9em;
	font-weight: 600;
	text-decoration: none;
	white-space: nowrap;
}

.window-aj-more a:hover,
.window-aj-more a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	text-decoration: none;
}


/* ==================================================================
   4. SCROLL TO TOP
   ================================================================== */

/* Footer link appended to panels with more than five H2 headings.
   Sits below a top border that mirrors the source heading separator,
   using the same muted grey palette as other structural elements. */
.window-scroll-top {
	display: block;
	text-align: center;
	margin-top: 32px;
	padding-top: 16px;
	border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #eaecf0);
}
@keyframes window-scroll-bounce {
	0%   { transform: translateY(0); }
	40%  { transform: translateY(-7px); }
	70%  { transform: translateY(-1px); }
	100% { transform: translateY(-2px); }
}
.window-scroll-top a {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	width: 36px;
	height: 36px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-base, #202122) !important;
	font-size: 1.1em;
	font-weight: bold;
	text-decoration: none !important;
	opacity: 0.75;
	transition: opacity 0.25s ease, background-color 0.25s ease,
	            border-color 0.25s ease, box-shadow 0.25s ease;
}
.window-scroll-top a:hover {
	opacity: 1;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	border-color: #72777d;
	box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.12);
	animation: window-scroll-bounce 0.5s ease forwards;
}


/* ==================================================================
   5. EMPTY STATE
   ================================================================== */

/* Centred muted placeholder shown inside a card body when its source
   section contains no content. Uses flexbox to align the check icon
   and message text on a single baseline. */
.no-content-message {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 8px;
	text-align: center;
	color: var(--color-subtle, #72777d);
	padding: 20px 0;
	font-size: 0.95em;
}

/* Decorative check icon following the empty-state text. Uses a muted
   green colour to softly indicate &quot;all clear&quot; without drawing excessive focus. */
.no-content-icon {
	color: var(--color-success, #1e7e34);
	font-size: 0.85em;
	font-weight: bold;
}


/* ==================================================================
   6. MEDIAWIKI OVERRIDES
   ================================================================== */

/* Prevents MediaWiki's collapsible toggle from floating, so the custom
   flex header layout controls all alignment. */
.mw-collapsible-toggle { float: none !important; }

/* Hides MediaWiki's default collapsible toggle element entirely, since
   the custom card header acts as the expand/collapse control. */
.mw-collapsible-toggle-default { display: none !important; }


/* ==================================================================
   7. RESPONSIVE
   ================================================================== */

/* On mid-width viewports, side padding and the caret column width are
   reduced in step so the header proportions remain visually balanced. */
@media screen and (max-width: 960px) {
	.window-content {
		padding: 12px 24px 28px 24px;
	}
	.window-header .title-text {
		padding: 0 20px;
	}
	.caret-icon { width: 44px; }
}

/* On narrow viewports, side padding is reduced further so content does
   not feel cramped, and the caret touch target is kept at full width. */
@media screen and (max-width: 700px) {
	.window-content {
		padding: 12px 16px 24px 16px;
	}
	.window-header .title-text {
		padding: 0 16px;
	}
}


/* ==================================================================
   8. REDUCED MOTION
   ================================================================== */

/* Disables all transitions and animations for users who have requested
   reduced motion via their OS or browser accessibility settings. */
@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
	.window-card {
		transition: none !important;
	}
	.window-card.mw-collapsed:hover {
		transform: none !important;
	}
	.caret-icon::after {
		transition: none !important;
	}
	.window-permalink a {
		transition: none !important;
	}
	.window-scroll-top a {
		transition: none !important;
		animation: none !important;
	}
}</text>
      <sha1>93qj6gl5tzfmv4nh8zdm823lx4vrsyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Nicolas Berggruen/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>395959</id>
    <revision>
      <id>3058128</id>
      <parentid>3053387</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Nicolas Berggruen]]</comment>
      <origin>3058128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8220" sha1="e4x2t3c9ks7ath11wr4c34f76cd2cwh" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2728393 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230605001212/https://avantarte.com/story/interview-nicolas-berggruen për lidhjen https://avantarte.com/story/interview-nicolas-berggruen/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 9 dhjetor 2024 22:32 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2729537 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://archives.ecole-alsacienne.org/spip/L-Ecole-Alsacienne.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201116111359/https://www.berggruenholdings.com/investments/nbp-capital-llc/ për lidhjen https://www.berggruenholdings.com/investments/nbp-capital-llc/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180307190330/http://www.teachersvillage.com/team.html për lidhjen http://www.teachersvillage.com/team.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 12 dhjetor 2024 19:09 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2897831 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110927075713/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2011%2F09%2F25%2FMNK21L6IF8.DTL për lidhjen http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2011/09/25/MNK21L6IF8.DTL.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 shkurt 2026 11:24 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2899592 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203070301/https://www.kcrw.com/culture/shows/scheer-intelligence/can-we-trust-billionaires-to-save-democracy për lidhjen https://www.kcrw.com/culture/shows/scheer-intelligence/can-we-trust-billionaires-to-save-democracy.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 11 shkurt 2026 19:47 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2903193 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120106033256/http://www.cfr.org/about/membership/roster.html?letter=B për lidhjen http://www.cfr.org/about/membership/roster.html?letter=B.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 21 shkurt 2026 04:40 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3043751 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240420064026/https://www.oversightboard.com/meet-the-board/helle-thorning-schmidt/ për lidhjen https://www.oversightboard.com/meet-the-board/helle-thorning-schmidt/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 shtator 2026 14:14 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053562 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260212091458/https://philanthropynewsdigest.org/news/berggruen-institute-launches-philosophy-and-culture-center për lidhjen http://philanthropynewsdigest.org/news/berggruen-institute-launches-philosophy-and-culture-center.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 tetor 2026 04:31 (CEST)</text>
      <sha1>e4x2t3c9ks7ath11wr4c34f76cd2cwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke</title>
    <ns>1</ns>
    <id>396148</id>
    <revision>
      <id>3058112</id>
      <parentid>2905434</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="f2ya5qxpck3mzm6is53pt5dijd1w1ap" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2905433 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200413072821/http://text.en.nkp.cz/about-us/about-nl/national-library-s-history/history-1 për lidhjen http://text.en.nkp.cz/about-us/about-nl/national-library-s-history/history-1.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 shkurt 2026 17:39 (CET)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058111 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170205224020/http://www.radio.cz/en/section/science/national-librarys-rare-prints-and-manuscripts-at-the-click-of-a-mouse për lidhjen http://www.radio.cz/en/section/science/national-librarys-rare-prints-and-manuscripts-at-the-click-of-a-mouse.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 06:21 (CEST)</text>
      <sha1>f2ya5qxpck3mzm6is53pt5dijd1w1ap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>398847</id>
    <revision>
      <id>3058138</id>
      <parentid>3041317</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4567" sha1="51k1uovec492sx0hu08tg1vs28g8vll" xml:space="preserve">{{Infobox book|
| name = Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre
| title_orig = 
| translators = 
| image = File:Bury_Me_Standing,_The_Gypsies_and_Their_Journey.png
| border = yes
| caption = Titulli ''Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre'' (1995)
| author = [[Isabel Fonseca]]
| illustrators = 
| cover_artist = 
| country = Shtetet e Bashkuara të Amerikës
| language = Anglisht
| genre = jo-historik
| publisher = [[Random House]]
| release_date = 1995
| english_release_date = 
| media_type = shhtypur (kopertinë e trashë dhe letër)
| pages = 322fq
| isbn = 0-679-73743-X
| oclc = 
| preceded_by = 
| followed_by = 
| image_size = 
}}

'''''Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey''' (shqip: '''“Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre&quot;''')'' është një libër jo-fiktiv mbi jetën e [[Romët|popullit rom]] nga shkrimtarja amerikano-uruguajane Isabel Fonseca botuar në vitin 1995. Libri është i organizuar në tetë kapituj dhe përmban fotografi dhe harta bardh e zi.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Fonseca, Isabel &quot;''Bury Me Standing''&quot; Random House. Inc., New York. 1995. Vintage {{ISBN|0-679-73743-X}} ({{ISBN|0-679-40678-6}}). 322 pages including its index. Note: The original hardcover was published by Knopf Inc.&lt;/ref&gt;

== Përmbledhje ==
Në librin e saj Fonseca shkruan për zakonet e romëve (veçanërisht, dasmën, ritet e varrimit dhe obsesionin e tyre me pastërtinë) dhe jetën e tyre të përditshme. Ajo, gjithashtu eksploron [[Gjuha (komunikim)|gjuhën]] dhe origjinën e tyre misterioze. Përveç kësaj, ajo diskuton se si [[historia]] ka ndikuar në vendbanimet aktuale të romëve. Për të shkruar këtë libër, Fonseca jetoi me romët e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe udhëtoi për katër vjet nëpër [[Bullgaria|Bullgari]], [[Polonia|Poloni]], [[Republika Çeke|Republikën Çeke]], [[Sllovakia|Sllovaki]], ish [[Jugosllavia|-Jugosllavi]] dhe [[Rumania|Rumani]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|last=Maslin|first=Janet|date=25 tetor 1995|title=A Stranger in the Land of Paradox|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html}}&lt;/ref&gt;

Titulli &quot;Më varrosni në këmbë&quot; vjen nga një proverb që përshkruan gjendjen e vështirë të romëve: &quot;Më varrosni në këmbë. Kam qenë në gjunjë gjithë jetën time&quot;.

== Pritja ==
Shumë gazeta dhe revista e vlerësuan punën e bërë nga Isabel Fonseca. Në një vlerësim për ''[[The New York Times|New York Times,]]'' Janet Maslin e përshkoi shkrimin e saj si &quot;erudit, të shkruar bukur&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

Disa recensues vunë re se Fonseca ishte e përfshirë emocionalisht në punën e saj, por në përgjithësi, ajo ishte objektive në përshkrimin e jetës dhe vuajtjeve të romëve.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Odenwald|first=Ted|date=11 shtator 2008|title=Bury Me Standing: A Book Review|url=http://theoaklandjournal.com/ted-odenwald/bury-me-standing-a-book-review/|website=The Oakland Journal|access-date=11 prill 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260425013115/http://theoaklandjournal.com/ted-odenwald/bury-me-standing-a-book-review/|archive-date=25 prill 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Xenos|first=Nicholas|date=1996-08-22|title=For and against Romanistan|pages=16|work=London Review of Books|url=https://www.lrb.co.uk/v18/n16/nicholas-xenos/for-and-against-romanistan|access-date=2019-04-25|issn=0260-9592}}&lt;/ref&gt;

Akademikët dhe shkencëtarët ishin më kritikë. Disa vunë re se, ndërsa vepra ishte e mirë, ''&quot;'''Më varros në këmbë'''&quot;'' nuk mund të konsiderohej një vepër antropologjike.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Shandler|first=Jeffrey|date=shtator 1996|title=Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey|journal=Tikkun|pages=92|via=Academic ASAP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hills|first=Mils|date=1996|title=Anthropos|journal=Anthropos|volume=91|pages=592}}&lt;/ref&gt; 

Një recensues nga Revista e Institutit Mbretëror Antropologjik theksoi se kishte vend për përmirësim në ato kapituj ku ajo regjistroi jetën e përditshme të familjes rome dhe specifikim më të madh të metodologjive të saj të kërkimit.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Stwewart|first=Michael|date=2002|title=The Journal of the Royal Anthropological Institute|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-royal-anthropological-institute_2002-09_8_3/page/598|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute|volume=8|pages=599–600}}&lt;/ref&gt;

== Referime ==
{{Reflist}}
[[Kategoria:Libra jo-historik]]
[[Kategoria:Studime mbi romë]]
[[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]]</text>
      <sha1>51k1uovec492sx0hu08tg1vs28g8vll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Njerëz nga Tokio</title>
    <ns>14</ns>
    <id>398880</id>
    <revision>
      <id>3058067</id>
      <parentid>2940312</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <origin>3058067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="stgjz17kweyanvtb4gm3l1wp4qlse2l" xml:space="preserve">[[Kategoria:Njerëz sipas vendlindjes|Tokjo]]
[[Kategoria:Tokio]]</text>
      <sha1>stgjz17kweyanvtb4gm3l1wp4qlse2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dhoma e Deputetëve e Italisë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>398957</id>
    <revision>
      <id>3058159</id>
      <parentid>3055946</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 5
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11446" sha1="rvtmiccbwv663c55dynwc4dsvybkke3" xml:space="preserve">{{Infobox legislature
| name = Dhoma e Deputetëve e Italisë
| native_name = Camera dei deputati
| legislature = XIX legjislatura
| coa_pic = Logo della Camera dei deputati.svg
| coa_res = 140px
| house_type = [[Dhoma e ulët]]
| body = Parlamenti i Italisë
| leader1_type = Presidenti
| leader1 = [[Lorenzo Fontana]]
| party1 = [[Lega per Salvini Premier|Lega]]
| leader1_term = 14 tetor 2022
| leader2_type = Nënkryetarët
| leader2 = Fabio Rampelli, [[Vëllezërit e Italisë |FdI]]&lt;br&gt;Giorgio Mulè, [[Forza Italia|FI]]&lt;br&gt;Anna Ascani, [[Partia Demokratike e Italisë|PD]]&lt;br&gt;Sergio Costa, [[Movimento 5 Stelle|M5S]]
| leader3_type = Kuestorët
| leader3 = Paolo Trancassini, [[Vëllezërit e Italisë|FdI]]&lt;br&gt;Alessandro Benvenuto, [[Lega per Salvini Premier|Lega]]&lt;br&gt;Filippo Scerra, [[Movimento 5 Stelle|M5S]]
| members = 400
| structure1 = [[Skeda:Camera dei Deputati XIX Legislatura (06 maggio 2026).svg|250px]]
| structure1_res =
| political_groups1 =
* [[Vëllezërit e Italisë]] (117)
* [[Partia Demokratike e Italisë|Partia Demokratike – Italia Democratica e Progressista]] (70)
* [[Lega per Salvini Premier|Lega – Salvini Premier]] (61)
* [[Forza Italia|Forza Italia – Berlusconi Presidente – PPE]] (54)
* [[Movimento 5 Stelle]] (49)
* Azione–Popolari Europeisti Riformatori–Renew Europe (10)
* Alleanza Verdi e Sinistra (10)
* Noi Moderati (8)
* [[Italia Viva]] – Il Centro – Renew Europe (6)
* Misto (15)
| new_session = 13 tetor 2022
| session_room = Palazzo Montecitorio.JPG
| session_res =
| meeting_place = [[Palazzo Montecitorio]], [[Roma]], [[Italia]]
| website = {{URL|https://www.camera.it/}}
}}

'''Dhoma e Deputetëve e Italisë''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Camera dei deputati'') është [[dhoma e ulët]] e [[Parlamenti i Italisë|Parlamentit të Italisë]]. Së bashku me [[Senati i Republikës Italiane|Senatin e Republikës]], ajo formon parlamentin kombëtar italian në kuadrin e një sistemi të bikameralizmit paritar. Ajo zgjidhet me votim të përgjithshëm e të drejtpërdrejtë, përbëhet nga 400 deputetë, prej të cilëve 8 zgjidhen në qarkun jashtë vendit, dhe e ka selinë në [[Palazzo Montecitorio]] në [[Romë]].&lt;ref name=&quot;art55&quot;&gt;{{Cite web|title=La Costituzione - Articolo 55|url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-i/articolo-55|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;art56&quot;&gt;{{Cite web|title=La Costituzione - Articolo 56|url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-i/articolo-56|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;montecitorio&quot;&gt;{{Cite web|title=Palazzo Montecitorio|url=https://conoscere.camera.it/lamministrazione/le-sedi-della-camera/palazzo-montecitorio|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418002047/https://conoscere.camera.it/lamministrazione/le-sedi-della-camera/palazzo-montecitorio|archive-date=18 prill 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Që nga 14 tetori 2022, president i saj është [[Lorenzo Fontana]].&lt;ref name=&quot;fontana-elezione&quot;&gt;{{Cite web|title=Lorenzo Fontana eletto Presidente della Camera|url=https://comunicazione.camera.it/archivio-prima-pagina/18-27036|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428002632/https://comunicazione.camera.it/archivio-prima-pagina/18-27036|archive-date=28 prill 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fontana-bio&quot;&gt;{{Cite web|title=Biografia|url=https://presidente.camera.it/presidente/biografia|access-date=2026-04-13|website=Il Presidente della Camera|language=it}} {{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Origjina historike e Dhomës së Deputetëve lidhet me sistemin përfaqësues të parashikuar nga [[Statuto Albertino]], i shpallur më 1848 në Mbretërinë e Sardenjës. Pas bashkimit italian, nga viti 1861 ajo u bë dhoma përfaqësuese e [[Mbretëria e Italisë|Mbretërisë së Italisë]], duke nisur me legjislaturën e tetë të saj kombëtare.&lt;ref name=&quot;statuto&quot;&gt;{{Cite web|title=Lo Statuto Albertino|url=https://storia.camera.it/norme-fondamentali-e-leggi/nf-statuto-albertino|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;regno1861&quot;&gt;{{Cite web|title=Amministrazione|url=https://storia.camera.it/amministrazione|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 1939, gjatë regjimit fashist, Dhoma e Deputetëve u shfuqizua dhe u zëvendësua nga ''Camera dei fasci e delle corporazioni'', një organ jo i zgjedhur. Pas rënies së fashizmit dhe fazës së tranzicionit institucional, [[Asambleja Kushtetuese e Italisë|Asambleja Kushtetuese]] veproi nga viti 1946 deri më 1948; me hyrjen në fuqi të [[Kushtetuta e Italisë|Kushtetutës italiane]] dhe me fillimin e legjislaturës së parë republikane në vitin 1948, u formua Dhoma e Deputetëve e Republikës Italiane në kuptimin e saj aktual.&lt;ref name=&quot;fasci1939&quot;&gt;{{Cite web|title=Camera non elettiva (1939)|url=https://storia.camera.it/legislature/sistema-camera-non-elettiva-1939|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;costituente&quot;&gt;{{Cite web|title=Assemblea Costituente / Cronologia / Camera dei deputati|url=https://storia.camera.it/cronologia/leg-transizione-costituente/elenco|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}&lt;/ref&gt;

== Përbërja dhe zgjedhja ==
Neni 56 i Kushtetutës parashikon se Dhoma e Deputetëve zgjidhet me votim të përgjithshëm dhe të drejtpërdrejtë. Numri i deputetëve është 400, prej të cilëve 8 zgjidhen në qarkun jashtë vendit. Sipas të njëjtit nen, deputetë mund të zgjidhen të gjithë zgjedhësit që në ditën e zgjedhjeve kanë mbushur moshën 25 vjeç.&lt;ref name=&quot;art56&quot; /&gt;

Neni 60 i Kushtetutës përcakton se Dhoma zgjidhet për pesë vjet; kjo kohëzgjatje mund të zgjatet vetëm me ligj dhe vetëm në rast lufte.&lt;ref name=&quot;art60&quot;&gt;{{Cite web|title=La Costituzione - Articolo 60|url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-i/articolo-60|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}&lt;/ref&gt;

Sistemi zgjedhor aktual është një sistem i përzier, i rregulluar nga ligji nr. 165 i vitit 2017, i njohur zakonisht si ''Rosatellum'', i cili parashikon ndarjen e vendeve pjesërisht në kolegje njëemërore me formulë shumicore dhe pjesërisht me sistem proporcional në kolegje shumemërore.&lt;ref name=&quot;rosatellum&quot;&gt;{{Cite web|title=Sistema elettorale e referendum|url=https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it|archive-date=29 prill 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429084756/https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Funksionet ==
Në sistemin kushtetues italian, Dhoma e Deputetëve dhe Senati i Republikës kanë të njëjtat kompetenca. Të dyja dhomat marrin pjesë në ushtrimin e funksionit legjislativ dhe në marrëdhënien e besimit me qeverinë, sipas modelit të bikameralizmit paritar që karakterizon parlamentin italian.&lt;ref name=&quot;art55&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;parlamento&quot;&gt;{{Cite web|title=Il Parlamento|url=https://www.senato.it/istituzione/il-senato-nel-sistema-bicamerale/il-parlamento|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}&lt;/ref&gt;

Përveç funksionit legjislativ, Dhoma ushtron funksione të rëndësishme të drejtimit politik, të kontrollit mbi veprimtarinë e qeverisë dhe të njohjes parlamentare. Këto përfshijnë mocionet, rezolutat, pyetjet parlamentare, interpelancat, hetimet njohëse dhe veprimtaritë e komisioneve.&lt;ref name=&quot;indirizzo&quot;&gt;{{Cite web|title=L'attività di indirizzo, controllo e conoscitiva della Camera|url=https://conoscere.camera.it/il-ruolo-della-camera/lattivita-di-indirizzo-controllo-e-conoscitiva-della-camera|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419002059/https://conoscere.camera.it/il-ruolo-della-camera/lattivita-di-indirizzo-controllo-e-conoscitiva-della-camera|archive-date=19 prill 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Presidenti i Dhomës së Deputetëve kryeson edhe [[Parlamenti i Italisë#Parlamenti në seancë të përbashkët|Parlamentin në seancë të përbashkët]], kur deputetët dhe senatorët mblidhen së bashku në rastet e parashikuara nga Kushtetuta, si për shembull në zgjedhjen e Presidentit të Republikës ose të disa anëtarëve të organeve kushtetuese.&lt;ref name=&quot;seduta-comune&quot;&gt;{{Cite web|title=Il Parlamento in seduta comune|url=https://www.camera.it/leg19/1324?conoscerelacamera=174|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it}}&lt;/ref&gt;

== Organizimi ==
Veprimtaria e Dhomës organizohet rreth [[Asambleja parlamentare|Asamblesë]], presidentit, Zyrës së Presidencës, grupeve parlamentare dhe komisioneve të përhershme. Rregullorja e Dhomës dhe rregulloret e saj të brendshme përcaktojnë funksionimin e këtyre organeve dhe të administratës parlamentare.&lt;ref name=&quot;regolamento&quot;&gt;{{Cite web|title=Il Regolamento della Camera|url=https://conoscere.camera.it/norme-essenziali/il-regolamento-della-camera|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423170349/https://conoscere.camera.it/norme-essenziali/il-regolamento-della-camera|archive-date=23 prill 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ordinamento&quot;&gt;{{Cite web|title=Ordinamento interno della Camera|url=https://conoscere.camera.it/lamministrazione/ordinamento-interno-della-camera|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421065043/https://conoscere.camera.it/lamministrazione/ordinamento-interno-della-camera|archive-date=21 prill 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Në legjislaturën e XIX-të, Dhoma përbëhet nga 400 deputetë të ndarë në grupe parlamentare, ndërsa grupi më i madh është ai i [[Vëllezërit e Italisë]].&lt;ref name=&quot;gruppi&quot;&gt;{{Cite web|title=Composizione gruppi parlamentari|url=https://www.camera.it/leg19/46|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it}}&lt;/ref&gt;

== Selia ==
Dhoma e Deputetëve ka selinë në [[Palazzo Montecitorio]] në qendër të [[Romë|Romës]]. Pallati, i lidhur historikisht me emrat e [[Gian Lorenzo Bernini|Gian Lorenzo Berninit]] dhe [[Carlo Fontana|Carlo Fontanas]], është seli e Dhomës që nga viti 1871. Brenda tij ndodhet edhe aula në formë hemicikli ku zhvillohen seancat e Dhomës dhe ato të Parlamentit në seancë të përbashkët.&lt;ref name=&quot;montecitorio&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;aula&quot;&gt;{{Cite web|title=Aula|url=https://visita.camera.it/aula|access-date=2026-04-13|website=visita.camera.it|language=it}} {{Lidhje e vdekur}}&lt;/ref&gt;

== Shih edhe ==

* [[Parlamenti i Italisë]]
* [[Senati i Republikës Italiane]]
* [[Palazzo Montecitorio]]
* [[Lorenzo Fontana]]

== Referime ==
{{Reflist}}

== Lidhje të jashtme ==

* [https://www.camera.it/ Faqja zyrtare]
* [https://web.archive.org/web/20260425005901/https://conoscere.camera.it/la-camera-dei-deputati Faqja informative e Dhomës]
* [https://storia.camera.it/ Portali historik i Dhomës së Deputetëve]

[[Kategoria:Kuvendi i Italisë]]</text>
      <sha1>rvtmiccbwv663c55dynwc4dsvybkke3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Protestat në Zvërnec, 2026</title>
    <ns>1</ns>
    <id>401697</id>
    <revision>
      <id>3058224</id>
      <parentid>3038017</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grgml91</username>
        <id>136116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Titull i papershtatshem */ pjesë e re</comment>
      <origin>3058224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="646" sha1="1exsyzycnswhz58guwcai40cfki9iqe" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Protestat në Zvërnec, 2026/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Titull i papershtatshem ==
Mendoj qe titulli i faqes duhet te jete &quot;Revolucioni Flamingo&quot; ose &quot;Revolucioni i Flamingove&quot;, pasi keshtu eshte i njohur nderkombtarisht, ndersa &quot;Protestat në Zvërnec&quot; jane thjesht pika e fillimit dhe askush, as ne Shqiperi, nuk i referohet keshtu [[Përdoruesi:Grgml91|Grgml91]] ([[Përdoruesi diskutim:Grgml91|diskutimet]]) 19 tetor 2026 13:21 (CEST)</text>
      <sha1>1exsyzycnswhz58guwcai40cfki9iqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fatjon Muhameti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>401904</id>
    <revision>
      <id>3057991</id>
      <parentid>3001943</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Siar O</username>
        <id>126613</id>
      </contributor>
      <comment>Përditësim + Foto e re.</comment>
      <origin>3057991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7417" sha1="last6icxs99rs08ocivz7kzqen5tudf" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Fatjon Muhameti
| image = Fatjon Muhameti në intervistë.png
| caption = 
| birth_date = {{Birth date and age|18|10|1982|df=y}}
| birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri
| position = Ish-Futbollist / Trajner
| currentclub = [[FK Partizani|Partizani]] (Moshat)
| youthyears1 = 1990–1992
| youthclubs1 = Pallati i Pionierëve
| youthyears2 = 1993–2000
| youthclubs2 = [[KF Tirana|Tirana]]
| years1 = 2000–2004
| clubs1 = FC Dajti
| caps1 = 
| goals1 = 
| years2 = 2004–2008
| clubs2 = [[KF Tirana|Tirana]]
| caps2 = 
| goals2 = 
| manageryears1 = 2013–2023
| managerclubs1 = [[KF Tirana|Tirana]] (Akademia)
| manageryears2 = 2020–2022
| managerclubs2 = [[Kombëtarja shqiptare nën-15 e futbollit|Shqipëria U-15]] (Zv. Trajner)
| manageryears3 = 2022–2024
| managerclubs3 = [[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit|Shqipëria U-17]] (Zv. Trajner)
| manageryears4 = 2023–2024
| managerclubs4 = [[Kombëtarja shqiptare nën-16 e futbollit|Shqipëria U-16]]
| manageryears5 = 2023–2024
| managerclubs5 = [[FK Partizani|Partizani U-17]]
| manageryears6 = 2024–
| managerclubs6 = [[FK Partizani|Partizani U-19]]
| manageryears7 = 2025
| managerclubs7 = [[FK Partizani|Partizani]] (Provizor)
}}

'''Fatjon Muhameti''' (lindur më 18 tetor 1982) është një trajner [[shqiptarët|shqiptar]] futbolli dhe ish-[[futbolli|futbollist]], i cili zotëron licencën '''UEFA Pro'''. Ai ka një karrierë të gjatë dhe të suksesshme në drejtimin e ekipeve të moshave për dy klubet më të mëdha kryeqytetase, [[KF Tirana|Tiranën]] dhe [[FK Partizani|Partizanin]], si dhe ka shërbyer si trajner dhe zëvendëstrajner në ekipet kombëtare zinxhir të Shqipërisë. 

==Karriera si lojtar==
Muhameti e nisi rrugëtimin e tij në futboll me moshat e Pallatit të Pionierëve në vitet 1990–1992, përpara se të kalonte tek Akademia e Tiranës ku qëndroi nga viti 1993 deri në vitin 2000. Gjatë kësaj periudhe, ai kaloi në të gjitha hallkat e akademisë bardheblu (U-15, U-17 dhe U-19), duke u dalluar veçanërisht me ekipin U-17 ku u shpall golashënuesi më i mirë i kampionatit.

Në nivel të rriturish, ai u aktivizua për katër sezone (2000–2004) me ekipin e FC Dajtit. Më pas, në vitin 2004 u rikthye te [[KF Tirana]], ku luajti deri në vitin 2008. Gjatë qëndrimit me Tiranën, ai ishte pjesë e një periudhe të artë për klubin, duke fituar 2 tituj kampion të [[Kategoria Superiore|Kategorisë Superiore]].

==Karriera si trajner==
===Akademia e Tiranës (2013–2023)===
Pas tërheqjes nga futbolli i luajtur, Muhameti nisi karrierën si trajner duke u rikthyer te akademia ku u formua. Ai drejtoi me sukses ekipet e moshave të Tiranës për një dekadë (2013–2023), duke fituar plot 5 tituj kampion në kategori të ndryshme. Sukseset e tij me bardheblutë përfshijnë tre tituj amatorë radhazi me U-17 (2015/16, 2016/17, 2017/18), një titull profesionist me U-17 në sezonin 2018/19, si dhe një titull kampion me U-13 në sezonin 2021/22. Gjithashtu, ai e udhëhoqi ekipin U-15 drejt vendit të dytë në kampionat.

===Kombëtaret e Moshave===
Në vitin 2020, për shkak të rezultateve të mira, Muhameti u emërua zëvendëstrajner i [[Kombëtarja shqiptare nën-15 e futbollit|Kombëtares Shqiptare U-15]], detyrë që e mbajti deri në vitin 2022. Më pas, ai u promovua si zëvendëstrajner i [[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit|Kombëtares U-17]], ku qëndroi përgjatë periudhës 2022–2024.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cna.al/sport/nga-tirana-te-partizani-trajneri-i-njohur-zyrtarizohet-ne-drejtimin-e-te-k-i364605|title=Nga Tirana te Partizani, trajneri i njohur zyrtarizohet në drejtimin e të kuqve|publisher=CNA.al|language=sq|date=15 qershor 2023}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit 2023/24, atij iu besua gjithashtu detyra e trajnerit të parë për [[Kombëtarja shqiptare nën-16 e futbollit|Kombëtaren Shqiptare U-16]], duke dhënë kontributin e tij direkt në zhvillimin e kësaj grupmoshe.

===Partizani===
Në qershor të vitit 2023, pas 10 vitesh te Tirana, Muhameti mori një vendim të rëndësishëm duke u transferuar tek akademia e rivalëve të përjetshëm, [[FK Partizani|Partizani]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cna.al/sport/nga-tirana-te-partizani-trajneri-i-njohur-zyrtarizohet-ne-drejtimin-e-te-k-i364605|title=Nga Tirana te Partizani, trajneri i njohur zyrtarizohet në drejtimin e të kuqve|publisher=CNA.al|language=sq|date=15 qershor 2023}}&lt;/ref&gt; Ai e nisi punën si trajner i ekipit U-17, me të cilin fitoi si kampionatin ashtu edhe Kupën e Republikës në sezonin 2023/24. Më pas, ai u emërua në krye të ekipit U-19, ku arriti të njëjtin sukses duke bërë dopietën (Kampionat dhe Kupë e Republikës) në sezonin 2025/26.

Falë punës së tij të shkëlqyer, në gusht të vitit 2025 drejtuesit e klubit të kuq i besuan përkohësisht drejtimin e ekipit të parë të Partizanit gjatë një faze tranzitore pas ndeshjeve kualifikuese të Ligës së Konferencës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/trajneri-provizor-muhameti-te-gjithe-duan-te-drejtoje-nje-klub-si-partizani/|title=Trajneri provizor, Muhameti: Të gjithë duan të drejtojnë një klub si Partizani|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=4 gusht 2025}}&lt;/ref&gt;
[[Skeda:Fatjon Muhameti.png|alt=Fatjon Muhameti duke dalur në fushë.|parapamje|Fatjon Muhameti duke dalur në fushë.]]
Në sezonin 2026-2027, ekipi i Partizanit U-19 arriti një sukses historik duke u kualifikuar për herë të parë në kompeticionin prestigjioz evropian për të rinj, '''UEFA Youth League'''. Nën drejtimin e trajnerit Fatjon Muhameti, skuadra tregoi një paraqitje të shkëlqyer në përballjen kundër ekipit maltez, Valletta U-19. Në ndeshjen e parë, Partizani triumfoi me rezultatin e pastër 2-0. Dominimi i të kuqve vazhdoi edhe në ndeshjen e kthimit të zhvilluar në Shqipëri, ku fituan bindshëm 4-0. Ky kualifikim dhe këto fitore shënojnë një moment krenarie dhe një hap të rëndësishëm për rritjen e akademisë së klubit në arenën ndërkombëtare.

==Edukimi dhe jeta jashtë fushës==
Muhameti ka përfunduar studimet e larta në Institutin e Fiskulturës (sot [[:en:Sports_University_of_Tirana|Universiteti i Sporteve të Tiranës]]) në degën e mësuesisë për futboll në periudhën 2003–2007. Ai e ka gërshetuar karrierën sportive me atë të mësuesit të Edukimit Fizik. Nga viti 2012 deri në 2014 ai dha mësim te &quot;Shkolla Wilson&quot;, ndërsa nga viti 2014 e në vazhdim ushtron profesionin e mësuesit pranë shkollës &quot;Dora d'Istria&quot; në Tiranë.

==Trofe==
===Si Lojtar===
'''KF Tirana'''
* [[Kategoria Superiore]] (2): 2004–2005, 2006–2007

===Si Trajner===
'''Akademia Tirana'''
* Kampionati Kombëtar U-17 Amator (3): 2015–16, 2016–17, 2017–18
* Kampionati Kombëtar U-17 Profesionist (1): 2018–19
* Kampionati Kombëtar U-13 (1): 2021–22

'''Akademia Partizani'''
* Kampionati Kombëtar U-17 (1): 2023–24
* Kupa e Republikës U-17 (1): 2023–24
* Kampionati Kombëtar U-19 (1): 2025–26
* Kupa e Republikës U-19 (1): 2025–26

== Referime ==
{{reflist}}

==Lidhje të jashtme==
{{DEFAULTSORT:Muhameti, Fatjon}}
[[Kategoria:Lindje 1982]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë nga Tirana]]
[[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]]
[[Kategoria:Trajnerë shqiptarë futbolli]]
[[Kategoria:Futbollistë në KF Tirana]]</text>
      <sha1>last6icxs99rs08ocivz7kzqen5tudf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057992</id>
      <parentid>3057991</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Siar O</username>
        <id>126613</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3057992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7443" sha1="8kj6h0q7b8pumj080nw6m58lgzl003b" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = Fatjon Muhameti
| image = Fatjon Muhameti në intervistë.png
| caption = 
| birth_date = {{Birth date and age|18|10|1982|df=y}}
| birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri
| position = Ish-Futbollist / Trajner
| currentclub = [[FK Partizani|Partizani]] (Moshat)
| youthyears1 = 1990–1992
| youthclubs1 = Pallati i Pionierëve
| youthyears2 = 1993–2000
| youthclubs2 = [[KF Tirana|Tirana]]
| years1 = 2000–2004
| clubs1 = FC Dajti
| caps1 = 
| goals1 = 
| years2 = 2004–2008
| clubs2 = [[KF Tirana|Tirana]]
| caps2 = 
| goals2 = 
| manageryears1 = 2013–2023
| managerclubs1 = [[KF Tirana|Tirana]] (Akademia)
| manageryears2 = 2020–2022
| managerclubs2 = [[Kombëtarja shqiptare nën-15 e futbollit|Shqipëria U-15]] (Zv. Trajner)
| manageryears3 = 2022–2024
| managerclubs3 = [[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit|Shqipëria U-17]] (Zv. Trajner)
| manageryears4 = 2023–2024
| managerclubs4 = [[Kombëtarja shqiptare nën-16 e futbollit|Shqipëria U-16]]
| manageryears5 = 2023–2024
| managerclubs5 = [[FK Partizani|Partizani U-17]]
| manageryears6 = 2024–
| managerclubs6 = [[FK Partizani|Partizani U-19]]
| manageryears7 = 2025
| managerclubs7 = [[FK Partizani|Partizani]] (Provizor)
}}

'''Fatjon Muhameti''' (lindur më 18 tetor 1982) është një trajner [[shqiptarët|shqiptar]] futbolli dhe ish-[[futbolli|futbollist]], i cili zotëron licencën '''UEFA Pro'''. Ai ka një karrierë të gjatë dhe të suksesshme në drejtimin e ekipeve të moshave për dy klubet më të mëdha kryeqytetase, [[KF Tirana|Tiranën]] dhe [[FK Partizani|Partizanin]], si dhe ka shërbyer si trajner dhe zëvendëstrajner në ekipet kombëtare zinxhir të Shqipërisë. 

==Karriera si lojtar==
Muhameti e nisi rrugëtimin e tij në futboll me moshat e Pallatit të Pionierëve në vitet 1990–1992, përpara se të kalonte tek Akademia e Tiranës ku qëndroi nga viti 1993 deri në vitin 2000. Gjatë kësaj periudhe, ai kaloi në të gjitha hallkat e akademisë bardheblu (U-15, U-17 dhe U-19), duke u dalluar veçanërisht me ekipin U-17 ku u shpall golashënuesi më i mirë i kampionatit.

Në nivel të rriturish, ai u aktivizua për katër sezone (2000–2004) me ekipin e FC Dajtit. Më pas, në vitin 2004 u rikthye te [[KF Tirana]], ku luajti deri në vitin 2008. Gjatë qëndrimit me Tiranën, ai ishte pjesë e një periudhe të artë për klubin, duke fituar 2 tituj kampion të [[Kategoria Superiore|Kategorisë Superiore]].

==Karriera si trajner==
===Akademia e Tiranës (2013–2023)===
Pas tërheqjes nga futbolli i luajtur, Muhameti nisi karrierën si trajner duke u rikthyer te akademia ku u formua. Ai drejtoi me sukses ekipet e moshave të Tiranës për një dekadë (2013–2023), duke fituar plot 5 tituj kampion në kategori të ndryshme. Sukseset e tij me bardheblutë përfshijnë tre tituj amatorë radhazi me U-17 (2015/16, 2016/17, 2017/18), një titull profesionist me U-17 në sezonin 2018/19, si dhe një titull kampion me U-13 në sezonin 2021/22. Gjithashtu, ai e udhëhoqi ekipin U-15 drejt vendit të dytë në kampionat.

===Kombëtaret e Moshave===
Në vitin 2020, për shkak të rezultateve të mira, Muhameti u emërua zëvendëstrajner i [[Kombëtarja shqiptare nën-15 e futbollit|Kombëtares Shqiptare U-15]], detyrë që e mbajti deri në vitin 2022. Më pas, ai u promovua si zëvendëstrajner i [[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit|Kombëtares U-17]], ku qëndroi përgjatë periudhës 2022–2024.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cna.al/sport/nga-tirana-te-partizani-trajneri-i-njohur-zyrtarizohet-ne-drejtimin-e-te-k-i364605|title=Nga Tirana te Partizani, trajneri i njohur zyrtarizohet në drejtimin e të kuqve|publisher=CNA.al|language=sq|date=15 qershor 2023}}&lt;/ref&gt; Gjatë sezonit 2023/24, atij iu besua gjithashtu detyra e trajnerit të parë për [[Kombëtarja shqiptare nën-16 e futbollit|Kombëtaren Shqiptare U-16]], duke dhënë kontributin e tij direkt në zhvillimin e kësaj grupmoshe.

===Partizani===
Në qershor të vitit 2023, pas 10 vitesh te Tirana, Muhameti mori një vendim të rëndësishëm duke u transferuar tek akademia e rivalëve të përjetshëm, [[FK Partizani|Partizani]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cna.al/sport/nga-tirana-te-partizani-trajneri-i-njohur-zyrtarizohet-ne-drejtimin-e-te-k-i364605|title=Nga Tirana te Partizani, trajneri i njohur zyrtarizohet në drejtimin e të kuqve|publisher=CNA.al|language=sq|date=15 qershor 2023}}&lt;/ref&gt; Ai e nisi punën si trajner i ekipit U-17, me të cilin fitoi si kampionatin ashtu edhe Kupën e Republikës në sezonin 2023/24. Më pas, ai u emërua në krye të ekipit U-19, ku arriti të njëjtin sukses duke bërë dopietën (Kampionat dhe Kupë e Republikës) në sezonin 2025/26.

Falë punës së tij të shkëlqyer, në gusht të vitit 2025 drejtuesit e klubit të kuq i besuan përkohësisht drejtimin e ekipit të parë të Partizanit gjatë një faze tranzitore pas ndeshjeve kualifikuese të Ligës së Konferencës.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/sport/trajneri-provizor-muhameti-te-gjithe-duan-te-drejtoje-nje-klub-si-partizani/|title=Trajneri provizor, Muhameti: Të gjithë duan të drejtojnë një klub si Partizani|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=4 gusht 2025}}&lt;/ref&gt;
[[Skeda:Fatjon Muhameti.png|alt=Fatjon Muhameti duke dalur në fushë.|parapamje|Fatjon Muhameti duke dalur në fushë.]]
Në sezonin 2026-2027, ekipi i Partizanit U-19 arriti një sukses historik duke u kualifikuar për herë të parë në kompeticionin prestigjioz evropian për të rinj, '''[[:en:UEFA_Youth_League|UEFA Youth League]]'''. Nën drejtimin e trajnerit Fatjon Muhameti, skuadra tregoi një paraqitje të shkëlqyer në përballjen kundër ekipit maltez, Valletta U-19. Në ndeshjen e parë, Partizani triumfoi me rezultatin e pastër 2-0. Dominimi i të kuqve vazhdoi edhe në ndeshjen e kthimit të zhvilluar në Shqipëri, ku fituan bindshëm 4-0. Ky kualifikim dhe këto fitore shënojnë një moment krenarie dhe një hap të rëndësishëm për rritjen e akademisë së klubit në arenën ndërkombëtare.

==Edukimi dhe jeta jashtë fushës==
Muhameti ka përfunduar studimet e larta në Institutin e Fiskulturës (sot [[:en:Sports_University_of_Tirana|Universiteti i Sporteve të Tiranës]]) në degën e mësuesisë për futboll në periudhën 2003–2007. Ai e ka gërshetuar karrierën sportive me atë të mësuesit të Edukimit Fizik. Nga viti 2012 deri në 2014 ai dha mësim te &quot;Shkolla Wilson&quot;, ndërsa nga viti 2014 e në vazhdim ushtron profesionin e mësuesit pranë shkollës &quot;Dora d'Istria&quot; në Tiranë.

==Trofe==
===Si Lojtar===
'''KF Tirana'''
* [[Kategoria Superiore]] (2): 2004–2005, 2006–2007

===Si Trajner===
'''Akademia Tirana'''
* Kampionati Kombëtar U-17 Amator (3): 2015–16, 2016–17, 2017–18
* Kampionati Kombëtar U-17 Profesionist (1): 2018–19
* Kampionati Kombëtar U-13 (1): 2021–22

'''Akademia Partizani'''
* Kampionati Kombëtar U-17 (1): 2023–24
* Kupa e Republikës U-17 (1): 2023–24
* Kampionati Kombëtar U-19 (1): 2025–26
* Kupa e Republikës U-19 (1): 2025–26

== Referime ==
{{reflist}}

==Lidhje të jashtme==
{{DEFAULTSORT:Muhameti, Fatjon}}
[[Kategoria:Lindje 1982]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë nga Tirana]]
[[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]]
[[Kategoria:Trajnerë shqiptarë futbolli]]
[[Kategoria:Futbollistë në KF Tirana]]</text>
      <sha1>8kj6h0q7b8pumj080nw6m58lgzl003b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Arkada Nimtali</title>
    <ns>1</ns>
    <id>403727</id>
    <revision>
      <id>3058045</id>
      <parentid>3007868</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2685" sha1="fl7bzj6wkq33zon59yroy1b885b2o2j" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkada Nimtali]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3007867 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230425144722/https://www.newagebd.net/article/60701/asiatic-society-heritage-museum-opens-for-public-on-friday për lidhjen https://www.newagebd.net/article/60701/asiatic-society-heritage-museum-opens-for-public-on-friday.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 11 korrik 2026 23:20 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkada Nimtali]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058044 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250221062222/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Deuri për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Deuri.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230408195704/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230408195704/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nimtali_Palace.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 01:21 (CEST)</text>
      <sha1>fl7bzj6wkq33zon59yroy1b885b2o2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria Superiore 2026–27</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404122</id>
    <revision>
      <id>3057949</id>
      <parentid>3057936</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Renditja */</comment>
      <origin>3057949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19602" sha1="r296ybmg8e3zz7rw6sbcpv3uhn4f4lz" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season
| competition = [[Kategoria Superiore]]
| relegated = 
| continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]]
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]]
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches = 33
| total goals = 90
| league topscorer = [[Ardit Nikaj]]&lt;br /&gt;[[Bismark Charles]]&lt;br /&gt;[[Mmesoma Umejiego]]&lt;br /&gt;[[Pedro Alves]]&lt;br /&gt;[[Redon Xhixha]]&lt;br /&gt;(4 gola secili)
| biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]&lt;br /&gt;{{small|(6 shtator 2026)}}
| biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(31 gusht 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(5 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(18 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(16 tetor 2026)}}
| highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}
| longest wins = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest unbeaten = 7 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest winless = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
| longest losses = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]]&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]]&lt;br /&gt;[[FK Vora|Vora]]
| highest attendance = 
| lowest attendance = 
| attendance = 
| average attendance = 
| prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]]
| updated = 17 tetor 2026
| season = 2026–27
| dates = 21 gusht 2026&amp;nbsp;–&lt;br /&gt; 9 maj 2027
| winners = 
| best goalkeeper = 
}}

'''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] .

== Ekipet ==

Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar.

=== Vendet ===
{{location map+ |Albania 
|float=right |width=300 
|caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore.
|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=&lt;small&gt;[[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=&lt;small&gt;[[AF Elbasani|Elbasani]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.63556  |long=19.71306 |label=&lt;small&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana|Partizani]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=&lt;small&gt;[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=&lt;small&gt;[[KF Teuta Durrës|Teuta]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[KF Tirana|Tirana]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07     |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=&lt;small&gt;[[FK Vora|Vora]]&lt;/small&gt; |position=left}}
}}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi
! Qyteti
! Stadiumi
! Kapaciteti
! Sezoni 2026–27
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| [[Tirana]]
| [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}}
| 4-t
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| [[Rrogozhinë]]
| [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|4267}}
| Kampion
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| [[Elbasan]]
| [[Elbasan Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}
| 2-të
|- 
| [[KF Laçi|Laçi]]
| [[Laç]]
| [[Stadiumi Laçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|2271}}
| Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| [[Tirana]]
| Arena e Demave
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|3959}}
| 5-të
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| [[Korçë]]
| [[Stadiumi Skënderbeu]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|5800}}
| Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| [[Durrës]]
| [[Stadiumi Niko Dovana]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12040}}
| 8-të
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| [[Tirana]]
| [[Stadiumi Selman Stërmasi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|7308}}
| 6-të
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| [[Shkodër]]
| [[Stadiumi Loro Boriçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|16022}}
| 3-të
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| [[Vorë]]
| Stadiumi Vora
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|1436}}
| 7-të
|-
|}

=== Stadiumet ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|[[KF Egnatia|Egnatia]]
|[[AF Elbasani|Elbasani]]
|[[KF Laçi|Laçi]]
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|-
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Laçi]]
|Arena e Demave
|-
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''4,267'''
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''2,271'''
| Kapaciteti: '''3,959'''
|-
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]]
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]]
|[[File:Partizani Complex.jpg|200px]]
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|[[FK Vora|Vora]]
|-
|[[Stadiumi Skënderbeu]]
|[[Stadiumi Niko Dovana]]
|[[Stadiumi Selman Stërmasi]]
|[[Stadiumi Loro Boriçi]]
|Stadiumi Vora
|-
| Kapaciteti: '''5,800'''
| Kapaciteti: '''12,040'''
| Kapaciteti: '''7,308'''
| Kapaciteti: '''16,022'''
| Kapaciteti: '''1,436'''
|-
|[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]]
|[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]]
|[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]]
|[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]]
|
|}

=== Personel dhe uniforma ===
&lt;!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---&gt;
&lt;small&gt;Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Ekipi
! President
! Menaxher
! Kapiteni
! Prodhuesi i uniformave
! Sponsor i bluzës
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]]
| Kappa
| [[Caffè Pascucci]]
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]]
| Joma
| Demrozi Construction
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]]
| {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]]
| Kappa
| 
|-
| [[KF Laçi|Laçi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]]
| {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]]
| Macron
| 
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]]
| {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]]
| Cohl's
| 
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]]
| Macron
| 
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]]
| {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]]
| Suzmar
| AL Invest
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]]
| Macron
| Your Space
|-
|}

=== Ndryshime menaxheriale ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Ekipi
!Menaxher në largim
!Mënyra e&lt;br /&gt;nisjes
!Data e vendit të lirë
!Pozicioni në tabelë
!Menaxher i ardhshëm
!Data e&lt;br /&gt;emërimit
|-
|[[KF Laçi|Laçi]]
|{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|rowspan=5 |''Para-sezon''
|{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}}
|30 qershor 2026
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}}
|1 korrik 2026
|-
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}}
|6 korrik 2026
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}}
|Fundi i kontratës
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}}
|3 korrik 2026
|-
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|16 maj 2025
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}}
|29 maj 2026
|-
|}

== Renditja ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=VOR |team6=ELB |team7=LAÇ |team8=SKË |team9=VLL |team10=PAR

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update=18 tetor 2026
|win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 &lt;!-- Dinamo City --&gt;
|win_EGN=5 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=13 |ga_EGN=5 &lt;!-- Egnatia --&gt;
|win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=2 |gf_ELB=9 |ga_ELB=10 &lt;!-- Elbasani --&gt;
|win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=4 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=11 &lt;!-- Laçi --&gt;
|win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=5 |gf_PAR=9 |ga_PAR=17 &lt;!-- Partizani --&gt;
|win_SKË=1 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=7 |ga_SKË=10 &lt;!-- Skënderbeu --&gt;
|win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 &lt;!-- Teuta --&gt;
|win_TIR=3 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=12 |ga_TIR=10 &lt;!-- Tirana --&gt;
|win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=3 |gf_VLL=6 |ga_VLL=10 &lt;!-- Vllaznia --&gt;
|win_VOR=2 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=8 |ga_VOR=12 &lt;!-- Vora --&gt;

&lt;!--Status--&gt;
|status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve
|status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria.

&lt;!--Team status--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]]
|name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]]
|name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] 
|name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]]
|name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|name_VOR=[[FK Vora|Vora]]

&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim.

&lt;!--Qualification definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]]
|col_R=red1   |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}}
&lt;/onlyinclude&gt;

==Rezultatet==
{{Col-start}}
{{Col-2}}

===Gjysma e parë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=17 tetor 2026
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 2–1
| match_DIN_LAÇ = 3–1
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 0–2
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 0–1

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 2–1
| match_EGN_SKË = 2–1
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 3–0
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 2–1
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 1–1
| match_ELB_VOR = 1–1
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 0–2
| match_LAÇ_ELB = 1–1
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 1–3
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 2–0
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 2–4
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 1–2
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 0–0
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_SKË_DIN = 0–1
| match_SKË_EGN = 
| match_SKË_ELB = 
| match_SKË_LAÇ = 2–1
| match_SKË_PAR = 
| match_SKË_TEU = 
| match_SKË_TIR = 1–1
| match_SKË_VLL = 
| match_SKË_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË = 2–0
| match_TEU_TIR = 3–1
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 2–0

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 2–2
| match_TIR_LAÇ = 1–0
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 4–0

| match_VLL_DIN = 1–0
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 2–3
| match_VLL_SKË = 2–2
| match_VLL_TEU = 0–2
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 1–3
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 1–1
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{Col-2}}

===Gjysma e dytë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=future|start_date=2027
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 
| match_DIN_LAÇ = 
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 
| match_EGN_SKË = 
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 
| match_ELB_VOR = 
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 
| match_LAÇ_ELB = 
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË =  
| match_TEU_TIR = 
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 
| match_TIR_LAÇ = 
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 

| match_VLL_DIN = 
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SKË = 
| match_VLL_TEU = 
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{col-end}}

== Referime ==
{{Cnote2 Begin}}
{{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}}
{{Cnote2 End}}

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>r296ybmg8e3zz7rw6sbcpv3uhn4f4lz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057951</id>
      <parentid>3057949</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3057951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19429" sha1="r4914onrtwu06glcex60xyx5uc6876l" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season
| competition = [[Kategoria Superiore]]
| relegated = 
| continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]]
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]]
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches = 34
| total goals = 95
| league topscorer = [[Bernard Karrica]]&lt;br /&gt;(5 gola)
| biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]&lt;br /&gt;{{small|(6 shtator 2026)}}
| biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(31 gusht 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(5 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(18 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(16 tetor 2026)}}
| highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}
| longest wins = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest unbeaten = 7 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest winless = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
| longest losses = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]]
| highest attendance = 
| lowest attendance = 
| attendance = 
| average attendance = 
| prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]]
| updated = 18 tetor 2026
| season = 2026–27
| dates = 21 gusht 2026&amp;nbsp;–&lt;br /&gt; 9 maj 2027
| winners = 
| best goalkeeper = 
}}

'''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] .

== Ekipet ==

Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar.

=== Vendet ===
{{location map+ |Albania 
|float=right |width=300 
|caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore.
|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=&lt;small&gt;[[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=&lt;small&gt;[[AF Elbasani|Elbasani]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.63556  |long=19.71306 |label=&lt;small&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana|Partizani]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=&lt;small&gt;[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=&lt;small&gt;[[KF Teuta Durrës|Teuta]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[KF Tirana|Tirana]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07     |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=&lt;small&gt;[[FK Vora|Vora]]&lt;/small&gt; |position=left}}
}}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi
! Qyteti
! Stadiumi
! Kapaciteti
! Sezoni 2026–27
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| [[Tirana]]
| [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}}
| 4-t
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| [[Rrogozhinë]]
| [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|4267}}
| Kampion
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| [[Elbasan]]
| [[Elbasan Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}
| 2-të
|- 
| [[KF Laçi|Laçi]]
| [[Laç]]
| [[Stadiumi Laçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|2271}}
| Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| [[Tirana]]
| Arena e Demave
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|3959}}
| 5-të
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| [[Korçë]]
| [[Stadiumi Skënderbeu]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|5800}}
| Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| [[Durrës]]
| [[Stadiumi Niko Dovana]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12040}}
| 8-të
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| [[Tirana]]
| [[Stadiumi Selman Stërmasi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|7308}}
| 6-të
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| [[Shkodër]]
| [[Stadiumi Loro Boriçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|16022}}
| 3-të
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| [[Vorë]]
| Stadiumi Vora
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|1436}}
| 7-të
|-
|}

=== Stadiumet ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|[[KF Egnatia|Egnatia]]
|[[AF Elbasani|Elbasani]]
|[[KF Laçi|Laçi]]
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|-
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Laçi]]
|Arena e Demave
|-
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''4,267'''
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''2,271'''
| Kapaciteti: '''3,959'''
|-
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]]
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]]
|[[File:Partizani Complex.jpg|200px]]
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|[[FK Vora|Vora]]
|-
|[[Stadiumi Skënderbeu]]
|[[Stadiumi Niko Dovana]]
|[[Stadiumi Selman Stërmasi]]
|[[Stadiumi Loro Boriçi]]
|Stadiumi Vora
|-
| Kapaciteti: '''5,800'''
| Kapaciteti: '''12,040'''
| Kapaciteti: '''7,308'''
| Kapaciteti: '''16,022'''
| Kapaciteti: '''1,436'''
|-
|[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]]
|[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]]
|[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]]
|[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]]
|
|}

=== Personel dhe uniforma ===
&lt;!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---&gt;
&lt;small&gt;Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Ekipi
! President
! Menaxher
! Kapiteni
! Prodhuesi i uniformave
! Sponsor i bluzës
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]]
| Kappa
| [[Caffè Pascucci]]
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]]
| Joma
| Demrozi Construction
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]]
| {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]]
| Kappa
| 
|-
| [[KF Laçi|Laçi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]]
| {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]]
| Macron
| 
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]]
| {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]]
| Cohl's
| 
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]]
| Macron
| 
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]]
| {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]]
| Suzmar
| AL Invest
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]]
| Macron
| Your Space
|-
|}

=== Ndryshime menaxheriale ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Ekipi
!Menaxher në largim
!Mënyra e&lt;br /&gt;nisjes
!Data e vendit të lirë
!Pozicioni në tabelë
!Menaxher i ardhshëm
!Data e&lt;br /&gt;emërimit
|-
|[[KF Laçi|Laçi]]
|{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|rowspan=5 |''Para-sezon''
|{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}}
|30 qershor 2026
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}}
|1 korrik 2026
|-
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}}
|6 korrik 2026
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}}
|Fundi i kontratës
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}}
|3 korrik 2026
|-
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|16 maj 2025
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}}
|29 maj 2026
|-
|}

== Renditja ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=VOR |team6=ELB |team7=LAÇ |team8=SKË |team9=VLL |team10=PAR

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update=18 tetor 2026
|win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 &lt;!-- Dinamo City --&gt;
|win_EGN=5 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=13 |ga_EGN=5 &lt;!-- Egnatia --&gt;
|win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=2 |gf_ELB=9 |ga_ELB=10 &lt;!-- Elbasani --&gt;
|win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=4 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=11 &lt;!-- Laçi --&gt;
|win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=5 |gf_PAR=9 |ga_PAR=17 &lt;!-- Partizani --&gt;
|win_SKË=1 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=7 |ga_SKË=10 &lt;!-- Skënderbeu --&gt;
|win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 &lt;!-- Teuta --&gt;
|win_TIR=3 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=12 |ga_TIR=10 &lt;!-- Tirana --&gt;
|win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=3 |gf_VLL=6 |ga_VLL=10 &lt;!-- Vllaznia --&gt;
|win_VOR=2 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=8 |ga_VOR=12 &lt;!-- Vora --&gt;

&lt;!--Status--&gt;
|status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve
|status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria.

&lt;!--Team status--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]]
|name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]]
|name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] 
|name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]]
|name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|name_VOR=[[FK Vora|Vora]]

&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim.

&lt;!--Qualification definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]]
|col_R=red1   |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}}
&lt;/onlyinclude&gt;

==Rezultatet==
{{Col-start}}
{{Col-2}}

===Gjysma e parë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=17 tetor 2026
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 2–1
| match_DIN_LAÇ = 3–1
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 0–2
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 0–1

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 2–1
| match_EGN_SKË = 2–1
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 3–0
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 2–1
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 1–1
| match_ELB_VOR = 1–1
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 0–2
| match_LAÇ_ELB = 1–1
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 1–3
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 2–0
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 2–4
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 1–2
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 0–0
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_SKË_DIN = 0–1
| match_SKË_EGN = 
| match_SKË_ELB = 
| match_SKË_LAÇ = 2–1
| match_SKË_PAR = 
| match_SKË_TEU = 
| match_SKË_TIR = 1–1
| match_SKË_VLL = 
| match_SKË_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË = 2–0
| match_TEU_TIR = 3–1
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 2–0

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 2–2
| match_TIR_LAÇ = 1–0
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 4–0

| match_VLL_DIN = 1–0
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 2–3
| match_VLL_SKË = 2–2
| match_VLL_TEU = 0–2
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 1–3
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 1–1
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{Col-2}}

===Gjysma e dytë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=future|start_date=2027
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 
| match_DIN_LAÇ = 
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 
| match_EGN_SKË = 
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 
| match_ELB_VOR = 
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 
| match_LAÇ_ELB = 
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË =  
| match_TEU_TIR = 
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 
| match_TIR_LAÇ = 
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 

| match_VLL_DIN = 
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SKË = 
| match_VLL_TEU = 
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{col-end}}

== Referime ==
{{Cnote2 Begin}}
{{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}}
{{Cnote2 End}}

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>r4914onrtwu06glcex60xyx5uc6876l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057952</id>
      <parentid>3057951</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gjysma e parë e sezonit */</comment>
      <origin>3057952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19434" sha1="f08k6ospiwejx68mg6c0gqrb9fxp950" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season
| competition = [[Kategoria Superiore]]
| relegated = 
| continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]]
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]]
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches = 34
| total goals = 95
| league topscorer = [[Bernard Karrica]]&lt;br /&gt;(5 gola)
| biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]&lt;br /&gt;{{small|(6 shtator 2026)}}
| biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(31 gusht 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(5 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(18 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(16 tetor 2026)}}
| highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}
| longest wins = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest unbeaten = 7 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest winless = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
| longest losses = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]]
| highest attendance = 
| lowest attendance = 
| attendance = 
| average attendance = 
| prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]]
| updated = 18 tetor 2026
| season = 2026–27
| dates = 21 gusht 2026&amp;nbsp;–&lt;br /&gt; 9 maj 2027
| winners = 
| best goalkeeper = 
}}

'''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] .

== Ekipet ==

Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar.

=== Vendet ===
{{location map+ |Albania 
|float=right |width=300 
|caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore.
|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=&lt;small&gt;[[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=&lt;small&gt;[[AF Elbasani|Elbasani]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.63556  |long=19.71306 |label=&lt;small&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana|Partizani]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=&lt;small&gt;[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=&lt;small&gt;[[KF Teuta Durrës|Teuta]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[KF Tirana|Tirana]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07     |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=&lt;small&gt;[[FK Vora|Vora]]&lt;/small&gt; |position=left}}
}}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi
! Qyteti
! Stadiumi
! Kapaciteti
! Sezoni 2026–27
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| [[Tirana]]
| [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}}
| 4-t
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| [[Rrogozhinë]]
| [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|4267}}
| Kampion
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| [[Elbasan]]
| [[Elbasan Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}
| 2-të
|- 
| [[KF Laçi|Laçi]]
| [[Laç]]
| [[Stadiumi Laçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|2271}}
| Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| [[Tirana]]
| Arena e Demave
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|3959}}
| 5-të
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| [[Korçë]]
| [[Stadiumi Skënderbeu]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|5800}}
| Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| [[Durrës]]
| [[Stadiumi Niko Dovana]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12040}}
| 8-të
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| [[Tirana]]
| [[Stadiumi Selman Stërmasi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|7308}}
| 6-të
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| [[Shkodër]]
| [[Stadiumi Loro Boriçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|16022}}
| 3-të
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| [[Vorë]]
| Stadiumi Vora
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|1436}}
| 7-të
|-
|}

=== Stadiumet ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|[[KF Egnatia|Egnatia]]
|[[AF Elbasani|Elbasani]]
|[[KF Laçi|Laçi]]
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|-
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Laçi]]
|Arena e Demave
|-
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''4,267'''
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''2,271'''
| Kapaciteti: '''3,959'''
|-
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]]
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]]
|[[File:Partizani Complex.jpg|200px]]
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|[[FK Vora|Vora]]
|-
|[[Stadiumi Skënderbeu]]
|[[Stadiumi Niko Dovana]]
|[[Stadiumi Selman Stërmasi]]
|[[Stadiumi Loro Boriçi]]
|Stadiumi Vora
|-
| Kapaciteti: '''5,800'''
| Kapaciteti: '''12,040'''
| Kapaciteti: '''7,308'''
| Kapaciteti: '''16,022'''
| Kapaciteti: '''1,436'''
|-
|[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]]
|[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]]
|[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]]
|[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]]
|
|}

=== Personel dhe uniforma ===
&lt;!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---&gt;
&lt;small&gt;Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Ekipi
! President
! Menaxher
! Kapiteni
! Prodhuesi i uniformave
! Sponsor i bluzës
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]]
| Kappa
| [[Caffè Pascucci]]
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]]
| Joma
| Demrozi Construction
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]]
| {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]]
| Kappa
| 
|-
| [[KF Laçi|Laçi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]]
| {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]]
| Macron
| 
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]]
| {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]]
| Cohl's
| 
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]]
| Macron
| 
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]]
| {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]]
| Suzmar
| AL Invest
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]]
| Macron
| Your Space
|-
|}

=== Ndryshime menaxheriale ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Ekipi
!Menaxher në largim
!Mënyra e&lt;br /&gt;nisjes
!Data e vendit të lirë
!Pozicioni në tabelë
!Menaxher i ardhshëm
!Data e&lt;br /&gt;emërimit
|-
|[[KF Laçi|Laçi]]
|{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|rowspan=5 |''Para-sezon''
|{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}}
|30 qershor 2026
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}}
|1 korrik 2026
|-
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}}
|6 korrik 2026
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}}
|Fundi i kontratës
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}}
|3 korrik 2026
|-
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|16 maj 2025
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}}
|29 maj 2026
|-
|}

== Renditja ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=VOR |team6=ELB |team7=LAÇ |team8=SKË |team9=VLL |team10=PAR

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update=18 tetor 2026
|win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 &lt;!-- Dinamo City --&gt;
|win_EGN=5 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=13 |ga_EGN=5 &lt;!-- Egnatia --&gt;
|win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=2 |gf_ELB=9 |ga_ELB=10 &lt;!-- Elbasani --&gt;
|win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=4 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=11 &lt;!-- Laçi --&gt;
|win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=5 |gf_PAR=9 |ga_PAR=17 &lt;!-- Partizani --&gt;
|win_SKË=1 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=7 |ga_SKË=10 &lt;!-- Skënderbeu --&gt;
|win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 &lt;!-- Teuta --&gt;
|win_TIR=3 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=12 |ga_TIR=10 &lt;!-- Tirana --&gt;
|win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=3 |gf_VLL=6 |ga_VLL=10 &lt;!-- Vllaznia --&gt;
|win_VOR=2 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=8 |ga_VOR=12 &lt;!-- Vora --&gt;

&lt;!--Status--&gt;
|status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve
|status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria.

&lt;!--Team status--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]]
|name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]]
|name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] 
|name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]]
|name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|name_VOR=[[FK Vora|Vora]]

&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim.

&lt;!--Qualification definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]]
|col_R=red1   |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}}
&lt;/onlyinclude&gt;

==Rezultatet==
{{Col-start}}
{{Col-2}}

===Gjysma e parë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=18 tetor 2026
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 2–1
| match_DIN_LAÇ = 3–1
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 0–2
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 0–1

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 2–1
| match_EGN_SKË = 2–1
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 3–0
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 2–1
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 1–1
| match_ELB_VOR = 1–1
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 0–2
| match_LAÇ_ELB = 1–1
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 1–3
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 2–0
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 2–4
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 1–2
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 0–0
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_SKË_DIN = 0–1
| match_SKË_EGN = 
| match_SKË_ELB = 
| match_SKË_LAÇ = 2–1
| match_SKË_PAR = 
| match_SKË_TEU = 
| match_SKË_TIR = 1–1
| match_SKË_VLL = 
| match_SKË_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË = 2–0
| match_TEU_TIR = 3–1
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 2–0

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 2–2
| match_TIR_LAÇ = 1–0
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 4–0

| match_VLL_DIN = 1–0
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 2–3
| match_VLL_SKË = 2–2
| match_VLL_TEU = 0–2
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 1–3
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 4–1
| match_VOR_SKË = 1–1
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{Col-2}}

===Gjysma e dytë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=future|start_date=2027
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 
| match_DIN_LAÇ = 
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 
| match_EGN_SKË = 
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 
| match_ELB_VOR = 
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 
| match_LAÇ_ELB = 
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË =  
| match_TEU_TIR = 
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 
| match_TIR_LAÇ = 
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 

| match_VLL_DIN = 
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SKË = 
| match_VLL_TEU = 
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{col-end}}

== Referime ==
{{Cnote2 Begin}}
{{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}}
{{Cnote2 End}}

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>f08k6ospiwejx68mg6c0gqrb9fxp950</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057984</id>
      <parentid>3057952</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Renditja */</comment>
      <origin>3057984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19434" sha1="6j6xzdhesg2vmawfapzr54hsqdw73si" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season
| competition = [[Kategoria Superiore]]
| relegated = 
| continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]]
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]]
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches = 34
| total goals = 95
| league topscorer = [[Bernard Karrica]]&lt;br /&gt;(5 gola)
| biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]&lt;br /&gt;{{small|(6 shtator 2026)}}
| biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(31 gusht 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(5 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(18 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(16 tetor 2026)}}
| highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}
| longest wins = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest unbeaten = 7 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest winless = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
| longest losses = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]]
| highest attendance = 
| lowest attendance = 
| attendance = 
| average attendance = 
| prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]]
| updated = 18 tetor 2026
| season = 2026–27
| dates = 21 gusht 2026&amp;nbsp;–&lt;br /&gt; 9 maj 2027
| winners = 
| best goalkeeper = 
}}

'''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] .

== Ekipet ==

Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar.

=== Vendet ===
{{location map+ |Albania 
|float=right |width=300 
|caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore.
|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=&lt;small&gt;[[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=&lt;small&gt;[[AF Elbasani|Elbasani]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.63556  |long=19.71306 |label=&lt;small&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana|Partizani]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=&lt;small&gt;[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=&lt;small&gt;[[KF Teuta Durrës|Teuta]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[KF Tirana|Tirana]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07     |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=&lt;small&gt;[[FK Vora|Vora]]&lt;/small&gt; |position=left}}
}}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi
! Qyteti
! Stadiumi
! Kapaciteti
! Sezoni 2026–27
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| [[Tirana]]
| [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}}
| 4-t
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| [[Rrogozhinë]]
| [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|4267}}
| Kampion
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| [[Elbasan]]
| [[Elbasan Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}
| 2-të
|- 
| [[KF Laçi|Laçi]]
| [[Laç]]
| [[Stadiumi Laçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|2271}}
| Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| [[Tirana]]
| Arena e Demave
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|3959}}
| 5-të
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| [[Korçë]]
| [[Stadiumi Skënderbeu]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|5800}}
| Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| [[Durrës]]
| [[Stadiumi Niko Dovana]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12040}}
| 8-të
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| [[Tirana]]
| [[Stadiumi Selman Stërmasi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|7308}}
| 6-të
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| [[Shkodër]]
| [[Stadiumi Loro Boriçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|16022}}
| 3-të
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| [[Vorë]]
| Stadiumi Vora
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|1436}}
| 7-të
|-
|}

=== Stadiumet ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|[[KF Egnatia|Egnatia]]
|[[AF Elbasani|Elbasani]]
|[[KF Laçi|Laçi]]
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|-
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Laçi]]
|Arena e Demave
|-
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''4,267'''
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''2,271'''
| Kapaciteti: '''3,959'''
|-
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]]
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]]
|[[File:Partizani Complex.jpg|200px]]
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|[[FK Vora|Vora]]
|-
|[[Stadiumi Skënderbeu]]
|[[Stadiumi Niko Dovana]]
|[[Stadiumi Selman Stërmasi]]
|[[Stadiumi Loro Boriçi]]
|Stadiumi Vora
|-
| Kapaciteti: '''5,800'''
| Kapaciteti: '''12,040'''
| Kapaciteti: '''7,308'''
| Kapaciteti: '''16,022'''
| Kapaciteti: '''1,436'''
|-
|[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]]
|[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]]
|[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]]
|[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]]
|
|}

=== Personel dhe uniforma ===
&lt;!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---&gt;
&lt;small&gt;Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Ekipi
! President
! Menaxher
! Kapiteni
! Prodhuesi i uniformave
! Sponsor i bluzës
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]]
| Kappa
| [[Caffè Pascucci]]
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]]
| Joma
| Demrozi Construction
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]]
| {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]]
| Kappa
| 
|-
| [[KF Laçi|Laçi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]]
| {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]]
| Macron
| 
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]]
| {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]]
| Cohl's
| 
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]]
| Macron
| 
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]]
| {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]]
| Suzmar
| AL Invest
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]]
| Macron
| Your Space
|-
|}

=== Ndryshime menaxheriale ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Ekipi
!Menaxher në largim
!Mënyra e&lt;br /&gt;nisjes
!Data e vendit të lirë
!Pozicioni në tabelë
!Menaxher i ardhshëm
!Data e&lt;br /&gt;emërimit
|-
|[[KF Laçi|Laçi]]
|{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|rowspan=5 |''Para-sezon''
|{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}}
|30 qershor 2026
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}}
|1 korrik 2026
|-
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}}
|6 korrik 2026
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}}
|Fundi i kontratës
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}}
|3 korrik 2026
|-
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|16 maj 2025
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}}
|29 maj 2026
|-
|}

== Renditja ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=VOR |team6=ELB |team7=LAÇ |team8=SKË |team9=VLL |team10=PAR

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update=18 tetor 2026
|win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 &lt;!-- Dinamo City --&gt;
|win_EGN=6 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=16 |ga_EGN=6 &lt;!-- Egnatia --&gt;
|win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=2 |gf_ELB=9 |ga_ELB=10 &lt;!-- Elbasani --&gt;
|win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=4 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=11 &lt;!-- Laçi --&gt;
|win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=5 |gf_PAR=9 |ga_PAR=17 &lt;!-- Partizani --&gt;
|win_SKË=1 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=7 |ga_SKË=10 &lt;!-- Skënderbeu --&gt;
|win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 &lt;!-- Teuta --&gt;
|win_TIR=3 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=12 |ga_TIR=10 &lt;!-- Tirana --&gt;
|win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=4 |gf_VLL=7 |ga_VLL=13 &lt;!-- Vllaznia --&gt;
|win_VOR=2 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=8 |ga_VOR=12 &lt;!-- Vora --&gt;

&lt;!--Status--&gt;
|status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve
|status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria.

&lt;!--Team status--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]]
|name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]]
|name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] 
|name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]]
|name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|name_VOR=[[FK Vora|Vora]]

&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim.

&lt;!--Qualification definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]]
|col_R=red1   |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}}
&lt;/onlyinclude&gt;

==Rezultatet==
{{Col-start}}
{{Col-2}}

===Gjysma e parë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=18 tetor 2026
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 2–1
| match_DIN_LAÇ = 3–1
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 0–2
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 0–1

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 2–1
| match_EGN_SKË = 2–1
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 3–0
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 2–1
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 1–1
| match_ELB_VOR = 1–1
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 0–2
| match_LAÇ_ELB = 1–1
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 1–3
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 2–0
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 2–4
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 1–2
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 0–0
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_SKË_DIN = 0–1
| match_SKË_EGN = 
| match_SKË_ELB = 
| match_SKË_LAÇ = 2–1
| match_SKË_PAR = 
| match_SKË_TEU = 
| match_SKË_TIR = 1–1
| match_SKË_VLL = 
| match_SKË_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË = 2–0
| match_TEU_TIR = 3–1
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 2–0

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 2–2
| match_TIR_LAÇ = 1–0
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 4–0

| match_VLL_DIN = 1–0
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 2–3
| match_VLL_SKË = 2–2
| match_VLL_TEU = 0–2
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 1–3
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 4–1
| match_VOR_SKË = 1–1
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{Col-2}}

===Gjysma e dytë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=future|start_date=2027
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 
| match_DIN_LAÇ = 
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 
| match_EGN_SKË = 
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 
| match_ELB_VOR = 
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 
| match_LAÇ_ELB = 
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË =  
| match_TEU_TIR = 
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 
| match_TIR_LAÇ = 
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 

| match_VLL_DIN = 
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SKË = 
| match_VLL_TEU = 
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{col-end}}

== Referime ==
{{Cnote2 Begin}}
{{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}}
{{Cnote2 End}}

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>6j6xzdhesg2vmawfapzr54hsqdw73si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057987</id>
      <parentid>3057984</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gjysma e parë e sezonit */</comment>
      <origin>3057987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19439" sha1="c7yc9kl8z9bv93k7jkkzvuc8fot45js" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season
| competition = [[Kategoria Superiore]]
| relegated = 
| continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]]
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]]
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches = 34
| total goals = 95
| league topscorer = [[Bernard Karrica]]&lt;br /&gt;(5 gola)
| biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]&lt;br /&gt;{{small|(6 shtator 2026)}}
| biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(31 gusht 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(5 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(18 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(16 tetor 2026)}}
| highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}
| longest wins = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest unbeaten = 7 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest winless = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
| longest losses = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]]
| highest attendance = 
| lowest attendance = 
| attendance = 
| average attendance = 
| prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]]
| updated = 18 tetor 2026
| season = 2026–27
| dates = 21 gusht 2026&amp;nbsp;–&lt;br /&gt; 9 maj 2027
| winners = 
| best goalkeeper = 
}}

'''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] .

== Ekipet ==

Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar.

=== Vendet ===
{{location map+ |Albania 
|float=right |width=300 
|caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore.
|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=&lt;small&gt;[[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=&lt;small&gt;[[AF Elbasani|Elbasani]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.63556  |long=19.71306 |label=&lt;small&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana|Partizani]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=&lt;small&gt;[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=&lt;small&gt;[[KF Teuta Durrës|Teuta]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[KF Tirana|Tirana]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07     |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=&lt;small&gt;[[FK Vora|Vora]]&lt;/small&gt; |position=left}}
}}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi
! Qyteti
! Stadiumi
! Kapaciteti
! Sezoni 2026–27
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| [[Tirana]]
| [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}}
| 4-t
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| [[Rrogozhinë]]
| [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|4267}}
| Kampion
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| [[Elbasan]]
| [[Elbasan Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}
| 2-të
|- 
| [[KF Laçi|Laçi]]
| [[Laç]]
| [[Stadiumi Laçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|2271}}
| Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| [[Tirana]]
| Arena e Demave
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|3959}}
| 5-të
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| [[Korçë]]
| [[Stadiumi Skënderbeu]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|5800}}
| Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| [[Durrës]]
| [[Stadiumi Niko Dovana]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12040}}
| 8-të
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| [[Tirana]]
| [[Stadiumi Selman Stërmasi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|7308}}
| 6-të
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| [[Shkodër]]
| [[Stadiumi Loro Boriçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|16022}}
| 3-të
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| [[Vorë]]
| Stadiumi Vora
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|1436}}
| 7-të
|-
|}

=== Stadiumet ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|[[KF Egnatia|Egnatia]]
|[[AF Elbasani|Elbasani]]
|[[KF Laçi|Laçi]]
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|-
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Laçi]]
|Arena e Demave
|-
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''4,267'''
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''2,271'''
| Kapaciteti: '''3,959'''
|-
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]]
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]]
|[[File:Partizani Complex.jpg|200px]]
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|[[FK Vora|Vora]]
|-
|[[Stadiumi Skënderbeu]]
|[[Stadiumi Niko Dovana]]
|[[Stadiumi Selman Stërmasi]]
|[[Stadiumi Loro Boriçi]]
|Stadiumi Vora
|-
| Kapaciteti: '''5,800'''
| Kapaciteti: '''12,040'''
| Kapaciteti: '''7,308'''
| Kapaciteti: '''16,022'''
| Kapaciteti: '''1,436'''
|-
|[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]]
|[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]]
|[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]]
|[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]]
|
|}

=== Personel dhe uniforma ===
&lt;!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---&gt;
&lt;small&gt;Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Ekipi
! President
! Menaxher
! Kapiteni
! Prodhuesi i uniformave
! Sponsor i bluzës
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]]
| Kappa
| [[Caffè Pascucci]]
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]]
| Joma
| Demrozi Construction
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]]
| {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]]
| Kappa
| 
|-
| [[KF Laçi|Laçi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]]
| {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]]
| Macron
| 
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]]
| {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]]
| Cohl's
| 
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]]
| Macron
| 
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]]
| {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]]
| Suzmar
| AL Invest
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]]
| Macron
| Your Space
|-
|}

=== Ndryshime menaxheriale ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Ekipi
!Menaxher në largim
!Mënyra e&lt;br /&gt;nisjes
!Data e vendit të lirë
!Pozicioni në tabelë
!Menaxher i ardhshëm
!Data e&lt;br /&gt;emërimit
|-
|[[KF Laçi|Laçi]]
|{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|rowspan=5 |''Para-sezon''
|{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}}
|30 qershor 2026
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}}
|1 korrik 2026
|-
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}}
|6 korrik 2026
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}}
|Fundi i kontratës
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}}
|3 korrik 2026
|-
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|16 maj 2025
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}}
|29 maj 2026
|-
|}

== Renditja ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=VOR |team6=ELB |team7=LAÇ |team8=SKË |team9=VLL |team10=PAR

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update=18 tetor 2026
|win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 &lt;!-- Dinamo City --&gt;
|win_EGN=6 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=16 |ga_EGN=6 &lt;!-- Egnatia --&gt;
|win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=2 |gf_ELB=9 |ga_ELB=10 &lt;!-- Elbasani --&gt;
|win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=4 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=11 &lt;!-- Laçi --&gt;
|win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=5 |gf_PAR=9 |ga_PAR=17 &lt;!-- Partizani --&gt;
|win_SKË=1 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=7 |ga_SKË=10 &lt;!-- Skënderbeu --&gt;
|win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 &lt;!-- Teuta --&gt;
|win_TIR=3 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=12 |ga_TIR=10 &lt;!-- Tirana --&gt;
|win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=4 |gf_VLL=7 |ga_VLL=13 &lt;!-- Vllaznia --&gt;
|win_VOR=2 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=8 |ga_VOR=12 &lt;!-- Vora --&gt;

&lt;!--Status--&gt;
|status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve
|status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria.

&lt;!--Team status--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]]
|name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]]
|name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] 
|name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]]
|name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|name_VOR=[[FK Vora|Vora]]

&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim.

&lt;!--Qualification definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]]
|col_R=red1   |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}}
&lt;/onlyinclude&gt;

==Rezultatet==
{{Col-start}}
{{Col-2}}

===Gjysma e parë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=18 tetor 2026
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 2–1
| match_DIN_LAÇ = 3–1
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 0–2
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 0–1

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 2–1
| match_EGN_SKË = 2–1
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 3–0
| match_EGN_VLL = 3–1
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 2–1
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 1–1
| match_ELB_VOR = 1–1
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 0–2
| match_LAÇ_ELB = 1–1
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 1–3
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 2–0
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 2–4
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 1–2
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 0–0
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_SKË_DIN = 0–1
| match_SKË_EGN = 
| match_SKË_ELB = 
| match_SKË_LAÇ = 2–1
| match_SKË_PAR = 
| match_SKË_TEU = 
| match_SKË_TIR = 1–1
| match_SKË_VLL = 
| match_SKË_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË = 2–0
| match_TEU_TIR = 3–1
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 2–0

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 2–2
| match_TIR_LAÇ = 1–0
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 4–0

| match_VLL_DIN = 1–0
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 2–3
| match_VLL_SKË = 2–2
| match_VLL_TEU = 0–2
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 1–3
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 4–1
| match_VOR_SKË = 1–1
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{Col-2}}

===Gjysma e dytë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=future|start_date=2027
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 
| match_DIN_LAÇ = 
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 
| match_EGN_SKË = 
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 
| match_ELB_VOR = 
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 
| match_LAÇ_ELB = 
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË =  
| match_TEU_TIR = 
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 
| match_TIR_LAÇ = 
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 

| match_VLL_DIN = 
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SKË = 
| match_VLL_TEU = 
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{col-end}}

== Referime ==
{{Cnote2 Begin}}
{{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}}
{{Cnote2 End}}

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>c7yc9kl8z9bv93k7jkkzvuc8fot45js</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057988</id>
      <parentid>3057987</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3057988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19439" sha1="a7cphl1oiiw7h0cgxhkecz4okrbzszn" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season
| competition = [[Kategoria Superiore]]
| relegated = 
| continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]]
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]]
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches = 35
| total goals = 99
| league topscorer = [[Bernard Karrica]]&lt;br /&gt;(6 gola)
| biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]&lt;br /&gt;{{small|(6 shtator 2026)}}
| biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(31 gusht 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(5 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(18 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(16 tetor 2026)}}
| highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}
| longest wins = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest unbeaten = 7 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest winless = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
| longest losses = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]]
| highest attendance = 
| lowest attendance = 
| attendance = 
| average attendance = 
| prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]]
| updated = 18 tetor 2026
| season = 2026–27
| dates = 21 gusht 2026&amp;nbsp;–&lt;br /&gt; 9 maj 2027
| winners = 
| best goalkeeper = 
}}

'''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] .

== Ekipet ==

Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar.

=== Vendet ===
{{location map+ |Albania 
|float=right |width=300 
|caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore.
|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=&lt;small&gt;[[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=&lt;small&gt;[[AF Elbasani|Elbasani]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.63556  |long=19.71306 |label=&lt;small&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana|Partizani]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=&lt;small&gt;[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=&lt;small&gt;[[KF Teuta Durrës|Teuta]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[KF Tirana|Tirana]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07     |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=&lt;small&gt;[[FK Vora|Vora]]&lt;/small&gt; |position=left}}
}}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi
! Qyteti
! Stadiumi
! Kapaciteti
! Sezoni 2026–27
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| [[Tirana]]
| [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}}
| 4-t
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| [[Rrogozhinë]]
| [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|4267}}
| Kampion
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| [[Elbasan]]
| [[Elbasan Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}
| 2-të
|- 
| [[KF Laçi|Laçi]]
| [[Laç]]
| [[Stadiumi Laçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|2271}}
| Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| [[Tirana]]
| Arena e Demave
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|3959}}
| 5-të
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| [[Korçë]]
| [[Stadiumi Skënderbeu]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|5800}}
| Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| [[Durrës]]
| [[Stadiumi Niko Dovana]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12040}}
| 8-të
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| [[Tirana]]
| [[Stadiumi Selman Stërmasi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|7308}}
| 6-të
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| [[Shkodër]]
| [[Stadiumi Loro Boriçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|16022}}
| 3-të
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| [[Vorë]]
| Stadiumi Vora
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|1436}}
| 7-të
|-
|}

=== Stadiumet ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|[[KF Egnatia|Egnatia]]
|[[AF Elbasani|Elbasani]]
|[[KF Laçi|Laçi]]
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|-
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Laçi]]
|Arena e Demave
|-
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''4,267'''
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''2,271'''
| Kapaciteti: '''3,959'''
|-
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]]
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]]
|[[File:Partizani Complex.jpg|200px]]
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|[[FK Vora|Vora]]
|-
|[[Stadiumi Skënderbeu]]
|[[Stadiumi Niko Dovana]]
|[[Stadiumi Selman Stërmasi]]
|[[Stadiumi Loro Boriçi]]
|Stadiumi Vora
|-
| Kapaciteti: '''5,800'''
| Kapaciteti: '''12,040'''
| Kapaciteti: '''7,308'''
| Kapaciteti: '''16,022'''
| Kapaciteti: '''1,436'''
|-
|[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]]
|[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]]
|[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]]
|[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]]
|
|}

=== Personel dhe uniforma ===
&lt;!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---&gt;
&lt;small&gt;Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Ekipi
! President
! Menaxher
! Kapiteni
! Prodhuesi i uniformave
! Sponsor i bluzës
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]]
| Kappa
| [[Caffè Pascucci]]
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]]
| Joma
| Demrozi Construction
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]]
| {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]]
| Kappa
| 
|-
| [[KF Laçi|Laçi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]]
| {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]]
| Macron
| 
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]]
| {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]]
| Cohl's
| 
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]]
| Macron
| 
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]]
| {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]]
| Suzmar
| AL Invest
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]]
| Macron
| Your Space
|-
|}

=== Ndryshime menaxheriale ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Ekipi
!Menaxher në largim
!Mënyra e&lt;br /&gt;nisjes
!Data e vendit të lirë
!Pozicioni në tabelë
!Menaxher i ardhshëm
!Data e&lt;br /&gt;emërimit
|-
|[[KF Laçi|Laçi]]
|{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|rowspan=5 |''Para-sezon''
|{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}}
|30 qershor 2026
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}}
|1 korrik 2026
|-
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}}
|6 korrik 2026
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}}
|Fundi i kontratës
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}}
|3 korrik 2026
|-
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|16 maj 2025
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}}
|29 maj 2026
|-
|}

== Renditja ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=VOR |team6=ELB |team7=LAÇ |team8=SKË |team9=VLL |team10=PAR

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update=18 tetor 2026
|win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 &lt;!-- Dinamo City --&gt;
|win_EGN=6 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=16 |ga_EGN=6 &lt;!-- Egnatia --&gt;
|win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=2 |gf_ELB=9 |ga_ELB=10 &lt;!-- Elbasani --&gt;
|win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=4 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=11 &lt;!-- Laçi --&gt;
|win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=5 |gf_PAR=9 |ga_PAR=17 &lt;!-- Partizani --&gt;
|win_SKË=1 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=7 |ga_SKË=10 &lt;!-- Skënderbeu --&gt;
|win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 &lt;!-- Teuta --&gt;
|win_TIR=3 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=12 |ga_TIR=10 &lt;!-- Tirana --&gt;
|win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=4 |gf_VLL=7 |ga_VLL=13 &lt;!-- Vllaznia --&gt;
|win_VOR=2 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=8 |ga_VOR=12 &lt;!-- Vora --&gt;

&lt;!--Status--&gt;
|status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve
|status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria.

&lt;!--Team status--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]]
|name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]]
|name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] 
|name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]]
|name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|name_VOR=[[FK Vora|Vora]]

&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim.

&lt;!--Qualification definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]]
|col_R=red1   |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}}
&lt;/onlyinclude&gt;

==Rezultatet==
{{Col-start}}
{{Col-2}}

===Gjysma e parë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=18 tetor 2026
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 2–1
| match_DIN_LAÇ = 3–1
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 0–2
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 0–1

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 2–1
| match_EGN_SKË = 2–1
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 3–0
| match_EGN_VLL = 3–1
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 2–1
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 1–1
| match_ELB_VOR = 1–1
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 0–2
| match_LAÇ_ELB = 1–1
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 1–3
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 2–0
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 2–4
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 1–2
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 0–0
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_SKË_DIN = 0–1
| match_SKË_EGN = 
| match_SKË_ELB = 
| match_SKË_LAÇ = 2–1
| match_SKË_PAR = 
| match_SKË_TEU = 
| match_SKË_TIR = 1–1
| match_SKË_VLL = 
| match_SKË_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË = 2–0
| match_TEU_TIR = 3–1
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 2–0

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 2–2
| match_TIR_LAÇ = 1–0
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 4–0

| match_VLL_DIN = 1–0
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 2–3
| match_VLL_SKË = 2–2
| match_VLL_TEU = 0–2
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 1–3
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 4–1
| match_VOR_SKË = 1–1
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{Col-2}}

===Gjysma e dytë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=future|start_date=2027
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 
| match_DIN_LAÇ = 
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 
| match_EGN_SKË = 
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 
| match_ELB_VOR = 
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 
| match_LAÇ_ELB = 
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË =  
| match_TEU_TIR = 
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 
| match_TIR_LAÇ = 
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 

| match_VLL_DIN = 
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SKË = 
| match_VLL_TEU = 
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{col-end}}

== Referime ==
{{Cnote2 Begin}}
{{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}}
{{Cnote2 End}}

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>a7cphl1oiiw7h0cgxhkecz4okrbzszn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057989</id>
      <parentid>3057988</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rezultatet */</comment>
      <origin>3057989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20536" sha1="552erq8v8uab7chiz9lmlhyh150t8a9" xml:space="preserve">{{Duhen më shumë referime|date=shtator 2026}}{{Infobox football league season
| competition = [[Kategoria Superiore]]
| relegated = 
| continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]]
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Liga e Konferencës]]
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches = 35
| total goals = 99
| league topscorer = [[Bernard Karrica]]&lt;br /&gt;(6 gola)
| biggest home win = [[KF Tirana|Tirana]] 4–0 [[FK Vora|Vora]]&lt;br /&gt;{{small|(6 shtator 2026)}}
| biggest away win = [[FK Vora|Vora]] 1–3 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(31 gusht 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 1–3 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(5 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(18 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Laçi|Laçi]] 0–2 [[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]] 1–3 [[KF Tirana|Tirana]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}&lt;br /&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo City]] 0–2 [[KF Teuta|Teuta]]&lt;br /&gt;{{small|(16 tetor 2026)}}
| highest scoring = [[FK Partizani|Partizani]] 2–4 [[FC Dinamo City|Dinamo City]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}
| longest wins = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest unbeaten = 7 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Teuta|Teuta]]
| longest winless = 6 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Skënderbeu|Skënderbeu]]
| longest losses = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Partizani|Partizani]]
| highest attendance = 
| lowest attendance = 
| attendance = 
| average attendance = 
| prevseason = [[Kategoria Superiore 2025-26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria Superiore 2027-28|2027–28]]
| updated = 18 tetor 2026
| season = 2026–27
| dates = 21 gusht 2026&amp;nbsp;–&lt;br /&gt; 9 maj 2027
| winners = 
| best goalkeeper = 
}}

'''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}&lt;/ref&gt;

Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] .

== Ekipet ==

Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar.

=== Vendet ===
{{location map+ |Albania 
|float=right |width=300 
|caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore.
|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FC Dinamo City|Dinamo]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=&lt;small&gt;[[KF Egnatia|Egnatia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=&lt;small&gt;[[AF Elbasani|Elbasani]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.63556  |long=19.71306 |label=&lt;small&gt;[[KF Laçi|Laçi]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana|Partizani]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=&lt;small&gt;[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=&lt;small&gt;[[KF Teuta Durrës|Teuta]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[KF Tirana|Tirana]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07     |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=&lt;small&gt;[[FK Vora|Vora]]&lt;/small&gt; |position=left}}
}}

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi
! Qyteti
! Stadiumi
! Kapaciteti
! Sezoni 2026–27
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| [[Tirana]]
| [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}{{Cref2|a|2}}
| 4-t
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| [[Rrogozhinë]]
| [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|4267}}
| Kampion
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| [[Elbasan]]
| [[Elbasan Arena]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12800}}
| 2-të
|- 
| [[KF Laçi|Laçi]]
| [[Laç]]
| [[Stadiumi Laçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|2271}}
| Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| [[Tirana]]
| Arena e Demave
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|3959}}
| 5-të
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| [[Korçë]]
| [[Stadiumi Skënderbeu]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|5800}}
| Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]])
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| [[Durrës]]
| [[Stadiumi Niko Dovana]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|12040}}
| 8-të
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| [[Tirana]]
| [[Stadiumi Selman Stërmasi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|7308}}
| 6-të
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| [[Shkodër]]
| [[Stadiumi Loro Boriçi]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|16022}}
| 3-të
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| [[Vorë]]
| Stadiumi Vora
| style=&quot;text-align:center;&quot;| {{nts|1436}}
| 7-të
|-
|}

=== Stadiumet ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
|[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|[[KF Egnatia|Egnatia]]
|[[AF Elbasani|Elbasani]]
|[[KF Laçi|Laçi]]
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|-
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]]
|[[Elbasan Arena]]
|[[Stadiumi Laçi]]
|Arena e Demave
|-
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''4,267'''
| Kapaciteti: '''12,800'''
| Kapaciteti: '''2,271'''
| Kapaciteti: '''3,959'''
|-
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]]
|[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]]
|[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]]
|[[File:Partizani Complex.jpg|200px]]
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|[[KF Tirana|Tirana]]
|[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|[[FK Vora|Vora]]
|-
|[[Stadiumi Skënderbeu]]
|[[Stadiumi Niko Dovana]]
|[[Stadiumi Selman Stërmasi]]
|[[Stadiumi Loro Boriçi]]
|Stadiumi Vora
|-
| Kapaciteti: '''5,800'''
| Kapaciteti: '''12,040'''
| Kapaciteti: '''7,308'''
| Kapaciteti: '''16,022'''
| Kapaciteti: '''1,436'''
|-
|[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]]
|[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]]
|[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]]
|[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]]
|
|}

=== Personel dhe uniforma ===
&lt;!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---&gt;
&lt;small&gt;Shënim: Flamujt tregojnë ekipin kombëtar siç është përcaktuar sipas rregullave të pranueshmërisë së [[FIFA]]. ​​Lojtarët dhe menaxherët mund të kenë më shumë se një kombësi jo-FIFA.&lt;/small&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Ekipi
! President
! Menaxher
! Kapiteni
! Prodhuesi i uniformave
! Sponsor i bluzës
|-
| [[FC Dinamo City|Dinamo City]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]]
| Kappa
| [[Caffè Pascucci]]
|-
| [[KF Egnatia|Egnatia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]]
| Joma
| Demrozi Construction
|-
| [[AF Elbasani|Elbasani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]]
| {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]]
| Kappa
| 
|-
| [[KF Laçi|Laçi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]]
| {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]]
| Macron
| 
|-
| [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]]
| {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]]
| Cohl's
| 
|-
| [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]]
| Macron
| 
|-
| [[KF Tirana|Tirana]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]]
| {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
| Joma
| 
|-
| [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]]
| Suzmar
| AL Invest
|-
| [[FK Vora|Vora]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]]
| {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]]
| Macron
| Your Space
|-
|}

=== Ndryshime menaxheriale ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Ekipi
!Menaxher në largim
!Mënyra e&lt;br /&gt;nisjes
!Data e vendit të lirë
!Pozicioni në tabelë
!Menaxher i ardhshëm
!Data e&lt;br /&gt;emërimit
|-
|[[KF Laçi|Laçi]]
|{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|rowspan=5 |''Para-sezon''
|{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}}
|30 qershor 2026
|-
|[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}}
|Fundi i kontratës
|4 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}}
|1 korrik 2026
|-
|[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}}
|6 korrik 2026
|-
|[[KF Tirana|Tirana]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}}
|Fundi i kontratës
|10 maj 2026
|{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}}
|3 korrik 2026
|-
|[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}}
|Fundi i periudhës së kujdestarisë
|16 maj 2025
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}}
|29 maj 2026
|-
|}

== Renditja ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]

&lt;!--Update team positions here--&gt;
|team1=TEU |team2=EGN |team3=DIN |team4=TIR |team5=VOR |team6=ELB |team7=LAÇ |team8=SKË |team9=VLL |team10=PAR

&lt;!--Update team qualifications here (defined below)--&gt;
|result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R

&lt;!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--&gt;
|update=18 tetor 2026
|win_DIN=4 |draw_DIN=0 |loss_DIN=3 |gf_DIN=10 |ga_DIN=8 &lt;!-- Dinamo City --&gt;
|win_EGN=6 |draw_EGN=0 |loss_EGN=1 |gf_EGN=16 |ga_EGN=6 &lt;!-- Egnatia --&gt;
|win_ELB=1 |draw_ELB=4 |loss_ELB=2 |gf_ELB=9 |ga_ELB=10 &lt;!-- Elbasani --&gt;
|win_LAÇ=2 |draw_LAÇ=1 |loss_LAÇ=4 |gf_LAÇ=7 |ga_LAÇ=11 &lt;!-- Laçi --&gt;
|win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=5 |gf_PAR=9 |ga_PAR=17 &lt;!-- Partizani --&gt;
|win_SKË=1 |draw_SKË=3 |loss_SKË=3 |gf_SKË=7 |ga_SKË=10 &lt;!-- Skënderbeu --&gt;
|win_TEU=6 |draw_TEU=1 |loss_TEU=0 |gf_TEU=14 |ga_TEU=2 &lt;!-- Teuta --&gt;
|win_TIR=3 |draw_TIR=2 |loss_TIR=2 |gf_TIR=12 |ga_TIR=10 &lt;!-- Tirana --&gt;
|win_VLL=1 |draw_VLL=2 |loss_VLL=4 |gf_VLL=7 |ga_VLL=13 &lt;!-- Vllaznia --&gt;
|win_VOR=2 |draw_VOR=2 |loss_VOR=3 |gf_VOR=8 |ga_VOR=12 &lt;!-- Vora --&gt;

&lt;!--Status--&gt;
|status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve
|status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria.

&lt;!--Team status--&gt;

&lt;!--Team definitions (wikilinks in table)--&gt;
|name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]]
|name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]]
|name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]]
|name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] 
|name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]]
|name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
|name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]]
|name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]]
|name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
|name_VOR=[[FK Vora|Vora]]

&lt;!--Table settings and rules--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim.

&lt;!--Qualification definitions--&gt;
|res_col_header=QR
|col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]]
|col_R=red1   |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}}
&lt;/onlyinclude&gt;

==Rezultatet==
{{Col-start}}
{{Col-2}}

===Gjysma e parë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=18 tetor 2026
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 2–1
| match_DIN_LAÇ = 3–1
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 0–2
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 0–1

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 2–1
| match_EGN_SKË = 2–1
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 3–0
| match_EGN_VLL = 3–1
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 2–1
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 1–1
| match_ELB_VOR = 1–1
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 0–2
| match_LAÇ_ELB = 1–1
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 1–3
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 2–0
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 2–4
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 1–2
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 0–0
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|1–3]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_SKË_DIN = 0–1
| match_SKË_EGN = 
| match_SKË_ELB = 
| match_SKË_LAÇ = 2–1
| match_SKË_PAR = 
| match_SKË_TEU = 
| match_SKË_TIR = 1–1
| match_SKË_VLL = 
| match_SKË_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË = 2–0
| match_TEU_TIR = 3–1
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 2–0

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 2–2
| match_TIR_LAÇ = 1–0
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 4–0

| match_VLL_DIN = 1–0
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 2–3
| match_VLL_SKË = 2–2
| match_VLL_TEU = 0–2
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 1–3
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 4–1
| match_VOR_SKË = 1–1
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{Col-2}}

===Gjysma e dytë e sezonit===
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association]
|update=future|start_date=2027
| matches_style = FBR
| team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR
| name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]]
| name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]]
| name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]]
| name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]]
| name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]]
| name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]
| name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]]
| name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]]
| name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]
| name_VOR = [[FK Vora|Vora]]

| match_DIN_EGN = 
| match_DIN_ELB = 
| match_DIN_LAÇ = 
| match_DIN_PAR =
| match_DIN_SKË = 
| match_DIN_TEU = 
| match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]]
| match_DIN_VLL = 
| match_DIN_VOR = 

| match_EGN_DIN = 
| match_EGN_ELB = 
| match_EGN_LAÇ = 
| match_EGN_PAR = 
| match_EGN_SKË = 
| match_EGN_TEU = 
| match_EGN_TIR = 
| match_EGN_VLL = 
| match_EGN_VOR = 

| match_ELB_DIN = 
| match_ELB_EGN = 
| match_ELB_LAÇ = 
| match_ELB_PAR =
| match_ELB_SKË = 
| match_ELB_TEU = 
| match_ELB_TIR = 
| match_ELB_VLL = 
| match_ELB_VOR = 
 
| match_LAÇ_DIN = 
| match_LAÇ_EGN = 
| match_LAÇ_ELB = 
| match_LAÇ_PAR =
| match_LAÇ_SKË = 
| match_LAÇ_TEU = 
| match_LAÇ_TIR = 
| match_LAÇ_VLL = 
| match_LAÇ_VOR = 

| match_PAR_DIN = 
| match_PAR_EGN = 
| match_PAR_ELB = 
| match_PAR_LAÇ = 
| match_PAR_SKË = 
| match_PAR_TEU = 
| match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]]
| match_PAR_VLL = 
| match_PAR_VOR = 

| match_TEU_DIN = 
| match_TEU_EGN = 
| match_TEU_ELB = 
| match_TEU_LAÇ = 
| match_TEU_PAR =
| match_TEU_SKË =  
| match_TEU_TIR = 
| match_TEU_VLL = 
| match_TEU_VOR = 

| match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]]
| match_TIR_EGN = 
| match_TIR_ELB = 
| match_TIR_LAÇ = 
| match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]]
| match_TIR_SKË = 
| match_TIR_TEU = 
| match_TIR_VLL = 
| match_TIR_VOR = 

| match_VLL_DIN = 
| match_VLL_EGN = 
| match_VLL_ELB = 
| match_VLL_LAÇ = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SKË = 
| match_VLL_TEU = 
| match_VLL_TIR = 
| match_VLL_VOR = 

| match_VOR_DIN = 
| match_VOR_EGN = 
| match_VOR_ELB = 
| match_VOR_LAÇ = 
| match_VOR_PAR = 
| match_VOR_SKË = 
| match_VOR_TEU = 
| match_VOR_TIR = 
| match_VOR_VLL = 
}}
{{col-end}}

== Statistikat e sezonit ==

=== Shënim golash ===

==== Golashënuesit më të mirë ====
{{updated|18 tetor 2026}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Renditja
!Lojtari
!Klubi
!Golat
|-
|rowspan=&quot;1&quot;|1
|align=&quot;left&quot;|{{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bernard Karrica]]
|align=&quot;left&quot;|Vora
|rowspan=&quot;1&quot;|6
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|2
|align=&quot;left&quot;|{{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardit Nikaj]]
|align=&quot;left&quot;|Elbasani
|rowspan=&quot;5&quot;|4
|-
|align=&quot;left&quot;|{{#invoke:flag|icon|GHA}} [[Bismark Charles]]
|align=&quot;left&quot;|Skënderbeu
|-
|align=&quot;left&quot;|{{#invoke:flag|icon|NGA}} [[Mmesoma Umejiego]]
|align=&quot;left&quot;|Teuta
|-
|align=&quot;left&quot;|{{#invoke:flag|icon|POR}} [[Pedro Martelo]]
|align=&quot;left&quot;|Teuta
|-
|align=&quot;left&quot;|{{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]]
|align=&quot;left&quot;|Tirana
|}

=== Hat-trika ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Lojtati
!Klubi
!Kundër
!style=&quot;text-align:center;&quot;| Rezultati
!Data
|-
|{{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bernard Karrica]]
|Vora
|Partizani
|style=&quot;text-align:center;&quot;| 4–1 (V)
|{{#invoke:dts|main|format=dmy|2026|10|18}}
|}

;Shënim
(V) – Ekipi vendas&lt;br /&gt;(M) – Ekipi mysafir

== Referime ==
{{Cnote2 Begin}}
{{Cnote2|a|n=2|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}}
{{Cnote2 End}}

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>552erq8v8uab7chiz9lmlhyh150t8a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abetare e pedagogjisë kritike</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404383</id>
    <revision>
      <id>3058012</id>
      <parentid>3022889</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Përmbledhje */</comment>
      <origin>3058012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7168" sha1="ldttu6emb5fqr7hpfkpbpcr92alick7" xml:space="preserve">'''''“Abetare e Pedagogjisë Kritike”''''' (titulli në origjinal: ''Critical Pedagogy Primer'') është një libër i shkruar nga [[Joe L. Kincheloe]], dhe botuar nga [[Peter Lang]]. Ashtu si edhe &quot;abetaret&quot; të tjera të botuara nga Peter Lang, edhe kjo vepër është një tekst hyrës mbi temën e [[Pedagogjia kritike|pedagogjisë kritike]] që synon një audiencë më të gjerë me përdorimin e një gjuhe më të kuptueshme.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Kincheloe|first=Joe L.|title=Critical Pedagogy Primer|publisher=Peter Lang|year=2008|isbn=978-1-4331-0182-3|location=New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Peter Lang Primer|url=https://www.peterlang.com/view/serial/PLP|access-date=2016-11-17}}&lt;/ref&gt; Libri ka hapësira të gjera të përshtatshme për shënime nga lexuesit, dhe shumë terma dhe përkufizimet e tyre janë përfshirë në këto hapësira për aksesueshmëri.

Kincheloe jo vetëm që prezanton temën e pedagogjisë kritike, por ai bën përpjekje për të vizualizuar të ardhmen e pedagogjisë kritike përmes nocionit të tij të &quot;kriticizmit në zhvillim&quot; dhe fushës gjithnjë në ndryshim të [[Teoria kritike|teorisë kritike]].

== Përmbledhje ==
Vepra prej 182 faqesh është e ndarë në pesë kapituj, përfshirë hyrjen. Hyrja i shërben qëllimit dhe qëllimit të shpjegimit të rolit të [[Pedagogjia kritike|pedagogjisë kritike]] në një shoqëri demokratike, duke këmbëngulur se &quot;çështjet e demokracisë dhe drejtësisë nuk mund të ndahen nga tiparet më themelore të mësimdhënies dhe të nxënit&quot; (f.&amp;nbsp;5).&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Kapitulli i dytë diskuton themelet e pedagogjisë kritike. Kapitulli i tretë shpjegon rolin dhe zbatimin e filozofisë arsimore në shkolla. Kapitulli i katërt shpjegon rolin e pedagogjisë kritike në kërkim dhe kapitulli i pestë shpjegon pedagogjinë kritike dhe njohjen.

Karakteristikat qendrore të pedagogjisë kritike ofrohen me pranimin se &quot;pikëpamja&quot; e tij pasqyron paragjykimet e tij. Pikëpamja e tij është se pedagogjia kritike bazohet në një vizion më të gjerë arsimor të drejtësisë dhe barazisë, i cili i ngarkon edukatorët me përgjegjësinë për të ndihmuar studentët &quot;të identifikojnë forcat tinëzare që përmbysin&quot; suksesin e tyre, gjë që e bën filozofinë në thelb politike.
{{Blockquote|text=To ask such students to start over, to relearn the arts and sciences in light of these political concerns, is admittedly an ambitious task. Even so, this is exactly what critical pedagogy does.|sign=|source=}}
Kincheloe shpjegon se pedagogjia kritike i është kushtuar përmirësimit të vuajtjeve njerëzore dhe ai është kritik ndaj politikës neoliberale dhe &quot;sistemeve ekonomike të globalizuara dhe të orientuara nga tregu, të imponuara në botë nga Shtetet e Bashkuara dhe [[Shtetet e zhvilluara|vendet e tjera të industrializuara]] nëpërmjet [[Organizata Botërore e Tregtisë|Organizatës Botërore të Tregtisë]] (OBT) dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|Fondit Monetar Ndërkombëtar]] (FMN)&quot;, pasi ai beson se ato e kanë përkeqësuar [[Varfëria|varfërinë]] në mbarë botën. Pedagogjia kritike në shkolla, si zgjerim, propozohet për të siguruar që shkollat të mos u shkaktojnë dëm nxënësve të tyre duke i fajësuar ata për dështimet e tyre ose duke mos respektuar njohuritë që nxënësit sjellin çdo ditë me vete në klasë. Ai e konsideron zemërimin dhe zhgënjimin e nxënësve me sistemin shkollor si një përgjigje logjike ndaj një sistemi që është armiqësor ndaj tyre. Ai citon gjurmimin si një nga shembujt e kësaj armiqësie.
{{Blockquote|text=Pedagogjia kritike nuk do t'i pranojë këto mekanizma të shtresëzimit shoqëror dhe arsimor, të cilët i dëmtojnë rëndë nxënësit e margjinalizuar nga pikëpamja shoqërore, gjuhësore dhe ekonomike... [S]uksesi në shkollë mund të arrihet vetëm përmes mohimit të prejardhjes së tyre etnike dhe/ose klasore. &lt;br&gt; &lt;br&gt; Critical pedagogy will not stand for these mechanisms of social and educational stratification that hurt socially, linguistically, and economically marginalized students so badly... [S]uccess in school may come only with a rejection of their ethnic and/or class backgrounds.|sign=|source=}}
Kincheloe shpjegon se pedagogjia kritike &quot;zbatohet përmes përdorimit të 'temave gjeneruese' për të lexuar fjalën dhe botën dhe procesin e paraqitjes së problemeve&quot;. Duke u mbështetur në edukatorin dhe filozofin brazilian [[Paulo Freire]], Kincheloe identifikon një [[Kurrikula|kurrikul]] që i paraqet studentët si studiues dhe klasat e mësuesit si persona që paraqesin probleme. Arsimi bëhet i përqendruar te nxënësi, duke identifikuar se çfarë është kritike për mirëqenien e tyre në lidhje me pyetjet që ia vlen të vlerësohen. Mësuesit më pas duhet të bëhen studiues të nxënësve të tyre në mënyrë që të ndihmojnë në lehtësimin e përcaktimit të problemeve me të cilat përballen nxënësit e tyre në një kontekst në të cilin ato mund të zgjidhen. Mësuesi nuk heq dorë nga përgjegjësia për klasën e tij, por duhet të mbetet në një pozicion autoriteti si dikush që ka kontroll mbi lëndën e tij. Sipas Kincheloe, ky është shpesh një interpretim i gabuar i kritikës së [[Modeli bankar i edukimit|modelit bankar të arsimit,]] i theksuar në ''[[Pedagogjia e të shtypurve|veprën Pedagogjia e të Shtypurve të]]'' Freire-s. Freire i tha Kincheloe pak para vdekjes së tij se &quot;mësuesit shpesh u japin studentëve njohuri ndaj të cilave ata më pas reagojnë, i refuzojnë, i riinterpretojnë, i analizojnë dhe i vënë në veprim&quot;.

Kincheloe është gjithashtu kritik ndaj [[Pozitivizmi|pozitivizmit]] dhe pohon se kritika e tij është qendrore për pedagogjinë kritike (por edhe për teorinë kritike në përgjithësi). Qëllimi i filozofisë është të zvogëlojë impulsin për të qenë reduktiv në lidhje me kompleksitetin e studentit, pasi &quot;e gjithë përvoja njerëzore është e shënuar nga pasiguritë&quot;. Kjo ide i shtohet edhe idesë së shkencës si një forcë për të rregulluar, dhe pedagogjia kritike kërkon një &quot;studim të shkencës në kontekste kulturore dhe historike, duke bërë pyetje mbi përdorimet për të cilat është përdorur dhe interesat e kujt i shërben&quot;, për shkak të shqetësimit se pikëpamjet mbizotëruese mund dhe do të normalizohen. Një qëllim i pedagogjisë kritike është çmontimi i përvetësimeve të asaj që duhet të jenë asamble demokratike.

Kjo rezistencë ndaj fuqive dominuese, e cila i ka rrënjët në [[Marksizmi|Marksizëm]], është përsëri pjesë e qëllimit të pedagogjisë kritike për të lehtësuar vuajtjet. Kincheloe përshkruan se si rrënjët e pedagogjisë kritike vijnë gjithashtu nga [[Marksizmi kulturor|Shkolla e Frankfurtit]] e teorisë kritike, e cila shkon përtej ideologjisë marksiste që nuk njeh se në shekullin e 21-të ka shumë më tepër forma të pushtetit sesa [[kapitali]] .

== Referime ==
[[Kategoria:Publikime pedagogjike]]
[[Kategoria:Pedagogji kritike]]
[[Kategoria:Libra të botuar në 2008]]
[[Kategoria:Libra në anglisht]]</text>
      <sha1>ldttu6emb5fqr7hpfkpbpcr92alick7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058013</id>
      <parentid>3058012</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T20:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edukatori</username>
        <id>112234</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Përmbledhje */</comment>
      <origin>3058013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7412" sha1="ff1j5mzk9d2i22o9rapc91xyho2f9yl" xml:space="preserve">'''''“Abetare e Pedagogjisë Kritike”''''' (titulli në origjinal: ''Critical Pedagogy Primer'') është një libër i shkruar nga [[Joe L. Kincheloe]], dhe botuar nga [[Peter Lang]]. Ashtu si edhe &quot;abetaret&quot; të tjera të botuara nga Peter Lang, edhe kjo vepër është një tekst hyrës mbi temën e [[Pedagogjia kritike|pedagogjisë kritike]] që synon një audiencë më të gjerë me përdorimin e një gjuhe më të kuptueshme.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Kincheloe|first=Joe L.|title=Critical Pedagogy Primer|publisher=Peter Lang|year=2008|isbn=978-1-4331-0182-3|location=New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Peter Lang Primer|url=https://www.peterlang.com/view/serial/PLP|access-date=2016-11-17}}&lt;/ref&gt; Libri ka hapësira të gjera të përshtatshme për shënime nga lexuesit, dhe shumë terma dhe përkufizimet e tyre janë përfshirë në këto hapësira për aksesueshmëri.

Kincheloe jo vetëm që prezanton temën e pedagogjisë kritike, por ai bën përpjekje për të vizualizuar të ardhmen e pedagogjisë kritike përmes nocionit të tij të &quot;kriticizmit në zhvillim&quot; dhe fushës gjithnjë në ndryshim të [[Teoria kritike|teorisë kritike]].

== Përmbledhje ==
Vepra prej 182 faqesh është e ndarë në pesë kapituj, përfshirë hyrjen. Hyrja i shërben qëllimit dhe qëllimit të shpjegimit të rolit të [[Pedagogjia kritike|pedagogjisë kritike]] në një shoqëri demokratike, duke këmbëngulur se &quot;çështjet e demokracisë dhe drejtësisë nuk mund të ndahen nga tiparet më themelore të mësimdhënies dhe të nxënit&quot; (f.&amp;nbsp;5).&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Kapitulli i dytë diskuton themelet e pedagogjisë kritike. Kapitulli i tretë shpjegon rolin dhe zbatimin e filozofisë arsimore në shkolla. Kapitulli i katërt shpjegon rolin e pedagogjisë kritike në kërkim dhe kapitulli i pestë shpjegon pedagogjinë kritike dhe njohjen.

Karakteristikat qendrore të pedagogjisë kritike ofrohen me pranimin se &quot;pikëpamja&quot; e tij pasqyron paragjykimet e tij. Pikëpamja e tij është se pedagogjia kritike bazohet në një vizion më të gjerë arsimor të drejtësisë dhe barazisë, i cili i ngarkon edukatorët me përgjegjësinë për të ndihmuar studentët &quot;të identifikojnë forcat tinëzare që përmbysin&quot; suksesin e tyre, gjë që e bën filozofinë në thelb politike.
{{Blockquote|text=T’u kërkosh këtyre studentëve të fillojnë nga e para, të rimësojnë artet dhe shkencat në dritën e shqetësimeve politike, është, pa dyshim, një detyrë ambicioze. Megjithatë, pikërisht këtë bën pedagogjia kritike. &lt;br&gt; &lt;br&gt; To ask such students to start over, to relearn the arts and sciences in light of these political concerns, is admittedly an ambitious task. Even so, this is exactly what critical pedagogy does.|sign=|source=}}
Kincheloe shpjegon se pedagogjia kritike i është kushtuar përmirësimit të vuajtjeve njerëzore dhe ai është kritik ndaj politikës neoliberale dhe &quot;sistemeve ekonomike të globalizuara dhe të orientuara nga tregu, të imponuara në botë nga Shtetet e Bashkuara dhe [[Shtetet e zhvilluara|vendet e tjera të industrializuara]] nëpërmjet [[Organizata Botërore e Tregtisë|Organizatës Botërore të Tregtisë]] (OBT) dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|Fondit Monetar Ndërkombëtar]] (FMN)&quot;, pasi ai beson se ato e kanë përkeqësuar [[Varfëria|varfërinë]] në mbarë botën. Pedagogjia kritike në shkolla, si zgjerim, propozohet për të siguruar që shkollat të mos u shkaktojnë dëm nxënësve të tyre duke i fajësuar ata për dështimet e tyre ose duke mos respektuar njohuritë që nxënësit sjellin çdo ditë me vete në klasë. Ai e konsideron zemërimin dhe zhgënjimin e nxënësve me sistemin shkollor si një përgjigje logjike ndaj një sistemi që është armiqësor ndaj tyre. Ai citon gjurmimin si një nga shembujt e kësaj armiqësie.
{{Blockquote|text=Pedagogjia kritike nuk do t'i pranojë këto mekanizma të shtresëzimit shoqëror dhe arsimor, të cilët i dëmtojnë rëndë nxënësit e margjinalizuar nga pikëpamja shoqërore, gjuhësore dhe ekonomike... [S]uksesi në shkollë mund të arrihet vetëm përmes mohimit të prejardhjes së tyre etnike dhe/ose klasore. &lt;br&gt; &lt;br&gt; Critical pedagogy will not stand for these mechanisms of social and educational stratification that hurt socially, linguistically, and economically marginalized students so badly... [S]uccess in school may come only with a rejection of their ethnic and/or class backgrounds.|sign=|source=}}
Kincheloe shpjegon se pedagogjia kritike &quot;zbatohet përmes përdorimit të 'temave gjeneruese' për të lexuar fjalën dhe botën dhe procesin e paraqitjes së problemeve&quot;. Duke u mbështetur në edukatorin dhe filozofin brazilian [[Paulo Freire]], Kincheloe identifikon një [[Kurrikula|kurrikul]] që i paraqet studentët si studiues dhe klasat e mësuesit si persona që paraqesin probleme. Arsimi bëhet i përqendruar te nxënësi, duke identifikuar se çfarë është kritike për mirëqenien e tyre në lidhje me pyetjet që ia vlen të vlerësohen. Mësuesit më pas duhet të bëhen studiues të nxënësve të tyre në mënyrë që të ndihmojnë në lehtësimin e përcaktimit të problemeve me të cilat përballen nxënësit e tyre në një kontekst në të cilin ato mund të zgjidhen. Mësuesi nuk heq dorë nga përgjegjësia për klasën e tij, por duhet të mbetet në një pozicion autoriteti si dikush që ka kontroll mbi lëndën e tij. Sipas Kincheloe, ky është shpesh një interpretim i gabuar i kritikës së [[Modeli bankar i edukimit|modelit bankar të arsimit,]] i theksuar në ''[[Pedagogjia e të shtypurve|veprën Pedagogjia e të Shtypurve të]]'' Freire-s. Freire i tha Kincheloe pak para vdekjes së tij se &quot;mësuesit shpesh u japin studentëve njohuri ndaj të cilave ata më pas reagojnë, i refuzojnë, i riinterpretojnë, i analizojnë dhe i vënë në veprim&quot;.

Kincheloe është gjithashtu kritik ndaj [[Pozitivizmi|pozitivizmit]] dhe pohon se kritika e tij është qendrore për pedagogjinë kritike (por edhe për teorinë kritike në përgjithësi). Qëllimi i filozofisë është të zvogëlojë impulsin për të qenë reduktiv në lidhje me kompleksitetin e studentit, pasi &quot;e gjithë përvoja njerëzore është e shënuar nga pasiguritë&quot;. Kjo ide i shtohet edhe idesë së shkencës si një forcë për të rregulluar, dhe pedagogjia kritike kërkon një &quot;studim të shkencës në kontekste kulturore dhe historike, duke bërë pyetje mbi përdorimet për të cilat është përdorur dhe interesat e kujt i shërben&quot;, për shkak të shqetësimit se pikëpamjet mbizotëruese mund dhe do të normalizohen. Një qëllim i pedagogjisë kritike është çmontimi i përvetësimeve të asaj që duhet të jenë asamble demokratike.

Kjo rezistencë ndaj fuqive dominuese, e cila i ka rrënjët në [[Marksizmi|Marksizëm]], është përsëri pjesë e qëllimit të pedagogjisë kritike për të lehtësuar vuajtjet. Kincheloe përshkruan se si rrënjët e pedagogjisë kritike vijnë gjithashtu nga [[Marksizmi kulturor|Shkolla e Frankfurtit]] e teorisë kritike, e cila shkon përtej ideologjisë marksiste që nuk njeh se në shekullin e 21-të ka shumë më tepër forma të pushtetit sesa [[kapitali]] .

== Referime ==
[[Kategoria:Publikime pedagogjike]]
[[Kategoria:Pedagogji kritike]]
[[Kategoria:Libra të botuar në 2008]]
[[Kategoria:Libra në anglisht]]</text>
      <sha1>ff1j5mzk9d2i22o9rapc91xyho2f9yl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Dhoma e Deputetëve e Italisë</title>
    <ns>1</ns>
    <id>405368</id>
    <revision>
      <id>3058160</id>
      <parentid>3055947</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4598" sha1="fgush4ymz4tvcplo5mes1ywoz5secmg" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dhoma e Deputetëve e Italisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3026072 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260429084756/https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale për lidhjen https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 16 gusht 2026 09:17 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dhoma e Deputetëve e Italisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3055946 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260428002632/https://comunicazione.camera.it/archivio-prima-pagina/18-27036 për lidhjen https://comunicazione.camera.it/archivio-prima-pagina/18-27036.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://presidente.camera.it/presidente/biografia.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://visita.camera.it/aula.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 10 tetor 2026 21:44 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dhoma e Deputetëve e Italisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058159 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260418002047/https://conoscere.camera.it/lamministrazione/le-sedi-della-camera/palazzo-montecitorio për lidhjen https://conoscere.camera.it/lamministrazione/le-sedi-della-camera/palazzo-montecitorio.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260419002059/https://conoscere.camera.it/il-ruolo-della-camera/lattivita-di-indirizzo-controllo-e-conoscitiva-della-camera për lidhjen https://conoscere.camera.it/il-ruolo-della-camera/lattivita-di-indirizzo-controllo-e-conoscitiva-della-camera.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260423170349/https://conoscere.camera.it/norme-essenziali/il-regolamento-della-camera për lidhjen https://conoscere.camera.it/norme-essenziali/il-regolamento-della-camera.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260421065043/https://conoscere.camera.it/lamministrazione/ordinamento-interno-della-camera për lidhjen https://conoscere.camera.it/lamministrazione/ordinamento-interno-della-camera.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260425005901/https://conoscere.camera.it/la-camera-dei-deputati për lidhjen https://conoscere.camera.it/la-camera-dei-deputati.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 11:52 (CEST)</text>
      <sha1>fgush4ymz4tvcplo5mes1ywoz5secmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria e Dytë 2026–27</title>
    <ns>0</ns>
    <id>405950</id>
    <revision>
      <id>3057953</id>
      <parentid>3057775</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Grupi B */</comment>
      <origin>3057953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19701" sha1="6i1o8tmy0ebfvxpnes7k80tp7dk1c5u" xml:space="preserve">{{Infobox football league season
| image = 
| competition = [[Kategoria e Dytë]]
| season = 2026–27
| winners = 
| promoted =
| relegated = 
| matches = 39
| total goals = 108
| league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]&lt;br/&gt;[[Klahos Zani]]&lt;br /&gt;(4 gola secili)
| biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]&lt;br /&gt;{{small|(20 shtator 2026)}}
| highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| longest wins = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest unbeaten = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest winless = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;br /&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| longest losses = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| lowest attendance = 
| average attendance = 
| updated = 17 tetor 2026
| prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]]
}}
'''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Ndryshimet nga sezoni i kaluar ==

==== Nga Kategoria e Dytë ====
'''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]
* [[KF Oriku|Oriku]]
* [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]]

'''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]]
* [[KF Shkumbini|Shkumbini]]

==== Tek Kategoria e Dytë ====
'''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
* [[AF Luftëtari|Luftëtari]]
* [[KS Lushnja|Lushnja]]

'''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Albpetrol|Albpetrol]]
* [[KF Memaliaj|Memaliaj]]
* Vllaznia B
[[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]

===Vendet ===
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=&lt;small&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[Eagle FA]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=&lt;small&gt;[[KF Erzeni|Erzeni]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=&lt;small&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896  |label=&lt;small&gt;[[KF Lushnja|Lushnja]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=&lt;small&gt;[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=&lt;small&gt;[[KF Naftëtari|Naftëtari]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187  |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=&lt;small&gt;[[KF Shiroka|Shiroka]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=&lt;small&gt;[[KF Tërbuni|Tërbuni]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=&lt;small&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=&lt;small&gt;[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=&lt;small&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=&lt;small&gt;[[KF Butrinti|Butrinti]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=&lt;small&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=&lt;small&gt;[[KS Delvina|Delvina]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99  |label=&lt;small&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=40.313  |long=20.189  |label=&lt;small&gt;[[KF Këlcyra|Këlcyra]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.07583  |long=20.13889 |label=&lt;small&gt;[[AS Luftëtari|Luftëtari]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=&lt;small&gt;[[KF Maliqi|Maliqi]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=&lt;small&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314  |label=&lt;small&gt;[[KF Tomori|Tomori]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}

====Grupi A====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || || 
|-
| [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || || 
|-
| [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500
|-
| [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100
|-
| [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500
|-
| [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549
|-
| [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000
|-
| [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959
|-
| Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|-
| [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950
|-
| [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000
|-
| Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|}

====Grupi B====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150
|-
| [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi &quot;Loni Papuçiu&quot;|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159
|-
| [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500
|-
| [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464
|-
| [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500
|-
| [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000
|-
| [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000
|-
| [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400
|-
| [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500
|-
| [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500
|-
| [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230
|-
|}

==Renditja==

===Grupi A===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=17 tetor 2026
|team1=VllazniaB |team2=Gramshi |team3=Lushnja |team4=Erzeni |team5=Luzi2008 |team6=Tërbuni |team7=PartizaniB |team8=Basania |team9=Naftëtari |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel

|win_Basania=1 |draw_Basania=1 |loss_Basania=2 |gf_Basania=3 |ga_Basania=4
|win_EagleFA=1 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=3 |gf_EagleFA=4 |ga_EagleFA=8
|win_Erzeni=2 |draw_Erzeni=0 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=4 |ga_Erzeni=8
|win_Gramshi=3 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=5 |ga_Gramshi=0
|win_Lushnja=3 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=1 |gf_Lushnja=5 |ga_Lushnja=2
|win_Luzi2008=1 |draw_Luzi2008=2 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=3 |ga_Luzi2008=3
|win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=2 |gf_Naftëtari=3 |ga_Naftëtari=5
|win_PartizaniB=1 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=2 |gf_PartizaniB=5 |ga_PartizaniB=5
|win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=3 |gf_Shiroka=3 |ga_Shiroka=5 
|win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=2 |loss_Tërbuni=1 |gf_Tërbuni=2 |ga_Tërbuni=2
|win_Veleçiku=1 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=3 |gf_Veleçiku=4 |ga_Veleçiku=7
|win_VllazniaB=4 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=8 |ga_VllazniaB=0

|name_Basania=[[Basania FC|Basania]]
|name_EagleFA=[[Eagle FA]]
|name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]]
|name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]]
|name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]] 
|name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
|name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
|name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
|name_Shiroka=Shiroka
|name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
|name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
|name_VllazniaB=Vllaznia B

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.)

|status_text_X=Ka garantuar play-off.
|status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 17 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL

| name_BAS=[[Basania FC|Basania]]
| name_EAG=[[Eagle FA]]
| name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]]
| name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]]
| name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]]
| name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
| name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
| name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
| name_SHI=Shiroka
| name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
| name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| name_VLL=Vllaznia B

| match_BAS_EAG = 2–1
| match_BAS_ERZ = 
| match_BAS_GRA = 
| match_BAS_LUS = 
| match_BAS_LUZ = 
| match_BAS_NAF = 
| match_BAS_PAR = 
| match_BAS_SHI = 
| match_BAS_TËR = 0–1
| match_BAS_VEL = 
| match_BAS_VLL = 

| match_EAG_BAS = 
| match_EAG_ERZ = 
| match_EAG_GRA = 
| match_EAG_LUS = 
| match_EAG_LUZ = 1–2
| match_EAG_NAF = 
| match_EAG_PAR = 
| match_EAG_SHI = 
| match_EAG_TËR = 
| match_EAG_VEL = 
| match_EAG_VLL = 

| match_ERZ_BAS = 
| match_ERZ_EAG = 
| match_ERZ_GRA = 
| match_ERZ_LUS = 0–1
| match_ERZ_LUZ = 
| match_ERZ_NAF = 2–1
| match_ERZ_PAR = 
| match_ERZ_SHI = 2–1
| match_ERZ_TËR = 
| match_ERZ_VEL = 
| match_ERZ_VLL = 

| match_GRA_BAS = 0–0
| match_GRA_EAG = 
| match_GRA_ERZ = 
| match_GRA_LUS = 
| match_GRA_LUZ = 
| match_GRA_NAF = 
| match_GRA_PAR = 2–0
| match_GRA_SHI = 
| match_GRA_TËR = 
| match_GRA_VEL = 
| match_GRA_VLL = 

| match_LUS_BAS = 
| match_LUS_EAG = 
| match_LUS_ERZ = 
| match_LUS_GRA = 
| match_LUS_LUZ = 
| match_LUS_NAF = 
| match_LUS_PAR = 
| match_LUS_SHI = 1–0
| match_LUS_TËR = 
| match_LUS_VEL = 3–1
| match_LUS_VLL = 0–1

| match_LUZ_BAS = 
| match_LUZ_EAG = 
| match_LUZ_ERZ = 
| match_LUZ_GRA = 0–1
| match_LUZ_LUS = 
| match_LUZ_NAF = 
| match_LUZ_PAR = 0–0
| match_LUZ_SHI = 
| match_LUZ_TËR = 
| match_LUZ_VEL = 
| match_LUZ_VLL =

| match_NAF_BAS = 
| match_NAF_EAG = 
| match_NAF_ERZ = 
| match_NAF_GRA = 0–2
| match_NAF_LUS = 
| match_NAF_LUZ = 
| match_NAF_PAR = 
| match_NAF_SHI = 
| match_NAF_TËR = 
| match_NAF_VEL = 2–1 
| match_NAF_VLL =

| match_PAR_BAS = 
| match_PAR_EAG = 4–1
| match_PAR_ERZ = 
| match_PAR_GRA = 
| match_PAR_LUS = 
| match_PAR_LUZ = 
| match_PAR_NAF = 
| match_PAR_SHI = 
| match_PAR_TËR = 
| match_PAR_VEL = 
| match_PAR_VLL =

| match_SHI_BAS = 
| match_SHI_EAG = 0–1
| match_SHI_ERZ = 
| match_SHI_GRA = 
| match_SHI_LUS = 
| match_SHI_LUZ = 
| match_SHI_NAF = 
| match_SHI_PAR = 2–1
| match_SHI_TËR = 
| match_SHI_VEL = 
| match_SHI_VLL =

| match_TËR_BAS = 
| match_TËR_EAG = 
| match_TËR_ERZ = 
| match_TËR_GRA = 
| match_TËR_LUS = 
| match_TËR_LUZ = 1–1
| match_TËR_NAF = 0–0
| match_TËR_PAR = 
| match_TËR_SHI = 
| match_TËR_VEL = 
| match_TËR_VLL =

| match_VEL_BAS = 2–1
| match_VEL_EAG = 
| match_VEL_ERZ = 
| match_VEL_GRA = 
| match_VEL_LUS = 
| match_VEL_LUZ = 
| match_VEL_NAF = 
| match_VEL_PAR = 
| match_VEL_SHI = 
| match_VEL_TËR = 
| match_VEL_VLL = 0–1

| match_VLL_BAS = 
| match_VLL_EAG = 
| match_VLL_ERZ = 5–0
| match_VLL_GRA = 
| match_VLL_LUS = 
| match_VLL_LUZ = 
| match_VLL_NAF = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SHI = 
| match_VLL_TËR = 1–0
| match_VLL_VEL =
}}

===Grupi B===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=18 tetor 2026
|team1=BylisB |team2=Butrinti |team3=Luftëtari |team4=Tomori |team5=Devolli |team6=Maliqi |team7=Delvina |team8=Albpetrol |team9=Këlcyra |team10=Memaliaj |team11=Apolonia

|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel 
|win_Albpetrol=1 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=3 |gf_Albpetrol=4 |ga_Albpetrol=8
|win_Apolonia=1 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=3 |gf_Apolonia=4 |ga_Apolonia=6
|win_Butrinti=3 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=8 |ga_Butrinti=4
|win_BylisB=4 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=17 |ga_BylisB=2
|win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=2 |gf_Delvina=5 |ga_Delvina=5
|win_Devolli=1 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=2 |gf_Devolli=5 |ga_Devolli=7
|win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=3 |gf_Këlcyra=3 |ga_Këlcyra=9
|win_Luftëtari=2 |draw_Luftëtari=1 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=11 |ga_Luftëtari=5
|win_Maliqi=1 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=3 |ga_Maliqi=7
|win_Memaliaj=1 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=2 |gf_Memaliaj=3 |ga_Memaliaj=13
|win_Tomori=2 |draw_Tomori=1 |loss_Tomori=1 |gf_Tomori=9 |ga_Tomori=5

|name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
|name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
|name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]]
|name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]]
|name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]]
|name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]]
|name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
|name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
|name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]]
|name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
|name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]]

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim.

|status_text_S=Skualifikim
|status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 18 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF  | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM

| name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
| name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
| name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]]
| name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]]
| name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]]
| name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]]
| name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
| name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
| name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]]
| name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
| name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]]

| match_ALB_APO = 
| match_ALB_BUT = 
| match_ALB_BYL = 
| match_ALB_DEL = 
| match_ALB_DEV = 
| match_ALB_KËL = 3–1
| match_ALB_LUF = 
| match_ALB_MAL = 0–1
| match_ALB_MEM = 
| match_ALB_TOM = 

| match_APO_ALB = 
| match_APO_BUT = 1–2
| match_APO_BYL = 
| match_APO_DEL = 
| match_APO_DEV = 
| match_APO_KËL = 
| match_APO_LUF = 
| match_APO_MAL = 
| match_APO_MEM = 
| match_APO_TOM = 2–1

| match_BUT_ALB = 3–1
| match_BUT_APO = 
| match_BUT_BYL = 1–2
| match_BUT_DEL = 
| match_BUT_DEV = 
| match_BUT_KËL = 
| match_BUT_LUF = 
| match_BUT_MAL = 
| match_BUT_MEM = 
| match_BUT_TOM =

| match_BYL_ALB = 
| match_BYL_APO = 
| match_BYL_BUT = 
| match_BYL_DEL = 
| match_BYL_DEV = 
| match_BYL_KËL = 4–0
| match_BYL_LUF = 
| match_BYL_MAL = 
| match_BYL_MEM = 9–0
| match_BYL_TOM =

| match_DEL_ALB = 
| match_DEL_APO = 
| match_DEL_BUT = 0–1
| match_DEL_BYL = 1–2
| match_DEL_DEV = 
| match_DEL_KËL = 
| match_DEL_LUF = 
| match_DEL_MAL = 
| match_DEL_MEM = 
| match_DEL_TOM =

| match_DEV_ALB = 
| match_DEV_APO = 
| match_DEV_BUT = 
| match_DEV_BYL = 
| match_DEV_DEL = 
| match_DEV_KËL = 
| match_DEV_LUF = 2–3
| match_DEV_MAL = 
| match_DEV_MEM = 
| match_DEV_TOM = 2–3

| match_KËL_ALB = 
| match_KËL_APO = 2–1
| match_KËL_BUT = 
| match_KËL_BYL = 
| match_KËL_DEL = 
| match_KËL_DEV = 0–1
| match_KËL_LUF = 
| match_KËL_MAL = 
| match_KËL_MEM = 
| match_KËL_TOM =

| match_LUF_ALB = 
| match_LUF_APO = 
| match_LUF_BUT = 
| match_LUF_BYL = 
| match_LUF_DEL = 
| match_LUF_DEV = 
| match_LUF_KËL = 
| match_LUF_MAL = 6–1
| match_LUF_MEM = 
| match_LUF_TOM =

| match_MAL_ALB = 
| match_MAL_APO = 
| match_MAL_BUT = 
| match_MAL_BYL = 
| match_MAL_DEL = 
| match_MAL_DEV = 1–1
| match_MAL_KËL = 
| match_MAL_LUF = 
| match_MAL_MEM = 
| match_MAL_TOM =

| match_MEM_ALB = 
| match_MEM_APO = 1–0
| match_MEM_BUT = 
| match_MEM_BYL = 
| match_MEM_DEL = 2–4
| match_MEM_DEV = 
| match_MEM_KËL = 
| match_MEM_LUF = 
| match_MEM_MAL = 
| match_MEM_TOM =

| match_TOM_ALB = 3–0
| match_TOM_APO = 
| match_TOM_BUT = 
| match_TOM_BYL = 
| match_TOM_DEL = 
| match_TOM_DEV = 
| match_TOM_KËL = 
| match_TOM_LUF = 2–2
| match_TOM_MAL = 
| match_TOM_MEM =
}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>6i1o8tmy0ebfvxpnes7k80tp7dk1c5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057954</id>
      <parentid>3057953</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Grupi B */</comment>
      <origin>3057954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19701" sha1="3n8mv79757whcv0640tmaaygyo2aihe" xml:space="preserve">{{Infobox football league season
| image = 
| competition = [[Kategoria e Dytë]]
| season = 2026–27
| winners = 
| promoted =
| relegated = 
| matches = 39
| total goals = 108
| league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]&lt;br/&gt;[[Klahos Zani]]&lt;br /&gt;(4 gola secili)
| biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]&lt;br /&gt;{{small|(20 shtator 2026)}}
| highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| longest wins = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest unbeaten = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest winless = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;br /&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| longest losses = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| lowest attendance = 
| average attendance = 
| updated = 17 tetor 2026
| prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]]
}}
'''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Ndryshimet nga sezoni i kaluar ==

==== Nga Kategoria e Dytë ====
'''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]
* [[KF Oriku|Oriku]]
* [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]]

'''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]]
* [[KF Shkumbini|Shkumbini]]

==== Tek Kategoria e Dytë ====
'''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
* [[AF Luftëtari|Luftëtari]]
* [[KS Lushnja|Lushnja]]

'''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Albpetrol|Albpetrol]]
* [[KF Memaliaj|Memaliaj]]
* Vllaznia B
[[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]

===Vendet ===
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=&lt;small&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[Eagle FA]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=&lt;small&gt;[[KF Erzeni|Erzeni]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=&lt;small&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896  |label=&lt;small&gt;[[KF Lushnja|Lushnja]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=&lt;small&gt;[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=&lt;small&gt;[[KF Naftëtari|Naftëtari]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187  |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=&lt;small&gt;[[KF Shiroka|Shiroka]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=&lt;small&gt;[[KF Tërbuni|Tërbuni]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=&lt;small&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=&lt;small&gt;[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=&lt;small&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=&lt;small&gt;[[KF Butrinti|Butrinti]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=&lt;small&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=&lt;small&gt;[[KS Delvina|Delvina]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99  |label=&lt;small&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=40.313  |long=20.189  |label=&lt;small&gt;[[KF Këlcyra|Këlcyra]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.07583  |long=20.13889 |label=&lt;small&gt;[[AS Luftëtari|Luftëtari]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=&lt;small&gt;[[KF Maliqi|Maliqi]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=&lt;small&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314  |label=&lt;small&gt;[[KF Tomori|Tomori]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}

====Grupi A====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || || 
|-
| [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || || 
|-
| [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500
|-
| [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100
|-
| [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500
|-
| [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549
|-
| [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000
|-
| [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959
|-
| Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|-
| [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950
|-
| [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000
|-
| Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|}

====Grupi B====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150
|-
| [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi &quot;Loni Papuçiu&quot;|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159
|-
| [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500
|-
| [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464
|-
| [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500
|-
| [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000
|-
| [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000
|-
| [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400
|-
| [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500
|-
| [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500
|-
| [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230
|-
|}

==Renditja==

===Grupi A===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=17 tetor 2026
|team1=VllazniaB |team2=Gramshi |team3=Lushnja |team4=Erzeni |team5=Luzi2008 |team6=Tërbuni |team7=PartizaniB |team8=Basania |team9=Naftëtari |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel

|win_Basania=1 |draw_Basania=1 |loss_Basania=2 |gf_Basania=3 |ga_Basania=4
|win_EagleFA=1 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=3 |gf_EagleFA=4 |ga_EagleFA=8
|win_Erzeni=2 |draw_Erzeni=0 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=4 |ga_Erzeni=8
|win_Gramshi=3 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=5 |ga_Gramshi=0
|win_Lushnja=3 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=1 |gf_Lushnja=5 |ga_Lushnja=2
|win_Luzi2008=1 |draw_Luzi2008=2 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=3 |ga_Luzi2008=3
|win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=2 |gf_Naftëtari=3 |ga_Naftëtari=5
|win_PartizaniB=1 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=2 |gf_PartizaniB=5 |ga_PartizaniB=5
|win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=3 |gf_Shiroka=3 |ga_Shiroka=5 
|win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=2 |loss_Tërbuni=1 |gf_Tërbuni=2 |ga_Tërbuni=2
|win_Veleçiku=1 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=3 |gf_Veleçiku=4 |ga_Veleçiku=7
|win_VllazniaB=4 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=8 |ga_VllazniaB=0

|name_Basania=[[Basania FC|Basania]]
|name_EagleFA=[[Eagle FA]]
|name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]]
|name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]]
|name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]] 
|name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
|name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
|name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
|name_Shiroka=Shiroka
|name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
|name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
|name_VllazniaB=Vllaznia B

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.)

|status_text_X=Ka garantuar play-off.
|status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 17 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL

| name_BAS=[[Basania FC|Basania]]
| name_EAG=[[Eagle FA]]
| name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]]
| name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]]
| name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]]
| name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
| name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
| name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
| name_SHI=Shiroka
| name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
| name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| name_VLL=Vllaznia B

| match_BAS_EAG = 2–1
| match_BAS_ERZ = 
| match_BAS_GRA = 
| match_BAS_LUS = 
| match_BAS_LUZ = 
| match_BAS_NAF = 
| match_BAS_PAR = 
| match_BAS_SHI = 
| match_BAS_TËR = 0–1
| match_BAS_VEL = 
| match_BAS_VLL = 

| match_EAG_BAS = 
| match_EAG_ERZ = 
| match_EAG_GRA = 
| match_EAG_LUS = 
| match_EAG_LUZ = 1–2
| match_EAG_NAF = 
| match_EAG_PAR = 
| match_EAG_SHI = 
| match_EAG_TËR = 
| match_EAG_VEL = 
| match_EAG_VLL = 

| match_ERZ_BAS = 
| match_ERZ_EAG = 
| match_ERZ_GRA = 
| match_ERZ_LUS = 0–1
| match_ERZ_LUZ = 
| match_ERZ_NAF = 2–1
| match_ERZ_PAR = 
| match_ERZ_SHI = 2–1
| match_ERZ_TËR = 
| match_ERZ_VEL = 
| match_ERZ_VLL = 

| match_GRA_BAS = 0–0
| match_GRA_EAG = 
| match_GRA_ERZ = 
| match_GRA_LUS = 
| match_GRA_LUZ = 
| match_GRA_NAF = 
| match_GRA_PAR = 2–0
| match_GRA_SHI = 
| match_GRA_TËR = 
| match_GRA_VEL = 
| match_GRA_VLL = 

| match_LUS_BAS = 
| match_LUS_EAG = 
| match_LUS_ERZ = 
| match_LUS_GRA = 
| match_LUS_LUZ = 
| match_LUS_NAF = 
| match_LUS_PAR = 
| match_LUS_SHI = 1–0
| match_LUS_TËR = 
| match_LUS_VEL = 3–1
| match_LUS_VLL = 0–1

| match_LUZ_BAS = 
| match_LUZ_EAG = 
| match_LUZ_ERZ = 
| match_LUZ_GRA = 0–1
| match_LUZ_LUS = 
| match_LUZ_NAF = 
| match_LUZ_PAR = 0–0
| match_LUZ_SHI = 
| match_LUZ_TËR = 
| match_LUZ_VEL = 
| match_LUZ_VLL =

| match_NAF_BAS = 
| match_NAF_EAG = 
| match_NAF_ERZ = 
| match_NAF_GRA = 0–2
| match_NAF_LUS = 
| match_NAF_LUZ = 
| match_NAF_PAR = 
| match_NAF_SHI = 
| match_NAF_TËR = 
| match_NAF_VEL = 2–1 
| match_NAF_VLL =

| match_PAR_BAS = 
| match_PAR_EAG = 4–1
| match_PAR_ERZ = 
| match_PAR_GRA = 
| match_PAR_LUS = 
| match_PAR_LUZ = 
| match_PAR_NAF = 
| match_PAR_SHI = 
| match_PAR_TËR = 
| match_PAR_VEL = 
| match_PAR_VLL =

| match_SHI_BAS = 
| match_SHI_EAG = 0–1
| match_SHI_ERZ = 
| match_SHI_GRA = 
| match_SHI_LUS = 
| match_SHI_LUZ = 
| match_SHI_NAF = 
| match_SHI_PAR = 2–1
| match_SHI_TËR = 
| match_SHI_VEL = 
| match_SHI_VLL =

| match_TËR_BAS = 
| match_TËR_EAG = 
| match_TËR_ERZ = 
| match_TËR_GRA = 
| match_TËR_LUS = 
| match_TËR_LUZ = 1–1
| match_TËR_NAF = 0–0
| match_TËR_PAR = 
| match_TËR_SHI = 
| match_TËR_VEL = 
| match_TËR_VLL =

| match_VEL_BAS = 2–1
| match_VEL_EAG = 
| match_VEL_ERZ = 
| match_VEL_GRA = 
| match_VEL_LUS = 
| match_VEL_LUZ = 
| match_VEL_NAF = 
| match_VEL_PAR = 
| match_VEL_SHI = 
| match_VEL_TËR = 
| match_VEL_VLL = 0–1

| match_VLL_BAS = 
| match_VLL_EAG = 
| match_VLL_ERZ = 5–0
| match_VLL_GRA = 
| match_VLL_LUS = 
| match_VLL_LUZ = 
| match_VLL_NAF = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SHI = 
| match_VLL_TËR = 1–0
| match_VLL_VEL =
}}

===Grupi B===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=18 tetor 2026
|team1=BylisB |team2=Butrinti |team3=Luftëtari |team4=Tomori |team5=Devolli |team6=Maliqi |team7=Delvina |team8=Albpetrol |team9=Këlcyra |team10=Memaliaj |team11=Apolonia

|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel 
|win_Albpetrol=1 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=3 |gf_Albpetrol=4 |ga_Albpetrol=8
|win_Apolonia=1 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=3 |gf_Apolonia=4 |ga_Apolonia=6
|win_Butrinti=3 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=7 |ga_Butrinti=4
|win_BylisB=4 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=17 |ga_BylisB=2
|win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=2 |gf_Delvina=5 |ga_Delvina=5
|win_Devolli=1 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=2 |gf_Devolli=6 |ga_Devolli=7
|win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=3 |gf_Këlcyra=3 |ga_Këlcyra=9
|win_Luftëtari=2 |draw_Luftëtari=1 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=11 |ga_Luftëtari=5
|win_Maliqi=1 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=3 |ga_Maliqi=7
|win_Memaliaj=1 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=2 |gf_Memaliaj=3 |ga_Memaliaj=13
|win_Tomori=2 |draw_Tomori=1 |loss_Tomori=1 |gf_Tomori=9 |ga_Tomori=6

|name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
|name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
|name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]]
|name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]]
|name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]]
|name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]]
|name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
|name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
|name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]]
|name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
|name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]]

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim.

|status_text_S=Skualifikim
|status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 18 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF  | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM

| name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
| name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
| name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]]
| name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]]
| name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]]
| name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]]
| name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
| name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
| name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]]
| name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
| name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]]

| match_ALB_APO = 
| match_ALB_BUT = 
| match_ALB_BYL = 
| match_ALB_DEL = 
| match_ALB_DEV = 
| match_ALB_KËL = 3–1
| match_ALB_LUF = 
| match_ALB_MAL = 0–1
| match_ALB_MEM = 
| match_ALB_TOM = 

| match_APO_ALB = 
| match_APO_BUT = 1–2
| match_APO_BYL = 
| match_APO_DEL = 
| match_APO_DEV = 
| match_APO_KËL = 
| match_APO_LUF = 
| match_APO_MAL = 
| match_APO_MEM = 
| match_APO_TOM = 2–1

| match_BUT_ALB = 3–1
| match_BUT_APO = 
| match_BUT_BYL = 1–2
| match_BUT_DEL = 
| match_BUT_DEV = 
| match_BUT_KËL = 
| match_BUT_LUF = 
| match_BUT_MAL = 
| match_BUT_MEM = 
| match_BUT_TOM =

| match_BYL_ALB = 
| match_BYL_APO = 
| match_BYL_BUT = 
| match_BYL_DEL = 
| match_BYL_DEV = 
| match_BYL_KËL = 4–0
| match_BYL_LUF = 
| match_BYL_MAL = 
| match_BYL_MEM = 9–0
| match_BYL_TOM =

| match_DEL_ALB = 
| match_DEL_APO = 
| match_DEL_BUT = 0–1
| match_DEL_BYL = 1–2
| match_DEL_DEV = 
| match_DEL_KËL = 
| match_DEL_LUF = 
| match_DEL_MAL = 
| match_DEL_MEM = 
| match_DEL_TOM =

| match_DEV_ALB = 
| match_DEV_APO = 
| match_DEV_BUT = 
| match_DEV_BYL = 
| match_DEV_DEL = 
| match_DEV_KËL = 
| match_DEV_LUF = 2–3
| match_DEV_MAL = 
| match_DEV_MEM = 
| match_DEV_TOM = 2–3

| match_KËL_ALB = 
| match_KËL_APO = 2–1
| match_KËL_BUT = 
| match_KËL_BYL = 
| match_KËL_DEL = 
| match_KËL_DEV = 0–1
| match_KËL_LUF = 
| match_KËL_MAL = 
| match_KËL_MEM = 
| match_KËL_TOM =

| match_LUF_ALB = 
| match_LUF_APO = 
| match_LUF_BUT = 
| match_LUF_BYL = 
| match_LUF_DEL = 
| match_LUF_DEV = 
| match_LUF_KËL = 
| match_LUF_MAL = 6–1
| match_LUF_MEM = 
| match_LUF_TOM =

| match_MAL_ALB = 
| match_MAL_APO = 
| match_MAL_BUT = 
| match_MAL_BYL = 
| match_MAL_DEL = 
| match_MAL_DEV = 1–1
| match_MAL_KËL = 
| match_MAL_LUF = 
| match_MAL_MEM = 
| match_MAL_TOM =

| match_MEM_ALB = 
| match_MEM_APO = 1–0
| match_MEM_BUT = 
| match_MEM_BYL = 
| match_MEM_DEL = 2–4
| match_MEM_DEV = 
| match_MEM_KËL = 
| match_MEM_LUF = 
| match_MEM_MAL = 
| match_MEM_TOM =

| match_TOM_ALB = 3–0
| match_TOM_APO = 
| match_TOM_BUT = 
| match_TOM_BYL = 
| match_TOM_DEL = 
| match_TOM_DEV = 
| match_TOM_KËL = 
| match_TOM_LUF = 2–2
| match_TOM_MAL = 
| match_TOM_MEM =
}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>3n8mv79757whcv0640tmaaygyo2aihe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057955</id>
      <parentid>3057954</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3057955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19796" sha1="jatsspizmqllshlc5zkt4jywfd4ee03" xml:space="preserve">{{Infobox football league season
| image = 
| competition = [[Kategoria e Dytë]]
| season = 2026–27
| winners = 
| promoted =
| relegated = 
| matches = 44
| total goals = 121
| league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]&lt;br /&gt;(5 gola)
| biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]&lt;br /&gt;{{small|(20 shtator 2026)}}
| highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| longest wins = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest unbeaten = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;br /&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest winless = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;br /&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;br /&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| longest losses = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| lowest attendance = 
| average attendance = 
| updated = 18 tetor 2026
| prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]]
}}
'''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Ndryshimet nga sezoni i kaluar ==

==== Nga Kategoria e Dytë ====
'''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]
* [[KF Oriku|Oriku]]
* [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]]

'''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]]
* [[KF Shkumbini|Shkumbini]]

==== Tek Kategoria e Dytë ====
'''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
* [[AF Luftëtari|Luftëtari]]
* [[KS Lushnja|Lushnja]]

'''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Albpetrol|Albpetrol]]
* [[KF Memaliaj|Memaliaj]]
* Vllaznia B
[[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]

===Vendet ===
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=&lt;small&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[Eagle FA]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=&lt;small&gt;[[KF Erzeni|Erzeni]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=&lt;small&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896  |label=&lt;small&gt;[[KF Lushnja|Lushnja]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=&lt;small&gt;[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=&lt;small&gt;[[KF Naftëtari|Naftëtari]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187  |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=&lt;small&gt;[[KF Shiroka|Shiroka]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=&lt;small&gt;[[KF Tërbuni|Tërbuni]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=&lt;small&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=&lt;small&gt;[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=&lt;small&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=&lt;small&gt;[[KF Butrinti|Butrinti]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=&lt;small&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=&lt;small&gt;[[KS Delvina|Delvina]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99  |label=&lt;small&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=40.313  |long=20.189  |label=&lt;small&gt;[[KF Këlcyra|Këlcyra]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.07583  |long=20.13889 |label=&lt;small&gt;[[AS Luftëtari|Luftëtari]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=&lt;small&gt;[[KF Maliqi|Maliqi]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=&lt;small&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314  |label=&lt;small&gt;[[KF Tomori|Tomori]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}

====Grupi A====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || || 
|-
| [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || || 
|-
| [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500
|-
| [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100
|-
| [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500
|-
| [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549
|-
| [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000
|-
| [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959
|-
| Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|-
| [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950
|-
| [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000
|-
| Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|}

====Grupi B====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150
|-
| [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi &quot;Loni Papuçiu&quot;|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159
|-
| [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500
|-
| [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464
|-
| [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500
|-
| [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000
|-
| [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000
|-
| [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400
|-
| [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500
|-
| [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500
|-
| [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230
|-
|}

==Renditja==

===Grupi A===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=17 tetor 2026
|team1=VllazniaB |team2=Gramshi |team3=Lushnja |team4=Erzeni |team5=Luzi2008 |team6=Tërbuni |team7=PartizaniB |team8=Basania |team9=Naftëtari |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel

|win_Basania=1 |draw_Basania=1 |loss_Basania=2 |gf_Basania=3 |ga_Basania=4
|win_EagleFA=1 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=3 |gf_EagleFA=4 |ga_EagleFA=8
|win_Erzeni=2 |draw_Erzeni=0 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=4 |ga_Erzeni=8
|win_Gramshi=3 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=5 |ga_Gramshi=0
|win_Lushnja=3 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=1 |gf_Lushnja=5 |ga_Lushnja=2
|win_Luzi2008=1 |draw_Luzi2008=2 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=3 |ga_Luzi2008=3
|win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=2 |gf_Naftëtari=3 |ga_Naftëtari=5
|win_PartizaniB=1 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=2 |gf_PartizaniB=5 |ga_PartizaniB=5
|win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=3 |gf_Shiroka=3 |ga_Shiroka=5 
|win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=2 |loss_Tërbuni=1 |gf_Tërbuni=2 |ga_Tërbuni=2
|win_Veleçiku=1 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=3 |gf_Veleçiku=4 |ga_Veleçiku=7
|win_VllazniaB=4 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=8 |ga_VllazniaB=0

|name_Basania=[[Basania FC|Basania]]
|name_EagleFA=[[Eagle FA]]
|name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]]
|name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]]
|name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]] 
|name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
|name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
|name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
|name_Shiroka=Shiroka
|name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
|name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
|name_VllazniaB=Vllaznia B

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.)

|status_text_X=Ka garantuar play-off.
|status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 17 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL

| name_BAS=[[Basania FC|Basania]]
| name_EAG=[[Eagle FA]]
| name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]]
| name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]]
| name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]]
| name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
| name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
| name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
| name_SHI=Shiroka
| name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
| name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| name_VLL=Vllaznia B

| match_BAS_EAG = 2–1
| match_BAS_ERZ = 
| match_BAS_GRA = 
| match_BAS_LUS = 
| match_BAS_LUZ = 
| match_BAS_NAF = 
| match_BAS_PAR = 
| match_BAS_SHI = 
| match_BAS_TËR = 0–1
| match_BAS_VEL = 
| match_BAS_VLL = 

| match_EAG_BAS = 
| match_EAG_ERZ = 
| match_EAG_GRA = 
| match_EAG_LUS = 
| match_EAG_LUZ = 1–2
| match_EAG_NAF = 
| match_EAG_PAR = 
| match_EAG_SHI = 
| match_EAG_TËR = 
| match_EAG_VEL = 
| match_EAG_VLL = 

| match_ERZ_BAS = 
| match_ERZ_EAG = 
| match_ERZ_GRA = 
| match_ERZ_LUS = 0–1
| match_ERZ_LUZ = 
| match_ERZ_NAF = 2–1
| match_ERZ_PAR = 
| match_ERZ_SHI = 2–1
| match_ERZ_TËR = 
| match_ERZ_VEL = 
| match_ERZ_VLL = 

| match_GRA_BAS = 0–0
| match_GRA_EAG = 
| match_GRA_ERZ = 
| match_GRA_LUS = 
| match_GRA_LUZ = 
| match_GRA_NAF = 
| match_GRA_PAR = 2–0
| match_GRA_SHI = 
| match_GRA_TËR = 
| match_GRA_VEL = 
| match_GRA_VLL = 

| match_LUS_BAS = 
| match_LUS_EAG = 
| match_LUS_ERZ = 
| match_LUS_GRA = 
| match_LUS_LUZ = 
| match_LUS_NAF = 
| match_LUS_PAR = 
| match_LUS_SHI = 1–0
| match_LUS_TËR = 
| match_LUS_VEL = 3–1
| match_LUS_VLL = 0–1

| match_LUZ_BAS = 
| match_LUZ_EAG = 
| match_LUZ_ERZ = 
| match_LUZ_GRA = 0–1
| match_LUZ_LUS = 
| match_LUZ_NAF = 
| match_LUZ_PAR = 0–0
| match_LUZ_SHI = 
| match_LUZ_TËR = 
| match_LUZ_VEL = 
| match_LUZ_VLL =

| match_NAF_BAS = 
| match_NAF_EAG = 
| match_NAF_ERZ = 
| match_NAF_GRA = 0–2
| match_NAF_LUS = 
| match_NAF_LUZ = 
| match_NAF_PAR = 
| match_NAF_SHI = 
| match_NAF_TËR = 
| match_NAF_VEL = 2–1 
| match_NAF_VLL =

| match_PAR_BAS = 
| match_PAR_EAG = 4–1
| match_PAR_ERZ = 
| match_PAR_GRA = 
| match_PAR_LUS = 
| match_PAR_LUZ = 
| match_PAR_NAF = 
| match_PAR_SHI = 
| match_PAR_TËR = 
| match_PAR_VEL = 
| match_PAR_VLL =

| match_SHI_BAS = 
| match_SHI_EAG = 0–1
| match_SHI_ERZ = 
| match_SHI_GRA = 
| match_SHI_LUS = 
| match_SHI_LUZ = 
| match_SHI_NAF = 
| match_SHI_PAR = 2–1
| match_SHI_TËR = 
| match_SHI_VEL = 
| match_SHI_VLL =

| match_TËR_BAS = 
| match_TËR_EAG = 
| match_TËR_ERZ = 
| match_TËR_GRA = 
| match_TËR_LUS = 
| match_TËR_LUZ = 1–1
| match_TËR_NAF = 0–0
| match_TËR_PAR = 
| match_TËR_SHI = 
| match_TËR_VEL = 
| match_TËR_VLL =

| match_VEL_BAS = 2–1
| match_VEL_EAG = 
| match_VEL_ERZ = 
| match_VEL_GRA = 
| match_VEL_LUS = 
| match_VEL_LUZ = 
| match_VEL_NAF = 
| match_VEL_PAR = 
| match_VEL_SHI = 
| match_VEL_TËR = 
| match_VEL_VLL = 0–1

| match_VLL_BAS = 
| match_VLL_EAG = 
| match_VLL_ERZ = 5–0
| match_VLL_GRA = 
| match_VLL_LUS = 
| match_VLL_LUZ = 
| match_VLL_NAF = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SHI = 
| match_VLL_TËR = 1–0
| match_VLL_VEL =
}}

===Grupi B===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=18 tetor 2026
|team1=BylisB |team2=Butrinti |team3=Luftëtari |team4=Tomori |team5=Devolli |team6=Maliqi |team7=Delvina |team8=Albpetrol |team9=Këlcyra |team10=Memaliaj |team11=Apolonia

|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel 
|win_Albpetrol=1 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=3 |gf_Albpetrol=4 |ga_Albpetrol=8
|win_Apolonia=1 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=3 |gf_Apolonia=4 |ga_Apolonia=6
|win_Butrinti=3 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=7 |ga_Butrinti=4
|win_BylisB=4 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=17 |ga_BylisB=2
|win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=2 |gf_Delvina=5 |ga_Delvina=5
|win_Devolli=1 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=2 |gf_Devolli=6 |ga_Devolli=7
|win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=3 |gf_Këlcyra=3 |ga_Këlcyra=9
|win_Luftëtari=2 |draw_Luftëtari=1 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=11 |ga_Luftëtari=5
|win_Maliqi=1 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=3 |ga_Maliqi=7
|win_Memaliaj=1 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=2 |gf_Memaliaj=3 |ga_Memaliaj=13
|win_Tomori=2 |draw_Tomori=1 |loss_Tomori=1 |gf_Tomori=9 |ga_Tomori=6

|name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
|name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
|name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]]
|name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]]
|name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]]
|name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]]
|name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
|name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
|name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]]
|name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
|name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]]

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim.

|status_text_S=Skualifikim
|status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 18 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF  | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM

| name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
| name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
| name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]]
| name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]]
| name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]]
| name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]]
| name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
| name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
| name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]]
| name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
| name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]]

| match_ALB_APO = 
| match_ALB_BUT = 
| match_ALB_BYL = 
| match_ALB_DEL = 
| match_ALB_DEV = 
| match_ALB_KËL = 3–1
| match_ALB_LUF = 
| match_ALB_MAL = 0–1
| match_ALB_MEM = 
| match_ALB_TOM = 

| match_APO_ALB = 
| match_APO_BUT = 1–2
| match_APO_BYL = 
| match_APO_DEL = 
| match_APO_DEV = 
| match_APO_KËL = 
| match_APO_LUF = 
| match_APO_MAL = 
| match_APO_MEM = 
| match_APO_TOM = 2–1

| match_BUT_ALB = 3–1
| match_BUT_APO = 
| match_BUT_BYL = 1–2
| match_BUT_DEL = 
| match_BUT_DEV = 
| match_BUT_KËL = 
| match_BUT_LUF = 
| match_BUT_MAL = 
| match_BUT_MEM = 
| match_BUT_TOM =

| match_BYL_ALB = 
| match_BYL_APO = 
| match_BYL_BUT = 
| match_BYL_DEL = 
| match_BYL_DEV = 
| match_BYL_KËL = 4–0
| match_BYL_LUF = 
| match_BYL_MAL = 
| match_BYL_MEM = 9–0
| match_BYL_TOM =

| match_DEL_ALB = 
| match_DEL_APO = 
| match_DEL_BUT = 0–1
| match_DEL_BYL = 1–2
| match_DEL_DEV = 
| match_DEL_KËL = 
| match_DEL_LUF = 
| match_DEL_MAL = 
| match_DEL_MEM = 
| match_DEL_TOM =

| match_DEV_ALB = 
| match_DEV_APO = 
| match_DEV_BUT = 
| match_DEV_BYL = 
| match_DEV_DEL = 
| match_DEV_KËL = 
| match_DEV_LUF = 2–3
| match_DEV_MAL = 
| match_DEV_MEM = 
| match_DEV_TOM = 2–3

| match_KËL_ALB = 
| match_KËL_APO = 2–1
| match_KËL_BUT = 
| match_KËL_BYL = 
| match_KËL_DEL = 
| match_KËL_DEV = 0–1
| match_KËL_LUF = 
| match_KËL_MAL = 
| match_KËL_MEM = 
| match_KËL_TOM =

| match_LUF_ALB = 
| match_LUF_APO = 
| match_LUF_BUT = 
| match_LUF_BYL = 
| match_LUF_DEL = 
| match_LUF_DEV = 
| match_LUF_KËL = 
| match_LUF_MAL = 6–1
| match_LUF_MEM = 
| match_LUF_TOM =

| match_MAL_ALB = 
| match_MAL_APO = 
| match_MAL_BUT = 
| match_MAL_BYL = 
| match_MAL_DEL = 
| match_MAL_DEV = 1–1
| match_MAL_KËL = 
| match_MAL_LUF = 
| match_MAL_MEM = 
| match_MAL_TOM =

| match_MEM_ALB = 
| match_MEM_APO = 1–0
| match_MEM_BUT = 
| match_MEM_BYL = 
| match_MEM_DEL = 2–4
| match_MEM_DEV = 
| match_MEM_KËL = 
| match_MEM_LUF = 
| match_MEM_MAL = 
| match_MEM_TOM =

| match_TOM_ALB = 3–0
| match_TOM_APO = 
| match_TOM_BUT = 
| match_TOM_BYL = 
| match_TOM_DEL = 
| match_TOM_DEV = 
| match_TOM_KËL = 
| match_TOM_LUF = 2–2
| match_TOM_MAL = 
| match_TOM_MEM =
}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>jatsspizmqllshlc5zkt4jywfd4ee03</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057956</id>
      <parentid>3057955</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T13:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NotEnisi2011</username>
        <id>169472</id>
      </contributor>
      <comment>/* Grupi B */</comment>
      <origin>3057956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19796" sha1="forup5f7351koxiu4h2pi44elwxajf5" xml:space="preserve">{{Infobox football league season
| image = 
| competition = [[Kategoria e Dytë]]
| season = 2026–27
| winners = 
| promoted =
| relegated = 
| matches = 44
| total goals = 121
| league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]&lt;br /&gt;(5 gola)
| biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;{{small|(12 shtator 2026)}}&lt;br /&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]&lt;br /&gt;{{small|(20 shtator 2026)}}
| highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;br /&gt;{{small|(11 tetor 2026)}}
| longest wins = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest unbeaten = 4 ndeshje&lt;br /&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;br /&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;br /&gt;[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest winless = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;br /&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;br /&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| longest losses = 3 ndeshje&lt;br /&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;br /&gt;[[Eagle FA]]&lt;br /&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| lowest attendance = 
| average attendance = 
| updated = 18 tetor 2026
| prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]]
}}
'''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Ndryshimet nga sezoni i kaluar ==

==== Nga Kategoria e Dytë ====
'''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]
* [[KF Oriku|Oriku]]
* [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]]

'''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]]
* [[KF Shkumbini|Shkumbini]]

==== Tek Kategoria e Dytë ====
'''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :'''

* [[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
* [[AF Luftëtari|Luftëtari]]
* [[KS Lushnja|Lushnja]]

'''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :'''

* [[KF Albpetrol|Albpetrol]]
* [[KF Memaliaj|Memaliaj]]
* Vllaznia B
[[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]

===Vendet ===
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=&lt;small&gt;[[Basania FC|Basania]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=&lt;small&gt;[[Eagle FA]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=&lt;small&gt;[[KF Erzeni|Erzeni]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=&lt;small&gt;[[KF Gramshi|Gramshi]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896  |label=&lt;small&gt;[[KF Lushnja|Lushnja]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=&lt;small&gt;[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=&lt;small&gt;[[KF Naftëtari|Naftëtari]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187  |label=&lt;small&gt;[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=&lt;small&gt;[[KF Shiroka|Shiroka]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=&lt;small&gt;[[KF Tërbuni|Tërbuni]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=&lt;small&gt;[[KF Veleçiku|Veleçiku]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=&lt;small&gt;[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=&lt;small&gt;[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=&lt;small&gt;[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=&lt;small&gt;[[KF Butrinti|Butrinti]]&lt;/small&gt; |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=&lt;small&gt;[[KF Bylis|Bylis B]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=&lt;small&gt;[[KS Delvina|Delvina]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99  |label=&lt;small&gt;[[KS Devolli|Devolli]]&lt;/small&gt; |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=40.313  |long=20.189  |label=&lt;small&gt;[[KF Këlcyra|Këlcyra]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.07583  |long=20.13889 |label=&lt;small&gt;[[AS Luftëtari|Luftëtari]]&lt;/small&gt; |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=&lt;small&gt;[[KF Maliqi|Maliqi]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=&lt;small&gt;[[KF Memaliaj|Memaliaj]]&lt;/small&gt; |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314  |label=&lt;small&gt;[[KF Tomori|Tomori]]&lt;/small&gt; |position=right}}
}}

====Grupi A====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || || 
|-
| [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || || 
|-
| [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500
|-
| [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100
|-
| [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500
|-
| [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549
|-
| [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000
|-
| [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959
|-
| Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|-
| [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950
|-
| [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000
|-
| Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|}

====Grupi B====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150
|-
| [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi &quot;Loni Papuçiu&quot;|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159
|-
| [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500
|-
| [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464
|-
| [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500
|-
| [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000
|-
| [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000
|-
| [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400
|-
| [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500
|-
| [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500
|-
| [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230
|-
|}

==Renditja==

===Grupi A===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=17 tetor 2026
|team1=VllazniaB |team2=Gramshi |team3=Lushnja |team4=Erzeni |team5=Luzi2008 |team6=Tërbuni |team7=PartizaniB |team8=Basania |team9=Naftëtari |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel

|win_Basania=1 |draw_Basania=1 |loss_Basania=2 |gf_Basania=3 |ga_Basania=4
|win_EagleFA=1 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=3 |gf_EagleFA=4 |ga_EagleFA=8
|win_Erzeni=2 |draw_Erzeni=0 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=4 |ga_Erzeni=8
|win_Gramshi=3 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=5 |ga_Gramshi=0
|win_Lushnja=3 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=1 |gf_Lushnja=5 |ga_Lushnja=2
|win_Luzi2008=1 |draw_Luzi2008=2 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=3 |ga_Luzi2008=3
|win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=2 |gf_Naftëtari=3 |ga_Naftëtari=5
|win_PartizaniB=1 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=2 |gf_PartizaniB=5 |ga_PartizaniB=5
|win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=3 |gf_Shiroka=3 |ga_Shiroka=5 
|win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=2 |loss_Tërbuni=1 |gf_Tërbuni=2 |ga_Tërbuni=2
|win_Veleçiku=1 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=3 |gf_Veleçiku=4 |ga_Veleçiku=7
|win_VllazniaB=4 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=8 |ga_VllazniaB=0

|name_Basania=[[Basania FC|Basania]]
|name_EagleFA=[[Eagle FA]]
|name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]]
|name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]]
|name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]] 
|name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
|name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
|name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
|name_Shiroka=Shiroka
|name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
|name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
|name_VllazniaB=Vllaznia B

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.)

|status_text_X=Ka garantuar play-off.
|status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 17 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL

| name_BAS=[[Basania FC|Basania]]
| name_EAG=[[Eagle FA]]
| name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]]
| name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]]
| name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]]
| name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
| name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
| name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
| name_SHI=Shiroka
| name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
| name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| name_VLL=Vllaznia B

| match_BAS_EAG = 2–1
| match_BAS_ERZ = 
| match_BAS_GRA = 
| match_BAS_LUS = 
| match_BAS_LUZ = 
| match_BAS_NAF = 
| match_BAS_PAR = 
| match_BAS_SHI = 
| match_BAS_TËR = 0–1
| match_BAS_VEL = 
| match_BAS_VLL = 

| match_EAG_BAS = 
| match_EAG_ERZ = 
| match_EAG_GRA = 
| match_EAG_LUS = 
| match_EAG_LUZ = 1–2
| match_EAG_NAF = 
| match_EAG_PAR = 
| match_EAG_SHI = 
| match_EAG_TËR = 
| match_EAG_VEL = 
| match_EAG_VLL = 

| match_ERZ_BAS = 
| match_ERZ_EAG = 
| match_ERZ_GRA = 
| match_ERZ_LUS = 0–1
| match_ERZ_LUZ = 
| match_ERZ_NAF = 2–1
| match_ERZ_PAR = 
| match_ERZ_SHI = 2–1
| match_ERZ_TËR = 
| match_ERZ_VEL = 
| match_ERZ_VLL = 

| match_GRA_BAS = 0–0
| match_GRA_EAG = 
| match_GRA_ERZ = 
| match_GRA_LUS = 
| match_GRA_LUZ = 
| match_GRA_NAF = 
| match_GRA_PAR = 2–0
| match_GRA_SHI = 
| match_GRA_TËR = 
| match_GRA_VEL = 
| match_GRA_VLL = 

| match_LUS_BAS = 
| match_LUS_EAG = 
| match_LUS_ERZ = 
| match_LUS_GRA = 
| match_LUS_LUZ = 
| match_LUS_NAF = 
| match_LUS_PAR = 
| match_LUS_SHI = 1–0
| match_LUS_TËR = 
| match_LUS_VEL = 3–1
| match_LUS_VLL = 0–1

| match_LUZ_BAS = 
| match_LUZ_EAG = 
| match_LUZ_ERZ = 
| match_LUZ_GRA = 0–1
| match_LUZ_LUS = 
| match_LUZ_NAF = 
| match_LUZ_PAR = 0–0
| match_LUZ_SHI = 
| match_LUZ_TËR = 
| match_LUZ_VEL = 
| match_LUZ_VLL =

| match_NAF_BAS = 
| match_NAF_EAG = 
| match_NAF_ERZ = 
| match_NAF_GRA = 0–2
| match_NAF_LUS = 
| match_NAF_LUZ = 
| match_NAF_PAR = 
| match_NAF_SHI = 
| match_NAF_TËR = 
| match_NAF_VEL = 2–1 
| match_NAF_VLL =

| match_PAR_BAS = 
| match_PAR_EAG = 4–1
| match_PAR_ERZ = 
| match_PAR_GRA = 
| match_PAR_LUS = 
| match_PAR_LUZ = 
| match_PAR_NAF = 
| match_PAR_SHI = 
| match_PAR_TËR = 
| match_PAR_VEL = 
| match_PAR_VLL =

| match_SHI_BAS = 
| match_SHI_EAG = 0–1
| match_SHI_ERZ = 
| match_SHI_GRA = 
| match_SHI_LUS = 
| match_SHI_LUZ = 
| match_SHI_NAF = 
| match_SHI_PAR = 2–1
| match_SHI_TËR = 
| match_SHI_VEL = 
| match_SHI_VLL =

| match_TËR_BAS = 
| match_TËR_EAG = 
| match_TËR_ERZ = 
| match_TËR_GRA = 
| match_TËR_LUS = 
| match_TËR_LUZ = 1–1
| match_TËR_NAF = 0–0
| match_TËR_PAR = 
| match_TËR_SHI = 
| match_TËR_VEL = 
| match_TËR_VLL =

| match_VEL_BAS = 2–1
| match_VEL_EAG = 
| match_VEL_ERZ = 
| match_VEL_GRA = 
| match_VEL_LUS = 
| match_VEL_LUZ = 
| match_VEL_NAF = 
| match_VEL_PAR = 
| match_VEL_SHI = 
| match_VEL_TËR = 
| match_VEL_VLL = 0–1

| match_VLL_BAS = 
| match_VLL_EAG = 
| match_VLL_ERZ = 5–0
| match_VLL_GRA = 
| match_VLL_LUS = 
| match_VLL_LUZ = 
| match_VLL_NAF = 
| match_VLL_PAR = 
| match_VLL_SHI = 
| match_VLL_TËR = 1–0
| match_VLL_VEL =
}}

===Grupi B===
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=18 tetor 2026
|team1=BylisB |team2=Butrinti |team3=Luftëtari |team4=Tomori |team5=Devolli |team6=Maliqi |team7=Delvina |team8=Apolonia |team9=Albpetrol |team10=Këlcyra |team11=Memaliaj

|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel 
|win_Albpetrol=1 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=3 |gf_Albpetrol=4 |ga_Albpetrol=8
|win_Apolonia=1 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=3 |gf_Apolonia=4 |ga_Apolonia=6
|win_Butrinti=3 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=7 |ga_Butrinti=4
|win_BylisB=4 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=17 |ga_BylisB=2
|win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=2 |gf_Delvina=5 |ga_Delvina=5
|win_Devolli=1 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=2 |gf_Devolli=6 |ga_Devolli=7
|win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=3 |gf_Këlcyra=3 |ga_Këlcyra=9
|win_Luftëtari=2 |draw_Luftëtari=1 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=11 |ga_Luftëtari=5
|win_Maliqi=1 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=3 |ga_Maliqi=7
|win_Memaliaj=1 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=2 |gf_Memaliaj=3 |ga_Memaliaj=13
|win_Tomori=2 |draw_Tomori=1 |loss_Tomori=1 |gf_Tomori=9 |ga_Tomori=6

|name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
|name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
|name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]]
|name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]]
|name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]]
|name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]]
|name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
|name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
|name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]]
|name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
|name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]]

|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim.

|status_text_S=Skualifikim
|status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out.

|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3   |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1   |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}&lt;/onlyinclude&gt;

====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 18 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF  | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM

| name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
| name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
| name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]]
| name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]]
| name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]]
| name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]]
| name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
| name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
| name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]]
| name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
| name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]]

| match_ALB_APO = 
| match_ALB_BUT = 
| match_ALB_BYL = 
| match_ALB_DEL = 
| match_ALB_DEV = 
| match_ALB_KËL = 3–1
| match_ALB_LUF = 
| match_ALB_MAL = 0–1
| match_ALB_MEM = 
| match_ALB_TOM = 

| match_APO_ALB = 
| match_APO_BUT = 1–2
| match_APO_BYL = 
| match_APO_DEL = 
| match_APO_DEV = 
| match_APO_KËL = 
| match_APO_LUF = 
| match_APO_MAL = 
| match_APO_MEM = 
| match_APO_TOM = 2–1

| match_BUT_ALB = 3–1
| match_BUT_APO = 
| match_BUT_BYL = 1–2
| match_BUT_DEL = 
| match_BUT_DEV = 
| match_BUT_KËL = 
| match_BUT_LUF = 
| match_BUT_MAL = 
| match_BUT_MEM = 
| match_BUT_TOM =

| match_BYL_ALB = 
| match_BYL_APO = 
| match_BYL_BUT = 
| match_BYL_DEL = 
| match_BYL_DEV = 
| match_BYL_KËL = 4–0
| match_BYL_LUF = 
| match_BYL_MAL = 
| match_BYL_MEM = 9–0
| match_BYL_TOM =

| match_DEL_ALB = 
| match_DEL_APO = 
| match_DEL_BUT = 0–1
| match_DEL_BYL = 1–2
| match_DEL_DEV = 
| match_DEL_KËL = 
| match_DEL_LUF = 
| match_DEL_MAL = 
| match_DEL_MEM = 
| match_DEL_TOM =

| match_DEV_ALB = 
| match_DEV_APO = 
| match_DEV_BUT = 
| match_DEV_BYL = 
| match_DEV_DEL = 
| match_DEV_KËL = 
| match_DEV_LUF = 2–3
| match_DEV_MAL = 
| match_DEV_MEM = 
| match_DEV_TOM = 2–3

| match_KËL_ALB = 
| match_KËL_APO = 2–1
| match_KËL_BUT = 
| match_KËL_BYL = 
| match_KËL_DEL = 
| match_KËL_DEV = 0–1
| match_KËL_LUF = 
| match_KËL_MAL = 
| match_KËL_MEM = 
| match_KËL_TOM =

| match_LUF_ALB = 
| match_LUF_APO = 
| match_LUF_BUT = 
| match_LUF_BYL = 
| match_LUF_DEL = 
| match_LUF_DEV = 
| match_LUF_KËL = 
| match_LUF_MAL = 6–1
| match_LUF_MEM = 
| match_LUF_TOM =

| match_MAL_ALB = 
| match_MAL_APO = 
| match_MAL_BUT = 
| match_MAL_BYL = 
| match_MAL_DEL = 
| match_MAL_DEV = 1–1
| match_MAL_KËL = 
| match_MAL_LUF = 
| match_MAL_MEM = 
| match_MAL_TOM =

| match_MEM_ALB = 
| match_MEM_APO = 1–0
| match_MEM_BUT = 
| match_MEM_BYL = 
| match_MEM_DEL = 2–4
| match_MEM_DEV = 
| match_MEM_KËL = 
| match_MEM_LUF = 
| match_MEM_MAL = 
| match_MEM_TOM =

| match_TOM_ALB = 3–0
| match_TOM_APO = 
| match_TOM_BUT = 
| match_TOM_BYL = 
| match_TOM_DEL = 
| match_TOM_DEV = 
| match_TOM_KËL = 
| match_TOM_LUF = 2–2
| match_TOM_MAL = 
| match_TOM_MEM =
}}&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>forup5f7351koxiu4h2pi44elwxajf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ruel Domi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406054</id>
    <revision>
      <id>3058176</id>
      <parentid>3054231</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:40:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55900-96</username>
        <id>194613</id>
      </contributor>
      <comment>reflektim</comment>
      <origin>3058176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35473" sha1="lus5o657bp3sskn3kwiggv48ztahnok" xml:space="preserve">{{Short description|Analist politik, kërkues dhe studiues shqiptar}}

{{Infobox person
| name            = Ruel Domi
| image           = Ruel_Domi_2026.jpg
| caption         = Domi gjatë një paraqitjeje televizive në vitin 2026
| birth_date      = 8 janar 2002
| birth_place     = Durrës, Shqipëri
| citizenship     = Shqiptare
| education       = [https://www.concordiacollege.edu/ Concordia College] (Financë dhe Shkenca Politike); [https://und.edu/ University of North Dakota] (Master i Shkencave në Ekonomi të Aplikuar dhe Analitikë Prediktive, në vazhdim)
| alma_mater      = [https://www.concordiacollege.edu/ Concordia College]
| occupation      = Analist politik, kërkues dhe studiues
| years_active    = 2024–sot
| known_for       = Analiza dhe kërkimi mbi politikën, ekonominë politike dhe marrëdhëniet ndërkombëtare
| website         =
* {{URL|https://rueldomi.com|Faqja zyrtare}}
* {{URL|https://sites.google.com/view/rueldomi/home|Google Sites}}
}}

'''Ruel Domi''' (lindur më 8 janar 2002 në Durrës) është analist politik, kërkues dhe studiues shqiptar.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ai është shfaqur rregullisht në mediat shqiptare si analist i politikës, marrëdhënieve ndërkombëtare dhe gjeopolitikës.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A mund të sulmohet Shqipëria nga Irani? Analisti Ruel Domi: Rreziku ekziston, por...|url=https://dritare.net/emisionet/a-mund-te-ohet-shqiperia-analisti-ruel-domi-rreziku-ekziston-por-i786582|website=Dritare.net|date=2026-03-04|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Në paraqitjet e tij ai ka trajtuar politikën shqiptare, integrimin evropian, marrëdhëniet Shqipëri–SHBA, NATO-n, luftën Rusi–Ukrainë, Iranin, Kinën, Lindjen e Mesme, Kosovën dhe çështje të ekonomisë politike.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Shqipëria drejt BE/ Beqiri: Sfidë mbeten reformat. Domi: Shoqëria shqiptare ende e papërgatitur|url=https://mcntv.al/articles/kreu/4c996071-9148-4953-9afd-f838c2cbd25b|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title='SHBA luftë të ftohtë me Kinën!' Eksperti Domi zbulon pse nuk arrihet paqja|url=https://report-tv.al/video/shba-lufte-te-ftohte-me-kinen-eksperti-domi-zbulon-pse-nuk-arrihet-paqja-kontrolli-naftes|website=Report TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ngërçi për presidentin në Kosovë/ Domi: Shprehje e krizave të vazhdueshme politike, destabiliteti favorizon interesat e Serbisë|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/f7a5f353-9cec-48d0-aa0b-10da83b4381c|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Shkrimet dhe kërkimet e tij janë përqendruar në ekonominë politike, politikat publike, institucionet demokratike, populizmin dhe politikën e jashtme.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ai ka publikuar në media shqiptare dhe amerikane, përfshirë [https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/ ''American Thinker''], [https://mises.org/profile/ruel-domi Institutin Mises], [https://www.inforum.com/opinion/letters/letter-have-democrats-become-the-small-government-party ''InForum''], Amfora, Gazeta Tema, Koha Jonë, Faktor dhe Syri.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ai identifikohet si islamofob ekstremist.

== Jeta e hershme dhe arsimi ==

Domi lindi në Durrës, Shqipëri.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Interview with Ruel Domi, Class 2021|url=https://www.uwcmaastricht.nl/2023/07/04/interview-with-ruel-domi-class-2021/|website=UWC Maastricht|date=2023-07-04|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ai kreu programin dyvjeçar të [https://www.ibo.org/ International Baccalaureate (IB)] në [https://www.uwcmaastricht.nl/ UWC Maastricht], në Holandë.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Interview with Ruel Domi, Class 2021|url=https://www.uwcmaastricht.nl/2023/07/04/interview-with-ruel-domi-class-2021/|website=UWC Maastricht|date=2023-07-04|language=en}}&lt;/ref&gt;

Më pas ai u zhvendos në Shtetet e Bashkuara dhe studioi në [https://www.concordiacollege.edu/ Concordia College], në Moorhead të Minesotës.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Concordia College announces Dean's List for 2024 fall semester|url=https://www.concordiacollege.edu/news/details/concordia-college-announces-dean-s-list-for-2024-fall-semester/|website=Concordia College|date=2025-02-10|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në Concordia College ai përfundoi studimet në Financë dhe Shkenca Politike.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;The West is a social construct.&quot; - Ruel Domi|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/the-west-is-a-social-construct-ruel-domi/id1821077076?i=1000787156739|website=Apple Podcasts|date=2026-09-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

Pas diplomimit, Domi nisi Masterin e Shkencave në Ekonomi të Aplikuar dhe Analitikë Prediktive në [https://und.edu/ University of North Dakota].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në [https://und.edu/ University of North Dakota] ai punon gjithashtu si asistent kërkimor pasuniversitar.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

Domi ka marrë pjesë gjithashtu në Spring Policy Academy të [https://www.heritage.org/ Heritage Foundation].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==

Domi është angazhuar në analizën e politikave publike, kërkim dhe shkrime mbi politikën, ekonominë dhe marrëdhëniet ndërkombëtare.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ai ka punuar me Media Amfora, ku ka kontribuar me artikuj dhe analiza mbi ekonominë shqiptare, demokracinë, integrimin evropian, dezinformimin dhe gjeopolitikën.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://amfora.al/author/rueldomi/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Puna e tij në Amfora ka përfshirë tema si pabarazia ekonomike, buxheti, liria ekonomike, integrimi në BE, politika e jashtme amerikane dhe Kina.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pabarazia në rritje dhe tregu si zgjidhja|url=https://amfora.al/pabarazia-ne-rritje-dhe-tregu-si-zgjidhja/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Buxheti 2026: Shpenzime të fryra dhe shtet më i madh|url=https://amfora.al/buxheti-2026-shpenzime-te-fryra-dhe-shtet-me-i-madh/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kina në Evropë: “Loja me dy porta” e kryeministrit shqiptar|url=https://amfora.al/kina-ne-evrope-loja-me-dy-porta-e-kryeministrit-shqiptar/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2026 Domi u rikthye në Shtetet e Bashkuara për studimet pasuniversitare në [https://und.edu/ University of North Dakota], ku vazhdoi punën kërkimore krahas analizës publike.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Shkrimet dhe analizat ==

Domi ka botuar shkrime politike, ekonomike dhe gjeopolitike në një numër mediash shqiptare.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://amfora.al/author/rueldomi/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Ndër shkrimet e tij në shqip janë:

* [https://kohajone.com/forum/8-dyshimet-e-arsyeshme-mbi-revolucionin-e-flamingove/ ''8 dyshimet e arsyeshme mbi “Revolucionin e Flamingove”''], ''Koha Jonë'' (2026).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=8 dyshimet e arsyeshme mbi “Revolucionin e Flamingove”|url=https://kohajone.com/forum/8-dyshimet-e-arsyeshme-mbi-revolucionin-e-flamingove/|website=Koha Jonë|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://kohajone.com/forum/fundi-i-tranzicionit-dhe-epoka-e-insurgjencave-politike/ ''Fundi i tranzicionit dhe epoka e insurgjencave politike''], ''Koha Jonë'' (2026).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fundi i tranzicionit dhe epoka e insurgjencave politike|url=https://kohajone.com/forum/fundi-i-tranzicionit-dhe-epoka-e-insurgjencave-politike/|website=Koha Jonë|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.gazetatema.net/blogu-tema/tranzicion-pa-prag-apo-demokraci-me-prag-i561208 ''Tranzicion pa prag apo demokraci me prag?''], ''Gazeta Tema'' (2026).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tranzicion pa prag apo demokraci me prag?|url=https://www.gazetatema.net/blogu-tema/tranzicion-pa-prag-apo-demokraci-me-prag-i561208|website=Gazeta Tema|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.gazetatema.net/blogu-tema/pse-te-djathtes-shqiptare-i-duhet-nje-fatos-nano-i528519 ''Pse të djathtës shqiptare i duhet një “Fatos Nano”?''], ''Gazeta Tema'' (2025).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pse të djathtës shqiptare i duhet një “Fatos Nano”?|url=https://www.gazetatema.net/blogu-tema/pse-te-djathtes-shqiptare-i-duhet-nje-fatos-nano-i528519|website=Gazeta Tema|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.gazetatema.net/politika/ndryshimet-kushtetuese-si-guri-qe-vret-dy-zogj-i526843 ''Ndryshimet Kushtetuese si “guri që vret dy zogj”''], ''Gazeta Tema'' (2025).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ndryshimet Kushtetuese si “guri që vret dy zogj”|url=https://www.gazetatema.net/politika/ndryshimet-kushtetuese-si-guri-qe-vret-dy-zogj-i526843|website=Gazeta Tema|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://amfora.al/pabarazia-ne-rritje-dhe-tregu-si-zgjidhja/ ''Pabarazia në rritje dhe tregu si zgjidhja''], Amfora (2026).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pabarazia në rritje dhe tregu si zgjidhja|url=https://amfora.al/pabarazia-ne-rritje-dhe-tregu-si-zgjidhja/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://amfora.al/kina-ne-evrope-loja-me-dy-porta-e-kryeministrit-shqiptar/ ''Kina në Evropë: “Loja me dy porta” e kryeministrit shqiptar''], Amfora.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kina në Evropë: “Loja me dy porta” e kryeministrit shqiptar|url=https://amfora.al/kina-ne-evrope-loja-me-dy-porta-e-kryeministrit-shqiptar/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://amfora.al/buxheti-2026-shpenzime-te-fryra-dhe-shtet-me-i-madh/ ''Buxheti 2026: Shpenzime të fryra dhe shtet më i madh''], Amfora.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Buxheti 2026: Shpenzime të fryra dhe shtet më i madh|url=https://amfora.al/buxheti-2026-shpenzime-te-fryra-dhe-shtet-me-i-madh/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://amfora.al/strategjia-e-re-e-sigurise-kombetare-te-shba-si-momenti-i-fillimit-te-rendit-te-ri-boteror/ ''Strategjia e re e Sigurisë Kombëtare të SHBA si momenti i fillimit të rendit të ri botëror''], Amfora.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Strategjia e re e Sigurisë Kombëtare të SHBA si momenti i fillimit të rendit të ri botëror|url=https://amfora.al/strategjia-e-re-e-sigurise-kombetare-te-shba-si-momenti-i-fillimit-te-rendit-te-ri-boteror/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://amfora.al/fondacioni-heritage-ekonomia-shqiptare-mesatarisht-e-lire-problem-e-drejta-e-prones-korrupsioni-dhe-integriteti-qeveritar/ ''Fondacioni Heritage: Ekonomia shqiptare “mesatarisht e lirë”''], Amfora.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fondacioni Heritage: Ekonomia shqiptare “mesatarisht e lirë”|url=https://amfora.al/fondacioni-heritage-ekonomia-shqiptare-mesatarisht-e-lire-problem-e-drejta-e-prones-korrupsioni-dhe-integriteti-qeveritar/|website=Amfora|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.syri.net/blog/692710/pse-e-djathta-nuk-duhet-te-kerkoje-falje-per-kapitalizmin ''Pse e djathta nuk duhet të kërkojë falje për kapitalizmin''], Syri.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pse e djathta nuk duhet të kërkojë falje për kapitalizmin|url=https://www.syri.net/blog/692710/pse-e-djathta-nuk-duhet-te-kerkoje-falje-per-kapitalizmin|website=Syri|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* [https://faktor.al/2024/09/23/teza-e-minimumit-jetik-shembelltyra-e-analfabetizmit-ekonomik-te-se-majtes/ ''Teza e minimumit jetik, shëmbëlltyra e analfabetizmit ekonomik të së majtës''], Faktor.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Teza e minimumit jetik, shëmbëlltyra e analfabetizmit ekonomik të së majtës|url=https://faktor.al/2024/09/23/teza-e-minimumit-jetik-shembelltyra-e-analfabetizmit-ekonomik-te-se-majtes/|website=Faktor|language=sq}}&lt;/ref&gt;

=== Shkrimet në Shtetet e Bashkuara ===

Domi ka një profil autori në [https://mises.org/profile/ruel-domi Institutin Mises].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në Institutin Mises ai ka publikuar mbi politikat e strehimit, populizmin dhe socializmin demokratik.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://mises.org/profile/ruel-domi|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://mises.org/power-market/populism-will-not-solve-housing-affordability-crisis-markets-will ''Populizmi nuk do ta zgjidhë krizën e përballueshmërisë së banesave; tregjet do ta zgjidhin''] (''Populism Will Not Solve the Housing Affordability Crisis. Markets Will'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Populism Will Not Solve the Housing Affordability Crisis. Markets Will|url=https://mises.org/power-market/populism-will-not-solve-housing-affordability-crisis-markets-will|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://mises.org/mises-wire/philosophical-contradictions-democratic-socialism ''Kontradiktat filozofike të socializmit demokratik''] (''The Philosophical Contradictions of Democratic Socialism'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Philosophical Contradictions of Democratic Socialism|url=https://mises.org/mises-wire/philosophical-contradictions-democratic-socialism|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Domi ka një profil autori edhe në [https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/ ''American Thinker''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në këtë media ai ka shkruar mbi ekonominë, NATO-n, Evropën dhe politikën e jashtme amerikane.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi|url=https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.americanthinker.com/articles/2026/06/the-problem-with-isolationism/ ''Problemi me izolacionizmin''] (''The Problem with Isolationism'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Problem with Isolationism|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/06/the-problem-with-isolationism/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.americanthinker.com/blog/2026/07/the-economics-behind-mamdani-s-rent-freeze-fantasy/ ''Ekonomia pas fantazisë së Mamdanit për ngrirjen e qirave''] (''The Economics Behind Mamdani's Rent Freeze Fantasy'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Economics Behind Mamdani's Rent Freeze Fantasy|url=https://www.americanthinker.com/blog/2026/07/the-economics-behind-mamdani-s-rent-freeze-fantasy/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.americanthinker.com/articles/2026/07/the-2026-nato-summit-confirmed-a-new-transatlantic-bargain/ ''Samiti i NATO-s i vitit 2026 konfirmoi një marrëveshje të re transatlantike''] (''The 2026 NATO Summit Confirmed A New Transatlantic Bargain'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The 2026 NATO Summit Confirmed A New Transatlantic Bargain|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/07/the-2026-nato-summit-confirmed-a-new-transatlantic-bargain/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.americanthinker.com/articles/2026/07/the-laffer-curve-more-relevant-today-than-ever/ ''Kurba Laffer është më e rëndësishme sot se kurrë më parë''] (''The Laffer Curve More Relevant Today Than Ever'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Laffer Curve More Relevant Today Than Ever|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/07/the-laffer-curve-more-relevant-today-than-ever/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.americanthinker.com/blog/2026/07/a-higher-minimum-wage-won-t-fix-your-affordability-problem/ ''Një pagë minimale më e lartë nuk do ta zgjidhë problemin e përballueshmërisë''] (''A Higher Minimum Wage Won't Fix Your Affordability Problem'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A Higher Minimum Wage Won't Fix Your Affordability Problem|url=https://www.americanthinker.com/blog/2026/07/a-higher-minimum-wage-won-t-fix-your-affordability-problem/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://www.americanthinker.com/articles/2026/07/what-europe-s-lack-of-air-conditioning-says-about-its-civilizational-direction/ ''Çfarë tregon mungesa e ajrit të kondicionuar në Evropë për drejtimin e saj civilizues''] (''What Europe's Lack of Air Conditioning Says About Its Civilizational Direction'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What Europe's Lack of Air Conditioning Says About Its Civilizational Direction|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/07/what-europe-s-lack-of-air-conditioning-says-about-its-civilizational-direction/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

Domi ka kontribuar gjithashtu në ''InForum'' me shkrimin ''Have Democrats Become the Small-Government Party?''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Letter: Have Democrats become the small-government party?|url=https://www.inforum.com/opinion/letters/letter-have-democrats-become-the-small-government-party|website=InForum|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Kërkimi dhe puna akademike ==

Domi ka publikuar punime në SSRN mbi ekonominë, ekonominë politike, politikën e jashtme dhe teorinë politike.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi - SSRN|url=https://papers.ssrn.com/sol3/cf_dev/AbsByAuth.cfm?per_id=10423276|website=SSRN|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ndër punimet e tij janë:

* [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=7238380 ''Përkufizimi i vjedhjes së pagës: Të drejtat kontraktuale, pagat e tregut dhe kompensimi i drejtë''] (''Defining Wage Theft: Contractual Entitlements, Market Wages, and Fair Compensation'').&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Defining Wage Theft: Contractual Entitlements, Market Wages, and Fair Compensation|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=7238380|website=SSRN|date=2026-08-11|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://papers.ssrn.com/sol3/cf_dev/AbsByAuth.cfm?per_id=10423276 ''Themelet Kulturore të Lirisë: Hayek, Themelimi Amerikan dhe Paligjshmëria Shqiptare''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruel Domi - SSRN|url=https://papers.ssrn.com/sol3/cf_dev/AbsByAuth.cfm?per_id=10423276|website=SSRN|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601862 ''E ardhmja e ushtrisë shqiptare: Një propozim politik për Kuvendin e Republikës së Shqipërisë''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Future of the Albanian Military: A Policy Proposal to the Parliament of the Republic of Albania|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601862|website=SSRN|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6286638 ''Analizimi i rrethanave politike që çojnë në angazhimin ushtarak të SHBA-së jashtë vendit''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Analyzing the Political Circumstances that Lead to US Military Engagement Abroad|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6286638|website=SSRN|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601867 ''Industria e automjeteve autonome dhe potenciali i saj''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Autonomous Vehicle Industry and its Potential|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601867|website=SSRN|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601740 ''“Ekonomia morale e fshatarit” është në fakt imorale: Kritikë ndaj Covenant Economics''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Moral Economy of the Peasant Is Actually Immoral|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601740|website=SSRN|language=en}}&lt;/ref&gt;

* [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601658 ''Liberalët, fashistët dhe socialistët: Një analizë krahasuese e dallimeve ideologjike dhe botëkuptimeve''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Liberals, Fascists, and Socialists: A Comparative Analysis of Ideological Differences and Worldviews|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6601658|website=SSRN|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Paraqitjet në media ==

Domi ka pasur një numër të madh paraqitjesh televizive dhe intervistash në mediat shqiptare.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A mund të sulmohet Shqipëria nga Irani? Analisti Ruel Domi: Rreziku ekziston, por...|url=https://dritare.net/emisionet/a-mund-te-ohet-shqiperia-analisti-ruel-domi-rreziku-ekziston-por-i786582|website=Dritare.net|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Analisti: Heqja e “non grata”-s për Berishën nuk është prioritet i SHBA-së|url=https://radar.al/analisti-heqja-e-non-grata-s-per-berishen-nuk-eshte-prioritet-i-shba-se/|website=Radar.al|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Ai është paraqitur në Top Channel, Euronews Albania, A2 CNN, MCN TV, Report TV, Ora News, Dritare TV, NTV Albania dhe Scan TV.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;The West is a social construct.&quot; - Ruel Domi|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/the-west-is-a-social-construct-ruel-domi/id1821077076?i=1000787156739|website=Apple Podcasts|date=2026-09-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

Media të ndryshme kanë publikuar gjithashtu artikuj të posaçëm që citojnë dhe përmbledhin analizat e tij.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A mund të sulmohet Shqipëria nga Irani? Analisti Ruel Domi: Rreziku ekziston, por...|url=https://dritare.net/emisionet/a-mund-te-ohet-shqiperia-analisti-ruel-domi-rreziku-ekziston-por-i786582|website=Dritare.net|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Analisti: Heqja e “non grata”-s për Berishën nuk është prioritet i SHBA-së|url=https://radar.al/analisti-heqja-e-non-grata-s-per-berishen-nuk-eshte-prioritet-i-shba-se/|website=Radar.al|language=sq}}&lt;/ref&gt;

=== Mbulimi në media ===

* MCN TV: ''Shqipëria drejt BE/ Beqiri: Sfidë mbeten reformat. Domi: Shoqëria shqiptare ende e papërgatitur''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Shqipëria drejt BE/ Beqiri: Sfidë mbeten reformat. Domi: Shoqëria shqiptare ende e papërgatitur|url=https://mcntv.al/articles/kreu/4c996071-9148-4953-9afd-f838c2cbd25b|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Eric Wendt, ambasadori i ri, ish-ushtarak/ Domi: SHBA po jep mesazhin se nuk vlerëson vetëm diplomacinë e butë, por edhe atë të fortë''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eric Wendt, ambasadori i ri, ish-ushtarak/ Domi: SHBA po jep mesazhin se nuk vlerëson vetëm diplomacinë e butë, por edhe atë të fortë|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/cb409b7e-7674-4311-a7f4-e72b80a2cda1|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* Dritare.net: ''A mund të sulmohet Shqipëria nga Irani? Analisti Ruel Domi: Rreziku ekziston, por...''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A mund të sulmohet Shqipëria nga Irani? Analisti Ruel Domi: Rreziku ekziston, por...|url=https://dritare.net/emisionet/a-mund-te-ohet-shqiperia-analisti-ruel-domi-rreziku-ekziston-por-i786582|website=Dritare.net|date=2026-03-04|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* Radar.al: ''Analisti: Heqja e “non grata”-s për Berishën nuk është prioritet i SHBA-së''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Analisti: Heqja e “non grata”-s për Berishën nuk është prioritet i SHBA-së|url=https://radar.al/analisti-heqja-e-non-grata-s-per-berishen-nuk-eshte-prioritet-i-shba-se/|website=Radar.al|date=2026-05-10|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* Report TV: ''SHBA luftë të ftohtë me Kinën! Eksperti Domi zbulon pse nuk arrihet paqja''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='SHBA luftë të ftohtë me Kinën!' Eksperti Domi zbulon pse nuk arrihet paqja|url=https://report-tv.al/video/shba-lufte-te-ftohte-me-kinen-eksperti-domi-zbulon-pse-nuk-arrihet-paqja-kontrolli-naftes|website=Report TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* Report TV: ''Protesta kundër investimit në Zvërnec, analisti në Report TV: Është një betejë anti-amerikane''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Protesta kundër investimit në Zvërnec, analisti në Report TV: Është një betejë anti-amerikane, pas saj ka faktorë që nuk ia duan të mirën Shqipërisë|url=https://report-tv.al/lajm/protesta-kunder-investimit-ne-zvernec-analisti-ne-report-tv-eshte-nje-beteje-antiamerikane-pas-saj-ka-faktore-qe-nuk-ia-duan-te-miren-shqiperise|website=Report TV|date=2026-06-26|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* JavaNews: ''Ka faktorë që nuk ia duan të mirën Shqipërisë, analisti: Protesta është kthyer në një lëvizje antiamerikane''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=“Ka faktorë që nuk ia duan të mirën Shqipërisë”, analisti: Protesta është kthyer në një lëvizje antiamerikane|url=https://javanews.al/ka-faktore-qe-nuk-ia-duan-te-miren-shqiperise-analisti-protesta-eshte-kthyer-ne-nje-levizje-antiamerikane/|website=JavaNews|date=2026-06-26|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Anëtarësimi në BE, Domi: Nëse nuk zgjohet klasa politike do mbetemi si Turqia''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anëtarësimi në BE, Domi: Nëse nuk zgjohet klasa politike do mbetemi si Turqia|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/36212878-581d-4074-8e12-b0c845ba512f|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Domi: Rama është në luftë frontale me SPAK-un dhe GJKKO-në''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Domi: Rama është në luftë frontale me SPAK-un dhe GJKKO-në|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/1149d252-779b-486c-bb81-2c4b73510f63|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Ngërçi për presidentin në Kosovë/ Domi: Destabiliteti favorizon interesat e Serbisë''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ngërçi për presidentin në Kosovë/ Domi: Shprehje e krizave të vazhdueshme politike, destabiliteti favorizon interesat e Serbisë|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/f7a5f353-9cec-48d0-aa0b-10da83b4381c|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Domi: S’ka marrëveshje SHBA-Iran, vetëm bisedime, lufta mund të vazhdojë''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Domi: S’ka marrëveshje SHBA-Iran, vetëm bisedime, lufta mund të vazhdojë|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/c250a412-3b75-4149-8d4e-e73703ff0356|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Domi: Regjimi në Iran nuk do të rezistojë gjatë''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Domi: Regjimi në Iran nuk do të rezistojë gjatë, iranianët po festojnë rrëzimin e tij|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/6a109f04-b73c-4c20-93a9-728bfabbb4d3|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Nisma e Ramës për ministrat/ Pjetra e Domi: E kuptoi se SPAK po afrohej''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nisma e Ramës për ministrat/ Pjetra e Domi: E kuptoi se SPAK po afrohej|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/6cfc07f3-78dc-41fa-bada-3fdf9c01683e|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Pagat e gjyqtarëve/ Çela, Duraj e Domi: Rama po sheh që pushteti i tij po kërcënohet nga hetimet''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pagat e gjyqtarëve/ Çela, Duraj e Domi: Rama po sheh që pushteti i tij po kërcënohet nga hetimet|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/f6539ebf-c07d-48b1-8d3f-c0a4b8a00ec3|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Bordi i Paqes/ Çeno: Frut i një lobimi 3-mujor. Domi: Do na kushtojë 1 miliard dollarë''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bordi i Paqes/ Çeno: Frut i një lobimi 3-mujor. Domi: Do na kushtojë 1 miliard dollarë|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/3b036e8e-24df-4eb2-b85d-fe1dd4a79493|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Opozita/ Domi: Rebelimet janë shtypur gjithmonë''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Opozita/ Domi: Rebelimet janë shtypur gjithmonë|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/3b8b1fed-77ca-4f60-8a07-ce39bc84bc60|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

* MCN TV: ''Domi: Ligji për barazinë gjinore nuk është kusht i BE''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Domi: Ligji për barazinë gjinore nuk është kusht i BE|url=https://www.mcntv.al/lajme/kreu/0379cfc2-29bf-446e-bc05-d5f67eacc3ee|website=MCN TV|language=sq}}&lt;/ref&gt;

=== Paraqitje të përzgjedhura televizive ===

* [https://www.youtube.com/watch?v=UXBo1-qMAUQ ''Nga nismat e Ramës për qytetarët te fati i Berishës, analisti Ruel Domi skanon sezonin e ri politik''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=Br_tjbWRo2g ''Domi: SHBA ndihmon Ukrainën, qëllimi të mposhtet Rusia''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=b-eM07NaLBM ''Shqipëria kujdes me luftën hibride, para se të organizojë samitin e NATO-s''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=yiOfs7B9gC0 ''Rama, SPAK dhe skenari i zgjedhjeve të reja''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=ob743lgwMN8 ''Shqipëria drejt BE-së dhe sfidat e reformave''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=n95BjQr4UOU ''SHBA, Kina dhe lufta e ftohtë''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=6xxaRn8jc1c ''Anëtarësimi në BE dhe klasa politike shqiptare''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=pAzqxGIpbko ''Rama, SPAK dhe GJKKO''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=OZJ8EGZ8xTM ''Kosova dhe ngërçi për presidentin''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=cprUTgXN9YA ''SHBA–Iran dhe mundësia e vazhdimit të luftës''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=vITNoV2NyFA ''Programi bërthamor dhe objektivat kundër Iranit''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=AWV0hhfpGGc ''Telefonata Trump–Putin dhe roli i Rusisë''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=ft5kknRo0nw ''Bota po vendos rendin e ri; po Shqipëria?''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=l8kq5dOxuUU ''Rusi–Ukrainë në një luftë pa fund''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=jQo4VBXERnM ''Tarifat globale të Trump dhe Bashkimi Evropian''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=h5p7bmLY6Us ''Dosja Epstein dhe lëvizjet populiste antielitë''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=ahmHiG-Y-YQ ''Rendi i ri botëror dhe rreziqet për Shqipërinë''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=K4qQvPTZHzM ''Shqipëria mes Amerikës dhe Evropës''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=RZFQqonfnYs ''Ballkani, Trump, Putin dhe pezullimi i vizave''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=1kLHe_n9fn8 ''Liria ekonomike në Shqipëri dhe Ballkanin Perëndimor''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=qqRF20YMdL8 ''Ligji për barazinë gjinore dhe Bashkimi Evropian''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=f-wbT2XVNDw ''Zhvillimet më të fundit në rajon dhe në botë''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=LxsfGpZULUc ''Kurti, Rama dhe bashkimi kombëtar e evropian''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=sCWaU9fw0Ek ''Evropa dhe përgatitjet për luftë''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=-40BZdZVFog ''Kriza e urisë në Gaza dhe njohja e Palestinës''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=1rHw-9KnfyM ''Takimi Trump–Putin dhe skenarët për paqen''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=gbExx2KLv-8 ''Trump, Putin dhe Zelensky''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=agYKcRWefAQ ''Evropa, emigracioni dhe politika e Trump''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=qyQKvlihQYw ''Trump, Elon Musk dhe mundësia e një partie të re''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=Tm3SgToBaJs ''Rreziku i një konflikti global''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=1872N9GW-8M ''Irani, Shqipëria dhe muxhahedinët''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=fiXdhIbIKew ''Përplasja Trump–Musk''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=S00ajRPf9o0 ''Zgjedhjet e 11 majit dhe politika shqiptare''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=wvQNKuVdM2M ''Richard Grenell dhe Ukraina''].
* [https://www.youtube.com/watch?v=exL9kdPiGaU ''Administrata Trump, Elon Musk dhe Richard Grenell''].

Në vitin 2026, Domi kontribuoi gjithashtu në një raport të Shërbimit Botëror të BBC-së mbi zhvillimet politike dhe protestat në Shqipëri.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Honored to contribute to a BBC World Service radio report for BBC News on the recent protests in Albania|url=https://www.linkedin.com/posts/ruel-domi-790b73223_honored-to-contribute-to-abbc-world-service-activity-7486117951583219712-tj1A|website=LinkedIn|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Podkastet dhe media digjitale ==

Në shtator 2026, Domi ishte i ftuar në podkastin ''The Discourse Lab'' në episodin ''“The West is a social construct.” – Ruel Domi''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;The West is a social construct.&quot; - Ruel Domi|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/the-west-is-a-social-construct-ruel-domi/id1821077076?i=1000787156739|website=Apple Podcasts|date=2026-09-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në këtë bisedë u trajtuan politika shqiptare, liberalizmi, populizmi, Evropa dhe qytetërimi perëndimor.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;The West is a social construct.&quot; - Ruel Domi|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/the-west-is-a-social-construct-ruel-domi/id1821077076?i=1000787156739|website=Apple Podcasts|date=2026-09-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

Episodi u publikua gjithashtu në YouTube si [https://www.youtube.com/watch?v=rKtJ02Tdbec ''Western Civilization &amp; Albanian Politics w/ Ruel Domi''].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Western Civilization &amp; Albanian Politics w/ Ruel Domi|url=https://www.youtube.com/watch?v=rKtJ02Tdbec|website=YouTube|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pikëpamjet politike ==

Domi e ka përshkruar veten si liberal klasik në çështjet ekonomike.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Philosophical Contradictions of Democratic Socialism|url=https://mises.org/mises-wire/philosophical-contradictions-democratic-socialism|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në shkrimet e tij ai ka argumentuar në favor të tregjeve, tregtisë së lirë dhe kufizimit të ndërhyrjeve shtetërore në ekonomi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Populism Will Not Solve the Housing Affordability Crisis. Markets Will|url=https://mises.org/power-market/populism-will-not-solve-housing-affordability-crisis-markets-will|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;

Në politikën e jashtme ai është vetëpërshkruar si neokonservator dhe atlantist.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Problem with Isolationism|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/06/the-problem-with-isolationism/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ai ka argumentuar në favor të NATO-s, marrëdhënieve transatlantike dhe vazhdimit të angazhimit ndërkombëtar të Shteteve të Bashkuara.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The 2026 NATO Summit Confirmed A New Transatlantic Bargain|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/07/the-2026-nato-summit-confirmed-a-new-transatlantic-bargain/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Problem with Isolationism|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/06/the-problem-with-isolationism/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

Shkrimet e tij kanë kritikuar socializmin demokratik, populizmin ekonomik dhe izolacionizmin.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Philosophical Contradictions of Democratic Socialism|url=https://mises.org/mises-wire/philosophical-contradictions-democratic-socialism|website=Mises Institute|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Problem with Isolationism|url=https://www.americanthinker.com/articles/2026/06/the-problem-with-isolationism/|website=American Thinker|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Lidhje të jashtme ==

* [https://rueldomi.com Faqja zyrtare]
* [https://sites.google.com/view/rueldomi/home Portofoli në Google Sites]
* [https://mises.org/profile/ruel-domi Profili në Institutin Mises]
* [https://www.americanthinker.com/author/ruel_domi/ Profili në American Thinker]
* [https://www.inforum.com/opinion/letters/letter-have-democrats-become-the-small-government-party Shkrimi në InForum]
* [https://papers.ssrn.com/sol3/cf_dev/AbsByAuth.cfm?per_id=10423276 Profili në SSRN]
* [https://scholar.google.com/citations?user=hlvHhPQAAAAJ&amp;hl=en Profili në Google Scholar]
* [https://www.concordiacollege.edu/ Concordia College]
* [https://und.edu/ University of North Dakota]
* [https://www.uwcmaastricht.nl/ UWC Maastricht]
* [https://www.heritage.org/ Heritage Foundation]

== Referime ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>lus5o657bp3sskn3kwiggv48ztahnok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esat Shala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406787</id>
    <revision>
      <id>3057941</id>
      <parentid>3054296</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ kreu</comment>
      <origin>3057941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4980" sha1="kg1zdmwa38ch9rvr1pl7oz3e17jmw3d" xml:space="preserve">'''Esat Shala''' (lindur më 10 prill 1987, [[Krajkovë]], [[Drenas]]) është koleksionist dhe arkivist kosovar. Ai angazhohet me mbledhjen, ruajtjen dhe arkivimin e materialeve audiovizuale që dokumentojnë [[Lufta e Kosovës|Luftën e Kosovës]], e në veçanti [[Krimet e Luftës në Kosovë|krimet e kryera]] gjatë saj në vitet 1998–1999. Ai punon për [[Instituti i Krimeve të Kryera gjatë Luftës në Kosovë|Institutin e Krimeve të Kryera gjatë Luftës në Kosovë]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Zejnullahu|first=Fidan|date=2024-10-06|title=Më në fund shpërblehet puna e Esat Shalës, për 20 vjet mblodhi mijëra materiale të luftës|url=https://teve1.info/me-ne-fund-shperblehet-puna-e-esat-shales-per-20-vjet-mblodhi-mijera-materiale-te-luftes/|access-date=2026-09-23|website=TËVË 1 - Lexoje të vërtetën!|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Për më shumë se 2 dekada, Shala ka mbledhur regjistrime filmike dhe zanore, fotografi, videokaseta dhe materiale të tjera që lidhen me luftën, masakrat dhe krimet e kryera gjatë asaj periudhe. Një studim akademik i publikuar në vitin 2023 dokumentonte se koleksioni i tij kishte arritur në më shumë se 2,500 materiale.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Esat Shala 34-vjeçar nga fshati Krajkovë i Drenasit, ka mbledhur me mijëra video-kaseta të minutazhit të gjatë të qindra masakrave dhe ngjarjeve të cilat lidhen me luftën nga fillimet e viteve të 90-ta e deri në përfundimin e luftës së Kosovës në vitin 1999.|url=https://sinjali.com/koleksionuesi-i-mijera-video-kasetave-per-krimet-serbe-punen-qe-se-beri-shteti-e-bera-une/|language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gjergji|first=Paula|date=2026-02-18|title=Mbi 30 mijë orë filmime nga lufta e Kosovës, Esat Shala: Kasetat po dëmtohen, nuk dihet përmbajtja|url=https://tvklan.al/mbi-30-mije-ore-filmime-nga-lufta-e-kosoves-esat-shala-kasetat-po-demtohen-nuk-dihet-permbajtja|access-date=2026-09-27|website=Tv Klan|language=sq}}&lt;/ref&gt; Aktualisht besohet që numri të jetë edhe më i lartë rreth 3600,&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-01-15|title=Masakrat në Kosovë, arkivisti: Kam mbi 3,600 kaseta. Haga m’i refuzoi! Me këto prova, krerët e UÇK do liroheshin|url=https://javanews.al/masakrat-ne-kosove-arkivisti-kam-mbi-3600-kaseta-haga-mi-refuzoi-me-keto-prova-kreret-e-uck-do-liroheshin/|access-date=2026-09-27|website=JavaNews.al|language=en-US}}&lt;/ref&gt; dhe po punohet intensivisht që të procesohen e ruhen të gjitha nga instituti.

== Gjatë luftës ==
Gjatë luftës, Esat Shala ishte ende fëmijë. Familja e tij u detyrua të zhvendosej, ndërsa shtëpia familjare në Krajkovë u dogj. Lufta la gjurmë të rënda edhe në familjen Shala, përfshirë humbjen e motrës së tij, Luljeta Shala, e cila përmendet si dëshmore.

== Koleksionimi i materialeve ==
Pas përvojave personale dhe dëshirës për të ruajtur kujtesën e asaj periudhe u shndërruan për Shalën në një angazhim të vazhdueshëm. Ai nisi të kërkonte dhe të mblidhte materiale nga burime të ndryshme, duke krijuar gradualisht një arkiv të gjerë audiovizual.

Historia e Shalës është e lidhur ngushtë me ruajtjen e kujtesës së luftës, ai e shndërroi kujtesën e dhimbshme të fëmijërisë së tij në një përpjekje për të ruajtur dëshmitë si mënyrë dokumentimi të historisë së Kosovës gjatë asaj periudhe.

Koleksionimi ka tërhequr vëmendjen e institucioneve shtetërore e akademike, studiueset Vjosa Mysliu dhe Brunilda Pali kanë analizuar arkivin e tij në raport me kujtesën, drejtësinë dhe dokumentimin e së kaluarës, duke e trajtuar ruajtjen e këtyre materialeve si pjesë të përpjekjeve për të mbajtur gjallë dëshmitë e luftës.

Në vitin 2021 raportohej se koleksioni i tij përmbante mbi 2,000 videokaseta, shumë prej të cilave përfshinin pamje dhe materiale që nuk ishin bërë më parë publike.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rrëfimi i të riut që po i tregon botës dëshmitë për krimet serbe në Kosovë|url=https://ekonomiaonline.com/rrefimi-i-te-riut-qe-po-i-tregon-botes-deshmite-per-krimet-serbe-ne-kosove/|language=sq}}&lt;/ref&gt;

Në vitin 2026, Shala nisi në Krajkovë ndërtimin e një muzeu dhe arkivi të luftës,&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-01-27|title=Shala për ndërtimin e muzeut të luftës: S’kemi mbështetje nga institucionet|url=https://www.koha.net/arberi/shala-per-ndertimin-e-muzeut-te-luftes-skemi-mbeshtetje-nga-institucionet|access-date=2026-09-27|website=KOHA.net|language=sq}}&lt;/ref&gt; me synimin që materialet e mbledhura gjatë dekadave të ruhen në mënyrë të organizuar dhe të bëhen të qasshme për publikun. Projekti parashikon hapësira për materiale filmike, fotografi, dokumente, rrëfime personale dhe dëshmi të tjera që lidhen me Luftën e Kosovës.

== Shiko edhe ==
* [[Instituti i Krimeve të Kryera gjatë Luftës në Kosovë]]

== Referime ==
[[Kategoria:Lindje 1987]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Shqiptarë të Kosovës]]
[[Kategoria:Biografi shqiptare]]</text>
      <sha1>kg1zdmwa38ch9rvr1pl7oz3e17jmw3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Article of the week</title>
    <ns>828</ns>
    <id>406790</id>
    <revision>
      <id>3058226</id>
      <parentid>3053881</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Kutia e arkivave: poshtë viteve të faqeve të javës, arkivat e viteve 2011–2022 (Më parë) — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058226</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="30552" sha1="ah8gq5doibzc17idqz4ac81tvv5msr1" xml:space="preserve">-- Module:Article of the week
-- Builds the &quot;Artikulli i javës&quot; card on the Main Page (Faqja kryesore).
-- For the current week:
--  1. If the week page (e.g. &quot;Wikipedia:Artikulli i javës/2026/40&quot;) contains only an article title,
--     the card is built automatically: the image from Wikidata, the article's opening paragraph
--     and the &quot;Lexo më shumë&quot; button.
--  2. If the week page is written out in full (the old way), it is shown as it is.
--  3. If there is no week page, a featured or good article is shown automatically, with a short note.
--     The candidates are the tiles on the featured and good article pages, minus the articles under
--     re-evaluation. A candidate is used only if the article itself carries the featured or good article
--     template (the template that puts it in the category) and no re-evaluation template, and the note
--     names the list the article actually belongs to.
-- Usage: {{#invoke:Article of the week|main}}
-- For Wikipedia:Artikulli i javës: {{#invoke:Article of the week|nextFree}} gives the next week without
-- a page (&quot;2026/41&quot;), for the form; {{#invoke:Article of the week|window}}, in the section «dritare» of the
-- page, shows the next four weeks as cards, and Kuvendi shows that section as its window
-- (Moduli:WindowSections); {{#invoke:Article of the week|years}} links to the categories of the week pages of
-- each year. On each week page, {{Article of the week page}} ({{#invoke:Article of the week|page}}) draws its
-- head.

local parser = require('Module:WikitextParser')

local p = {}

-- The featured and good article lists: the page with the tiles, the template that marks an article
-- (with its redirects), the re-evaluations (their subpages, listed on the page &quot;…/Rivlerësime/Votimet&quot;,
-- and the template an article under re-evaluation carries) and how the note refers to the list
local SOURCES = {
	{
		page = 'Wikipedia:Artikuj të përkryer',
		templates = { 'Artikull i përkryer', 'Artikulli i përkryer', 'Artikull perfekt', 'Artikulli perfekt',
			'Artikuj perfekte', 'Artikulli Artikulli i përkryer', 'AP' },
		reviews = 'Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/',
		reviewTemplates = { 'APR' },
		link = '[[Wikipedia:Artikuj të përkryer|artikujt e përkryer]]'
	},
	{
		page = 'Wikipedia:Artikuj të mirë',
		templates = { 'Artikull i mirë', 'Artikulli i mirë', 'AM' },
		reviews = 'Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime/',
		reviewTemplates = { 'AMR' },
		link = '[[Wikipedia:Artikuj të mirë|artikujt e mirë]]'
	},
}

-- Templates kept in the opening paragraph because they hold words of the text (Lua patterns, matched
-- against the template name). Every other template (notes, references, maintenance tags…) is removed,
-- as are references, files and categories.
local KEEP = { '^[Ll]ang', '^M$', '^[Cc]onvert$', '^[Cc]vt$', '^[Nn]owrap$', '^[Nn]obr$',
	'^[Ss]nd$', '^[Nn]dash$', '^[Mm]dash$' }

-- Week pages are named after the ISO year and week number, as in {{#timel:o}}/{{LOCALWEEK}}
local WEEK_PREFIX = 'Wikipedia:Artikulli i javës/'

-- The Monday from which the automatic rotation is counted
local START = { year = 2026, month = 9, day = 21 }

-- How many articles to try if an article is not usable (no template, or an opening that does not come out clean)
local TRIES = 5

local DAY, WEEK = 86400, 7 * 86400

local function noon(year, month, day)
	return os.time{ year = year, month = month, day = day, hour = 12 }
end

-- Monday (at noon) of the week that contains the time t
local function mondayOf(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return noon(d.year, d.month, d.day) - ((d.wday + 5) % 7) * DAY
end

-- Monday of the current week, in the wiki's local time
local function thisMonday(frame)
	local function get(code)
		return tonumber(frame:callParserFunction('#timel', code))
	end
	return mondayOf(noon(get('Y'), get('n'), get('j')))
end

-- The text of a week page without what is not the choice itself: comments, &lt;noinclude&gt; parts, category
-- links and the head of the page ({{Article of the week page}}; {{Faqja e javës}} was its first name)
local function bare(text)
	text = text:gsub('&lt;noinclude&gt;.-&lt;/noinclude&gt;', ''):gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
	text = text:gsub('%[%[%s*[KkCc]ategor[a-z]*%s*:[^%]]*%]%]', '')
	text = text:gsub('{{%s*[Ff]aqja e javës%s*}}', ''):gsub('{{%s*[Aa]rticle of the week page%s*}}', '')
	return mw.text.trim(text)
end

-- The page of the given (ISO) year and week, and its text (nil if there is no page). A week number written
-- with a leading zero (&quot;2026/05&quot;) is found too; a page that holds nothing but comments, categories and the
-- head of the page counts as no page.
local function weekText(year, week)
	local names = { WEEK_PREFIX .. year .. '/' .. week }
	if week &lt; 10 then
		table.insert(names, WEEK_PREFIX .. year .. '/0' .. week)
	end
	for _, name in ipairs(names) do
		local page = mw.title.new(name)
		local text = page and page:getContent()
		if text and bare(text) ~= '' then
			return name, text
		end
	end
	return names[1], nil
end

-- The week page for the week that starts on the given Monday, and its text (nil if there is no page)
local function weekPageText(frame, monday)
	local function get(code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. monday)
	end
	return weekText(get('o'), tonumber(get('W')))
end

-- The article's final title (following up to two redirects), or nil if there is no such article
local function articleTitle(title)
	local t = mw.title.new(title)
	for _ = 1, 3 do
		if not t or t.namespace ~= 0 or not t.exists then
			return nil
		end
		if not t.isRedirect then
			return t.prefixedText
		end
		t = t.redirectTarget
	end
	return nil
end

-- If the week page contains only a title (&quot;Kosova&quot;, &quot;[[Kosova]]&quot; or &quot;'''Kosova'''&quot;), returns it;
-- otherwise returns nil (the page is written out in full, the old way)
local function titleOnly(text)
	text = bare(text)
	if text == '' or text:find('\n') or text:find('{{', 1, true) or text:find('&lt;', 1, true) then
		return nil
	end
	text = text:gsub(&quot;'''?&quot;, '')
	local title = text:match('^%[%[%s*([^|%]]-)%s*|.*%]%]$') or text:match('^%[%[%s*([^|%]]-)%s*%]%]$') or text
	title = mw.text.trim(title)
	if title == '' or title:find('[%[%]{}|&lt;&gt;]') then
		return nil
	end
	return title
end

-- Whether the text uses one of the named templates (the first letter may be written in lower case,
-- and spaces as underscores)
local function carries(text, names)
	for _, name in ipairs(names) do
		local first = name:sub(1, 1)
		local rest = name:sub(2):gsub('%p', '%%%0'):gsub(' ', '[ _]+')
		if text:find('{{%s*[' .. first:upper() .. first:lower() .. ']' .. rest .. '%s*[|}]') then
			return true
		end
	end
	return false
end

-- The list (an entry of SOURCES) whose template the article carries, or nil if it carries neither
-- or if it is under re-evaluation
local function status(title)
	local page = mw.title.new(title)
	local text = page and page:getContent()
	if not text then
		return nil
	end
	text = text:gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
	for _, source in ipairs(SOURCES) do
		if carries(text, source.reviewTemplates) then
			return nil
		end
	end
	for _, source in ipairs(SOURCES) do
		if carries(text, source.templates) then
			return source
		end
	end
	return nil
end

-- The tiles of one list, ordered so that each topic is spread evenly over the list
local function spread(tiles)
	local groups, order = {}, {}
	for _, tile in ipairs(tiles) do
		if not groups[tile.topic] then
			groups[tile.topic] = {}
			table.insert(order, tile.topic)
		end
		table.insert(groups[tile.topic], tile)
	end
	-- the k-th tile of the r-th topic goes to (k - 1 + (r - 1) / #order) / #group, kept as a fraction num / den
	local placed = {}
	for r, topic in ipairs(order) do
		local group = groups[topic]
		for k, tile in ipairs(group) do
			table.insert(placed, { num = (k - 1) * #order + r - 1, den = #order * #group, r = r, tile = tile })
		end
	end
	table.sort(placed, function (a, b)
		local x, y = a.num * b.den, b.num * a.den
		if x ~= y then
			return x &lt; y
		end
		return a.r &lt; b.r
	end)
	local list = {}
	for i, x in ipairs(placed) do
		list[i] = x.tile
	end
	return list
end

-- The order in which to take the items of lists with the given sizes, so that the lists alternate in
-- proportion to their sizes (on a tie, the earlier list first): the sizes {3, 2} give {1, 2, 1, 2, 1}
local function interleave(sizes)
	local slots = {}
	for s, n in ipairs(sizes) do
		for i = 1, n do
			table.insert(slots, { s = s, i = i, n = n })
		end
	end
	table.sort(slots, function (a, b)
		local x, y = (a.i - 1) * b.n, (b.i - 1) * a.n
		if x ~= y then
			return x &lt; y
		end
		return a.s &lt; b.s
	end)
	local order = {}
	for k, slot in ipairs(slots) do
		order[k] = slot.s
	end
	return order
end

-- The articles under re-evaluation: the subpages transcluded on each list's re-evaluation page
-- ({{Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime/Title}}). A subpage that still has an article's old name
-- is followed through the redirect. known: the titles of the tiles.
local function underReview(known)
	local set = {}
	for _, source in ipairs(SOURCES) do
		local page = mw.title.new(source.reviews .. 'Votimet')
		local text = (page and page:getContent() or ''):gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
		for inner in text:gmatch('{{(.-)}}') do
			inner = mw.text.trim(inner:match('^[^|]*')):gsub('_', ' ')
			if inner:sub(1, #source.reviews) == source.reviews then
				local title = mw.title.new(mw.text.trim(inner:sub(#source.reviews + 1)))
				if title then
					set[title.prefixedText] = true
					local target = not known[title.prefixedText] and title.redirectTarget
					if target then
						set[target.prefixedText] = true
					end
				end
			end
		end
	end
	return set
end

-- Automatic rotation: the titles of the tiles &quot;[[Title|&lt;div class=&quot;fa-tile fa-tile-TOPIC&quot;&gt;…&quot; on the
-- SOURCES pages, each title once, without the articles under re-evaluation. The featured and good
-- articles alternate (in proportion to their numbers), each list's topics are spread evenly, and two
-- weeks in a row get different topics wherever the remaining articles allow it.
local function rotation()
	local all, seen = {}, {}
	for i, source in ipairs(SOURCES) do
		local page = mw.title.new(source.page)
		local text = page and page:getContent() or ''
		all[i] = {}
		for line in mw.text.gsplit(text, '\n', true) do
			local title, topic = line:match('^%[%[([^|%]]+)|&lt;div class=&quot;%a+%-tile %a+%-tile%-(%a+)&quot;')
			title = title and mw.text.trim(title)
			if title and not seen[title] then
				seen[title] = true
				table.insert(all[i], { title = title, topic = topic })
			end
		end
	end
	local review = underReview(seen)
	local lists, sizes = {}, {}
	for _, tiles in ipairs(all) do
		local kept = {}
		for _, tile in ipairs(tiles) do
			if not review[tile.title] then
				table.insert(kept, tile)
			end
		end
		if #kept &gt; 0 then
			table.insert(lists, spread(kept))
			table.insert(sizes, #kept)
		end
	end
	local list, last = {}, nil
	for _, l in ipairs(interleave(sizes)) do
		local remaining = lists[l]
		-- the list's next tile, or the first one after it with a topic other than last week's
		local pick = 1
		for j, tile in ipairs(remaining) do
			if tile.topic ~= last then
				pick = j
				break
			end
		end
		local tile = table.remove(remaining, pick)
		table.insert(list, tile.title)
		last = tile.topic
	end
	return list
end

-- The article's main image, from Wikidata (P18)
local function wikidataImage(title)
	if not mw.wikibase then
		return nil
	end
	local id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(title)
	local statement = id and mw.wikibase.getBestStatements(id, 'P18')[1]
	if statement and statement.mainsnak and statement.mainsnak.datavalue then
		return statement.mainsnak.datavalue.value
	end
	return nil
end

-- Roughly the text a reader sees
local function visibleText(wikitext)
	local t = mw.text.killMarkers(wikitext)
	t = t:gsub('%[%[[^%]|]*|', ''):gsub('[%[%]\']', ''):gsub('&lt;[^&gt;]*&gt;', '')
	return t
end

-- The text without any of the given pieces
local function without(text, pieces)
	for _, piece in ipairs(pieces) do
		local from = 1
		while true do
			local a, b = text:find(piece, from, true)
			if not a then
				break
			end
			text = text:sub(1, a - 1) .. text:sub(b + 1)
			from = a
		end
	end
	return text
end

local function kept(name)
	for _, pattern in ipairs(KEEP) do
		if mw.ustring.find(name, pattern) then
			return true
		end
	end
	return false
end

-- The first n paragraphs of the article's introduction, ready for the card: without references
-- and notes (nothing that would add footnotes or errors to the Main Page), without files, categories
-- and templates other than those in KEEP, and with the article's name, written in bold, linked
local function opening(frame, title, n)
	local page = mw.title.new(title)
	local paragraphs = parser.getParagraphs(parser.getLead(page and page:getContent() or ''))
	local text = table.concat(paragraphs, '\n\n', 1, math.min(n, #paragraphs))
	text = text:gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', ''):gsub('__%u+__', '')
	text = text:gsub('&lt;%s*[Rr][Ee][Ff][^&gt;]-/%s*&gt;', ''):gsub('&lt;%s*[Rr][Ee][Ff][^&gt;]*&gt;.-&lt;%s*/%s*[Rr][Ee][Ff]%s*&gt;', '')
	local unwanted = {}
	for item in text:gmatch('{%b{}}') do
		local name = mw.text.trim(item:match('^{{%s*([^|}\n]*)') or '')
		-- parser functions stay, except {{#tag:ref|…}}, which makes a note
		if name:sub(1, 1) == '#' and name:lower():find('^#tag%s*:%s*ref') or name:sub(1, 1) ~= '#' and not kept(name) then
			table.insert(unwanted, item)
		end
	end
	text = without(text, unwanted)
	text = without(text, parser.getFiles(text))
	text = without(text, parser.getCategories(text))
	-- brackets left empty by a removed template, e.g. &quot;Evropa ()&quot;
	text = text:gsub(' ?%(%s*[,;:]?%s*%)', '')
	-- link the article's name, written in bold (''' or, with italics, ''''') near the start
	local s = text:find(&quot;'''&quot;, 1, true)
	if s then
		local quotes = text:sub(s, s + 4) == &quot;'''''&quot; and &quot;'''''&quot; or &quot;'''&quot;
		local e = text:find(quotes, s + #quotes, true)
		local name = e and text:sub(s + #quotes, e - 1)
		if name and name ~= '' and not name:find('[%[{]') then
			text = text:sub(1, s - 1) .. quotes .. '[[' .. title .. '|' .. name .. ']]' .. quotes .. text:sub(e + #quotes)
		end
	end
	text = frame:preprocess(text)
	-- categories added by the kept templates
	return mw.text.trim(without(text, parser.getCategories(text)))
end

-- The article's opening paragraph (two, if the first is very short), or nil if it comes out
-- empty or with raw code (or, when strict, shorter than 150 characters)
local function cleanIntro(frame, title, strict)
	local text = opening(frame, title, 1)
	if mw.ustring.len(visibleText(text)) &lt; 300 then
		text = opening(frame, title, 2)
	end
	local visible = visibleText(text)
	if mw.ustring.len(visible) &lt; (strict and 150 or 1) or visible:find('{{', 1, true) or visible:find('}}', 1, true)
		or visible:find('\n%s*|') or visible:find('^%s*|') then
		return nil
	end
	return text
end

-- Decides what to show in the week that starts on the given Monday. Returns a table with:
--  mode: 'page' (week page written out in full), 'title' (week page with only a title), 'auto' or nil
--  page (the week page), exists (whether it exists), title, intro and source (the list an automatic
--  choice belongs to)
local function choose(frame, monday)
	local page, text = weekPageText(frame, monday)
	if text then
		local title = titleOnly(text)
		if not title then
			return { mode = 'page', page = page, exists = true, text = text }
		end
		local target = articleTitle(title)
		local intro = target and cleanIntro(frame, target, false)
		if intro then
			return { mode = 'title', title = target, intro = intro, page = page, exists = true }
		end
		-- the title doesn't lead to a usable article: fall through to the automatic choice
	end
	local list = rotation()
	if #list &gt; 0 then
		local base = math.floor((monday - mondayOf(noon(START.year, START.month, START.day))) / WEEK + 0.5)
		local half = math.floor(#list / 2)
		for i = 0, TRIES - 1 do
			-- first this week's article, then (if it is not usable) ones from the other half of the list
			local title = articleTitle(list[((base + (i == 0 and 0 or half + i - 1)) % #list) + 1])
			local source = title and status(title)
			local intro = source and cleanIntro(frame, title, true)
			if intro then
				return { mode = 'auto', title = title, intro = intro, source = source, page = page, exists = text ~= nil }
			end
		end
	end
	return { page = page, exists = text ~= nil }
end

-- The text with links to pages that don't exist yet turned into plain text (no red links on the Main Page)
local function withoutRedLinks(text)
	return (text:gsub('%[(%b[])%]', function (link)
		local inside = link:sub(2, -2)
		local target, label = inside:match('^([^|]*)|(.*)$')
		target = mw.text.trim(target or inside)
		local t = not target:find('^#') and mw.title.new(target)
		if not t or t.isExternal or t.namespace == 6 or t.namespace == 14 or t.exists then
			return nil
		end
		return label and label ~= '' and label or target
	end))
end

-- The card: image, opening paragraph, button and, for an automatic choice, the note
local function card(frame, choice)
	local parts = {}
	local image = wikidataImage(choice.title)
	if image then
		table.insert(parts, frame:expandTemplate{ title = 'FAJ', args = { image, choice.title } })
	end
	table.insert(parts, withoutRedLinks(choice.intro))
	table.insert(parts, frame:expandTemplate{ title = 'Lexo', args = { choice.title } })
	if choice.mode == 'auto' then
		table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;mp-featured-auto&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë artikull, '
			.. 'ndaj po shfaqet automatikisht një nga ' .. choice.source.link .. '.&lt;/div&gt;')
	end
	return table.concat(parts, '\n')
end

-- {{#invoke:Article of the week|main}}: the card for the current week
function p.main(frame)
	local choice = choose(frame, thisMonday(frame))
	if choice.mode == 'page' then
		return frame:expandTemplate{ title = choice.page }
	elseif choice.title then
		return card(frame, choice)
	end
	return 'Shihni [[Wikipedia:Artikuj të përkryer|artikujt e përkryer]] dhe [[Wikipedia:Artikuj të mirë|artikujt e mirë]].'
end

-- {{#invoke:Article of the week|nextFree}}: the next week, from next Monday on, that has no page yet (&quot;2026/41&quot;)
function p.nextFree(frame)
	local first = thisMonday(frame)
	for i = 1, 52 do
		local page, text = weekPageText(frame, first + i * WEEK)
		if not text then
			return page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)
		end
	end
	return ''
end

-- The dates of the week that starts on the given Monday: &quot;5–11 tetor 2026&quot;, &quot;28 shtator – 4 tetor 2026&quot;
local function weekDates(frame, monday)
	local function date(t, code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. t)
	end
	local sunday = monday + 6 * DAY
	if date(monday, 'Y') ~= date(sunday, 'Y') then
		return date(monday, 'j F Y') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	elseif date(monday, 'n') ~= date(sunday, 'n') then
		return date(monday, 'j F') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	end
	return date(monday, 'j') .. '–' .. date(sunday, 'j F Y')
end

-- The article of a week and how it was chosen, in words (for the table of Wikipedia:Artikulli i javës
-- and the window of Kuvendi)
local function describe(choice)
	local page = '[[' .. choice.page .. '|' .. choice.page:sub(#WEEK_PREFIX + 1) .. ']]'
	local article, how = '—', '—'
	if choice.mode == 'title' then
		article = &quot;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&quot;
		how = 'me dorë, te faqja ' .. page
	elseif choice.mode == 'page' then
		local lexo = choice.text:match('{{%s*[Ll]exo%s*|%s*([^|}]-)%s*[|}]')
		article = lexo and &quot;'''[[&quot; .. lexo .. &quot;]]'''&quot; or page
		how = 'me dorë, faqe e shkruar e plotë (' .. page .. ')'
	elseif choice.mode == 'auto' then
		article = &quot;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&quot;
		how = 'automatike, nga ' .. choice.source.link
		if choice.exists then
			how = how .. ' (titulli te faqja ' .. page .. ' nuk çon te asnjë artikull)'
		end
	end
	return article, how
end

-- The names of the next four weeks, for their cards
local WINDOW_WEEKS = { 'Kjo javë', 'Java e ardhshme', 'Pas dy javësh', 'Pas tri javësh' }

-- The next four weeks as cards. The aim is an article chosen for every week: a week with one (by hand, on its
-- page) is green, with a quiet button to the page of the week, which shows the article as the Main Page will
-- («Shihni parapamjen»); a week without one is amber, with the article the Main Page shows in its place (a
-- featured or good article) and a button that opens the page of the week to choose one. Each card has the name
-- of the week («Kjo javë»), with its page as the system names it («2026/41») on the right, and its dates; what
-- the week shows comes under them as one block (.window-aj-pick).
local function weekCards(frame)
	local monday = thisMonday(frame)
	local cards = {}
	for i, label in ipairs(WINDOW_WEEKS) do
		local week = monday + (i - 1) * WEEK
		local choice = choose(frame, week)
		local chosen = choice.mode == 'title' or choice.mode == 'page'
		local article = describe(choice)
		local parts = {
			string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-when&quot;&gt;%s&lt;span class=&quot;window-aj-id&quot;&gt;%s&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;',
				label, choice.page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)),
			'&lt;div class=&quot;window-aj-dates&quot;&gt;' .. weekDates(frame, week) .. '&lt;/div&gt;',
		}
		if chosen then
			-- what the week shows, as one block: the caption and the article (the tick is drawn by the styles)
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Është zgjedhur artikulli:&lt;/div&gt;'
				.. '&lt;div class=&quot;window-aj-article&quot;&gt;' .. article .. '&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;')
			-- the page of the week shows the article as the Main Page will, and is where it can be changed
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button window-aj-button-quiet plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Shihni parapamjen]&lt;/div&gt;',
				'Faqja e kësaj jave: tregon si do të shfaqet artikulli në faqen kryesore. Aty mund ta ndryshoni.',
				mw.title.new(choice.page):fullUrl()))
		else
			local pick = '&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Nuk është zgjedhur një artikull&lt;/div&gt;'
			if choice.title then
				pick = pick .. string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-fallback&quot;&gt;%s si zëvendësim: [[%s]], nga %s%s&lt;/div&gt;',
					i == 1 and 'Po shfaqet' or 'Do të shfaqet', choice.title, choice.source.link,
					choice.exists and ' (titulli te faqja e javës nuk është artikull)' or '')
			end
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;' .. pick .. '&lt;/div&gt;')
			local url = mw.title.new(choice.page):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' })
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Zgjidhni një artikull]&lt;/div&gt;',
				'Hap faqen e kësaj jave, ku shkruani titullin e artikullit.', url))
		end
		table.insert(cards, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-week %s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
			chosen and 'window-aj-chosen' or 'window-aj-auto', table.concat(parts)))
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-weeks&quot;&gt;' .. table.concat(cards) .. '&lt;/div&gt;'
end

-- The page of the article of the week, whose section «dritare» holds the window
local HOME = 'Wikipedia:Artikulli i javës'

-- {{#invoke:Article of the week|window}}: the cards of the next four weeks, in the section «dritare» of
-- Wikipedia:Artikulli i javës, which Kuvendi shows as its window (Moduli:WindowSections, where the badge counts
-- the amber cards). Away from Wikipedia:Artikulli i javës (on Kuvendi), the cards come under a head: the aim
-- of the week pages and, on its right, the link to their guidelines.
function p.window(frame)
	local weeks = weekCards(frame)
	if mw.title.getCurrentTitle().prefixedText == HOME then
		return weeks
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-head&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-intro&quot;&gt;&lt;b&gt;Synimi është që çdo javë të ketë '
		.. 'një artikull të zgjedhur nga komuniteti.&lt;/b&gt; Kur për një javë nuk zgjidhet asnjë, faqja kryesore shfaq '
		.. 'vetë një artikull nga artikujt e përkryer ose të mirë.&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;window-aj-more&quot;&gt;[[' .. HOME .. '|Udhëzime]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. weeks
end

-- The first year with week pages, and the category of the week pages of a year
local FIRST_YEAR = 2023

-- The article of the week before the week pages: an archive page for each year from 2011 to 2022
local OLDER = { home = 'Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli i javës',
	prefix = 'Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli i javës/Arkivi/', first = 2011, last = 2022 }

local function yearCategory(year)
	return 'Artikulli i javës ' .. year
end

-- {{#invoke:Article of the week|years}}, for the archive box of Wikipedia:Artikulli i javës: on one line the
-- links to the categories of the week pages of each year, from the first to the next one (&quot;2023 · 2024 · 2025&quot;;
-- a year without pages is left out), and under it, smaller, the archives of the years before the week pages
-- (&quot;Më parë: 2011 · … · 2022&quot;)
function p.years(frame)
	local links, older = {}, {}
	for year = FIRST_YEAR, tonumber(frame:callParserFunction('#timel', 'o')) + 1 do
		if mw.site.stats.pagesInCategory(yearCategory(year), 'pages') &gt; 0 then
			table.insert(links, string.format('[[:Kategoria:%s|%d]]', yearCategory(year), year))
		end
	end
	for year = OLDER.first, OLDER.last do
		table.insert(older, string.format('[[%s%d|%d]]', OLDER.prefix, year, year))
	end
	-- before the first week page, the box says so (an empty list would show the archives of the page instead)
	return '&lt;span class=&quot;hub-archives-years&quot;&gt;' .. (#links &gt; 0 and table.concat(links, ' · ') or &quot;''ende asnjë''&quot;)
		.. '&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;hub-archives-older&quot;&gt;[[' .. OLDER.home .. '|Më parë]]: ' .. table.concat(older, ' · ')
		.. '&lt;/span&gt;'
end

-- Monday (at noon) of the given ISO week: week 1 is the one with 4 January in it
local function mondayOfWeek(year, week)
	return mondayOf(noon(year, 1, 4)) + (week - 1) * WEEK
end

-- The card of a choice as the Main Page shows it, in the frame of the template {{Artikulli i javës}}
local function mainPageCard(frame, choice)
	local function styles(src)
		return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = src } }
	end
	return styles('Stampa:Faqja kryesore/styles.css') .. styles('Stampa:Artikulli i javës/styles.css')
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-inner&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HS VdQ.svg|40px|link=|alt=]] '
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Artikulli i javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mp-card-featured&quot;&gt;\n' .. card(frame, choice)
		.. '\n&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
end

-- {{Article of the week page}} ({{#invoke:Article of the week|page}}), at the top of each week page, drawn as the
-- card of its week on Wikipedia:Artikulli i javës, in large: the week and its dates between links to the weeks
-- around it; what the Main Page shows that week, as the tinted block of the cards (green with a chosen article,
-- amber without one, blue for a page written out in full); its card as it will look there; at the foot, the ways
-- back as two quiet buttons; and the category of the year («Kategoria:Artikulli i javës 2026», sorted by week).
-- Anywhere else (on the page of the template, or on the Main Page when a week page written out in full is shown
-- there) it gives nothing.
function p.page(frame)
	local here = mw.title.getCurrentTitle().prefixedText
	local year, week = here:match('^' .. WEEK_PREFIX:gsub('%p', '%%%0') .. '(%d%d%d%d)/(%d%d?)$')
	if not year then
		return ''
	end
	year, week = tonumber(year), tonumber(week)
	local monday = mondayOfWeek(year, week)
	local function weekLink(t, before)
		local y = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'o', '@' .. t))
		local w = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'W', '@' .. t))
		local label = 'Java ' .. w .. (y ~= year and (' e vitit ' .. y) or '')
		label = before and ('← ' .. label) or (label .. ' →')
		local name, text = weekText(y, w)
		if text then
			return string.format('[[%s|%s]]', name, label)
		end
		-- a week without a page: the link opens a new page with the text of the form (InputInit)
		return string.format('&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[%s %s]&lt;/span&gt;',
			mw.title.new(name):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' }), label)
	end
	local choice = choose(frame, monday)
	local fallback = choice.title and (&quot;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]''', nga &quot; .. (choice.source and choice.source.link or ''))
		or 'një artikull të përkryer ose të mirë'
	-- the kind of the week (chosen, written, auto), the caption of its block and, under the caption, the article
	-- or what the Main Page does instead
	local kind, label, detail
	if choice.mode == 'title' then
		kind, label, detail = 'chosen', 'Është zgjedhur artikulli:', &quot;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&quot;
	elseif choice.mode == 'page' then
		kind, label, detail = 'written', 'Kjo faqe është shkruar e plotë', 'Faqja kryesore e shfaq ashtu siç është.'
	else
		kind = 'auto'
		label = choice.exists and 'Titulli i shkruar këtu nuk është artikull' or 'Ende nuk është zgjedhur një artikull'
		detail = 'Faqja kryesore do të shfaqë vetë ' .. fallback .. '.'
	end
	local html = {
		frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css' } },
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-page aj-week-%s%s&quot;&gt;', kind, choice.mode == 'title' and ' aj-week-title-only' or ''),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-head&quot;&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-prev&quot;&gt;' .. weekLink(monday - WEEK, true) .. '&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-title&quot;&gt;Java %d e vitit %d&lt;div class=&quot;aj-week-dates&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			week, year, weekDates(frame, monday)),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-next&quot;&gt;' .. weekLink(monday + WEEK, false) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-body&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-state&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-%s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			label, kind == 'chosen' and 'article' or 'detail', detail),
	}
	if choice.mode ~= 'page' and choice.title then
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-caption&quot;&gt;Kështu do të shfaqet në faqen kryesore:&lt;/div&gt;')
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-preview&quot;&gt;' .. mainPageCard(frame, choice) .. '&lt;/div&gt;')
	end
	table.insert(html, '&lt;/div&gt;')
	table.insert(html, string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-foot&quot;&gt;&lt;span&gt;[[Wikipedia:Artikulli i javës|← Artikulli i javës]]&lt;/span&gt;'
		.. '&lt;span&gt;[[:Kategoria:%s|Javët e vitit %d]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;', yearCategory(year), year))
	table.insert(html, string.format('[[Kategoria:%s|%02d]]', yearCategory(year), week))
	return table.concat(html)
end

return p</text>
      <sha1>ah8gq5doibzc17idqz4ac81tvv5msr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>406813</id>
    <revision>
      <id>3058217</id>
      <parentid>3057836</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058217</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="6942" sha1="5b7spjpqmvljexlpzz12zabz2gkveo5" xml:space="preserve">/* Wikipedia:Artikulli i javës: the design of Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css, with skin colours in the text box (so that night mode works) and a line under the form; the cards of the next four weeks; and the head of each week page ({{Article of the week page}}) */

/* ==================================================================
   0. BASE RESET
   ================================================================== */
*,
*::before,
*::after {
	box-sizing: border-box;
}

/* ==================================================================
   1. PAGE HEADER &amp; TITLE
   ================================================================== */
.header {
	border: 1px solid #999;
	background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6);
	overflow: hidden;
	padding-top: 1rem;
}

/* ==================================================================
   2. MAIN NAVIGATION GRID
   ================================================================== */
.main-grid {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */
	gap: 1rem;
	text-align: center;
	align-items: start;
	justify-content: center;
}

/* ==================================================================
   3. TITLE
   ================================================================== */
.title {
	font-weight: bold;
	font-family: &quot;Linux Libertine&quot;, &quot;Georgia&quot;, &quot;Times&quot;, serif;
	font-size: 200%;
	margin-bottom: 0.5rem;
}

/* The line under the form */
.aj-hint {
	margin: 0.4rem auto 0;
	font-size: 0.85rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* ==================================================================
   4. DETAILS SECTION
   ================================================================== */
/* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of
   Stampa:Community hubs (.hub-intro). */

/* ==================================================================
   5. RESPONSIVE DESIGN
   ================================================================== */

/* Desktop */
@media (min-width: 875px) {
	.main-grid {
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		margin-bottom: 2rem;
	}
	.main-grid &gt; div:first-child {
		margin-top: 1rem;
	}
}

/* Mobile */
@media (max-width: 875px) {
	.main-grid {
		margin: 2rem 1rem;
	}
}

/* ====================================================================================================
6. THE NEXT FOUR WEEKS
==================================================================================================== */

/* The cards of the next four weeks ({{#invoke:Article of the week|weeks}}), under the introduction. The
cards themselves have the styles of the window of Kuvendi (Moduli:WindowSections/styles.css). */
.aj-weeks {
	max-width: 1100px;
	margin: 0 auto 1.5rem;
	padding: 0 2rem;
	text-align: left;
}

.aj-weeks-title {
	margin-bottom: 0.6rem;
	font-weight: bold;
}

@media (max-width: 720px) {
	.aj-weeks {
		padding: 0 1rem;
	}
}

/* ====================================================================================================
7. WEEK PAGES
==================================================================================================== */

/* The head of a week page ({{Article of the week page}}), drawn as the card of its week on this page, in large: a
frame with the colour of the week on top (green with a chosen article, amber without one, blue for a page written
out in full); the week and its dates between links to the weeks around it; what the Main Page shows that week, as
the tinted block of the cards, with its round mark; its card as it will look there; and, at the foot, the ways back
as two quiet buttons */
.aj-week-page {
	max-width: 50rem;
	margin: 0 0 1.5rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-top: 4px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	overflow: hidden;
}

.aj-week-chosen {
	border-top-color: var(--border-color-success, #099979);
}

.aj-week-auto {
	border-top-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}

.aj-week-head {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	justify-content: space-between;
	gap: 0.5rem 1rem;
	padding: 0.6rem 1rem;
	border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}

.aj-week-title {
	font-weight: bold;
	text-align: center;
}

.aj-week-dates {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
	font-weight: normal;
}

.aj-week-prev,
.aj-week-next {
	font-size: 0.9em;
	white-space: nowrap;
}

.aj-week-body {
	padding: 0.9rem 1rem 1rem;
}

/* What the Main Page shows that week: the block of the week cards */
.aj-week-pick {
	position: relative;
	padding: 8px 12px 9px 40px;
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
}

.aj-week-chosen .aj-week-pick {
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff2eb);
}

.aj-week-auto .aj-week-pick {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

.aj-week-pick::before {
	content: &quot;i&quot;;
	position: absolute;
	top: 9px;
	left: 11px;
	width: 20px;
	height: 20px;
	border-radius: 50%;
	background-color: var(--color-progressive, #36c);
	color: var(--background-color-base, #fff);
	font-size: 13px;
	font-weight: 700;
	line-height: 20px;
	text-align: center;
}

.aj-week-chosen .aj-week-pick::before {
	content: &quot;✓&quot;;
	background-color: var(--color-success, #177860);
}

.aj-week-auto .aj-week-pick::before {
	content: &quot;!&quot;;
	background-color: var(--color-warning, #886425);
}

.aj-week-state {
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 0.95em;
	font-weight: 700;
	line-height: 1.4;
}

.aj-week-chosen .aj-week-state {
	color: var(--color-success, #177860);
}

.aj-week-auto .aj-week-state {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.aj-week-article {
	font-size: 1.05em;
	line-height: 1.3;
}

.aj-week-caption {
	margin: 0.9rem 0 0.5rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.9em;
}

/* The foot: the ways back (the page of the article of the week, the weeks of the year), as quiet buttons */
.aj-week-foot {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: space-between;
	gap: 0.5rem 1rem;
	padding: 0.6rem 1rem;
	border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}

.aj-week-foot a {
	display: inline-block;
	padding: 3px 11px;
	border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
	font-size: 0.9em;
	font-weight: 700;
	text-decoration: none;
}

.aj-week-foot a:hover,
.aj-week-foot a:focus {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	text-decoration: none;
}

/* With only a title on the page, the head already names it: the bare title under the head is hidden */
.aj-week-title-only ~ p {
	display: none;
}</text>
      <sha1>5b7spjpqmvljexlpzz12zabz2gkveo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Mbyllje diskutimi/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>407202</id>
    <revision>
      <id>3058221</id>
      <parentid>3054003</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058221</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="4336" sha1="lsuf2wkgtfqqzz4zp3msjpgq3qjmc17" xml:space="preserve">/* Moduli:Mbyllje diskutimi: the boxes that close a discussion ({{dmb}}, {{Resolved}}, {{Refused}}).
   The colours are the variables of the skin (with the old colours as fallbacks), so the boxes
   also read in night mode. */

/* The old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}: the whole discussion in a box, drawn like the cards of the
   hubs, so that the archived pages look like the open ones: the colour of the decision as the
   accent on the left and, lightly, as the background, and the message as a plain line on top.
   Inside the cards of the hubs the box itself is dropped (the card takes its colours). */
.dmb-box {
	margin: 0.5em 0;
	padding: 0.5em 1em 0.6em;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
}

.dmb-box.dmb-green {
	border-left: 4px solid var(--color-success, #14866d);
}

.dmb-box.dmb-red {
	border-left: 4px solid var(--color-error, #d73333);
}

.dmb-box.dmb-amber {
	border-left: 4px solid var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}

/* One call {{dmb|…}}: a banner under the title of the discussion */
.dmb-banner {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 4px 10px;
	margin: 0.4em 0 0.8em;
	padding: 6px 12px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 4px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-base, #202122);
}

/* The message of a closing: its sentence and its icon on one line, the icon centred on the
   letters. The wrapper of the file is a box of the image's own size (no line box around the
   image to push it down), lifted by a pixel: the middle of the letters sits a little above the
   middle of the line. */
.dmb-msg {
	display: inline-flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 2px 6px;
	font-style: normal;
}

.dmb-msg &gt; span {
	display: inline-flex;
	position: relative;
	top: -1px;
}

.dmb-msg &gt; span &gt; span,
.dmb-msg &gt; span &gt; a,
.dmb-msg img {
	display: block;
}

/* In the box of the old pair the message is a line of its own at the top of the discussion: what
   follows it in the same paragraph starts under it */
.dmb-box .dmb-msg {
	display: flex;
	margin: 0.1em 0 0.3em;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

.dmb-reason {
	font-size: 90%;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

/* A vote closed before the conditions of its procedure were met (Module:Votes.closing_check): the
   sentence of the message says so, and what was not met follows it on a line of its own, as a part
   of the same message (in the banner, under the sentence and the reason); the tooltip gives the
   rule. The closing is amber (below), whatever its decision. */
.dmb-msg &gt; .dmb-detail,
.dmb-banner &gt; .dmb-detail {
	display: block;
	position: static;
	flex-basis: 100%;
}

/* Tones: green for a decision that passed, red for one that failed, grey for a neutral one; amber,
   the colour of a warning, for a vote closed before its conditions were met, whatever its decision */
.dmb-green {
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5);
}

.dmb-red {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5);
}

.dmb-grey {
	background-color: var(--background-color-neutral, #efefef);
}

.dmb-amber {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5);
}

.dmb-banner.dmb-green {
	border-left: 4px solid var(--color-success, #14866d);
}

.dmb-banner.dmb-red {
	border-left: 4px solid var(--color-error, #d73333);
}

.dmb-banner.dmb-amber {
	border-left: 4px solid var(--border-color-warning, #ab7f2a);
}

/* Questions, requests and complaints ({{Resolved}}, {{Refused}}, {{dmb|mbyllur}}): a plain status
   line, flush with the text: a small icon and a sentence, neither bold nor coloured */
.dmb-banner.dmb-soft,
.dmb-banner.dmb-soft.dmb-green,
.dmb-banner.dmb-soft.dmb-red,
.dmb-banner.dmb-soft.dmb-grey {
	display: flex;
	gap: 2px 8px;
	margin: 0.2em 0 0.6em;
	padding: 0;
	border: 0;
	border-radius: 0;
	background: none;
	font-size: 1em;
	line-height: 1.6;
}

.dmb-soft .dmb-msg .skin-invert {
	opacity: 0.7;
}

.dmb-soft .dmb-reason {
	font-size: 100%;
}

.dmb-soft .dmb-reason::before {
	content: &quot;·&quot;;
	margin-right: 8px;
}</text>
      <sha1>lsuf2wkgtfqqzz4zp3msjpgq3qjmc17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Community hubs/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>407210</id>
    <revision>
      <id>3058206</id>
      <parentid>3053898</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: pa shkronja të mëdha të detyruara, pa hapësira mes shkronjave, kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058206</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="7001" sha1="ef87kphx0mmqn148dc48syxrp3y98bb" xml:space="preserve">/* Stampa:Community hubs: the bar of the community hubs, under the title row of the header of each
   hub (Kuvendi, Pyetje e Përgjigje, Zyra e Ankesave, Administrata, Ofiçina, Forumi i Grisjes): an
   icon and a name for each. The same bar on every hub, in the same order; the hub you are on is
   marked. At the end, the introduction cards of the hubs. */
.hubnav {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
	margin: 0 auto 1.5rem;
	padding: 0 0.5rem;
}

.hubnav a {
	text-decoration: none;
}

/* the links stretch to the tallest tile, and the tiles with them */
.hubnav &gt; a {
	display: flex;
}

.hubnav-item {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	align-items: center;
	gap: 6px;
	flex: 1 1 auto;
	box-sizing: border-box;
	width: 9rem;
	padding: 10px 8px 8px;
	border: 1px solid transparent;
	color: var(--color-base, #202122);
	font-size: 0.88em;
	font-weight: 600;
	line-height: 1.25;
	text-align: center;
	transition: background-color 0.15s ease, border-color 0.15s ease;
}

.hubnav-item::before {
	content: '';
	flex-shrink: 0;
	width: 36px;
	height: 36px;
	background-position: center;
	background-repeat: no-repeat;
	background-size: contain;
}

.hubnav a:hover .hubnav-item,
.hubnav a:focus .hubnav-item {
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}

/* The hub you are on */
.hubnav .hubnav-current,
.hubnav a:hover .hubnav-current {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
}

.hubnav-kuvendi::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Wikiclassics_Logo_proposal_5.svg'); }
.hubnav-pep::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Text-questionmark.svg'); }
.hubnav-za::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Accessories-text-editor.svg'); }
.hubnav-adm::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a8/System-users.svg'); }
.hubnav-bot::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/Applications-system.svg'); }
.hubnav-fg::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bd/User-trash-full.svg'); }

/* Phones: the six hubs in three columns, with smaller icons */
@media screen and (max-width: 720px) {
	.hubnav {
		display: grid;
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		gap: 4px;
		padding: 0;
	}

	.hubnav-item {
		width: auto;
		padding: 8px 4px 6px;
		font-size: 0.8em;
	}

	.hubnav-item::before {
		width: 28px;
		height: 28px;
	}
}

/* The introduction of a hub, under the bar: a lead and titled cards (how to use the hub, where
   else to go, a note for those who answer), like the cards of Ambasadat. The pages without the
   bar load these styles with a &lt;templatestyles&gt; of their own (Buletini Teknik, Artikulli i javës). */
.hub-intro {
	max-width: 1100px;
	margin: 0 auto 1.5rem;
	padding: 0 2rem;
	text-align: left;
}

.hub-lead {
	margin-bottom: 1rem;
	font-size: 1.05em;
	line-height: 1.65;
}

.hub-cards {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(16rem, 1fr));
	gap: 1rem;
}

.hub-card {
	padding: 0.75rem 1.25rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 3px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	line-height: 1.6;
}

.hub-card p {
	margin: 0.4rem 0 0;
}

.hub-card-title {
	margin-bottom: 0.3rem;
	font-weight: bold;
}

/* A note for those who answer or look after the page: grey */
.hub-card-note {
	border-left: 3px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}

@media screen and (max-width: 720px) {
	.hub-intro {
		padding: 0 1rem;
	}
}

/* The archives of a hub ({{Hub archives}}), in the right column of its header, quietly, without a
 box: a small title, the archive pages (their numbers, the newest in bold, or their names), a
 compact search in them and, where a robot archives the page, after how long */
.hub-archives {
	box-sizing: border-box;
	max-width: 17rem;
	margin: 0 auto;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 13px;
	text-align: center;
}

.hub-archives-title {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
	margin-bottom: 4px;
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
}

.hub-archives-title a {
	color: inherit;
}

.hub-archives-title img {
	opacity: 0.7;
}

.hub-archives-list {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: center;
	gap: 0 7px;
	margin-bottom: 7px;
	line-height: 1.6;
}

/* The numbers of the archives, a little smaller than the rest */
.hub-archives-list-auto {
	gap: 0 6px;
	font-size: 12px;
}

.hub-archives-list-auto a:last-child {
	font-weight: bold;
}

/* Named archives ({{Hub archives|list=…}}, Administrata): a line of names with « · » between them, as
«Kandidaturat · Rivlerësimet» on the AM/AP hubs. The names are links in the colour of links, as the
numbers of the archives of the other hubs; on one line on wide screens */
.hub-archives-named {
	max-width: none;
}

.hub-archives-named .hub-archives-list {
	display: block;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.hub-archives-named .hub-archives-search,
.hub-archives-named .hub-archives-note {
	max-width: 17rem;
	margin-left: auto;
	margin-right: auto;
}

@media screen and (min-width: 721px) {
	.hub-archives-named .hub-archives-list {
		white-space: nowrap;
	}
}

.hub-archives-search form {
	display: flex;
	justify-content: center;
}

.hub-archives-search .cdx-text-input {
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
}

.hub-archives-search .cdx-text-input__input {
	width: 100%;
	min-height: 28px;
	padding-top: 2px;
	padding-bottom: 2px;
	border-radius: 2px 0 0 2px;
	font-size: 13px;
}

.hub-archives-search .cdx-button {
	min-height: 28px;
	margin-left: -1px;
	padding: 0 10px;
	border-radius: 0 2px 2px 0;
	font-size: 13px;
	font-weight: normal;
}

.hub-archives-note {
	margin-top: 5px;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.45;
}

/* The shortcut of a hub ({{Shortcut}}, at the foot of its header), as a quiet line «Shteg WP:…»
 without its box, as on the pages of Artikuj të mirë/përkryer */
.header .module-shortcutanchordiv {
	position: absolute;
}

.header .module-shortcutboxplain {
	float: none;
	clear: both;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: flex-end;
	align-items: baseline;
	gap: 2px 6px;
	width: auto;
	margin: 0;
	padding: 0 1.25rem 0.75rem;
	border: 0;
	background: none;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
}

.header .module-shortcutlist {
	display: inline;
	margin: 0;
	border: 0;
}

.header .module-shortcutlist a {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.header .module-shortcutboxplain ul {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 0 8px;
}

.header .module-shortcutboxplain li {
	margin: 0;
}</text>
      <sha1>ef87kphx0mmqn148dc48syxrp3y98bb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058225</id>
      <parentid>3058206</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Kutia e arkivave: vitet e faqeve të javës në një rresht dhe, poshtë tyre, më të vegjël, arkivat e viteve para tyre (Artikulli, Vitrina dhe Sfida e javës); thonjëza të drejta në komente — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058225</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="7515" sha1="bl27uq2739lf91u7xputx8ose1l0qph" xml:space="preserve">/* Stampa:Community hubs: the bar of the community hubs, under the title row of the header of each
   hub (Kuvendi, Pyetje e Përgjigje, Zyra e Ankesave, Administrata, Ofiçina, Forumi i Grisjes): an
   icon and a name for each. The same bar on every hub, in the same order; the hub you are on is
   marked. At the end, the introduction cards of the hubs. */
.hubnav {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
	margin: 0 auto 1.5rem;
	padding: 0 0.5rem;
}

.hubnav a {
	text-decoration: none;
}

/* the links stretch to the tallest tile, and the tiles with them */
.hubnav &gt; a {
	display: flex;
}

.hubnav-item {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	align-items: center;
	gap: 6px;
	flex: 1 1 auto;
	box-sizing: border-box;
	width: 9rem;
	padding: 10px 8px 8px;
	border: 1px solid transparent;
	color: var(--color-base, #202122);
	font-size: 0.88em;
	font-weight: 600;
	line-height: 1.25;
	text-align: center;
	transition: background-color 0.15s ease, border-color 0.15s ease;
}

.hubnav-item::before {
	content: '';
	flex-shrink: 0;
	width: 36px;
	height: 36px;
	background-position: center;
	background-repeat: no-repeat;
	background-size: contain;
}

.hubnav a:hover .hubnav-item,
.hubnav a:focus .hubnav-item {
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
}

/* The hub you are on */
.hubnav .hubnav-current,
.hubnav a:hover .hubnav-current {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
}

.hubnav-kuvendi::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Wikiclassics_Logo_proposal_5.svg'); }
.hubnav-pep::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Text-questionmark.svg'); }
.hubnav-za::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Accessories-text-editor.svg'); }
.hubnav-adm::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a8/System-users.svg'); }
.hubnav-bot::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/Applications-system.svg'); }
.hubnav-fg::before { background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bd/User-trash-full.svg'); }

/* Phones: the six hubs in three columns, with smaller icons */
@media screen and (max-width: 720px) {
	.hubnav {
		display: grid;
		grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
		gap: 4px;
		padding: 0;
	}

	.hubnav-item {
		width: auto;
		padding: 8px 4px 6px;
		font-size: 0.8em;
	}

	.hubnav-item::before {
		width: 28px;
		height: 28px;
	}
}

/* The introduction of a hub, under the bar: a lead and titled cards (how to use the hub, where
   else to go, a note for those who answer), like the cards of Ambasadat. The pages without the
   bar load these styles with a &lt;templatestyles&gt; of their own (Buletini Teknik, Artikulli i javës). */
.hub-intro {
	max-width: 1100px;
	margin: 0 auto 1.5rem;
	padding: 0 2rem;
	text-align: left;
}

.hub-lead {
	margin-bottom: 1rem;
	font-size: 1.05em;
	line-height: 1.65;
}

.hub-cards {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(16rem, 1fr));
	gap: 1rem;
}

.hub-card {
	padding: 0.75rem 1.25rem;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-left: 3px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	line-height: 1.6;
}

.hub-card p {
	margin: 0.4rem 0 0;
}

.hub-card-title {
	margin-bottom: 0.3rem;
	font-weight: bold;
}

/* A note for those who answer or look after the page: grey */
.hub-card-note {
	border-left: 3px solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}

@media screen and (max-width: 720px) {
	.hub-intro {
		padding: 0 1rem;
	}
}

/* The archives of a hub ({{Hub archives}}), in the right column of its header, quietly, without a
 box: a small title, the archive pages (their numbers, the newest in bold, or their names), a
 compact search in them and, where a robot archives the page, after how long */
.hub-archives {
	box-sizing: border-box;
	max-width: 17rem;
	margin: 0 auto;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 13px;
	text-align: center;
}

.hub-archives-title {
	display: flex;
	align-items: center;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
	margin-bottom: 4px;
	font-size: 12px;
	font-weight: bold;
}

.hub-archives-title a {
	color: inherit;
}

.hub-archives-title img {
	opacity: 0.7;
}

.hub-archives-list {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: center;
	gap: 0 7px;
	margin-bottom: 7px;
	line-height: 1.6;
}

/* The numbers of the archives, a little smaller than the rest */
.hub-archives-list-auto {
	gap: 0 6px;
	font-size: 12px;
}

.hub-archives-list-auto a:last-child {
	font-weight: bold;
}

/* Named archives ({{Hub archives|list=…}}, Administrata): a line of names with &quot; · &quot; between them, as
&quot;Kandidaturat · Rivlerësimet&quot; on the AM/AP hubs. The names are links in the colour of links, as the
numbers of the archives of the other hubs; on one line on wide screens */
.hub-archives-named {
	max-width: none;
}

.hub-archives-named .hub-archives-list {
	display: block;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.hub-archives-named .hub-archives-search,
.hub-archives-named .hub-archives-note {
	max-width: 17rem;
	margin-left: auto;
	margin-right: auto;
}

@media screen and (min-width: 721px) {
	.hub-archives-named .hub-archives-list {
		white-space: nowrap;
	}
}

/* The years of the weekly rubrics of the Main Page (Wikipedia:Artikulli i javës, Wikipedia:Vitrina e javës,
   Wikipedia:Sfida e javës): the years of the week pages on one line and, under it, smaller, the yearly
   archives of the rubric that came before them (&quot;Më parë: 2011 · … · 2022&quot;), on as many lines as they need */
.hub-archives-years,
.hub-archives-older {
	display: block;
}

.hub-archives-older {
	max-width: 17rem;
	margin: 2px auto 0;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.5;
	white-space: normal;
}

.hub-archives-search form {
	display: flex;
	justify-content: center;
}

.hub-archives-search .cdx-text-input {
	flex: 1 1 auto;
	min-width: 0;
}

.hub-archives-search .cdx-text-input__input {
	width: 100%;
	min-height: 28px;
	padding-top: 2px;
	padding-bottom: 2px;
	border-radius: 2px 0 0 2px;
	font-size: 13px;
}

.hub-archives-search .cdx-button {
	min-height: 28px;
	margin-left: -1px;
	padding: 0 10px;
	border-radius: 0 2px 2px 0;
	font-size: 13px;
	font-weight: normal;
}

.hub-archives-note {
	margin-top: 5px;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.45;
}

/* The shortcut of a hub ({{Shortcut}}, at the foot of its header), as a quiet line &quot;Shteg WP:…&quot;
 without its box, as on the pages of Artikuj të mirë/përkryer */
.header .module-shortcutanchordiv {
	position: absolute;
}

.header .module-shortcutboxplain {
	float: none;
	clear: both;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	justify-content: flex-end;
	align-items: baseline;
	gap: 2px 6px;
	width: auto;
	margin: 0;
	padding: 0 1.25rem 0.75rem;
	border: 0;
	background: none;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.4;
}

.header .module-shortcutlist {
	display: inline;
	margin: 0;
	border: 0;
}

.header .module-shortcutlist a {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.header .module-shortcutboxplain ul {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 0 8px;
}

.header .module-shortcutboxplain li {
	margin: 0;
}</text>
      <sha1>bl27uq2739lf91u7xputx8ose1l0qph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Votes/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>407215</id>
    <revision>
      <id>3058220</id>
      <parentid>3054004</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Standardi i qendrave, si te ndryshimet e Fallbackintoreality: kuti me kënde të drejta — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058220</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="10954" sha1="q3p05sydmnphj06oa7t6qrsw4eimxsd" xml:space="preserve">/* Module:Votes: {{Vote summary}}, at the top of the lists of votes of the hubs (Forumi i Grisjes,
   Ofiçina, Artikuj të mirë/përkryer, Administrata): the number of the open requests, as the
   banner of {{Request counter}} (whose styles it uses), and under it a table with each request,
   its votes and its state. The colours are the variables of the skin, so the box also reads in
   night mode. */

.votes-summary {
	position: relative;
	margin: 8px 0 16px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-radius: 2px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	overflow: hidden;
}

/* The colour of the banner runs down the left side of the whole box */
.votes-summary-open {
	border-left: 4px solid var(--color-error, #dc2626);
}

.votes-summary-clear {
	border-left: 4px solid var(--color-success, #16a34a);
}

/* The banner is the head of the box; the toggle of mw-collapsible («Shfaq votimet», «Fshih
   votimet») sits on its right */
.votes-summary &gt; .votes-summary-head.rc-box {
	flex-wrap: wrap;
	margin: 0;
	padding-right: 10em;
	border: 0;
}

.votes-summary &gt; .mw-collapsible-toggle {
	position: absolute;
	top: 12px;
	right: 18px;
	z-index: 1;
	margin: 0;
	font-size: 0.9em;
	line-height: 1.58;
}

.votes-summary-ready {
	color: var(--color-success, #177860);
	font-weight: bold;
}

.votes-summary-ready::before {
	content: &quot;·&quot;;
	margin-right: 10px;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-weight: normal;
}

/* The table: one line for each request */
.votes-summary-table {
	width: 100%;
	margin: 0;
	border-collapse: collapse;
	font-size: 0.95em;
	line-height: 1.5;
}

.votes-summary-table th {
	padding: 6px 18px 4px;
	border-top: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 0.85em;
	font-weight: normal;
	text-align: left;
}

.votes-summary-table td {
	padding: 5px 18px;
	border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #dadde3);
	vertical-align: top;
}

.votes-summary-name {
	width: 32%;
}

.votes-summary-votes {
	width: 30%;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	cursor: help;
}

.votes-summary-state[title] {
	cursor: help;
}

/* The states: ready to be closed (green); past the minimum time, waiting for votes (amber);
   closed and waiting to be archived (grey) */
.votes-summary-ready .votes-summary-state {
	color: var(--color-success, #177860);
	font-weight: bold;
}

.votes-summary-wait .votes-summary-state {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.votes-summary-closed td {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.votes-summary-closed .votes-summary-name a {
	color: inherit;
}

/* Closed before the conditions of its vote were met (early_closing): amber, like a warning */
.votes-summary-early .votes-summary-state {
	color: var(--color-warning, #886425);
	font-weight: bold;
}

/* The threads of a discussion page (the rule «diskutim»): the date of the last comment and when the
 robot archives the thread; amber once the days are over */
.votes-summary-archive-due .votes-summary-state {
	color: var(--color-warning, #886425);
}

/* Phones: the toggle under the banner's text, and each request on two lines, the title above
   its votes and state */
@media (max-width: 640px) {
	.votes-summary &gt; .votes-summary-head.rc-box {
		padding-right: 18px;
		padding-bottom: 32px;
	}

	.votes-summary &gt; .mw-collapsible-toggle {
		top: auto;
		bottom: 8px;
		left: 38px;
		right: auto;
	}

	.votes-summary.mw-collapsed &gt; .mw-collapsible-toggle {
		bottom: 8px;
	}

	.votes-summary-table,
	.votes-summary-table tbody,
	.votes-summary-table tr,
	.votes-summary-table td {
		display: block;
		width: auto;
	}

	.votes-summary-table tr:first-child {
		display: none;
	}

	.votes-summary-table tr {
		padding: 6px 18px;
		border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #dadde3);
	}

	.votes-summary-table td {
		padding: 0;
		border-top: 0;
	}

	.votes-summary-table .votes-summary-votes,
	.votes-summary-table .votes-summary-state {
		display: inline;
		font-size: 0.95em;
	}

	.votes-summary-table .votes-summary-votes::after {
		content: &quot; · &quot;;
	}
}

/* The figures of an archive of votes ({{#invoke:Votes|archive}}), above its table, in
   &lt;div class=&quot;archive-filter&quot;&gt; with it: switches, like the subjects of the mosaics of Artikuj të
   mirë/përkryer. A figure picked (focused) is hidden and its twin, filled and with «×», takes its
   place; the rows of the figure (their classes at-approved, at-rejected, at-withdrawn, at-self,
   at-still)
   get its colour and the other rows fade. Picking the twin or the total (the first box, filled
   while nothing is picked) takes the focus away: the table is whole again. Nothing goes into the
   history of the browser. */
.archive-filter {
	position: relative;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	align-items: center;
	gap: 6px 8px;
	margin-top: 1rem;
}

.archive-filter &gt; table {
	flex: 1 1 100%;
	margin-top: 4px;
}

.archive-filter td {
	transition: opacity 0.15s ease, background-color 0.15s ease;
}

.archive-chip {
	display: inline-flex;
	align-items: center;
	gap: 4px;
	padding: 1px 10px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	border-radius: 999px;
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	line-height: 1.5;
	white-space: nowrap;
	user-select: none;
}

.archive-filter &gt; .archive-chip[tabindex],
.archive-filter &gt; .archive-chip-off {
	cursor: pointer;
}

/* A figure picked: out of sight, its twin in its place */
.archive-filter &gt; .archive-chip:focus {
	position: absolute;
	width: 1px;
	height: 1px;
	margin: 0;
	padding: 0;
	border: 0;
	overflow: hidden;
	opacity: 0;
}

.archive-filter &gt; .archive-chip-off {
	display: none;
}

.archive-filter &gt; .archive-chip:focus + .archive-chip-off {
	display: inline-flex;
}

.archive-chip-off::after {
	content: &quot;×&quot;;
	font-weight: normal;
}

/* The total: first on the screen, filled while the whole table is shown */
.archive-filter &gt; .archive-chip-all {
	order: -1;
	border: 1px solid var(--color-subtle, #54595d);
	background-color: var(--color-subtle, #54595d);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

.archive-filter &gt; .archive-chip:focus ~ .archive-chip-all {
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	background-color: var(--background-color-base, #fff);
	color: var(--color-base, #202122);
	cursor: pointer;
}

/* The figures: approved (green), failed (red), withdrawn (grey), self-nominated (amber), still
   valid (blue) */
.archive-chip-approved {
	border: 1px solid var(--border-color-success, #099979);
	color: var(--color-success, #177860);
}

.archive-chip-rejected {
	border: 1px solid var(--border-color-error, #f54739);
	color: var(--color-error, #bf3c2c);
}

.archive-chip-withdrawn {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
}

.archive-chip-self {
	border: 1px solid var(--border-color-warning, #ab7f2a);
	color: var(--color-warning, #886425);
}

.archive-chip-still {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff);
	color: var(--color-progressive, #36c);
}

.archive-filter &gt; .archive-chip-approved.archive-chip-off {
	border: 1px solid var(--color-success, #177860);
	background-color: var(--color-success, #177860);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

.archive-filter &gt; .archive-chip-rejected.archive-chip-off {
	border: 1px solid var(--color-error, #bf3c2c);
	background-color: var(--color-error, #bf3c2c);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

.archive-filter &gt; .archive-chip-withdrawn.archive-chip-off {
	border: 1px solid var(--color-subtle, #54595d);
	background-color: var(--color-subtle, #54595d);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

.archive-filter &gt; .archive-chip-self.archive-chip-off {
	border: 1px solid var(--color-warning, #886425);
	background-color: var(--color-warning, #886425);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

.archive-filter &gt; .archive-chip-still.archive-chip-off {
	border: 1px solid var(--color-progressive, #36c);
	background-color: var(--color-progressive, #36c);
	color: var(--color-inverted, #fff);
}

/* The rows: those of the figure picked get its colour, and the others fade */
.archive-chip-approved:focus ~ table tr.at-approved &gt; td {
	background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff2eb) !important;
}

.archive-chip-rejected:focus ~ table tr.at-rejected &gt; td {
	background-color: var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5) !important;
}

.archive-chip-withdrawn:focus ~ table tr.at-withdrawn &gt; td {
	background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0) !important;
}

.archive-chip-self:focus ~ table tr.at-self &gt; td {
	background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) !important;
}

.archive-chip-still:focus ~ table tr.at-still &gt; td {
	background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff) !important;
}

.archive-chip-approved:focus ~ table tr:not(.at-approved) &gt; td,
.archive-chip-rejected:focus ~ table tr:not(.at-rejected) &gt; td,
.archive-chip-withdrawn:focus ~ table tr:not(.at-withdrawn) &gt; td,
.archive-chip-self:focus ~ table tr:not(.at-self) &gt; td,
.archive-chip-still:focus ~ table tr:not(.at-still) &gt; td {
	opacity: 0.3;
}

/* With a mouse, the rows of the figure under the pointer get its colour too. Not on touch screens:
there is no pointer to follow there, and a tap would leave the colour behind. */
@media (hover: hover) {
	.archive-chip-approved:hover ~ table tr.at-approved &gt; td {
		background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff2eb) !important;
	}

	.archive-chip-rejected:hover ~ table tr.at-rejected &gt; td {
		background-color: var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5) !important;
	}

	.archive-chip-withdrawn:hover ~ table tr.at-withdrawn &gt; td {
		background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0) !important;
	}

	.archive-chip-self:hover ~ table tr.at-self &gt; td {
		background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) !important;
	}

	.archive-chip-still:hover ~ table tr.at-still &gt; td {
		background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff) !important;
	}
}

/* An archive without rows */
.archive-empty {
	margin-top: 8px;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-family: sans-serif;
	font-size: 13px;
	font-style: italic;
}

/* The legend under the table of an archive: what each column says */
.archive-legend {
	margin-top: 10px;
	padding: 10px 14px;
	border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-family: sans-serif;
	font-size: 12px;
	line-height: 1.6;
}

.archive-legend-title {
	margin-bottom: 4px;
	color: var(--color-base, #202122);
	font-weight: bold;
}

.archive-legend-items {
	display: grid;
	grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(22rem, 1fr));
	gap: 2px 24px;
}

.archive-legend b {
	color: var(--color-base, #202122);
}</text>
      <sha1>q3p05sydmnphj06oa7t6qrsw4eimxsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Kimi Räikkönen/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407399</id>
    <revision>
      <id>3058100</id>
      <parentid>3053603</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kimi Räikkönen]]</comment>
      <origin>3058100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5573" sha1="3zp3kf9at4gz0qn57rnli6b604lirqz" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==

Përshëndetje, redaktorë!

Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Kimi Räikkönen]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1992759 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070329014809/http://www.racecar.net/kimi/ te http://www.racecar.net/kimi/

Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.

Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 10 shtator 2019 00:56 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Kimi Räikkönen]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2036873 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.f1db.com/tiki-index.php?page=Kimi_Raikkonen
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140117043704/http://www.gokimi.com/ për lidhjen http://www.gokimi.com/.


Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])&lt;/span&gt; 23 shtator 2019 23:06 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kimi Räikkönen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2115673 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070329014809/http://www.racecar.net/kimi/ për lidhjen http://www.racecar.net/kimi/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.f1db.com/tiki-index.php?page=Kimi_Raikkonen.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140117043704/http://www.gokimi.com/ për lidhjen http://www.gokimi.com/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 maj 2020 07:50 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kimi Räikkönen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2524108 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201021162608/http://kimicentral.net/ për lidhjen http://www.kimicentral.net/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 26 shkurt 2023 15:13 (CET)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kimi Räikkönen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053401 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181101015627/https://www.essentiallysports.com/raikkonen-now-owns-unique-record/ për lidhjen https://www.essentiallysports.com/raikkonen-now-owns-unique-record/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 08:36 (CEST)</text>
      <sha1>3zp3kf9at4gz0qn57rnli6b604lirqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Lisi i Bukoshit/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407400</id>
    <revision>
      <id>3058122</id>
      <parentid>3053615</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lisi i Bukoshit]]</comment>
      <origin>3058122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5225" sha1="7zdhq3r2ga8jrddskhbsoxl7z08gryj" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lisi i Bukoshit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2466160 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://mz-rail.atwebpages.com/history/history_en.html.
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://filolet.com/histori/1034-bt.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 31 korrik 2022 15:21 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lisi i Bukoshit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2489254 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190610104644/http://www.ammk-rks.net/?page=1,1 për lidhjen https://www.ammk-rks.net/?page=1,1.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 23 tetor 2022 15:22 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lisi i Bukoshit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2644510 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://environment-hub.org/2023/06/26/locations-in-the-category-natural-monuments-in-kosovo/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 27 shkurt 2024 05:27 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lisi i Bukoshit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2680281 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240225181834/https://countryinfo.io/en/wiki/Bukoshi_Oak për lidhjen https://countryinfo.io/en/wiki/Bukoshi_Oak.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 3 gusht 2024 19:44 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lisi i Bukoshit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053454 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://infrakos.com/wp-content/uploads/2012/06/REVISTAHEKURUDHAII3.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 15:16 (CEST)</text>
      <sha1>7zdhq3r2ga8jrddskhbsoxl7z08gryj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Mango pluskuese/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407401</id>
    <revision>
      <id>3058126</id>
      <parentid>3053619</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Mango pluskuese]]</comment>
      <origin>3058126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5506" sha1="3rh12ny59swyoci26ul114faazwi8v5" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mango pluskuese]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2623790 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181203055645/https://www.kriskamarie.com/2011/02/graham-refrigerated-cake.html për lidhjen https://www.kriskamarie.com/2011/02/graham-refrigerated-cake.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 nëntor 2023 19:18 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mango pluskuese]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2661722 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190422113148/https://thedailyguardian.net/community-news-cat/crema-de-mangga/ për lidhjen https://thedailyguardian.net/community-news-cat/crema-de-mangga/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 9 maj 2024 06:05 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mango pluskuese]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2825608 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221027124307/https://maputingcooking.com/recipe/crema-de-fruta-christmas-dessert/ për lidhjen http://maputingcooking.com/recipe/crema-de-fruta-christmas-dessert/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 21 gusht 2025 07:02 (CEST)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mango pluskuese]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3028601 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221027123631/https://www.bohol-philippines.com/bohol-delicacy.html për lidhjen https://www.bohol-philippines.com/bohol-delicacy.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 29 gusht 2026 18:08 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mango pluskuese]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053471 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190422110146/http://www.pinoyhapagkainan.com/crema-de-mangga/ për lidhjen http://www.pinoyhapagkainan.com/crema-de-mangga/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 4 tetor 2026 20:23 (CEST)</text>
      <sha1>3rh12ny59swyoci26ul114faazwi8v5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Challenge of the week</title>
    <ns>828</ns>
    <id>407410</id>
    <revision>
      <id>3058232</id>
      <parentid>3056957</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein Muçi zhvendosi faqen [[Moduli:Articles to improve]] te [[Moduli:Challenge of the week]] pa lënë një ridrejtim: Emër anglisht që përputhet me kartën: Sfida e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3056957</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="28591" sha1="9r01pahvrwn971w2yjeo17son2fj8vv" xml:space="preserve">--------------------------------------------------------------------------------
-- Module:Articles to improve
--
-- The &quot;Sfida e javës&quot; card on the Main Page (Faqja kryesore): an article that needs improving, another one each week,
-- as Module:Article of the week and Module:Image of the week give the article and the showcase of the week. The card
-- shows the icon of what is wrong with the article, names the article, says what is wrong and what to do, and has a
-- button that opens it for editing and a link to a page that shows how.
--   {{#invoke:Articles to improve|main}}
-- (Called by Stampa:Sfida e javës, whose styles are in Stampa:Sfida e javës/styles.css.)
--
-- For the current week:
--  1. If the first line of the week page (e.g. &quot;Wikipedia:Sfida e javës/2026/42&quot;) is the title of an article,
--     the card shows that article; the rest of the page, if any, says what to improve in it.
--  2. If not, an article is chosen automatically. The weeks take the pools below in turn. A pool is the set of the
--     articles that carry a maintenance template (and so sit in its maintenance category). Only the templates whose
--     problem anyone sees at once are here, those whose notice says what is missing or wrong: an article without any
--     source, a stub, a text without &quot;ë&quot; and &quot;ç&quot;, a rough translation, spelling mistakes, a section to expand, an
--     article without links, one that is out of date, and the good and featured articles under re-evaluation ({{AMR}},
--     {{APR}}), whose discussion says what they lack. The vague ones (&quot;Për përmirësim&quot;, which does not say what to
--     improve) and the technical ones (orphans, dead links, missing footnotes, notability, neutrality…) are left out
--     on purpose: whoever follows the card must be able to tell what to do from the article itself, without guidance.
--     The article of a week is the one whose page number comes next after a number that changes with the week, so it
--     stays the same for the whole week. An article that is put right and loses its template leaves the pool, and the
--     next one takes its place.
--
-- The articles of the automatic choice are listed by Special:WhatLinksHere, so the Main Page does not read them: an
-- article that a module reads is taken as a part of the Main Page and protected with it, and nobody could fix it. For
-- the same reason the article chosen by hand is never read either: the module only asks whether it exists.
-- Special:WhatLinksHere can be shown only once on a page (its list has a fixed id), so only the card shows the article
-- of an automatic choice; the window and the table of the weeks name its template.
--
-- For Wikipedia:Sfida e javës: {{#invoke:Articles to improve|nextFree}} gives the next week without a page
-- (&quot;2026/43&quot;), for the form; {{#invoke:Articles to improve|window}}, in the section &quot;dritare&quot; of the page, shows the
-- next four weeks as cards, and Kuvendi shows that section as its window (Moduli:WindowSections);
-- {{#invoke:Articles to improve|years}} links to the categories of the week pages of each year. On each week page,
-- {{Improvement of the week page}} ({{#invoke:Articles to improve|page}}) draws its head. The functions of the weeks
-- are those of Module:Article of the week, and the cards and the heads of the week pages have its styles.
--
-- The week changes on Monday, in the time of the wiki. The first parameter of &quot;main&quot; can give another week
-- (&quot;202642&quot;: the ISO year and the week), for tests.
--------------------------------------------------------------------------------

local p = {}

-- The pools, in the order in which the weeks take them: the names of the maintenance templates.
-- Articles with a problem and stubs take turns. A template on several lines has that many weeks in a
-- round (a round is as long as the list). To add a pool, add a line (and, for a template that is not a stub,
-- its words in PROBLEMS).
local POOLS = {
	'Pa referenca',         -- no source at all
	'Cung',                 -- a stub
	'Shkronja',             -- written without &quot;ë&quot; and &quot;ç&quot;
	'Biografi-cung',
	'Pa referenca',
	'Shqipëria-hist-cung',
	'Përkthim i përafërt',  -- a rough translation
	'AL-gjeo-cung',
	'Pa referenca',
	'Lit-cung',
	'Underlinked',          -- too few links to other articles
	'Futboll-cung',
	'Zgjerim',              -- a section to expand
	'Kosova-hist-cung',
	'AMR',                  -- a good article under re-evaluation
	'Muzi-cung',
	'Shkronja',
	'SQ-Administrata-Cung',
	'Gabim drejtshkrimor',  -- spelling mistakes
	'Film-cung',
	'Pa referenca',
	'Cung',
	'Përkthim i përafërt',
	'Poli-cung',
	'Aktualizo',            -- out of date
	'KO-gjeo-cung',
	'APR',                  -- a featured article under re-evaluation
	'Aktor-cung',
	'Pa rrugëdalje',        -- no links to other articles
	'Bio-cung',
	'Shkronja',
	'Sport-cung',
	'Pa referenca',
	'His-cung',
	'Expand language',      -- to expand from the article in another language
	'Shtypi-cung',
	'Përkthim i përafërt',
	'Libri-cung',
	'GabimeDrejtshkrimi',   -- language mistakes
	'Art-cung',
}

-- What the card says of the article of each pool: the problem, what to do, a page that shows how (and the words of its
-- link), and the icon of the problem (an OOUI icon of Commons, shown in grey). The stubs (the templates whose name ends
-- in &quot;cung&quot;) share the words of &quot;Cung&quot;.
local PROBLEMS = {
	['Pa referenca'] = { 'Artikulli nuk ka asnjë burim.',
		'Gjeni burime të besueshme për të dhënat e tij dhe shtojini si referime.',
		'Ndihmë:Referimi', 'Si shtohet një referim',
		'OOjs UI icon reference.svg' },
	['Cung'] = { 'Artikulli është një cung: ka vetëm pak rreshta.',
		'Zgjerojeni me të dhëna nga burime të besueshme.',
		'Wikipedia:Cung', 'Si zgjerohet një cung',
		'OOjs UI icon add.svg' },
	['Shkronja'] = { 'Artikulli është shkruar pa shkronjat &quot;ë&quot; dhe &quot;ç&quot;.',
		'Shtoni shkronjat që mungojnë.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon specialCharacter.svg' },
	['Përkthim i përafërt'] = { 'Artikulli është përkthyer automatikisht dhe tingëllon i përafërt.',
		'Rishkruajeni në shqip të rrjedhshëm, duke e krahasuar me origjinalin.',
		'Wikipedia:Përkthimi', 'Si përkthehet një artikull',
		'OOjs UI icon language-ltr.svg' },
	['Underlinked'] = { 'Artikulli ka pak lidhje drejt artikujve të tjerë.',
		'Shtoni lidhje te emrat dhe termat kryesorë të tekstit.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon link-ltr.svg' },
	['Pa rrugëdalje'] = { 'Artikulli nuk ka asnjë lidhje drejt artikujve të tjerë.',
		'Shtoni lidhje te emrat dhe termat kryesorë të tekstit.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon link-ltr.svg' },
	['Zgjerim'] = { 'Një seksion i artikullit ka nevojë për zgjerim.',
		'Plotësojeni me të dhëna nga burime të besueshme.',
		'Ndihmë:Referimi', 'Si shtohet një referim',
		'OOjs UI icon add.svg' },
	['Gabim drejtshkrimor'] = { 'Artikulli ka gabime drejtshkrimore ose fjalë dialektore.',
		'Ndreqini sipas drejtshkrimit të shqipes standarde.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon edit-ltr.svg' },
	['GabimeDrejtshkrimi'] = { 'Artikulli ka gabime gjuhësore.',
		'Ndreqini sipas drejtshkrimit të shqipes standarde.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon edit-ltr.svg' },
	['Aktualizo'] = { 'Disa të dhëna të artikullit janë të vjetruara.',
		'Përditësojini me të dhënat e fundit, bashkë me burimet e tyre.',
		'Ndihmë:Referimi', 'Si shtohet një referim',
		'OOjs UI icon history.svg' },
	['Expand language'] = { 'Artikulli është më i plotë në një gjuhë tjetër.',
		'Zgjerojeni duke përkthyer pjesë nga artikulli në atë gjuhë.',
		'Wikipedia:Përkthimi', 'Si përkthehet një artikull',
		'OOjs UI icon language-ltr.svg' },
	['AMR'] = { 'Ky artikull i mirë po rivlerësohet: komuniteti po shqyrton nëse i plotëson ende kriteret.',
		'Ndreqni atë që thotë diskutimi i rivlerësimit, që artikulli ta mbajë statusin.',
		'Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime', 'Diskutimet e rivlerësimit',
		'OOjs UI icon halfStar-ltr.svg' },
	['APR'] = { 'Ky artikull i përkryer po rivlerësohet: komuniteti po shqyrton nëse i plotëson ende kriteret.',
		'Ndreqni atë që thotë diskutimi i rivlerësimit, që artikulli ta mbajë statusin.',
		'Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime', 'Diskutimet e rivlerësimit',
		'OOjs UI icon halfStar-ltr.svg' },
}

-- What the card says of an article chosen by hand, when its week page says nothing more
local CHOSEN = { 'Ky artikull ka nevojë për përmirësim.',
	'Shihni njoftimet në krye të tij dhe ndreqni atë që mungon.',
	'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
	'OOjs UI icon edit-ltr.svg' }

-- Pools of a few articles whose page numbers are all on one side (old articles only, or new ones
-- only; the good and featured articles under re-evaluation are old ones): the number of a week could
-- fall where no article of theirs follows, so for them the week takes the first article of the pool
-- or the last one
local EDGES = {
	['Underlinked'] = true,
	['Pa rrugëdalje'] = true,
	['Gabim drejtshkrimor'] = true,
	['GabimeDrejtshkrimi'] = true,
	['AMR'] = true,
	['APR'] = true,
}

-- The week of the first pool (the ISO year times 53, plus the week): 2026/41
local FIRST = 2026 * 53 + 41

-- The page number from which the article of a week is looked for is (week * STEP) mod the span of
-- the page numbers
local STEP = 104729

-- A number above every page number: looked for backwards from it, the last article of a pool
local LAST = 999999999

-- Week pages are named after the ISO year and week number, as in {{#timel:o}}/{{LOCALWEEK}}
local WEEK_PREFIX = 'Wikipedia:Sfida e javës/'

-- The page of the challenge of the week, whose section &quot;dritare&quot; holds the window
local HOME = 'Wikipedia:Sfida e javës'

-- The first year with week pages, and the category of the week pages of a year
local FIRST_YEAR = 2026

local function yearCategory(year)
	return 'Sfida e javës ' .. year
end

local DAY, WEEK = 86400, 7 * 86400

local function noon(year, month, day)
	return os.time{ year = year, month = month, day = day, hour = 12 }
end

-- Monday (at noon) of the week that contains the time t
local function mondayOf(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return noon(d.year, d.month, d.day) - ((d.wday + 5) % 7) * DAY
end

-- Monday of the current week, in the wiki's local time
local function thisMonday(frame)
	local function get(code)
		return tonumber(frame:callParserFunction('#timel', code))
	end
	return mondayOf(noon(get('Y'), get('n'), get('j')))
end

-- Monday (at noon) of the given ISO week: week 1 is the one with 4 January in it
local function mondayOfWeek(year, week)
	return mondayOf(noon(year, 1, 4)) + (week - 1) * WEEK
end

-- The ISO year and week of the week that starts on the given Monday, as one number (202642)
local function weekId(frame, monday)
	return tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'oW', '@' .. monday))
end

-- The text of a week page without what is not the choice itself: comments, &lt;noinclude&gt; parts, category links and
-- the head of the page ({{Improvement of the week page}})
local function bare(text)
	text = text:gsub('&lt;noinclude&gt;.-&lt;/noinclude&gt;', ''):gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
	text = text:gsub('%[%[%s*[KkCc]ategor[a-z]*%s*:[^%]]*%]%]', '')
	text = text:gsub('{{%s*[Ii]mprovement of the week page%s*}}', '')
	return mw.text.trim(text)
end

-- The page of the given (ISO) year and week, and its text (nil if there is no page). A week number written with a
-- leading zero (&quot;2026/05&quot;) is found too; a page that holds nothing but comments, categories and the head of the
-- page counts as no page.
local function weekText(year, week)
	local names = { WEEK_PREFIX .. year .. '/' .. week }
	if week &lt; 10 then
		table.insert(names, WEEK_PREFIX .. year .. '/0' .. week)
	end
	for _, name in ipairs(names) do
		local page = mw.title.new(name)
		local text = page and page:getContent()
		if text and bare(text) ~= '' then
			return name, text
		end
	end
	return names[1], nil
end

-- The week page for the week that starts on the given Monday, and its text (nil if there is no page)
local function weekPageText(frame, monday)
	local function get(code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. monday)
	end
	return weekText(get('o'), tonumber(get('W')))
end

-- The title on the first line of a week page (&quot;Kosova&quot;, &quot;[[Kosova]]&quot; or &quot;'''Kosova'''&quot;) and the rest of the page
-- (what to improve), or nil if the first line is not a title
local function chosenTitle(text)
	text = bare(text)
	local first, rest = text:match('^([^\n]*)\n?(.*)$')
	first = mw.text.trim(((first or ''):gsub(&quot;'''?&quot;, '')))
	local title = first:match('^%[%[%s*([^|%]]-)%s*|.*%]%]$') or first:match('^%[%[%s*([^|%]]-)%s*%]%]$') or first
	title = mw.text.trim(title)
	if title == '' or title:find('[%[%]{}|&lt;&gt;]') then
		return nil
	end
	return title, mw.text.trim(rest or '')
end

-- The article's final title (following up to two redirects), or nil if there is no such article. Only whether the
-- page exists is asked, never its text (see the top of the module).
local function articleTitle(title)
	local t = mw.title.new(title)
	for _ = 1, 3 do
		if not t or t.namespace ~= 0 or not t.exists then
			return nil
		end
		if not t.isRedirect then
			return t.prefixedText
		end
		t = t.redirectTarget
	end
	return nil
end

-- The pool of the given week (202642)
local function poolOf(week)
	-- The weeks of a year follow one another, and so do the years (a year has at most 53 weeks)
	local serial = math.floor(week / 100) * 53 + week % 100
	return POOLS[(serial - FIRST) % #POOLS + 1]
end

-- The words of a pool: those of &quot;Cung&quot; for every stub
local function problemOf(pool)
	return PROBLEMS[pool] or (pool:lower():find('cung$') and PROBLEMS['Cung']) or CHOSEN
end

-- Decides what to show in the week that starts on the given Monday. Returns a table with:
--  mode: 'title' (an article chosen by hand) or 'auto'
--  page (the week page), exists (whether it exists), week (202642), and title and note (what to improve) for an
--  article chosen by hand, or pool (the template) for an automatic choice
local function choose(frame, monday, week)
	local page, text = weekPageText(frame, monday)
	week = week or weekId(frame, monday)
	if text then
		local title, note = chosenTitle(text)
		local target = title and articleTitle(title)
		if target then
			return { mode = 'title', title = target, note = note, page = page, exists = true, week = week }
		end
		-- the first line is not an article: fall through to the automatic choice
	end
	return { mode = 'auto', pool = poolOf(week), page = page, exists = text ~= nil, week = week }
end

-- The page numbers of the wiki run up to about a quarter more than its count of pages (the pages
-- that were deleted keep their numbers). The span follows them in steps of 100 000, so that it
-- changes once in years and the article of a week does not change with it.
local function span()
	return math.max(400000, math.floor(mw.site.stats.pages * 1.25 / 100000) * 100000)
end

-- The list of Special:WhatLinksHere with the article of the given week and pool (one article, or none when the pool
-- has run out)
local function list(frame, week, pool)
	local all = span()
	local from = (week * STEP) % all
	-- From a number in the lower half of the page numbers the next article of the pool is taken, from
	-- one in the upper half the article before it: a pool has articles on both sides of the middle,
	-- so there is always one. (The list cannot be read here: an empty one would not be noticed.) A
	-- pool of EDGES gives its first article or its last one instead.
	local back = from &gt; all / 2
	if EDGES[pool] then
		from = back and LAST or 0
	end
	return frame:preprocess(string.format(
		'{{Special:WhatLinksHere/Template:%s|namespace=0|limit=1|hidelinks=1|hideredirs=1%s|offset=0{{!}}%d}}',
		pool, back and '|dir=prev' or '', from))
end

-- The template of a pool, linked, for the card, the window and the week pages: &quot;{{Pa referenca}}&quot;, kept on one line
local function templateLink(pool)
	return '&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;{{[[Stampa:' .. pool .. '|' .. pool .. ']]}}&lt;/span&gt;'
end

-- The icon of a problem, in grey (the styles), light in night mode (skin-invert)
local function icon(words)
	return '&lt;div class=&quot;mp-improve-icon&quot;&gt;[[File:' .. words[5] .. '|48px|link=|alt=|class=skin-invert]]&lt;/div&gt;'
end

-- The card: on the left the icon of the problem; on its right the call to help, the article, what is wrong, what to
-- do, and on one line a button that opens the article for editing and a link to a page that shows how. By hand, the
-- article is known and the button is a link of its own. Automatic: the list of Special:WhatLinksHere (one article)
-- comes first in the text, and its edit link (&quot;redakto&quot;) becomes the button; the styles put every part in its place
-- and show them only when they follow a list, so that a pool that has run out shows only that it has
-- (.mp-improve-empty).
local function card(frame, choice)
	if choice.mode == 'title' then
		local words = CHOSEN
		local note = choice.note ~= '' and choice.note or nil
		local parts = {
			'&lt;div class=&quot;mp-improve&quot;&gt;',
			icon(words),
			'&lt;div class=&quot;mp-improve-text&quot;&gt;',
			'&lt;div class=&quot;mp-improve-lead&quot;&gt;Ndihmoni të përmirësojmë artikullin&lt;/div&gt;',
			&quot;&lt;div class=\&quot;mp-improve-article\&quot;&gt;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&lt;/div&gt;&quot;,
			'&lt;div class=&quot;mp-improve-problem&quot;&gt;' .. (note or words[1]) .. '&lt;/div&gt;',
		}
		if not note then
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;mp-improve-task&quot;&gt;' .. words[2] .. '&lt;/div&gt;')
		end
		table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;mp-improve-edit plainlinks&quot;&gt;[%s Përmirësojeni artikullin]&lt;/div&gt;',
			mw.title.new(choice.title):fullUrl({ action = 'edit' })))
		table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;mp-improve-help&quot;&gt;[[%s|%s]]&lt;/div&gt;', words[3], words[4]))
		table.insert(parts, '&lt;/div&gt;')
		table.insert(parts, '&lt;/div&gt;')
		return table.concat(parts, '\n')
	end
	local words = problemOf(choice.pool)
	return table.concat({
		'&lt;div class=&quot;mp-improve mp-improve-auto&quot;&gt;',
		icon(words),
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-text&quot;&gt;' .. list(frame, choice.week, choice.pool),
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-lead&quot;&gt;Ndihmoni të përmirësojmë artikullin&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-problem&quot;&gt;' .. words[1] .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-task&quot;&gt;' .. words[2] .. '&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;mp-improve-help&quot;&gt;[[%s|%s]]&lt;/div&gt;', words[3], words[4]),
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-note&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë artikull, ndaj po shfaqet automatikisht '
			.. 'një nga artikujt me stampën ' .. templateLink(choice.pool) .. '.&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-empty&quot;&gt;Asnjë artikull nuk e ka më stampën ' .. templateLink(choice.pool)
			.. ': problemi është ndrequr kudo.&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
	}, '\n')
end

-- {{#invoke:Articles to improve|main}}: the card for the current week, or for the week given as the first parameter
-- (&quot;202642&quot;)
function p.main(frame)
	local week = mw.text.trim(frame.args[1] or '')
	local monday
	if week:match('^%d%d%d%d%d%d$') then
		monday = mondayOfWeek(tonumber(week:sub(1, 4)), tonumber(week:sub(5, 6)))
	else
		-- {{#timel:}} also tells the parser when the week ends, so the page is not cached past it
		week = frame:callParserFunction('#timel', 'oW')
		monday = thisMonday(frame)
	end
	return card(frame, choose(frame, monday, tonumber(week)))
end

-- {{#invoke:Articles to improve|nextFree}}: the next week, from next Monday on, that has no page yet (&quot;2026/43&quot;)
function p.nextFree(frame)
	local first = thisMonday(frame)
	for i = 1, 52 do
		local page, text = weekPageText(frame, first + i * WEEK)
		if not text then
			return page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)
		end
	end
	return ''
end

-- The dates of the week that starts on the given Monday: &quot;5–11 tetor 2026&quot;, &quot;28 shtator – 4 tetor 2026&quot;
local function weekDates(frame, monday)
	local function date(t, code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. t)
	end
	local sunday = monday + 6 * DAY
	if date(monday, 'Y') ~= date(sunday, 'Y') then
		return date(monday, 'j F Y') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	elseif date(monday, 'n') ~= date(sunday, 'n') then
		return date(monday, 'j F') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	end
	return date(monday, 'j') .. '–' .. date(sunday, 'j F Y')
end

-- The names of the next four weeks, for their cards
local WINDOW_WEEKS = { 'Kjo javë', 'Java e ardhshme', 'Pas dy javësh', 'Pas tri javësh' }

-- The next four weeks as cards, as those of the article of the week: a week with an article (chosen by hand, on its
-- page) is green, with a quiet button to the page of the week (&quot;Shihni parapamjen&quot;); a week without one is amber,
-- with the template whose articles the Main Page takes from in its place and a button that opens the page of the
-- week to choose one.
local function weekCards(frame)
	local monday = thisMonday(frame)
	local cards = {}
	for i, label in ipairs(WINDOW_WEEKS) do
		local week = monday + (i - 1) * WEEK
		local choice = choose(frame, week)
		local chosen = choice.mode == 'title'
		local parts = {
			string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-when&quot;&gt;%s&lt;span class=&quot;window-aj-id&quot;&gt;%s&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;',
				label, choice.page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)),
			'&lt;div class=&quot;window-aj-dates&quot;&gt;' .. weekDates(frame, week) .. '&lt;/div&gt;',
		}
		if chosen then
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Është zgjedhur artikulli:&lt;/div&gt;'
				.. &quot;&lt;div class=\&quot;window-aj-article\&quot;&gt;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button window-aj-button-quiet plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Shihni parapamjen]&lt;/div&gt;',
				'Faqja e kësaj jave: tregon si do të shfaqet artikulli në faqen kryesore. Aty mund ta ndryshoni.',
				mw.title.new(choice.page):fullUrl()))
		else
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Nuk është zgjedhur një artikull&lt;/div&gt;'
				.. string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-fallback&quot;&gt;%s si zëvendësim një artikull me stampën %s%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
					i == 1 and 'Po shfaqet' or 'Do të shfaqet', templateLink(choice.pool),
					choice.exists and ' (titulli te faqja e javës nuk është artikull)' or ''))
			local url = mw.title.new(choice.page):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' })
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Zgjidhni një artikull]&lt;/div&gt;',
				'Hap faqen e kësaj jave, ku shkruani titullin e artikullit dhe, po të doni, çfarë duhet përmirësuar.', url))
		end
		table.insert(cards, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-week %s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
			chosen and 'window-aj-chosen' or 'window-aj-auto', table.concat(parts)))
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-weeks&quot;&gt;' .. table.concat(cards) .. '&lt;/div&gt;'
end

-- {{#invoke:Articles to improve|window}}: the cards of the next four weeks, in the section &quot;dritare&quot; of
-- Wikipedia:Sfida e javës, which Kuvendi shows in its window &quot;Faqja kryesore&quot; (Moduli:WindowSections, where the badge
-- counts the amber cards). Away from Wikipedia:Sfida e javës (on Kuvendi), the cards come under a head: the aim of the
-- week pages and, on its right, the link to their guidelines.
function p.window(frame)
	local weeks = weekCards(frame)
	if mw.title.getCurrentTitle().prefixedText == HOME then
		return weeks
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-head&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-intro&quot;&gt;&lt;b&gt;Synimi është që çdo javë të ketë '
		.. 'një artikull për përmirësim të zgjedhur nga komuniteti.&lt;/b&gt; Kur për një javë nuk zgjidhet asnjë, faqja kryesore '
		.. 'shfaq vetë një artikull nga kategoritë e mirëmbajtjes.&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;window-aj-more&quot;&gt;[[' .. HOME .. '|Udhëzime]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. weeks
end

-- {{#invoke:Articles to improve|years}}: links to the categories of the week pages of each year, from the first to
-- the next one (&quot;2026 · 2027&quot;), for the archive box of Wikipedia:Sfida e javës; a year without pages is left
-- out, and before the first week page the box says &quot;ende asnjë&quot;
function p.years(frame)
	local links = {}
	for year = FIRST_YEAR, tonumber(frame:callParserFunction('#timel', 'o')) + 1 do
		if mw.site.stats.pagesInCategory(yearCategory(year), 'pages') &gt; 0 then
			table.insert(links, string.format('[[:Kategoria:%s|%d]]', yearCategory(year), year))
		end
	end
	-- before the first week page, the box says so (an empty list would show the archives of the page instead)
	return #links &gt; 0 and table.concat(links, ' · ') or &quot;''ende asnjë''&quot;
end

-- The card of a choice as the Main Page shows it, in the frame of the template {{Sfida e javës}}
local function mainPageCard(frame, choice)
	local function styles(src)
		return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = src } }
	end
	return styles('Stampa:Faqja kryesore/styles.css') .. styles('Stampa:Sfida e javës/styles.css')
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-inner mp-improve-card&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HSEditor.svg|40px|link=|alt=]] '
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Sfida e javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;\n' .. card(frame, choice) .. '\n&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
end

-- {{Improvement of the week page}} ({{#invoke:Articles to improve|page}}), at the top of each week page, drawn as the
-- card of its week on Wikipedia:Sfida e javës, in large, as the week pages of the article of the week: the week
-- and its dates between links to the weeks around it; what the Main Page shows that week (green with a chosen
-- article, amber without one); its card as it will look there; at the foot, the ways back; and the category of the
-- year (&quot;Kategoria:Sfida e javës 2026&quot;, sorted by week). Anywhere else it gives nothing.
function p.page(frame)
	local here = mw.title.getCurrentTitle().prefixedText
	local year, week = here:match('^' .. WEEK_PREFIX:gsub('%p', '%%%0') .. '(%d%d%d%d)/(%d%d?)$')
	if not year then
		return ''
	end
	year, week = tonumber(year), tonumber(week)
	local monday = mondayOfWeek(year, week)
	local function weekLink(t, before)
		local y = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'o', '@' .. t))
		local w = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'W', '@' .. t))
		local label = 'Java ' .. w .. (y ~= year and (' e vitit ' .. y) or '')
		label = before and ('← ' .. label) or (label .. ' →')
		local name, text = weekText(y, w)
		if text then
			return string.format('[[%s|%s]]', name, label)
		end
		-- a week without a page: the link opens a new page with the text of the form (InputInit)
		return string.format('&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[%s %s]&lt;/span&gt;',
			mw.title.new(name):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' }), label)
	end
	local choice = choose(frame, monday)
	local kind, label, detail
	if choice.mode == 'title' then
		kind, label, detail = 'chosen', 'Është zgjedhur artikulli:', &quot;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&quot;
	else
		kind = 'auto'
		label = choice.exists and 'Titulli i shkruar këtu nuk është artikull' or 'Ende nuk është zgjedhur një artikull'
		detail = 'Faqja kryesore do të shfaqë vetë një nga artikujt me stampën ' .. templateLink(choice.pool) .. '.'
	end
	local html = {
		frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css' } },
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-page aj-week-%s%s&quot;&gt;', kind, choice.mode == 'title' and ' aj-week-title-only' or ''),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-head&quot;&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-prev&quot;&gt;' .. weekLink(monday - WEEK, true) .. '&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-title&quot;&gt;Java %d e vitit %d&lt;div class=&quot;aj-week-dates&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			week, year, weekDates(frame, monday)),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-next&quot;&gt;' .. weekLink(monday + WEEK, false) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-body&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-state&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-%s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			label, kind == 'chosen' and 'article' or 'detail', detail),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-caption&quot;&gt;Kështu do të shfaqet në faqen kryesore:&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-preview&quot;&gt;' .. mainPageCard(frame, choice) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-foot&quot;&gt;&lt;span&gt;[[%s|← Sfida e javës]]&lt;/span&gt;'
			.. '&lt;span&gt;[[:Kategoria:%s|Javët e vitit %d]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;', HOME, yearCategory(year), year),
		string.format('[[Kategoria:%s|%02d]]', yearCategory(year), week),
	}
	return table.concat(html)
end

return p</text>
      <sha1>9r01pahvrwn971w2yjeo17son2fj8vv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058234</id>
      <parentid>3058232</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Karta: ikona e problemit e vogël në të majtë të përshkrimit, butoni dhe lidhja e ndihmës në një kolonë në të djathtë; te kutia e arkivave edhe arkivat e Bashkëpunimit të javës; emri i ri i stampës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058234</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="29886" sha1="h5o11orcpv5rf0t6upy9gny52ptssut" xml:space="preserve">--------------------------------------------------------------------------------
-- Module:Challenge of the week
--
-- The &quot;Sfida e javës&quot; card on the Main Page (Faqja kryesore): an article that needs improving, another one each week,
-- as Module:Article of the week and Module:Showcase of the week give the article and the showcase of the week. The
-- card names the article, says what is wrong with it (after a small icon of the problem) and what to do, and on its
-- right has a button that opens the article for editing and, under it, a link to a page that shows how.
--   {{#invoke:Challenge of the week|main}}
-- (Called by Stampa:Sfida e javës, whose styles are in Stampa:Sfida e javës/styles.css.)
--
-- For the current week:
--  1. If the first line of the week page (e.g. &quot;Wikipedia:Sfida e javës/2026/42&quot;) is the title of an article,
--     the card shows that article; the rest of the page, if any, says what to improve in it.
--  2. If not, an article is chosen automatically. The weeks take the pools below in turn. A pool is the set of the
--     articles that carry a maintenance template (and so sit in its maintenance category). Only the templates whose
--     problem anyone sees at once are here, those whose notice says what is missing or wrong: an article without any
--     source, a stub, a text without &quot;ë&quot; and &quot;ç&quot;, a rough translation, spelling mistakes, a section to expand, an
--     article without links, one that is out of date, and the good and featured articles under re-evaluation ({{AMR}},
--     {{APR}}), whose discussion says what they lack. The vague ones (&quot;Për përmirësim&quot;, which does not say what to
--     improve) and the technical ones (orphans, dead links, missing footnotes, notability, neutrality…) are left out
--     on purpose: whoever follows the card must be able to tell what to do from the article itself, without guidance.
--     The article of a week is the one whose page number comes next after a number that changes with the week, so it
--     stays the same for the whole week. An article that is put right and loses its template leaves the pool, and the
--     next one takes its place.
--
-- The articles of the automatic choice are listed by Special:WhatLinksHere, so the Main Page does not read them: an
-- article that a module reads is taken as a part of the Main Page and protected with it, and nobody could fix it. For
-- the same reason the article chosen by hand is never read either: the module only asks whether it exists.
-- Special:WhatLinksHere can be shown only once on a page (its list has a fixed id), so only the card shows the article
-- of an automatic choice; the window and the table of the weeks name its template.
--
-- For Wikipedia:Sfida e javës: {{#invoke:Challenge of the week|nextFree}} gives the next week without a page
-- (&quot;2026/43&quot;), for the form; {{#invoke:Challenge of the week|window}}, in the section &quot;dritare&quot; of the page, shows the
-- next four weeks as cards, and Kuvendi shows that section as its window (Moduli:WindowSections);
-- {{#invoke:Challenge of the week|years}} links to the categories of the week pages of each year, and to the weeks of
-- &quot;Bashkëpunimi i javës&quot;, the weekly collaboration that came before it (2011–2021). On each week page,
-- {{Challenge of the week page}} ({{#invoke:Challenge of the week|page}}) draws its head. The functions of the weeks
-- are those of Module:Article of the week, and the cards and the heads of the week pages have its styles.
--
-- The week changes on Monday, in the time of the wiki. The first parameter of &quot;main&quot; can give another week
-- (&quot;202642&quot;: the ISO year and the week), for tests.
--------------------------------------------------------------------------------

local p = {}

-- The pools, in the order in which the weeks take them: the names of the maintenance templates.
-- Articles with a problem and stubs take turns. A template on several lines has that many weeks in a
-- round (a round is as long as the list). To add a pool, add a line (and, for a template that is not a stub,
-- its words in PROBLEMS).
local POOLS = {
	'Pa referenca',         -- no source at all
	'Cung',                 -- a stub
	'Shkronja',             -- written without &quot;ë&quot; and &quot;ç&quot;
	'Biografi-cung',
	'Pa referenca',
	'Shqipëria-hist-cung',
	'Përkthim i përafërt',  -- a rough translation
	'AL-gjeo-cung',
	'Pa referenca',
	'Lit-cung',
	'Underlinked',          -- too few links to other articles
	'Futboll-cung',
	'Zgjerim',              -- a section to expand
	'Kosova-hist-cung',
	'AMR',                  -- a good article under re-evaluation
	'Muzi-cung',
	'Shkronja',
	'SQ-Administrata-Cung',
	'Gabim drejtshkrimor',  -- spelling mistakes
	'Film-cung',
	'Pa referenca',
	'Cung',
	'Përkthim i përafërt',
	'Poli-cung',
	'Aktualizo',            -- out of date
	'KO-gjeo-cung',
	'APR',                  -- a featured article under re-evaluation
	'Aktor-cung',
	'Pa rrugëdalje',        -- no links to other articles
	'Bio-cung',
	'Shkronja',
	'Sport-cung',
	'Pa referenca',
	'His-cung',
	'Expand language',      -- to expand from the article in another language
	'Shtypi-cung',
	'Përkthim i përafërt',
	'Libri-cung',
	'GabimeDrejtshkrimi',   -- language mistakes
	'Art-cung',
}

-- What the card says of the article of each pool: the problem, what to do, a page that shows how (and the words of its
-- link), and the icon of the problem (an OOUI icon of Commons, shown in grey). The stubs (the templates whose name ends
-- in &quot;cung&quot;) share the words of &quot;Cung&quot;.
local PROBLEMS = {
	['Pa referenca'] = { 'Artikulli nuk ka asnjë burim.',
		'Gjeni burime të besueshme për të dhënat e tij dhe shtojini si referime.',
		'Ndihmë:Referimi', 'Si shtohet një referim',
		'OOjs UI icon reference.svg' },
	['Cung'] = { 'Artikulli është një cung: ka vetëm pak rreshta.',
		'Zgjerojeni me të dhëna nga burime të besueshme.',
		'Wikipedia:Cung', 'Si zgjerohet një cung',
		'OOjs UI icon add.svg' },
	['Shkronja'] = { 'Artikulli është shkruar pa shkronjat &quot;ë&quot; dhe &quot;ç&quot;.',
		'Shtoni shkronjat që mungojnë.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon specialCharacter.svg' },
	['Përkthim i përafërt'] = { 'Artikulli është përkthyer automatikisht dhe tingëllon i përafërt.',
		'Rishkruajeni në shqip të rrjedhshëm, duke e krahasuar me origjinalin.',
		'Wikipedia:Përkthimi', 'Si përkthehet një artikull',
		'OOjs UI icon language-ltr.svg' },
	['Underlinked'] = { 'Artikulli ka pak lidhje drejt artikujve të tjerë.',
		'Shtoni lidhje te emrat dhe termat kryesorë të tekstit.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon link-ltr.svg' },
	['Pa rrugëdalje'] = { 'Artikulli nuk ka asnjë lidhje drejt artikujve të tjerë.',
		'Shtoni lidhje te emrat dhe termat kryesorë të tekstit.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon link-ltr.svg' },
	['Zgjerim'] = { 'Një seksion i artikullit ka nevojë për zgjerim.',
		'Plotësojeni me të dhëna nga burime të besueshme.',
		'Ndihmë:Referimi', 'Si shtohet një referim',
		'OOjs UI icon add.svg' },
	['Gabim drejtshkrimor'] = { 'Artikulli ka gabime drejtshkrimore ose fjalë dialektore.',
		'Ndreqini sipas drejtshkrimit të shqipes standarde.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon edit-ltr.svg' },
	['GabimeDrejtshkrimi'] = { 'Artikulli ka gabime gjuhësore.',
		'Ndreqini sipas drejtshkrimit të shqipes standarde.',
		'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
		'OOjs UI icon edit-ltr.svg' },
	['Aktualizo'] = { 'Disa të dhëna të artikullit janë të vjetruara.',
		'Përditësojini me të dhënat e fundit, bashkë me burimet e tyre.',
		'Ndihmë:Referimi', 'Si shtohet një referim',
		'OOjs UI icon history.svg' },
	['Expand language'] = { 'Artikulli është më i plotë në një gjuhë tjetër.',
		'Zgjerojeni duke përkthyer pjesë nga artikulli në atë gjuhë.',
		'Wikipedia:Përkthimi', 'Si përkthehet një artikull',
		'OOjs UI icon language-ltr.svg' },
	['AMR'] = { 'Ky artikull i mirë po rivlerësohet: komuniteti po shqyrton nëse i plotëson ende kriteret.',
		'Ndreqni atë që thotë diskutimi i rivlerësimit, që artikulli ta mbajë statusin.',
		'Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime', 'Diskutimet e rivlerësimit',
		'OOjs UI icon halfStar-ltr.svg' },
	['APR'] = { 'Ky artikull i përkryer po rivlerësohet: komuniteti po shqyrton nëse i plotëson ende kriteret.',
		'Ndreqni atë që thotë diskutimi i rivlerësimit, që artikulli ta mbajë statusin.',
		'Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime', 'Diskutimet e rivlerësimit',
		'OOjs UI icon halfStar-ltr.svg' },
}

-- What the card says of an article chosen by hand, when its week page says nothing more
local CHOSEN = { 'Ky artikull ka nevojë për përmirësim.',
	'Shihni njoftimet në krye të tij dhe ndreqni atë që mungon.',
	'Ndihmë:Redaktimi', 'Si redaktohet një artikull',
	'OOjs UI icon edit-ltr.svg' }

-- Pools of a few articles whose page numbers are all on one side (old articles only, or new ones
-- only; the good and featured articles under re-evaluation are old ones): the number of a week could
-- fall where no article of theirs follows, so for them the week takes the first article of the pool
-- or the last one
local EDGES = {
	['Underlinked'] = true,
	['Pa rrugëdalje'] = true,
	['Gabim drejtshkrimor'] = true,
	['GabimeDrejtshkrimi'] = true,
	['AMR'] = true,
	['APR'] = true,
}

-- The week of the first pool (the ISO year times 53, plus the week): 2026/41
local FIRST = 2026 * 53 + 41

-- The page number from which the article of a week is looked for is (week * STEP) mod the span of
-- the page numbers
local STEP = 104729

-- A number above every page number: looked for backwards from it, the last article of a pool
local LAST = 999999999

-- Week pages are named after the ISO year and week number, as in {{#timel:o}}/{{LOCALWEEK}}
local WEEK_PREFIX = 'Wikipedia:Sfida e javës/'

-- The page of the challenge of the week, whose section &quot;dritare&quot; holds the window
local HOME = 'Wikipedia:Sfida e javës'

-- The first year with week pages, and the category of the week pages of a year
local FIRST_YEAR = 2026

local function yearCategory(year)
	return 'Sfida e javës ' .. year
end

-- The weekly collaboration that came before the challenge of the week, and the years of its week pages
-- (&quot;Wikipedia:Bashkëpunimi i javës/2021/30&quot;): it ended in 2021, so the list does not change
local OLDER = { home = 'Wikipedia:Bashkëpunimi i javës', label = 'Bashkëpunimi i javës',
	prefix = 'Wikipedia:Bashkëpunimi i javës/', years = { 2011, 2012, 2016, 2018, 2020, 2021 } }

local DAY, WEEK = 86400, 7 * 86400

local function noon(year, month, day)
	return os.time{ year = year, month = month, day = day, hour = 12 }
end

-- Monday (at noon) of the week that contains the time t
local function mondayOf(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return noon(d.year, d.month, d.day) - ((d.wday + 5) % 7) * DAY
end

-- Monday of the current week, in the wiki's local time
local function thisMonday(frame)
	local function get(code)
		return tonumber(frame:callParserFunction('#timel', code))
	end
	return mondayOf(noon(get('Y'), get('n'), get('j')))
end

-- Monday (at noon) of the given ISO week: week 1 is the one with 4 January in it
local function mondayOfWeek(year, week)
	return mondayOf(noon(year, 1, 4)) + (week - 1) * WEEK
end

-- The ISO year and week of the week that starts on the given Monday, as one number (202642)
local function weekId(frame, monday)
	return tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'oW', '@' .. monday))
end

-- The text of a week page without what is not the choice itself: comments, &lt;noinclude&gt; parts, category links and
-- the head of the page ({{Challenge of the week page}}, or {{Improvement of the week page}} as it was called before)
local function bare(text)
	text = text:gsub('&lt;noinclude&gt;.-&lt;/noinclude&gt;', ''):gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
	text = text:gsub('%[%[%s*[KkCc]ategor[a-z]*%s*:[^%]]*%]%]', '')
	text = text:gsub('{{%s*[Cc]hallenge of the week page%s*}}', ''):gsub('{{%s*[Ii]mprovement of the week page%s*}}', '')
	return mw.text.trim(text)
end

-- The page of the given (ISO) year and week, and its text (nil if there is no page). A week number written with a
-- leading zero (&quot;2026/05&quot;) is found too; a page that holds nothing but comments, categories and the head of the
-- page counts as no page.
local function weekText(year, week)
	local names = { WEEK_PREFIX .. year .. '/' .. week }
	if week &lt; 10 then
		table.insert(names, WEEK_PREFIX .. year .. '/0' .. week)
	end
	for _, name in ipairs(names) do
		local page = mw.title.new(name)
		local text = page and page:getContent()
		if text and bare(text) ~= '' then
			return name, text
		end
	end
	return names[1], nil
end

-- The week page for the week that starts on the given Monday, and its text (nil if there is no page)
local function weekPageText(frame, monday)
	local function get(code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. monday)
	end
	return weekText(get('o'), tonumber(get('W')))
end

-- The title on the first line of a week page (&quot;Kosova&quot;, &quot;[[Kosova]]&quot; or &quot;'''Kosova'''&quot;) and the rest of the page
-- (what to improve), or nil if the first line is not a title
local function chosenTitle(text)
	text = bare(text)
	local first, rest = text:match('^([^\n]*)\n?(.*)$')
	first = mw.text.trim(((first or ''):gsub(&quot;'''?&quot;, '')))
	local title = first:match('^%[%[%s*([^|%]]-)%s*|.*%]%]$') or first:match('^%[%[%s*([^|%]]-)%s*%]%]$') or first
	title = mw.text.trim(title)
	if title == '' or title:find('[%[%]{}|&lt;&gt;]') then
		return nil
	end
	return title, mw.text.trim(rest or '')
end

-- The article's final title (following up to two redirects), or nil if there is no such article. Only whether the
-- page exists is asked, never its text (see the top of the module).
local function articleTitle(title)
	local t = mw.title.new(title)
	for _ = 1, 3 do
		if not t or t.namespace ~= 0 or not t.exists then
			return nil
		end
		if not t.isRedirect then
			return t.prefixedText
		end
		t = t.redirectTarget
	end
	return nil
end

-- The pool of the given week (202642)
local function poolOf(week)
	-- The weeks of a year follow one another, and so do the years (a year has at most 53 weeks)
	local serial = math.floor(week / 100) * 53 + week % 100
	return POOLS[(serial - FIRST) % #POOLS + 1]
end

-- The words of a pool: those of &quot;Cung&quot; for every stub
local function problemOf(pool)
	return PROBLEMS[pool] or (pool:lower():find('cung$') and PROBLEMS['Cung']) or CHOSEN
end

-- Decides what to show in the week that starts on the given Monday. Returns a table with:
--  mode: 'title' (an article chosen by hand) or 'auto'
--  page (the week page), exists (whether it exists), week (202642), and title and note (what to improve) for an
--  article chosen by hand, or pool (the template) for an automatic choice
local function choose(frame, monday, week)
	local page, text = weekPageText(frame, monday)
	week = week or weekId(frame, monday)
	if text then
		local title, note = chosenTitle(text)
		local target = title and articleTitle(title)
		if target then
			return { mode = 'title', title = target, note = note, page = page, exists = true, week = week }
		end
		-- the first line is not an article: fall through to the automatic choice
	end
	return { mode = 'auto', pool = poolOf(week), page = page, exists = text ~= nil, week = week }
end

-- The page numbers of the wiki run up to about a quarter more than its count of pages (the pages
-- that were deleted keep their numbers). The span follows them in steps of 100 000, so that it
-- changes once in years and the article of a week does not change with it.
local function span()
	return math.max(400000, math.floor(mw.site.stats.pages * 1.25 / 100000) * 100000)
end

-- The list of Special:WhatLinksHere with the article of the given week and pool (one article, or none when the pool
-- has run out)
local function list(frame, week, pool)
	local all = span()
	local from = (week * STEP) % all
	-- From a number in the lower half of the page numbers the next article of the pool is taken, from
	-- one in the upper half the article before it: a pool has articles on both sides of the middle,
	-- so there is always one. (The list cannot be read here: an empty one would not be noticed.) A
	-- pool of EDGES gives its first article or its last one instead.
	local back = from &gt; all / 2
	if EDGES[pool] then
		from = back and LAST or 0
	end
	return frame:preprocess(string.format(
		'{{Special:WhatLinksHere/Template:%s|namespace=0|limit=1|hidelinks=1|hideredirs=1%s|offset=0{{!}}%d}}',
		pool, back and '|dir=prev' or '', from))
end

-- The template of a pool, linked, for the card, the window and the week pages: &quot;{{Pa referenca}}&quot;, kept on one line
local function templateLink(pool)
	return '&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;{{[[Stampa:' .. pool .. '|' .. pool .. ']]}}&lt;/span&gt;'
end

-- The icon of a problem, small, before the words that say what is wrong; in grey (the styles), light in night mode
-- (skin-invert)
local function icon(words)
	return '&lt;span class=&quot;mp-improve-icon&quot;&gt;[[File:' .. words[5] .. '|20px|link=|alt=|class=skin-invert]]&lt;/span&gt;'
end

-- What is wrong and what to do (without &quot;task&quot; when the week page says it), after the icon of the problem
local function issue(words, problem, task)
	return '&lt;div class=&quot;mp-improve-issue&quot;&gt;' .. icon(words) .. '&lt;div class=&quot;mp-improve-issue-text&quot;&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;mp-improve-problem&quot;&gt;' .. problem .. '&lt;/div&gt;'
		.. (task and ('&lt;div class=&quot;mp-improve-task&quot;&gt;' .. task .. '&lt;/div&gt;') or '') .. '&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
end

-- The card: the call to help, the article, and what is wrong (after a small icon of the problem) and what to do; in
-- a column on their right, a button that opens the article for editing and, under it, a link to a page that shows
-- how. By hand, the article is known and the button is a link of its own. Automatic: the list of
-- Special:WhatLinksHere (one article) comes first in the text, and its edit link (&quot;redakto&quot;) becomes the button; the
-- styles put every part in its place and show them only when they follow a list, so that a pool that has run out
-- shows only that it has (.mp-improve-empty).
local function card(frame, choice)
	if choice.mode == 'title' then
		local words = CHOSEN
		local note = choice.note ~= '' and choice.note or nil
		return table.concat({
			'&lt;div class=&quot;mp-improve&quot;&gt;',
			'&lt;div class=&quot;mp-improve-text&quot;&gt;',
			'&lt;div class=&quot;mp-improve-lead&quot;&gt;Ndihmoni të përmirësojmë artikullin&lt;/div&gt;',
			&quot;&lt;div class=\&quot;mp-improve-article\&quot;&gt;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&lt;/div&gt;&quot;,
			issue(words, note or words[1], not note and words[2] or nil),
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-improve-edit plainlinks&quot;&gt;[%s Përmirësojeni artikullin]&lt;/div&gt;',
				mw.title.new(choice.title):fullUrl({ action = 'edit' })),
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-improve-help&quot;&gt;[[%s|%s]]&lt;/div&gt;', words[3], words[4]),
			'&lt;/div&gt;',
			'&lt;/div&gt;',
		}, '\n')
	end
	local words = problemOf(choice.pool)
	return table.concat({
		'&lt;div class=&quot;mp-improve mp-improve-auto&quot;&gt;',
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-text&quot;&gt;' .. list(frame, choice.week, choice.pool),
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-lead&quot;&gt;Ndihmoni të përmirësojmë artikullin&lt;/div&gt;',
		issue(words, words[1], words[2]),
		string.format('&lt;div class=&quot;mp-improve-help&quot;&gt;[[%s|%s]]&lt;/div&gt;', words[3], words[4]),
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-note&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë artikull, ndaj po shfaqet automatikisht '
			.. 'një nga artikujt me stampën ' .. templateLink(choice.pool) .. '.&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;mp-improve-empty&quot;&gt;Asnjë artikull nuk e ka më stampën ' .. templateLink(choice.pool)
			.. ': problemi është ndrequr kudo.&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
	}, '\n')
end

-- {{#invoke:Challenge of the week|main}}: the card for the current week, or for the week given as the first parameter
-- (&quot;202642&quot;)
function p.main(frame)
	local week = mw.text.trim(frame.args[1] or '')
	local monday
	if week:match('^%d%d%d%d%d%d$') then
		monday = mondayOfWeek(tonumber(week:sub(1, 4)), tonumber(week:sub(5, 6)))
	else
		-- {{#timel:}} also tells the parser when the week ends, so the page is not cached past it
		week = frame:callParserFunction('#timel', 'oW')
		monday = thisMonday(frame)
	end
	return card(frame, choose(frame, monday, tonumber(week)))
end

-- {{#invoke:Challenge of the week|nextFree}}: the next week, from next Monday on, that has no page yet (&quot;2026/43&quot;)
function p.nextFree(frame)
	local first = thisMonday(frame)
	for i = 1, 52 do
		local page, text = weekPageText(frame, first + i * WEEK)
		if not text then
			return page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)
		end
	end
	return ''
end

-- The dates of the week that starts on the given Monday: &quot;5–11 tetor 2026&quot;, &quot;28 shtator – 4 tetor 2026&quot;
local function weekDates(frame, monday)
	local function date(t, code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. t)
	end
	local sunday = monday + 6 * DAY
	if date(monday, 'Y') ~= date(sunday, 'Y') then
		return date(monday, 'j F Y') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	elseif date(monday, 'n') ~= date(sunday, 'n') then
		return date(monday, 'j F') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	end
	return date(monday, 'j') .. '–' .. date(sunday, 'j F Y')
end

-- The names of the next four weeks, for their cards
local WINDOW_WEEKS = { 'Kjo javë', 'Java e ardhshme', 'Pas dy javësh', 'Pas tri javësh' }

-- The next four weeks as cards, as those of the article of the week: a week with an article (chosen by hand, on its
-- page) is green, with a quiet button to the page of the week (&quot;Shihni parapamjen&quot;); a week without one is amber,
-- with the template whose articles the Main Page takes from in its place and a button that opens the page of the
-- week to choose one.
local function weekCards(frame)
	local monday = thisMonday(frame)
	local cards = {}
	for i, label in ipairs(WINDOW_WEEKS) do
		local week = monday + (i - 1) * WEEK
		local choice = choose(frame, week)
		local chosen = choice.mode == 'title'
		local parts = {
			string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-when&quot;&gt;%s&lt;span class=&quot;window-aj-id&quot;&gt;%s&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;',
				label, choice.page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)),
			'&lt;div class=&quot;window-aj-dates&quot;&gt;' .. weekDates(frame, week) .. '&lt;/div&gt;',
		}
		if chosen then
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Është zgjedhur artikulli:&lt;/div&gt;'
				.. &quot;&lt;div class=\&quot;window-aj-article\&quot;&gt;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button window-aj-button-quiet plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Shihni parapamjen]&lt;/div&gt;',
				'Faqja e kësaj jave: tregon si do të shfaqet artikulli në faqen kryesore. Aty mund ta ndryshoni.',
				mw.title.new(choice.page):fullUrl()))
		else
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Nuk është zgjedhur një artikull&lt;/div&gt;'
				.. string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-fallback&quot;&gt;%s si zëvendësim një artikull me stampën %s%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
					i == 1 and 'Po shfaqet' or 'Do të shfaqet', templateLink(choice.pool),
					choice.exists and ' (titulli te faqja e javës nuk është artikull)' or ''))
			local url = mw.title.new(choice.page):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' })
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Zgjidhni një artikull]&lt;/div&gt;',
				'Hap faqen e kësaj jave, ku shkruani titullin e artikullit dhe, po të doni, çfarë duhet përmirësuar.', url))
		end
		table.insert(cards, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-week %s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
			chosen and 'window-aj-chosen' or 'window-aj-auto', table.concat(parts)))
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-weeks&quot;&gt;' .. table.concat(cards) .. '&lt;/div&gt;'
end

-- {{#invoke:Challenge of the week|window}}: the cards of the next four weeks, in the section &quot;dritare&quot; of
-- Wikipedia:Sfida e javës, which Kuvendi shows in its window &quot;Faqja kryesore&quot; (Moduli:WindowSections, where the badge
-- counts the amber cards). Away from Wikipedia:Sfida e javës (on Kuvendi), the cards come under a head: the aim of the
-- week pages and, on its right, the link to their guidelines.
function p.window(frame)
	local weeks = weekCards(frame)
	if mw.title.getCurrentTitle().prefixedText == HOME then
		return weeks
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-head&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-intro&quot;&gt;&lt;b&gt;Synimi është që çdo javë të ketë '
		.. 'një artikull për përmirësim të zgjedhur nga komuniteti.&lt;/b&gt; Kur për një javë nuk zgjidhet asnjë, faqja kryesore '
		.. 'shfaq vetë një artikull nga kategoritë e mirëmbajtjes.&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;window-aj-more&quot;&gt;[[' .. HOME .. '|Udhëzime]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. weeks
end

-- {{#invoke:Challenge of the week|years}}: links to the categories of the week pages of each year, from the first to
-- the next one (&quot;2026 · 2027&quot;), for the archive box of Wikipedia:Sfida e javës; a year without pages is left out, and
-- before the first week page the box says &quot;ende asnjë&quot;. Under them, on a line of their own, the years of the weekly
-- collaboration that came before it, each linked to the list of its week pages.
function p.years(frame)
	local links = {}
	for year = FIRST_YEAR, tonumber(frame:callParserFunction('#timel', 'o')) + 1 do
		if mw.site.stats.pagesInCategory(yearCategory(year), 'pages') &gt; 0 then
			table.insert(links, string.format('[[:Kategoria:%s|%d]]', yearCategory(year), year))
		end
	end
	local older = {}
	for _, year in ipairs(OLDER.years) do
		table.insert(older, string.format('[[Special:PrefixIndex/%s%d/|%d]]', OLDER.prefix, year, year))
	end
	-- before the first week page, the box says so (an empty list would show the archives of the page instead)
	return '&lt;span class=&quot;hub-archives-years&quot;&gt;' .. (#links &gt; 0 and table.concat(links, ' · ') or &quot;''ende asnjë''&quot;)
		.. '&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;hub-archives-older&quot;&gt;[[' .. OLDER.home .. '|' .. OLDER.label .. ']]: '
		.. table.concat(older, ' · ') .. '&lt;/span&gt;'
end

-- The card of a choice as the Main Page shows it, in the frame of the template {{Sfida e javës}}
local function mainPageCard(frame, choice)
	local function styles(src)
		return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = src } }
	end
	return styles('Stampa:Faqja kryesore/styles.css') .. styles('Stampa:Sfida e javës/styles.css')
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-inner mp-improve-card&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HSEditor.svg|40px|link=|alt=]] '
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Sfida e javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;\n' .. card(frame, choice) .. '\n&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
end

-- {{Challenge of the week page}} ({{#invoke:Challenge of the week|page}}), at the top of each week page, drawn as the
-- card of its week on Wikipedia:Sfida e javës, in large, as the week pages of the article of the week: the week
-- and its dates between links to the weeks around it; what the Main Page shows that week (green with a chosen
-- article, amber without one); its card as it will look there; at the foot, the ways back; and the category of the
-- year (&quot;Kategoria:Sfida e javës 2026&quot;, sorted by week). Anywhere else it gives nothing.
function p.page(frame)
	local here = mw.title.getCurrentTitle().prefixedText
	local year, week = here:match('^' .. WEEK_PREFIX:gsub('%p', '%%%0') .. '(%d%d%d%d)/(%d%d?)$')
	if not year then
		return ''
	end
	year, week = tonumber(year), tonumber(week)
	local monday = mondayOfWeek(year, week)
	local function weekLink(t, before)
		local y = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'o', '@' .. t))
		local w = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'W', '@' .. t))
		local label = 'Java ' .. w .. (y ~= year and (' e vitit ' .. y) or '')
		label = before and ('← ' .. label) or (label .. ' →')
		local name, text = weekText(y, w)
		if text then
			return string.format('[[%s|%s]]', name, label)
		end
		-- a week without a page: the link opens a new page with the text of the form (InputInit)
		return string.format('&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[%s %s]&lt;/span&gt;',
			mw.title.new(name):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' }), label)
	end
	local choice = choose(frame, monday)
	local kind, label, detail
	if choice.mode == 'title' then
		kind, label, detail = 'chosen', 'Është zgjedhur artikulli:', &quot;'''[[&quot; .. choice.title .. &quot;]]'''&quot;
	else
		kind = 'auto'
		label = choice.exists and 'Titulli i shkruar këtu nuk është artikull' or 'Ende nuk është zgjedhur një artikull'
		detail = 'Faqja kryesore do të shfaqë vetë një nga artikujt me stampën ' .. templateLink(choice.pool) .. '.'
	end
	local html = {
		frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css' } },
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-page aj-week-%s%s&quot;&gt;', kind, choice.mode == 'title' and ' aj-week-title-only' or ''),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-head&quot;&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-prev&quot;&gt;' .. weekLink(monday - WEEK, true) .. '&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-title&quot;&gt;Java %d e vitit %d&lt;div class=&quot;aj-week-dates&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			week, year, weekDates(frame, monday)),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-next&quot;&gt;' .. weekLink(monday + WEEK, false) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-body&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-state&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-%s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			label, kind == 'chosen' and 'article' or 'detail', detail),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-caption&quot;&gt;Kështu do të shfaqet në faqen kryesore:&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-preview&quot;&gt;' .. mainPageCard(frame, choice) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-foot&quot;&gt;&lt;span&gt;[[%s|← Sfida e javës]]&lt;/span&gt;'
			.. '&lt;span&gt;[[:Kategoria:%s|Javët e vitit %d]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;', HOME, yearCategory(year), year),
		string.format('[[Kategoria:%s|%02d]]', yearCategory(year), week),
	}
	return table.concat(html)
end

return p</text>
      <sha1>h5o11orcpv5rf0t6upy9gny52ptssut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Challenge of the week/doc</title>
    <ns>828</ns>
    <id>407420</id>
    <revision>
      <id>3058233</id>
      <parentid>3056989</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein Muçi zhvendosi faqen [[Moduli:Articles to improve/doc]] te [[Moduli:Challenge of the week/doc]] pa lënë një ridrejtim: Emër anglisht që përputhet me kartën: Sfida e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3056989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6177" sha1="iz3t7gj4gle64b7ar67cs3vl4wmxddo" xml:space="preserve">Ky modul ndërton kartën &quot;Sfida e javës&quot; të [[Faqja kryesore|faqes kryesore]]: çdo javë një artikull që ka nevojë për përmirësim, që lexuesit ta ndreqin bashkë. Karta tregon në të majtë ikonën e problemit dhe, në të djathtë, artikullin, çfarë nuk shkon dhe çfarë duhet bërë, një buton që e hap artikullin për redaktim (&quot;Përmirësojeni artikullin&quot;) dhe një lidhje te faqja që tregon si. Thirret nga [[Stampa:Sfida e javës]], me &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Articles to improve|main}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, dhe ndërton edhe faqet e javëve të [[Wikipedia:Sfida e javës]], ashtu si [[Moduli:Article of the week]] për artikullin e javës. Java ndërron të hënën, në orën e wikit.

== Si zgjidhet artikulli ==
* '''Me dorë.''' Faqja e javës (&lt;code&gt;Wikipedia:Sfida e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;, p.sh. &lt;code&gt;Wikipedia:Sfida e javës/2026/43&lt;/code&gt;) ka në rreshtin e parë titullin e artikullit dhe, po të duhet, në rreshtat pas tij çfarë duhet përmirësuar në të. Kur nuk shkruhet asgjë më shumë, karta thotë të shihen njoftimet në krye të artikullit.
* '''Automatikisht.''' Kur java nuk ka faqe, ose titulli i saj nuk është artikull, javët marrin me radhë stampat e mirëmbajtjes të listës &lt;code&gt;POOLS&lt;/code&gt;, një stampë për javë. Artikujt me një problem dhe cungjet vijnë me radhë; një stampë që del disa herë në listë ka po aq javë në një rreth (rrethi është sa lista: 40 javë). Artikulli i javës merret nga [[Speciale:LidhjetKëtu]] e stampës, dhe lidhja e saj &quot;redakto&quot; bëhet butoni i kartës: është artikulli i parë pas një numri faqeje që ndryshon me javën. Kështu ai mbetet i njëjtë gjithë javën dhe nuk e zgjedh askush me dorë. Kur artikulli rregullohet dhe stampa i hiqet, vendin e tij e zë artikulli pasues. Karta thotë cili është problemi, çfarë duhet bërë dhe jep një lidhje te faqja që tregon si, me ikonën e problemit (tabela &lt;code&gt;PROBLEMS&lt;/code&gt;; ikonat janë ikona OOUI të Commons-it, në gri).
* '''Pa mbrojtje.''' Faqja kryesore nuk e lexon kurrë tekstin e artikullit: zgjedhja automatike vjen nga një faqe speciale, dhe për atë me dorë moduli pyet vetëm nëse ekziston. Ndaj mbrojtja &quot;në kaskadë&quot; e faqes kryesore nuk e prek artikullin dhe kushdo mund ta redaktojë.

== Cilat stampa ==
Në listë janë vetëm stampat, problemi i të cilave duket menjëherë, sepse njoftimi në artikull e thotë qartë se çfarë mungon ose çfarë është gabim:
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Problemi !! Stampat
|-
| Asnjë burim || {{tl|Pa referenca}}
|-
| Tekst pa &quot;ë&quot; dhe &quot;ç&quot; || {{tl|Shkronja}}
|-
| Përkthim i përafërt || {{tl|Përkthim i përafërt}}
|-
| Gabime drejtshkrimore || {{tl|Gabim drejtshkrimor}}, {{tl|GabimeDrejtshkrimi}}
|-
| Pak lidhje ose asnjë || {{tl|Underlinked}}, {{tl|Pa rrugëdalje}}
|-
| Seksion për t'u zgjeruar || {{tl|Zgjerim}}
|-
| I vjetruar || {{tl|Aktualizo}}
|-
| Për t'u zgjeruar nga një gjuhë tjetër || {{tl|Expand language}}
|-
| Artikull i mirë ose i përkryer në rivlerësim (diskutimi i rivlerësimit thotë çfarë i mungon) || {{tl|AMR}}, {{tl|APR}}
|-
| Cung || {{tl|Cung}} dhe cungjet sipas temës: {{tl|Biografi-cung}}, {{tl|Shqipëria-hist-cung}}, {{tl|Kosova-hist-cung}}, {{tl|AL-gjeo-cung}}, {{tl|KO-gjeo-cung}}, {{tl|SQ-Administrata-Cung}}, {{tl|Lit-cung}}, {{tl|Muzi-cung}}, {{tl|Film-cung}}, {{tl|Aktor-cung}}, {{tl|Futboll-cung}}, {{tl|Sport-cung}}, {{tl|Poli-cung}}, {{tl|His-cung}}, {{tl|Bio-cung}}, {{tl|Shtypi-cung}}, {{tl|Libri-cung}}, {{tl|Art-cung}}
|}
Janë lënë jashtë me qëllim stampat e paqarta ({{tl|Për përmirësim}}, që nuk thotë se çfarë duhet përmirësuar) dhe ato teknike (faqe të palidhura, lidhje të vdekura, fusnota, shquarësi, neutralitet etj.): kush ndjek kartën duhet ta kuptojë nga vetë artikulli se çfarë të bëjë, pa udhëzime.

== Si shtohet ose hiqet një stampë ==
Shtoni ose hiqni një rresht te lista &lt;code&gt;POOLS&lt;/code&gt; e modulit (emri i stampës, pa &quot;Stampa:&quot;). Për një stampë që nuk është cung, shtoni edhe fjalët e saj te &lt;code&gt;PROBLEMS&lt;/code&gt; (problemi, çfarë duhet bërë, faqja e ndihmës, emri i lidhjes dhe ikona); cungjet marrin fjalët dhe ikonën e {{tl|Cung}}. Një stampë me pak artikuj, të gjithë të vjetër ose të gjithë të rinj, shkruhet edhe te &lt;code&gt;EDGES&lt;/code&gt;: për të, java merr artikullin e parë ose të fundit të stampës. Kur një stampe i mbarojnë artikujt, në javën e saj karta thotë vetëm që problemi është ndrequr kudo; atëherë rreshti i saj mund të hiqet.

== Funksionet ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Funksioni !! Ku përdoret !! Çfarë jep
|-
| &lt;code&gt;main&lt;/code&gt; || [[Stampa:Sfida e javës]] || kartën e javës; &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Articles to improve|main|202643}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; jep kartën e një jave tjetër (viti dhe java ISO), për prova
|-
| &lt;code&gt;nextFree&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Sfida e javës]] (formulari) || javën e parë të ardhshme pa faqe, p.sh. &quot;2026/43&quot;
|-
| &lt;code&gt;window&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Sfida e javës]] (seksioni &quot;dritare&quot;) || katër javët e ardhshme si karta; [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvendi]] e shfaq këtë seksion në dritaren &quot;Faqja kryesore&quot; ([[Moduli:WindowSections]]), bashkë me artikullin dhe vitrinën e javës; distinktivi i dritares numëron javët pa zgjedhje të të tria rubrikave
|-
| &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Sfida e javës]] (arkivat) || lidhjet te kategoritë e viteve, p.sh. [[:Kategoria:Sfida e javës 2026]]
|-
| &lt;code&gt;page&lt;/code&gt; || {{tl|Improvement of the week page}} || kokën e faqes së javës: java, datat, lidhjet te javët fqinje, çfarë shfaq faqja kryesore, pamjen e kartës dhe kategorinë e vitit
|}

Lista e [[Speciale:LidhjetKëtu]] mund të shfaqet vetëm një herë në një faqe (ka një id të caktuar): ndaj artikullin e zgjedhur automatikisht e tregojnë vetëm karta dhe pamja e saj në faqen e javës, ndërsa dritaret tregojnë stampën e javës. Moduli nuk duhet thirrur dy herë me &lt;code&gt;main&lt;/code&gt; në të njëjtën faqe. Stilet: [[Stampa:Sfida e javës/styles.css]] (karta), [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]] (kokat e faqeve të javëve) dhe [[Moduli:WindowSections/styles.css]] (kartat e javëve).</text>
      <sha1>iz3t7gj4gle64b7ar67cs3vl4wmxddo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058251</id>
      <parentid>3058233</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Dokumentimi: pamja e re e kartës, moduli dhe stampa me emrat e rinj, vitet e Bashkëpunimit të javës te arkivat — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6484" sha1="azhv4akt1qo5tk8xv7neqeyd4420p08" xml:space="preserve">Ky modul ndërton kartën &quot;Sfida e javës&quot; të [[Faqja kryesore|faqes kryesore]]: çdo javë një artikull që ka nevojë për përmirësim, që lexuesit ta ndreqin bashkë. Karta tregon në të majtë artikullin dhe, poshtë tij, pas një ikone të vogël të problemit, çfarë nuk shkon dhe çfarë duhet bërë; në një kolonë në të djathtë, një buton që e hap artikullin për redaktim (&quot;Përmirësojeni artikullin&quot;) dhe, poshtë tij, një lidhje te faqja që tregon si. Thirret nga [[Stampa:Sfida e javës]], me &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Challenge of the week|main}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, dhe ndërton edhe faqet e javëve të [[Wikipedia:Sfida e javës]], ashtu si [[Moduli:Article of the week]] për artikullin e javës. Java ndërron të hënën, në orën e wikit.

== Si zgjidhet artikulli ==
* '''Me dorë.''' Faqja e javës (&lt;code&gt;Wikipedia:Sfida e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;, p.sh. &lt;code&gt;Wikipedia:Sfida e javës/2026/43&lt;/code&gt;) ka në rreshtin e parë titullin e artikullit dhe, po të duhet, në rreshtat pas tij çfarë duhet përmirësuar në të. Kur nuk shkruhet asgjë më shumë, karta thotë të shihen njoftimet në krye të artikullit.
* '''Automatikisht.''' Kur java nuk ka faqe, ose titulli i saj nuk është artikull, javët marrin me radhë stampat e mirëmbajtjes të listës &lt;code&gt;POOLS&lt;/code&gt;, një stampë për javë. Artikujt me një problem dhe cungjet vijnë me radhë; një stampë që del disa herë në listë ka po aq javë në një rreth (rrethi është sa lista: 40 javë). Artikulli i javës merret nga [[Speciale:LidhjetKëtu]] e stampës, dhe lidhja e saj &quot;redakto&quot; bëhet butoni i kartës: është artikulli i parë pas një numri faqeje që ndryshon me javën. Kështu ai mbetet i njëjtë gjithë javën dhe nuk e zgjedh askush me dorë. Kur artikulli rregullohet dhe stampa i hiqet, vendin e tij e zë artikulli pasues. Karta thotë cili është problemi, me një ikonë të vogël në të majtë të tij, çfarë duhet bërë, dhe jep një lidhje te faqja që tregon si (tabela &lt;code&gt;PROBLEMS&lt;/code&gt;; ikonat janë ikona OOUI të Commons-it, në gri).
* '''Pa mbrojtje.''' Faqja kryesore nuk e lexon kurrë tekstin e artikullit: zgjedhja automatike vjen nga një faqe speciale, dhe për atë me dorë moduli pyet vetëm nëse ekziston. Ndaj mbrojtja &quot;në kaskadë&quot; e faqes kryesore nuk e prek artikullin dhe kushdo mund ta redaktojë.

== Cilat stampa ==
Në listë janë vetëm stampat, problemi i të cilave duket menjëherë, sepse njoftimi në artikull e thotë qartë se çfarë mungon ose çfarë është gabim:
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Problemi !! Stampat
|-
| Asnjë burim || {{tl|Pa referenca}}
|-
| Tekst pa &quot;ë&quot; dhe &quot;ç&quot; || {{tl|Shkronja}}
|-
| Përkthim i përafërt || {{tl|Përkthim i përafërt}}
|-
| Gabime drejtshkrimore || {{tl|Gabim drejtshkrimor}}, {{tl|GabimeDrejtshkrimi}}
|-
| Pak lidhje ose asnjë || {{tl|Underlinked}}, {{tl|Pa rrugëdalje}}
|-
| Seksion për t'u zgjeruar || {{tl|Zgjerim}}
|-
| I vjetruar || {{tl|Aktualizo}}
|-
| Për t'u zgjeruar nga një gjuhë tjetër || {{tl|Expand language}}
|-
| Artikull i mirë ose i përkryer në rivlerësim (diskutimi i rivlerësimit thotë çfarë i mungon) || {{tl|AMR}}, {{tl|APR}}
|-
| Cung || {{tl|Cung}} dhe cungjet sipas temës: {{tl|Biografi-cung}}, {{tl|Shqipëria-hist-cung}}, {{tl|Kosova-hist-cung}}, {{tl|AL-gjeo-cung}}, {{tl|KO-gjeo-cung}}, {{tl|SQ-Administrata-Cung}}, {{tl|Lit-cung}}, {{tl|Muzi-cung}}, {{tl|Film-cung}}, {{tl|Aktor-cung}}, {{tl|Futboll-cung}}, {{tl|Sport-cung}}, {{tl|Poli-cung}}, {{tl|His-cung}}, {{tl|Bio-cung}}, {{tl|Shtypi-cung}}, {{tl|Libri-cung}}, {{tl|Art-cung}}
|}
Janë lënë jashtë me qëllim stampat e paqarta ({{tl|Për përmirësim}}, që nuk thotë se çfarë duhet përmirësuar) dhe ato teknike (faqe të palidhura, lidhje të vdekura, fusnota, shquarësi, neutralitet etj.): kush ndjek kartën duhet ta kuptojë nga vetë artikulli se çfarë të bëjë, pa udhëzime.

== Si shtohet ose hiqet një stampë ==
Shtoni ose hiqni një rresht te lista &lt;code&gt;POOLS&lt;/code&gt; e modulit (emri i stampës, pa &quot;Stampa:&quot;). Për një stampë që nuk është cung, shtoni edhe fjalët e saj te &lt;code&gt;PROBLEMS&lt;/code&gt; (problemi, çfarë duhet bërë, faqja e ndihmës, emri i lidhjes dhe ikona); cungjet marrin fjalët dhe ikonën e {{tl|Cung}}. Një stampë me pak artikuj, të gjithë të vjetër ose të gjithë të rinj, shkruhet edhe te &lt;code&gt;EDGES&lt;/code&gt;: për të, java merr artikullin e parë ose të fundit të stampës. Kur një stampe i mbarojnë artikujt, në javën e saj karta thotë vetëm që problemi është ndrequr kudo; atëherë rreshti i saj mund të hiqet.

== Funksionet ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Funksioni !! Ku përdoret !! Çfarë jep
|-
| &lt;code&gt;main&lt;/code&gt; || [[Stampa:Sfida e javës]] || kartën e javës; &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Challenge of the week|main|202643}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; jep kartën e një jave tjetër (viti dhe java ISO), për prova
|-
| &lt;code&gt;nextFree&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Sfida e javës]] (formulari) || javën e parë të ardhshme pa faqe, p.sh. &quot;2026/43&quot;
|-
| &lt;code&gt;window&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Sfida e javës]] (seksioni &quot;dritare&quot;) || katër javët e ardhshme si karta; [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvendi]] e shfaq këtë seksion në dritaren &quot;Faqja kryesore&quot; ([[Moduli:WindowSections]]), bashkë me artikullin dhe vitrinën e javës; distinktivi i dritares numëron javët pa zgjedhje të të tria rubrikave
|-
| &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Sfida e javës]] (arkivat) || lidhjet te kategoritë e viteve, p.sh. [[:Kategoria:Sfida e javës 2026]] (para faqes së parë të javës: &quot;ende asnjë&quot;), dhe poshtë tyre vitet e [[Wikipedia:Bashkëpunimi i javës|Bashkëpunimit të javës]], projektit ku çdo javë komuniteti punonte bashkë për artikuj cilësorë
|-
| &lt;code&gt;page&lt;/code&gt; || {{tl|Challenge of the week page}} || kokën e faqes së javës: java, datat, lidhjet te javët fqinje, çfarë shfaq faqja kryesore, pamjen e kartës dhe kategorinë e vitit
|}

Lista e [[Speciale:LidhjetKëtu]] mund të shfaqet vetëm një herë në një faqe (ka një id të caktuar): ndaj artikullin e zgjedhur automatikisht e tregojnë vetëm karta dhe pamja e saj në faqen e javës, ndërsa dritaret tregojnë stampën e javës. Moduli nuk duhet thirrur dy herë me &lt;code&gt;main&lt;/code&gt; në të njëjtën faqe. Stilet: [[Stampa:Sfida e javës/styles.css]] (karta), [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]] (kokat e faqeve të javëve) dhe [[Moduli:WindowSections/styles.css]] (kartat e javëve).</text>
      <sha1>azhv4akt1qo5tk8xv7neqeyd4420p08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Ollie Watkins/Arkivi 1</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407424</id>
    <revision>
      <id>3058130</id>
      <parentid>3054188</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Ollie Watkins]]</comment>
      <origin>3058130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5265" sha1="hpfgm739aakepq2nog79a9eyjmdg266" xml:space="preserve">{{Arkivi}}

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ollie Watkins]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2878419 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230406034513/https://www.torbayweekly.co.uk/from-the-playing-fields-of-south-devon-to-england-and-the-world-cup---star-footballer-ollie-does-mum--and-family-proud-/ për lidhjen https://www.torbayweekly.co.uk/from-the-playing-fields-of-south-devon-to-england-and-the-world-cup---star-footballer-ollie-does-mum--and-family-proud-/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 6 dhjetor 2025 10:42 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ollie Watkins]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2883205 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240720210246/https://uk.news.yahoo.com/theres-one-big-reason-aston-082516359.html për lidhjen https://uk.news.yahoo.com/theres-one-big-reason-aston-082516359.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 22 dhjetor 2025 07:25 (CET)

== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ollie Watkins]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=2982243 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201030054758/https://www.yahoo.com/lifestyle/premier-league-champs-liverpool-stunned-72-by-aston-villa-201337111.html për lidhjen https://www.yahoo.com/lifestyle/premier-league-champs-liverpool-stunned-72-by-aston-villa-201337111.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230430140435/https://sports.yahoo.com/jordan-henderson-among-five-liverpool-183100275.html për lidhjen https://sports.yahoo.com/jordan-henderson-among-five-liverpool-183100275.html.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 maj 2026 14:20 (CEST)
== Internet Archive Bot ==

Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ollie Watkins]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3053594 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220603125924/https://www.brentfordfc.com/news/2019/august/ollie-watkins-contract-extension/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2019/august/ollie-watkins-contract-extension/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200807125319/https://www.brentfordfc.com/news/2020/august/match-report-for-brentford-vs-fulham-on-04-aug-20/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2020/august/match-report-for-brentford-vs-fulham-on-04-aug-20/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 5 tetor 2026 05:52 (CEST)</text>
      <sha1>hpfgm739aakepq2nog79a9eyjmdg266</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donato Oliverio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407600</id>
    <revision>
      <id>3058187</id>
      <parentid>3056327</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9751" sha1="naoowv1poe25m6uk54buvyjmg9v7lag" xml:space="preserve">{{Infobox Christian leader
| type = epark
| name = Donato Oliverio
| church = [[Kisha Bizantine Italo-Arbëreshe|Kisha Katolike Italo-Arbëreshe]]
| image = Eparca Donato Oliverio center.jpg
| image_size = 250px
| coat_of_arms = Template-Bishop (eastern rites).png
| title = [[Eparhia e Ungrës|Epark i Ungrës]]
| appointed = 12 maj 2012
| predecessor = Ercole Lupinacci
| successor = në detyrë
| ordination = 17 tetor 1982
| ordained_by = Giovanni Stamati
| consecration = 1 korrik 2012
| consecrated_by = Ercole Lupinacci
| birth_name = Donato Oliverio
| birth_date = 5 mars 1956
| birth_place = [[Kozenca]], [[Italia]]
| nationality = italian
| religion = [[Kisha Katolike Romake|katolik]]
| occupation = ipeshkv katolik
| alma_mater = Seminari i Grottaferratës
}}

'''Donato Oliverio''' (lindur më 5 mars [[1956]] në [[Kozenca|Kozencë]]) është një ipeshkv katolik italian me prejardhje arbëreshe, [[Eparhia e Ungrës|epark i Ungrës]] që nga 12 maji [[2012]].

== Biografia ==
=== Origjina ===
Donato Oliverio ka lindur më 5 mars 1956 në [[Kozenca|Kozencë]], që bën pjesë në arkidioqezën e Kozencës-Bisignano, në [[Italia|Itali]]. Familja e tij ishte me origjinë ''[[Arbëreshët në Itali|arbëreshe]]'', një pakicë etno-gjuhësore që emigroi nga [[Shqipëria]] midis shekullit XV dhe shekullit XVIII në [[Italia jugore|Italinë jugore]]. Ata ishin gjithashtu besimtarë të Kishës Katolike Italo-Greke.

=== Formimi ===
Pasi përfundoi studimet fillore në qytetin e lindjes, ai vendosi të ndiqte thirrjen e tij meshtare; kështu, në [[1969]] hyri në [[Seminari]]n Eparkial të [[Shën Vasili|San Basile]] të [[Kozenca|Kozencës]] e më pas kaloi në Seminarin e [[Grottaferrata|Grottaferratës]], ku përfundoi maturën klasike. Më pas u transferua në [[Roma|Romë]], ku qe nxënës i Pontifikalit Kolegj Grek të Shën Atanasit dhe i Universitetit Pontifikal ''Shën Thoma i Akuinit'', ku mori një bakalaureat në [[Filozofia|filozofi]] dhe [[Teologjia|teologji]]. Studioi gjithashtu në Institutin Pontifikal Oriental, ku fitoi një licencë në shkencat kishtare orientale.

=== Shërbimi priftëror ===
Pasi u kthye nga qëndrimi në Romë, ai u shugurua prift më 17 tetor [[1982]], në [[Kryekisha e Shën Kollit|katedralen e Shën Kollit]] në [[Ungra|Ungër]], nga duart e Giovanni Stamatit, epark i [[Eparhia e Ungrës|Ungrës]]. Jo shumë kohë më pas, më 8 dhjetor, ai u caktua famullitar dhe administrator i kishës së Shën Jozefit në komunën e [[Shën Benedhiti]]t, një fshat me kulturë arbërore-bizantine, në fraksionin e Marrit. Vitin pasardhës, në [[1983]], u emërua drejtor i Zyrës Kateketike Eparkiale, detyrë që e mbajti deri në [[2003]].

Në [[1985]] u bë anëtar i Institutit për Mbathen e Klerit dhe nga [[1988]] deri në 2003 qe sekretar i Institutit të Shkencave Fetare të Ungrës. Në [[1993]] u emërua anëtar i Këshillit Prezbiterial. Qe gjithashtu sekretar i përgjithshëm i Asamblesë së Parë Eparkiale të Ungrës dhe sekretar i përgjithshëm i Sinodit të Dytë Ndëreparkial. Në [[1998]] u emërua ekonom eparkial. Nga [[2002]] deri në 2003 qe moderator i kurisë dioqezane dhe pro-protosinkell, derisa u promovua në detyrën e protosinkellit, të cilën e kreu deri në [[2010]]. Kur, më 10 gusht 2010, Salvatore Nunnari u emërua administrator apostolik i eparkisë, ai emëroi mons. Oliverio si delegat ''ad omnia'' të së njëjtës.

Ai di të flasë saktë, si të gjithë ''arbëreshët'', [[Gjuha shqipe|shqipen]] dhe [[Gjuha italiane|italishten]]. Përveç kësaj, gjatë studimeve mësoi të flasë [[Gjuha frënge|frëngjishten]] dhe [[Gjuha greke|greqishten]]. Ai u kujdes edhe për botimin italian të Leksionarit Apostolos dhe ka botuar disa artikuj katekezë e ikonologji.

=== Shërbimi ipeshkvnor ===
Pas dorëheqjes për arsye moshe të eparkut shtatëdhjetë e gjashtëvjeçar Ercole Lupinacci, [[Papa Benedikt XVI]], më 12 maj 2012, e emëroi atë eparkun e ri të [[Eparhia e Ungrës|Ungrës së Italo-Shqiptarëve]]. Shenjtërimi i tij ipeshkvnor u krye më 1 korrikun pasardhës, me vendosjen e duarve të eparkut Ercole Lupinacci, i ndihmuar nga [[Jezuitët|jezuiti]] [[Sllovakia|sllovak]] Cyril Vasiľ, kryepeshkv titullar, me titull personal, i Ptolemaidës së Libisë dhe sekretar i Kongregatës për Kishat Orientale, dhe nga Salvatore Nunnari, kryepeshkv i Kozencës-Bisignano.

Në mesazhin e tij drejtuar besimtarëve të eparkisë së Ungrës, bariu i ri iu drejtua sidomos të rinjve dhe priftërinjve, të cilëve, pasi kujtoi nevojën për të zhvilluar traditën bizantine në Itali në bashkim me ato të pranishme deri më sot dhe në respekt të ''Direktorit Ekumenik'', u tha: &quot;Duhet të shikojmë me shpresë nga e ardhmja, sepse Eparhia e Ungrës, Kisha Italo-Shqiptare, italo-shqiptarët, kanë një të ardhme të madhe, si nga ana shpirtërore-fetare ashtu edhe nga ajo kulturore, sociale dhe njerëzore&quot;.

Ndër mesazhet kulturore drejtuar besimtarëve italo-shqiptarë, rëndësi ka ai i 2012-ës me rastin e festës së [[Nikolla i Mirës|Shën Kollit]]&lt;ref name=&quot;comunicato&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.webdiocesi.chiesacattolica.it/cci_new/allegati/38075/comunicato%20stampa%205%20dicembre.pdf |title=Eparchia di Lungro degli Italo – Albanesi dell'Italia Continentale. Comunicato stampa |language=it |access-date=2014-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141217024532/http://www.webdiocesi.chiesacattolica.it/cci_new/allegati/38075/comunicato%20stampa%205%20dicembre.pdf |archive-date=2014-12-17 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, mbrojtës i [[Ungra|Ungrës]] dhe i [[Eparhia e Ungrës|Eparkisë së Italo-Shqiptarëve kontinentalë]]. Eparku Donato Oliverio deshi të përkujtonte njëqindvjetorin e parë të pavarësisë së [[Shqipëria|Shqipërisë]], duke kujtuar se populli shqiptar i shpërndarë në Itali ka mbetur gjithmonë i lidhur me atdheun mëmë, sidomos për lidhjen gjuhësore dhe fetare të Etërve të lashtë. &quot;Kjo formë besnikërie u shpërblye me themelimin, në 1919, me vullnetin e [[Papa Benedikti XV|Papa Benediktit XV]], të Eparkisë së Italo-Shqiptarëve kontinentalë në Ungër&quot;. Në fund u përkujtua ipeshkvi i ndjerë Giovanni Stamati, i cili &quot;[…] në 1968 futi zyrtarisht në liturgjinë hyjnore bizantine të {{ill|Gjon Gojarti|it|Giovanni Crisostomo|lt=Shën Gjon Gojartit}} gjuhën shqipe, e cila edhe sot, në fshatrat që formojnë eparkinë, këndohet për Lavdinë e Perëndisë. Ne jemi të bindur – përfundoi ai – se priftërinjtë, laikët dhe të rinjtë mund të shkojnë sot në Shqipëri, si studiues, për të njohur më mirë gjuhën dhe letërsinë e vet, në mënyrë që ''[[Arbëria]]'' të mund të jetojë dhe njëkohësisht të rilindë&quot;.

Më 6 nëntor 2018, [[Ilir Meta]], president i [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]], e dekoroi me nderimin e [[Urdhri i Skënderbeut|Kalorësit të Urdhrit të Skënderbeut]] për dhuntinë e tij të madhe për të qenë gjithmonë në kërkim të Lavdisë së Perëndisë.

== Nderime ==
* [[Urdhri i Skënderbeut|Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut]] (Shqipëri), 5 nëntor 2018&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{Cite web |language=sq |url=https://president.al/dekorimet/titulli-kalores-urdhrit-te-skenderbeut-5/ |title=Imzot Donato Oliverio |publisher=Presidenca e Republikës së Shqipërisë |access-date=2025-12-23}}&lt;/ref&gt;
*: Me motivacionin: &quot;Me mirënjohje të thellë për veprimtarinë e tij të çmuar dhe të palodhur në mbështetje të komunitetit arbëresh në Itali. Për angazhimin e tij të vazhdueshëm në ruajtjen dhe transmetimin e riteve dhe traditave të Kishës në gjuhën arbëreshe.&quot;

== Gjenealogjia ipeshkvnore dhe vazhdimësia apostolike ==
Gjenealogjia ipeshkvnore është:
* Patriarku Cirillo VI Serpetzoglou
* Patriarku Agatangelo I
* Patriarku Gioacchino II Kokkades
* Kryepeshkvi Antim I Chalakov
* Kryepeshkvi Nilo Isvoroff
* Ipeshkvi Michel Petkoff
* Kryepeshkvi Michel Miroff
* Eparku Isaias Papadopoulos
* Eparku Giovanni Mele
* Eparku Giovanni Stamati
* Eparku Ercole Lupinacci
* Eparku Donato Oliverio

Vazhdimësia apostolike është:
* Kryepeshkvi [[Giorgio Demetrio Gallaro]] (2015)
* Eparku [[Raffaele De Angelis]] (2025)

== Referime ==
&lt;references /&gt;

== Shiko edhe ==
* {{ill|Abacia territoriale e Shën Mërisë së Grottaferratës|it|Abbazia territoriale di Santa Maria di Grottaferrata}}
* [[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]]
* [[Kisha Bizantine Italo-Arbëreshe|Kisha Katolike Italo-Arbëreshe]]
* [[Eparhia e Ungrës]]
* [[Eparkia e Horës së Arbëreshëvet]]
* [[Liturgjia bizantine|Riti bizantin]]

== Lidhje të jashtme ==
* [http://vaticaninsider.lastampa.it/vaticano/dettaglio-articolo/articolo/eparchia-cristiani-doriente-rito-bizantino-15777/ Vatican Insider] (italisht)
* {{Cite web |url=http://www.jemi.it/index.php/component/joomgallery/chiesa/eparchia-di-lungro/vescovi-di-lungro/s-e-mons-donato-oliverio-1-742 |title=Scheda di Jemi.it su S.E. Mons. Donato Oliverio |language=it |access-date=2014-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714035308/http://www.jemi.it/index.php/component/joomgallery/chiesa/eparchia-di-lungro/vescovi-di-lungro/s-e-mons-donato-oliverio-1-742 |archive-date=2015-07-14 |url-status=dead}}
* [https://web.archive.org/web/20260311011727/http://www.jemi.it/images/stories/Image/Persone/Vescovi/Lungro/DonatoOliverio.jpg Foto e eparkut Donato Oliverio]

{{Sisterlinks}}
{{Authority control}}

[[Kategoria:Arbëreshë në Itali]]
[[Kategoria:Italianë me prejardhje arbëreshe]]
[[Kategoria:Peshkopë katolikë shqiptarë]]
[[Kategoria:Kisha katolike italo-shqiptare]]
[[Kategoria:Udhëheqës fetarë të krishterë]]
[[Kategoria:Lindje 1956]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]</text>
      <sha1>naoowv1poe25m6uk54buvyjmg9v7lag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Donato Oliverio</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407601</id>
    <revision>
      <id>3058188</id>
      <parentid>3056328</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1325" sha1="h07izx56tb6ig41u5h0g9gt2cpgp7xv" xml:space="preserve">== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|it|Donato Oliverio|1 shtator 2026|152281725}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 11 tetor 2026 19:56 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Donato Oliverio]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058187 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260311011727/http://www.jemi.it/images/stories/Image/Persone/Vescovi/Lungro/DonatoOliverio.jpg për lidhjen http://www.jemi.it/images/stories/Image/Persone/Vescovi/Lungro/DonatoOliverio.jpg.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 13:04 (CEST)</text>
      <sha1>h07izx56tb6ig41u5h0g9gt2cpgp7xv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çervikati</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407611</id>
    <revision>
      <id>3057977</id>
      <parentid>3056353</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T17:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18798" sha1="nd0cspneryj6xmwxxiifyrjhkd76311" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = Cervicati
|image_skyline = Cervicati01.jpg
|image_caption = Cervicati
|image_map = Map of comune of Cervicati (province of Cosenza, region Calabria, Italy).svg
|subdivision_type = Shteti
|subdivision_name = [[Itali]]
|subdivision_type1 = Rajoni
|subdivision_name1 = [[Kalabria]]
|subdivision_type2 = Provinca
|subdivision_name2 = [[Provinca e Kozencës|Kozenca]]
|coordinates = {{Coord|39.553322|16.172559|display=inline,title}}
|leader_title = Kryetar
|leader_name = Gioberto Filice
|leader_party = listë civile &quot;Cervicati vive&quot;
|elevation_m = 485
|website = http://www.comune.cervicati.cs.it/
|blank_name_sec1 = Komunat kufitare
|blank_info_sec1 = Cerzeto, Mongrassano, San Marco Argentano
|blank1_name_sec1 = Festa
|blank1_info_sec1 = Ottava di Pasqua
|blank2_name_sec1 = Emri i banorëve
|blank2_info_sec1 = Cirvicatisi
|blank3_name_sec1 = Shenjti mbrojtës
|blank3_info_sec1 = [[Nikolla i Mirës]]
}}

'''Cervicati''' (''Çervikat'' në arbërisht, ''Cirvicàtu'' në dialektin kalabrez&lt;ref&gt;{{Cite book|author=AA. VV.|title=Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani.|year=1996|publisher=Garzanti|location=Milano|isbn=88-11-30500-4|page=196|url=https://archive.org/details/dizionarioditopo00unse/page/196|language=it}}&lt;/ref&gt;) është një [[Komuna (Itali)|komunë italiane]] në [[Provinca e Kozencës|provincën e Kozencës]], në [[Kalabria|Kalabri]].

== Gjeografia fizike ==
Qendër bujqësore e luginës së Cratit, e vendosur në anën e brendshme të Vargmalit Paolan, mbi një kodër nën kreshtën e kontraforcës që ndan luginën kryesore nga ajo e lumit Esaro.

== Origjina e emrit ==
Mbi origjinën e emrit ekzistojnë teori të ndryshme. Disa mendojnë se emri &quot;Cervicati&quot; rrjedh nga &quot;''Cervi Capti''&quot; (dre të kapur), për shkak të numrit të madh të dreve që dikur gjendeshin në këtë zonë.&lt;ref name=&quot;portaleditalia&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.portaleditalia.it/italia-new/27-Comuni-e-territorio/280-Calabria/282-Cosenza/909-Cervicati/51-Comuni/2789-Comune-di-Cervicati.html|title=Comune di Cervicati|access-date=2020-10-28|language=it}}&lt;/ref&gt; Ekziston edhe hipoteza se do të ishte quajtur &quot;''Cervex''&quot;, &quot;''Cervica''&quot;, &quot;''Cervicatus''&quot;, çka do të thotë &quot;krenar&quot;, &quot;i tërbuar&quot;, &quot;arrogant&quot;, në lidhje me tabiatin e banorëve të parë.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Domenico Zangari|title=Le colonie italo albanesi di Calabria – Storia e demografia|publisher=Caselli|location=Napoli|year=1941|page=85|language=it}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Të dhënat historike mbi Cervicatin, i quajtur edhe &quot;Monte Verno&quot; ose &quot;Monte Velso&quot;, janë të pakta.&lt;ref name=&quot;:229&quot;&gt;Italo Sarro, ''Insediamenti albanesi nella valle del Crati'', f. 229&lt;/ref&gt; Disa historianë mendojnë se ai u themelua në vitin 969, mbi një kodër të quajtur &quot;''Castrocucco''&quot;.&lt;ref name=&quot;portaleditalia&quot; /&gt;

[[Skeda:Robert Guiscard (by Merry-Joseph Blondel).jpg|thumb|upright=0.9|left|Robert Guiskardi]]
Në vitin 1050, kondotieri normand [[Robert Guiskardi]] thuhet se ka nisur ndërtimin e abacisë së Santa Maria ad Nives, në lagjen Conicella, kisha e së cilës do të ishte shenjtëruar në prill të vitit 1066 dhe nga e cila, sot, mbeten vetëm rrënoja.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.comune.cervicati.cs.gov.it/index.php?action=index&amp;p=76|title=La storia di Cervicati|access-date=2020-10-28|archive-date=2020-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031185438/http://www.comune.cervicati.cs.gov.it/index.php?action=index&amp;p=76|url-status=dead|language=it}}&lt;/ref&gt; Përveç pranisë së Arnolfos, kryepeshkopit të Kozencës, dhe autoriteteve të tjera të larta vendore, ishin të pranishëm edhe financuesi i veprës, Guiskardi, dhe bashkëshortja e tij, Sichelgaita e Salernos.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.calabria.org.uk/province/cosenza/cosenza.htm/cosenzastoria/comuni/cervicati/cervicati.htm|title=Cervicati|access-date=2020-10-28|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221024247/https://www.calabria.org.uk/province/cosenza/cosenza.htm/cosenzastoria/comuni/cervicati/cervicati.htm|archive-date=21 shkurt 2025|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Nga Regjistrat Anzhuinë të vitit 1276 del se &quot;Cervicatum&quot; ishte i përfshirë në listën e të gjitha qyteteve, paguante një taksë prej 14 ''once'', 2 ''tarì'' dhe 8 ''grana'', sipas sistemit monetar të asaj kohe, dhe kishte rreth 704 banorë. Nga regjistrat e Kancelarisë Anzhuine rezulton se zoti feudal i fshatit ishte një farë &quot;Iacobus de Cervicati&quot;.&lt;ref name=&quot;:229&quot; /&gt; Edhe për vitet 1300, 1440 dhe 1500 ekzistojnë dokumente që dëshmojnë ekzistencën e Cervicatit.&lt;ref name=&quot;asmenet&quot;&gt;{{Cite web|url=http://cervicati.asmenet.it/index.php?action=index&amp;p=76|title=Storia di Cervicati|access-date=2020-10-29|language=it}}&lt;/ref&gt;
=== Shekulli XIV ===
Në vitin 1345, Cervicati rezulton t'i përkiste &quot;Guglielmo di Cervicatis&quot;-it, i cili do ta kishte shndërruar feudin rural të &quot;Montenomo&quot;-s, në territorin e San Markos, në një feud urban.&lt;ref name=&quot;siusa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://siusa.archivi.beniculturali.it/cgi-bin/siusa/pagina.pl?TipoPag=prodente&amp;Chiave=30510 |title=Comune di Cervicati |access-date=2020-10-29 |language=it}}&lt;/ref&gt; Në atë periudhë, fshati i Cervicatit figuronte në listën e atyre që ishin të detyruar të paguanin të dhjetën ndaj dioqezës së San Markos, pagesa e së cilës i takonte &quot;Andrea da Cervicati&quot;-t.&lt;ref name=&quot;:229&quot; /&gt; Më 12 shkurt 1324 regjistrohet derdhja e tributit të fundit, dhe që nga ai moment nuk ka më lajme për fshatin deri në fillim të shekullit XVI.&lt;ref&gt;Italo Sarro, Insediamenti albanesi nella valle del Crati, f. 230&lt;/ref&gt;

=== Shekulli XV ===
Territorit të San Markos i përkisnin, përveç Cervicatit, edhe San Giacomo, Cerzeto, Cavallerizzo, Serra di Leo (sot pjesë e Mongrassano-s), Mongrassano dhe të tjerë.

==== Sanseverinët ====
[[Skeda:Alfonso V de Aragón (Juan de Juanes, 1557).jpg|majtas|Alfonsi I i Aragonës, mbret i Napolit|alt=Alfonsi I i Aragonës, mbret i Napolit|parapamje]]
[[Skeda:Ferdinando I Napoli.JPG|majtas|Ferdinandi I i Napolit|alt=Ferdinandi I i Napolit|parapamje]]
[[Skeda:Ferrandino.jpg|alt=Aliprando CaprioloIncizim postum i Ferrandinos së Aragonës (shekulli XVI)|parapamje]]
Në vitin 1421, qyteti i San Markos, së bashku me territorin e tij, iu dha Ruggero II Sanseverino, kont i katërt i Tricarikos dhe kont i katërt i Chiaromonte-s, kont i pestë i Altomonte-s.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;Italo Sarro, Insediamenti albanesi nella valle del Crati, f. 15&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;genmarenostrum&quot;&gt;Sanseverino, Linee dei Principi di Bisignano e Duchi di San Marco in: Libro d'Oro della Nobiltà Mediterranea&lt;/ref&gt; Polissena (ose Antonella) Sanseverino (fl. 15 tetor 1427/1430), motra e Ruggero II-të, me akt të dhënë në Terranova di Tarsia më 15 tetor 1427, deklaroi se kishte marrë nga vëllai i saj dhe nga djali i tij Antonio territorin e San Markos dhe të Mottafollone-s si peng doteje. Pas vdekjes së Polissena-s, pa trashëgimtarë, tokat e San Markos kaluan te nipi i saj Antonio, i cili, më 18 shtator 1439, mori nga mbreti [[Alfonsi V|Alfonsi I i Aragonës]] titullin e dukës së parë të San Markos.&lt;ref name=&quot;genmarenostrum&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; Pas vdekjes së tij, ndodhur më 28 gusht 1459, feudin e trashëgoi djali Luca Sanseverino, i cili, më 26 mars 1462, bleu nga mbreti i Napolit {{ill|Ferdinandi I i Napolit|it|Ferdinando I di Napoli}} tokën e [[Bisignano]]s për shumën prej 20.000 dukatësh&lt;ref name=&quot;genmarenostrum&quot; /&gt; dhe më 26 mars 1463 mori titullin e princit të parë të [[Bisignano]]s.&lt;ref&gt;Francesco Ceva Grimaldi, Della città di Napoli dal tempo della sua fondazione sino al presente: memorie storiche, f. 266&lt;/ref&gt; Luca favorizoi vendosjen e shqiptarëve në tokat e tij, duke u dhënë atyre përjashtime tatimore dhe shfrytëzimin falas të tokave.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nobili-napoletani.it/Sanseverino.htm |title=Famiglia Sanseverino |access-date=2020-11-02 |language=it}}&lt;/ref&gt;

Pas hapjes së testamentit të Lucas më 14 janar 1471, djali Girolamo (ose Geronimo) u bë duka i tretë i San Markos, princi i dytë i [[Bisignano]]s etj. Kur Girolamo u përfshi në {{ill|Konspiracionin e Baronëve|it|Congiura dei baroni}} (1485–1486), iu konfiskuan feudet dhe u arrestua ndërsa përpiqej të ikte nga mbretëria për t'u bashkuar me kushëririn e tij Antonello Sanseverino, princ i Salernos, më 14 korrik 1487. Bijtë e tij (Bernardino, Giacomo) shkuan në mërgim në Francë.&lt;ref name=&quot;genmarenostrum&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Alessio Russo |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/girolamo-sanseverino_(Dizionario-Biografico)/ |title=Girolamo Sanseverino in Dizionario Biografico degli Italiani – Volume 90 (2017) |access-date=2020-11-02 |language=it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Berardo Candido Gonzaga, Memorie delle famiglie nobili delle province meridionali d'Italia, f. 35&lt;/ref&gt;

Në vitin 1494, Berardino Sanseverino ishte ndër ata që iu bashkuan {{ill|Karlit VIII të Francës|it|Carlo VIII di Francia}} kundër aragonezëve dhe që e shoqëruan në marshimin drejt Napolit.&lt;ref&gt;Berardo Candido Gonzaga, Memorie delle famiglie nobili delle province meridionali d'Italia, f. 121&lt;/ref&gt; Karli VIII i Francës, gjatë mbretërimit të tij të shkurtër si Karli IV i Napolit (22 shkurt 1495 – 6 korrik 1495), e rivendosi Berardino-n në feudet atërore, përfshirë atë të Cervicatit, më 1 maj 1495. Pasi u rikthye në fron {{ill|Ferdinandi II i Napolit|it|Ferdinando II di Napoli}}, ky e konfirmoi Berardino-n në investiturën e feudeve të tij më 26 gusht 1496.&lt;ref name=&quot;genmarenostrum&quot; /&gt;

Në vdekjen e Berardino-s, nga fundi i vitit 1516, feudet e Sanseverinëve kaluan te djali Pietro Antonio, i cili, rreth vitit 1540, ia shiti feudin e Cervicatit Giovanni Tommaso Cavalcante-s.&lt;ref&gt;Italo Sarro, Insediamenti albanesi nella valle del Crati, f. 23&lt;/ref&gt;
=== Shekulli XVI ===
[[Skeda:Vallja 2020 (Cervicati) 08.jpg|thumb|upright=0.9|Kostumi i Cervicatit]]
Nuk është e qartë se kur Cervicati, i banuar nga një popullsi autoktone, priti një koloni refugjatësh [[Arbëreshët në Itali|shqiptarë]]. Edhe pse Cervicati, në vitin 1503, shfaqet si &quot;Cervicali&quot;, nuk ekziston asnjë regjistrim vatrash shqiptare,&lt;ref&gt;Italo Sarro, ''Albanesi in Italia – percorsi migratori (secc. XV-XVIII)'', f. 37&lt;/ref&gt; çka mund të nënkuptojë se nuk kishte arritur numrin e mjaftueshëm për t'u regjistruar, ose se shqiptarët ende nuk kishin mbërritur, ose, siç ishte zakon në atë kohë, ishin fshehur për të mos paguar taksën e vatrës (''focatico'').

Hera e parë që Cervicati shfaqet në një regjistrim është në vitin 1543, kur numëroheshin 25 vatra shqiptare, që u përgjigjeshin rreth 90 personave.&lt;ref&gt;Italo Sarro, ''Albanesi in Italia – percorsi migratori (secc. XV-XVIII)'', f. 44&lt;/ref&gt; Me kalimin e kohës, banorët autoktonë të Cervicatit përvetësuan zakonet dhe traditat e shqiptarëve, ende të dukshme sot, por jo edhe gjuhën e tyre.

Nga fundi i shekullit XVI, Cervicati, së bashku me Serra di Leo, iu shit Cesare Sersales me titullin baron, për 2165 dukatë.&lt;ref&gt;Italo Sarro, ''Insediamenti albanesi nella valle del Crati'', f. 233&lt;/ref&gt;

=== Shekulli XVII ===
Në vitin 1607, gjatë pontifikatit të [[Pali V|Palit V]], u nxor një dekret me anë të të cilit &quot;Cervicata&quot; kaloi nga riti greko-bizantin në atë latin.&lt;ref name=&quot;asmenet&quot; /&gt;

[[Skeda:Palazzo Guzzolino (Cervicati)02.jpg|thumb|upright=0.9|Pallati Guzzolino]]
Në vitin 1631, Cervicati u shit nga Maurizio Sersale, baroni i katërt i Cervicatit, tek Antonio Maiorano&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Mario Putaturo Donati |title=Profili di storia dell'ordinamento amministrativo della città di Cosenza e delle istituzioni pubbliche dal XII al XIX secolo |publisher=Rubbettino |location=Soveria Mannelli |year=2000 |page=171 |language=it}}&lt;/ref&gt; dhe, në vitin 1636, kaloi te Flavio Cozzolino (Guzzolini), i cili, në vitin 1651, mori titullin e baronit të parë.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nobili-napoletani.it/Guzzolino.htm |title=Famiglia Guzzolino |access-date=2020-11-04 |language=it}}&lt;/ref&gt;

Të dhëna të tjera gjenden në një dokument të vitit 1650 (falje dhënë Flavio Cozzolinos). Në këtë akt fshati përmendet për herë të parë me emrin latin &quot;''Cervicarius''&quot; dhe, më pas, i italianizuar si &quot;''Cervicaro''&quot;. Në një dokument tjetër, të datës 10 maj 1649, përdoret për herë të parë emri aktual &quot;''Cervicati''&quot;.&lt;ref name=&quot;asmenet&quot; /&gt;

=== Shekulli XVIII ===
[[Skeda:Piazza Chiesa Madre04.jpg|thumb|upright=1.2|Piazza Chiesa Madre]]
Guzzolinët e mbajtën feudin deri te ligjet e shfuqizimit të feudalizmit, duke ruajtur titullin e baronit. {{ill|Zhuzepe Bonaparti|it|Giuseppe Bonaparte}} (Giuseppe Bonaparte), me ligjin e 10 janarit 1807, e bëri Cervicatin një ''&quot;Luogo&quot;'' (Vend), pra një ''&quot;Università&quot;'' (bashkësi vendore e vetadministruar). Kur &quot;Luoghi&quot; dhe &quot;Governi&quot; (Vendet dhe Qeveritë), me ligjin riorganizues të 4 majit 1811, u shndërruan në Komuna dhe Rrethe, Cervicati u bë komunë.&lt;ref name=&quot;siusa&quot; /&gt;

Në vitin 1809, në Këshillin e Qarkut të Cosenzës, si president figuron baroni Angelo Guzolini nga Cervicati.&lt;ref name=&quot;asmenet&quot; /&gt;

Në periudhën nga 5 nëntori 1849 deri më 15 dhjetor 1850, Guzolinët e pritën Francesco De Sanctis-in në banesat e tyre në Cosenza dhe Cervicati.&lt;ref name=&quot;asmenet&quot; /&gt;

=== Epoka moderne ===
Në vitin 1929, Cervicati u bë frazion i {{ill|San Marco Argentanos|it|San Marco Argentano}}, por në vitin 1937, falë ndërhyrjes së peshkopit Domenico Petroni, me origjinë nga Cervicati, rifitoi autonominë.&lt;ref name=&quot;asmenet&quot; /&gt;

== Monumente dhe vende me interes ==
[[Skeda:Chiesa matrice San Nicola di Bari (Cervicati)02.jpg|thumb|Kisha e Shën Nikollit të Barit]]
[[Skeda:Palazzo Cipolla (Cervicati).jpg|thumb|Pallati Cipolla]]

=== Arkitektura fetare ===
* Kisha Amë e Shën Nikollit të Barit, në Piazza Guzolini
* Rrënojat e kishës së lashtë, në Piazza Chiesa Madre
* Kisha e Shën Françesku të Palës, në Kontradën Marinello

=== Arkitektura civile ===
* Pallati Guzolini, në Piazza Guzolini
* Pallati Cipolla, në Piazza Guzolini
* Portale të shtëpive të ndryshme me stema të gdhendura në tuf
* Harqe mbi rrugë (të ashtuquajtura &quot;supportici&quot;) që, në kohëra të tjera, pengonin ose lejonin hyrjen në fshat.

== Shoqëria ==
=== Evolucioni demografik ===

=== Traditat dhe folklori ===
[[Skeda:Vallja 2020 (Cervicati) 01.jpg|thumb|Banorë të Cervicatit me kostumin tradicional arbëresh]]
Dëshmi e pranisë shqiptare janë mbi të gjitha kostumet e përdorura në manifestimet folklorike dhe në aktivitetet e vogla artizanale, mes të cilave pikërisht prodhimi i veshjeve tipike të [[Arbëreshët në Itali|arbëreshëve]].&lt;ref name=&quot;guzzardi&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.guzzardi.it/arberia/mappa/calabria/cervicati/pagine/tradizioni.htm |title=Le tradizioni di Cervicati |access-date=2020-11-07 |archive-date=2009-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914020151/http://www.guzzardi.it/arberia/mappa/calabria/cervicati/pagine/tradizioni.htm |url-status=dead |language=it}}&lt;/ref&gt;

Sot është shumë e ndjerë dhe e rifreskuar tradita e &quot;vallja&quot; (valle rrethore ose kërcim me këngë) që zakonisht kryhet në ditët e [[Karnavalet|Karnavaleve]]. Në këtë rast, gratë veshin kostumet tradicionale të arbëreshëve të Cervicatit; në dy ditët e para veshjet e përdorura janë prej kadifeje, ndërsa ditën e fundit veshet kostumi i galasë, prej mëndafshi të llamarinuar dhe atlasi të qëndisur me gajtan ari.&lt;ref name=&quot;guzzardi&quot; /&gt;
==== Festa kryesore: Shën Roku ====
Festa kryesore në nder të [[Rroku|Shën Rrokut]], patron i të prekurve nga murtaja, i të infektuarve, i të përjashtuarve, i të sëmurëve, i udhëtarëve dhe pelegrinëve, i gurgdhendësve, i invalidëve, i të burgosurve, i kirurgëve, i punonjësve shëndetësorë, i farmacistëve, i agjentëve të sigurimeve, i punonjësve të varrimit, i vullnetarëve, i qenve, si dhe mbrojtës i gjunjëve dhe i nyjeve, bie më 16 gusht.

== Ekonomia ==
Kultivimi i bishtajoreve, i vreshtave dhe i ullinjve. Në territor gjenden gështenjishte të gjera. Ka impiante për prodhimin e verës dhe të vajit të ullirit, si dhe shumë ndërmarrje të vogla për prodhimin e fiqve të thatë.

== Infrastruktura dhe transporti ==
=== Rrugët ===
Cervicati përshkohet nga rruga provinciale SP 108.

=== Hekurudhat ===
Stacioni hekurudhor më i afërt është ai i {{ill|Mongrassano-Cervicati|it|Stazione di Mongrassano-Cervicati}}.

== Administrimi ==
Më poshtë paraqitet një tabelë me administratat që janë pasuar njëra pas tjetrës në këtë komunë.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Fillimi !! Mbarimi !! Kryetari !! Parti !! Shënime
|-
| 13 maj 1999 || 13 qershor 2004 || Carmelo Fedele || || &lt;ref name=&quot;interno&quot; /&gt;
|-
| 13 qershor 2004 || 7 qershor 2009 || Antonio Dardis || Impegno Civico || &lt;ref name=&quot;interno&quot; /&gt;
|-
| 7 qershor 2009 || 25 maj 2014 || Massimiliano Barci || Lista Civica || &lt;ref name=&quot;interno&quot; /&gt;
|-
| 25 maj 2014 || 26 maj 2019 || Massimiliano Barci || Lista Civica || &lt;ref name=&quot;interno&quot; /&gt;
|-
| 26 maj 2019 || 2 maj 2024 || Gioberto Filice || Lista Civica: Cervicati Vive || &lt;ref name=&quot;interno&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dait.interno.gov.it/elezioni/anagrafe-amministratori|title=Anagrafe degli amministratori locali e regionali|language=it|access-date=2020-11-04}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2 maj 2024 || (në vazhdim) || Gioberto Filice || Lista Civica: Cervicati Vive ||
|}

== Shënime ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografia ==
* {{Cite book|author=Francesco Ceva Grimaldi|title=[https://books.google.it/books?id=oo0KAAAAIAAJ Della città di Napoli dal tempo della sua fondazione sino al presente: memorie storiche]|publisher=Stamperia e calcografia|place=Napoli|date=1857|language=it}}
* {{Cite book|author=Berardo Candido Gonzaga|title=[https://books.google.it/books?id=3kFKAAAAYAAJ Memorie delle famiglie nobili delle province meridionali d'Italia], Vol. II|publisher=De Angelis e Figlio|place=Napoli|date=1875|language=it}}
* {{Cite book|author=Italo Sarro|title=Albanesi in Italia – percorsi migratori (secc. XV-XVIII)|publisher=Besa Editrice|place=Nardò|date=2019|isbn=978-88-497-1002-1|language=it}}
* {{Cite book|author=Italo Sarro|title=Insediamenti albanesi nella valle del Crati|publisher=Nuova Santelli|place=Castrovillari|date=2010|isbn=978-88-89013-40-3|language=it}}
* {{Cite book|author=Domenico Zangari|title=Le colonie italo albanesi di Calabria – Storia e demografia|publisher=Caselli|place=Napoli|date=1941|language=it}}

== Shiko edhe ==
* {{ill|Mongrassano-Cervicati|it|Stazione di Mongrassano-Cervicati}}

== Projekte të tjera ==
{{Sisterlinks}}

{{Authority control}}

[[Kategoria:Cervicati| ]]
[[Kategoria:Vendbanime arbëreshe në Itali]]</text>
      <sha1>nd0cspneryj6xmwxxiifyrjhkd76311</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Çervikati</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407612</id>
    <revision>
      <id>3057978</id>
      <parentid>3056354</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T17:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1355" sha1="4ojflf9d3gi7ze2ceniwlo1gicho530" xml:space="preserve">== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|it|Cervicati|19 dhjetor 2025|148553762}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:36 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çervikati]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057977 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250221024247/https://www.calabria.org.uk/province/cosenza/cosenza.htm/cosenzastoria/comuni/cervicati/cervicati.htm për lidhjen https://www.calabria.org.uk/province/cosenza/cosenza.htm/cosenzastoria/comuni/cervicati/cervicati.htm.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 19:23 (CEST)</text>
      <sha1>4ojflf9d3gi7ze2ceniwlo1gicho530</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Showcase of the week</title>
    <ns>828</ns>
    <id>407645</id>
    <revision>
      <id>3058227</id>
      <parentid>3056962</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein Muçi zhvendosi faqen [[Moduli:Image of the week]] te [[Moduli:Showcase of the week]] pa lënë një ridrejtim: Emër anglisht që përputhet me kartën: Vitrina e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3056962</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="25053" sha1="9umzr3dno94wcy0hn2p1r6atlasm0pn" xml:space="preserve">-- Module:Image of the week
-- Builds the &quot;Vitrina e javës&quot; card on the Main Page (Faqja kryesore), as Module:Article of the week builds the
-- article of the week: a file of the week, a picture, a video or a sound. For the current week:
--  1. If the first line of the week page (e.g. &quot;Wikipedia:Vitrina e javës/2026/42&quot;) names a file, the card shows it
--     (a video or a sound with the player of the wiki), with the rest of the page as its caption.
--  2. If the week page is written out in full (a gallery, a table…), it is shown as it is.
--  3. If there is no week page, or its file does not exist, the card shows the picture of the day of Wikimedia Commons
--     for the Monday of the week, which is always one of the featured pictures of Commons. A module cannot read
--     Commons, so the card holds a place for the picture with its date (class &quot;potw-commons&quot;, data-potd=&quot;2026-10-12&quot;),
--     and MediaWiki:Image-of-the-week.js puts the picture there, from the wiki's own feed of featured content
--     (/api/rest_v1/feed/featured/2026/10/12), with its caption when Commons has one in Albanian. MediaWiki:Common.js
--     and MediaWiki:Mobile.js load that script on the pages that hold such a place. Without scripts the card shows a
--     link to the picture instead. Nothing is kept in a table, and no robot is needed.
-- Usage: {{#invoke:Image of the week|main}}
-- For Wikipedia:Vitrina e javës: {{#invoke:Image of the week|nextFree}} gives the next week without a page (&quot;2026/43&quot;),
-- for the form; {{#invoke:Image of the week|window}}, in the section &quot;dritare&quot; of the page, shows the next four weeks
-- as cards, and Kuvendi shows that section as its window (Moduli:WindowSections); {{#invoke:Image of the week|years}}
-- links to the categories of the week pages of each year. On each week page, {{Image of the week page}}
-- ({{#invoke:Image of the week|page}}) draws its head. The functions of the weeks are those of
-- Module:Article of the week, and the cards and the heads of the week pages have its styles.

local p = {}

-- Week pages are named after the ISO year and week number, as in {{#timel:o}}/{{LOCALWEEK}}
local WEEK_PREFIX = 'Wikipedia:Vitrina e javës/'

-- The page of the showcase of the week, whose section &quot;dritare&quot; holds the window
local HOME = 'Wikipedia:Vitrina e javës'

-- The pages of Commons for the picture of the day: the one of a date (its file) and the main one
local POTD_DAY = 'commons:Template:Potd/'
local POTD_HOME = 'commons:Commons:Picture of the day'

-- The size of a picture or a video on the Main Page: it fits in this box and is made smaller on narrow screens
-- (MediaWiki:Image-of-the-week.js fits the picture of the day of Commons in the same box); a sound has a player as
-- wide as SOUND_SIZE
local SIZE = '800x500px'
local SOUND_SIZE = '400px'

-- The first year with week pages, and the category of the week pages of a year
local FIRST_YEAR = 2026

local function yearCategory(year)
	return 'Vitrina e javës ' .. year
end

local DAY, WEEK = 86400, 7 * 86400

local MONTHS = { 'janar', 'shkurt', 'mars', 'prill', 'maj', 'qershor', 'korrik', 'gusht', 'shtator', 'tetor',
	'nëntor', 'dhjetor' }

-- The file namespace and its other names, and the words that are options of a file link, not its caption
local FILE_NAMES = { 'Skeda', 'File', 'Figura', 'Image', 'Foto' }
local OPTIONS = { thumb = true, thumbnail = true, parapamje = true, ['miniaturë'] = true, frame = true, framed = true,
	frameless = true, border = true, left = true, right = true, center = true, centre = true, none = true,
	majtas = true, djathtas = true, ['qendër'] = true, qender = true, upright = true, baseline = true, middle = true,
	sub = true, super = true, top = true, ['text-top'] = true, bottom = true, ['text-bottom'] = true }

-- The extensions of the files that the card can show: pictures, and the videos and sounds that the wiki plays
local PICTURES = { jpg = true, jpeg = true, png = true, gif = true, svg = true, tif = true, tiff = true, webp = true }
local PLAYED = { webm = true, ogv = true, mpg = true, mpeg = true, ogg = true, oga = true, opus = true, mp3 = true,
	wav = true, flac = true, mid = true, midi = true }

local function noon(year, month, day)
	return os.time{ year = year, month = month, day = day, hour = 12 }
end

-- Monday (at noon) of the week that contains the time t
local function mondayOf(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return noon(d.year, d.month, d.day) - ((d.wday + 5) % 7) * DAY
end

-- Monday of the current week, in the wiki's local time
local function thisMonday(frame)
	local function get(code)
		return tonumber(frame:callParserFunction('#timel', code))
	end
	return mondayOf(noon(get('Y'), get('n'), get('j')))
end

-- Monday (at noon) of the given ISO week: week 1 is the one with 4 January in it
local function mondayOfWeek(year, week)
	return mondayOf(noon(year, 1, 4)) + (week - 1) * WEEK
end

-- The text of a week page without what is not the choice itself: comments, &lt;noinclude&gt; parts, category links and
-- the head of the page ({{Image of the week page}})
local function bare(text)
	text = text:gsub('&lt;noinclude&gt;.-&lt;/noinclude&gt;', ''):gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
	text = text:gsub('%[%[%s*[KkCc]ategor[a-z]*%s*:[^%]]*%]%]', '')
	text = text:gsub('{{%s*[Ii]mage of the week page%s*}}', '')
	return mw.text.trim(text)
end

-- The page of the given (ISO) year and week, and its text (nil if there is no page). A week number written with a
-- leading zero (&quot;2026/05&quot;) is found too; a page that holds nothing but comments, categories and the head of the
-- page counts as no page.
local function weekText(year, week)
	local names = { WEEK_PREFIX .. year .. '/' .. week }
	if week &lt; 10 then
		table.insert(names, WEEK_PREFIX .. year .. '/0' .. week)
	end
	for _, name in ipairs(names) do
		local page = mw.title.new(name)
		local text = page and page:getContent()
		if text and bare(text) ~= '' then
			return name, text
		end
	end
	return names[1], nil
end

-- The week page for the week that starts on the given Monday, and its text (nil if there is no page)
local function weekPageText(frame, monday)
	local function get(code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. monday)
	end
	return weekText(get('o'), tonumber(get('W')))
end

-- The end of the link or call that opens at &quot;start&quot; ('[[' or '{{'), counting the ones inside it
local function closing(text, start)
	local depth, i = 0, start
	while i &lt; #text do
		local two = text:sub(i, i + 1)
		if two == '[[' or two == '{{' then
			depth, i = depth + 1, i + 2
		elseif two == ']]' or two == '}}' then
			depth, i = depth - 1, i + 2
			if depth == 0 then
				return i - 1
			end
		else
			i = i + 1
		end
	end
	return #text
end

-- The parts of a link or a call (the text between [[ ]] or {{ }}), split at the bars that are not inside an inner
-- link or call
local function split(inner)
	local parts, depth, start, i = {}, 0, 1, 1
	while i &lt;= #inner do
		local two = inner:sub(i, i + 1)
		if two == '[[' or two == '{{' then
			depth, i = depth + 1, i + 2
		elseif (two == ']]' or two == '}}') and depth &gt; 0 then
			depth, i = depth - 1, i + 2
		elseif inner:sub(i, i) == '|' and depth == 0 then
			table.insert(parts, inner:sub(start, i - 1))
			start, i = i + 1, i + 1
		else
			i = i + 1
		end
	end
	table.insert(parts, inner:sub(start))
	return parts
end

-- Whether a part of a file link is one of its options (a size, a place, a frame, alt=, link=…), not its caption
local function isOption(part)
	part = mw.ustring.lower(mw.text.trim(part))
	return OPTIONS[part] or part:find('^%d*x?%d+%s*px$') or part:find('^upright') or part:find('^[%a_]+%s*=') ~= nil
end

-- The name of a file without its namespace (&quot;Skeda:Emri.jpg&quot; → &quot;Emri.jpg&quot;), or nil if it is not one
local function withoutNamespace(name)
	name = mw.text.trim(name or '')
	for _, ns in ipairs(FILE_NAMES) do
		local first = ns:sub(1, 1)
		local rest = name:match('^[' .. first:upper() .. first:lower() .. ']' .. ns:sub(2) .. '%s*:%s*(.+)$')
		if rest then
			return mw.text.trim(rest)
		end
	end
	return name
end

-- The first file link of a text ([[Skeda:…]] or one of the other names): where it starts, or nil
local function firstFileLink(text)
	local best
	for _, ns in ipairs(FILE_NAMES) do
		local first = ns:sub(1, 1)
		local s = text:find('%[%[%s*[' .. first:upper() .. first:lower() .. ']' .. ns:sub(2) .. '%s*:')
		if s and (not best or s &lt; best) then
			best = s
		end
	end
	return best
end

-- The file and the caption of the file link that starts at &quot;s&quot;
local function fileLink(text, s)
	local parts = split(text:sub(s + 2, closing(text, s) - 2))
	local file = withoutNamespace(parts[1])
	local caption = ''
	for i = 2, #parts do
		local part = mw.text.trim(parts[i])
		if part ~= '' and not isOption(part) then
			caption = part
		end
	end
	return file, caption
end

-- The file of the first line of a week page and its caption (the rest of the page, or the caption of the link):
-- &quot;Skeda:Emri.jpg&quot;, &quot;[[Skeda:Emri.jpg|Përshkrimi]]&quot; or &quot;Emri.jpg&quot;. nil if the first line does not name a picture, a
-- video or a sound (the page is then written out in full).
local function chosenFile(text)
	text = bare(text)
	local first, rest = text:match('^([^\n]*)\n?(.*)$')
	first = mw.text.trim(first or '')
	local file, caption
	if first:find('^%[%[') and first:find('%]%]$') then
		local s = firstFileLink(first)
		if s ~= 1 then
			return nil
		end
		file, caption = fileLink(first, 1)
	else
		file = withoutNamespace(first)
	end
	local extension = file:match('%.(%w+)$')
	extension = extension and mw.ustring.lower(extension)
	if file == '' or file:find('[%[%]{}|&lt;&gt;\n]') or not extension or not (PICTURES[extension] or PLAYED[extension]) then
		return nil
	end
	rest = mw.text.trim(rest or '')
	return file, rest ~= '' and rest or caption or ''
end

-- What the file is, if it exists (here or on Commons): 'picture', 'video' or 'sound' (a sound has no size; an Ogg
-- file can be either). nil if it does not exist.
local function fileKind(name)
	local title = mw.title.new(name, 'File')
	local file = title and title.file
	if not (file and file.exists) then
		return nil
	end
	if PICTURES[mw.ustring.lower(name:match('%.(%w+)$') or '')] then
		return 'picture'
	end
	return (file.width or 0) &gt; 0 and 'video' or 'sound'
end

-- Decides what to show in the week that starts on the given Monday. Returns a table with:
--  mode: 'file' (a file named on the week page), 'page' (week page written out in full) or 'commons' (the picture of
--  the day of Commons for the Monday of the week, &quot;day&quot;)
--  page (the week page), exists (whether it exists), and file, kind (see fileKind) and caption for a file named on
--  the week page
local function choose(frame, monday)
	local page, text = weekPageText(frame, monday)
	if text then
		local file, caption = chosenFile(text)
		if not file then
			return { mode = 'page', page = page, exists = true, text = text }
		end
		local kind = fileKind(file)
		if kind then
			return { mode = 'file', file = file, kind = kind, caption = caption, page = page, exists = true }
		end
		-- the file does not exist: the picture of the day of Commons, as for a week without a page
	end
	return { mode = 'commons', day = monday, page = page, exists = text ~= nil }
end

-- The text with links to pages that don't exist yet turned into plain text (no red links on the Main Page)
local function withoutRedLinks(text)
	return (text:gsub('%[(%b[])%]', function (link)
		local inside = link:sub(2, -2)
		local target, label = inside:match('^([^|]*)|(.*)$')
		target = mw.text.trim(target or inside)
		local t = not target:find('^#') and mw.title.new(target)
		if not t or t.isExternal or t.namespace == 6 or t.namespace == 14 or t.exists then
			return nil
		end
		return label and label ~= '' and label or target
	end))
end

-- Roughly the text a reader sees, for the alternative text of the picture
local function plain(wikitext)
	local t = wikitext:gsub('%[%[[^%]|]*|([^%]]*)%]%]', '%1'):gsub('%[%[([^%]]*)%]%]', '%1')
	t = t:gsub('%[%a+://%S+%s*([^%]]*)%]', '%1'):gsub(&quot;'''?&quot;, ''):gsub('&lt;[^&gt;]*&gt;', ''):gsub('{%b{}}', '')
	t = mw.text.trim((t:gsub('[|%[%]]', ' '):gsub('%s+', ' ')))
	if mw.ustring.len(t) &gt; 200 then
		t = mw.ustring.sub(t, 1, 199) .. '…'
	end
	return t
end

-- A day in words: &quot;12 tetor 2026&quot;
local function dayText(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return d.day .. ' ' .. MONTHS[d.month] .. ' ' .. d.year
end

-- A day as Commons names its pictures of the day: &quot;2026-10-12&quot;
local function isoDay(t)
	return os.date('!%Y-%m-%d', t)
end

-- The card: the file and its caption (a video or a sound in the player of the wiki); for a week without a chosen file,
-- the place of the picture of the day of Commons (filled by MediaWiki:Image-of-the-week.js) and the note, in two
-- forms: the one for readers whose browser runs the script, and the link to the picture for the others
-- (Stampa:Vitrina e javës/styles.css shows one of the two)
local function card(frame, choice)
	if choice.mode == 'commons' then
		local day = isoDay(choice.day)
		return table.concat({
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw potw-commons&quot; data-potd=&quot;%s&quot;&gt;', day),
			'&lt;div class=&quot;mp-potw-image potw-commons-image&quot;&gt;&lt;/div&gt;',
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-auto potw-js&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë skedë, ndaj po shfaqet '
				.. '[[%s|fotografia e ditës]] e Wikimedia Commons për datën %s.&lt;/div&gt;', POTD_HOME, dayText(choice.day)),
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-auto potw-nojs&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë skedë. Shihni '
				.. '[[%s%s|fotografinë e ditës]] të Wikimedia Commons për datën %s.&lt;/div&gt;', POTD_DAY, day, dayText(choice.day)),
			'&lt;/div&gt;',
		}, '\n')
	end
	local caption = mw.text.trim(choice.caption or '')
	local kind = choice.kind or 'picture'
	-- the alternative text of a picture; a player has the name of its file
	local options = SIZE
	if kind == 'picture' then
		options = SIZE .. '|alt=' .. (caption ~= '' and plain(caption) or choice.file:gsub('%.%w+$', ''))
	elseif kind == 'sound' then
		options = SOUND_SIZE
	end
	local parts = {
		'&lt;div class=&quot;mp-potw&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-image mp-potw-%s&quot;&gt;[[File:%s|%s]]&lt;/div&gt;', kind, choice.file, options),
	}
	if caption ~= '' then
		table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;mp-potw-caption&quot;&gt;' .. withoutRedLinks(caption) .. '&lt;/div&gt;')
	end
	table.insert(parts, '&lt;/div&gt;')
	return table.concat(parts, '\n')
end

-- {{#invoke:Image of the week|main}}: the card for the current week
function p.main(frame)
	local choice = choose(frame, thisMonday(frame))
	if choice.mode == 'page' then
		return frame:expandTemplate{ title = choice.page }
	end
	return card(frame, choice)
end

-- {{#invoke:Image of the week|nextFree}}: the next week, from next Monday on, that has no page yet (&quot;2026/43&quot;)
function p.nextFree(frame)
	local first = thisMonday(frame)
	for i = 1, 52 do
		local page, text = weekPageText(frame, first + i * WEEK)
		if not text then
			return page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)
		end
	end
	return ''
end

-- The dates of the week that starts on the given Monday: &quot;5–11 tetor 2026&quot;, &quot;28 shtator – 4 tetor 2026&quot;
local function weekDates(frame, monday)
	local function date(t, code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. t)
	end
	local sunday = monday + 6 * DAY
	if date(monday, 'Y') ~= date(sunday, 'Y') then
		return date(monday, 'j F Y') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	elseif date(monday, 'n') ~= date(sunday, 'n') then
		return date(monday, 'j F') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	end
	return date(monday, 'j') .. '–' .. date(sunday, 'j F Y')
end

-- A small picture of a week's choice, for its card in the window: it links to the page of the file. A video or a
-- sound is named instead (a player is too large for the card). For the picture of the day of Commons, an empty place
-- with its date, which MediaWiki:Image-of-the-week.js fills.
local function thumbnail(file, kind)
	if kind ~= 'picture' then
		return string.format('[[:File:%s|%s]] (%s)', file, file, kind == 'video' and 'video' or 'regjistrim zanor')
	end
	return string.format('&lt;span class=&quot;window-ij-thumb&quot;&gt;[[File:%s|120x80px|link=File:%s|alt=]]&lt;/span&gt;', file, file)
end

local function commonsThumbnail(day)
	return string.format('&lt;span class=&quot;window-ij-thumb potw-commons potw-commons-thumb&quot; data-potd=&quot;%s&quot;&gt;&lt;/span&gt;', isoDay(day))
end

-- The names of the next four weeks, for their cards
local WINDOW_WEEKS = { 'Kjo javë', 'Java e ardhshme', 'Pas dy javësh', 'Pas tri javësh' }

-- The next four weeks as cards, as those of the article of the week: a week with a file (chosen by hand, on its
-- page) is green, with a small copy of the picture and a quiet button to the page of the week (&quot;Shihni parapamjen&quot;);
-- a week without one is amber, with the picture of the day of Commons that the Main Page shows in its place and a
-- button that opens the page of the week to choose one.
local function weekCards(frame)
	local monday = thisMonday(frame)
	local cards = {}
	for i, label in ipairs(WINDOW_WEEKS) do
		local week = monday + (i - 1) * WEEK
		local choice = choose(frame, week)
		local chosen = choice.mode == 'file' or choice.mode == 'page'
		local parts = {
			string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-when&quot;&gt;%s&lt;span class=&quot;window-aj-id&quot;&gt;%s&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;',
				label, choice.page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)),
			'&lt;div class=&quot;window-aj-dates&quot;&gt;' .. weekDates(frame, week) .. '&lt;/div&gt;',
		}
		if chosen then
			local shown = choice.mode == 'file' and thumbnail(choice.file, choice.kind)
				or '[[' .. choice.page .. '|faqe e shkruar e plotë]]'
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Është zgjedhur skeda:&lt;/div&gt;'
				.. '&lt;div class=&quot;window-aj-article&quot;&gt;' .. shown .. '&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;')
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button window-aj-button-quiet plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Shihni parapamjen]&lt;/div&gt;',
				'Faqja e kësaj jave: tregon si do të shfaqet skeda në faqen kryesore. Aty mund ta ndryshoni.',
				mw.title.new(choice.page):fullUrl()))
		else
			local pick = '&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Nuk është zgjedhur një skedë&lt;/div&gt;'
				.. string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-fallback&quot;&gt;%s si zëvendësim [[%s%s|fotografia e ditës]] e Commons për datën %s%s&lt;/div&gt;',
					i == 1 and 'Po shfaqet' or 'Do të shfaqet', POTD_DAY, isoDay(week), dayText(week),
					choice.exists and ' (skeda te faqja e javës nuk ekziston)' or '')
				.. commonsThumbnail(week)
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;' .. pick .. '&lt;/div&gt;')
			local url = mw.title.new(choice.page):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' })
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Zgjidhni një skedë]&lt;/div&gt;',
				'Hap faqen e kësaj jave, ku shkruani emrin e skedës dhe përshkrimin e saj.', url))
		end
		table.insert(cards, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-week %s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
			chosen and 'window-aj-chosen' or 'window-aj-auto', table.concat(parts)))
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-weeks&quot;&gt;' .. table.concat(cards) .. '&lt;/div&gt;'
end

-- {{#invoke:Image of the week|window}}: the cards of the next four weeks, in the section &quot;dritare&quot; of
-- Wikipedia:Vitrina e javës, which Kuvendi shows as its window (Moduli:WindowSections, where the badge counts the
-- amber cards). Away from Wikipedia:Vitrina e javës (on Kuvendi), the cards come under a head: the aim of the week
-- pages and, on its right, the link to their guidelines.
function p.window(frame)
	local weeks = weekCards(frame)
	if mw.title.getCurrentTitle().prefixedText == HOME then
		return weeks
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-head&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-intro&quot;&gt;&lt;b&gt;Synimi është që çdo javë të ketë '
		.. 'një skedë multimediale të zgjedhur nga komuniteti.&lt;/b&gt; Kur për një javë nuk zgjidhet asnjë, '
		.. 'faqja kryesore shfaq vetë fotografinë e ditës të Wikimedia Commons.&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;window-aj-more&quot;&gt;[[' .. HOME .. '|Udhëzime]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. weeks
end

-- {{#invoke:Image of the week|years}}: links to the categories of the week pages of each year, from the first to the
-- next one (&quot;2026 · 2027&quot;), for the archive box of Wikipedia:Vitrina e javës; a year without pages is left out, and
-- before the first week page the box says &quot;ende asnjë&quot;
function p.years(frame)
	local links = {}
	for year = FIRST_YEAR, tonumber(frame:callParserFunction('#timel', 'o')) + 1 do
		if mw.site.stats.pagesInCategory(yearCategory(year), 'pages') &gt; 0 then
			table.insert(links, string.format('[[:Kategoria:%s|%d]]', yearCategory(year), year))
		end
	end
	-- before the first week page, the box says so (an empty list would show the archives of the page instead)
	return #links &gt; 0 and table.concat(links, ' · ') or &quot;''ende asnjë''&quot;
end

-- The card of a choice as the Main Page shows it, in the frame of the template {{Vitrina e javës}}
local function mainPageCard(frame, choice)
	local function styles(src)
		return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = src } }
	end
	return styles('Stampa:Faqja kryesore/styles.css') .. styles('Stampa:Vitrina e javës/styles.css')
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-inner mp-potw-card&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HSBild.svg|40px|link=|alt=]] '
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Vitrina e javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;\n' .. card(frame, choice) .. '\n&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
end

-- {{Image of the week page}} ({{#invoke:Image of the week|page}}), at the top of each week page, drawn as the card of
-- its week on Wikipedia:Vitrina e javës, in large, as the week pages of the article of the week: the week and its
-- dates between links to the weeks around it; what the Main Page shows that week (green with a chosen file, amber
-- without one, blue for a page written out in full); its card as it will look there; at the foot, the ways back; and
-- the category of the year (&quot;Kategoria:Vitrina e javës 2026&quot;, sorted by week). Anywhere else it gives nothing.
function p.page(frame)
	local here = mw.title.getCurrentTitle().prefixedText
	local year, week = here:match('^' .. WEEK_PREFIX:gsub('%p', '%%%0') .. '(%d%d%d%d)/(%d%d?)$')
	if not year then
		return ''
	end
	year, week = tonumber(year), tonumber(week)
	local monday = mondayOfWeek(year, week)
	local function weekLink(t, before)
		local y = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'o', '@' .. t))
		local w = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'W', '@' .. t))
		local label = 'Java ' .. w .. (y ~= year and (' e vitit ' .. y) or '')
		label = before and ('← ' .. label) or (label .. ' →')
		local name, text = weekText(y, w)
		if text then
			return string.format('[[%s|%s]]', name, label)
		end
		-- a week without a page: the link opens a new page with the text of the form (InputInit)
		return string.format('&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[%s %s]&lt;/span&gt;',
			mw.title.new(name):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' }), label)
	end
	local choice = choose(frame, monday)
	local kind, label, detail
	if choice.mode == 'file' then
		kind, label, detail = 'chosen', 'Është zgjedhur skeda:', string.format('[[:File:%s|%s]]', choice.file, choice.file)
	elseif choice.mode == 'page' then
		kind, label, detail = 'written', 'Kjo faqe është shkruar e plotë', 'Faqja kryesore e shfaq ashtu siç është.'
	else
		kind = 'auto'
		label = choice.exists and 'Skeda e shkruar këtu nuk ekziston' or 'Ende nuk është zgjedhur një skedë'
		detail = string.format('Faqja kryesore do të shfaqë vetë [[%s%s|fotografinë e ditës]] të Wikimedia Commons për datën %s.',
			POTD_DAY, isoDay(monday), dayText(monday))
	end
	local html = {
		frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css' } },
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-page aj-week-%s%s&quot;&gt;', kind, choice.mode == 'file' and ' aj-week-title-only' or ''),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-head&quot;&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-prev&quot;&gt;' .. weekLink(monday - WEEK, true) .. '&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-title&quot;&gt;Java %d e vitit %d&lt;div class=&quot;aj-week-dates&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			week, year, weekDates(frame, monday)),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-next&quot;&gt;' .. weekLink(monday + WEEK, false) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-body&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-state&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-%s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			label, kind == 'chosen' and 'article' or 'detail', detail),
	}
	if choice.mode ~= 'page' then
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-caption&quot;&gt;Kështu do të shfaqet në faqen kryesore:&lt;/div&gt;')
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-preview&quot;&gt;' .. mainPageCard(frame, choice) .. '&lt;/div&gt;')
	end
	table.insert(html, '&lt;/div&gt;')
	table.insert(html, string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-foot&quot;&gt;&lt;span&gt;[[%s|← Vitrina e javës]]&lt;/span&gt;'
		.. '&lt;span&gt;[[:Kategoria:%s|Javët e vitit %d]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;', HOME, yearCategory(year), year))
	table.insert(html, string.format('[[Kategoria:%s|%02d]]', yearCategory(year), week))
	return table.concat(html)
end

return p</text>
      <sha1>9umzr3dno94wcy0hn2p1r6atlasm0pn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058229</id>
      <parentid>3058227</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Kur nuk zgjidhet asnjë skedë: me radhë fotografia e ditës ose skeda multimediale e ditës e Commons-it; te kutia e arkivave edhe arkivat e Fotografisë së ditës (2011–2022); emrat e rinj të stampës dhe të skriptit — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058229</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="27907" sha1="pf2ypv4129xr8jqz3c6zgxqkf24jygf" xml:space="preserve">-- Module:Showcase of the week
-- Builds the &quot;Vitrina e javës&quot; card on the Main Page (Faqja kryesore), as Module:Article of the week builds the
-- article of the week: a file of the week, a picture, a video or a sound. For the current week:
--  1. If the first line of the week page (e.g. &quot;Wikipedia:Vitrina e javës/2026/42&quot;) names a file, the card shows it
--     (a video or a sound with the player of the wiki), with the rest of the page as its caption.
--  2. If the week page is written out in full (a gallery, a table…), it is shown as it is.
--  3. If there is no week page, or its file does not exist, the card shows what Wikimedia Commons features on the
--     Monday of the week, the two kinds in turn, one a week (DAILY): its picture of the day, which is always one of
--     its featured pictures, or its media of the day, a video or a sound. A module cannot read Commons, so the card
--     holds a place for the file with its date (class &quot;potw-commons&quot;, data-potd=&quot;2026-10-12&quot; or
--     data-motd=&quot;2026-10-19&quot;), and MediaWiki:Showcase-of-the-week.js puts the file there: the picture from the wiki's
--     own feed of featured content (/api/rest_v1/feed/featured/2026/10/12), the video or the sound from Commons
--     (Template:Motd/2026-10-19) in the player of the wiki; each with its caption when Commons has one in Albanian.
--     MediaWiki:Common.js and MediaWiki:Mobile.js load that script on the pages that hold such a place. Without
--     scripts the card shows a link to the file of the day instead. Nothing is kept in a table, and no robot is
--     needed.
-- Usage: {{#invoke:Showcase of the week|main}}
-- For Wikipedia:Vitrina e javës: {{#invoke:Showcase of the week|nextFree}} gives the next week without a page
-- (&quot;2026/43&quot;), for the form; {{#invoke:Showcase of the week|window}}, in the section &quot;dritare&quot; of the page, shows the
-- next four weeks as cards, and Kuvendi shows that section as its window (Moduli:WindowSections);
-- {{#invoke:Showcase of the week|years}} links to the categories of the week pages of each year, and to the years of
-- &quot;Fotografia e ditës&quot;, the picture of the day that the Main Page had from 2011 to 2022. On each week page,
-- {{Showcase of the week page}} ({{#invoke:Showcase of the week|page}}) draws its head. The functions of the weeks
-- are those of Module:Article of the week, and the cards and the heads of the week pages have its styles.

local p = {}

-- Week pages are named after the ISO year and week number, as in {{#timel:o}}/{{LOCALWEEK}}
local WEEK_PREFIX = 'Wikipedia:Vitrina e javës/'

-- The page of the showcase of the week, whose section &quot;dritare&quot; holds the window
local HOME = 'Wikipedia:Vitrina e javës'

-- What Commons features each day, the kinds that the weeks without a choice take in turn: the picture of the day and
-- the media of the day (a video or a sound). For each: the page of a date (its file), the main page, what the card
-- calls it (in the forms the sentences need) and the attribute of the place in the card.
local DAILY = {
	{ key = 'potd', day = 'commons:Template:Potd/', home = 'commons:Commons:Picture of the day',
		name = 'fotografia e ditës', object = 'fotografinë e ditës' },
	{ key = 'motd', day = 'commons:Template:Motd/', home = 'commons:Commons:Media of the day',
		name = 'skeda multimediale e ditës', object = 'skedën multimediale të ditës' },
}

-- The week that takes the first kind (the ISO year times 53, plus the week): 2026/41; the weeks after it take the
-- kinds in turn
local DAILY_FIRST = 2026 * 53 + 41

-- The size of a picture or a video on the Main Page: it fits in this box and is made smaller on narrow screens
-- (MediaWiki:Showcase-of-the-week.js fits the picture of the day of Commons in the same box); a sound has a player as
-- wide as SOUND_SIZE
local SIZE = '800x500px'
local SOUND_SIZE = '400px'

-- The first year with week pages, and the category of the week pages of a year
local FIRST_YEAR = 2026

local function yearCategory(year)
	return 'Vitrina e javës ' .. year
end

-- The picture of the day that the Main Page had before the showcase of the week (2011–2022), and the pages of its
-- years: its yearly archive where there is one, otherwise the list of its daily pages of that year. It ended in 2022,
-- so the list does not change.
local OLDER = { home = 'Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës', label = 'Fotografia e ditës',
	prefix = 'Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/', archive = { [2011] = true, [2019] = true, [2020] = true,
	[2022] = true }, first = 2011, last = 2022 }

local DAY, WEEK = 86400, 7 * 86400

local MONTHS = { 'janar', 'shkurt', 'mars', 'prill', 'maj', 'qershor', 'korrik', 'gusht', 'shtator', 'tetor',
	'nëntor', 'dhjetor' }

-- The file namespace and its other names, and the words that are options of a file link, not its caption
local FILE_NAMES = { 'Skeda', 'File', 'Figura', 'Image', 'Foto' }
local OPTIONS = { thumb = true, thumbnail = true, parapamje = true, ['miniaturë'] = true, frame = true, framed = true,
	frameless = true, border = true, left = true, right = true, center = true, centre = true, none = true,
	majtas = true, djathtas = true, ['qendër'] = true, qender = true, upright = true, baseline = true, middle = true,
	sub = true, super = true, top = true, ['text-top'] = true, bottom = true, ['text-bottom'] = true }

-- The extensions of the files that the card can show: pictures, and the videos and sounds that the wiki plays
local PICTURES = { jpg = true, jpeg = true, png = true, gif = true, svg = true, tif = true, tiff = true, webp = true }
local PLAYED = { webm = true, ogv = true, mpg = true, mpeg = true, ogg = true, oga = true, opus = true, mp3 = true,
	wav = true, flac = true, mid = true, midi = true }

local function noon(year, month, day)
	return os.time{ year = year, month = month, day = day, hour = 12 }
end

-- Monday (at noon) of the week that contains the time t
local function mondayOf(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return noon(d.year, d.month, d.day) - ((d.wday + 5) % 7) * DAY
end

-- Monday of the current week, in the wiki's local time
local function thisMonday(frame)
	local function get(code)
		return tonumber(frame:callParserFunction('#timel', code))
	end
	return mondayOf(noon(get('Y'), get('n'), get('j')))
end

-- Monday (at noon) of the given ISO week: week 1 is the one with 4 January in it
local function mondayOfWeek(year, week)
	return mondayOf(noon(year, 1, 4)) + (week - 1) * WEEK
end

-- The text of a week page without what is not the choice itself: comments, &lt;noinclude&gt; parts, category links and
-- the head of the page ({{Showcase of the week page}}, or {{Image of the week page}} as it was called before)
local function bare(text)
	text = text:gsub('&lt;noinclude&gt;.-&lt;/noinclude&gt;', ''):gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
	text = text:gsub('%[%[%s*[KkCc]ategor[a-z]*%s*:[^%]]*%]%]', '')
	text = text:gsub('{{%s*[Ss]howcase of the week page%s*}}', ''):gsub('{{%s*[Ii]mage of the week page%s*}}', '')
	return mw.text.trim(text)
end

-- The page of the given (ISO) year and week, and its text (nil if there is no page). A week number written with a
-- leading zero (&quot;2026/05&quot;) is found too; a page that holds nothing but comments, categories and the head of the
-- page counts as no page.
local function weekText(year, week)
	local names = { WEEK_PREFIX .. year .. '/' .. week }
	if week &lt; 10 then
		table.insert(names, WEEK_PREFIX .. year .. '/0' .. week)
	end
	for _, name in ipairs(names) do
		local page = mw.title.new(name)
		local text = page and page:getContent()
		if text and bare(text) ~= '' then
			return name, text
		end
	end
	return names[1], nil
end

-- The week page for the week that starts on the given Monday, and its text (nil if there is no page)
local function weekPageText(frame, monday)
	local function get(code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. monday)
	end
	return weekText(get('o'), tonumber(get('W')))
end

-- The end of the link or call that opens at &quot;start&quot; ('[[' or '{{'), counting the ones inside it
local function closing(text, start)
	local depth, i = 0, start
	while i &lt; #text do
		local two = text:sub(i, i + 1)
		if two == '[[' or two == '{{' then
			depth, i = depth + 1, i + 2
		elseif two == ']]' or two == '}}' then
			depth, i = depth - 1, i + 2
			if depth == 0 then
				return i - 1
			end
		else
			i = i + 1
		end
	end
	return #text
end

-- The parts of a link or a call (the text between [[ ]] or {{ }}), split at the bars that are not inside an inner
-- link or call
local function split(inner)
	local parts, depth, start, i = {}, 0, 1, 1
	while i &lt;= #inner do
		local two = inner:sub(i, i + 1)
		if two == '[[' or two == '{{' then
			depth, i = depth + 1, i + 2
		elseif (two == ']]' or two == '}}') and depth &gt; 0 then
			depth, i = depth - 1, i + 2
		elseif inner:sub(i, i) == '|' and depth == 0 then
			table.insert(parts, inner:sub(start, i - 1))
			start, i = i + 1, i + 1
		else
			i = i + 1
		end
	end
	table.insert(parts, inner:sub(start))
	return parts
end

-- Whether a part of a file link is one of its options (a size, a place, a frame, alt=, link=…), not its caption
local function isOption(part)
	part = mw.ustring.lower(mw.text.trim(part))
	return OPTIONS[part] or part:find('^%d*x?%d+%s*px$') or part:find('^upright') or part:find('^[%a_]+%s*=') ~= nil
end

-- The name of a file without its namespace (&quot;Skeda:Emri.jpg&quot; → &quot;Emri.jpg&quot;), or nil if it is not one
local function withoutNamespace(name)
	name = mw.text.trim(name or '')
	for _, ns in ipairs(FILE_NAMES) do
		local first = ns:sub(1, 1)
		local rest = name:match('^[' .. first:upper() .. first:lower() .. ']' .. ns:sub(2) .. '%s*:%s*(.+)$')
		if rest then
			return mw.text.trim(rest)
		end
	end
	return name
end

-- The first file link of a text ([[Skeda:…]] or one of the other names): where it starts, or nil
local function firstFileLink(text)
	local best
	for _, ns in ipairs(FILE_NAMES) do
		local first = ns:sub(1, 1)
		local s = text:find('%[%[%s*[' .. first:upper() .. first:lower() .. ']' .. ns:sub(2) .. '%s*:')
		if s and (not best or s &lt; best) then
			best = s
		end
	end
	return best
end

-- The file and the caption of the file link that starts at &quot;s&quot;
local function fileLink(text, s)
	local parts = split(text:sub(s + 2, closing(text, s) - 2))
	local file = withoutNamespace(parts[1])
	local caption = ''
	for i = 2, #parts do
		local part = mw.text.trim(parts[i])
		if part ~= '' and not isOption(part) then
			caption = part
		end
	end
	return file, caption
end

-- The file of the first line of a week page and its caption (the rest of the page, or the caption of the link):
-- &quot;Skeda:Emri.jpg&quot;, &quot;[[Skeda:Emri.jpg|Përshkrimi]]&quot; or &quot;Emri.jpg&quot;. nil if the first line does not name a picture, a
-- video or a sound (the page is then written out in full).
local function chosenFile(text)
	text = bare(text)
	local first, rest = text:match('^([^\n]*)\n?(.*)$')
	first = mw.text.trim(first or '')
	local file, caption
	if first:find('^%[%[') and first:find('%]%]$') then
		local s = firstFileLink(first)
		if s ~= 1 then
			return nil
		end
		file, caption = fileLink(first, 1)
	else
		file = withoutNamespace(first)
	end
	local extension = file:match('%.(%w+)$')
	extension = extension and mw.ustring.lower(extension)
	if file == '' or file:find('[%[%]{}|&lt;&gt;\n]') or not extension or not (PICTURES[extension] or PLAYED[extension]) then
		return nil
	end
	rest = mw.text.trim(rest or '')
	return file, rest ~= '' and rest or caption or ''
end

-- What the file is, if it exists (here or on Commons): 'picture', 'video' or 'sound' (a sound has no size; an Ogg
-- file can be either). nil if it does not exist.
local function fileKind(name)
	local title = mw.title.new(name, 'File')
	local file = title and title.file
	if not (file and file.exists) then
		return nil
	end
	if PICTURES[mw.ustring.lower(name:match('%.(%w+)$') or '')] then
		return 'picture'
	end
	return (file.width or 0) &gt; 0 and 'video' or 'sound'
end

-- What Commons features that the week that starts on the given Monday takes, when it has no choice (DAILY)
local function dailyOf(frame, monday)
	local week = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'oW', '@' .. monday))
	local serial = math.floor(week / 100) * 53 + week % 100
	return DAILY[(serial - DAILY_FIRST) % #DAILY + 1]
end

-- Decides what to show in the week that starts on the given Monday. Returns a table with:
--  mode: 'file' (a file named on the week page), 'page' (week page written out in full) or 'commons' (what Commons
--  features on the Monday of the week, &quot;day&quot;: &quot;daily&quot; says which kind, see DAILY)
--  page (the week page), exists (whether it exists), and file, kind (see fileKind) and caption for a file named on
--  the week page
local function choose(frame, monday)
	local page, text = weekPageText(frame, monday)
	if text then
		local file, caption = chosenFile(text)
		if not file then
			return { mode = 'page', page = page, exists = true, text = text }
		end
		local kind = fileKind(file)
		if kind then
			return { mode = 'file', file = file, kind = kind, caption = caption, page = page, exists = true }
		end
		-- the file does not exist: the picture of the day of Commons, as for a week without a page
	end
	return { mode = 'commons', day = monday, daily = dailyOf(frame, monday), page = page, exists = text ~= nil }
end

-- The text with links to pages that don't exist yet turned into plain text (no red links on the Main Page)
local function withoutRedLinks(text)
	return (text:gsub('%[(%b[])%]', function (link)
		local inside = link:sub(2, -2)
		local target, label = inside:match('^([^|]*)|(.*)$')
		target = mw.text.trim(target or inside)
		local t = not target:find('^#') and mw.title.new(target)
		if not t or t.isExternal or t.namespace == 6 or t.namespace == 14 or t.exists then
			return nil
		end
		return label and label ~= '' and label or target
	end))
end

-- Roughly the text a reader sees, for the alternative text of the picture
local function plain(wikitext)
	local t = wikitext:gsub('%[%[[^%]|]*|([^%]]*)%]%]', '%1'):gsub('%[%[([^%]]*)%]%]', '%1')
	t = t:gsub('%[%a+://%S+%s*([^%]]*)%]', '%1'):gsub(&quot;'''?&quot;, ''):gsub('&lt;[^&gt;]*&gt;', ''):gsub('{%b{}}', '')
	t = mw.text.trim((t:gsub('[|%[%]]', ' '):gsub('%s+', ' ')))
	if mw.ustring.len(t) &gt; 200 then
		t = mw.ustring.sub(t, 1, 199) .. '…'
	end
	return t
end

-- A day in words: &quot;12 tetor 2026&quot;
local function dayText(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return d.day .. ' ' .. MONTHS[d.month] .. ' ' .. d.year
end

-- A day as Commons names its pictures of the day: &quot;2026-10-12&quot;
local function isoDay(t)
	return os.date('!%Y-%m-%d', t)
end

-- The card: the file and its caption (a video or a sound in the player of the wiki); for a week without a chosen file,
-- the place of the file of the day of Commons (filled by MediaWiki:Showcase-of-the-week.js) and the note, in two
-- forms: the one for readers whose browser runs the script, and the link to the file for the others
-- (Stampa:Vitrina e javës/styles.css shows one of the two)
local function card(frame, choice)
	if choice.mode == 'commons' then
		local day, daily = isoDay(choice.day), choice.daily
		return table.concat({
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw potw-commons potw-%s&quot; data-%s=&quot;%s&quot;&gt;', daily.key, daily.key, day),
			'&lt;div class=&quot;mp-potw-image potw-commons-image&quot;&gt;&lt;/div&gt;',
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-auto potw-js&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë skedë, ndaj po shfaqet '
				.. '[[%s|%s]] e Wikimedia Commons për datën %s.&lt;/div&gt;', daily.home, daily.name, dayText(choice.day)),
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-auto potw-nojs&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë skedë. Shihni '
				.. '[[%s%s|%s]] të Wikimedia Commons për datën %s.&lt;/div&gt;', daily.day, day, daily.object, dayText(choice.day)),
			'&lt;/div&gt;',
		}, '\n')
	end
	local caption = mw.text.trim(choice.caption or '')
	local kind = choice.kind or 'picture'
	-- the alternative text of a picture; a player has the name of its file
	local options = SIZE
	if kind == 'picture' then
		options = SIZE .. '|alt=' .. (caption ~= '' and plain(caption) or choice.file:gsub('%.%w+$', ''))
	elseif kind == 'sound' then
		options = SOUND_SIZE
	end
	local parts = {
		'&lt;div class=&quot;mp-potw&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-image mp-potw-%s&quot;&gt;[[File:%s|%s]]&lt;/div&gt;', kind, choice.file, options),
	}
	if caption ~= '' then
		table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;mp-potw-caption&quot;&gt;' .. withoutRedLinks(caption) .. '&lt;/div&gt;')
	end
	table.insert(parts, '&lt;/div&gt;')
	return table.concat(parts, '\n')
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|main}}: the card for the current week
function p.main(frame)
	local choice = choose(frame, thisMonday(frame))
	if choice.mode == 'page' then
		return frame:expandTemplate{ title = choice.page }
	end
	return card(frame, choice)
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|nextFree}}: the next week, from next Monday on, that has no page yet (&quot;2026/43&quot;)
function p.nextFree(frame)
	local first = thisMonday(frame)
	for i = 1, 52 do
		local page, text = weekPageText(frame, first + i * WEEK)
		if not text then
			return page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)
		end
	end
	return ''
end

-- The dates of the week that starts on the given Monday: &quot;5–11 tetor 2026&quot;, &quot;28 shtator – 4 tetor 2026&quot;
local function weekDates(frame, monday)
	local function date(t, code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. t)
	end
	local sunday = monday + 6 * DAY
	if date(monday, 'Y') ~= date(sunday, 'Y') then
		return date(monday, 'j F Y') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	elseif date(monday, 'n') ~= date(sunday, 'n') then
		return date(monday, 'j F') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	end
	return date(monday, 'j') .. '–' .. date(sunday, 'j F Y')
end

-- A small picture of a week's choice, for its card in the window: it links to the page of the file. A video or a
-- sound is named instead (a player is too large for the card). For the file of the day of Commons, an empty place
-- with its date, which MediaWiki:Showcase-of-the-week.js fills (a frame of the video, or the name of the sound).
local function thumbnail(file, kind)
	if kind ~= 'picture' then
		return string.format('[[:File:%s|%s]] (%s)', file, file, kind == 'video' and 'video' or 'regjistrim zanor')
	end
	return string.format('&lt;span class=&quot;window-ij-thumb&quot;&gt;[[File:%s|120x80px|link=File:%s|alt=]]&lt;/span&gt;', file, file)
end

local function commonsThumbnail(day, daily)
	return string.format('&lt;span class=&quot;window-ij-thumb potw-commons potw-commons-thumb potw-%s&quot; data-%s=&quot;%s&quot;&gt;&lt;/span&gt;',
		daily.key, daily.key, isoDay(day))
end

-- The names of the next four weeks, for their cards
local WINDOW_WEEKS = { 'Kjo javë', 'Java e ardhshme', 'Pas dy javësh', 'Pas tri javësh' }

-- The next four weeks as cards, as those of the article of the week: a week with a file (chosen by hand, on its
-- page) is green, with a small copy of the picture and a quiet button to the page of the week (&quot;Shihni parapamjen&quot;);
-- a week without one is amber, with the file of the day of Commons that the Main Page shows in its place and a
-- button that opens the page of the week to choose one.
local function weekCards(frame)
	local monday = thisMonday(frame)
	local cards = {}
	for i, label in ipairs(WINDOW_WEEKS) do
		local week = monday + (i - 1) * WEEK
		local choice = choose(frame, week)
		local chosen = choice.mode == 'file' or choice.mode == 'page'
		local parts = {
			string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-when&quot;&gt;%s&lt;span class=&quot;window-aj-id&quot;&gt;%s&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;',
				label, choice.page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)),
			'&lt;div class=&quot;window-aj-dates&quot;&gt;' .. weekDates(frame, week) .. '&lt;/div&gt;',
		}
		if chosen then
			local shown = choice.mode == 'file' and thumbnail(choice.file, choice.kind)
				or '[[' .. choice.page .. '|faqe e shkruar e plotë]]'
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Është zgjedhur skeda:&lt;/div&gt;'
				.. '&lt;div class=&quot;window-aj-article&quot;&gt;' .. shown .. '&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;')
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button window-aj-button-quiet plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Shihni parapamjen]&lt;/div&gt;',
				'Faqja e kësaj jave: tregon si do të shfaqet skeda në faqen kryesore. Aty mund ta ndryshoni.',
				mw.title.new(choice.page):fullUrl()))
		else
			local pick = '&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Nuk është zgjedhur një skedë&lt;/div&gt;'
				.. string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-fallback&quot;&gt;%s si zëvendësim [[%s%s|%s]] e Commons për datën %s%s&lt;/div&gt;',
					i == 1 and 'Po shfaqet' or 'Do të shfaqet', choice.daily.day, isoDay(week), choice.daily.name, dayText(week),
					choice.exists and ' (skeda te faqja e javës nuk ekziston)' or '')
				.. commonsThumbnail(week, choice.daily)
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;' .. pick .. '&lt;/div&gt;')
			local url = mw.title.new(choice.page):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' })
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Zgjidhni një skedë]&lt;/div&gt;',
				'Hap faqen e kësaj jave, ku shkruani emrin e skedës dhe përshkrimin e saj.', url))
		end
		table.insert(cards, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-week %s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
			chosen and 'window-aj-chosen' or 'window-aj-auto', table.concat(parts)))
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-weeks&quot;&gt;' .. table.concat(cards) .. '&lt;/div&gt;'
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|window}}: the cards of the next four weeks, in the section &quot;dritare&quot; of
-- Wikipedia:Vitrina e javës, which Kuvendi shows as its window (Moduli:WindowSections, where the badge counts the
-- amber cards). Away from Wikipedia:Vitrina e javës (on Kuvendi), the cards come under a head: the aim of the week
-- pages and, on its right, the link to their guidelines.
function p.window(frame)
	local weeks = weekCards(frame)
	if mw.title.getCurrentTitle().prefixedText == HOME then
		return weeks
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-head&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-intro&quot;&gt;&lt;b&gt;Synimi është që çdo javë të ketë '
		.. 'një skedë multimediale të zgjedhur nga komuniteti.&lt;/b&gt; Kur për një javë nuk zgjidhet asnjë, '
		.. 'faqja kryesore shfaq vetë, me radhë, fotografinë e ditës ose skedën multimediale të ditës të Wikimedia Commons.&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;window-aj-more&quot;&gt;[[' .. HOME .. '|Udhëzime]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. weeks
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|years}}: links to the categories of the week pages of each year, from the first to
-- the next one (&quot;2026 · 2027&quot;), for the archive box of Wikipedia:Vitrina e javës; a year without pages is left out,
-- and before the first week page the box says &quot;ende asnjë&quot;. Under them, on a line of their own, the years of the
-- picture of the day that came before it, each linked to its archive.
function p.years(frame)
	local links = {}
	for year = FIRST_YEAR, tonumber(frame:callParserFunction('#timel', 'o')) + 1 do
		if mw.site.stats.pagesInCategory(yearCategory(year), 'pages') &gt; 0 then
			table.insert(links, string.format('[[:Kategoria:%s|%d]]', yearCategory(year), year))
		end
	end
	local older = {}
	for year = OLDER.first, OLDER.last do
		table.insert(older, OLDER.archive[year] and string.format('[[%sArkivi/%d|%d]]', OLDER.prefix, year, year)
			or string.format('[[Special:PrefixIndex/%s%d/|%d]]', OLDER.prefix, year, year))
	end
	-- before the first week page, the box says so (an empty list would show the archives of the page instead)
	return '&lt;span class=&quot;hub-archives-years&quot;&gt;' .. (#links &gt; 0 and table.concat(links, ' · ') or &quot;''ende asnjë''&quot;)
		.. '&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;hub-archives-older&quot;&gt;[[' .. OLDER.home .. '|' .. OLDER.label .. ']]: '
		.. table.concat(older, ' · ') .. '&lt;/span&gt;'
end

-- The card of a choice as the Main Page shows it, in the frame of the template {{Vitrina e javës}}
local function mainPageCard(frame, choice)
	local function styles(src)
		return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = src } }
	end
	return styles('Stampa:Faqja kryesore/styles.css') .. styles('Stampa:Vitrina e javës/styles.css')
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-inner mp-potw-card&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HSBild.svg|40px|link=|alt=]] '
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Vitrina e javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;\n' .. card(frame, choice) .. '\n&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
end

-- {{Showcase of the week page}} ({{#invoke:Showcase of the week|page}}), at the top of each week page, drawn as the card of
-- its week on Wikipedia:Vitrina e javës, in large, as the week pages of the article of the week: the week and its
-- dates between links to the weeks around it; what the Main Page shows that week (green with a chosen file, amber
-- without one, blue for a page written out in full); its card as it will look there; at the foot, the ways back; and
-- the category of the year (&quot;Kategoria:Vitrina e javës 2026&quot;, sorted by week). Anywhere else it gives nothing.
function p.page(frame)
	local here = mw.title.getCurrentTitle().prefixedText
	local year, week = here:match('^' .. WEEK_PREFIX:gsub('%p', '%%%0') .. '(%d%d%d%d)/(%d%d?)$')
	if not year then
		return ''
	end
	year, week = tonumber(year), tonumber(week)
	local monday = mondayOfWeek(year, week)
	local function weekLink(t, before)
		local y = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'o', '@' .. t))
		local w = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'W', '@' .. t))
		local label = 'Java ' .. w .. (y ~= year and (' e vitit ' .. y) or '')
		label = before and ('← ' .. label) or (label .. ' →')
		local name, text = weekText(y, w)
		if text then
			return string.format('[[%s|%s]]', name, label)
		end
		-- a week without a page: the link opens a new page with the text of the form (InputInit)
		return string.format('&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[%s %s]&lt;/span&gt;',
			mw.title.new(name):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' }), label)
	end
	local choice = choose(frame, monday)
	local kind, label, detail
	if choice.mode == 'file' then
		kind, label, detail = 'chosen', 'Është zgjedhur skeda:', string.format('[[:File:%s|%s]]', choice.file, choice.file)
	elseif choice.mode == 'page' then
		kind, label, detail = 'written', 'Kjo faqe është shkruar e plotë', 'Faqja kryesore e shfaq ashtu siç është.'
	else
		kind = 'auto'
		label = choice.exists and 'Skeda e shkruar këtu nuk ekziston' or 'Ende nuk është zgjedhur një skedë'
		detail = string.format('Faqja kryesore do të shfaqë vetë [[%s%s|%s]] të Wikimedia Commons për datën %s.',
			choice.daily.day, isoDay(monday), choice.daily.object, dayText(monday))
	end
	local html = {
		frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css' } },
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-page aj-week-%s%s&quot;&gt;', kind, choice.mode == 'file' and ' aj-week-title-only' or ''),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-head&quot;&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-prev&quot;&gt;' .. weekLink(monday - WEEK, true) .. '&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-title&quot;&gt;Java %d e vitit %d&lt;div class=&quot;aj-week-dates&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			week, year, weekDates(frame, monday)),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-next&quot;&gt;' .. weekLink(monday + WEEK, false) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-body&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-state&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-%s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			label, kind == 'chosen' and 'article' or 'detail', detail),
	}
	if choice.mode ~= 'page' then
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-caption&quot;&gt;Kështu do të shfaqet në faqen kryesore:&lt;/div&gt;')
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-preview&quot;&gt;' .. mainPageCard(frame, choice) .. '&lt;/div&gt;')
	end
	table.insert(html, '&lt;/div&gt;')
	table.insert(html, string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-foot&quot;&gt;&lt;span&gt;[[%s|← Vitrina e javës]]&lt;/span&gt;'
		.. '&lt;span&gt;[[:Kategoria:%s|Javët e vitit %d]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;', HOME, yearCategory(year), year))
	table.insert(html, string.format('[[Kategoria:%s|%02d]]', yearCategory(year), week))
	return table.concat(html)
end

return p</text>
      <sha1>pf2ypv4129xr8jqz3c6zgxqkf24jygf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058249</id>
      <parentid>3058229</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Radha e fotografisë dhe e skedës multimediale të ditës numërohet në javë nga e hëna e 2026/41, që të vazhdojë pa u përsëritur edhe pas një viti me 52 javë — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058249</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="27911" sha1="d55hgfprggj33wywrd5ftezh4rs7e0y" xml:space="preserve">-- Module:Showcase of the week
-- Builds the &quot;Vitrina e javës&quot; card on the Main Page (Faqja kryesore), as Module:Article of the week builds the
-- article of the week: a file of the week, a picture, a video or a sound. For the current week:
--  1. If the first line of the week page (e.g. &quot;Wikipedia:Vitrina e javës/2026/42&quot;) names a file, the card shows it
--     (a video or a sound with the player of the wiki), with the rest of the page as its caption.
--  2. If the week page is written out in full (a gallery, a table…), it is shown as it is.
--  3. If there is no week page, or its file does not exist, the card shows what Wikimedia Commons features on the
--     Monday of the week, the two kinds in turn, one a week (DAILY): its picture of the day, which is always one of
--     its featured pictures, or its media of the day, a video or a sound. A module cannot read Commons, so the card
--     holds a place for the file with its date (class &quot;potw-commons&quot;, data-potd=&quot;2026-10-12&quot; or
--     data-motd=&quot;2026-10-19&quot;), and MediaWiki:Showcase-of-the-week.js puts the file there: the picture from the wiki's
--     own feed of featured content (/api/rest_v1/feed/featured/2026/10/12), the video or the sound from Commons
--     (Template:Motd/2026-10-19) in the player of the wiki; each with its caption when Commons has one in Albanian.
--     MediaWiki:Common.js and MediaWiki:Mobile.js load that script on the pages that hold such a place. Without
--     scripts the card shows a link to the file of the day instead. Nothing is kept in a table, and no robot is
--     needed.
-- Usage: {{#invoke:Showcase of the week|main}}
-- For Wikipedia:Vitrina e javës: {{#invoke:Showcase of the week|nextFree}} gives the next week without a page
-- (&quot;2026/43&quot;), for the form; {{#invoke:Showcase of the week|window}}, in the section &quot;dritare&quot; of the page, shows the
-- next four weeks as cards, and Kuvendi shows that section as its window (Moduli:WindowSections);
-- {{#invoke:Showcase of the week|years}} links to the categories of the week pages of each year, and to the years of
-- &quot;Fotografia e ditës&quot;, the picture of the day that the Main Page had from 2011 to 2022. On each week page,
-- {{Showcase of the week page}} ({{#invoke:Showcase of the week|page}}) draws its head. The functions of the weeks
-- are those of Module:Article of the week, and the cards and the heads of the week pages have its styles.

local p = {}

-- Week pages are named after the ISO year and week number, as in {{#timel:o}}/{{LOCALWEEK}}
local WEEK_PREFIX = 'Wikipedia:Vitrina e javës/'

-- The page of the showcase of the week, whose section &quot;dritare&quot; holds the window
local HOME = 'Wikipedia:Vitrina e javës'

-- What Commons features each day, the kinds that the weeks without a choice take in turn: the picture of the day and
-- the media of the day (a video or a sound). For each: the page of a date (its file), the main page, what the card
-- calls it (in the forms the sentences need) and the attribute of the place in the card.
local DAILY = {
	{ key = 'potd', day = 'commons:Template:Potd/', home = 'commons:Commons:Picture of the day',
		name = 'fotografia e ditës', object = 'fotografinë e ditës' },
	{ key = 'motd', day = 'commons:Template:Motd/', home = 'commons:Commons:Media of the day',
		name = 'skeda multimediale e ditës', object = 'skedën multimediale të ditës' },
}

-- The Monday (at noon) of the week that takes the first kind, 2026/41; the weeks after it take the kinds in turn,
-- counted in weeks, so that the turn goes on from one year to the next whether a year has 52 weeks or 53
local DAILY_FIRST = os.time{ year = 2026, month = 10, day = 5, hour = 12 }

-- The size of a picture or a video on the Main Page: it fits in this box and is made smaller on narrow screens
-- (MediaWiki:Showcase-of-the-week.js fits the picture of the day of Commons in the same box); a sound has a player as
-- wide as SOUND_SIZE
local SIZE = '800x500px'
local SOUND_SIZE = '400px'

-- The first year with week pages, and the category of the week pages of a year
local FIRST_YEAR = 2026

local function yearCategory(year)
	return 'Vitrina e javës ' .. year
end

-- The picture of the day that the Main Page had before the showcase of the week (2011–2022), and the pages of its
-- years: its yearly archive where there is one, otherwise the list of its daily pages of that year. It ended in 2022,
-- so the list does not change.
local OLDER = { home = 'Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës', label = 'Fotografia e ditës',
	prefix = 'Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/', archive = { [2011] = true, [2019] = true, [2020] = true,
	[2022] = true }, first = 2011, last = 2022 }

local DAY, WEEK = 86400, 7 * 86400

local MONTHS = { 'janar', 'shkurt', 'mars', 'prill', 'maj', 'qershor', 'korrik', 'gusht', 'shtator', 'tetor',
	'nëntor', 'dhjetor' }

-- The file namespace and its other names, and the words that are options of a file link, not its caption
local FILE_NAMES = { 'Skeda', 'File', 'Figura', 'Image', 'Foto' }
local OPTIONS = { thumb = true, thumbnail = true, parapamje = true, ['miniaturë'] = true, frame = true, framed = true,
	frameless = true, border = true, left = true, right = true, center = true, centre = true, none = true,
	majtas = true, djathtas = true, ['qendër'] = true, qender = true, upright = true, baseline = true, middle = true,
	sub = true, super = true, top = true, ['text-top'] = true, bottom = true, ['text-bottom'] = true }

-- The extensions of the files that the card can show: pictures, and the videos and sounds that the wiki plays
local PICTURES = { jpg = true, jpeg = true, png = true, gif = true, svg = true, tif = true, tiff = true, webp = true }
local PLAYED = { webm = true, ogv = true, mpg = true, mpeg = true, ogg = true, oga = true, opus = true, mp3 = true,
	wav = true, flac = true, mid = true, midi = true }

local function noon(year, month, day)
	return os.time{ year = year, month = month, day = day, hour = 12 }
end

-- Monday (at noon) of the week that contains the time t
local function mondayOf(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return noon(d.year, d.month, d.day) - ((d.wday + 5) % 7) * DAY
end

-- Monday of the current week, in the wiki's local time
local function thisMonday(frame)
	local function get(code)
		return tonumber(frame:callParserFunction('#timel', code))
	end
	return mondayOf(noon(get('Y'), get('n'), get('j')))
end

-- Monday (at noon) of the given ISO week: week 1 is the one with 4 January in it
local function mondayOfWeek(year, week)
	return mondayOf(noon(year, 1, 4)) + (week - 1) * WEEK
end

-- The text of a week page without what is not the choice itself: comments, &lt;noinclude&gt; parts, category links and
-- the head of the page ({{Showcase of the week page}}, or {{Image of the week page}} as it was called before)
local function bare(text)
	text = text:gsub('&lt;noinclude&gt;.-&lt;/noinclude&gt;', ''):gsub('&lt;!%-%-.-%-%-&gt;', '')
	text = text:gsub('%[%[%s*[KkCc]ategor[a-z]*%s*:[^%]]*%]%]', '')
	text = text:gsub('{{%s*[Ss]howcase of the week page%s*}}', ''):gsub('{{%s*[Ii]mage of the week page%s*}}', '')
	return mw.text.trim(text)
end

-- The page of the given (ISO) year and week, and its text (nil if there is no page). A week number written with a
-- leading zero (&quot;2026/05&quot;) is found too; a page that holds nothing but comments, categories and the head of the
-- page counts as no page.
local function weekText(year, week)
	local names = { WEEK_PREFIX .. year .. '/' .. week }
	if week &lt; 10 then
		table.insert(names, WEEK_PREFIX .. year .. '/0' .. week)
	end
	for _, name in ipairs(names) do
		local page = mw.title.new(name)
		local text = page and page:getContent()
		if text and bare(text) ~= '' then
			return name, text
		end
	end
	return names[1], nil
end

-- The week page for the week that starts on the given Monday, and its text (nil if there is no page)
local function weekPageText(frame, monday)
	local function get(code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. monday)
	end
	return weekText(get('o'), tonumber(get('W')))
end

-- The end of the link or call that opens at &quot;start&quot; ('[[' or '{{'), counting the ones inside it
local function closing(text, start)
	local depth, i = 0, start
	while i &lt; #text do
		local two = text:sub(i, i + 1)
		if two == '[[' or two == '{{' then
			depth, i = depth + 1, i + 2
		elseif two == ']]' or two == '}}' then
			depth, i = depth - 1, i + 2
			if depth == 0 then
				return i - 1
			end
		else
			i = i + 1
		end
	end
	return #text
end

-- The parts of a link or a call (the text between [[ ]] or {{ }}), split at the bars that are not inside an inner
-- link or call
local function split(inner)
	local parts, depth, start, i = {}, 0, 1, 1
	while i &lt;= #inner do
		local two = inner:sub(i, i + 1)
		if two == '[[' or two == '{{' then
			depth, i = depth + 1, i + 2
		elseif (two == ']]' or two == '}}') and depth &gt; 0 then
			depth, i = depth - 1, i + 2
		elseif inner:sub(i, i) == '|' and depth == 0 then
			table.insert(parts, inner:sub(start, i - 1))
			start, i = i + 1, i + 1
		else
			i = i + 1
		end
	end
	table.insert(parts, inner:sub(start))
	return parts
end

-- Whether a part of a file link is one of its options (a size, a place, a frame, alt=, link=…), not its caption
local function isOption(part)
	part = mw.ustring.lower(mw.text.trim(part))
	return OPTIONS[part] or part:find('^%d*x?%d+%s*px$') or part:find('^upright') or part:find('^[%a_]+%s*=') ~= nil
end

-- The name of a file without its namespace (&quot;Skeda:Emri.jpg&quot; → &quot;Emri.jpg&quot;), or nil if it is not one
local function withoutNamespace(name)
	name = mw.text.trim(name or '')
	for _, ns in ipairs(FILE_NAMES) do
		local first = ns:sub(1, 1)
		local rest = name:match('^[' .. first:upper() .. first:lower() .. ']' .. ns:sub(2) .. '%s*:%s*(.+)$')
		if rest then
			return mw.text.trim(rest)
		end
	end
	return name
end

-- The first file link of a text ([[Skeda:…]] or one of the other names): where it starts, or nil
local function firstFileLink(text)
	local best
	for _, ns in ipairs(FILE_NAMES) do
		local first = ns:sub(1, 1)
		local s = text:find('%[%[%s*[' .. first:upper() .. first:lower() .. ']' .. ns:sub(2) .. '%s*:')
		if s and (not best or s &lt; best) then
			best = s
		end
	end
	return best
end

-- The file and the caption of the file link that starts at &quot;s&quot;
local function fileLink(text, s)
	local parts = split(text:sub(s + 2, closing(text, s) - 2))
	local file = withoutNamespace(parts[1])
	local caption = ''
	for i = 2, #parts do
		local part = mw.text.trim(parts[i])
		if part ~= '' and not isOption(part) then
			caption = part
		end
	end
	return file, caption
end

-- The file of the first line of a week page and its caption (the rest of the page, or the caption of the link):
-- &quot;Skeda:Emri.jpg&quot;, &quot;[[Skeda:Emri.jpg|Përshkrimi]]&quot; or &quot;Emri.jpg&quot;. nil if the first line does not name a picture, a
-- video or a sound (the page is then written out in full).
local function chosenFile(text)
	text = bare(text)
	local first, rest = text:match('^([^\n]*)\n?(.*)$')
	first = mw.text.trim(first or '')
	local file, caption
	if first:find('^%[%[') and first:find('%]%]$') then
		local s = firstFileLink(first)
		if s ~= 1 then
			return nil
		end
		file, caption = fileLink(first, 1)
	else
		file = withoutNamespace(first)
	end
	local extension = file:match('%.(%w+)$')
	extension = extension and mw.ustring.lower(extension)
	if file == '' or file:find('[%[%]{}|&lt;&gt;\n]') or not extension or not (PICTURES[extension] or PLAYED[extension]) then
		return nil
	end
	rest = mw.text.trim(rest or '')
	return file, rest ~= '' and rest or caption or ''
end

-- What the file is, if it exists (here or on Commons): 'picture', 'video' or 'sound' (a sound has no size; an Ogg
-- file can be either). nil if it does not exist.
local function fileKind(name)
	local title = mw.title.new(name, 'File')
	local file = title and title.file
	if not (file and file.exists) then
		return nil
	end
	if PICTURES[mw.ustring.lower(name:match('%.(%w+)$') or '')] then
		return 'picture'
	end
	return (file.width or 0) &gt; 0 and 'video' or 'sound'
end

-- What Commons features that the week that starts on the given Monday takes, when it has no choice (DAILY)
local function dailyOf(monday)
	return DAILY[math.floor((monday - DAILY_FIRST) / WEEK + 0.5) % #DAILY + 1]
end

-- Decides what to show in the week that starts on the given Monday. Returns a table with:
--  mode: 'file' (a file named on the week page), 'page' (week page written out in full) or 'commons' (what Commons
--  features on the Monday of the week, &quot;day&quot;: &quot;daily&quot; says which kind, see DAILY)
--  page (the week page), exists (whether it exists), and file, kind (see fileKind) and caption for a file named on
--  the week page
local function choose(frame, monday)
	local page, text = weekPageText(frame, monday)
	if text then
		local file, caption = chosenFile(text)
		if not file then
			return { mode = 'page', page = page, exists = true, text = text }
		end
		local kind = fileKind(file)
		if kind then
			return { mode = 'file', file = file, kind = kind, caption = caption, page = page, exists = true }
		end
		-- the file does not exist: the picture of the day of Commons, as for a week without a page
	end
	return { mode = 'commons', day = monday, daily = dailyOf(monday), page = page, exists = text ~= nil }
end

-- The text with links to pages that don't exist yet turned into plain text (no red links on the Main Page)
local function withoutRedLinks(text)
	return (text:gsub('%[(%b[])%]', function (link)
		local inside = link:sub(2, -2)
		local target, label = inside:match('^([^|]*)|(.*)$')
		target = mw.text.trim(target or inside)
		local t = not target:find('^#') and mw.title.new(target)
		if not t or t.isExternal or t.namespace == 6 or t.namespace == 14 or t.exists then
			return nil
		end
		return label and label ~= '' and label or target
	end))
end

-- Roughly the text a reader sees, for the alternative text of the picture
local function plain(wikitext)
	local t = wikitext:gsub('%[%[[^%]|]*|([^%]]*)%]%]', '%1'):gsub('%[%[([^%]]*)%]%]', '%1')
	t = t:gsub('%[%a+://%S+%s*([^%]]*)%]', '%1'):gsub(&quot;'''?&quot;, ''):gsub('&lt;[^&gt;]*&gt;', ''):gsub('{%b{}}', '')
	t = mw.text.trim((t:gsub('[|%[%]]', ' '):gsub('%s+', ' ')))
	if mw.ustring.len(t) &gt; 200 then
		t = mw.ustring.sub(t, 1, 199) .. '…'
	end
	return t
end

-- A day in words: &quot;12 tetor 2026&quot;
local function dayText(t)
	local d = os.date('!*t', t)
	return d.day .. ' ' .. MONTHS[d.month] .. ' ' .. d.year
end

-- A day as Commons names its pictures of the day: &quot;2026-10-12&quot;
local function isoDay(t)
	return os.date('!%Y-%m-%d', t)
end

-- The card: the file and its caption (a video or a sound in the player of the wiki); for a week without a chosen file,
-- the place of the file of the day of Commons (filled by MediaWiki:Showcase-of-the-week.js) and the note, in two
-- forms: the one for readers whose browser runs the script, and the link to the file for the others
-- (Stampa:Vitrina e javës/styles.css shows one of the two)
local function card(frame, choice)
	if choice.mode == 'commons' then
		local day, daily = isoDay(choice.day), choice.daily
		return table.concat({
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw potw-commons potw-%s&quot; data-%s=&quot;%s&quot;&gt;', daily.key, daily.key, day),
			'&lt;div class=&quot;mp-potw-image potw-commons-image&quot;&gt;&lt;/div&gt;',
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-auto potw-js&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë skedë, ndaj po shfaqet '
				.. '[[%s|%s]] e Wikimedia Commons për datën %s.&lt;/div&gt;', daily.home, daily.name, dayText(choice.day)),
			string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-auto potw-nojs&quot;&gt;Për këtë javë nuk është zgjedhur asnjë skedë. Shihni '
				.. '[[%s%s|%s]] të Wikimedia Commons për datën %s.&lt;/div&gt;', daily.day, day, daily.object, dayText(choice.day)),
			'&lt;/div&gt;',
		}, '\n')
	end
	local caption = mw.text.trim(choice.caption or '')
	local kind = choice.kind or 'picture'
	-- the alternative text of a picture; a player has the name of its file
	local options = SIZE
	if kind == 'picture' then
		options = SIZE .. '|alt=' .. (caption ~= '' and plain(caption) or choice.file:gsub('%.%w+$', ''))
	elseif kind == 'sound' then
		options = SOUND_SIZE
	end
	local parts = {
		'&lt;div class=&quot;mp-potw&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;mp-potw-image mp-potw-%s&quot;&gt;[[File:%s|%s]]&lt;/div&gt;', kind, choice.file, options),
	}
	if caption ~= '' then
		table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;mp-potw-caption&quot;&gt;' .. withoutRedLinks(caption) .. '&lt;/div&gt;')
	end
	table.insert(parts, '&lt;/div&gt;')
	return table.concat(parts, '\n')
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|main}}: the card for the current week
function p.main(frame)
	local choice = choose(frame, thisMonday(frame))
	if choice.mode == 'page' then
		return frame:expandTemplate{ title = choice.page }
	end
	return card(frame, choice)
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|nextFree}}: the next week, from next Monday on, that has no page yet (&quot;2026/43&quot;)
function p.nextFree(frame)
	local first = thisMonday(frame)
	for i = 1, 52 do
		local page, text = weekPageText(frame, first + i * WEEK)
		if not text then
			return page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)
		end
	end
	return ''
end

-- The dates of the week that starts on the given Monday: &quot;5–11 tetor 2026&quot;, &quot;28 shtator – 4 tetor 2026&quot;
local function weekDates(frame, monday)
	local function date(t, code)
		return frame:callParserFunction('#time', code, '@' .. t)
	end
	local sunday = monday + 6 * DAY
	if date(monday, 'Y') ~= date(sunday, 'Y') then
		return date(monday, 'j F Y') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	elseif date(monday, 'n') ~= date(sunday, 'n') then
		return date(monday, 'j F') .. ' – ' .. date(sunday, 'j F Y')
	end
	return date(monday, 'j') .. '–' .. date(sunday, 'j F Y')
end

-- A small picture of a week's choice, for its card in the window: it links to the page of the file. A video or a
-- sound is named instead (a player is too large for the card). For the file of the day of Commons, an empty place
-- with its date, which MediaWiki:Showcase-of-the-week.js fills (a frame of the video, or the name of the sound).
local function thumbnail(file, kind)
	if kind ~= 'picture' then
		return string.format('[[:File:%s|%s]] (%s)', file, file, kind == 'video' and 'video' or 'regjistrim zanor')
	end
	return string.format('&lt;span class=&quot;window-ij-thumb&quot;&gt;[[File:%s|120x80px|link=File:%s|alt=]]&lt;/span&gt;', file, file)
end

local function commonsThumbnail(day, daily)
	return string.format('&lt;span class=&quot;window-ij-thumb potw-commons potw-commons-thumb potw-%s&quot; data-%s=&quot;%s&quot;&gt;&lt;/span&gt;',
		daily.key, daily.key, isoDay(day))
end

-- The names of the next four weeks, for their cards
local WINDOW_WEEKS = { 'Kjo javë', 'Java e ardhshme', 'Pas dy javësh', 'Pas tri javësh' }

-- The next four weeks as cards, as those of the article of the week: a week with a file (chosen by hand, on its
-- page) is green, with a small copy of the picture and a quiet button to the page of the week (&quot;Shihni parapamjen&quot;);
-- a week without one is amber, with the file of the day of Commons that the Main Page shows in its place and a
-- button that opens the page of the week to choose one.
local function weekCards(frame)
	local monday = thisMonday(frame)
	local cards = {}
	for i, label in ipairs(WINDOW_WEEKS) do
		local week = monday + (i - 1) * WEEK
		local choice = choose(frame, week)
		local chosen = choice.mode == 'file' or choice.mode == 'page'
		local parts = {
			string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-when&quot;&gt;%s&lt;span class=&quot;window-aj-id&quot;&gt;%s&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;',
				label, choice.page:sub(#WEEK_PREFIX + 1)),
			'&lt;div class=&quot;window-aj-dates&quot;&gt;' .. weekDates(frame, week) .. '&lt;/div&gt;',
		}
		if chosen then
			local shown = choice.mode == 'file' and thumbnail(choice.file, choice.kind)
				or '[[' .. choice.page .. '|faqe e shkruar e plotë]]'
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Është zgjedhur skeda:&lt;/div&gt;'
				.. '&lt;div class=&quot;window-aj-article&quot;&gt;' .. shown .. '&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;')
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button window-aj-button-quiet plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Shihni parapamjen]&lt;/div&gt;',
				'Faqja e kësaj jave: tregon si do të shfaqet skeda në faqen kryesore. Aty mund ta ndryshoni.',
				mw.title.new(choice.page):fullUrl()))
		else
			local pick = '&lt;div class=&quot;window-aj-state&quot;&gt;Nuk është zgjedhur një skedë&lt;/div&gt;'
				.. string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-fallback&quot;&gt;%s si zëvendësim [[%s%s|%s]] e Commons për datën %s%s&lt;/div&gt;',
					i == 1 and 'Po shfaqet' or 'Do të shfaqet', choice.daily.day, isoDay(week), choice.daily.name, dayText(week),
					choice.exists and ' (skeda te faqja e javës nuk ekziston)' or '')
				.. commonsThumbnail(week, choice.daily)
			table.insert(parts, '&lt;div class=&quot;window-aj-pick&quot;&gt;' .. pick .. '&lt;/div&gt;')
			local url = mw.title.new(choice.page):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' })
			table.insert(parts, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-button plainlinks&quot; title=&quot;%s&quot;&gt;[%s Zgjidhni një skedë]&lt;/div&gt;',
				'Hap faqen e kësaj jave, ku shkruani emrin e skedës dhe përshkrimin e saj.', url))
		end
		table.insert(cards, string.format('&lt;div class=&quot;window-aj-week %s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
			chosen and 'window-aj-chosen' or 'window-aj-auto', table.concat(parts)))
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-weeks&quot;&gt;' .. table.concat(cards) .. '&lt;/div&gt;'
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|window}}: the cards of the next four weeks, in the section &quot;dritare&quot; of
-- Wikipedia:Vitrina e javës, which Kuvendi shows as its window (Moduli:WindowSections, where the badge counts the
-- amber cards). Away from Wikipedia:Vitrina e javës (on Kuvendi), the cards come under a head: the aim of the week
-- pages and, on its right, the link to their guidelines.
function p.window(frame)
	local weeks = weekCards(frame)
	if mw.title.getCurrentTitle().prefixedText == HOME then
		return weeks
	end
	return '&lt;div class=&quot;window-aj-head&quot;&gt;&lt;div class=&quot;window-aj-intro&quot;&gt;&lt;b&gt;Synimi është që çdo javë të ketë '
		.. 'një skedë multimediale të zgjedhur nga komuniteti.&lt;/b&gt; Kur për një javë nuk zgjidhet asnjë, '
		.. 'faqja kryesore shfaq vetë, me radhë, fotografinë e ditës ose skedën multimediale të ditës të Wikimedia Commons.&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;window-aj-more&quot;&gt;[[' .. HOME .. '|Udhëzime]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. weeks
end

-- {{#invoke:Showcase of the week|years}}: links to the categories of the week pages of each year, from the first to
-- the next one (&quot;2026 · 2027&quot;), for the archive box of Wikipedia:Vitrina e javës; a year without pages is left out,
-- and before the first week page the box says &quot;ende asnjë&quot;. Under them, on a line of their own, the years of the
-- picture of the day that came before it, each linked to its archive.
function p.years(frame)
	local links = {}
	for year = FIRST_YEAR, tonumber(frame:callParserFunction('#timel', 'o')) + 1 do
		if mw.site.stats.pagesInCategory(yearCategory(year), 'pages') &gt; 0 then
			table.insert(links, string.format('[[:Kategoria:%s|%d]]', yearCategory(year), year))
		end
	end
	local older = {}
	for year = OLDER.first, OLDER.last do
		table.insert(older, OLDER.archive[year] and string.format('[[%sArkivi/%d|%d]]', OLDER.prefix, year, year)
			or string.format('[[Special:PrefixIndex/%s%d/|%d]]', OLDER.prefix, year, year))
	end
	-- before the first week page, the box says so (an empty list would show the archives of the page instead)
	return '&lt;span class=&quot;hub-archives-years&quot;&gt;' .. (#links &gt; 0 and table.concat(links, ' · ') or &quot;''ende asnjë''&quot;)
		.. '&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;hub-archives-older&quot;&gt;[[' .. OLDER.home .. '|' .. OLDER.label .. ']]: '
		.. table.concat(older, ' · ') .. '&lt;/span&gt;'
end

-- The card of a choice as the Main Page shows it, in the frame of the template {{Vitrina e javës}}
local function mainPageCard(frame, choice)
	local function styles(src)
		return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = src } }
	end
	return styles('Stampa:Faqja kryesore/styles.css') .. styles('Stampa:Vitrina e javës/styles.css')
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-inner mp-potw-card&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HSBild.svg|40px|link=|alt=]] '
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Vitrina e javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
		.. '&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;\n' .. card(frame, choice) .. '\n&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'
end

-- {{Showcase of the week page}} ({{#invoke:Showcase of the week|page}}), at the top of each week page, drawn as the card of
-- its week on Wikipedia:Vitrina e javës, in large, as the week pages of the article of the week: the week and its
-- dates between links to the weeks around it; what the Main Page shows that week (green with a chosen file, amber
-- without one, blue for a page written out in full); its card as it will look there; at the foot, the ways back; and
-- the category of the year (&quot;Kategoria:Vitrina e javës 2026&quot;, sorted by week). Anywhere else it gives nothing.
function p.page(frame)
	local here = mw.title.getCurrentTitle().prefixedText
	local year, week = here:match('^' .. WEEK_PREFIX:gsub('%p', '%%%0') .. '(%d%d%d%d)/(%d%d?)$')
	if not year then
		return ''
	end
	year, week = tonumber(year), tonumber(week)
	local monday = mondayOfWeek(year, week)
	local function weekLink(t, before)
		local y = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'o', '@' .. t))
		local w = tonumber(frame:callParserFunction('#time', 'W', '@' .. t))
		local label = 'Java ' .. w .. (y ~= year and (' e vitit ' .. y) or '')
		label = before and ('← ' .. label) or (label .. ' →')
		local name, text = weekText(y, w)
		if text then
			return string.format('[[%s|%s]]', name, label)
		end
		-- a week without a page: the link opens a new page with the text of the form (InputInit)
		return string.format('&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[%s %s]&lt;/span&gt;',
			mw.title.new(name):fullUrl({ action = 'edit', preload = WEEK_PREFIX .. 'InputInit' }), label)
	end
	local choice = choose(frame, monday)
	local kind, label, detail
	if choice.mode == 'file' then
		kind, label, detail = 'chosen', 'Është zgjedhur skeda:', string.format('[[:File:%s|%s]]', choice.file, choice.file)
	elseif choice.mode == 'page' then
		kind, label, detail = 'written', 'Kjo faqe është shkruar e plotë', 'Faqja kryesore e shfaq ashtu siç është.'
	else
		kind = 'auto'
		label = choice.exists and 'Skeda e shkruar këtu nuk ekziston' or 'Ende nuk është zgjedhur një skedë'
		detail = string.format('Faqja kryesore do të shfaqë vetë [[%s%s|%s]] të Wikimedia Commons për datën %s.',
			choice.daily.day, isoDay(monday), choice.daily.object, dayText(monday))
	end
	local html = {
		frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css' } },
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-page aj-week-%s%s&quot;&gt;', kind, choice.mode == 'file' and ' aj-week-title-only' or ''),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-head&quot;&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-prev&quot;&gt;' .. weekLink(monday - WEEK, true) .. '&lt;/div&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-title&quot;&gt;Java %d e vitit %d&lt;div class=&quot;aj-week-dates&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			week, year, weekDates(frame, monday)),
		'&lt;div class=&quot;aj-week-next&quot;&gt;' .. weekLink(monday + WEEK, false) .. '&lt;/div&gt;',
		'&lt;/div&gt;',
		'&lt;div class=&quot;aj-week-body&quot;&gt;',
		string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-pick&quot;&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-state&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;aj-week-%s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;',
			label, kind == 'chosen' and 'article' or 'detail', detail),
	}
	if choice.mode ~= 'page' then
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-caption&quot;&gt;Kështu do të shfaqet në faqen kryesore:&lt;/div&gt;')
		table.insert(html, '&lt;div class=&quot;aj-week-preview&quot;&gt;' .. mainPageCard(frame, choice) .. '&lt;/div&gt;')
	end
	table.insert(html, '&lt;/div&gt;')
	table.insert(html, string.format('&lt;div class=&quot;aj-week-foot&quot;&gt;&lt;span&gt;[[%s|← Vitrina e javës]]&lt;/span&gt;'
		.. '&lt;span&gt;[[:Kategoria:%s|Javët e vitit %d]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;', HOME, yearCategory(year), year))
	table.insert(html, string.format('[[Kategoria:%s|%02d]]', yearCategory(year), week))
	return table.concat(html)
end

return p</text>
      <sha1>d55hgfprggj33wywrd5ftezh4rs7e0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduli:Showcase of the week/doc</title>
    <ns>828</ns>
    <id>407646</id>
    <revision>
      <id>3058228</id>
      <parentid>3056988</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein Muçi zhvendosi faqen [[Moduli:Image of the week/doc]] te [[Moduli:Showcase of the week/doc]] pa lënë një ridrejtim: Emër anglisht që përputhet me kartën: Vitrina e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3056988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4058" sha1="lfgxutc907rwnd14qj0pqwpvsa28due" xml:space="preserve">Ky modul ndërton kartën &quot;Vitrina e javës&quot; të [[Faqja kryesore|faqes kryesore]] dhe faqet e javëve të [[Wikipedia:Vitrina e javës]], ashtu si [[Moduli:Article of the week]] për artikullin e javës: çdo javë një skedë, një fotografi, një video ose një regjistrim zanor. Java ndërron të hënën, në orën e wikit.

== Si zgjidhet skeda ==
* '''Me dorë.''' Faqja e javës (&lt;code&gt;Wikipedia:Vitrina e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;, p.sh. &lt;code&gt;Wikipedia:Vitrina e javës/2026/43&lt;/code&gt;, sipas numërimit ISO të javëve) ka në rreshtin e parë emrin e skedës (&lt;code&gt;Skeda:Emri.jpg&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Skeda:Emri.jpg]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ose vetëm &lt;code&gt;Emri.jpg&lt;/code&gt;) dhe në rreshtat pas tij përshkrimin e saj. Skeda mund të jetë nga Wikimedia Commons ose e ngarkuar këtu. Një fotografi del sa e lejon karta (brenda 800 × 500 pikselëve); një video ose një regjistrim zanor (webm, ogv, mpg, ogg, oga, opus, mp3, wav, flac, mid) del me luajtësin e wikit, që e luan aty për aty.
* '''Faqe e shkruar e plotë.''' Kur rreshti i parë nuk është emër skede (p.sh. faqja nis me një galeri), faqja kryesore e shfaq faqen e javës ashtu siç është.
* '''Automatikisht.''' Kur java nuk ka faqe, ose skeda e saj nuk ekziston, karta shfaq [[commons:Commons:Picture of the day|fotografinë e ditës]] të Wikimedia Commons për të hënën e asaj jave, që është gjithmonë një nga [[commons:Commons:Featured pictures|fotografitë e përkryera]] të Commons-it:
** një modul nuk mund ta lexojë Commons-in, ndaj karta lë një vend me datën (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;potw-commons&quot; data-potd=&quot;2026-10-12&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) dhe skripti [[MediaWiki:Image-of-the-week.js]] e mbush me fotografinë, nga burimi i përmbajtjes së zgjedhur i vetë wikit (&lt;code&gt;/api/rest_v1/feed/featured/2026/10/12&lt;/code&gt;); [[MediaWiki:Common.js]] dhe [[MediaWiki:Mobile.js]] e ngarkojnë skriptin vetëm në faqet që kanë një vend të tillë;
** përshkrimi del kur Commons e ka në shqip (&lt;code&gt;Template:Potd/2026-10-12 (sq)&lt;/code&gt; në Commons); përndryshe karta tregon vetëm fotografinë, që të çon te faqja e skedës;
** pa skripte, ose kur fotografia nuk merret dot, karta tregon një lidhje te fotografia e ditës në Commons;
** nuk ka asnjë tabelë për t'u mbajtur dhe asnjë robot.
Nën fotografinë e zgjedhur automatikisht del një shënim i vogël me datën e fotografisë së ditës. Te kartat e javëve ([[Wikipedia:Vitrina e javës]] dhe dritarja e Kuvendit) skripti vendos edhe një figurë të vogël të fotografisë së ditës për çdo javë pa skedë të zgjedhur; një javë me një video ose një regjistrim zanor ka emrin e skedës në vend të figurës.

== Funksionet ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Funksioni !! Ku përdoret !! Çfarë jep
|-
| &lt;code&gt;main&lt;/code&gt; || [[Stampa:Vitrina e javës]] || kartën e javës për faqen kryesore
|-
| &lt;code&gt;nextFree&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Vitrina e javës]] (formulari) || javën e parë të ardhshme pa faqe, p.sh. &quot;2026/43&quot;
|-
| &lt;code&gt;window&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Vitrina e javës]] (seksioni &quot;dritare&quot;) || katër javët e ardhshme si karta; [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvendi]] e shfaq këtë seksion në dritaren &quot;Faqja kryesore&quot; ([[Moduli:WindowSections]]), bashkë me artikullin dhe sfidën e javës; distinktivi i dritares numëron javët pa zgjedhje të të tria rubrikave
|-
| &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Vitrina e javës]] (arkivat) || lidhjet te kategoritë e viteve, p.sh. [[:Kategoria:Vitrina e javës 2026]]
|-
| &lt;code&gt;page&lt;/code&gt; || {{tl|Image of the week page}} || kokën e faqes së javës: java, datat, lidhjet te javët fqinje, çfarë shfaq faqja kryesore, pamjen e kartës dhe kategorinë e vitit
|}

Stilet: [[Stampa:Vitrina e javës/styles.css]] (karta), [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]] (kokat e faqeve të javëve, të përbashkëta me artikullin e javës) dhe [[Moduli:WindowSections/styles.css]] (kartat e javëve).

Faqja e javës që lexon faqja kryesore mbrohet bashkë me të (mbrojtje &quot;në kaskadë&quot;), si faqet e javëve të artikullit të javës.</text>
      <sha1>lfgxutc907rwnd14qj0pqwpvsa28due</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058250</id>
      <parentid>3058228</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Dokumentimi: me radhë fotografia e ditës ose skeda multimediale e ditës e Commons-it, skripti me emrin e ri, vitet e Fotografisë së ditës te arkivat, stampa me emrin e ri — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4846" sha1="ezulpdzpixfamwfp0052fdwni0fmobx" xml:space="preserve">Ky modul ndërton kartën &quot;Vitrina e javës&quot; të [[Faqja kryesore|faqes kryesore]] dhe faqet e javëve të [[Wikipedia:Vitrina e javës]], ashtu si [[Moduli:Article of the week]] për artikullin e javës: çdo javë një skedë, një fotografi, një video ose një regjistrim zanor. Java ndërron të hënën, në orën e wikit.

== Si zgjidhet skeda ==
* '''Me dorë.''' Faqja e javës (&lt;code&gt;Wikipedia:Vitrina e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;, p.sh. &lt;code&gt;Wikipedia:Vitrina e javës/2026/43&lt;/code&gt;, sipas numërimit ISO të javëve) ka në rreshtin e parë emrin e skedës (&lt;code&gt;Skeda:Emri.jpg&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Skeda:Emri.jpg]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ose vetëm &lt;code&gt;Emri.jpg&lt;/code&gt;) dhe në rreshtat pas tij përshkrimin e saj. Skeda mund të jetë nga Wikimedia Commons ose e ngarkuar këtu. Një fotografi del sa e lejon karta (brenda 800 × 500 pikselëve); një video ose një regjistrim zanor (webm, ogv, mpg, ogg, oga, opus, mp3, wav, flac, mid) del me luajtësin e wikit, që e luan aty për aty.
* '''Faqe e shkruar e plotë.''' Kur rreshti i parë nuk është emër skede (p.sh. faqja nis me një galeri), faqja kryesore e shfaq faqen e javës ashtu siç është.
* '''Automatikisht.''' Kur java nuk ka faqe, ose skeda e saj nuk ekziston, karta shfaq atë që Wikimedia Commons paraqet të hënën e asaj jave, me radhë një javë njërën e një javë tjetrën: [[commons:Commons:Picture of the day|fotografinë e ditës]], gjithmonë një nga [[commons:Commons:Featured pictures|fotografitë e përkryera]] të Commons-it, ose [[commons:Commons:Media of the day|skedën multimediale të ditës]], një video ose një regjistrim zanor që luhet aty për aty. Radha numërohet në javë nga java 2026/41, që mori fotografinë e ditës, dhe vazhdon edhe pas një viti me 52 javë:
** një modul nuk mund ta lexojë Commons-in, ndaj karta lë një vend me datën (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;potw-commons potw-potd&quot; data-potd=&quot;2026-10-12&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, ose &lt;code&gt;potw-motd&lt;/code&gt; me &lt;code&gt;data-motd&lt;/code&gt;) dhe skripti [[MediaWiki:Showcase-of-the-week.js]] e mbush: fotografinë e ditës nga burimi i përmbajtjes së zgjedhur i vetë wikit (&lt;code&gt;/api/rest_v1/feed/featured/2026/10/12&lt;/code&gt;), skedën multimediale të ditës nga Commons (&lt;code&gt;Template:Motd/2026-10-19&lt;/code&gt;) me luajtësin e vetë wikit, si një skedë të zgjedhur me dorë; [[MediaWiki:Common.js]] dhe [[MediaWiki:Mobile.js]] e ngarkojnë skriptin vetëm në faqet që kanë një vend të tillë;
** përshkrimi del kur Commons e ka në shqip (&lt;code&gt;Template:Potd/2026-10-12 (sq)&lt;/code&gt; ose &lt;code&gt;Template:Motd/2026-10-19 (sq)&lt;/code&gt; në Commons); përndryshe karta tregon vetëm skedën, që të çon te faqja e saj;
** pa skripte, ose kur skeda nuk merret dot, karta tregon një lidhje te skeda e ditës në Commons;
** nuk ka asnjë tabelë për t'u mbajtur dhe asnjë robot.
Nën skedën e zgjedhur automatikisht del një shënim i vogël me datën e saj. Te kartat e javëve ([[Wikipedia:Vitrina e javës]] dhe dritarja e Kuvendit) skripti vendos edhe një figurë të vogël për çdo javë pa skedë të zgjedhur: fotografinë e ditës, një kuadër të videos së ditës ose emrin e regjistrimit zanor të ditës. Një javë me një video ose një regjistrim zanor të zgjedhur me dorë ka emrin e skedës në vend të figurës.

== Funksionet ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Funksioni !! Ku përdoret !! Çfarë jep
|-
| &lt;code&gt;main&lt;/code&gt; || [[Stampa:Vitrina e javës]] || kartën e javës për faqen kryesore
|-
| &lt;code&gt;nextFree&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Vitrina e javës]] (formulari) || javën e parë të ardhshme pa faqe, p.sh. &quot;2026/43&quot;
|-
| &lt;code&gt;window&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Vitrina e javës]] (seksioni &quot;dritare&quot;) || katër javët e ardhshme si karta; [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvendi]] e shfaq këtë seksion në dritaren &quot;Faqja kryesore&quot; ([[Moduli:WindowSections]]), bashkë me artikullin dhe sfidën e javës; distinktivi i dritares numëron javët pa zgjedhje të të tria rubrikave
|-
| &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; || [[Wikipedia:Vitrina e javës]] (arkivat) || lidhjet te kategoritë e viteve, p.sh. [[:Kategoria:Vitrina e javës 2026]], dhe poshtë tyre vitet e [[Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës|Fotografisë së ditës]], rubrikës që faqja kryesore pati nga 2011 deri në 2022
|-
| &lt;code&gt;page&lt;/code&gt; || {{tl|Showcase of the week page}} || kokën e faqes së javës: java, datat, lidhjet te javët fqinje, çfarë shfaq faqja kryesore, pamjen e kartës dhe kategorinë e vitit
|}

Stilet: [[Stampa:Vitrina e javës/styles.css]] (karta), [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]] (kokat e faqeve të javëve, të përbashkëta me artikullin e javës) dhe [[Moduli:WindowSections/styles.css]] (kartat e javëve).

Faqja e javës që lexon faqja kryesore mbrohet bashkë me të (mbrojtje &quot;në kaskadë&quot;), si faqet e javëve të artikullit të javës.</text>
      <sha1>ezulpdzpixfamwfp0052fdwni0fmobx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Vitrina e javës/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>407647</id>
    <revision>
      <id>3058231</id>
      <parentid>3056961</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Luajtësi i videos së ditës sa karta; kur skeda multimediale e ditës nuk vendoset dot, lidhja te ajo, si pa skripte — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058231</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="3332" sha1="mcij6kugbugs5qhbk7pskn91xlwb8iv" xml:space="preserve">/* The showcase of the week (Module:Showcase of the week): the file in the middle of the card, a picture as large as
   the card allows (it fits in 800 × 500 pixels and becomes smaller on narrow screens), a video or a sound in the player
   of the wiki, its caption under it, and, for the file of the day of Wikimedia Commons shown when no file is chosen
   (its picture of the day or its media of the day, in turn), a small note like that of the article of the week. The
   body fills the card and its content sits in the middle, so that the card looks balanced beside a taller one in the
   same row. */
.mp-potw-card {
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.mp-potw-card &gt; .mp-card-body {
	display: flex;
	flex: 1 1 auto;
	flex-direction: column;
	justify-content: center;
}

/* The icon of the card: in grey, as the icons of the other cards */
.mp-potw-card &gt; .mp-card-heading img {
	filter: grayscale(1) contrast(0.75) brightness(1.12);
}

.mp-potw {
	display: flex;
	flex-direction: column;
	align-items: center;
	gap: 0.6rem;
	padding: 0.25rem 0.5rem 0.5rem;
	text-align: center;
}

.mp-potw-image {
	max-width: 100%;
}

.mp-potw-image img {
	display: block;
	max-width: 100%;
	height: auto;
	box-shadow: 0 0 0.3rem rgba(0, 0, 0, 0.35);
}

/* A video fits the card by itself, as a picture; the player of a sound is 400 pixels wide, and narrower on narrow
   screens. The same for the media of the day of Commons, whose player MediaWiki:Showcase-of-the-week.js puts in the
   card. */
.mp-potw-sound audio,
.mp-potw-sound .mw-tmh-player,
.mp-potw-video video,
.mp-potw-video .mw-tmh-player {
	max-width: 100%;
}

.mp-potw-caption {
	max-width: 46rem;
	line-height: 1.5;
}

/* The note under an automatic choice: the size, colour and style of the note of the article of the week */
.mp-potw-auto {
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 85%;
	font-style: italic;
}

/* The file of the day of Wikimedia Commons, which MediaWiki:Showcase-of-the-week.js puts in its place in the card.
   Of the two notes, the readers whose browser runs scripts see the one that says the file is shown; the others, and
   everybody when the file cannot be had, the one with the link to it. While the file comes, its place keeps the shape
   of most pictures, so that the page moves less. */
html.client-js .potw-commons:not(.potw-failed) &gt; .potw-nojs,
html.client-nojs .potw-commons &gt; .potw-js,
.potw-commons.potw-failed &gt; .potw-js,
html.client-nojs .potw-commons-image,
.potw-commons.potw-failed .potw-commons-image {
	display: none;
}

html.client-js .potw-commons:not(.potw-done):not(.potw-failed) .potw-commons-image {
	width: 100%;
	max-width: 750px;
	max-height: 500px;
	aspect-ratio: 3 / 2;
	background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa);
}

/* A place of the media of the day that no script has taken up (the script marks the places it fills with
   .potw-started): the link to it, as without scripts, and no empty place */
html.client-js .potw-motd:not(.potw-started) &gt; .potw-nojs {
	display: block;
}

html.client-js .potw-motd:not(.potw-started) &gt; .potw-js,
html.client-js .potw-motd:not(.potw-started) .potw-commons-image,
.potw-motd.potw-commons-thumb:not(.potw-started) {
	display: none;
}

/* Mobile size specific styles */
@media (max-width: 600px) {
	.mp-potw-caption {
		font-size: 95%;
	}
}</text>
      <sha1>mcij6kugbugs5qhbk7pskn91xlwb8iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Sfida e javës/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>407648</id>
    <revision>
      <id>3058235</id>
      <parentid>3056956</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Karta: ikona e problemit e vogël në të majtë të përshkrimit, butoni dhe lidhja e ndihmës në një kolonë në të djathtë, titulli i artikullit pak më i vogël — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058235</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="8196" sha1="8ar2j5y69eji93gmwwmg6qipxptma46" xml:space="preserve">/* The challenge of the week (Module:Challenge of the week). On the left, aligned left, the call to help, the article,
   and what is wrong with it after a small icon of the problem (in grey like the icons of the cards), with what to do
   under it; in a column on their right, the button that opens the article for editing and, under it, a quiet link to
   a page that shows how. No background of its own. The body fills the card and its content sits in the middle, so
   that the card looks balanced beside a taller one in the same row. */
.mp-improve-card {
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.mp-improve-card &gt; .mp-card-body {
	display: flex;
	flex: 1 1 auto;
	flex-direction: column;
	justify-content: center;
}

/* The icon of the card: in grey, as the icons of the other cards */
.mp-improve-card &gt; .mp-card-heading img {
	filter: grayscale(1) contrast(0.75) brightness(1.12);
}

.mp-improve {
	box-sizing: border-box;
	width: 100%;
	max-width: 44rem;
	margin: 0 auto;
	padding: 0.5rem 1rem 0.75rem;
	text-align: left;
}

/* The text is a grid of two columns: the words on the left, the button and the link on the right. Each part has its
   own row and column: in an automatic choice the line of Special:WhatLinksHere leaves words of its own in the grid
   (see below), and with every cell of these rows taken they go to rows of their own after them, without size. */
.mp-improve-text {
	display: grid;
	grid-template-columns: minmax(0, 1fr) auto;
	align-items: center;
	column-gap: 1.75rem;
}

.mp-improve-lead {
	grid-row: 1;
	grid-column: 1;
	margin-bottom: 0.1rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-style: italic;
}

/* The article: large, in the type of the titles of the cards (the bold name of the list of Special:WhatLinksHere
   for an automatic choice, see below) */
.mp-improve-article,
.mp-improve-text &gt; ul &gt; li &gt; bdi {
	grid-row: 2;
	grid-column: 1;
	margin-bottom: 0.45rem;
	font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times', serif;
	font-size: 22px;
	line-height: 1.25;
}

/* What is wrong (after the icon of the problem), and what to do (in bold: it is the call) */
.mp-improve-issue {
	display: flex;
	grid-row: 3;
	grid-column: 1;
	align-items: flex-start;
	gap: 0.5rem;
	line-height: 1.5;
}

/* The icon of the problem: an OOUI icon of 20 pixels, black, made grey by its opacity (class=skin-invert turns it
   light in night mode), level with the first line of the words */
.mp-improve-icon {
	flex: 0 0 auto;
	padding-top: 0.1em;
	line-height: 0;
}

.mp-improve-icon img {
	opacity: 0.45;
}

.mp-improve-issue-text {
	min-width: 0;
}

.mp-improve-task {
	font-weight: bold;
}

/* The column on the right: the button, beside the article, and the link to the page that shows how, under it */
.mp-improve-edit,
.mp-improve-auto .mw-whatlinkshere-tools {
	grid-row: 1 / 3;
	grid-column: 2;
	align-self: end;
	justify-self: center;
	margin-bottom: 0.45rem;
}

/* The button that opens the article for editing, in the look of the button &quot;Lexo më shumë&quot; of the article of the
   week (Stampa:Lexo/styles.css), at its size (14px): by hand a link of its own, in an automatic choice the edit link
   of Special:WhatLinksHere (&quot;redakto&quot;), whose word gives way to the same words (see below). The link is external by
   hand, and .plainlinks takes away the padding and the background of external links, hence the !important. */
.mp-improve-edit a,
.mp-improve .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;] {
	display: inline-block;
	box-sizing: border-box;
	min-width: 4em;
	padding: 0.546875em 0.875em !important;
	border: 1px solid #a1a1a1;
	border-radius: 2px;
	background: linear-gradient(to bottom, rgba(230, 241, 253, 0.9), rgba(212, 230, 252, 0.9)) !important;
	color: #202122 !important;
	font-size: 14px;
	font-weight: bold;
	line-height: 1.286;
	text-align: center;
	text-decoration: none;
	white-space: nowrap;
	vertical-align: middle;
}

.mp-improve-edit a:hover,
.mp-improve-edit a:focus,
.mp-improve .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;]:hover,
.mp-improve .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;]:focus {
	background: linear-gradient(to bottom, rgba(212, 230, 252, 0.9), rgba(230, 241, 253, 0.9)) !important;
	text-decoration: none;
}

.mp-improve-edit a:active,
.mp-improve .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;]:active {
	transform: translateY(2px);
	opacity: 0.7;
}

/* Night mode: the colours of the button &quot;Lexo më shumë&quot; in night mode */
@media screen {
	html.skin-theme-clientpref-night .mp-improve-edit a,
	html.skin-theme-clientpref-night .mp-improve .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;] {
		border-color: #72777d;
		background: var(--background-color-interactive, #27292d) !important;
		color: var(--color-base, #eaecf0) !important;
	}
}

@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
	html.skin-theme-clientpref-os .mp-improve-edit a,
	html.skin-theme-clientpref-os .mp-improve .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;] {
		border-color: #72777d;
		background: var(--background-color-interactive, #27292d) !important;
		color: var(--color-base, #eaecf0) !important;
	}
}

/* The page that shows how: a quiet link under the button */
.mp-improve-help {
	grid-row: 3;
	grid-column: 2;
	align-self: start;
	justify-self: center;
	font-size: 90%;
	white-space: nowrap;
}

.mp-improve-help a::after {
	content: &quot; →&quot;;
}

/* The note under an automatic choice, and the line of a template that no article carries any more: the size, colour
   and style of the note of the article of the week */
.mp-improve-note,
.mp-improve-empty {
	grid-row: 4;
	grid-column: 1 / -1;
	margin-top: 0.9rem;
	color: var(--color-subtle, #54595d);
	font-size: 85%;
	font-style: italic;
}

/* An automatic choice. The list of Special:WhatLinksHere (one article) comes first in the text: &quot;display: contents&quot;
   lets its parts take their places among the others. The parts after the list are shown only when the list is there;
   when a template has run out of articles there is no list, and only the line that says so is shown. */
.mp-improve-text &gt; ul,
.mp-improve-text &gt; ul &gt; li {
	display: contents;
}

.mp-improve-auto .mp-improve-text &gt; div {
	display: none;
}

.mp-improve-auto .mp-improve-text &gt; ul ~ div,
.mp-improve-auto .mp-improve-text &gt; .mp-improve-empty {
	display: block;
}

.mp-improve-auto .mp-improve-text &gt; ul ~ .mp-improve-issue {
	display: flex;
}

.mp-improve-auto .mp-improve-text &gt; ul ~ .mp-improve-empty {
	display: none;
}

/* Special:WhatLinksHere writes &quot;(përfshirë)&quot; after the name and two tool links in brackets. The line is hidden and
   without size (visibility hides its words from screen readers too); the name is shown again as a block of its own,
   and of the tools only the edit link, as the button, with its own words. Its word &quot;redakto&quot; has no size: the words
   of the button are its &quot;::after&quot;, which has the size and the padding of the button, so the link itself has none. */
.mp-improve-text &gt; ul &gt; li {
	font-size: 0;
	line-height: 0;
	visibility: hidden;
}

.mp-improve-text &gt; ul &gt; li &gt; bdi {
	display: block;
	font-weight: bold;
	visibility: visible;
}

.mp-improve-auto .mw-whatlinkshere-tools {
	display: block;
}

.mp-improve-auto .mw-whatlinkshere-tools a {
	display: none;
}

.mp-improve-auto .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;] {
	display: inline-block;
	padding: 0 !important;
	font-size: 0;
	line-height: 0;
	visibility: visible;
}

.mp-improve-auto .mw-whatlinkshere-tools a[href*=&quot;action=edit&quot;]::after {
	content: &quot;Përmirësojeni artikullin&quot;;
	display: inline-block;
	padding: 0.546875em 0.875em;
	font-size: 14px;
	line-height: 1.286;
}

/* Narrow screens: one column, the button and the link under the words */
@media (max-width: 600px) {
	.mp-improve {
		padding: 0.5rem 0.25rem 0.75rem;
	}

	.mp-improve-text {
		grid-template-columns: minmax(0, 1fr);
	}

	.mp-improve-article,
	.mp-improve-text &gt; ul &gt; li &gt; bdi {
		font-size: 19px;
	}

	.mp-improve-edit,
	.mp-improve-auto .mw-whatlinkshere-tools {
		grid-row: 4;
		grid-column: 1;
		justify-self: start;
		margin: 0.9rem 0 0;
	}

	.mp-improve-help {
		grid-row: 5;
		grid-column: 1;
		justify-self: start;
		margin-top: 0.6rem;
	}

	.mp-improve-note,
	.mp-improve-empty {
		grid-row: 6;
	}
}</text>
      <sha1>8ar2j5y69eji93gmwwmg6qipxptma46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Vitrina e javës</title>
    <ns>10</ns>
    <id>407649</id>
    <revision>
      <id>3058230</id>
      <parentid>3056963</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Moduli me emrin e ri: Showcase of the week — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="417" sha1="ciw97ookv6j8dbu0ow2vuein2js6j8s" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Faqja kryesore/styles.css&quot; /&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Vitrina e javës/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;mp-card-inner mp-potw-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HSBild.svg|40px|link=|alt=]] &lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Vitrina e javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;
{{#invoke:Showcase of the week|main}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Faqja kryesore]]</text>
      <sha1>ciw97ookv6j8dbu0ow2vuein2js6j8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Sfida e javës</title>
    <ns>10</ns>
    <id>407650</id>
    <revision>
      <id>3058236</id>
      <parentid>3056958</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Moduli me emrin e ri: Challenge of the week — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="lu5ps1bcb3m3wvxcpof1kyw62prj90c" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Faqja kryesore/styles.css&quot; /&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Sfida e javës/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;mp-card-inner mp-improve-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;mp-card-heading&quot;&gt;[[File:HSEditor.svg|40px|link=|alt=]] &lt;div class=&quot;mp-card-title&quot; role=&quot;heading&quot; aria-level=&quot;2&quot;&gt;Sfida e javës&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;mp-card-body&quot;&gt;
{{#invoke:Challenge of the week|main}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Faqja kryesore]]</text>
      <sha1>lu5ps1bcb3m3wvxcpof1kyw62prj90c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Showcase of the week page</title>
    <ns>10</ns>
    <id>407651</id>
    <revision>
      <id>3058237</id>
      <parentid>3056986</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein Muçi zhvendosi faqen [[Stampa:Image of the week page]] te [[Stampa:Showcase of the week page]] pa lënë një ridrejtim: Emër anglisht që përputhet me kartën: Vitrina e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3056986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="t7skyolh2sy80een5o8v6j1hvw7kmz5" xml:space="preserve">{{#invoke:Image of the week|page}}&lt;noinclude&gt;
Koka e një faqeje jave të [[Wikipedia:Vitrina e javës|Vitrinës së javës]] (&lt;code&gt;Wikipedia:Vitrina e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;): java dhe datat e saj, me lidhje te java e mëparshme dhe te e ardhshmja; çfarë shfaq faqja kryesore atë javë, me kartën ashtu siç do të duket atje; dhe kategoria e vitit (p.sh. [[:Kategoria:Vitrina e javës 2026]]), e renditur sipas javës. Kur faqja ka vetëm skedën dhe përshkrimin, ato fshihen poshtë kokës, sepse i tregon pamja.

Vendoset vetë në krye të çdo faqeje të re jave nga [[Wikipedia:Vitrina e javës/InputInit]]. Kudo tjetër (këtu, ose në faqen kryesore kur shfaqet një faqe jave e shkruar e plotë) nuk shfaq asgjë. Moduli: [[Moduli:Image of the week]] (funksioni &lt;code&gt;page&lt;/code&gt;); stilet: [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]], të njëjtat me ato të faqeve të javëve të artikullit të javës.

[[Kategoria:Faqja kryesore]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7skyolh2sy80een5o8v6j1hvw7kmz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058238</id>
      <parentid>3058237</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Emri i ri: Showcase of the week page, si Vitrina e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="1r88eaa7qz8ho78cr80ygnda0cufd50" xml:space="preserve">{{#invoke:Showcase of the week|page}}&lt;noinclude&gt;
Koka e një faqeje jave të [[Wikipedia:Vitrina e javës|Vitrinës së javës]] (&lt;code&gt;Wikipedia:Vitrina e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;): java dhe datat e saj, me lidhje te java e mëparshme dhe te e ardhshmja; çfarë shfaq faqja kryesore atë javë, me kartën ashtu siç do të duket atje; dhe kategoria e vitit (p.sh. [[:Kategoria:Vitrina e javës 2026]]), e renditur sipas javës. Kur faqja ka vetëm skedën dhe përshkrimin, ato fshihen poshtë kokës, sepse i tregon pamja.

Vendoset vetë në krye të çdo faqeje të re jave nga [[Wikipedia:Vitrina e javës/InputInit]]. Kudo tjetër (këtu, ose në faqen kryesore kur shfaqet një faqe jave e shkruar e plotë) nuk shfaq asgjë. Moduli: [[Moduli:Showcase of the week]] (funksioni &lt;code&gt;page&lt;/code&gt;); stilet: [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]], të njëjtat me ato të faqeve të javëve të artikullit të javës.

[[Kategoria:Faqja kryesore]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1r88eaa7qz8ho78cr80ygnda0cufd50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Vitrina e javës/InputInit</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407652</id>
    <revision>
      <id>3058244</id>
      <parentid>3056972</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Stampa e kokës me emrin e ri: Showcase of the week page — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="693" sha1="3c8t41cwp1gsjrgsq335j9t87xcu48q" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Showcase of the week page}}
&lt;!-- Shkruani në rreshtin më poshtë emrin e skedës (një fotografi, një video ose një regjistrim zanor), p.sh. Skeda:Ujevara.jpg, dhe në rreshtat pas tij përshkrimin e saj (mund të ketë lidhje). Rreshti i parë shton kokën e faqes, pamjen në faqen kryesore dhe kategorinë e vitit: mos e hiqni. Për një galeri ose disa skeda, lexoni [[Wikipedia:Vitrina e javës]]. --&gt;
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;Teksti me të cilin fillon faqja e një jave kur krijohet nga [[Wikipedia:Vitrina e javës]]: stampa {{tl|Showcase of the week page}} (koka e faqes, pamja në faqen kryesore dhe kategoria e vitit) dhe një shënim për redaktorin.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3c8t41cwp1gsjrgsq335j9t87xcu48q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sfida e javës/InputInit</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407653</id>
    <revision>
      <id>3058245</id>
      <parentid>3056968</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Stampa e kokës me emrin e ri: Challenge of the week page — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="oj9jawtglw623cll07ht2iowckjcgs2" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Challenge of the week page}}
&lt;!-- Shkruani në rreshtin më poshtë titullin e artikullit, p.sh. Kosova, dhe, po të doni, në rreshtat pas tij çfarë duhet përmirësuar në të. Rreshti i parë shton kokën e faqes, pamjen në faqen kryesore dhe kategorinë e vitit: mos e hiqni. --&gt;
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;Teksti me të cilin fillon faqja e një jave kur krijohet nga [[Wikipedia:Sfida e javës]]: stampa {{tl|Challenge of the week page}} (koka e faqes, pamja në faqen kryesore dhe kategoria e vitit) dhe një shënim për redaktorin.&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oj9jawtglw623cll07ht2iowckjcgs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Vitrina e javës</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407658</id>
    <revision>
      <id>3058242</id>
      <parentid>3056971</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Moduli me emrin e ri; kur nuk zgjidhet asnjë skedë, me radhë fotografia e ditës ose skeda multimediale e ditës e Commons-it — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3149" sha1="bkmxl90y007owdy8vq97518vb45sn1p" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Community hubs/styles.css&quot; /&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css&quot; /&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Moduli:WindowSections/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;main-grid&quot;&gt;
&lt;div&gt;[[File:Image-x-generic.svg|100px|link=|alt=Stema e Vitrinës së javës]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
&lt;div class=&quot;title&quot;&gt;Vitrina e javës&lt;/div&gt;
{{#tag:inputbox|
type=create
prefix=Wikipedia:Vitrina e javës/
preload=Wikipedia:Vitrina e javës/InputInit
default={{#invoke:Showcase of the week|nextFree}}
buttonlabel=Zgjidh skedën e javës
width=30
}}
&lt;div class=&quot;aj-hint&quot;&gt;Sugjerohet java e parë e ardhshme pa skedë. Për një javë tjetër, shkruani VITI/JAVA.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;{{Hub archives|list={{#invoke:Showcase of the week|years}}|link=:Kategoria:Vitrina e javës|search=Wikipedia:Vitrina e javës/}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-lead&quot;&gt;'''Vitrina e javës''' shfaqet në [[Faqja kryesore|faqen kryesore]] dhe ndryshon çdo të hënë: një fotografi, një video ose një regjistrim zanor. Synimi është që çdo javë të ketë një skedë të zgjedhur nga komuniteti. Faqja e secilës javë ka në titull vitin dhe numrin e javës sipas standardit ISO, p.sh. &lt;code&gt;Wikipedia:Vitrina e javës/2026/42&lt;/code&gt; për javën 12–18 tetor 2026.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-cards&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Si zgjidhet&lt;/div&gt;
Shtypni &quot;Zgjidhni një skedë&quot; te një nga javët më poshtë, ose shkruani vitin dhe javën në formularin më sipër. Në faqen që hapet shkruani në rreshtin e parë '''emrin e skedës''' (p.sh. &lt;code&gt;Skeda:Ujevara.jpg&lt;/code&gt;) dhe në rreshtat pas tij përshkrimin e saj. Zgjidhni mundësisht një nga skedat e përkryera të Wikimedia Commons: [[commons:Commons:Featured pictures|fotografitë]], [[commons:Commons:Featured videos|videot]] dhe [[commons:Commons:Featured sounds|regjistrimet zanore]], ose një nga [[commons:Commons:Quality images|fotografitë cilësore]]. Faqja kryesore i luan vetë videot dhe regjistrimet zanore. Pasi ta ruani, faqja e javës tregon si do të duket në faqen kryesore.
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Kur nuk zgjidhet asnjë&lt;/div&gt;
Nëse për një javë nuk zgjidhet asnjë skedë, faqja kryesore shfaq vetë atë që Wikimedia Commons paraqet të hënën e asaj jave, me radhë një javë njërën e një javë tjetrën: [[commons:Commons:Picture of the day|fotografinë e ditës]], gjithmonë një nga fotografitë e përkryera të Commons-it, ose [[commons:Commons:Media of the day|skedën multimediale të ditës]], një video ose një regjistrim zanor që luhet aty për aty. Përshkrimi del kur Commons e ka në shqip.
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Galeri ose tekst tjetër&lt;/div&gt;
Faqen e javës mund ta shkruani edhe të plotë, p.sh. me një galeri ose me disa skeda: faqja kryesore e shfaq ashtu siç është.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;aj-weeks&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;aj-weeks-title&quot;&gt;Javët e ardhshme&lt;/div&gt;
&lt;section begin=&quot;dritare&quot; /&gt;{{#invoke:Showcase of the week|window}}&lt;section end=&quot;dritare&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:VJ}}
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Faqja kryesore]]</text>
      <sha1>bkmxl90y007owdy8vq97518vb45sn1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stampa:Challenge of the week page</title>
    <ns>10</ns>
    <id>407665</id>
    <revision>
      <id>3058239</id>
      <parentid>3056987</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Klein Muçi zhvendosi faqen [[Stampa:Improvement of the week page]] te [[Stampa:Challenge of the week page]] pa lënë një ridrejtim: Emër anglisht që përputhet me kartën: Sfida e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3056987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="887" sha1="13vpvbsbb9ng53xruuxwac9nsho585k" xml:space="preserve">{{#invoke:Articles to improve|page}}&lt;noinclude&gt;
Koka e një faqeje jave të [[Wikipedia:Sfida e javës|Sfidës së javës]] (&lt;code&gt;Wikipedia:Sfida e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;): java dhe datat e saj, me lidhje te java e mëparshme dhe te e ardhshmja; çfarë shfaq faqja kryesore atë javë, me kartën ashtu siç do të duket atje; dhe kategoria e vitit (p.sh. [[:Kategoria:Sfida e javës 2026]]), e renditur sipas javës. Kur faqja ka titullin e artikullit, titulli dhe shënimi fshihen poshtë kokës, sepse i tregon pamja.

Vendoset vetë në krye të çdo faqeje të re jave nga [[Wikipedia:Sfida e javës/InputInit]]. Kudo tjetër nuk shfaq asgjë. Moduli: [[Moduli:Articles to improve]] (funksioni &lt;code&gt;page&lt;/code&gt;); stilet: [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]], të njëjtat me ato të faqeve të javëve të artikullit të javës.

[[Kategoria:Faqja kryesore]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>13vpvbsbb9ng53xruuxwac9nsho585k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058240</id>
      <parentid>3058239</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Emri i ri: Challenge of the week page, si Sfida e javës — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="891" sha1="bcz1epi75bsr048e8a72pma1lzry9c5" xml:space="preserve">{{#invoke:Challenge of the week|page}}&lt;noinclude&gt;
Koka e një faqeje jave të [[Wikipedia:Sfida e javës|Sfidës së javës]] (&lt;code&gt;Wikipedia:Sfida e javës/VITI/JAVA&lt;/code&gt;): java dhe datat e saj, me lidhje te java e mëparshme dhe te e ardhshmja; çfarë shfaq faqja kryesore atë javë, me kartën ashtu siç do të duket atje; dhe kategoria e vitit (p.sh. [[:Kategoria:Sfida e javës 2026]]), e renditur sipas javës. Kur faqja ka titullin e artikullit, titulli dhe shënimi fshihen poshtë kokës, sepse i tregon pamja.

Vendoset vetë në krye të çdo faqeje të re jave nga [[Wikipedia:Sfida e javës/InputInit]]. Kudo tjetër nuk shfaq asgjë. Moduli: [[Moduli:Challenge of the week]] (funksioni &lt;code&gt;page&lt;/code&gt;); stilet: [[Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css]], të njëjtat me ato të faqeve të javëve të artikullit të javës.

[[Kategoria:Faqja kryesore]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bcz1epi75bsr048e8a72pma1lzry9c5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sfida e javës</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407666</id>
    <revision>
      <id>3058243</id>
      <parentid>3056967</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Moduli me emrin e ri: Challenge of the week — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2829" sha1="qkc3swad86zl1ehrr05crq4chgp0u61" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Stampa:Community hubs/styles.css&quot; /&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Artikulli i javës/styles.css&quot; /&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Moduli:WindowSections/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;header&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;main-grid&quot;&gt;
&lt;div&gt;[[File:Accessories-text-editor.svg|100px|link=|alt=Stema e Sfidës së javës]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
&lt;div class=&quot;title&quot;&gt;Sfida e javës&lt;/div&gt;
{{#tag:inputbox|
type=create
prefix=Wikipedia:Sfida e javës/
preload=Wikipedia:Sfida e javës/InputInit
default={{#invoke:Challenge of the week|nextFree}}
buttonlabel=Zgjidh artikullin e javës
width=30
}}
&lt;div class=&quot;aj-hint&quot;&gt;Sugjerohet java e parë e ardhshme pa artikull. Për një javë tjetër, shkruani VITI/JAVA.&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;{{Hub archives|list={{#invoke:Challenge of the week|years}}|link=:Kategoria:Sfida e javës|search=Wikipedia:Sfida e javës/}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-intro&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-lead&quot;&gt;'''Sfida e javës''' shfaqet në [[Faqja kryesore|faqen kryesore]] dhe ndryshon çdo të hënë: një artikull që ka nevojë për përmirësim, që lexuesit ta ndreqin bashkë. Synimi është që çdo javë të ketë një artikull të zgjedhur nga komuniteti. Faqja e secilës javë ka në titull vitin dhe numrin e javës sipas standardit ISO, p.sh. &lt;code&gt;Wikipedia:Sfida e javës/2026/42&lt;/code&gt; për javën 12–18 tetor 2026.&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-cards&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Si zgjidhet&lt;/div&gt;
Shtypni &quot;Zgjidhni një artikull&quot; te një nga javët më poshtë, ose shkruani vitin dhe javën në formularin më sipër. Në faqen që hapet shkruani në rreshtin e parë '''titullin e artikullit''' (p.sh. &lt;code&gt;Kosova&lt;/code&gt;) dhe, po të doni, në rreshtat pas tij çfarë duhet përmirësuar në të. Pasi ta ruani, faqja e javës tregon si do të duket në faqen kryesore. Butoni &quot;Përmirësojeni artikullin&quot; i kartës e hap artikullin për redaktim.
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Kur nuk zgjidhet asnjë&lt;/div&gt;
Nëse për një javë nuk zgjidhet asnjë artikull, faqja kryesore shfaq vetë një artikull me një nga stampat e mirëmbajtjes së [[Moduli:Challenge of the week|modulit]] (pa burime, cung, pa &quot;ë&quot; e &quot;ç&quot;, përkthim i përafërt, gabime drejtshkrimore, artikuj të mirë ose të përkryer në rivlerësim…), me një stampë tjetër çdo javë, dhe thotë shkurt çfarë duhet bërë.
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;hub-card-title&quot;&gt;Pa mbrojtje&lt;/div&gt;
Artikulli i sfidës nuk mbrohet si faqet e tjera të faqes kryesore: faqja kryesore nuk e lexon tekstin e tij, ndaj kushdo mund ta redaktojë si zakonisht.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;aj-weeks&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;aj-weeks-title&quot;&gt;Javët e ardhshme&lt;/div&gt;
&lt;section begin=&quot;dritare&quot; /&gt;{{#invoke:Challenge of the week|window}}&lt;section end=&quot;dritare&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
{{Shortcut|WP:SJ}}
&lt;/div&gt;
[[Kategoria:Faqja kryesore]]</text>
      <sha1>qkc3swad86zl1ehrr05crq4chgp0u61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e partive politike në Suedi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407680</id>
    <revision>
      <id>3058003</id>
      <parentid>3057085</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T19:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* Votimi */</comment>
      <origin>3058003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="ff4uny1ijwnajzjtz09emfbuwtqw1rz" xml:space="preserve">&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --&gt;
== [[Lista e partive politike në Suedi]] ==
'''Kandidatura përfundon minimalisht më ''27 tetor 2026, 13:37 (CET)'''''
&lt;br /&gt;
&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --&gt;
&lt;!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --&gt;
''Kërkesa u hap më 13 tetor 2026 për stampën {{tl|Faqe për grisje}} që [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] i vuri faqes më 27 shkurt 2026. Artikulli nuk ka përmbajtje, thjeshtë një stampë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]])''

=== Votimi ===
&lt;!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me &lt;s&gt;…&lt;/s&gt; dhe shtoni të renë. --&gt;
* {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 04:49 (CEST)
* {{mbaje voto}} - Arsyetim i dobët për grisje. Artikulli është i vjetëruar dhe i mungojnë burimet, por këto probleme zgjidhen me ripërtëritjen e artikullit me burime dhe informata aktuale. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 tetor 2026 21:44 (CEST)

=== Diskutimi ===</text>
      <sha1>ff4uny1ijwnajzjtz09emfbuwtqw1rz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058134</id>
      <parentid>3058003</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T05:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lista e partive politike në Suedi */</comment>
      <origin>3058134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1454" sha1="leb5n54kpvi2hkbr71r31qklhbrql3l" xml:space="preserve">&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --&gt;
== [[Lista e partive politike në Suedi]] ==
'''Kandidatura përfundon minimalisht më ''27 tetor 2026, 13:37 (CET)'''''
&lt;br /&gt;
&lt;!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --&gt;
&lt;!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --&gt;
''Kërkesa u hap më 13 tetor 2026 për stampën {{tl|Faqe për grisje}} që [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] i vuri faqes më 27 shkurt 2026. Artikulli nuk ka përmbajtje, thjeshtë një stampë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]])''

=== Votimi ===
&lt;!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me &lt;s&gt;…&lt;/s&gt; dhe shtoni të renë. --&gt;
* &lt;s&gt;{{Të griset}}&lt;/s&gt;  {{Të mbahet}} - Nëse dikush merr kohën ta përditësojë. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 tetor 2026 07:25 (CEST)
* {{mbaje voto}} - Arsyetim i dobët për grisje. Artikulli është i vjetëruar dhe i mungojnë burimet, por këto probleme zgjidhen me ripërtëritjen e artikullit me burime dhe informata aktuale. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / &lt;small&gt;[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]&lt;/small&gt; 18 tetor 2026 21:44 (CEST)

=== Diskutimi ===</text>
      <sha1>leb5n54kpvi2hkbr71r31qklhbrql3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Armenët në Bengal</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407763</id>
    <revision>
      <id>3058054</id>
      <parentid>3057454</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3008" sha1="dfqvrnpodljrph5qdubh7mr0v46h0t3" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armenët në Bengal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057453 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250126034041/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241126155107/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 15 tetor 2026 20:43 (CEST)

== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armenët në Bengal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058053 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 01:40 (CEST)</text>
      <sha1>dfqvrnpodljrph5qdubh7mr0v46h0t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Protestat e opozitës shqiptare, 2025–2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407773</id>
    <revision>
      <id>3058149</id>
      <parentid>3057533</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T08:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Leutrim.P</username>
        <id>113691</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15986" sha1="r2r305cuvuoehn6azruhxk0w92pqfin" xml:space="preserve">{{për përmirësim}}
{{Infobox civil conflict
| name = 2025-2026 Albanian opposition protests
| subtitle = 
| part_of = 
| image = 17 April 2026 Democratic Party protest in Tirana, Albania.png
| caption = [[Democratic Party of Albania|PD]] protesters on 17 April 2026, at the [[Dëshmorët e Kombit Boulevard]]
| date = 17 November 2025 – 8 May 2026&lt;br/&gt; (5 months, 3 weeks and 1 day)
| location = [[Tirana]], [[Albania]]{{efn|A protest by [[Lëvizja Bashkë|LB]] was also held in Durrës.}}
| coordinates = 
| causes = *Corruption scandals involving [[Deputy Prime Minister of Albania|Deputy Prime Minister]] [[Belinda Balluku]]
*Alleged election fraud in the [[2025 Albanian parliamentary election|2025 election]]
| goals = *Resignation of [[Edi Rama]] and the [[Rama IV Government|Rama government]]
*[[Snap elections]]  
*[[Technocratic government]]
| methods = *[[Political demonstration|Demonstrations]]
*[[Sit-in]]
*[[Civil disobedience]]
*[[Rioting]]
*Marches
| status = 
| result = '''No political changes; inconclusive.'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protests won’t alter political balance, but show systemic problems with Albania’s democracy |url=https://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |website=European Western Balkans |access-date=13 July 2026 |archive-date=1 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701160437/http://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
*Party-led protest campaign superseded by the broader, citizen-led [[Flamingo Revolution]], which received support from all major parliamentary opposition parties.&lt;ref name=&quot;OSW-Flamingo&quot;&gt;{{cite web |last=Kucharski |first=Michał |date=23 June 2026 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |website=[[Centre for Eastern Studies]] |access-date=13 July 2026 |archive-date=13 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713180808/https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VNA-party-support&quot;&gt;{{cite web |date=2 June 2026 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |website=VNA |language=sq |access-date=13 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TopChannel-Berisha-Flamingo&quot;&gt;{{cite web |date=7 June 2026 |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |website=[[Top Channel]] |language=sq |access-date=13 July 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625015222/https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| side1 = '''Albanian opposition:'''
*{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Democratic Party of Albania|Democratic Party]]
*{{symbol|Partia e Lirisë.svg}} [[Freedom Party of Albania|Freedom Party]]&lt;ref name= &quot;ally1&quot;&gt;{{Cite web|title=PROTESTA E 22 DHJETORIT/ Berisha me aleatët: Kjo është një diktaturë më e egër se në '91-in! “AKSHI-GATE”, rrëmbyen 3 persona, për Gerond Meçen ...|url=https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|website=Ora News|access-date=16 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417073052/https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ally2&quot;&gt;{{Cite web|title=Protesta e 17 prillit, aleatët e PD-së takojnë Berishën|url=https://www.euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen|website=Euronews Albania|access-date=12 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417155416/https://euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Protesta e 22 marsit, Tedi Blushi: Mjaft më me një pushtet që sillet si pronar i Shqipërisë!|url=https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise|website=BalkanWeb|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429220223/https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
*{{symbol|Republican Party of Albania.svg}} [[Republican Party of Albania|Republican Party]]&lt;ref name= &quot;ally1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ally2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=VIDEO/ Çfarë ndodhi? Mediu përshëndetet me Berishën dhe largohet nga protesta|url=https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|website=Versus.al|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429121457/https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
*{{symbol|Balli Kombetar Demokrat Symbol.png}} [[Democratic National Front Party]]&lt;ref name= &quot;ally1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Artur Roshi: Protesta e 20 Shkurtit, prova e forcës së opozitës përballë propagandës së pushtetit|url=https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|website=Kundër.al|access-date=25 April 2026|archive-date=10 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260310192755/https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
*{{symbol|Logo e Partisë Demokristiane të Shqipërisë.svg}} [[Demochristian Party of Albania|Demochristian Party]]&lt;ref name= &quot;ally1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=“Do jetë 2-fish më agresive se ajo e 10 shkurtit”, Nard Ndoka 'zbulon' skenarët e protestës së Berishës|url=https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|website=Gazeta Tema|access-date=25 April 2026|archive-date=25 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260425214638/https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
*National Conservative Party&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kujtim Gjuzi i bashkohet protestës: Do përsërisim 2017-ën|url=https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|website=BoldNews.al|access-date=18 April 2026|archive-date=18 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418043110/https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
----
* [[Shqipëria Bëhet]]{{efn|Berisha publicly applauded and endorsed [[Shqipëria Bëhet|SHB]]'s protests, while its leader Adriatik Lapaj remained cautious but open to joining PD.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Berisha e ftoi në protestë, Lapaj &quot;vendos&quot; kusht: Pa logo partish do dal dhe unë|url=https://zeri.ai/aktualitet-berisha-e-ftoi-ne-proteste-lapaj-zbulon-arsyen-pse-nuk-iu-bashkua-rama-nuk-iken-me-mitingje-i236803|website=Zëri}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nga Berisha te Qori e Shehaj, Lapaj i fton për protestë: Ju pres në shesh|url=https://pamfleti.net/politike/nga-berisha-te-qori-e-shehaj-lapaj-i-fton-per-proteste-ju-pres-ne-shesh-i320883|website=Pamfleti}}&lt;/ref&gt;}}
'''Supported by:'''
*[[Unity for Human Rights Party]]&lt;ref name= &quot;ally1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ally2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vangjel Dule 'sulmon' Qeverinë: Jeni kapur me dashin e kopesë në kurriz! E keni kthyer korrupsionin në instrument të politikës së jashtme|url=https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|website=Shqiptarja.com|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429180024/https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
*{{symbol|Partia Agrare Ambientaliste.svg}} [[Environmentalist Agrarian Party]]&lt;ref name= &quot;ally1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ally2&quot; /&gt;
* {{flagicon image|Legality Movement Party Flag.svg}} [[Legality Movement Party]]&lt;ref&gt;{{Citeweb|title=Axhami: Duhet protestë e përbashkët për të rrezuar Ramën|url=https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|website=Gazeta Atdheu|access-date=11 May 2026|archive-date=17 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117061425/https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| side2 = '''Left-wing protesters and activists:'''
* {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Lëvizja Bashkë]]
*Various activists and citizens&lt;ref&gt;{{Cite web|title=“Lëvizja Bashkë” protestë para Kuvendit|url=https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit|website=Koha Jonë|access-date=3 May 2026|archive-date=12 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112072602/https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| side3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Government of Albania]]: ''' &lt;br/&gt; 
*{{symbol|Partia Socialiste.svg}} [[Socialist Party of Albania|Socialist Party]]
* {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} [[State Police (Albania)|State Police]]
** {{symbol|Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë.svg}} [[Rapid Intervention Force (Albania)|FNSH]]
** {{symbol|Shqiponjat.svg}} [[Shqiponjat (police unit)|Shqiponjat]]
** {{symbol|RENEA.svg}} [[RENEA]]
| lead_figures1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} '''[[Sali Berisha]]''' &lt;br/&gt; {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Flamur Noka]] &lt;br/&gt; {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Luçiano Boçi]] &lt;br/&gt;{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Agron Gjekmarkaj]] &lt;br/&gt; {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Gazment Bardhi]] &lt;br/&gt; {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Xhelal Mziu|Xhelal Mziu]] &lt;br/&gt; {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Klevis Balliu|Klevis Balliu]]
----
[[Adriatik Lapaj]]
| lead_figures2 = '''{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Arlind Qori]]''' &lt;br/&gt;{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Redi Muçi]]
| lead_figures3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Edi Rama]]''' &lt;br/&gt; {{flagdeco|Albania}} ''[[Belinda Balluku]]''{{efn|Suspended}}{{efn|Until 26 February 2026}} &lt;br/&gt; {{flagdeco|Albania}} [[Albana Koçiu]] &lt;br/&gt; {{flagdeco|Albania}} [[Besfort Lamallari]] &lt;br/&gt; {{flagdeco|Albania}} [[Toni Gogu]] &lt;br/&gt; {{flagdeco|Albania}} [[Ermal Nufi]]
| how_many1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} Thousands of protesters (estimate)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Albania, molotov contro il palazzo del governo nella protesta anti-corruzione|url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|website=La Repubblica|access-date=28 April 2026|archive-date=28 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428142616/https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
----
 Dozens of activists (SHB)
| how_many2 = {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} Hundreds of protesters and activists (estimate)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=FOTO/ Lëvizja Bashkë protestë para Parlamentit, thirrje maxhorancës socialiste: Dorëzoni Belindën!|url=https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|website=Gazeta Panorama|access-date=28 April 2026|archive-date=30 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430022336/https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| how_many3 = {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} 1500 police officers
| casualties1 = 
| casualties2 = 
| casualties3 = 
| fatalities = 
| injuries = 
| arrests = 
| damage = 
| buildings = 
| detentions = 
| charged = 
| fined = 
| effect = 
| effect_label = 
| casualties_label = 
| notes = 
| campaign_box = 
}}

'''Protestat e opozitës shqiptare të viteve 2025–2026''' ishin një seri demonstratash antiqeveritare në [[Shqipëri]], të mbajtura kryesisht në [[Tiranë]], kundër Kryeministrit [[Edi Rama]] dhe [[Qeveria Rama IV|qeverisë Rama]]. Protestat pasuan akuzat e opozitës për parregullsi në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 në Shqipëri dhe u intensifikuan pas procedurave të korrupsionit që përfshinin Zëvendëskryeministren dhe Ministren e Infrastrukturës [[Belinda Balluku]]. Partia Demokratike kryesore e opozitës dhe aleatët e saj kërkuan dorëheqjen e Ramës, një qeveri teknokratike dhe zgjedhje të reja, ndërsa lëvizje të tjera politike, përfshirë Shqipëria Bëhet dhe Lëvizja Bashkë, organizuan demonstrata të veçanta antiqeveritare.

Protestat ndryshonin në shkallë nga tubime të vogla para Kryeministrisë dhe Parlamentit deri në marshime më të mëdha dhe përballje të dhunshme me policinë. Disa demonstrata përfshinin përdorimin e koktejeve Molotov, fishekzjarrëve, flakëve dhe piroteknikës kundër policisë ose ndërtesave publike, ndërsa policia u përgjigj në disa raste me gaz lotsjellës, topa uji dhe barriera. Vala e protestës rezultoi në lëndime, arrestime dhe ndjekje penale kundër demonstruesve, përfshirë të mitur.

Pas demonstratës së fundit më 8 maj, fushata e udhëhequr nga partia u zëvendësua nga [[Protestat në Zvërnec, 2026|protestat më të gjera në Zvërnec]], të udhëhequra nga qytetarët, i cili filloi më vonë atë muaj dhe mori mbështetje nga të gjitha partitë kryesore të opozitës parlamentare, ndërkohë që mbeti e pavarur nga udhëheqja e partive.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |access-date=2026-10-15 |website=OSW Centre for Eastern Studies |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-02 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |access-date=2026-10-15 |website=vna.al}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec: Rama firmosi lejen e zhvillimit kur toka është në proces gjyqësor |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |access-date=2026-10-15 |website=top-channel.tv |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Shiko edhe ==

* [[Protestat në Zvërnec, 2026]]

== Burime ==

[[Kategoria:Protesta në Shqipëri]]
[[Kategoria:Dhuna në Shqipëri]]</text>
      <sha1>r2r305cuvuoehn6azruhxk0w92pqfin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Vitrina e javës/2026/43</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407784</id>
    <revision>
      <id>3058241</id>
      <parentid>3057666</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klein Muçi</username>
        <id>52109</id>
      </contributor>
      <comment>Stampa e kokës me emrin e ri: Showcase of the week page — përmes Claude AI</comment>
      <origin>3058241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="505" sha1="tqaq8cn78466hqzpom0hlny71w65ay8" xml:space="preserve">{{Showcase of the week page}}
&lt;!-- Shkruani në rreshtin më poshtë emrin e skedës (një fotografi, një video ose një regjistrim zanor), p.sh. Skeda:Ujevara.jpg, dhe në rreshtat pas tij përshkrimin e saj (mund të ketë lidhje). Rreshti i parë shton kokën e faqes, pamjen në faqen kryesore dhe kategorinë e vitit: mos e hiqni. Për një galeri ose disa skeda, lexoni [[Wikipedia:Vitrina e javës]]. --&gt;
File:Kalaja_e_Gjirokastres_lundron_ne_mjegull.jpg
Kalaja e Gjirokastrës lundron në mjegull</text>
      <sha1>tqaq8cn78466hqzpom0hlny71w65ay8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adriano Olivetti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407786</id>
    <revision>
      <id>3057993</id>
      <parentid>3057854</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23955" sha1="fauusanb4lb8v0lpfzhcklreud2669l" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

 Koncepti dhe organizimi i punës

Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

 Bashkëpunimi me UNRRA Casas

Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

==  Në kulturën popullore == Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>fauusanb4lb8v0lpfzhcklreud2669l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058037</id>
      <parentid>3057993</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Rregullova gabimet drejtshkrimore</comment>
      <origin>3058037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23969" sha1="stf0p35sz3bly703yzq3crj2x0lrqqm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

===== Koncepti dhe organizimi i punës === =====
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

 Bashkëpunimi me UNRRA Casas

Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

==  Në kulturën popullore == Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>stf0p35sz3bly703yzq3crj2x0lrqqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058038</id>
      <parentid>3058037</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>Rregullova gabimet drejtshkrimore</comment>
      <origin>3058038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23975" sha1="swybv1b1ywpu78qmtlzvikvrfctu4ye" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

====== === Koncepti dhe organizimi i punës === ======
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

 Bashkëpunimi me UNRRA Casas

Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

==  Në kulturën popullore == Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>swybv1b1ywpu78qmtlzvikvrfctu4ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058040</id>
      <parentid>3058038</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <origin>3058040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23961" sha1="379lqfhflnszcq3gwvtpztb9ixpwg2y" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

=== Koncepti dhe organizimi i punës ===
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

 Bashkëpunimi me UNRRA Casas

Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

==  Në kulturën popullore == Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>379lqfhflnszcq3gwvtpztb9ixpwg2y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058042</id>
      <parentid>3058040</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Rregullova gabimet drejtshkrimore</comment>
      <origin>3058042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23971" sha1="51cqwnrr0ntyuwmw105berd499oitg7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

=== Koncepti dhe organizimi i punës ===
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

=== Bashkëpunimi me UNRRA Casas === ===
Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

==  Në kulturën popullore == Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>51cqwnrr0ntyuwmw105berd499oitg7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058043</id>
      <parentid>3058042</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* rregullova gabjmet drejtshkrimore</comment>
      <origin>3058043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23967" sha1="rqun7t87t9bd2kio302j8rwct504spe" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

=== Koncepti dhe organizimi i punës ===
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

=== Bashkëpunimi me UNRRA Casas ===
Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

==  Në kulturën popullore == Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>rqun7t87t9bd2kio302j8rwct504spe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058046</id>
      <parentid>3058043</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Rregullova gabimet drejtshkrimore</comment>
      <origin>3058046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23987" sha1="a8pnswshd351m3jt37vmcxov271bta8" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

=== Koncepti dhe organizimi i punës ===
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

=== Bashkëpunimi me UNRRA Casas ===
Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

&lt;nowiki&gt;=== Në kulturën popullore ===&lt;/nowiki&gt; 

Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>a8pnswshd351m3jt37vmcxov271bta8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058047</id>
      <parentid>3058046</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bashkëpunimi me UNRRA Casas */</comment>
      <origin>3058047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23969" sha1="kx5y0ylcv2505tfdrcscw2mmjftekll" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

=== Koncepti dhe organizimi i punës ===
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

=== Bashkëpunimi me UNRRA Casas ===
Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

=== Në kulturën popullore ===

Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

== Paralele me sipërmarrës të tjerë
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>kx5y0ylcv2505tfdrcscw2mmjftekll</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058158</id>
      <parentid>3058047</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Në kulturën popullore */</comment>
      <origin>3058158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23974" sha1="fof96u24cepgj9jbd7iyav2ljwtfj79" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Adriano Olivetti
| image       = Adriano Olivetti 1957.jpg
| caption     =
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}

&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;


'''Adriano Olivetti (Ivrea, 11 prill 1901 – Aigle, 27 shkurt 1960''' ishte një '''sipërmarrës, inxhinier dhe politikan italian''', )bir i '''Camillo Olivettit''' (themeluesit të ''Ing. C. Olivetti &amp; C.'', fabrikës së parë italiane të makinave të shkrimit) dhe i '''Luisa Revelit'''. Ai ishte vëlla i industrialistëve '''Massimo Olivetti''' dhe '''Dino Olivetti''', si dhe i motrave '''Silvia (1904–1990), Elena (1900–1978) dhe Laura (1907–1934)'''.

Ai i përkiste një familjeje të rëndësishme borgjeze të '''Ivreas''', me '''origjinë hebraike'''.

Një figurë me rëndësi të madhe dhe të veçantë në historinë italiane të periudhës së pasluftës së Dytë Botërore, ai u dallua për projektet e tij industriale novatore, të bazuara në parimin se fitimi i kompanisë duhet të riinvestohet në dobi të komunitetit.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adriano Olivetti  - L`imprenditore rosso - La Storia siamo noi |url=http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |access-date=2026-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx |archive-date=25 mars 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Lindi në kodrën e Monte Navale, nga Camillo, me origjinë hebraike, dhe Luisa Revel, e besimit valdezian. Ai nuk mori asnjë edukim fetar (megjithëse kishte arritur të siguronte një certifikatë pagëzimi valdezian për t'iu shmangur ligjeve racore fashiste të vitit 1938); vetëm në moshë të pjekur, me rastin e martesës së tij të dytë, u konvertua në katolicizëm.
Pasi përfundoi studimet në degën e fizikës dhe matematikës në Institutin Teknik të Cuneos, në prill të vitit 1918 u regjistrua vullnetarisht në Regjimentin e 4-t të trupave alpine italiane (Alpini). Pas përfundimit të shërbimit ushtarak, u regjistrua në Politeknikun e Torinos dhe filloi të merrte pjesë aktivisht në debatin shoqëror dhe politik. Ai bashkëpunoi me revistat «L'azione riformista» dhe «Tempi Nuovi», ku babai i tij ishte përkatësisht botues dhe financuesi kryesor, si dhe vendosi kontakte me Piero Gobettin dhe Carlo Rossellin.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MONUSCO DDR/RR Bulletin |url=https://doi.org/10.3998/mpub.11560559.cmp.29 |access-date=2026-10-16 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;

== Karriera ==
Në vitin 1919 bashkëpunoi me të atin në hartimin e gazetës L’Azione Riformista. Kjo dëshmohet nga referenca të shumta të të atit, megjithëse nuk jemi në gjendje të identifikojmë artikujt e shkruar nga Adriano Olivetti, pasi ato ishin anonime ose të firmosura me pseudonim. Kur, në vitin 1920, Camillo vendosi të pezullonte botimin e kësaj të përjavshmeje nga Kanavese, të cilën e konsideronte tepër provinciale dhe për këtë arsye pa ndikim real në politikë, Adriano e bindi të atin t’ia kalonte atij “dhe disa miqve të tij të rinj” atë gazetë, e cila megjithatë nuk do të vazhdonte përtej vitit 1920.

Dihet se ai bashkëpunoi gjithashtu me Tempi Nuovi, e përjavshmja politike torineze që i ati do ta themelonte së bashku me Donato Bachi-n, i cili do të ishte drejtori i saj, dhe me progresistë të tjerë. Me ndryshimin e qëndrimit të kësaj gazete, fillimisht kritik e më pas gjithnjë e më qartësisht antifashist, ndodhi edhe ndryshimi politik i Adriano Olivettit. Në këtë ndikuan edhe mjedisi kulturor i Politeknikut dhe miqësia me familjen Levi, veçanërisht me Gino Levin, shokun e tij të kursit.

Në vitin 1924 mori diplomën në inxhinieri kimike në Politeknikun e Torinos dhe, pas një qëndrimi studimor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës së bashku me Domenico Burzion (Drejtorin Teknik të Olivettit), gjatë të cilit pati mundësinë të njihej me metodat moderne të organizimit të ndërmarrjeve, në vitin 1926 hyri në fabrikën e të atit, ku, me kërkesë të Camillos, bëri përvojat e para si punëtor.

Në vitin 1932 u bë drejtor i Shoqërisë Olivetti, vit në të cilin prezantoi makinën e parë portative të shkrimit, të quajtur MP1, ndërsa në vitin 1938 u bë president i kompanisë.
Ai iu kundërvu regjimit fashist edhe përmes momenteve të veprimtarisë aktive. Megjithatë, nga artikujt në Tempi Nuovi, dimë se redaksia, të paktën deri në vitin 1923, kishte pasur një marrëdhënie respekti të ndërsjellë me fashizmin torinez të Mario Giodës, i cili, edhe pse vdiq në vitin 1924, kishte lënë shumë pasues në federatën fashiste të Torinos. Antifashizmi i Adrianos ishte shfaqur tashmë menjëherë pas gjetjes së trupit të Giacomo Matteottit, në manifestimin që ai organizoi së bashku me të atin në teatrin Giacosa të Ivreës, në vitin 1924.

Ai mori pjesë, së bashku me Carlo Rossellin, Ferruccio Parrin, Sandro Pertinin dhe të tjerë, në arratisjen dhe nxjerrjen nga Italia të Filippo Turatit. Për nga formimi dhe konceptimi politik, ai ishte pranë lëvizjes “Giustizia e Libertà”. Së bashku me familjen Levi, Adriano ishte ndër protagonistët e arratisjes së bujshme të Turatit: fillimisht Turati u strehua te familja Levi në shtëpinë e tyre në Torino, më pas shkoi në Ivrea. Gjatë natës qëndroi në shtëpinë e Giuseppe Peros, drejtues i Olivettit, ndërsa të nesërmen në mëngjes u nis me një makinë të drejtuar nga Adriano, i cili e çoi deri në Savona. Atje i priste Pertini, me të cilin i arratisuri u nis me anije drejt Korsikës dhe më pas vazhdoi rrugën drejt Francës dhe Parisit.

Nuk është e qartë se si Adriano Olivetti arriti të mos përfshihej në hetimin fashist që pasoi arratisjen e Turatit. Mund të formulohen vetëm dy hipoteza: e para lidhet me fatin ose me sipërfaqësinë e hetimeve; e dyta, e cila mund vetëm të hamendësohet, lidhet me mbrojtjen që mund të ketë ardhur nga qarqet torineze “giodiane”.

Që nga viti 1931, kuestura e Aostës — nga e cila sipërmarrësi kishte nevojë për certifikatën e përkatësisë në “racën ariane”, për shkak të origjinës hebraike të të atit — e cilësoi Olivettin e ri si subversiv.[9]

Më pas Adriano Olivetti u emërua drejtor i përgjithshëm dhe, paralelisht me marrjen e përgjegjësive në fabrikën e Ivreës, tregoi më shumë kujdes në marrëdhëniet me regjimin. Më pas u martua me Paola Levin, motrën e Gino Levit, me një ceremoni civile. Paola, e pakënaqur me provincializmin e Ivreës, e bindi atë ta zhvendoste shtëpinë në Milano. Kjo ishte një nga kthesat kulturore të rëndësishme për Adrianon, sepse në kryeqendrën lombarde ai mundi të takohej me atë elitë intelektuale që më vonë e afroi me arkitekturën, urbanistikën, psikologjinë dhe sociologjinë.

Ai pati përsëri probleme me regjimin kur vëllai i Ginos dhe i Paolës Levi, Mario, i cili punonte në Olivetti, u ndalua në kufirin me Zvicrën, pasi makina e tij ishte e mbushur me fletushka të Giustizia e Libertà. Ai arriti të arratisej, por si pasojë Gino Levi dhe i ati u arrestuan dhe qëndruan rreth dy muaj në burg.
Afinitetet e tij politike të kësaj periudhe ishin me Giuseppe Bottain, i cili gjatë fashizmit përfaqësonte gjithmonë një zë ndryshe nga pjesa tjetër. I matur deri në atë pikë sa të mos përjashtohej nga Partia Fashiste, siç ndodhi me Massimo Roccan, Bottai mbeti gjithsesi një shpirt i lirë, që përfaqësonte anën tjetër të fashizmit: atë më pak totalitare dhe folkloristike dhe më problematike.

Megjithatë, këto cilësi nuk e penguan Bottain që më vonë të bëhej një promovues i bindur i Manifestit të Racës dhe një ndër mbështetësit më fanatikë të ligjeve racore fashiste.

Marrëdhënia me regjimin ishte jetëshkurtër. Në fushën e arkitekturës, shijet e Musolinit ndryshuan: nga racionalizmi ai kaloi drejt një arkitekture të regjimit, e cila synonte të sillte jehonën e madhështisë së Romës Perandorake.

Megjithatë, projekti për Luginën e Aostës u paraqit përsëri në një ekspozitë në Romë dhe gazetat shkruan për të, siç dëshmon një letër që Camillo i shkroi Adrianos.

== Paslufta dhe angazhimi në Lëvizjen për Komunitetin. ==

Ai ishte anëtarësuar dhjetë vjet më parë; për më tepër, që në vitin 1937 kishte marrë pjesë në një sërë studimesh për hartimin e një plani urbanistik për Luginën e Aostës.

Urbanistika ishte vetëm një nga pasionet e shumta të Olivettit, i cili interesohej gjithashtu për historinë, filozofinë, letërsinë dhe artin. Falë financimit të tij personal, revista Urbanistica arriti të rifillonte botimin.

Në vitin 1953 vendosi të hapte një fabrikë makinash llogaritëse në Pozzuoli, duke ofruar vende pune me paga mbi mesataren dhe asistencë për familjet e punëtorëve. Produktiviteti në këtë fabrikë e tejkaloi atë të kolegëve në fabrikën e Ivreës.

Në vitin 1956 u zgjodh kryetar i bashkisë së Ivreës dhe, dy vjet më vonë, fitoi dy vende në Parlament, duke kandiduar me Lëvizjen Komunitare (Movimento Comunità). Vota e tij pati rëndësi për sigurimin e votëbesimit ndaj qeverisë Fanfani.

Gjatë administrimit të tij si kryetar bashkie, më 29 shtator 1957 u përurua shatërvani kushtuar të atit, Camillo.

Po në vitin 1957, National Management Association e Nju-Jorkut e vlerësoi veprimtarinë e Olivettit në drejtimin e një ndërmarrjeje ndërkombëtare.

Në vitin 1959, ai u emërua president i Institutit UNRRA-Casas, të cilit i ishte besuar administrimi i rindërtimit të Italisë pas Luftës së Dytë Botërore.
 
== Vdekje ==

Më 27 shkurt 1960, Adriano Olivetti mori trenin në stacionin e Aronas, i cili, duke kaluar përmes Qafës së Simplonit, duhej ta çonte në Lozanë.

Pas kalimit të kufirit zviceran, në afërsi të Aigle-s, rreth orës 22:14, ai pësoi papritur një hemorragji cerebrale. Treni u detyrua të ndalonte dhe ai u transportua me ambulancë në spitalin lokal. Përpjekjet për ta shpëtuar ishin të kota.

Në raportin mjekësor ishte shënuar: «Ishemi cerebrale».
Një nga ekzemplarët e parë të Elea 9003 duhej të mbërrinte në Romë për t'u instaluar, me sa duket, në një ministri, por nuk mbërriti kurrë atje.

Një vit më vonë, disa teknikë të Olivettit konstatuan se një kompjuter i madh i një industrie amerikane kishte karakteristika teknike shumë të ngjashme me ato të Elea 9003.

Vdekja e Mario Tchou-t, drejtues i Olivettit, e cila ndodhi një vit pas vdekjes së Adrianos, gjithashtu në rrethana të veçanta, i dha fund projektit Elea dhe, në thelb, industrisë elektronike italiane.
Atë vit, në shenjë zie, qyteti i Ivreës anuloi festimet e Karnavalit të tij historik, një vendim që ishte marrë rrallëherë gjatë historisë.

Në kohën e vdekjes së tij, kompania e themeluar nga i ati dhe e drejtuar prej tij për një kohë të gjatë kishte një prani në të gjitha tregjet kryesore ndërkombëtare, me rreth 36.000 punonjës, më shumë se gjysma e të cilëve punonin jashtë Italisë.

Pas vdekjes së tij dhe të Mario Tchou-t, e cila ndodhi vitin pasardhës, u vendos përfundimi i projektit Elea, duke shënuar mbylljen e një periudhe të rëndësishme për industrinë elektronike italiane.

== Mendimi politik dhe shoqëror ==

=== Koncepti dhe organizimi i punës ===
Adriano Olivetti arriti të krijonte në Italinë e pas Luftës së Dytë Botërore një përvojë të re dhe unike në botë në organizimin e fabrikës. Kjo ndodhi në një periudhë historike kur përballeshin dy ideologji politike, të mishëruara nga dy fuqi të mëdha: kapitalizmi dhe komunizmi.

Olivetti besonte se ishte e mundur të krijohej një ekuilibër midis solidaritetit shoqëror dhe fitimit. Për këtë arsye, organizimi i punës përfshinte edhe idenë e lumturisë kolektive, e cila rriste efikasitetin. Punëtorët jetonin në kushte më të mira krahasuar me ata të fabrikave të tjera të mëdha italiane: merrnin paga më të larta, kishin çerdhe për fëmijët dhe banesa pranë fabrikës, të projektuara duke respektuar bukurinë e mjedisit. Gjithashtu, punonjësit përfitonin nga marrëveshje dhe lehtësira të veçanta.

Edhe brenda fabrikës mjedisi ishte i ndryshëm: gjatë pushimeve, punonjësit mund të shfrytëzonin bibliotekat, të dëgjonin koncerte dhe të merrnin pjesë në debate. Nuk kishte një ndarje të prerë midis inxhinierëve dhe punëtorëve, në mënyrë që njohuritë dhe aftësitë të ishin të arritshme për të gjithë.

Kompania mirëpriste gjithashtu artistë, shkrimtarë, ilustrues dhe poetë, sepse sipërmarrësi Adriano Olivetti mendonte se fabrikës nuk i nevojiteshin vetëm teknikë, por edhe njerëz të aftë për ta pasuruar punën me krijimtari dhe ndjeshmëri.

Adriano Olivetti besonte te ideja e komunitetit, të cilën e konsideronte të vetmen rrugë për të kapërcyer ndarjen midis industrisë dhe bujqësisë, por mbi të gjitha midis prodhimit dhe kulturës.

Ideja e tij ishte të krijonte një institucion të përbërë nga forca të ndryshme aktive të komunitetit: aksionarë, institucione publike, universitete dhe përfaqësues të punëtorëve. Në këtë mënyrë synonte të eliminonte dallimet ekonomike, ideologjike dhe politike.

Ëndrra e tij ishte ta zgjeronte këtë projekt në nivel kombëtar, në mënyrë që komuniteti të bëhej qëllimi përfundimtar i gjithë organizimit shoqëror.

Edhe sot ekziston paqartësia nëse idetë e tij u ndikuan ose morën një formë më konkrete nga idetë e Rudolf Steinerit mbi organizimin shoqëror. Kjo lidhet me të dhënat që tregojnë se Olivetti kishte financuar lëvizjet steineriane dhe botimet e shtypit antroposofik.

Olivetti dhe Instituti Kombëtar i Urbanistikës

Angazhimi i Adrianos për zhvillimin urbanistik të vendit u realizua, mbi të gjitha, brenda Institutit Kombëtar të Urbanistikës (INU), kryetar i të cilit ishte nga viti 1950 deri në vdekjen e tij.

Në të vërtetë, Olivetti iu bashkua INU-së në fund të viteve 1930, i nxitur, sipas Giovanni Astengos, nga grupi i vogël i urbanistëve torinezë me të cilët kishte lidhje, veçanërisht Nello Renacco, Mario Bianco dhe Aldo Rizzotti.

Në vitin 1948 u zgjodh anëtar i Këshillit Drejtues Kombëtar dhe, një vit më vonë, u bë drejtor i revistës së ringritur Urbanistica, organit zyrtar të Institutit. Në vitin 1950 u zgjodh kryetar i INU-së.

Tipari dallues i mandatit të tij ishte demokratizimi i Institutit dhe hapja e tij ndaj shoqërisë civile. Qëllimi ishte që INU-ja të bëhej protagoniste e një ndryshimi rrënjësor në jetën politike të vendit.

Për këtë qëllim, gjatë presidencës së Olivettit, Institutit iu bashkuan urbanistët më të njohur italianë, ndër të cilët Astengo, Piccinato, Quaroni, Samonà dhe Bruno Zevi.

INU-ja e Olivettit ishte një lloj «elite» intelektuale, e vendosur të bashkëpunonte me pushtetin politik për të sjellë ndryshime pozitive në shoqëri, por edhe ta nxiste atë të vepronte, madje ta kritikonte kur ishte e nevojshme.

Aktivizmi i Olivettit u shfaq në organizimin e një numri të madh kongresesh kombëtare, të cilat synonin të bashkonin komunitetin e urbanistëve rreth çështjeve kryesore të rindërtimit pas luftës dhe të rigjallërimit shoqëror, ekonomik e kulturor të Italisë. Këto objektiva duhej të arriheshin edhe përmes planifikimit të qyteteve dhe të territorit.

Përveç kësaj, Olivetti kërkoi një përfshirje më të madhe të universiteteve italiane dhe të qeverisë. Ai krijoi një qendër studimore për planifikimin dhe hodhi, në njëfarë kuptimi, bazat për krijimin e programeve universitare kushtuar urbanistikës.

Megjithatë, objektivi i tij më i madh mbeti krijimi i një «ndërgjegjeje urbanistike» në vend. Për këtë qëllim, u ndërmor një fushatë e gjerë informuese dhe botuese, e cila synonte të përfshinte shoqatat, intelektualët dhe madje edhe RAI-n, transmetuesin publik italian.

Dhjetëvjeçari i punës së palodhur të Adrianos u ndërpre nga vdekja e tij e papritur, në vitin 1960, pa u arritur plotësisht objektivi për t'i dhënë urbanistikës një rol qendror në Itali.

=== Bashkëpunimi me UNRRA Casas ===
Olivetti iu bashkua organizatës UNRRA Casas në vitin 1950, pas vdekjes së drejtuesit të projektit, gjë që bëri të nevojshme rritjen e numrit të drejtuesve të kualifikuar. Adriano u afrua me UNRRA-n falë ndërmjetësimit të Ludovico Quaronit dhe u lidh menjëherë me projektin, sepse ishte i bindur se po realizohej diçka e dobishme për popullsinë në vështirësi.

Guido Nadzo, italo-amerikan dhe një figurë e rëndësishme e grupit, synonte t'i përqendronte përpjekjet në Italinë e Jugut, duke shfrytëzuar fondet e ardhura nga selia qendrore e UNRRA-s në Shtetet e Bashkuara. Olivetti u angazhua personalisht në jug të vendit, si anëtar i Lëvizjes Komunitare dhe si drejtor i INU-së. Së bashku me Nadzon, ai krijoi një komision për të nisur një sërë studimesh ekonomike, shoqërore dhe urbanistike, me qëllim përcaktimin e programeve të ndërtimit në Bazilikatë, Sardenjë dhe Kalabri.

Projekti më i njohur ishte lagjja «La Martella» në Matera. Qyteti ishte bërë i njohur falë filmit Cristo si è fermato a Eboli (Krishti u ndal në Eboli), i cili pasqyronte kushtet e vështira ekonomike dhe shoqërore në të cilat jetonte popullsia e qytetit.

UNRRA Casas vendosi të ndërhynte duke ndërtuar një fshat për 200 persona dhe ia besoi punën një komisioni arkitektësh romakë, të drejtuar nga Ludovico Quaroni.

Projektit i parapriu një studim shumëdisiplinor, i drejtuar nga profesori Friedrich Freedman i Fakultetit të Filozofisë në Universitetin e Arkansasit dhe i koordinuar nga INU-ja dhe vetë Olivetti. Puna përfundoi në vitin 1952, me paraqitjen e projektit përfundimtar për ndërtimin e një vendbanimi në zonën bujqësore të Martellës, shtatë kilometra larg Materës.

Ceremonia e inaugurimit u zhvillua në maj të vitit 1953, në prani të kryeministrit De Gasperi.

Fshati «La Martella» ndodhet mbi një kodër. Plani urbanistik i vendbanimit bazohet në një rrjet rrugësh paksa të lakuara, të cilat bashkohen në qendrën qytetare të fshatit.

Përgjatë rrugëve shtrihet një sistem i vazhdueshëm banesash, të vendosura në njëfarë distance nga rruga dhe të organizuara në mënyrë të tillë që të krijojnë një ndërthurje hapësirash të hapura.

Shtëpitë janë ndërtuar sipas një modeli të vetëm të standardizuar, ndërsa ndërtesat shoqërore janë vendosur të gjitha në pjesën e sipërme të kodrës, ku spikat vëllimi i lartë i kishës.

=== Në kulturën popullore ===

Fondacioni Adriano Olivetti

Në vitin 1962, familja Olivetti themeloi Fondacionin Adriano Olivetti, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e figurës së Adrianos dhe të mendimit të tij.

Fondacioni realizon gjithashtu projekte kërkimore në fushat e kulturës së sipërmarrjes, shkencave shoqërore, inovacionit dhe urbanistikës, në bashkëpunim me institucione publike, private dhe organizata të sektorit të tretë, si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar.

Që nga viti 2010, fondacioni ka rimarrë në pronësi shtëpinë botuese Edizioni di Comunità, ndërsa në vitin 2018 regjistroi markën tregtare «Adriano Olivetti». Fondacioni ka selitë në Romë dhe Ivrea.

Në vitin 1986, me iniciativën e sekretarit të përgjithshëm të atëhershëm të Olivettit, Paolo Mancinelli, dhe të Fondacionit Adriano Olivetti, u krijua Arkivi Historik Olivetti. Aty u depozitua gradualisht një pasuri e madhe dokumentare që lidhet me kompaninë, familjen Olivetti dhe personat e lidhur me to, si Ludovico Quaroni dhe Friedrich G. Friedmann.

Arkivi përmban gjithashtu koleksione dokumentesh të ardhura nga dhurime dhe depozitime, si dhe një bibliotekë të pasur dhe një koleksion të gjerë gazetash e revistash.

Sa i përket Adrianos, fondi dokumentar kushtuar atij përmban dokumentacion të çmuar që pasqyron më shumë se tridhjetë vjet punë.

Në vitin 1998, me krijimin e shoqatës përkatëse, Arkivi u bë një institucion i pavarur.

=== Paralele me sipërmarrës të tjerë ===
Mund të bëhet një krahasim me një tjetër figurë të jashtëzakonshme të epokës së tij, Enrico Mattei.
Të dy ishin kapitenë të industrisë, të ndryshëm për nga origjina dhe formimi, madje edhe për nga karakteri, por të bashkuar nga konceptimi i rolit të ndërmarrjes në shoqëri dhe nga strategjia organizative. Ata i bashkonte edhe fati, për shkak të vdekjeve të tyre të papritura dhe të parakohshme. Gjithashtu, i bashkonte fakti se gjithçka që lidhet me ta gjendet në arkiva. Këta bij të Italisë më të mirë ishin të bashkuar edhe nga harresa e veprave të tyre nga vetë sipërmarrësit e të gjitha fushave, të cilët në vitet pasuese treguan se nuk kishin skrupuj.

Si Olivetti, ashtu edhe Mattei krijuan modele të reja të planifikimit urban dhe shërbime sociale të përparuara, duke vendosur bashkëpunime me universitetet. Të dy u dhanë hapësirë kulturës dhe ekonomistëve të rinj. E njohur ishte gjithashtu vëmendja e tyre ndaj teknikave të drejtimit dhe strategjisë së biznesit. Për të mos folur për qendrat e kërkimit shkencor. Olivetti u përqendrua te kompjuterët, sektori elektronik dhe ndërtesat, ndërsa Eni te sektori kimiko-minerar, rrjetet e gazit dhe ndërtimi i komplekseve hoteliere.

Një personazh i ngjashëm me Adriano Olivettin ishte Angelo Dalle Molle, me të cilin e bashkonte filozofia e respektit ndaj punonjësve dhe rëndësia e kultivimit të hobive. Ai shkonte deri aty sa të vendoste në të njëjtat reparte njerëz që kishin të njëjtat interesa, me qëllim krijimin e frymës së ekipit. Dalle Molle ishte shpikësi i recetës së pijes Cynar, një mbështetës i artit dhe një apasionuar pas projekteve të së ardhmes, siç ishin në atë kohë makina elektrike dhe robotët.

Edhe më herët kishte jetuar një tjetër personazh që tregonte kujdes të veçantë për aspektin etik të punës dhe për punëtorët: sipërmarrësi i fabrikave të pambukut Napoleone Leumann.\[46\] Midis viteve 1875 dhe 1907, ai ndërtoi në Piemonte fshatin që mban emrin e tij.

Ai jetoi në një periudhë aspak të favorshme për punëtorët dhe aq më pak për mirëqenien e tyre fizike dhe psikologjike. Në të gjithë Evropën, puna e fëmijëve ishte një plagë shoqërore që tolerohej për arsye leverdie ekonomike. Ndryshe nga të tjerët, Leumann u interesua për mbrojtjen e fëmijëve të punëtorëve, duke krijuar kopshte për fëmijë, të cilat drejtoheshin nga murgesha. Ai siguroi gjithashtu një kishë — megjithëse vetë nuk ishte katolik, por kalvinist — si dhe një shërbim mjekësor në dispozicion të të gjithëve.</text>
      <sha1>fof96u24cepgj9jbd7iyav2ljwtfj79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sadri Gjonbalaj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407817</id>
    <revision>
      <id>3057942</id>
      <timestamp>2026-10-18T12:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mitrovica02</username>
        <id>128863</id>
      </contributor>
      <comment>Faqe e re: {{Short description|Futbollist amerikan}} {{Infobox football biography | name     = Sadri Gjonbalaj | image = | fullname =  | birth_date = 5 janar 1966 | birth_place = [[Vuthaj]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]] | height =  | position = [[Striker (association football)|Forward]] | collegeyears1 = 1983–1986 | college1 = [[NC State Wolfpack men's soccer|NC State Wolfpack]] | years1 = 1987–1989  | years2 = 1988  | years3 = 1989  | years4 = 1990  | years5 = 1990–1991  |...</comment>
      <origin>3057942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2354" sha1="kbl4nzw8jskig26aqumkalqdxu7tfpl" xml:space="preserve">{{Short description|Futbollist amerikan}}
{{Infobox football biography
| name     = Sadri Gjonbalaj
| image =
| fullname = 
| birth_date = 5 janar 1966
| birth_place = [[Vuthaj]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]]
| height = 
| position = [[Striker (association football)|Forward]]
| collegeyears1 = 1983–1986
| college1 = [[NC State Wolfpack men's soccer|NC State Wolfpack]]
| years1 = 1987–1989 
| years2 = 1988 
| years3 = 1989 
| years4 = 1990 
| years5 = 1990–1991 
| years6 = 1991 
| years7 = 1991–1992 
| years8 = 1993 
| years9 = 1994 
| years10= 1994–1995 
| years11= 1995
| clubs1 =  [[Los Angeles Lazers]] ''(indoor)''  
| clubs2 = → [[Albany Capitals]] ''(huazim)''  
| clubs3 = [[New Jersey Eagles]] 
| clubs4 = [[Washington Diplomats (1988–90)|Washington Diplomats]] 
| clubs5 = [[New York Kick]] ''(indoor)''  
| clubs6 = [[Chicago Power]] ''(indoor)'' 
| clubs7 = [[Milwaukee Wave]] ''(indoor)''  
| clubs8 = [[Raleigh Flyers (soccer)|Raleigh Flyers]] 
| clubs9 = [[New York Fever]] 
| clubs10= [[Canton Invaders]] ''(indoor)''  
| clubs11= [[New York Centaurs]]
| caps1 =   6   
| caps2 =   
| caps3 =  17   
| caps4 =   
| caps5 =   
| caps6 =   9   
| caps7 =  25  
| caps8 =   
| caps9 =   
| caps10=  13   
| caps11=  20   
| goals1 =  0  
| goals2 =  
| goals3 =  6  
| goals4 =  
| goals5 =  
| goals6 =  2  
| goals7 =  18  
| goals8 =  
| goals9 =  
| goals10=  11  
| goals11=  4 
| nationalyears1 = 1984–1985 
| nationalyears2 = 1986–1993
| nationalteam1 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA nën-20]] 
| nationalteam2 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA]]
| nationalcaps1 =     
| nationalcaps2 =  5  
| nationalgoals1 =   
| nationalgoals2 = 1 
}}

'''Sadri Gjonbalaj''' është një ish-[[futbolli]]st i cili luajti për [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Kombëtarjen amerikane te futbollit]].&lt;ref&gt;[http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm#G U.S. Men's National Team Player Registry: F – J] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090731194542/http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm |date=2009-07-31 }}&lt;/ref&gt;

==Burime==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gjonbalaj, Sadri}}
[[Kategoria:Lindje 1966]]
[[Kategoria:Njerëz nga Plava]]
[[Kategoria:Amerikanë me prejardhje shqiptare]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren amerikane]]</text>
      <sha1>kbl4nzw8jskig26aqumkalqdxu7tfpl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057943</id>
      <parentid>3057942</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mitrovica02</username>
        <id>128863</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Burime */</comment>
      <origin>3057943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2396" sha1="1iltacq4bd59btfbwds676qajan4jbd" xml:space="preserve">{{Short description|Futbollist amerikan}}
{{Infobox football biography
| name     = Sadri Gjonbalaj
| image =
| fullname = 
| birth_date = 5 janar 1966
| birth_place = [[Vuthaj]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]]
| height = 
| position = [[Striker (association football)|Forward]]
| collegeyears1 = 1983–1986
| college1 = [[NC State Wolfpack men's soccer|NC State Wolfpack]]
| years1 = 1987–1989 
| years2 = 1988 
| years3 = 1989 
| years4 = 1990 
| years5 = 1990–1991 
| years6 = 1991 
| years7 = 1991–1992 
| years8 = 1993 
| years9 = 1994 
| years10= 1994–1995 
| years11= 1995
| clubs1 =  [[Los Angeles Lazers]] ''(indoor)''  
| clubs2 = → [[Albany Capitals]] ''(huazim)''  
| clubs3 = [[New Jersey Eagles]] 
| clubs4 = [[Washington Diplomats (1988–90)|Washington Diplomats]] 
| clubs5 = [[New York Kick]] ''(indoor)''  
| clubs6 = [[Chicago Power]] ''(indoor)'' 
| clubs7 = [[Milwaukee Wave]] ''(indoor)''  
| clubs8 = [[Raleigh Flyers (soccer)|Raleigh Flyers]] 
| clubs9 = [[New York Fever]] 
| clubs10= [[Canton Invaders]] ''(indoor)''  
| clubs11= [[New York Centaurs]]
| caps1 =   6   
| caps2 =   
| caps3 =  17   
| caps4 =   
| caps5 =   
| caps6 =   9   
| caps7 =  25  
| caps8 =   
| caps9 =   
| caps10=  13   
| caps11=  20   
| goals1 =  0  
| goals2 =  
| goals3 =  6  
| goals4 =  
| goals5 =  
| goals6 =  2  
| goals7 =  18  
| goals8 =  
| goals9 =  
| goals10=  11  
| goals11=  4 
| nationalyears1 = 1984–1985 
| nationalyears2 = 1986–1993
| nationalteam1 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA nën-20]] 
| nationalteam2 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA]]
| nationalcaps1 =     
| nationalcaps2 =  5  
| nationalgoals1 =   
| nationalgoals2 = 1 
}}

'''Sadri Gjonbalaj''' është një ish-[[futbolli]]st i cili luajti për [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Kombëtarjen amerikane te futbollit]].&lt;ref&gt;[http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm#G U.S. Men's National Team Player Registry: F – J] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090731194542/http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm |date=2009-07-31 }}&lt;/ref&gt;

==Burime==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gjonbalaj, Sadri}}
[[Kategoria:Lindje 1966]]
[[Kategoria:Njerëz nga Plava]]
[[Kategoria:Shqiptarë të Malit të Zi]]
[[Kategoria:Amerikanë me prejardhje shqiptare]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren amerikane]]</text>
      <sha1>1iltacq4bd59btfbwds676qajan4jbd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057944</id>
      <parentid>3057943</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mitrovica02</username>
        <id>128863</id>
      </contributor>
      <origin>3057944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2513" sha1="blwz5v5vazhtdf115h1lrd7yck0klgb" xml:space="preserve">{{Short description|Futbollist amerikan}}
{{Infobox football biography
| name     = Sadri Gjonbalaj
| image =
| fullname = 
| birth_date = 5 janar 1966
| birth_place = [[Vuthaj]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]]
| height = 
| position = [[Striker (association football)|Forward]]
| collegeyears1 = 1983–1986
| college1 = [[NC State Wolfpack men's soccer|NC State Wolfpack]]
| years1 = 1987–1989 
| years2 = 1988 
| years3 = 1989 
| years4 = 1990 
| years5 = 1990–1991 
| years6 = 1991 
| years7 = 1991–1992 
| years8 = 1993 
| years9 = 1994 
| years10= 1994–1995 
| years11= 1995
| clubs1 =  [[Los Angeles Lazers]] ''(indoor)''  
| clubs2 = → [[Albany Capitals]] ''(huazim)''  
| clubs3 = [[New Jersey Eagles]] 
| clubs4 = [[Washington Diplomats (1988–90)|Washington Diplomats]] 
| clubs5 = [[New York Kick]] ''(indoor)''  
| clubs6 = [[Chicago Power]] ''(indoor)'' 
| clubs7 = [[Milwaukee Wave]] ''(indoor)''  
| clubs8 = [[Raleigh Flyers (soccer)|Raleigh Flyers]] 
| clubs9 = [[New York Fever]] 
| clubs10= [[Canton Invaders]] ''(indoor)''  
| clubs11= [[New York Centaurs]]
| caps1 =   6   
| caps2 =   
| caps3 =  17   
| caps4 =   
| caps5 =   
| caps6 =   9   
| caps7 =  25  
| caps8 =   
| caps9 =   
| caps10=  13   
| caps11=  20   
| goals1 =  0  
| goals2 =  
| goals3 =  6  
| goals4 =  
| goals5 =  
| goals6 =  2  
| goals7 =  18  
| goals8 =  
| goals9 =  
| goals10=  11  
| goals11=  4 
| nationalyears1 = 1984–1985 
| nationalyears2 = 1986–1993
| nationalteam1 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA nën-20]] 
| nationalteam2 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA]]
| nationalcaps1 =     
| nationalcaps2 =  5  
| nationalgoals1 =   
| nationalgoals2 = 1 
}}

'''Sadri Gjonbalaj''' është një ish-[[futbolli]]st i cili luajti për [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Kombëtarjen amerikane te futbollit]].&lt;ref&gt;[http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm#G U.S. Men's National Team Player Registry: F – J] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090731194542/http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm |date=2009-07-31 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rsssf.org/tablesu/usa-intres-det90.html USA – Details of International Matches 1990–1994]&lt;/ref&gt;

==Burime==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gjonbalaj, Sadri}}
[[Kategoria:Lindje 1966]]
[[Kategoria:Njerëz nga Plava]]
[[Kategoria:Shqiptarë të Malit të Zi]]
[[Kategoria:Amerikanë me prejardhje shqiptare]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren amerikane]]</text>
      <sha1>blwz5v5vazhtdf115h1lrd7yck0klgb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057945</id>
      <parentid>3057944</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mitrovica02</username>
        <id>128863</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3057945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2512" sha1="g5m6xujfqihvu4y84t6il5yoi5rsf91" xml:space="preserve">{{Short description|Futbollist amerikan}}
{{Infobox football biography
| name     = Sadri Gjonbalaj
| image =
| fullname = 
| birth_date = 5 janar 1966
| birth_place = [[Vuthaj]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]]
| height = 
| position = [[Striker (association football)|Forward]]
| collegeyears1 = 1983–1986
| college1 = [[NC State Wolfpack men's soccer|NC State Wolfpack]]
| years1 = 1987–1989 
| years2 = 1988 
| years3 = 1989 
| years4 = 1990 
| years5 = 1990–1991 
| years6 = 1991 
| years7 = 1991–1992 
| years8 = 1993 
| years9 = 1994 
| years10= 1994–1995 
| years11= 1995
| clubs1 =  [[Los Angeles Lazers]] ''(indoor)''  
| clubs2 = → [[Albany Capitals]] ''(huazim)''  
| clubs3 = [[New Jersey Eagles]] 
| clubs4 = [[Washington Diplomats (1988–90)|Washington Diplomats]] 
| clubs5 = [[New York Kick]] ''(indoor)''  
| clubs6 = [[Chicago Power]] ''(indoor)'' 
| clubs7 = [[Milwaukee Wave]] ''(indoor)''  
| clubs8 = [[Raleigh Flyers (soccer)|Raleigh Flyers]] 
| clubs9 = [[New York Fever]] 
| clubs10= [[Canton Invaders]] ''(indoor)''  
| clubs11= [[New York Centaurs]]
| caps1 =   6   
| caps2 =   
| caps3 =  17   
| caps4 =   
| caps5 =   
| caps6 =   9   
| caps7 =  25  
| caps8 =   
| caps9 =   
| caps10=  13   
| caps11=  20   
| goals1 =  0  
| goals2 =  
| goals3 =  6  
| goals4 =  
| goals5 =  
| goals6 =  2  
| goals7 =  18  
| goals8 =  
| goals9 =  
| goals10=  11  
| goals11=  4 
| nationalyears1 = 1984–1985 
| nationalyears2 = 1986–1993
| nationalteam1 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA nën-20]] 
| nationalteam2 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA]]
| nationalcaps1 =     
| nationalcaps2 =  5  
| nationalgoals1 =   
| nationalgoals2 = 1 
}}

'''Sadri Gjonbalaj''' është një ish-[[futbolli]]st i cili luajti për [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Kombëtaren amerikane te futbollit]].&lt;ref&gt;[http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm#G U.S. Men's National Team Player Registry: F – J] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090731194542/http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm |date=2009-07-31 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rsssf.org/tablesu/usa-intres-det90.html USA – Details of International Matches 1990–1994]&lt;/ref&gt;

==Burime==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gjonbalaj, Sadri}}
[[Kategoria:Lindje 1966]]
[[Kategoria:Njerëz nga Plava]]
[[Kategoria:Shqiptarë të Malit të Zi]]
[[Kategoria:Amerikanë me prejardhje shqiptare]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren amerikane]]</text>
      <sha1>g5m6xujfqihvu4y84t6il5yoi5rsf91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058151</id>
      <parentid>3057945</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T08:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ kalimi i ditëlindjes nga teksti i thatë në stampën DLM</comment>
      <origin>3058151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2426" sha1="rt2ut60eujdkn6i37cps8jxdcs0rwsx" xml:space="preserve">{{Short description|Futbollist amerikan}}
{{Infobox football biography
| name = Sadri Gjonbalaj
| image = 
| fullname = 
| birth_date = {{DLM|5|1|1966}}
| birth_place = [[Vuthaj]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]]
| height = 
| position = [[Striker (association football)|Forward]]
| collegeyears1 = 1983–1986
| college1 = [[NC State Wolfpack men's soccer|NC State Wolfpack]]
| years1 = 1987–1989
| years2 = 1988
| years3 = 1989
| years4 = 1990
| years5 = 1990–1991
| years6 = 1991
| years7 = 1991–1992
| years8 = 1993
| years9 = 1994
| years10 = 1994–1995
| years11 = 1995
| clubs1 = [[Los Angeles Lazers]] ''(indoor)''
| clubs2 = → [[Albany Capitals]] ''(huazim)''
| clubs3 = [[New Jersey Eagles]]
| clubs4 = [[Washington Diplomats (1988–90)|Washington Diplomats]]
| clubs5 = [[New York Kick]] ''(indoor)''
| clubs6 = [[Chicago Power]] ''(indoor)''
| clubs7 = [[Milwaukee Wave]] ''(indoor)''
| clubs8 = [[Raleigh Flyers (soccer)|Raleigh Flyers]]
| clubs9 = [[New York Fever]]
| clubs10 = [[Canton Invaders]] ''(indoor)''
| clubs11 = [[New York Centaurs]]
| caps1 = 6
| caps2 = 
| caps3 = 17
| caps4 = 
| caps5 = 
| caps6 = 9
| caps7 = 25
| caps8 = 
| caps9 = 
| caps10 = 13
| caps11 = 20
| goals1 = 0
| goals2 = 
| goals3 = 6
| goals4 = 
| goals5 = 
| goals6 = 2
| goals7 = 18
| goals8 = 
| goals9 = 
| goals10 = 11
| goals11 = 4
| nationalyears1 = 1984–1985
| nationalyears2 = 1986–1993
| nationalteam1 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA nën-20]]
| nationalteam2 = [[Kombëtarja amerikane e futbollit|ShBA]]
| nationalcaps1 = 
| nationalcaps2 = 5
| nationalgoals1 = 
| nationalgoals2 = 1
}}

'''Sadri Gjonbalaj''' është një ish-[[futbolli]]st i cili luajti për [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Kombëtaren amerikane te futbollit]].&lt;ref&gt;[http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm#G U.S. Men's National Team Player Registry: F – J] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090731194542/http://national.soccerhall.org/Registry/MensNationalTeam_F-J.htm |date=2009-07-31 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rsssf.org/tablesu/usa-intres-det90.html USA – Details of International Matches 1990–1994]&lt;/ref&gt;

==Burime==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gjonbalaj, Sadri}}
[[Kategoria:Lindje 1966]]
[[Kategoria:Njerëz nga Plava]]
[[Kategoria:Shqiptarë të Malit të Zi]]
[[Kategoria:Amerikanë me prejardhje shqiptare]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren amerikane]]</text>
      <sha1>rt2ut60eujdkn6i37cps8jxdcs0rwsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:TemplateStyles</title>
    <ns>4</ns>
    <id>407818</id>
    <revision>
      <id>3057946</id>
      <timestamp>2026-10-18T12:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Nga kreu i [[en:WP:TemplateStyles]]</comment>
      <origin>3057946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="k5fkemznozavmmheug3vgl04pgfkm8t" xml:space="preserve">'''TemplateStyles''' (&quot;stilet e stampave&quot;) është një mjet që lejon stilizimin dhe tjetërsimin e stampave përmes kodit [[CSS]] pa kërkuar një [[WP:Administratorë të ndërfaqes|administrator të ndërfaqes]] që të redaktojë kodin e projektit në tërësi. Kjo aftësi lejon për krijimin e stileve përkatëse për stampat, që ndihmon në fleksibilitet dhe shmang redaktimet e fletave globale të kodit si [[MediaWiki:Common.css]] që mund të ketë efekte anësore anë e mbanë projektit. 

TemplateStyles mundëson standardizimin e [[Ndihmë:Stampa|stampave]], funksionimin e tyre efikas në të gjitha petket (duke përfshirë edhe në mobil), aty ku rregullat e kodit të të gjithë projektit do të pengonin. 

Përkundër emrit, TemplateStyles punon në të gjitha llojet e faqeve, jo vetëm stampat. 

== Lidhje të jashtme ==
* [[mw:Extension:TemplateStyles]]
* [[mw:Help:TemplateStyles]]

[[Category:Udhëzime të stampave të Wikipedisë]]
[[Category:Ndihmë për stampat e Wikipedisë]]</text>
      <sha1>k5fkemznozavmmheug3vgl04pgfkm8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Udhëzime të stampave të Wikipedisë</title>
    <ns>14</ns>
    <id>407819</id>
    <revision>
      <id>3057947</id>
      <timestamp>2026-10-18T12:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:Udhëzime të Wikipedisë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>3057947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="ar3pbpshgy042l6lyzvueyx78h9dz3j" xml:space="preserve">[[Kategoria:Udhëzime të Wikipedisë|Stampa]]</text>
      <sha1>ar3pbpshgy042l6lyzvueyx78h9dz3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057948</id>
      <parentid>3057947</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3057948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="ttqstyoju7wuorzoerywnwn8orqvmhn" xml:space="preserve">{{Kategori e Wikipedias}}
[[Kategoria:Udhëzime të Wikipedisë|Stampa]]</text>
      <sha1>ttqstyoju7wuorzoerywnwn8orqvmhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Tokoss78</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407820</id>
    <revision>
      <id>3057959</id>
      <timestamp>2026-10-18T14:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Automoderatori</username>
        <id>187516</id>
      </contributor>
      <comment>Njoftim për kthim automatik te [[Marsi]]</comment>
      <origin>3057959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="fuk5xu6mntnwgnlhlnn867uf0srpbg6" xml:space="preserve">== tetor 2026: Automoderatori ktheu ndryshimin tuaj ==
Përshëndetje! Unë jam [[User:Automoderatori|Automoderatori]], një sistem i automatizuar që përdor një model të të mësuarit automatik për të identifikuar dhe kthyer redaktime mundësisht problematike me qëllim që Wikipedia të mbetet e besueshme dhe e qëndrueshme. Unë ktheva një nga [[Special:Diff/3057958|redaktimet tuaja të fundit]] te [[Marsi]].
* Meqë modeli që përdor nuk është i përsosur, ai ndonjëherë kthen dhe redaktime të mira. Nëse mendoni se ndryshimi që bëtë ishte konstruktiv, ju lutemi [//sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Automoderatori/Raportime?action=edit&amp;section=new&amp;nosummary=true&amp;preload=Përdoruesi:Automoderatori/Raportime/Preload&amp;preloadparams%5B%5D=3057957&amp;preloadparams%5B%5D=Marsi raportojeni këtu].
* [[:mw:Moderator Tools/Automoderator|Mësoni më shumë]] rreth programit tim.
[[Përdoruesi:Automoderatori|Automoderatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Automoderatori|diskutimet]]) 18 tetor 2026 16:00 (CEST)</text>
      <sha1>fuk5xu6mntnwgnlhlnn867uf0srpbg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Orëbërësi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407821</id>
    <revision>
      <id>3057969</id>
      <timestamp>2026-10-18T15:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55846-04</username>
        <id>194576</id>
      </contributor>
      <comment>/* Uaaaa cfare titulli!!!!!! */ pjesë e re</comment>
      <origin>3057969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="391" sha1="be0cy5426svyiql5a88uewjys6fff6z" xml:space="preserve">== Uaaaa cfare titulli!!!!!! ==
Uaaaa, sa turp, ç'po i beni shqipes keshtu more!!! Po pse e keni per turp te shikoni fjaloret e shqipes se paku more!!! Po ç'nevoje keni te nxirrni fjale nga bitha ku keni trute duke qene bukur mire fjala orendreqes e sahatçi?! [[Speciale:Kontributet/~2026-55846-04|~2026-55846-04]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-55846-04|talk]]) 18 tetor 2026 17:38 (CEST)</text>
      <sha1>be0cy5426svyiql5a88uewjys6fff6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Lista e personaliteteve të fshatit Kokaj</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407822</id>
    <revision>
      <id>3057974</id>
      <timestamp>2026-10-18T17:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55870-84</username>
        <id>194579</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hetem Rushiti (Hetë Koka) lindi më 1898 */ pjesë e re</comment>
      <origin>3057974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="224" sha1="db7z5sd48pfh840twudp8vyzzb0f2rs" xml:space="preserve">== Hetem Rushiti  (Hetë Koka)  lindi më 1898 ==
Hetem Rushiti  (Hetë Koka)  lindi më 1898 [[Speciale:Kontributet/~2026-55870-84|~2026-55870-84]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-55870-84|talk]]) 18 tetor 2026 19:01 (CEST)</text>
      <sha1>db7z5sd48pfh840twudp8vyzzb0f2rs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3057975</id>
      <parentid>3057974</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T17:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55870-84</username>
        <id>194579</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hetem Rushiti (Hetë Koka) was born in 1898 */</comment>
      <origin>3057975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11476" sha1="e78yyxoc22se0t2jmh5o8s460rll4bf" xml:space="preserve">== Hetem Rushiti (Hetë Koka) was born in 1898 ==
Hetem Rushiti (Hetë Koka) was born in 1898 [[Special:Contributions/~2026-55870-84|~2026-55870-84]] ([[User talk:~2026-55870-84|talk]]) 18 October 2026 19:01 (CEST)
Hetem Rushiti (Hetë Koka) was born in 1898, in the village of Kokaj in the municipality of Gjilan. His father, Rashiti, a man noted for his manliness and generosity, died early, at the age of , it fell to him to take care of the family at a very young age, although he was the eldest son of the family, while he had two younger brothers, Muharrem, Destan and Idrizi, who supported him without reservation in his just war. In 1917-18, he participated in the fighting against the Serbo-Bulgarian troops of Kopilaqe. The descendants of the current live in Kumanovo, Presheva, while Muharrem's only daughter in Tueqi, who together with the descendants constitute the main nucleus of this family in the village of Kokaj (Rashiti) and Idrizi's only son Ismail in Gjilan. Heta was married twice, first to a woman from Somolica, and had two sons, Ajeti and Vehbiu. After his wife died as an only daughter from the village of Somolica, his sons inherited the wealth and lands in Kokaj. He married his second wife Mireshi near Gjilan, with whom they had two sons: Mustafa and Ramiz. Father Rshiti, who besides Heta, had three more children: Muharremi, Idrizi, Destani and a daughter. The eldest son, Hetemi, was the caretaker of the house, as he was more involved in the developments of the 1922-24 Cossack war, and almost continuous wars. His right-hand man in all wars was his second brother, Muharrem, who was known for his extraordinary fighting skills, although his brothers Idris and his sons, Ajet and Vebii, were also his comrades-in-arms at certain times. Heta's sons stayed in the Karadak mountains for three years from 1944 to 1947, and were mostly engaged in military logistics, providing food and clothing. None of Heta's three children and daughter are now alive, but they have left many sons and daughters behind them. As we will see later, this patriotic family gave three or four martyrs to the nation during the war for freedom and national unity: in one such case, the teacher Mustafa fell a martyr, being killed in treachery by the black hand of the invaders. Through Limon Stanec, and very soon he will be connected with prominent activists not only from Kosovo but also from Albania, Hysen Tëpeza who will not choose means and methods in the fight for the unification of all unliberated Albanian lands. He closely cooperates with the forces of the national army of the Second League of Prizren, Mustafa Kruejen, led by Xhafer Deva. Heta from Bulgarian oppression passed to Morava, to Gjilan with his family, where he served as a carabinieri police in the Liberated Lands under the Italian-German Sub-prefecture, was in the ranks of their police. Heta was presented to him as a man who has had his sympathy for years, responsible for the border area and, in his desire to serve in this ethnic territory. After the Albanian administration was welcome to put themselves under the services of such people, such as: Xhafer Deva, the Italian-German subprefecture in 1941-44. Hetemin quickly gained the trust of the chairman, the patriot of the subprefecture, where he was appointed by the Italian government as the police officer responsible for the Moravian area.... Hetë Kokë's life had been spent in wars, facing the troops of the Third Serbian Army (1917) and then leaving the country occupied by foreign troops. He fought from Lluçan to Majë e Kikë, as one of the war zones (July 28, 1944), as one of the local commanders. Heta, as a young man, felt the burden of the Italian-German protectorate on his shoulders (1941-1944). Cenë Hajdini, a relative of Bakiu, helped by Hetë Koka, Haziri's cousin, commander of the Albanian forces in the Gjilan sub-prefecture, who was sitting in a friendly cafe, approaches him and after a greeting, offers him a box of &quot;Moravice&quot; tobacco, asking him what trouble he had brought there, since he had come to visit his brother Bakiu and Abdullahu, who had been severely beaten by Mehmet the Black. Heta told him to go to Rexhep Shehu of Presheva. In Hetë's words, he had allowed it.
The kaçaku lived more than he stayed at home. He remembered how young his life was with a &quot;rifle in his arm&quot; until the second quarter of the Second World War, when he was imprisoned in Gjilan and sentenced to be shot, then his sentence was commuted to 35 years in prison. He held him for over 10 years and died under suspicious circumstances. Muharrem, like his brother Hetem, was sentenced to 25 years in prison and died in Niš prison. (Heta, as the head of the Albanian forces in the Gjilan sub-prefecture, where the murder and arrests of the group in Livoç took place, after the infiltration from Serbia in 1943). Hetë Koka was one of the leaders of the Albanian forces in the Gjilan sub-prefecture, responsible for the border area around the Morava River, in the Lluqan area, where his brother, Idrizi (Rashiti), was wounded, who died during the retreat, in Miresh and is buried in Gjilan, where he lived with his family.[1]

Heta Koka had spent his life in wars, facing the troops of the Third Serbian Army (1917), and then leaving the country occupied by foreign troops, he fought from Lluqani to Majë e Kikës, as one of the war zones (July 28, 1944, as one of the local commanders. Heta, as a young man, felt the new Italian-German occupation and rule on his shoulders from 1941-44, chief of police in the prefecture of Gjilan[2]. He lived a life of a kaçak rather than staying at home. As he remembered, how “young he was destined to be”, his whole life with a rifle and a sidearm, he hardly knew where and when his sidearm was hanging, until the second quarter after the Second World War. The House of Ajet Heta Koka- KokajMustafë Koka
 Nga Familja Rashiti vëllai i Idrizit, Muharrem Rushit(1904-1956) dhe Hetem Rushiti (Hetë Koka) në gusht të vitit 1947 u burgosën në Gjilan dhe u dënua me 13 vjet burg, i mbajti 7 vjet. Muharremi, porsi vëllai Hetemi i denura me 35 vjetë burg, vdiq në burgun e Nishit, si përgjegjës i forcave shqiptare nënprefekturën e Gjilanit, ku ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoçë pas depërtimit nga Serebia në vitin 1943. Të burgosur. Ajet Rushiti në tetor të vititi 1946 u dënua me 13 vjet burg në Mitrovicën e Sremit, i mbajti 10 vjet burg. Jetoi nga viti 1975 në fshatin Leran, vdiq në 2004. Vehbi Hetë Rashiti më tetor të vitit 1946 u dënua 6 vjet burg në Prishtinë. I mbajti 1,5 vjet në Prishtinë, kurse 1 vit në Mitrovicë. Me moshë ishte 17 vjeç. Jetoi pas Aksionit të Armëve 1956- dhe i shpërngulur në Kumanovë në vitet e 60-70-ta (Intervistë dhënë Nijazi Ramadaniit sipas kujtesës së Vehbi Etem Rushitit, i lindur më 2 shtator 1929 në fshatin Kokaj, jetoi në Kumanovë që nga viti 1971, i cili rrëfeu për ekzekutimet dhe torturat e rënda fizike ndaj familjes Rushiti), vdiç më 2003.[8] Ismajl Idriz Rashiti i lindur me 1945 në fshatinKokaj, djali i vetëm i Idrizi Rashiti i vrarë në frontin te udha e frengit, Lluqan (Bujanoc)me 1944. Ismajli ishte i përndjekur për shkak të bindjeve dhe rreshtimit në lëvizjen kombëtare për çlirim të atyre viteve në grupine Adem Musmuratit dhe Hajdin Murtezi për veprimtari ilegale politike-kombëtare ishte larguar nga shkollimi dhe i denuar për veprimtari &quot;armiqësore&quot; , pas ngjarjeve të '81-ës me burgim me kohëzgjatje dy muajor.
Nga marsi 1945 deri me 1947, 1951, në Kosovë kanë vepruar rreth 60 grupe të rezistencës dhe si udhëheqës suprem të tyre konsideroheshin: Në viset Karadakut- Llapit- Gollakut- Gjilan, Lipjan deri në juglindje të Ferizajit, Presheva, Bujanoci ne bashkeveprim edhe He Kokae Beteja e Kikës
Në gusht të vitit 1947 u burgosën në Gjilan dhe u dënua me 35 vjet burg, i mbajti 7 vjet. Heta me vëllamin dhe djalin e madh dergjen në burgje. Më vonë vet ëm djali arrin të lirohet nga burgu. Muharremi, porsi Hea ishte denura me 25 vjetë burg, vdiq në burgun e Nishit, si përgjegjës i forcave shqiptare nënprefekturën e GjilaniT 1941-44, kur ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoçë pas depërtimit nga Serebia në vitin 1943. Dëshimi nga aktgjykimi rreth rastit të likudimit të grupit të &quot;Bojanina&quot;..., në Livoç të Ultë, pergjegjesi KOMANduese ishte denuar me 35 vjetë burg të vujatura në Burgun e Nishit, ku vdes në rrethana misterioze së bashku me të vëllain Muharremin, pasi që kishte marrë një paket ushqime nga dikush pasdores, se kinse kishte ardhur nga familja e tij, por familja kurrë nuk i dërgonte me postë, dhe rregullisht vizitohej nga vajza e Muharremit, se e kishte bijë të vetme dhe qëndronin mire ekonomikisht,[6] , Të burgosur. 7. Ajet Rushiti në tetor të vititi 1946 u dënua me 13 vjet burg në Mitrovicën e Sremit, i mbajti 10 vjet burg. Jetoi nga viti 1975 në fshatin Leran.
Ramadani, Nijazi (2012). Shtegtim ne histori, Monografia për Kokajt 1842-2012, ' (bot. SH.B. Rrjedha, Gjilan). Kokaj, Gjilan: Gjilan, 2012. fq. f.112-145. {{cite book}}: |access-date= ka nevojë për |url= (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) ↑ Ramadani, Nijazi. &quot;Shtegtim ne histori - iI-. Gjilan: SH.B. Rrjedha. fq. 118-145. Marrë më 3 prill 2017. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Është injoruar &quot;Familja rashiti Kokaj&quot; (Ndihmë!) ↑ Rrëfim i Ismail Idriz Koka, djali i xhaxhait të mësuesit. &amp; Ismaili, i cili më 26 mars 1999 në mbrëmje është gjuajtur me pushkë snajperike nga një fqinj serb, ku fatmirësisht nuk ishte goditur, kurse gjurmët e fishekut gjenden edhe sot në librat e bibliotekës së tij. Shih: R. Asllani: Monografia Hasan Alia – luftëtar për etninë shqiptare ↑ Hetë Koka dhe (Adem Gllavica, Qazim Llugagjiu, Bahtir Dumnica, Shahin Gërdoci,; Në Preshevë, Karadak, Kaçanik (Xheladin Kurbaliu, Ali Staneci , Hysen Tërpeza, Hasan Remniku, Din Hoxha, Riza Goga, Sylë Zarbinca etj.; në Viti (Hasan Kabashi); ishte nje nga komandantet me Ajet Rainca, Sulë Hotla, e tjerë. ↑ NDSH-së Më shumë: https://shqiperiaebashkuar.al/2016/09/kongresi-pra-i-ndsh-se-u-mbajt-ne-tanushe-ne-shtepine-e-zylbehar-beqir-ajvazit/. &quot;kongresi-pra-i-ndsh-se-u-mbajt-ne-tanushe-ne-shtepine-e-zylbehar-beqir-ajvazit&quot;. https://shqiperiaebashkuar.al. Kongresi i Parë (I) i KQ NDSH-se/Kongres i Tretë (III)”. Arkivuar nga origjinali më 16 shtator 2016. Marrë më 9 prill 2017. {{cite web}}: Lidhje e jashtme në |last1= dhe |website= (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve (lidhja) ↑ Deklaron Ismajli Idriz Rashiti i cili si fëmijë e kishte shoqëruar shpesh Remzijen vajzen e xhaxhait t tij (Muharremit) dhe mësuesin Mustafë Kokaˈ(djalin e vogël të Hetës)
Tahir Zajmi: “Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe lufta heroike e popullit për mbrotjen e Kosovës”, Bruksel, 1964rashiti KokajNijazi Ramadani, Monografia për Kokajt 1842-2012,f.112-145 Rrjedha, Gjilan, 2012.Ramadan Asllani, Monografia 'Hasan Alia luftëtar i Shqipërisës etnike', Ferizaj[Dr.Sabile Keçmezi-Basha] ,Hasan Alia dhe grupi i tyre atdhetare Zemra shqiptare.net,Tahir Z.Berisha] Personalitete dhe Veteranët e arsimit shqip në Kosovë I-II, , bot. autori 1993, Prishtinë.</text>
      <sha1>e78yyxoc22se0t2jmh5o8s460rll4bf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058088</id>
      <parentid>3057975</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MajavahBot</username>
        <id>122738</id>
      </contributor>
      <comment>Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik.</comment>
      <origin>3058088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11750" sha1="6q26vrepj8vea7e5udlgnjjwn56s4ej" xml:space="preserve">{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Lista e personaliteteve të fshatit Kokaj/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}

== Hetem Rushiti (Hetë Koka) was born in 1898 ==
Hetem Rushiti (Hetë Koka) was born in 1898 [[Special:Contributions/~2026-55870-84|~2026-55870-84]] ([[User talk:~2026-55870-84|talk]]) 18 October 2026 19:01 (CEST)
Hetem Rushiti (Hetë Koka) was born in 1898, in the village of Kokaj in the municipality of Gjilan. His father, Rashiti, a man noted for his manliness and generosity, died early, at the age of , it fell to him to take care of the family at a very young age, although he was the eldest son of the family, while he had two younger brothers, Muharrem, Destan and Idrizi, who supported him without reservation in his just war. In 1917-18, he participated in the fighting against the Serbo-Bulgarian troops of Kopilaqe. The descendants of the current live in Kumanovo, Presheva, while Muharrem's only daughter in Tueqi, who together with the descendants constitute the main nucleus of this family in the village of Kokaj (Rashiti) and Idrizi's only son Ismail in Gjilan. Heta was married twice, first to a woman from Somolica, and had two sons, Ajeti and Vehbiu. After his wife died as an only daughter from the village of Somolica, his sons inherited the wealth and lands in Kokaj. He married his second wife Mireshi near Gjilan, with whom they had two sons: Mustafa and Ramiz. Father Rshiti, who besides Heta, had three more children: Muharremi, Idrizi, Destani and a daughter. The eldest son, Hetemi, was the caretaker of the house, as he was more involved in the developments of the 1922-24 Cossack war, and almost continuous wars. His right-hand man in all wars was his second brother, Muharrem, who was known for his extraordinary fighting skills, although his brothers Idris and his sons, Ajet and Vebii, were also his comrades-in-arms at certain times. Heta's sons stayed in the Karadak mountains for three years from 1944 to 1947, and were mostly engaged in military logistics, providing food and clothing. None of Heta's three children and daughter are now alive, but they have left many sons and daughters behind them. As we will see later, this patriotic family gave three or four martyrs to the nation during the war for freedom and national unity: in one such case, the teacher Mustafa fell a martyr, being killed in treachery by the black hand of the invaders. Through Limon Stanec, and very soon he will be connected with prominent activists not only from Kosovo but also from Albania, Hysen Tëpeza who will not choose means and methods in the fight for the unification of all unliberated Albanian lands. He closely cooperates with the forces of the national army of the Second League of Prizren, Mustafa Kruejen, led by Xhafer Deva. Heta from Bulgarian oppression passed to Morava, to Gjilan with his family, where he served as a carabinieri police in the Liberated Lands under the Italian-German Sub-prefecture, was in the ranks of their police. Heta was presented to him as a man who has had his sympathy for years, responsible for the border area and, in his desire to serve in this ethnic territory. After the Albanian administration was welcome to put themselves under the services of such people, such as: Xhafer Deva, the Italian-German subprefecture in 1941-44. Hetemin quickly gained the trust of the chairman, the patriot of the subprefecture, where he was appointed by the Italian government as the police officer responsible for the Moravian area.... Hetë Kokë's life had been spent in wars, facing the troops of the Third Serbian Army (1917) and then leaving the country occupied by foreign troops. He fought from Lluçan to Majë e Kikë, as one of the war zones (July 28, 1944), as one of the local commanders. Heta, as a young man, felt the burden of the Italian-German protectorate on his shoulders (1941-1944). Cenë Hajdini, a relative of Bakiu, helped by Hetë Koka, Haziri's cousin, commander of the Albanian forces in the Gjilan sub-prefecture, who was sitting in a friendly cafe, approaches him and after a greeting, offers him a box of &quot;Moravice&quot; tobacco, asking him what trouble he had brought there, since he had come to visit his brother Bakiu and Abdullahu, who had been severely beaten by Mehmet the Black. Heta told him to go to Rexhep Shehu of Presheva. In Hetë's words, he had allowed it.
The kaçaku lived more than he stayed at home. He remembered how young his life was with a &quot;rifle in his arm&quot; until the second quarter of the Second World War, when he was imprisoned in Gjilan and sentenced to be shot, then his sentence was commuted to 35 years in prison. He held him for over 10 years and died under suspicious circumstances. Muharrem, like his brother Hetem, was sentenced to 25 years in prison and died in Niš prison. (Heta, as the head of the Albanian forces in the Gjilan sub-prefecture, where the murder and arrests of the group in Livoç took place, after the infiltration from Serbia in 1943). Hetë Koka was one of the leaders of the Albanian forces in the Gjilan sub-prefecture, responsible for the border area around the Morava River, in the Lluqan area, where his brother, Idrizi (Rashiti), was wounded, who died during the retreat, in Miresh and is buried in Gjilan, where he lived with his family.[1]

Heta Koka had spent his life in wars, facing the troops of the Third Serbian Army (1917), and then leaving the country occupied by foreign troops, he fought from Lluqani to Majë e Kikës, as one of the war zones (July 28, 1944, as one of the local commanders. Heta, as a young man, felt the new Italian-German occupation and rule on his shoulders from 1941-44, chief of police in the prefecture of Gjilan[2]. He lived a life of a kaçak rather than staying at home. As he remembered, how “young he was destined to be”, his whole life with a rifle and a sidearm, he hardly knew where and when his sidearm was hanging, until the second quarter after the Second World War. The House of Ajet Heta Koka- KokajMustafë Koka
 Nga Familja Rashiti vëllai i Idrizit, Muharrem Rushit(1904-1956) dhe Hetem Rushiti (Hetë Koka) në gusht të vitit 1947 u burgosën në Gjilan dhe u dënua me 13 vjet burg, i mbajti 7 vjet. Muharremi, porsi vëllai Hetemi i denura me 35 vjetë burg, vdiq në burgun e Nishit, si përgjegjës i forcave shqiptare nënprefekturën e Gjilanit, ku ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoçë pas depërtimit nga Serebia në vitin 1943. Të burgosur. Ajet Rushiti në tetor të vititi 1946 u dënua me 13 vjet burg në Mitrovicën e Sremit, i mbajti 10 vjet burg. Jetoi nga viti 1975 në fshatin Leran, vdiq në 2004. Vehbi Hetë Rashiti më tetor të vitit 1946 u dënua 6 vjet burg në Prishtinë. I mbajti 1,5 vjet në Prishtinë, kurse 1 vit në Mitrovicë. Me moshë ishte 17 vjeç. Jetoi pas Aksionit të Armëve 1956- dhe i shpërngulur në Kumanovë në vitet e 60-70-ta (Intervistë dhënë Nijazi Ramadaniit sipas kujtesës së Vehbi Etem Rushitit, i lindur më 2 shtator 1929 në fshatin Kokaj, jetoi në Kumanovë që nga viti 1971, i cili rrëfeu për ekzekutimet dhe torturat e rënda fizike ndaj familjes Rushiti), vdiç më 2003.[8] Ismajl Idriz Rashiti i lindur me 1945 në fshatinKokaj, djali i vetëm i Idrizi Rashiti i vrarë në frontin te udha e frengit, Lluqan (Bujanoc)me 1944. Ismajli ishte i përndjekur për shkak të bindjeve dhe rreshtimit në lëvizjen kombëtare për çlirim të atyre viteve në grupine Adem Musmuratit dhe Hajdin Murtezi për veprimtari ilegale politike-kombëtare ishte larguar nga shkollimi dhe i denuar për veprimtari &quot;armiqësore&quot; , pas ngjarjeve të '81-ës me burgim me kohëzgjatje dy muajor.
Nga marsi 1945 deri me 1947, 1951, në Kosovë kanë vepruar rreth 60 grupe të rezistencës dhe si udhëheqës suprem të tyre konsideroheshin: Në viset Karadakut- Llapit- Gollakut- Gjilan, Lipjan deri në juglindje të Ferizajit, Presheva, Bujanoci ne bashkeveprim edhe He Kokae Beteja e Kikës
Në gusht të vitit 1947 u burgosën në Gjilan dhe u dënua me 35 vjet burg, i mbajti 7 vjet. Heta me vëllamin dhe djalin e madh dergjen në burgje. Më vonë vet ëm djali arrin të lirohet nga burgu. Muharremi, porsi Hea ishte denura me 25 vjetë burg, vdiq në burgun e Nishit, si përgjegjës i forcave shqiptare nënprefekturën e GjilaniT 1941-44, kur ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoçë pas depërtimit nga Serebia në vitin 1943. Dëshimi nga aktgjykimi rreth rastit të likudimit të grupit të &quot;Bojanina&quot;..., në Livoç të Ultë, pergjegjesi KOMANduese ishte denuar me 35 vjetë burg të vujatura në Burgun e Nishit, ku vdes në rrethana misterioze së bashku me të vëllain Muharremin, pasi që kishte marrë një paket ushqime nga dikush pasdores, se kinse kishte ardhur nga familja e tij, por familja kurrë nuk i dërgonte me postë, dhe rregullisht vizitohej nga vajza e Muharremit, se e kishte bijë të vetme dhe qëndronin mire ekonomikisht,[6] , Të burgosur. 7. Ajet Rushiti në tetor të vititi 1946 u dënua me 13 vjet burg në Mitrovicën e Sremit, i mbajti 10 vjet burg. Jetoi nga viti 1975 në fshatin Leran.
Ramadani, Nijazi (2012). Shtegtim ne histori, Monografia për Kokajt 1842-2012, ' (bot. SH.B. Rrjedha, Gjilan). Kokaj, Gjilan: Gjilan, 2012. fq. f.112-145. {{cite book}}: |access-date= ka nevojë për |url= (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) ↑ Ramadani, Nijazi. &quot;Shtegtim ne histori - iI-. Gjilan: SH.B. Rrjedha. fq. 118-145. Marrë më 3 prill 2017. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Është injoruar &quot;Familja rashiti Kokaj&quot; (Ndihmë!) ↑ Rrëfim i Ismail Idriz Koka, djali i xhaxhait të mësuesit. &amp; Ismaili, i cili më 26 mars 1999 në mbrëmje është gjuajtur me pushkë snajperike nga një fqinj serb, ku fatmirësisht nuk ishte goditur, kurse gjurmët e fishekut gjenden edhe sot në librat e bibliotekës së tij. Shih: R. Asllani: Monografia Hasan Alia – luftëtar për etninë shqiptare ↑ Hetë Koka dhe (Adem Gllavica, Qazim Llugagjiu, Bahtir Dumnica, Shahin Gërdoci,; Në Preshevë, Karadak, Kaçanik (Xheladin Kurbaliu, Ali Staneci , Hysen Tërpeza, Hasan Remniku, Din Hoxha, Riza Goga, Sylë Zarbinca etj.; në Viti (Hasan Kabashi); ishte nje nga komandantet me Ajet Rainca, Sulë Hotla, e tjerë. ↑ NDSH-së Më shumë: https://shqiperiaebashkuar.al/2016/09/kongresi-pra-i-ndsh-se-u-mbajt-ne-tanushe-ne-shtepine-e-zylbehar-beqir-ajvazit/. &quot;kongresi-pra-i-ndsh-se-u-mbajt-ne-tanushe-ne-shtepine-e-zylbehar-beqir-ajvazit&quot;. https://shqiperiaebashkuar.al. Kongresi i Parë (I) i KQ NDSH-se/Kongres i Tretë (III)”. Arkivuar nga origjinali më 16 shtator 2016. Marrë më 9 prill 2017. {{cite web}}: Lidhje e jashtme në |last1= dhe |website= (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve (lidhja) ↑ Deklaron Ismajli Idriz Rashiti i cili si fëmijë e kishte shoqëruar shpesh Remzijen vajzen e xhaxhait t tij (Muharremit) dhe mësuesin Mustafë Kokaˈ(djalin e vogël të Hetës)
Tahir Zajmi: “Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe lufta heroike e popullit për mbrotjen e Kosovës”, Bruksel, 1964rashiti KokajNijazi Ramadani, Monografia për Kokajt 1842-2012,f.112-145 Rrjedha, Gjilan, 2012.Ramadan Asllani, Monografia 'Hasan Alia luftëtar i Shqipërisës etnike', Ferizaj[Dr.Sabile Keçmezi-Basha] ,Hasan Alia dhe grupi i tyre atdhetare Zemra shqiptare.net,Tahir Z.Berisha] Personalitete dhe Veteranët e arsimit shqip në Kosovë I-II, , bot. autori 1993, Prishtinë.</text>
      <sha1>6q26vrepj8vea7e5udlgnjjwn56s4ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Adriano Olivetti</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407823</id>
    <revision>
      <id>3057994</id>
      <timestamp>2026-10-18T18:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3057994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1131" sha1="abu5r1qqgj7oftyw1rhwcckh86a4g2c" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adriano Olivetti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3057993 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130325093704/http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx për lidhjen http://www.lastoriasiamonoi.rai.it/puntate/adriano-olivetti/599/default.aspx.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 20:56 (CEST)</text>
      <sha1>abu5r1qqgj7oftyw1rhwcckh86a4g2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Gjomne</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407824</id>
    <revision>
      <id>3058014</id>
      <timestamp>2026-10-18T20:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="m1i8eum6nsjhot4grrkbl2iaxdbxltu" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Gjomne}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 18 tetor 2026 22:26 (CEST)</text>
      <sha1>m1i8eum6nsjhot4grrkbl2iaxdbxltu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Huskypk</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407825</id>
    <revision>
      <id>3058016</id>
      <timestamp>2026-10-18T20:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="3d04rgkvvqc0dvlcsgo7jx2sb2zouix" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Huskypk}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 18 tetor 2026 22:44 (CEST)</text>
      <sha1>3d04rgkvvqc0dvlcsgo7jx2sb2zouix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Andrew C. Thornton II</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407826</id>
    <revision>
      <id>3058030</id>
      <timestamp>2026-10-18T21:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1112" sha1="sxr7aiky448f4m376ib4j24qx5b211z" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andrew C. Thornton II]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058029 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230424212749/https://www.baaa-acro.com/sites/default/files/2020-04/N128SP.pdf për lidhjen https://www.baaa-acro.com/sites/default/files/2020-04/N128SP.pdf.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 18 tetor 2026 23:53 (CEST)</text>
      <sha1>sxr7aiky448f4m376ib4j24qx5b211z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi:Fallbackintoreality/Shenjat e shkrimit me IA</title>
    <ns>2</ns>
    <id>407827</id>
    <revision>
      <id>3058055</id>
      <timestamp>2026-10-18T23:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fallbackintoreality</username>
        <id>102113</id>
      </contributor>
      <comment>sipas [[:en:WP:Signs of AI writing]]</comment>
      <origin>3058055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1551" sha1="3e96tft6mh48vmz5qur31qpgmo2hpk5" xml:space="preserve">{{Draft propozim|type=udhëzim}}

Kjo është një listë e veseve të shkrimit dhe formatizimit që janë tipike për [[Chatbot|chatbote IA]] si [[ChatGPT]], me shembuj të vërtetë të insertuar nga artikuj, drafte, komente dhe përmbajtje tjera në Wikipedia. Është një [[Udhërrëfyesi|udhërrëfyes]] për të ndihmuar detektimin e përmbajtjes së padeklaruar me IA ''në Wikipedia'': ndonëse disa shenja mund të aplikohen në përgjithësi, disa mund të mos aplikohen në kontekste jashtë Wikipedisë. Jo të gjitha tekstet që shfaqin këto shenja janë të gjeneruara me IA, pasi që [[modelet e mëdha gjuhësore]] që i fuqizojnë chatbotet stërviten mbi shkrime njerëzore, duke përfshirë Wikipedinë. Shumë elemente të shkrimit me IA mund të gjenden në editoriale, blogje dhe fan fiction.

Për më tepër, kjo listë është ''vështrim dhe përshkrim''; nuk janë rregulla të ngurta këto, por tendenca. Mund të gjesh udhëzime rreth formatizimit në [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Manuali i Stilit|Manualin e Stilit]] dhe [[Wikipedia:Politikat dhe udhëzimet|politikat e udhëzimet]] e projektit, por ato nuk i përkasin kësaj faqe. Veset e listuara këtu janë poashtu vetëm ''shenja'' të një problemi, jo ''vet problemi''. Ndonëse shumë prej këtyre problemeve janë të lehta të ndreqen—p.sh. shkronja të trasha të tepruara, sintaksa e prishur, telashe me stilin e citimit—ato mund të drejtojnë tek probleme që shihen më me vështirësi haptazi dhe që kanë më shumë rreziqe serioze politike.</text>
      <sha1>3e96tft6mh48vmz5qur31qpgmo2hpk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brazilianët e bardhë</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407828</id>
    <revision>
      <id>3058078</id>
      <timestamp>2026-10-19T00:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Argentsh</username>
        <id>154144</id>
      </contributor>
      <comment>Krijuar nga përkthimi i faqes &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1377927496|White Brazilians]]&quot;</comment>
      <origin>3058078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2326" sha1="1ir3pdoe78mye7wkj04d1vb9aye4hv8" xml:space="preserve">
{{Grup etnik|group=White Brazilians|native_name={{native name|pt|Brasileiros brancos}}|image=Brazil White Alone in 2022.svg|image_caption=Proportion of White Brazilians in each municipality as of the [[2022 Brazilian census]]|population='''White ancestry predominates'''&lt;br /&gt;{{decrease}} '''88,252,121''' ([[2022 Brazilian census|2022 census]])&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&lt;ref/&gt;&lt;br /&gt;{{decrease}} 43.46% of the Brazilian population|popplace=Entire country; highest percentages found in the [[South Region, Brazil|South]] and [[Southeast Region, Brazil|Southeast]] regions&lt;ref name=&quot;ibge.gov.br 2021&quot;&gt;{{cite web|url=https://sidra.ibge.gov.br/Tabela/6408|date=|title=Tabela 6408 - População residente, por sexo e cor ou raça (Vide Notas)|access-date=17 April 2021|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409092229/https://sidra.ibge.gov.br/tabela/6408|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|region1={{flagicon|São Paulo}} [[São Paulo (state)|São Paulo]]|pop1=25,661,895|region2={{flagicon|Rio Grande do Sul}} [[Rio Grande do Sul]]|pop2=8,534,229|region3={{flagicon|Minas Gerais}} [[Minas Gerais]]|pop3=8,437,697|region4={{flagicon|Paraná}} [[Paraná (state)|Paraná]]|pop4=7,389,932|region5={{flagicon|Rio de Janeiro}} [[Rio de Janeiro (state)|Rio de Janeiro]]|pop5=6,739,901|region6={{flagicon|Santa Catarina}} [[Santa Catarina (state)|Santa Catarina]]|pop6=5,805,552|languages=Mostly [[Brazilian Portuguese|Portuguese]]|religions=Majority: [[Catholic Church]] 66.4%&lt;br /&gt;
Minority: [[Protestantism]] 20.8%, [[Irreligion]] 6.7%, [[Kardecist spiritism|Spiritism]] 2.9%, Other ([[Jehovah's Witnesses]], [[Brazilian Catholic Apostolic Church]] [[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]], [[Eastern Orthodox Church]], [[Oriental Orthodox Churches]], [[Buddhism]], [[Judaism]], [[Islam]], [[Umbanda]]) 3.0%&lt;ref&gt;https://biblioteca.ibge.gov.br/visualizacao/periodicos/94/cd_2010_religiao_deficiencia.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626155149/https://biblioteca.ibge.gov.br/visualizacao/periodicos/94/cd_2010_religiao_deficiencia.pdf |date=26 June 2020 }}, page 148&lt;/ref&gt;}}
[[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]]
[[Kategoria:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]</text>
      <sha1>1ir3pdoe78mye7wkj04d1vb9aye4hv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058083</id>
      <parentid>3058078</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Argentsh</username>
        <id>154144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3058083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="787" sha1="1qzknz0v7jpg4xkrf7jdzuuvdi5ucw2" xml:space="preserve">
{{Grup etnik|group=Brazilianet e bardhe|native_name=|image=|image_caption=Brazilian bardhe ne cdo bashki [[2022 Brazilian census]]|population='''Popullsia e bardhe '''&lt;br /&gt;{{decrease}} '''88,252,121''' ([[2022 Brazilian census|2022 census]])&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&lt;ref/&gt;&lt;br /&gt;{{decrease}} 43.46% e njerezve Brazil|popplace=|region1=|pop1=|region2=|pop2=|region3=|pop3=|region4=|pop4=|region5=|pop5=|region6=|pop6=|languages=Kryesisht [[Brazilian Portuguese|Portuguese]]|religions=}}

Brazilianet e bardhe ka popullsia 88,252,121 dhe perfshin Europeanit dhe Lindjes se Mesme.
[[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]]
[[Kategoria:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]</text>
      <sha1>1qzknz0v7jpg4xkrf7jdzuuvdi5ucw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058084</id>
      <parentid>3058083</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Argentsh</username>
        <id>154144</id>
      </contributor>
      <origin>3058084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="3c7hqr0m1ilsqx02dbqq5xlvzg0uaz8" xml:space="preserve">
{{Grup etnik|group=Brazilianet e bardhe|native_name=|image=|image_caption=Brazilian bardhe ne cdo bashki [[2022 Brazilian census]]|population='''Popullsia e bardhe '''&lt;br /&gt;{{decrease}} '''88,252,121''' ([[2022 Brazilian census|2022 census]])&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&lt;ref/&gt;&lt;br /&gt;{{decrease}} 43.46% e njerezve Brazil|popplace=|region1=|pop1=|region2=|pop2=|region3=|pop3=|region4=|pop4=|region5=|pop5=|region6=|pop6=|languages=Kryesisht [[Brazilian Portuguese|Portuguese]]|religions=}}

Brazilianet e bardhe ka popullsia 88,252,121 dhe perfshin Europeanit dhe Lindjes se Mesme.
[[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]]
[[Kategoria:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]
&lt;references responsive /&gt;{{Cite web |title=Tabela 9605: População residente, por cor ou raça, nos Censos Demográficos |url=https://sidra.ibge.gov.br/tabela/9605#resultado |access-date=2024-01-11 |website=sidra.ibge.gov.br}}</text>
      <sha1>3c7hqr0m1ilsqx02dbqq5xlvzg0uaz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi diskutim:Uzii20</title>
    <ns>3</ns>
    <id>407829</id>
    <revision>
      <id>3058082</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Komuniteti</username>
        <id>117282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirëpritje</comment>
      <origin>3058082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="d273bjwvyqoetgwfco20dvw43e6fwsu" xml:space="preserve">{{Stampa:Tung|name=Uzii20}}

-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 19 tetor 2026 03:18 (CEST)</text>
      <sha1>d273bjwvyqoetgwfco20dvw43e6fwsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskutim:Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey</title>
    <ns>1</ns>
    <id>407830</id>
    <revision>
      <id>3058139</id>
      <timestamp>2026-10-19T06:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>115207</id>
      </contributor>
      <comment>Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3058139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1156" sha1="ni5hjq4t1pv4ftxoszplb3ng625s95b" xml:space="preserve">== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!

Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=3058138 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260425013115/http://theoaklandjournal.com/ted-odenwald/bury-me-standing-a-book-review/ për lidhjen http://theoaklandjournal.com/ted-odenwald/bury-me-standing-a-book-review/.


Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:Courier New&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])&lt;/span&gt; 19 tetor 2026 08:23 (CEST)</text>
      <sha1>ni5hjq4t1pv4ftxoszplb3ng625s95b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enrico Mattei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407831</id>
    <revision>
      <id>3058161</id>
      <timestamp>2026-10-19T09:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>Faqe e re: {{Infobox person | name        = Enrico Mattei  | image       = Enrico Mattei 1950.jpg   | caption     = Enrico Mattei në vitet 1950 | birth_date  = | birth_place = | death_date  = | death_place = | occupation  = | known_for   = }} &lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commo...</comment>
      <origin>3058161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2308" sha1="a7po8n9tjolpn8l8qq3tswfjq28jsmz" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Enrico Mattei 
| image       = Enrico Mattei 1950.jpg
 
| caption     = Enrico Mattei në vitet 1950
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}
&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;Enrico, Enriko Mattei (Acqualagna, 29 prill 1906 – Bascapè, 27 tetor 1962) ishte një sipërmarrës, partizan, politikan dhe drejtues publik italian.

{{NIA|hyrja|person}}&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==
&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Karriera ==
&lt;!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: &quot;fitoi çmimin X më 2010&quot;, jo &quot;është më i miri&quot;. Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta personale ==
&lt;!-- Familja dhe jeta private: vetëm çfarë është botuar në burime të besueshme. Për personat e gjallë mos shkruani adresa, sëmundje, thashetheme a hollësi të tjera private. Nëse nuk keni burime, fshijeni këtë pjesë. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Referime ==
&lt;!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin &quot;Citoni&quot;. Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --&gt;
{{Reflist}}
{{NIA}}</text>
      <sha1>a7po8n9tjolpn8l8qq3tswfjq28jsmz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058162</id>
      <parentid>3058161</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Materialedukimi</username>
        <id>193892</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Rregullova gabimet drejtshkrimore</comment>
      <origin>3058162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="84j49919e9l2cgj9g2ml4gfjvk9b0yf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Enrico Mattei 
| image       = Enrico Mattei 1950.jpg
 
| caption     = Enrico Mattei në vitet 1950
| birth_date  =
| birth_place =
| death_date  =
| death_place =
| occupation  =
| known_for   =
}}
&lt;!-- Kutia e të dhënave: plotësoni fushat që dini; të tjerat lërini bosh, se nuk shfaqen. Shtypni mbi kuti, në krye të faqes, dhe pastaj &quot;Përpunoni&quot; (në kod: shkruani pas çdo shenje &quot;=&quot;). Te fotoja mjafton emri i skedës në Wikimedia Commons, p.sh. Shembull.jpg. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;
Enrico, Enriko Mattei (Acqualagna, 29 prill 1906 – Bascapè, 27 tetor 1962) ishte një sipërmarrës, partizan, politikan dhe drejtues publik italian. 

Djali i brigadierit të Karabinierëve, Antonio Mattei, me origjinë nga Civitella Roveto në zonën e Marsikës, themeloi një ndërmarrje të vogël kimike. Gjatë Luftës së Dytë Botërore mori pjesë në Rezistencë, duke u bërë një nga figurat kryesore të saj dhe duke përfaqësuar komponentin “e bardhë” brenda CLNAI-së.

{{NIA|hyrja|person}}&lt;!-- Hyrja: dy deri në katër fjali. E para thotë çfarë është tema, me titullin me shkronja të trasha, si në shembullin gri (në kod: {{NIA|hyrja|person}}); të tjerat, pse tema është e rëndësishme. Vetëm fakte, pa lëvdata. Shkruajeni këtu, pas këtij komenti. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta e hershme ==
&lt;!-- Lindja dhe shkollimi: ku dhe kur lindi personi, nga cila familje vjen dhe ku u shkollua, sipas radhës kohore. Çdo datë e çdo vend duhet të ketë burimin e vet. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Karriera ==
&lt;!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: &quot;fitoi çmimin X më 2010&quot;, jo &quot;është më i miri&quot;. Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Jeta personale ==
&lt;!-- Familja dhe jeta private: vetëm çfarë është botuar në burime të besueshme. Për personat e gjallë mos shkruani adresa, sëmundje, thashetheme a hollësi të tjera private. Nëse nuk keni burime, fshijeni këtë pjesë. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --&gt;

== Referime ==
&lt;!-- Burimet dalin vetë këtu: mos shkruani asgjë në këtë pjesë. Burimin shtojeni në tekst, menjëherë pas fjalisë që mbështet, me butonin &quot;Citoni&quot;. Artikujt pa burime të besueshme grisen. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet, por jo stampat {{Reflist}} dhe {{NIA}} poshtë tij. --&gt;
{{Reflist}}
{{NIA}}</text>
      <sha1>84j49919e9l2cgj9g2ml4gfjvk9b0yf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sulejman Prenjasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407832</id>
    <revision>
      <id>3058175</id>
      <timestamp>2026-10-19T10:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Albanian Atist</username>
        <id>194609</id>
      </contributor>
      <comment>Faqe e re: Sulejman Sali Prenjasi SULO' (Prenjas, 04 janar 1935 - Tirane 17 gusht 2024) ka qene nje piktor Shqiptar aktiv edhe ne Itali. Eshte konsideruar si nje nga te rrallet piktore Shqiptare qe prezantoi Shqiperine ne Itali, [[Milano]] per here te pare me artin e tij ne periudhen e viteve 97-98 me nje art Historik/Surealist e Impresionist. E para ekspozite u organizia ne Gallerine Braxon ne Milano ne 30 janar 1998 ne prani te Piktorit [[Ibrahim Kodra]] dhe Konsullit Shqiptar ne Milano P...</comment>
      <origin>3058175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1578" sha1="e5xyneafjauo964g3457jbbmcnogear" xml:space="preserve">Sulejman Sali Prenjasi SULO' (Prenjas, 04 janar 1935 - Tirane 17 gusht 2024) ka qene nje piktor Shqiptar aktiv edhe ne Itali. Eshte konsideruar si nje nga te rrallet piktore Shqiptare qe prezantoi Shqiperine ne Itali, [[Milano]] per here te pare me artin e tij ne periudhen e viteve 97-98 me nje art Historik/Surealist e Impresionist. E para ekspozite u organizia ne Gallerine Braxon ne Milano ne 30 janar 1998 ne prani te Piktorit [[Ibrahim Kodra]] dhe Konsullit Shqiptar ne Milano Profesor Hasan Mucostefa e kritike te Artit Italian. me pas, e njejta teme , &quot;Albania cosi vicina, cosi lontana&quot; pati nje vazhdim te gjate dhe u prezantua ne shume qytete te tjeja te Italise; [[:it:Como|Como]] , [[:it:Piacenza|Piacenza]] , [[:it:Modena|Modena]], [[Palermo]] ne [[:it:Villa_Niscemi|Villa Niscemi]]. Te shumta ishin gazetat Italiane dhe Shqiptare qe shkruajten per ate event te Artit Piktorik Shqiptar; Gazeta [[Zëri i Popullit|Zeri i popullit]] dhe gazeta te tjera Shqiptare. Nje nder ekspozitat qe i kishte lene mbrese te vecante Piktorit Sulejman Prenjasi Ishte edhe ajo e prezantimit te Pikturave te tij ne Gallerine e Piltorit Milanes, Giancarlo Gorsenio. Ne inaugurimin e saj moren pjese edhe Piktori Mario De Leo e Giancarlo Disnan. Ky aktivitet i gjate i kesaj teme piktorike u mbyll ne Gallerine e artit te Milanos, Sasetti Cultura ku perseri moren pjese Ibrahim Kodra dhe Artiste, Piktore Shqiptare si [[Gazmend Leka]], [[Ali Oseku]], Arben Golemi, [[Perikli Çuli|Perikli Culi]], Attiglio Zanchi.    &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Sulejman Prenjasi |language=Albanian}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>e5xyneafjauo964g3457jbbmcnogear</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Përdoruesi:Grgml91/Kryengritja që po vjen</title>
    <ns>2</ns>
    <id>407833</id>
    <revision>
      <id>3058179</id>
      <timestamp>2026-10-19T10:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grgml91</username>
        <id>136116</id>
      </contributor>
      <comment>Krijuar nga përkthimi i faqes &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1354202169|The Coming Insurrection]]&quot;</comment>
      <origin>3058179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7157" sha1="dnnp4keajwr8koeb2oc1q3pz1l3uphg" xml:space="preserve">
{{Infobox book
| name = The Coming Insurrection
| image = The Coming Insurrection cover.jpg
| author = The Invisible Committee
| title_orig = L’insurrection Qui Vient
| country = Francë
| language = Frëngjisht, përkthyer në anglisht
| series = (Anglisht): Semiotext(e) Intervention Series
| release_number = (English): 1
| subjects = [[Political philosophy]]
| genre = Anarkizmi
| publisher = Editions La Fabrique
| publisher2 = Semiotext(e)
| pub_date = 2007
| english_pub_date = 2009
| media_type = Print (Paperback)
| pages = 128 (French), 136 (English)
| isbn = 978-1-58435-080-4
| oclc = 423751089
| followed_by = To Our Friends
| website = {{cite web|url=https://lafabrique.atheles.org/livres/linsurrectionquivient |title=La Fabrique Editions}} {{cite web|url=http://semiotexte.com/?p=1416 |title=Semiotext(e)}}
}}

'''''Kryengritja që po vjen''''' &lt;ref&gt;{{Citation |last=The Invisible Committee |title=The Coming Insurrection |date=2009 |place=Los Angeles, CA |publisher=Semiotext(e) |isbn=9781584350804}}&lt;/ref&gt;(frëngjisht: ''L'Insurrection qui vient,'' anglisht: ''The Coming Insurrection'', ) është një trakt francez [[Politika e ekstremit të majtë|i së majtës radikale]], tiqquniste, i shkruar nga Komiteti i Padukshëm (Comité invisible), ''[[Emri i penës|nofka]]'' e një autori ose një grupi autorësh anonim. Në të hipotetizohet &quot;rënia e afërt e kulturës kapitaliste&quot;. &lt;ref name=&quot;lipstick&quot;&gt;{{Citation |last=Moynihan |first=Colin |title=Liberating Lipsticks and Lattes |date=15 June 2009 |url=https://www.nytimes.com/2009/06/16/books/16situation.html |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' u botua për herë të parë në vitin 2007 nga Editions La Fabrique, dhe më vonë (2009) u përkthye në anglisht dhe u botua nga Semiotext(e) . Shtëpia botuese “Last Word Press” në Olimpia të Uashingtonit nxjerrë gjithashtu një botim. Libri është i famshëm për mbulimin mediatik që mori si shembull i një [[manifesti]] të së majtës radikale, veçanërisht nga komentatori konservator amerikan Glenn Beck . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Flood |first=Alison |date=19 February 2010 |title=Glenn Beck sends 'evil' anarchist manual's sales rocketing |url=https://www.theguardian.com/books/2010/feb/19/glenn-beck-evil-anarchist-manual-sales |website=Guardian}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' njihet gjithashtu për lidhjen e saj me çështjen ligjore të ''Nëntëshes së Tarnac'', një grup prej nëntë të rinjsh, përfshirë Julien Coupat, të cilët u arrestuan në Tarnac, një fshat në Francë, më 11 nëntor 2008 &quot;''me arsyetimin se ata kishin marrë pjesë në sabotimin e linjave elektrike ajrore në hekurudhat kombëtare të Francës'' &quot;. {{Sfn|The Invisible Committee|2009}} Ndaj ''Nëntëshes së Tarnac'' u ngritën akuza të ndryshme për konspiracion, sabotim, terrorizëm dhe si autorë të ''Kryengritja që po vjen'' . &lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;{{Cite news |date=18 December 2008 |title=Cabbage-patch revolutionaries? The French 'grocer terrorists' |work=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/cabbagepatch-revolutionaries-the-french-grocer-terrorists-1202334.html |access-date=4 January 2008}}&lt;/ref&gt;

''“Kryengritja që po vjen”'' pasohet nga ''“To Our Friends”'' (2015) dhe “ ''Now'' ” (2017).

== Përmbledhje ==
Në versionin e tij origjinal, ''Kryengritja që po vjen'' përbëhej nga dymbëdhjetë kapituj plus një pasthënie e shkurtër. Botimi në anglisht i librit u botua pas arrestimeve të ''Nëntëshes së Tarnac'', dhe për këtë arsye përfshin një parathënie dhe hyrje të shkurtër që prekin temën e arrestimeve, për një total prej pesëmbëdhjetë kapitujsh.

Libri është i ndarë në dy pjesë. Pjesa e parë përpiqet të diagnostikojë tërësinë e [[Qytetërimi|qytetërimit]] modern [[Kapitalizmi|kapitalist]], duke kaluar nëpër atë që Komiteti i Padukshëm identifikon si &quot;shtatë rrathët&quot; e ''tëhuajsimit'', të shkaktuar nga [[Shteti|shtetet]] dhe kapitalizmi: tëhuajsimi në lidhje me [[Vetja|veten]], me marrëdhëniet shoqërore, me [[Punësimi|punën]], me qytetin, me ekonominë, me [[Ambientalizmi|mjedisin]] dhe së fundmi me vetë shtetin.

Gjysma e dytë e librit paraqet një recetë për [[Lufta e klasave|luftën revolucionare]] bazuar në formimin e komunave, ose njësive në stilin e grupeve të afrisë, të cilat do të ndërtojnë forcat e tyre jashtë politikës zyrtare dhe do të sulmojnë fuqitë konvencionale (shtetet, bizneset, policinë) në momente krize - politike, sociale, mjedisore - për të nxitur një revolucion [[Antikapitalizmi|antikapitalist]]. Libri formulon një etikë që ka si pikë nisje vjedhjen, sabotimin dhe refuzimin e punës, si dhe krijimin e formave shoqërore kolektive dhe të vetëorganizuara. Kryengritja e parashikuar nga Komiteti përfshin përvetësimin e pushtetit vendor nga populli, bllokimin fizik të ekonomisë dhe bërjen e veprimeve të policisë të parëndësishme.

Për autorët e tekstit, të cilët zyrtarisht mbeten anonimë, trazirat e vitit 2005 në lagjet periferike të Francës (të cilave u referohen si &quot;zjarri i nëntorit 2005&quot;) shënjojnë një ndryshim radikal në mënyrën se si e kupton rinia franceze betejën shoqërore. Teksti synon të shpjegojë se si mund të përftojmë nga kjo çarje brenda një konteksti kryengritës, duke shfrytëzuar gjithashtu pakënaqësitë popullore, pavarësisht represionit policor që kërkon të ruajë ''status quo''-në me çdo kusht.


Libri veçon gjithashtu [[Kriza financiare, 2007-2008|krizën financiare të vitit 2008]] dhe degradimin mjedisor si simptoma të rënies së kapitalizmit. Diskutohet kriza ekonomike argjentinase (1999-2002) dhe lëvizja &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;piquetero&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; që doli prej saj, trazirat e vitit 2005 dhe protestat studentore të vitit 2006 në Francë, protestat e Oaxacas në vitin 2006 dhe puna humanitare nga baza në [[New Orleans]] pas [[Uragani Katrina|Uraganit Katrina]] . Këto ngjarje shërbejnë si shembuj për të ilustruar shpërbërjen e rendit shoqëror modern konvencional, si dhe aftësinë e qenieve njerëzore për t'u vetëorganizuar spontanishtnë mënyrë spontane për qëllime revolucionare, të cilat të marra së bashku mund të shkaktojnë situata të pjesshme kryengritjeje.

== Ndikimet ==
Disa nga ''Nëntëshja e Tarnac'' ishin të përfshirë në prodhimin ''e Tiqqun'', një revistë filozofike radikale franceze që u botua nga viti 1999 deri në vitin 2001. ''Tiqqun'' ishte pjesë e traditës së intelektualëve radikalë francezë si [[Michel Foucault]], Georges Bataille, Internacionalja Situacioniste, [[Gilles Deleuze]] dhe Félix Guattari . ''Kryengritja që po vjen'' mbart gjurmë ndikimi nga veprat e këtyre filozofëve, nocionet e Giorgio Agamben mbi veçorinë dhe të qenit e përbashkët, si dhe ontologjinë e ngjarjes dhe procedurat e së vërtetës nga Alain Badiou. Analiza e qytetërimit kapitalist është qartësisht e bazuar mbi nocionin e bio-pushtetit të Foucault dhe Agamben, shoqërisë së spektaklit të Guy Debord dhe konceptit të Perandorisë të Antonio Negrit.</text>
      <sha1>dnnp4keajwr8koeb2oc1q3pz1l3uphg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kryengritja që po vjen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407834</id>
    <revision>
      <id>3058180</id>
      <timestamp>2026-10-19T10:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grgml91</username>
        <id>136116</id>
      </contributor>
      <comment>Krijuar nga përkthimi i faqes &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1354202169|The Coming Insurrection]]&quot;</comment>
      <origin>3058180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7206" sha1="a54eziy1485mj53899wertli5iqlunr" xml:space="preserve">
{{Duhen më shumë referime|date=September 2025}}{{Infobox book
| name = The Coming Insurrection
| image = The Coming Insurrection cover.jpg
| author = The Invisible Committee
| title_orig = L’insurrection Qui Vient
| country = Francë
| language = Frëngjisht, përkthyer në anglisht
| series = (Anglisht): Semiotext(e) Intervention Series
| release_number = (English): 1
| subjects = [[Political philosophy]]
| genre = Anarkizmi
| publisher = Editions La Fabrique
| publisher2 = Semiotext(e)
| pub_date = 2007
| english_pub_date = 2009
| media_type = Print (Paperback)
| pages = 128 (French), 136 (English)
| isbn = 978-1-58435-080-4
| oclc = 423751089
| followed_by = To Our Friends
| website = {{cite web|url=https://lafabrique.atheles.org/livres/linsurrectionquivient |title=La Fabrique Editions}} {{cite web|url=http://semiotexte.com/?p=1416 |title=Semiotext(e)}}
}}

'''''Kryengritja që po vjen''''' &lt;ref&gt;{{Citation |last=The Invisible Committee |title=The Coming Insurrection |date=2009 |place=Los Angeles, CA |publisher=Semiotext(e) |isbn=9781584350804}}&lt;/ref&gt;(frëngjisht: ''L'Insurrection qui vient,'' anglisht: ''The Coming Insurrection'', ) është një trakt francez [[Politika e ekstremit të majtë|i së majtës radikale]], tiqquniste, i shkruar nga Komiteti i Padukshëm (Comité invisible), ''[[Emri i penës|nofka]]'' e një autori ose një grupi autorësh anonim. Në të hipotetizohet &quot;rënia e afërt e kulturës kapitaliste&quot;. &lt;ref name=&quot;lipstick&quot;&gt;{{Citation |last=Moynihan |first=Colin |title=Liberating Lipsticks and Lattes |date=15 June 2009 |url=https://www.nytimes.com/2009/06/16/books/16situation.html |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' u botua për herë të parë në vitin 2007 nga Editions La Fabrique, dhe më vonë (2009) u përkthye në anglisht dhe u botua nga Semiotext(e) . Shtëpia botuese “Last Word Press” në Olimpia të Uashingtonit nxjerrë gjithashtu një botim. Libri është i famshëm për mbulimin mediatik që mori si shembull i një [[manifesti]] të së majtës radikale, veçanërisht nga komentatori konservator amerikan Glenn Beck . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Flood |first=Alison |date=19 February 2010 |title=Glenn Beck sends 'evil' anarchist manual's sales rocketing |url=https://www.theguardian.com/books/2010/feb/19/glenn-beck-evil-anarchist-manual-sales |website=Guardian}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' njihet gjithashtu për lidhjen e saj me çështjen ligjore të ''Nëntëshes së Tarnac'', një grup prej nëntë të rinjsh, përfshirë Julien Coupat, të cilët u arrestuan në Tarnac, një fshat në Francë, më 11 nëntor 2008 &quot;''me arsyetimin se ata kishin marrë pjesë në sabotimin e linjave elektrike ajrore në hekurudhat kombëtare të Francës'' &quot;. {{Sfn|The Invisible Committee|2009}} Ndaj ''Nëntëshes së Tarnac'' u ngritën akuza të ndryshme për konspiracion, sabotim, terrorizëm dhe si autorë të ''Kryengritja që po vjen'' . &lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;{{Cite news |date=18 December 2008 |title=Cabbage-patch revolutionaries? The French 'grocer terrorists' |work=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/cabbagepatch-revolutionaries-the-french-grocer-terrorists-1202334.html |access-date=4 January 2008}}&lt;/ref&gt;

''“Kryengritja që po vjen”'' pasohet nga ''“To Our Friends”'' (2015) dhe “ ''Now'' ” (2017).

== Përmbledhje ==
Në versionin e tij origjinal, ''Kryengritja që po vjen'' përbëhej nga dymbëdhjetë kapituj plus një pasthënie e shkurtër. Botimi në anglisht i librit u botua pas arrestimeve të ''Nëntëshes së Tarnac'', dhe për këtë arsye përfshin një parathënie dhe hyrje të shkurtër që prekin temën e arrestimeve, për një total prej pesëmbëdhjetë kapitujsh.

Libri është i ndarë në dy pjesë. Pjesa e parë përpiqet të diagnostikojë tërësinë e [[Qytetërimi|qytetërimit]] modern [[Kapitalizmi|kapitalist]], duke kaluar nëpër atë që Komiteti i Padukshëm identifikon si &quot;shtatë rrathët&quot; e ''tëhuajsimit'', të shkaktuar nga [[Shteti|shtetet]] dhe kapitalizmi: tëhuajsimi në lidhje me [[Vetja|veten]], me marrëdhëniet shoqërore, me [[Punësimi|punën]], me qytetin, me ekonominë, me [[Ambientalizmi|mjedisin]] dhe së fundmi me vetë shtetin.

Gjysma e dytë e librit paraqet një recetë për [[Lufta e klasave|luftën revolucionare]] bazuar në formimin e komunave, ose njësive në stilin e grupeve të afrisë, të cilat do të ndërtojnë forcat e tyre jashtë politikës zyrtare dhe do të sulmojnë fuqitë konvencionale (shtetet, bizneset, policinë) në momente krize - politike, sociale, mjedisore - për të nxitur një revolucion [[Antikapitalizmi|antikapitalist]]. Libri formulon një etikë që ka si pikë nisje vjedhjen, sabotimin dhe refuzimin e punës, si dhe krijimin e formave shoqërore kolektive dhe të vetëorganizuara. Kryengritja e parashikuar nga Komiteti përfshin përvetësimin e pushtetit vendor nga populli, bllokimin fizik të ekonomisë dhe bërjen e veprimeve të policisë të parëndësishme.

Për autorët e tekstit, të cilët zyrtarisht mbeten anonimë, trazirat e vitit 2005 në lagjet periferike të Francës (të cilave u referohen si &quot;zjarri i nëntorit 2005&quot;) shënjojnë një ndryshim radikal në mënyrën se si e kupton rinia franceze betejën shoqërore. Teksti synon të shpjegojë se si mund të përftojmë nga kjo çarje brenda një konteksti kryengritës, duke shfrytëzuar gjithashtu pakënaqësitë popullore, pavarësisht represionit policor që kërkon të ruajë ''status quo''-në me çdo kusht.


Libri veçon gjithashtu [[Kriza financiare, 2007-2008|krizën financiare të vitit 2008]] dhe degradimin mjedisor si simptoma të rënies së kapitalizmit. Diskutohet kriza ekonomike argjentinase (1999-2002) dhe lëvizja &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;piquetero&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; që doli prej saj, trazirat e vitit 2005 dhe protestat studentore të vitit 2006 në Francë, protestat e Oaxacas në vitin 2006 dhe puna humanitare nga baza në [[New Orleans]] pas [[Uragani Katrina|Uraganit Katrina]] . Këto ngjarje shërbejnë si shembuj për të ilustruar shpërbërjen e rendit shoqëror modern konvencional, si dhe aftësinë e qenieve njerëzore për t'u vetëorganizuar spontanishtnë mënyrë spontane për qëllime revolucionare, të cilat të marra së bashku mund të shkaktojnë situata të pjesshme kryengritjeje.

== Ndikimet ==
Disa nga ''Nëntëshja e Tarnac'' ishin të përfshirë në prodhimin ''e Tiqqun'', një revistë filozofike radikale franceze që u botua nga viti 1999 deri në vitin 2001. ''Tiqqun'' ishte pjesë e traditës së intelektualëve radikalë francezë si [[Michel Foucault]], Georges Bataille, Internacionalja Situacioniste, [[Gilles Deleuze]] dhe Félix Guattari . ''Kryengritja që po vjen'' mbart gjurmë ndikimi nga veprat e këtyre filozofëve, nocionet e Giorgio Agamben mbi veçorinë dhe të qenit e përbashkët, si dhe ontologjinë e ngjarjes dhe procedurat e së vërtetës nga Alain Badiou. Analiza e qytetërimit kapitalist është qartësisht e bazuar mbi nocionin e bio-pushtetit të Foucault dhe Agamben, shoqërisë së spektaklit të Guy Debord dhe konceptit të Perandorisë të Antonio Negrit.</text>
      <sha1>a54eziy1485mj53899wertli5iqlunr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058181</id>
      <parentid>3058180</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grgml91</username>
        <id>136116</id>
      </contributor>
      <comment>Krijuar nga përkthimi i faqes &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1354202169|The Coming Insurrection]]&quot;</comment>
      <origin>3058181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7223" sha1="oyi0usyes1ch7ot2t5iwg0f20hwjivw" xml:space="preserve">
{{Duhen më shumë referime|date=September 2025}}{{Infobox book
| name = The Coming Insurrection
| image = The Coming Insurrection cover.jpg
| author = The Invisible Committee
| title_orig = L’insurrection Qui Vient
| country = Francë
| language = Frëngjisht, përkthyer në anglisht
| series = (Anglisht): Semiotext(e) Intervention Series
| release_number = (English): 1
| subjects = [[Political philosophy]]
| genre = Anarkizmi
| publisher = Editions La Fabrique
| publisher2 = Semiotext(e)
| pub_date = 2007
| english_pub_date = 2009
| media_type = Print (Paperback)
| pages = 128 (French), 136 (English)
| isbn = 978-1-58435-080-4
| oclc = 423751089
| followed_by = To Our Friends
| website = {{cite web|url=https://lafabrique.atheles.org/livres/linsurrectionquivient |title=La Fabrique Editions |lang=fr}} {{cite web|url=http://semiotexte.com/?p=1416 |title=Semiotext(e) |lang=en}}
}}

'''''Kryengritja që po vjen''''' &lt;ref&gt;{{Citation |last=The Invisible Committee |title=The Coming Insurrection |date=2009 |place=Los Angeles, CA |publisher=Semiotext(e) |isbn=9781584350804}}&lt;/ref&gt;(frëngjisht: ''L'Insurrection qui vient,'' anglisht: ''The Coming Insurrection'', ) është një trakt francez [[Politika e ekstremit të majtë|i së majtës radikale]] tiqquniste, i shkruar nga Komiteti i Padukshëm (Comité invisible), ''[[Emri i penës|nofka]]'' e një autori ose një grupi autorësh anonim. Në të hipotetizohet &quot;rënia e afërt e kulturës kapitaliste&quot;. &lt;ref name=&quot;lipstick&quot;&gt;{{Citation |last=Moynihan |first=Colin |title=Liberating Lipsticks and Lattes |date=15 June 2009 |url=https://www.nytimes.com/2009/06/16/books/16situation.html |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' u botua për herë të parë në vitin 2007 nga Editions La Fabrique, dhe më vonë (2009) u përkthye në anglisht dhe u botua nga Semiotext(e) . Shtëpia botuese “Last Word Press” në Olimpia të Uashingtonit nxjerrë gjithashtu një botim. Libri është i famshëm për mbulimin mediatik që mori si shembull i një [[manifesti]] të së majtës radikale, veçanërisht nga komentatori konservator amerikan Glenn Beck . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Flood |first=Alison |date=19 February 2010 |title=Glenn Beck sends 'evil' anarchist manual's sales rocketing |url=https://www.theguardian.com/books/2010/feb/19/glenn-beck-evil-anarchist-manual-sales |website=Guardian}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' njihet gjithashtu për lidhjen e saj me çështjen ligjore të ''Nëntëshes së Tarnac'', një grup prej nëntë të rinjsh, përfshirë Julien Coupat, të cilët u arrestuan në Tarnac, një fshat në Francë, më 11 nëntor 2008 &quot;''me arsyetimin se ata kishin marrë pjesë në sabotimin e linjave elektrike ajrore në hekurudhat kombëtare të Francës'' &quot;. {{Sfn|The Invisible Committee|2009}} Ndaj ''Nëntëshes së Tarnac'' u ngritën akuza të ndryshme për konspiracion, sabotim, terrorizëm dhe si autorë të ''Kryengritja që po vjen'' . &lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;{{Cite news |date=18 December 2008 |title=Cabbage-patch revolutionaries? The French 'grocer terrorists' |work=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/cabbagepatch-revolutionaries-the-french-grocer-terrorists-1202334.html |access-date=4 January 2008}}&lt;/ref&gt;

''“Kryengritja që po vjen”'' pasohet nga ''“To Our Friends”'' (2015) dhe “ ''Now'' ” (2017).

== Përmbledhje ==
Në versionin e tij origjinal, ''Kryengritja që po vjen'' përbëhej nga dymbëdhjetë kapituj plus një pasthënie e shkurtër. Botimi në anglisht i librit u botua pas arrestimeve të ''Nëntëshes së Tarnac'', dhe për këtë arsye përfshin një parathënie dhe hyrje të shkurtër që prekin temën e arrestimeve, për një total prej pesëmbëdhjetë kapitujsh.

Libri është i ndarë në dy pjesë. Pjesa e parë përpiqet të diagnostikojë tërësinë e [[Qytetërimi|qytetërimit]] modern [[Kapitalizmi|kapitalist]], duke kaluar nëpër atë që Komiteti i Padukshëm identifikon si &quot;shtatë rrathët&quot; e ''tëhuajsimit'', të shkaktuar nga [[Shteti|shtetet]] dhe kapitalizmi: tëhuajsimi në lidhje me [[Vetja|veten]], me marrëdhëniet shoqërore, me [[Punësimi|punën]], me qytetin, me ekonominë, me [[Ambientalizmi|mjedisin]] dhe së fundmi me vetë shtetin.

Gjysma e dytë e librit paraqet një recetë për [[Lufta e klasave|luftën revolucionare]] bazuar në formimin e komunave, ose njësive në stilin e grupeve të afrisë, të cilat do të ndërtojnë forcat e tyre jashtë politikës zyrtare dhe do të sulmojnë fuqitë konvencionale (shtetet, bizneset, policinë) në momente krize - politike, sociale, mjedisore - për të nxitur një revolucion [[Antikapitalizmi|antikapitalist]]. Libri formulon një etikë që ka si pikë nisje vjedhjen, sabotimin dhe refuzimin e punës, si dhe krijimin e formave shoqërore kolektive dhe të vetëorganizuara. Kryengritja e parashikuar nga Komiteti përfshin përvetësimin e pushtetit vendor nga populli, bllokimin fizik të ekonomisë dhe bërjen e veprimeve të policisë të parëndësishme.

Për autorët e tekstit, të cilët zyrtarisht mbeten anonimë, trazirat e vitit 2005 në lagjet periferike të Francës (të cilave u referohen si &quot;zjarri i nëntorit 2005&quot;) shënjojnë një ndryshim radikal në mënyrën se si e kupton rinia franceze betejën shoqërore. Teksti synon të shpjegojë se si mund të përftojmë nga kjo çarje brenda një konteksti kryengritës, duke shfrytëzuar gjithashtu pakënaqësitë popullore, pavarësisht represionit policor që kërkon të ruajë ''status quo''-në me çdo kusht.


Libri veçon gjithashtu [[Kriza financiare, 2007-2008|krizën financiare të vitit 2008]] dhe degradimin mjedisor si simptoma të rënies së kapitalizmit. Diskutohet kriza ekonomike argjentinase (1999-2002) dhe lëvizja &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;piquetero&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; që doli prej saj, trazirat e vitit 2005 dhe protestat studentore të vitit 2006 në Francë, protestat e Oaxacas në vitin 2006 dhe puna humanitare nga baza në [[New Orleans]] pas [[Uragani Katrina|Uraganit Katrina]] . Këto ngjarje shërbejnë si shembuj për të ilustruar shpërbërjen e rendit shoqëror modern konvencional, si dhe aftësinë e qenieve njerëzore për t'u vetëorganizuar spontanishtnë mënyrë spontane për qëllime revolucionare, të cilat të marra së bashku mund të shkaktojnë situata të pjesshme kryengritjeje.

== Ndikimet ==
Disa nga ''Nëntëshja e Tarnac'' ishin të përfshirë në prodhimin ''e Tiqqun'', një revistë filozofike radikale franceze që u botua nga viti 1999 deri në vitin 2001. ''Tiqqun'' ishte pjesë e traditës së intelektualëve radikalë francezë si [[Michel Foucault]], Georges Bataille, Internacionalja Situacioniste, [[Gilles Deleuze]] dhe Félix Guattari . ''Kryengritja që po vjen'' mbart gjurmë ndikimi nga veprat e këtyre filozofëve, nocionet e Giorgio Agamben mbi veçorinë dhe të qenit e përbashkët, si dhe ontologjinë e ngjarjes dhe procedurat e së vërtetës nga Alain Badiou. Analiza e qytetërimit kapitalist është qartësisht e bazuar mbi nocionin e bio-pushtetit të Foucault dhe Agamben, shoqërisë së spektaklit të Guy Debord dhe konceptit të Perandorisë të Antonio Negrit.</text>
      <sha1>oyi0usyes1ch7ot2t5iwg0f20hwjivw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058186</id>
      <parentid>3058181</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grgml91</username>
        <id>136116</id>
      </contributor>
      <origin>3058186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7386" sha1="9etokmkioo10yz699jurqol52ju8iut" xml:space="preserve">
{{Duhen më shumë referime|date=September 2025}}{{Infobox book
| name = The Coming Insurrection
| image = The Coming Insurrection cover.jpg
| author = The Invisible Committee
| title_orig = L’insurrection Qui Vient
| country = Francë
| language = Frëngjisht, përkthyer në anglisht
| series = (Anglisht): Semiotext(e) Intervention Series
| release_number = (English): 1
| subjects = [[Political philosophy]]
| genre = Anarkizmi
| publisher = Editions La Fabrique
| publisher2 = Semiotext(e)
| pub_date = 2007
| english_pub_date = 2009
| media_type = Print (Paperback)
| pages = 128 (French), 136 (English)
| isbn = 978-1-58435-080-4
| oclc = 423751089
| followed_by = To Our Friends
| website = {{cite web|url=https://lafabrique.atheles.org/livres/linsurrectionquivient |title=La Fabrique Editions |lang=fr}} {{cite web|url=http://semiotexte.com/?p=1416 |title=Semiotext(e) |lang=en}}
}}

'''''Kryengritja që po vjen''''' &lt;ref&gt;{{Citation |last=The Invisible Committee |title=The Coming Insurrection |date=2009 |place=Los Angeles, CA |publisher=Semiotext(e) |isbn=9781584350804 |lang=en}}&lt;/ref&gt;(frëngjisht: ''L'Insurrection qui vient,'' anglisht: ''The Coming Insurrection'', ) është një trakt francez [[Politika e ekstremit të majtë|i së majtës radikale]] tiqquniste, i shkruar nga Komiteti i Padukshëm (Comité invisible), ''[[Emri i penës|nofka]]'' e një autori ose një grupi autorësh anonim. Në të hipotetizohet &quot;rënia e afërt e kulturës kapitaliste&quot;. &lt;ref name=&quot;lipstick&quot;&gt;{{Citation |last=Moynihan |first=Colin |title=Liberating Lipsticks and Lattes |date=15 June 2009 |url=https://www.nytimes.com/2009/06/16/books/16situation.html |work=[[The New York Times]] |lang=en}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' u botua për herë të parë në vitin 2007 nga Editions La Fabrique, dhe më vonë (2009) u përkthye në anglisht dhe u botua nga Semiotext(e) . Shtëpia botuese “Last Word Press” në Olimpia të Uashingtonit nxjerrë gjithashtu një botim. Libri është i famshëm për mbulimin mediatik që mori si shembull i një [[manifesti]] të së majtës radikale, veçanërisht nga komentatori konservator amerikan Glenn Beck . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Flood |first=Alison |date=19 February 2010 |title=Glenn Beck sends 'evil' anarchist manual's sales rocketing |url=https://www.theguardian.com/books/2010/feb/19/glenn-beck-evil-anarchist-manual-sales |website=Guardian |lang=en}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' njihet gjithashtu për lidhjen e saj me çështjen ligjore të ''Nëntëshes së Tarnac'', një grup prej nëntë të rinjsh, përfshirë Julien Coupat, të cilët u arrestuan në Tarnac, një fshat në Francë, më 11 nëntor 2008 &quot;''me arsyetimin se ata kishin marrë pjesë në sabotimin e linjave elektrike ajrore në hekurudhat kombëtare të Francës'' &quot;. {{Sfn|The Invisible Committee|2009}} Ndaj ''Nëntëshes së Tarnac'' u ngritën akuza të ndryshme për konspiracion, sabotim, terrorizëm dhe si autorë të ''Kryengritja që po vjen'' . &lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;{{Cite news |date=18 December 2008 |title=Cabbage-patch revolutionaries? The French 'grocer terrorists' |website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/cabbagepatch-revolutionaries-the-french-grocer-terrorists-1202334.html |access-date=4 January 2008 |lang=en}}&lt;/ref&gt;

''“Kryengritja që po vjen”'' pasohet nga ''“To Our Friends”'' (2015) dhe “ ''Now'' ” (2017).

== Përmbledhje ==
Në versionin e tij origjinal, ''Kryengritja që po vjen'' përbëhej nga dymbëdhjetë kapituj plus një pasthënie e shkurtër. Botimi në anglisht i librit u botua pas arrestimeve të ''Nëntëshes së Tarnac'', dhe për këtë arsye përfshin një parathënie dhe hyrje të shkurtër që prekin temën e arrestimeve, për një total prej pesëmbëdhjetë kapitujsh.

Libri është i ndarë në dy pjesë. Pjesa e parë përpiqet të diagnostikojë tërësinë e [[Qytetërimi|qytetërimit]] modern [[Kapitalizmi|kapitalist]], duke kaluar nëpër atë që Komiteti i Padukshëm identifikon si &quot;shtatë rrathët&quot; e ''tëhuajsimit'', të shkaktuar nga [[Shteti|shtetet]] dhe kapitalizmi: tëhuajsimi në lidhje me [[Vetja|veten]], me marrëdhëniet shoqërore, me [[Punësimi|punën]], me qytetin, me ekonominë, me [[Ambientalizmi|mjedisin]] dhe së fundmi me vetë shtetin.

Gjysma e dytë e librit paraqet një recetë për [[Lufta e klasave|luftën revolucionare]] bazuar në formimin e komunave, ose njësive në stilin e grupeve të afrisë, të cilat do të ndërtojnë forcat e tyre jashtë politikës zyrtare dhe do të sulmojnë fuqitë konvencionale (shtetet, bizneset, policinë) në momente krize - politike, sociale, mjedisore - për të nxitur një revolucion [[Antikapitalizmi|antikapitalist]]. Libri formulon një etikë që ka si pikë nisje vjedhjen, sabotimin dhe refuzimin e punës, si dhe krijimin e formave shoqërore kolektive dhe të vetëorganizuara &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coming Insurrection | website=Powells |url=https://www.powells.com/book/coming-insurrection-9781584350804 |lang=en}}&lt;/ref&gt;. Kryengritja e parashikuar nga Komiteti përfshin përvetësimin e pushtetit vendor nga populli, bllokimin fizik të ekonomisë dhe bërjen e veprimeve të policisë të parëndësishme.

Për autorët e tekstit, të cilët zyrtarisht mbeten anonimë, trazirat e vitit 2005 në lagjet periferike të Francës (të cilave u referohen si &quot;zjarri i nëntorit 2005&quot;) shënjojnë një ndryshim radikal në mënyrën se si e kupton rinia franceze betejën shoqërore. Teksti synon të shpjegojë se si mund të përftojmë nga kjo çarje brenda një konteksti kryengritës, duke shfrytëzuar gjithashtu pakënaqësitë popullore, pavarësisht represionit policor që kërkon të ruajë ''status quo''-në me çdo kusht.

Libri veçon gjithashtu [[Kriza financiare, 2007-2008|krizën financiare të vitit 2008]] dhe degradimin mjedisor si simptoma të rënies së kapitalizmit. Diskutohet kriza ekonomike argjentinase (1999-2002) dhe lëvizja &lt;i&gt;piquetero&lt;/i&gt; që doli prej saj, trazirat e vitit 2005 dhe protestat studentore të vitit 2006 në Francë, protestat e Oaxacas në vitin 2006 dhe puna humanitare nga baza në [[New Orleans]] pas [[Uragani Katrina|Uraganit Katrina]] . Këto ngjarje shërbejnë si shembuj për të ilustruar shpërbërjen e rendit shoqëror modern konvencional, si dhe aftësinë e qenieve njerëzore për t'u vetëorganizuar spontanishtnë mënyrë spontane për qëllime revolucionare, të cilat të marra së bashku mund të shkaktojnë situata të pjesshme kryengritjeje.

== Ndikimet ==
Disa nga ''Nëntëshja e Tarnac'' ishin të përfshirë në prodhimin ''e Tiqqun'', një revistë filozofike radikale franceze që u botua nga viti 1999 deri në vitin 2001. ''Tiqqun'' ishte pjesë e traditës së intelektualëve radikalë francezë si [[Michel Foucault]], Georges Bataille, Internacionalja Situacioniste, [[Gilles Deleuze]] dhe Félix Guattari . ''Kryengritja që po vjen'' mbart gjurmë ndikimi nga veprat e këtyre filozofëve, nocionet e Giorgio Agamben mbi veçorinë dhe të qenit e përbashkët, si dhe ontologjinë e ngjarjes dhe procedurat e së vërtetës nga Alain Badiou. Analiza e qytetërimit kapitalist është qartësisht e bazuar mbi nocionin e bio-pushtetit të Foucault dhe Agamben, shoqërisë së spektaklit të Guy Debord dhe konceptit të Perandorisë të Antonio Negrit.</text>
      <sha1>9etokmkioo10yz699jurqol52ju8iut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058189</id>
      <parentid>3058186</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grgml91</username>
        <id>136116</id>
      </contributor>
      <comment>kategorite</comment>
      <origin>3058189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7512" sha1="69eteru8wh60cnw3ozl2vkpii51b4t8" xml:space="preserve">
{{Duhen më shumë referime|date=September 2025}}{{Infobox book
| name = The Coming Insurrection
| image = The Coming Insurrection cover.jpg
| author = The Invisible Committee
| title_orig = L’insurrection Qui Vient
| country = Francë
| language = Frëngjisht, përkthyer në anglisht
| series = (Anglisht): Semiotext(e) Intervention Series
| release_number = (English): 1
| subjects = [[Political philosophy]]
| genre = Anarkizmi
| publisher = Editions La Fabrique
| publisher2 = Semiotext(e)
| pub_date = 2007
| english_pub_date = 2009
| media_type = Print (Paperback)
| pages = 128 (French), 136 (English)
| isbn = 978-1-58435-080-4
| oclc = 423751089
| followed_by = To Our Friends
| website = {{cite web|url=https://lafabrique.atheles.org/livres/linsurrectionquivient |title=La Fabrique Editions |lang=fr}} {{cite web|url=http://semiotexte.com/?p=1416 |title=Semiotext(e) |lang=en}}
}}

'''''Kryengritja që po vjen''''' &lt;ref&gt;{{Citation |last=The Invisible Committee |title=The Coming Insurrection |date=2009 |place=Los Angeles, CA |publisher=Semiotext(e) |isbn=9781584350804 |lang=en}}&lt;/ref&gt;(frëngjisht: ''L'Insurrection qui vient,'' anglisht: ''The Coming Insurrection'', ) është një trakt francez [[Politika e ekstremit të majtë|i së majtës radikale]] tiqquniste, i shkruar nga Komiteti i Padukshëm (Comité invisible), ''[[Emri i penës|nofka]]'' e një autori ose një grupi autorësh anonim. Në të hipotetizohet &quot;rënia e afërt e kulturës kapitaliste&quot;. &lt;ref name=&quot;lipstick&quot;&gt;{{Citation |last=Moynihan |first=Colin |title=Liberating Lipsticks and Lattes |date=15 June 2009 |url=https://www.nytimes.com/2009/06/16/books/16situation.html |work=[[The New York Times]] |lang=en}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' u botua për herë të parë në vitin 2007 nga Editions La Fabrique, dhe më vonë (2009) u përkthye në anglisht dhe u botua nga Semiotext(e) . Shtëpia botuese “Last Word Press” në Olimpia të Uashingtonit nxjerrë gjithashtu një botim. Libri është i famshëm për mbulimin mediatik që mori si shembull i një [[manifesti]] të së majtës radikale, veçanërisht nga komentatori konservator amerikan Glenn Beck . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Flood |first=Alison |date=19 February 2010 |title=Glenn Beck sends 'evil' anarchist manual's sales rocketing |url=https://www.theguardian.com/books/2010/feb/19/glenn-beck-evil-anarchist-manual-sales |website=Guardian |lang=en}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' njihet gjithashtu për lidhjen e saj me çështjen ligjore të ''Nëntëshes së Tarnac'', një grup prej nëntë të rinjsh, përfshirë Julien Coupat, të cilët u arrestuan në Tarnac, një fshat në Francë, më 11 nëntor 2008 &quot;''me arsyetimin se ata kishin marrë pjesë në sabotimin e linjave elektrike ajrore në hekurudhat kombëtare të Francës'' &quot;. {{Sfn|The Invisible Committee|2009}} Ndaj ''Nëntëshes së Tarnac'' u ngritën akuza të ndryshme për konspiracion, sabotim, terrorizëm dhe si autorë të ''Kryengritja që po vjen'' . &lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;{{Cite news |date=18 December 2008 |title=Cabbage-patch revolutionaries? The French 'grocer terrorists' |website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/cabbagepatch-revolutionaries-the-french-grocer-terrorists-1202334.html |access-date=4 January 2008 |lang=en}}&lt;/ref&gt;

''“Kryengritja që po vjen”'' pasohet nga ''“To Our Friends”'' (2015) dhe “ ''Now'' ” (2017).

== Përmbledhje ==
Në versionin e tij origjinal, ''Kryengritja që po vjen'' përbëhej nga dymbëdhjetë kapituj plus një pasthënie e shkurtër. Botimi në anglisht i librit u botua pas arrestimeve të ''Nëntëshes së Tarnac'', dhe për këtë arsye përfshin një parathënie dhe hyrje të shkurtër që prekin temën e arrestimeve, për një total prej pesëmbëdhjetë kapitujsh.

Libri është i ndarë në dy pjesë. Pjesa e parë përpiqet të diagnostikojë tërësinë e [[Qytetërimi|qytetërimit]] modern [[Kapitalizmi|kapitalist]], duke kaluar nëpër atë që Komiteti i Padukshëm identifikon si &quot;shtatë rrathët&quot; e ''tëhuajsimit'', të shkaktuar nga [[Shteti|shtetet]] dhe kapitalizmi: tëhuajsimi në lidhje me [[Vetja|veten]], me marrëdhëniet shoqërore, me [[Punësimi|punën]], me qytetin, me ekonominë, me [[Ambientalizmi|mjedisin]] dhe së fundmi me vetë shtetin.

Gjysma e dytë e librit paraqet një recetë për [[Lufta e klasave|luftën revolucionare]] bazuar në formimin e komunave, ose njësive në stilin e grupeve të afrisë, të cilat do të ndërtojnë forcat e tyre jashtë politikës zyrtare dhe do të sulmojnë fuqitë konvencionale (shtetet, bizneset, policinë) në momente krize - politike, sociale, mjedisore - për të nxitur një revolucion [[Antikapitalizmi|antikapitalist]]. Libri formulon një etikë që ka si pikë nisje vjedhjen, sabotimin dhe refuzimin e punës, si dhe krijimin e formave shoqërore kolektive dhe të vetëorganizuara &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coming Insurrection | website=Powells |url=https://www.powells.com/book/coming-insurrection-9781584350804 |lang=en}}&lt;/ref&gt;. Kryengritja e parashikuar nga Komiteti përfshin përvetësimin e pushtetit vendor nga populli, bllokimin fizik të ekonomisë dhe bërjen e veprimeve të policisë të parëndësishme.

Për autorët e tekstit, të cilët zyrtarisht mbeten anonimë, trazirat e vitit 2005 në lagjet periferike të Francës (të cilave u referohen si &quot;zjarri i nëntorit 2005&quot;) shënjojnë një ndryshim radikal në mënyrën se si e kupton rinia franceze betejën shoqërore. Teksti synon të shpjegojë se si mund të përftojmë nga kjo çarje brenda një konteksti kryengritës, duke shfrytëzuar gjithashtu pakënaqësitë popullore, pavarësisht represionit policor që kërkon të ruajë ''status quo''-në me çdo kusht.

Libri veçon gjithashtu [[Kriza financiare, 2007-2008|krizën financiare të vitit 2008]] dhe degradimin mjedisor si simptoma të rënies së kapitalizmit. Diskutohet kriza ekonomike argjentinase (1999-2002) dhe lëvizja &lt;i&gt;piquetero&lt;/i&gt; që doli prej saj, trazirat e vitit 2005 dhe protestat studentore të vitit 2006 në Francë, protestat e Oaxacas në vitin 2006 dhe puna humanitare nga baza në [[New Orleans]] pas [[Uragani Katrina|Uraganit Katrina]] . Këto ngjarje shërbejnë si shembuj për të ilustruar shpërbërjen e rendit shoqëror modern konvencional, si dhe aftësinë e qenieve njerëzore për t'u vetëorganizuar spontanishtnë mënyrë spontane për qëllime revolucionare, të cilat të marra së bashku mund të shkaktojnë situata të pjesshme kryengritjeje.

== Ndikimet ==
Disa nga ''Nëntëshja e Tarnac'' ishin të përfshirë në prodhimin ''e Tiqqun'', një revistë filozofike radikale franceze që u botua nga viti 1999 deri në vitin 2001. ''Tiqqun'' ishte pjesë e traditës së intelektualëve radikalë francezë si [[Michel Foucault]], Georges Bataille, Internacionalja Situacioniste, [[Gilles Deleuze]] dhe Félix Guattari . ''Kryengritja që po vjen'' mbart gjurmë ndikimi nga veprat e këtyre filozofëve, nocionet e Giorgio Agamben mbi veçorinë dhe të qenit e përbashkët, si dhe ontologjinë e ngjarjes dhe procedurat e së vërtetës nga Alain Badiou. Analiza e qytetërimit kapitalist është qartësisht e bazuar mbi nocionin e bio-pushtetit të Foucault dhe Agamben, shoqërisë së spektaklit të Guy Debord dhe konceptit të Perandorisë të Antonio Negrit.
&lt;references /&gt;
[[Kategoria:Filozofi politike]]
[[Kategoria:Anarkizëm]]
[[Kategoria:Post-majtizëm]]
[[Kategoria:Revolucion]]</text>
      <sha1>69eteru8wh60cnw3ozl2vkpii51b4t8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3058222</id>
      <parentid>3058189</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grgml91</username>
        <id>136116</id>
      </contributor>
      <origin>3058222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7515" sha1="0sht140jgj01xtjynqq45lfu0badfrh" xml:space="preserve">
{{Duhen më shumë referime|date=September 2025}}{{Infobox book
| name = The Coming Insurrection
| image = The Coming Insurrection cover.jpg
| author = The Invisible Committee
| title_orig = L’insurrection Qui Vient
| country = Francë
| language = Frëngjisht, përkthyer në anglisht
| series = (Anglisht): Semiotext(e) Intervention Series
| release_number = (English): 1
| subjects = [[Political philosophy]]
| genre = Anarkizmi
| publisher = Editions La Fabrique
| publisher2 = Semiotext(e)
| pub_date = 2007
| english_pub_date = 2009
| media_type = Print (Paperback)
| pages = 128 (French), 136 (English)
| isbn = 978-1-58435-080-4
| oclc = 423751089
| followed_by = To Our Friends
| website = {{cite web|url=https://lafabrique.atheles.org/livres/linsurrectionquivient |title=La Fabrique Editions |lang=fr}} {{cite web|url=http://semiotexte.com/?p=1416 |title=Semiotext(e) |lang=en}}
}}

'''''Kryengritja që po vjen''''' &lt;ref&gt;{{Citation |last=The Invisible Committee |title=The Coming Insurrection |date=2009 |place=Los Angeles, CA |publisher=Semiotext(e) |isbn=9781584350804 |lang=en}}&lt;/ref&gt;(frëngjisht: ''L'Insurrection qui vient,'' anglisht: ''The Coming Insurrection'', ) është një trakt francez [[Politika e ekstremit të majtë|i së majtës radikale]] tiqquniste, i shkruar nga Komiteti i Padukshëm (Comité invisible), ''[[Emri i penës|nofka]]'' e një autori ose një grupi autorësh anonim. Në të hipotetizohet &quot;rënia e afërt e kulturës kapitaliste&quot;. &lt;ref name=&quot;lipstick&quot;&gt;{{Citation |last=Moynihan |first=Colin |title=Liberating Lipsticks and Lattes |date=15 June 2009 |url=https://www.nytimes.com/2009/06/16/books/16situation.html |work=[[The New York Times]] |lang=en}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' u botua për herë të parë në vitin 2007 nga Editions La Fabrique, dhe më vonë (2009) u përkthye në anglisht dhe u botua nga Semiotext(e) . Shtëpia botuese “Last Word Press” në Olimpia të Uashingtonit ka nxjerrë gjithashtu një botim. Libri është i famshëm për mbulimin mediatik që mori si shembull i një [[manifesti]] të së majtës radikale, veçanërisht nga komentatori konservator amerikan Glenn Beck . &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Flood |first=Alison |date=19 February 2010 |title=Glenn Beck sends 'evil' anarchist manual's sales rocketing |url=https://www.theguardian.com/books/2010/feb/19/glenn-beck-evil-anarchist-manual-sales |website=Guardian |lang=en}}&lt;/ref&gt; ''Kryengritja që po vjen'' njihet gjithashtu për lidhjen e saj me çështjen ligjore të ''Nëntëshes së Tarnac'', një grup prej nëntë të rinjsh, përfshirë Julien Coupat, të cilët u arrestuan në Tarnac, një fshat në Francë, më 11 nëntor 2008 &quot;''me arsyetimin se ata kishin marrë pjesë në sabotimin e linjave elektrike ajrore në hekurudhat kombëtare të Francës'' &quot;. {{Sfn|The Invisible Committee|2009}} Ndaj ''Nëntëshes së Tarnac'' u ngritën akuza të ndryshme për konspiracion, sabotim, terrorizëm dhe si autorë të ''Kryengritja që po vjen'' . &lt;ref name=&quot;ind&quot;&gt;{{Cite news |date=18 December 2008 |title=Cabbage-patch revolutionaries? The French 'grocer terrorists' |website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/cabbagepatch-revolutionaries-the-french-grocer-terrorists-1202334.html |access-date=4 January 2008 |lang=en}}&lt;/ref&gt;

''“Kryengritja që po vjen”'' pasohet nga ''“To Our Friends”'' (2015) dhe “ ''Now'' ” (2017).

== Përmbledhje ==
Në versionin e tij origjinal, ''Kryengritja që po vjen'' përbëhej nga dymbëdhjetë kapituj plus një pasthënie e shkurtër. Botimi në anglisht i librit u botua pas arrestimeve të ''Nëntëshes së Tarnac'', dhe për këtë arsye përfshin një parathënie dhe hyrje të shkurtër që prekin temën e arrestimeve, për një total prej pesëmbëdhjetë kapitujsh.

Libri është i ndarë në dy pjesë. Pjesa e parë përpiqet të diagnostikojë tërësinë e [[Qytetërimi|qytetërimit]] modern [[Kapitalizmi|kapitalist]], duke kaluar nëpër atë që Komiteti i Padukshëm identifikon si &quot;shtatë rrathët&quot; e ''tëhuajsimit'', të shkaktuar nga [[Shteti|shtetet]] dhe kapitalizmi: tëhuajsimi në lidhje me [[Vetja|veten]], me marrëdhëniet shoqërore, me [[Punësimi|punën]], me qytetin, me ekonominë, me [[Ambientalizmi|mjedisin]] dhe së fundmi me vetë shtetin.

Gjysma e dytë e librit paraqet një recetë për [[Lufta e klasave|luftën revolucionare]] bazuar në formimin e komunave, ose njësive në stilin e grupeve të afrisë, të cilat do të ndërtojnë forcat e tyre jashtë politikës zyrtare dhe do të sulmojnë fuqitë konvencionale (shtetet, bizneset, policinë) në momente krize - politike, sociale, mjedisore - për të nxitur një revolucion [[Antikapitalizmi|antikapitalist]]. Libri formulon një etikë që ka si pikë nisje vjedhjen, sabotimin dhe refuzimin e punës, si dhe krijimin e formave shoqërore kolektive dhe të vetëorganizuara &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coming Insurrection | website=Powells |url=https://www.powells.com/book/coming-insurrection-9781584350804 |lang=en}}&lt;/ref&gt;. Kryengritja e parashikuar nga Komiteti përfshin përvetësimin e pushtetit vendor nga populli, bllokimin fizik të ekonomisë dhe bërjen e veprimeve të policisë të parëndësishme.

Për autorët e tekstit, të cilët zyrtarisht mbeten anonimë, trazirat e vitit 2005 në lagjet periferike të Francës (të cilave u referohen si &quot;zjarri i nëntorit 2005&quot;) shënjojnë një ndryshim radikal në mënyrën se si e kupton rinia franceze betejën shoqërore. Teksti synon të shpjegojë se si mund të përftojmë nga kjo çarje brenda një konteksti kryengritës, duke shfrytëzuar gjithashtu pakënaqësitë popullore, pavarësisht represionit policor që kërkon të ruajë ''status quo''-në me çdo kusht.

Libri veçon gjithashtu [[Kriza financiare, 2007-2008|krizën financiare të vitit 2008]] dhe degradimin mjedisor si simptoma të rënies së kapitalizmit. Diskutohet kriza ekonomike argjentinase (1999-2002) dhe lëvizja &lt;i&gt;piquetero&lt;/i&gt; që doli prej saj, trazirat e vitit 2005 dhe protestat studentore të vitit 2006 në Francë, protestat e Oaxacas në vitin 2006 dhe puna humanitare nga baza në [[New Orleans]] pas [[Uragani Katrina|Uraganit Katrina]] . Këto ngjarje shërbejnë si shembuj për të ilustruar shpërbërjen e rendit shoqëror modern konvencional, si dhe aftësinë e qenieve njerëzore për t'u vetëorganizuar spontanishtnë mënyrë spontane për qëllime revolucionare, të cilat të marra së bashku mund të shkaktojnë situata të pjesshme kryengritjeje.

== Ndikimet ==
Disa nga ''Nëntëshja e Tarnac'' ishin të përfshirë në prodhimin ''e Tiqqun'', një revistë filozofike radikale franceze që u botua nga viti 1999 deri në vitin 2001. ''Tiqqun'' ishte pjesë e traditës së intelektualëve radikalë francezë si [[Michel Foucault]], Georges Bataille, Internacionalja Situacioniste, [[Gilles Deleuze]] dhe Félix Guattari . ''Kryengritja që po vjen'' mbart gjurmë ndikimi nga veprat e këtyre filozofëve, nocionet e Giorgio Agamben mbi veçorinë dhe të qenit e përbashkët, si dhe ontologjinë e ngjarjes dhe procedurat e së vërtetës nga Alain Badiou. Analiza e qytetërimit kapitalist është qartësisht e bazuar mbi nocionin e bio-pushtetit të Foucault dhe Agamben, shoqërisë së spektaklit të Guy Debord dhe konceptit të Perandorisë të Antonio Negrit.
&lt;references /&gt;
[[Kategoria:Filozofi politike]]
[[Kategoria:Anarkizëm]]
[[Kategoria:Post-majtizëm]]
[[Kategoria:Revolucion]]</text>
      <sha1>0sht140jgj01xtjynqq45lfu0badfrh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>